О работе областного управления здравоохранения по выполнению Закона «Об охране здоровья граждан Республики Казахстан». Утверждение комплексной программы «Охрана здоровья населения Западно-Казахстанской области на 2001-2005 годы» и плана мероприятий по ее выполнению Күшін жойған

Облыстық денсаулық сақта басқармасының «Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулығын қорғау туралы» Заңды орындау барысы туралы. «2001-2205 жылдары Батыс Қазақстан облысы халқының денсаулығын қорғау» кешенді бағдарламасы және оны орындау жөніндегі шаралар жоспарын бекіту 📌 Ескерту. Күші жойылды - Батыс Қазақстан облыстық мәслихатының 29.05.2004 № 8-18 шешімімен. Облыстық денсаулық сақтау басқармасының бастығы Ш.М. Қадырбековтың осы мәселе жөніндегі баяндамасын, облыстық мәслихаттың әлеуметтік саясат мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиясы төрағасының орынбасары Ю.В.Балыковтың қалада және облыстың аудандарында өткізілген көпшіліктік тыңдаулардың нәтижелері туралы қосымша баяндамасын тыңдап және талқылап облыстық мәслихат "Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулығын қорғау туралы" Заңының, Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылғы 18 мамырдағы N 3965 "Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулық жағдайын жақсарту жөніндегі бірінші кезектегі шаралары туралы", 1998 жылғы 16 қарашадағы N 4153 "Қазақстан Республикасы халқының денсаулығы" мемлекеттік бағдарламасы туралы" Жарлықтарының "Қазақстан - 2030" даму стратегиясының талаптарына сәйкес облыстық медицина мекемелері денсаулық сақтауды жетілдіру, азаматтардың мемлекеттік тапсырыс негізінде жергілікті бюджеттің қаржылары есебінен тегін медициналық көмектің кепілді көлемін алуға конституциялық құжаттарын жүзеге асыру жөнінде біршама жұмыстар жүргізіп жатқанын атап көрсетеді. Облыстағы денсаулық сақтауды жетілдірудің 1999-2000 жылдарға арналған аймақтық Бағдарламасы жасалды және жүзеге асырылды. Құрамына 61 отбасылық дәрігерлік амбулатория кіретін мамандандырылған қызметтердің мемлекеттік кәсіпорындары халыққа алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетуде. 36 селолық отбасылық дәрігерлік амбулатория құрамына 82 дәрігерлік учаске, 306 фельдшерлік және 30 фельдшерлік-акушерлік пункттер бар, 16 кеңесші-диагностикалық емхана жұмыс істейді. Мұндай жүйе селолық денсаулық сақтауды дамытудың кіші мемлекеттік стандартына сәйкес келеді. Облыс орталығында облыстық диагностикалық орталық, 5 кеңесші-диагностикалық емхана және 22 отбасылық дәрігерлік амбулатория алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетеді. Мемлекеттік емес медицина мекемелерінде қызмет көрсетумен айналысады. Облыста халық денсаулығының негізгі сапалық көрсеткіштері тұрақты бола бастады. Сәби (туылған әр 1000 сәбиге 1999 ж. 20,6, 2000 ж. - 17,8) мен ана (әр 100000 босанған анаға 1999 ж. - 39,5, 2000 ж. - 26,9) өлімділігі азайғаны байқалды. Халықтың амбулаториялар мен емханаларға көрінуі өсті. Тегін кепілді көлем шеңберінде көрсетілетін медициналық көмек, жан басына шаққандағы норматив бойынша алғашқы көмек, тарификатор бойынша мамандандырылған амбулаториялық-емханалық көмек және клиникалық-шығынды топтар бойынша стационарлық көмек үшін бірыңғай есеп айыру жүйесі енгізілді. Сонымен бірге облыстық денсаулық сақтау басқармасының облыс халқына медициналық қызмет көрсетуді жетілдіру жөніндегі жұмысы "Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулығын қорғау туралы" Заңға және басқа да нормативтік-құқықтық актілерге толық сәйкес келмейді. Көрсетілген медициналық қызмет, әсіресе селолық жерлерде сапасы көтеруді, қолда бар технологияны жетілдіру және қазіргі заманғы технологияны енгізуді, медициналық мекемелерді қазіргі заманғы диагностикамен және емдеу аппаратурасымен жабдықтауды, босандыруға көмекті және алғашқы медициналық-санитарлық көмекті қажет етеді. Туберкулез, ВИЧ жұқпалы ауруы және басқа да бірқатар аурулар бойынша тұрақсыз эпиджағдай сақталып отыр. Сырқаттардың диагнозы дұрыс қойылмайтындығын да жоққа шығаруға болмайды. Жоғары білікті кадрлардың кетуі тоқталған жоқ. Облыстық мәслихаттың әлеуметтік мәселелер жөніндегі тұрақты комиссиясы өткізген көпшіліктік тыңдауларының нәтижелері денсаулық сақтау жүйесінде тәжірибе жасау жылдарында селолық медицина мекемелерінің материалды-техникалық базасы мүшкіл жағдайға түскенін көрсетеді. Барлық жайлар күрделі жөндеуді, нормативтер бойынша қажетті жабдықтармен және құралдармен, автокөлікпен және телефон байланысымен қамтамасыз етуді қажет етеді. Энергиямен жабдықтауда үзілістер жиі болып тұрады. Дәрі-дәрмектер мен таңу-байлау материалдарын алуға ақшалай қаржылар жетіспейді. Жәнібек, Бөкей ордасы және басқа да бірқатар аудандардың ірі елді мекендерінде сырқаттарды стационарлық емдеуге орын жетіспей отыр. Облыстың денсаулық сақтау мекемелері қосымша қаржыландыруды қажет етіп отыр. Бюджеттен бөлінген 1900 млн. теңге медицина мекемелерінің нормативтік қажеттіліктерін өтей алмайды. Аудандар әкімдері аппараттарының жанынан құрылған аудандық денсаулық сақтау бөлімдері іс жүзінде тиімсіз, аудандардың емдеу мекемелеріне басшылық жасау жөніндегі тікелей өкілеттіктері жоқ, олардың жұмысын бақылау жеткіліксіз болып отыр. Сырқаттанудың профилактикасы және алдын ала ескерту, салауатты өмір салтын насихаттау жөніндегі жұмыс жеткіліксіз жүргізіледі. Облыстық мәслихат қолданылып жүрген заңдарға сәйкес медициналық көмекті ұйымдастыруды және көрсетуді жетілдіру және халықтың денсаулығын сақтау ісінде орын алған кемшіліктерді жою мақсатында ШЕШІМ ЕТЕДІ:

1. "2001-2005 жылдары Батыс Қазақстан облысы халқының денсаулығын қорғау" кешенді Бағдарламасы және оны орындау жөніндегі шаралар жоспары бекітілсін.

2. Облыстық денсаулық сақтау басқармасы (Қадырбеков Ш.М.) "Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулығын қорғау туралы" Заңның орындалуы жөніндегі шараларды жүзеге асыруды қамтамасыз етсін, денсаулық сақтаудың мамандандырылған салаларын одан әрі дамыта отырып халыққа алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетуді басым бағыт деп санасын.

3. Аудандардың әкімдері, денсаулық сақтау органдары ана мен баланы қорғау қызметін күшейтсін, барлық орталық аудандық ауруханаларда, ірі отбасылық дәрігерлік амбулаторияларда балалардың сүт асүйлерін ұйымдастырсын.

1) Босануға көмектесетін мекемелердің материалды-техникалық базасын нығайту үшін қажетті шаралар алынсын, оларды қазіргі заманғы аппаратурамен және жабдықтармен қамтамасыз етсін.

4. Облыстық денсаулық сақтау басқармасы Қызыл Крест және Жарты Ай қоғамымен бірге сауықтыру орталығының жұмысын ұйымдастырсын, оны қажетті қаржыландырумен және жабдықтармен қамтамасыз етуге көмек көрсетсін, зорлық-зомбылыққа ұшыраған жасөспірімдерге, әйелдерге, ішімдікке салыну мен нашақорлықтан емдеуді ұйымдастыруға баса көңіл бөлсін.

5. Облыстық денсаулық сақтау басқармасы (Қадырбеков Ш.М.), облыстық қаржы басқармасы (Хамитов А.Ш.) бюджеттің кіріс бөлігінің орындалуына қарай мемлекеттік коммуналдық-қазыналық кәсіпорындардың коммуналдық қызметтерге, еңбекақыға төлеуге, дәрі-дәрмектер мен таңу-байлау материалдарын алуға қажетті қаржыларды толық көлемінде бөлуді қарастырсын.

1) Әрбір елді мекенде кем дегенде бір медицина қызметкерінің ставкасын енгізсін.

6. Облыстық денсаулық сақтау басқармасы (Қадырбеков Ш.М.), облыстық қаржы басқармасы (Катаев Е.С.) 2001 жылғы 1 қыркүйекке дейін денсаулық сақтау органдары арқылы облыс мектептеріне медицина қызметкерлерінің штаттарын енгізу мәселесін шешсін.

7. Облыстық денсаулық сақтау басқармасы (Қадырбеков Ш.М.), облыстық аурухананың бас дәрігері (Оразов Е.Қ.) облыстық аурухананың жанында емханасы бар 4-терапияның толық жұмыс істеуін қамтамасыз етсін, маман-дәрігерлердің азаматтарды қабылдайтын сағаттық кестесі белгіленсін. 4-терапия қызмет көрсететін азаматтардың тізіміне Ұлы Отан соғысының барлық қатысушылары мен оларға теңестірілген адамдарға қызмет көрсету қосылсын:

1) Облыстық ауруханада мамандандырылған қызмет көрсететін жақ-бет хирургия бөлімшесі, гематологиялық және ЛОР бөлімшелері қайтадан қалпына келтірілсін.

2) Облыстың денсаулық сақтау органдары барлық санаттардағы мүгедектерді облыстың емдеу мекемелерінде бірінші кезекте амбулаториялық қызмет көрсетуді және емдеуді қамтамасыз етсін.

8. Облыстық денсаулық сақтау басқармасы Бөрлі ауданы медицина мекемелерінің оңды жұмыс тәжірибесін зерттеп, жинақтасын, оны облысқа таратсын.

9. Аудандар әкімдері, облыстық денсаулық сақтау басқармасы 2001-2003 жылдары медицина мекемелерін автокөлікпен, телефондармен, үзіліссіз энергиямен жабдықтаумен қамтамасыз етсін, олардың материалдық-техникалық базасын нығайту, штаттық жабдықтармен қамтамасыз ету жөнінде шаралар қабылдансын.

1) Медицина қызметінің кадрларын сақтау және нығайту, олардың біліктілігін арттыру жөнінде ұдайы жұмыс жүргізсін, оларға қажетті жағдайлар туғызылсын.

10. Облыс әкімияты мен облыстық денсаулық сақтау басқармасы 2001 жылғы 1 мамырға дейінгі мерзімде облыстық мәслихаттың бекітуіне Орал қаласының денсаулық сақтау бөлімін оны ұстауға облыс бюджетінен ұсыныстар енгізсін.

10. Алдағы уақыттағы Мәжілістегі денсаулық сақтауды жетілдіру мәселелері бойынша парламенттік тыңдауларға байланысты Қазақстан Республикасының Парламентіне Батыс Қазақстан облысының селолық жерлерінде Денсаулық сақтау жөніндегі Комитеттің 1998 жылғы 24 қыркүйектегі N 500 Бұйрығын тоқтату туралы ұсыныс берілсін.

11. Облыстық мәслихаттың тексеру комиссиясы, облыстық қаржы басқармасы, қаржы және бақылау Комитетінің басқармасы облыстың денсаулық сақтау жүйесінде қаржылардың мақсатты пайдалануына бақылауды қамтамасыз етсін.

12. Осы шешімнің орындалуын бақылау облыстық мәслихаттың әлеуметтік саясат мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиясына (Рысбеков Т.З., Балыков Ю.В.) жүктелсін.

Батыс Қазақстан облысы "2001-2005 жылдарда Батыс Қазақстан облысы тұрғындарының денсаулығын қорғау кешенді бағдарламасы" 2001 ж. "2001-2005 жылдарда Батыс Қазақстан облысы тұрғындарының денсаулығын қорғау" кешенді бағдарламасының паспорты "2001-2005 жылдарда Батыс Қазақстан облысы тұрғындарының денсаулығын қорғау" кешенді бағдарламасы мынандай негізгі бөлімдерден тұрады: кіріспе, проблеманың қазіргі жағдайының талдауы, Бағдарламаның мақсаттары мен міндеттері, Бағдарламаны іске асырудың негізгі бағыттары мен механизмдері, қажетті ресурстар және оларды қаржыландыру көздері, 2001-2005 жылдарда іске асырылуы көзделіп, қаражат көздері көрсетілген бағдарлама мен іс-қимыл жоспарын іске асырудан күтілетін нәтижелер. Кіріспе Батыс Қазақстан облысы өткізіліп жатырған реформалар жағдайында жалпы әлеуметтік - экономикалық, демографиялық, ұйымдық-басқару факторларының өзгеріске ұшырауы салдарынан жаңа қоғамдық қатынастарға барар жолда қиындығы мол өтпелі кезеңді бастап өткеруде. Қалыптасқан жағдай тұрғындарды медициналық қамтуда принциптерді өзгертіп, өткізіліп жатырған қайта ұйымдастыруларға байланысты денсаулық сақтау жүйелері мен құрылымдарын қайта қарап, оңтайландыруды талап етеді. Облыстық денсаулық сақтау ісінің даму стратегиясы Қазақстан Республикасы Президентінің "Қазақстан - 2030" Жолдауымен азаматтардың денсаулығын сақтап және олардың аман-саулығын қамтамасыз етудің негізгі ұзақ мерзімді басымдықтарының бірі ретінде белгіленген "Қазақстан Республикасы азаматтарының денсаулық жағдайын жақсарту жөніндегі бірінші кезектегі шаралар туралы" 1998 жылғы мамыр айының 18-індегі N 3956 - Президент Жарлығымен белгіленді "2001-2005 жылдарда Батыс Қазақстан облысы тұрғындарының денсаулығын қорғау" кешенді бағдарламасының негізгі бағыттары болып профилактикалық бағыттылық және жан-жақтылық, медициналық қызмет көрсетуде қолайлылық пен сабақтастықты сақтау негізінде медициналық қызметтің көлемі мен сапасына деген тұрғындардың сұраныстарын қанағаттандыру болып табылады. Батыс Қазақстан облысы 1932 жылы 10-наурызда құрылған, Қазақстанның батыс бөлігінде орналасқан, 151,3 мың шаршы км. жерді алып жатыр, бұл Қазақстан территориясының 5,6% құрайды Облыс Ресей Федерациясының бес: Астрахань, Волгоград, Орынбор, Саратов, Самара облыстарымен шектесіп жатыр, сыртқы шекарасының ұзындығы 1165 км құрайды. Табиғи ресурстардың сипаты және экономика салаларының басты даму бағыты бойынша облысты екі бөлікке бөлуге болады: Солтүстік - мұнай газ өнеркәсібі, машина құрылысы және металл өңдеу кәсіпорындары, жеңіл және тамақ өнеркәсібі, астық өндірісі, сүтті-етті және етті мал шаруашылығы, шошқа шаруашылығы. Оңтүстік - машина жөндеу, тамақ өнеркәсібі, етті мал шаруашылығы, жайылымды және майлы етті қой шаруашылығы, тебіндегі жылғы шаруашылығы. Әкімшілік-территориялық жағынан облыс 12 селолық аудандарға, 2 қалаға, 6 жұмысшы поселкесіне, 154 ауылдық - селолық округтерге, 539 елді мекендерге бөлінген. Облыс орталығы - Орал қаласы. Облыс тұрғындарының саны 616,8 мың адамды құрайды, соның ішінде қалада тұратындар - 251,8 мың адам, ауыл-селода - 365,0 мың адам. Тұрғындардың тығыздығы орта есеппен территорияның әр шаршы км-не 4,1 адамнан. Тұрғындардың ұлттық құрамы: қазақтар - 64,7 пайыз, орыстар - 28,2 пайыз, украиндер - 3,2, басқа ұлттар - 3.9 пайызды құрайды. Экономика салаларында 269,6 мың адам жұмыс істейді немесе бұл тұрғындардың экономикалық белсенді құрамының 92,9%. Облыс территориясында мұнай, газ, газды конденсат, боратты кендер, жаңғыш сланцтар, калий-магниез тұздары, цемент шикізаты, керамзитті балшық және 60-тан астам құрылыс материалдарының кен орындары табылған. Республикада барлық өндірілетін табиғи газдың үштен бір бөлігі, газды конденсаттың 98 пайызы, ет өндіруде 11 пайызға дейін, сүт өндіруде 5 пайыз облыс үлесіне тиеді. 1991-1996 жылдары Республика экономикасының барлық салаларын шарпыған дағдарыс облыс экономикасына да әсерін тигізбей қалған жоқ, әсіресе бұл ретте шекаралас аудандар жапа шекті. Жылдар бойы кәсіпорындар арасында қалыптасқан тұрақты экономикалық байланыстардың үзілуі, жекешелендіруді жүргізудегі, банк реформаларындағы жіберілген қателіктер, бір мезетте шаруашылық субъектілерінің айналым қаржыларынан айырылып қалуы, жас мемлекеттің екі аяғынан жаңа тең тұра бастаған кезіндегі инфляцияның жоғары деңгейі - осының бәрі түптеп келгенде облыс экономикасына зиянды әсер етті. Тек 1995 жылдан бастап қана өнеркәсіптік өндіріс көлемінің өсу үрдісі айқындала бастады. Егер 1995 жылы өсу қарқыны өткен жылға қарағанда 93,1% - болса, 1996 жылы - 100,2%, 1997 жылы - 105,2%, 1998 жылы - 104,5%, 1999 жылы - 119% болды. Жыл сайын сыртқы сауда операциялары кеңи түсуде. Егер 1991 жылы облыс бойынша сыртқы сауда айналымы 24,7 млн АҚШ долларын құраса, 1998 жылдың өзінде ғана ол 238,6 млн долларына жетті, ал 1999 жылы бұл көрсеткіш 312,5 мың АҚШ долларын құрады. Тауар айналымының негізгі үлесі - 56,6% ТМД елдерінен еншісіне тиеді. Осы сауда серіктестіктерінің ішінде өз үлесіне 55,5% тауар айналымы тиетін Ресей негізгі серіктес болып табылады. Алыс шетелдердің үлесі бұл ретте 43,4% құрайды. Соңғы жылдары облыста өндіріс өрісінде айқын инвестициялық салалық басымдық қалыптасты. Құрылыс газ өнеркәсібін және транспортты дамытуға шоғырландырылған. Шетел инвестициялары есебінен капитал жұмсау көлемі 1999 жылы 52423 млн. теңге немесе 98,4, орталықтандырылған көздерден - 61,9 млн. теңге немесе 0,1% және өз қаржыларын салушылардан - 792 млн. теңге немесе 1,5% (жалпы капитал салу көлеміне) құрады. 37,2 мың шаршы метр тұрғын үй іске қосылды немесе ол 1998 жылдың деңгейінде 73,2% құрады. Тұрғындардың қаржысының есебінен 30,2 мың шаршы метр тұрғын үй пайдалануға берілді, бұл өз кезегінде жалпы іске қосылған тұрғын үйдің 81,2 пайызын құрады. Тұрғын үйлерді табиғи газбен қамту 70% құрайды. Осы мерзім ішінде Қаратөбе селосында 100 орындық, 100 келушіні қабылдайтын емханасы бар аурухана кешені, 1999 жылы Казталовка ауданында 75 орындық, 5 бөлімшелі-акушерлік, хирургиялық, балалар, терапевтік, инфекциялық аудандық аурухана іске қосылса, 1999 жылдың желтоқсан айында қалалық жұқпалы аурулар ауруханасында 50 орындық бөлектелген (боксты) балалар бөлімшесі пайдалануға берілді, 2000 жылы облыстық аурухананың 5 қабатты терапевтік корпусы, Бөрлі орталық аудандық ауруханасы күрделі жөндеуден өтті. Ауруханалар қазіргі заманғы медициналық аппаратуралармен, медициналық қондырғылармен, жұмсақ және қатты мүліктермен жарақтандырылған. Сондай-ақ Ақжайық, Қаратөбе, Орда аудандарында 1232 оқушыға арналған мектептер "Алмазный" Өндірістік кооперативінде. (Шыңғырлау ауданы) зоо орындық клуб, Жымпитты поселкесінде шағын тоннажды, жергілікті МТУ-400 қондырғысы, Орда ауданында ұзындығы 60 км. болатын топталған су құбыры, Казталовка ауданында 14 километрлік "Лекер-Казталовка" су жеткізу құбыры салынды. Облыста экономикалық дағдарыстан шығу жөніндегі және өндірістің тұрақтануы бағытындағы үрдіс айқын байқалуда. Жағдайды тұрақтандырып, қалпына келтіру жөнінде жергілікті жерлердегі атқарушы органдар Мемлекет Басшысының 11 және 10 тапсырмаларын, ҚР Үкіметінің іс-әрекет Жоспарын іске асыру жөніндегі шаралар, осы кезеңге арналған облыс дамуының стратегиясын жоспары және басқа да бағдарламалық құжаттарды басшылыққа ала отырып жұмыс істеуде. Бірінші кезектегі міндеттердің бірі жұмыс істеп тұрған заңдар шеңберінде облыстың экономикалық өсу негізгі ретінде кәсіпкерліктің өрбіп және дамуына оңтайлы жағдайлар жасау. Облыс бойынша тұтасымен алғанда 3734 шағын бизнестің заңды тұлғалары, 10480 жеке кәсіпкер тіркелді. Еңбек жағдайларының жақсаруы айқын көрініс табуда, айлық орташа еңбек ақы өсуде, ол 1999 жылы 9808 теңгені құрады, немесе 1998 жылмен салыстырғанда 17,7 пайызға өсті. Тіркелген жұмыссыздар санының қысқару үрдісі байқала бастады. 1999 жылы жұмыссыздар деңгейі 3,6 пайызды құрады, бұл көрсеткіш 1998 жылы 4,3 пайыз болған еді. Облыстың демографиялық жағдайы күрделі күйінде қалуда (1 кесте) , бұл нарықтық қатынастар жағдайындағы өзгерген әлеуметтік-экономикалық, климатты-географиялық және ұйымдық-басқару факторларының салдары болып табылады (1000 тұрғынға) _________кесте. 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 18.6.1 18.8 16.4 14.7 14.0 12.3 11.44 Жалпы өлім 9,3 10,2 10,8 10,6 10,0 9,9 10,5 Табиғи өсім 9,3 8,6 5,6 4,1 4,0 2,4 0,94 Сәбилер өлімі 25,2 29,5 25,2 25,5 21,7 21,7 21,60 Облыста тиімсіз пайдаланылатын ауруханалар койкілерін ұстауға кететін шығынды азайту мақсатында койкі қорын сатылап қысқарту жүргізілді. Облыстық қалалық емдеу-профилактикалық мекемелерінің (ЕПМ) қуаты оңтайландырылды. Аурухана койкілерін ұтымды және тиімді пайдалану мақсатында, сондай-ақ ауруханалық медициналық көмектің нәтижелілігін көтеру мақсатында емдік-диагностикалық үдерісті интенсификациялау және науқастарды ерте емдеп қалпына келтіру жөніндегі жұмыстар жүргізілуде. Тұрғындарды койкімен қамтамасыз ету 10 мың адамға 70,0 койкі құрайды. Науқастың ауруханада болуының орташа күн есебі жалпы емдеу жүйесінде 10-12 күнге дейін қысқарды.

1. Проблеманың қазіргі жағдайының талдауы.

1. Қоршаған орта және тұрғындар денсаулығы. Облыс территориясындағы ауа бассейіні орташа ласталған деп бағаланады. Өнеркәсіп кәсіпорындарының белгіленген шекті меже санитарлық нормаларын бұзуы байқалған жоқ. "Қазгидромет" АБО лабораториясының мәліметі бойынша Қарашығанақ газ-конденсатты кен орнына жақсы орналасқан поселкелер атмосферасында азот қышқылы, күкірт, көміртегінің шекті межеден көбейіп шоғырлануының үрдісі байқалуда. 1999 жылы тұңғыш, Березовка поселкелерінде азот биоксидін шекті межеден асып, шоғырлану жағдайлары байқалуда. Қазіргі уақытта облыста ауа ортасына өздерінің іс-әрекеттерімен елеулі әсер ететін 200-ден астам кәсіпорындар бар, ауаға ласталған зиянды заттектер шығаратын тұрақты 2000-нан астам орындар тіркелді. Дегенмен де соңғы жылдары ауаға зиянды заттектер шығарудың негізгі үлесі автотранспортқа тиеді, олардың саны 60 мың бірлікті құрайды, 1990-1991 жылдармен салыстырғанда 1997-1998 жылдары жалпы көлемде осылардан ауаға шығарылған ласталған заттектердің үлесі 41,4-61,7 пайыздан 72,8-75,8 пайызға өсті, әсіресе 1992 жылдан бастап бұл облыстың өнеркәсіп кәсіпорындарының тоқтап қалуымен немесе толық қуатында жұмыс істемеулеріне байланысты. Ауаға зиянды заттектер шығару көлемінің 1998 жылдан бастап кейбір ұлғаюы 1990-1997 жылдармен салыстырғанда Қарашығанақ ұлттық газды конденсант орнында көмірсутегі шикізатын өндіруді ұлғайтумен байланысты. Соңғы жылдары облыстық орта шұғыл экологиялық бағдарламаларда көзделген ауа қорғау шараларының орындалу деңгейі 83,0% құрайды. Бұл ретте ауаны қорғау шаралары табиғатты пайдаланушылар есебінен жүргізіледі. Облыстағы негізгі су көздері Жайық, Шаған, Деркул, Елек өзендері. Облыс территориясындағы Жайық өзенінің жағдайы Челябі, Орынбор, Ақтөбе (Елек өзені Жайыққа құяды) облыстарынан сумен келетін лас заттар арқылы және коммуналдық, ауылшаруашылық шайындыларының құйылуымен анықталады. Су қоймаларының ластану деңгейі 1991 жылдан бері климаттық жағдайларға байланысты өзгеріп отырады және орташа ласталған деп сипатталады. Облыс территориясында шайынды суларды ағызып жіберу Орал қаласындағы 1,2 жинағыштарға, Ақсай қаласындағы жинағышқа, сондай-ақ әзірленген санитарлық шекті меже нормаларына сәйкес сүзінді алқаптарға жүргізіледі. Облыста бар жинағыштар мен биотоғандардың техникалық жағдайы қанағаттанарлық. Қатты су тасқындары кезінде шайынды суды тазарту және қайта өңдеу ережелеріне сәйкес Орал қаласындағы N 2 су жинағыштан сай-салаларға ағызып жіберу жүргізіледі. Шайынды су базасы негізінде қолда бар су жинағыштар 1986 жылы салынып, 2865 г жерді алып жатқан суартатын өндіріс объектілері жұмыс істеп тұрды. Қазіргі кезде оларды сарқынды сумен суландыру іске асырылмайды, өйткені, су шашатын техника жарамсыз болып қалды және оларды қалпына келтіру үшін көп капитал жұмсау қажет. Сарқынды суды ашық су қоймаларына құю жүргізілмейді. Орал қаласының су жинағыштарына құйылатын шайынды су механикалық және биологиялық тазартудан өтеді. Сүзіп тазарту алқаптарына жіберілетін су ластау қосындылары бойынша шекті меже жағдайына сәйкес тексеруден өткізіледі. (ТЭЦ, "Ақжол" АҚ-ы, "Омега" АҚ-ы, Металлист акционерлік қоғам, Ақсай қаласындағы Био-50 тазарту канализациясы, "Водоканал", ГКС-4, ГКС-9, Мұнай құбыры басқармасы). Тәулігіне 91,608 т.м3 қуаты бар 54 тазарту құрылыстары есепте тұрады. Олардың 21-і қалалық канализацияға құяды (тәуліктік қуаты 21,114 т.м3) және 33 тазарту құрылыстары суды сай-салаларға ағызады (тәуліктік қуаты 70,494 т.м3). Қазіргі кезде "Орал" Акционерлік қоғамы, "Мех. комбинаты", "Нұралы", "Тері шикізаты зауыты", "Омега" Акционерлік қоғамы тазарту құрылысы жұмыс істемейді, "Зенит-Акционерлік қоғамы", "Механикалық зауыт" Акционерлік қоғамы, "Аяз" Акционерлік қоғамы, "Металлист", УПОСМ Акционерлік қоғамы, "Металлбұйымдары" Акционерлік қоғамдары тазарту құрылыстары аптасына 2-4 күн жұмыс істейді. Сай-салаларға су ағызатын 33 құрылыстың 20-сы ғана жұмыс істейді. Сай-салаларға ағызылатын сарқынды су сипаты жағынан шаруашылық-тұрмыстық және өндірістік іс-әрекеттің нәтижелері. Ауыл шаруашылығындағы жүріп жатырған реформалар егіс көлемінің азаюына, тұтасымен алғанда жыртылатын жердің азайып, тыңайған жерлердің көбейе түсуіне әкеліп соқтыруда. Жыртылатын жер көлемінің азайып, тыңайған жер көлемінің көбейе түсуі - оларды шабындық аймақтар мен жайылымдарға айналдыруды талап етеді. Негізінен бүлінген жерлердің үлесі мұнай-газ барлау және өндіру кәсіпорындарында байқалуда. Соңғы он жылда облыс территориясында қалдықтардың жиналып қалыптасуы аздаған ауытқулармен 570-680 м3 деңгейінде болып келеді. Осы қалыптасқан қалыптардың 200 мың текше метрі пайдаға асырылады, 0,01 текше метрі зарарсыздандырылып, негізгі құрамы көміліп тасталады. 2-3 кл. қауіптілігі бар улы қалдықтардың қалыптасуы мұнай-газ кешені орындары мен теміржол транспорты, электрэнергетикасының қарқынды дамуына байланысты. 1 кл. қауіптілігі бар ұлы қалдықтардың азаюы - машина жасау және жергілікті өнеркәсіп кәсіпорындарының тоқтап қалуымен немесе олардың толық қуатында жұмыс істемеулерімен байланысты. Улы қалдықтар көлемінің өсе-түсуі - улы қиындықтарды (1-2 кл) пайдаға асыратын полигон құрылысын салу қажеттігінің өткірлігін бірінші кезекке қояды. Осындай полигонның жоқтығынан қазір кәсіпорындардың уақытша алаңдарында олардың көлемі 140,0 т.т. жепті. Қалдықтарды пайдаға асыру жоспарымен облыста пайдаланылған люминисцентті, сынапты және сынабы бар шамдар мен приборларды соңынан зарарсыздандыру мақсатымен орталықтандырылған жинау пункті ашылды. Дейтұрғанмен әртүрлі себептерге сай бұрын жиналған қалдықтар: қағаз қалдықтары (140 т), әйнек сынықтары (83 т), пайдадан шыққан машинаның резеңке дөңгелектері (94 т), пайдаланылған май (75 т) пайдаға асыру мәселесі шешілмей келеді. Санитарлық-эпидемиологиялық жағдайдың жақсаруына облыс территориясының әр жерінде әр жерінде пайда болған 146 га. жерді алып жатқан қоқыс төгінділері (100) де кері ықпалын тигізуде. Бұл төгінділерде 84 мың текше метр қоқыс бар. Осының нәтижесінде облыста ауық-ауық гепатит, дизентерия және басқа да жұқпалы аурулар көбейіп кетеді. Радиациялық жағдай. Облыстық СЭС-тің мәліметі бойынша 1992 жылдың қаңтар айының 1-не облыс бойынша өздерінің іс-қимылдарына жалпы белсенділігі 7103,996 кюри-ді құрайтын ионды сәуле шашатын 1060 көздері бар 27 мекеме есепте болған. Негізінен олар өртті (түтінді) хабарлағыштар (868 д), қалғандары - дефектоскоптар. Осы мекеменің мәліметі бойынша 1999 жылдың Наурыз айының 3-не облыста 421 дана радиоактивті көздері бар (пайдаланылған) 7 мекеме болған. Олардың жалпы белсенділігі 310,3343 ГБп, бұлар арнайы комбинатқа апарып көмуді қажет етеді. Бұрын кәсіпорындар мен ұйымдар пайдадан шыққан ионды сәуле шашу көздерін Самара қаласындағы арнайы комбинатқа апарып көмуді іске асыра алатын еді Бірақ, қазір тиісті қаражаттың болмауының салдарынан оны "Байкал-1" кешеніне апарып көме алмайды. Облыста радиоактивті заттарды өндіріп, оларды атмосфераға шығаратын кәсіпорындар жоқ. Облыстағы радиациялық жағдай негізінен 6-7 ден 15 мкр/сағатпен сипатталады, әскери полигондарда 20-21 мкр/сағатқа тең. Сонымен бірге облыс территориясында техногенді радионуклит цезии -137 жинақталып қалған үш учаске бар, олар Қосдәулет құмынан бастап Саратов облысына қарай 280 километрге жуық қашықтықта созылып жатыр, ені 50 километрге жетеді. Қазақстан бойынша цезии-137-0,068 ки км2, ал оның қорлары осы учаскелерде -0,11-0,18 км. шаршы километрді құрайды. Бұл радионуклидтің көп қорының жинақталуы ядролық жарылыстар өткізілген "Азғыр", "Аралсор" территорияларында көп. ОС. қосындыларымен радиациялық ластанудың ықтимал қаупі Қарашығанақ Газды-конденсатты кен орнындағы "Лира", әсіресе ТК-5 -ТК-6 сиымдылықтары объектісінен шығады. Оның мониторингтік жағдайымен ҚР ядролық физика институтының Ақсай филиалы айналысады. Олардың мәліметі бойынша радиациялық жағдай ГП-3 және Қарашығанақ газды-конденсатты кен орнында тұтасымен алғанда осы территорияларға шектесіп жатқан елді мекендерде өткен кезеңдермен салыстырғанда өзгеріске ұшырамаған және табиғи фонға тең тұрақты параметрлермен сипатталады. Облыста ағаш өскен жердің көлемі 12053 гектарға тең, жалпы облыстың орманды алқабы 0,86 пайызды құрайды.

2. Тұрғындарды ішетін сумен қамтуды жақсарту 1992 жылға дейін сумен қамту нысандарын ұстау және пайдалану орталықтандырылған қаражат есебінен жүргізіліп, тұтынушыларға шын мәнінде ақысыз қызмет көрсетілді. Нарықтық қатынастардың енгізілуіне байланысты мемлекеттік ресурстарды қайта бөлу жүргізілді; бюджет жетіспеушілігі өсіп кетті, бұл өз кезегінде елді мекендерді сумен қамтуға кері әсерін тигізді. Поселкелер ішіндегі су құбырлары жүйесін дамыту тоқтап қалды, оның үстіне олардың 70 пайызының жағдайы нашар жағдайда болатын. Бүгінгі таңда облыс аудандарындағы 507 елді мекендердің 108-і ғана орталықтандырылған сумен қамту жүйесіне ие, топтастырылған су құбырларына 133 елді мекен қосылған, ал олардың 10-ы ғана жұмыс істеп тұр. 453 поселке сумен қамтуды жергілікті ресурстар есебінен жүргізеді, 51 елді мекенге су көздері жоқ болғандықтан ішетін су тасылып әкелінеді. "Западводхоз" топты құбыры бөлгішінің есебінде 5 магистральді топты су құбыры: Тасқала, Қаратөбе, Орда және Жалпақтал бар. Барлық осы құбырларының сорап-күш (насосно-силовая) қондырғысы тозып біткен. Қазір тек 2 магистральді топты су құбыры ғана ішінара жұмыс істеп тұр. Олар: Тасқала, Орда магистральдары. Қалған топты су құбырлары 1996 жылдан бері пайдаланудың нормативті мерзімі біткендіктен және қайта жарақтандыруға қаражаттың жоқтығынан тоқтатылып қойды. Қазіргі таңда су құбыры жүйесінен 143,7 мың тұрғыны бар 130 елді мекен айырылып тастаулы, бұл село тұрғындарының 40,4 пайызын құрайды. Орталықтандырылған сумен қамту жүйесі жоқ 396 елді мекендерде бөлек су көздері (шегенді және құбырлы құдықтар) пайдаланылады, бұл облыс тұрғындарының 3,4 пайызын қамтиды. Бұндай су көздерімен қамту үлесі Қаратөбе, Зеленов, Сырым және Бөкейордасы аудандарында жоғары. 74 елді мекендерде ашық су көздерін пайдаланады, бұндай су көздерін пайдаланудың мол үлесі Ақжайық (36), Жәнібек (58), Жаңақала (32), Казталовка (36) аудандарына тиесілі. Әрбір ауданда дерлік өздерінің су көздері болмағандықтан ішуге және тұрмыстық-шаруашылық мұқтаждықтарға тасылып әкелген суды пайдаланылады, бұндай елді мекендердің саны - 5. Өткен жылғы 3 тамызда облыс әкімі әрбір елді мекенді сумен қамтамасыз етудің шаралар кешені бар "ішетін су" бағдарламасына қол қойды, бұл: - ашық су қоймаларын ішу мақсатына пайдаланылатын елді мекендерді "Струя" үлгідегі 21 жергілікті су тазарту қондырғысын орнату; - жергілікті су құбырларын іске қосу; - жұмыс істеп тұрған су құбырларын жөндеу және тұрғындарды сумен қамтуды жақсарту мәселесін шешетін бірқатар шаралар. Сумен қамту нысандарының санитарлық-техникалық жағдайын жақсарту тұрғысында облыста осы нысандарды тазартып жуу және зарарсыздандыру жұмыстары жүргізілуде. Өздеріне бекітілген аудандарға барып істелген жұмысты тексеретін облыстық мемлекеттік санитарлық-эпидемиялық қадағалау басқармасының мамандары құрамына енген жұмыс тобы құрылды. Өткен жылы облыс бойынша 63,0%-дан астам су құбырлары, 67,0% автосутасығыштар, 70,0% құдықтар мен 89,0%-дан астам қоймалар тазартылып, жуылып, зарарсыздандырылды. 2000 жылдың үшінші тоқсанында облыс бойынша микробиологиялық көрсеткіштер бойынша 1398 сынақ өткізіліп, оның 7,3 пайызы нормативтерге сай келмейтін болды (1999 жылы - 8,0%). Бірқатар аудандарда бұл көрсеткіш жоғары, мысалы: Тасқала ауданында - 23,8%, Бөрліде - 19,6%, Бөкей ордасында - 12,5%. Облыс бойынша орталықтандырылған су көздерінен алынған судың сәйкессіздік үлесі 6,6 % үлесі (1999 ж. - 8,2%), бөлек су көздерінен - 8,7% (1999 ж. - 7,8%) құрады. Міне, сонымен облыстың жартысынан астам тұрғыны тек Вирусы "А" гепатитімен ғана емес, басқа да жұқпалы аурулармен ауыру қаупі қатері бар. Бұл проблеманың қиындығын түсіне отырып, облыс санитарлық эпидемиялық қызметі өз іс-әрекетінің басымдық бағыттарын осы мәселені шешуге жұмсау болып табылады.

3. Емдеу-профилактикалық мекемелері мен босанатын әйелдерге медицина көмегін беретін мекемелердегі асептика мен антисептика жағдайы. Емдеу-профилактикалық мекемелерінде олардағы материалдық базалардың нашарлығынан, 1,5-тен 2 есеге дейін өскен орын тығыздығынан, сумен қамтудағы жиі үзілістерден, электр қуатының жиі сөнуінен асептика мен антисептиканы сақтау өз деңгейінде іске асырылмайды. Бұл мекемелердің 50 пайызы күрделі жөндеуді қажет етеді, ЕПМ-лер зарарсыздандырып жуатын заттарымен қамтамасыз етілмеген. Жұмсақ мүлікпен қамту 60-70% құрайды. Медициналық құрал-саймандар, бактерицидтік сәуле құралдары жетіспейді. Зарарсыздандыру қондырғылары ескірген, олар тек 65%-ға қамтамасыз етілген. Зарарсыздандыру алды өңдеу жұмыстары жартылай механикаландырылған тәсілмен атқарылады. Емдеу-профилактикалық мекемелерінің ішінде химиялық реактивтер және зарарсыздандыру алды мен зарарсыздандыруды бақылайтын тестермен қамтамасыз етілмегендері бар.

4. Иммунитеттеу. Соңғы үш жылда "бақылауға болатын" жұқпалы аурулардың эпидемиологиялық жағдайы күл (дифтерия), эпидемиялық паротит, көкжөтел ауруларының тұрақтануының аясында өзгерістерге ұшырады, қызылшамен ауырудың өсе түскені байқалды. Өткен жылы облыста 189,7 мың жоспарлы егу жүргізілді немесе жоспардағыға (189,9 мың) шаққанда 99,9%. Күлге (дифтерия), қызылшаға, туляремияға, полиомиелитке, сіреспеге (столбняк), туберкулезге, паротитке, сарыпқа (бруцеллез) қарсы егу жұмыстары жүргізілді. Бұлардың ішінде ересек адамдарға 38,7 мың, 5 жасқа дейінгі балаларға 90,9 мың, мектептердегі оқушыларға -60,1 мың егу іске асырылды. Соңғы жылдарда қызылша бойынша эпидемиялық жайсыздық байқалуына байланысты жыл сайын 4-5 ауданда бұл аурумен бірнеше адам қатар ауырулары тіркелді. Осыған байланысты тұрғындардың жекелеген топтарын (12-14 жастағы балалар, 9-11 сынып оқушылары) қызылшаға қарсы егудің жоспардан тыс жұмыстары істелді. 71,3 мың қосымша егу жұмыстары атқарылды, соның ішінде мектеп оқушыларына - 58,2 мың, ересек адамдарға - 13,1. Өткен жылы 100 мың адамға шаққанда бұдан алдыңғы жылдың осы кезеңімен салыстырғанда ауырудың төмендегені байқалды: - эпидемиялық паротитпен - 30,3%; 5,58 (1999 ж)-ден 3,89 (2000 ж)-ға дейін және бұл толық санмен алғанда тиісінше 36-24-ті құрайды; - гриппен - 44,9%; 2847,68-ден (1999 ж); 1568,74 (2000 ж) және бұл толық санмен алғанда тиісінше 18359-9676-ны құрады; - қызылшамен 35,6 рет , 28,85 (1999 ж)-тен 0,81 (2000 ж)-ге дейін және бұл толық санмен алғанда тиісінше 186-5-ті құрайды. Басқа да сальмоноллездік инфекциялармен - 11,0%-қа, 19,85 (1999 ж)-тен 17,67 (2000 ж)-ға дейін және бұл толық санда тиісінше 128-109-ды құрады; - алғашқы рет ақтамаланған сарыппен ауыру 44,0%-ға, 15,05 (1999 ж)-тен 8,43 (2000 ж)-ке дейін және ол толық санда , 97-52 болды. - шығу тегі анықталған жіті ішек инфекциясы 13,3 пайызға, 69,80 (1999 ж) ден 61,93% (2000 ж)-ке дейін және ол 450-382-ні құрады; - қышыма қотыр түсуі 8,8 пайызға 80,19 (1999 ж)-дан 73,12 (2000 ж)-ге дейін және ол толық санда тиісінше 517-451 болды; - мерезбен ауыру 3,3 пайызға, 181,48 (1999 ж)-ден 187,42 (2000 ж)-ге дейін және ол толық санда тиісінше 1970-1156-ны құрады. Сонымен бірге мына ауруларға шалдығу өсе түсті: - вирусты гепатитпен - 15,4 пайызға 58,17 (1999 ж)-ден 67,12 (2000 ж)-ге дейін (100 мың тұрғынға) және ол толық санда тиісінше 375-414 болды. Аурудың ең көп тіркелген жері Орал қаласы - 156 жағдай, Ақжайық ауданында - 129; - биттеп кету әрбір 100 мың тұрғынға есептегенде - 27,6 пайызға, 299,36% (1999 ж)-дан 381,97-ге және ол толық санда тиісінше 1930-2356 болды. Бұл аурудың ең көп тіркелген жері - Орал қаласы- 1639 жағдай, Бөрлі ауданында - 169, Ақжайық ауданында - 85, Теректі - 71, Зеленов - 107, Казталовкіде - 43, Тасқала - 49, Жаңақала - 45, Шыңғырлауда - 50. Өткен жылы көкжөтелмен аурудың 14 жағдайы тіркелді (бұдан алдыңғы жылдың осы кезеңінде 2 жағдай болған еді), 2 жағдайда сіреспе (столбняк) - Зеленов, Сырым аудандарды және Орал қаласында жағдайда күл (дифтерия) ауруы тіркелді

5. ВИЧ инфекциясының одан әрі таралуының алдын алу жөніндегі бірінші кезектегі шаралар. Вич инфекциясының алғашқы жағдайлары туралы 1981 жылы АҚШ-та хабарланды. Бүгінгі таңда бұл ауру көрініс таппаған бірде-бір ел қалмады десе де болады. Қазірдің өзінде ВИЧ инфекциясымен зақымдаған (дүние жүзінде) 50 млн адам тіркелді, олардың 16 млн.-нан астамы 11,5 млн. балаларды жетім қалдырып, дүниеден озды. ТМД елдерінде бұл аурудың ең көп тараған кезеңі 1998-2000 жылдар. Украинада 40 мың адам тіркелсе, тағы да 40 мың адам жасырын анықталды. Ресейде 71 мың адам бұл аурумен зақымданған деп тіркелген. Белоруссияда, Балтық елдерінде ауыру деңгейі өсе түскен. Тағы бір назар аударарлық жағдай - Орынбор, Самара, Саратов және Волгоград облыстарында ВИЧ инфекциясымен зақымданғандар санының күрт өсіп кетуі. Соңғы жылдары Оңтүстік Шығыс және Орталық Азия елдерінде ВИЧ инфекциясының таралуы едәуір кеңейе түсті. Солардың ішінде Қазақстан алдыңғы орындардың бірін иемденеді. 2000 жылдың желтоқсан айының 1-не ВИЧ инфекциясымен тіркелгендер саны 1281-ге жетті, оларға ай сайын 30-дан 50-ге дейін жаңа адамдар қосылады. Қарағанды, Қостанай, Павлодар және бір қатар облыстарда бөл таралу эпидемиялық сипат ала бастады. Батыс Қазақстан облысында ВИЧ инфекциясының алғашқы жағдайлары 1996 жылы анықталды. Қазір олардың саны - 9. Олардың ішінде 8-і басқа жерден келгендер (Украина, Теміртау қаласы, Оңтүстік Қазақстан облысы), ал біреуі Орал қаласының тұрғынынан анықталды. Облыста ВИЧ инфекциясының жасырын көздерін анықтау жұмыстары жүргізілуде. Өткен жылдың 9 айында 35,5 мың адам тексеруден өткізілді, олардың ішінде 0,8 мың адам есірткі қолданатындар, жыныстық аурулармен ауыратындар саны - 5,5 мың адам. Бұдан алдыңғы жылмен салыстырғанда тұрғындар көрсеткіші жақсарды. Өзіне тән профилактикалық құралдардың және тиімді дәрі-дәрмектік емнің жоқтығы жағдайында СПИД-тің алдын алу және онымен күресте ақпараттық-насихаттық және санитарлық-ағарту жұмыстары маңызды орын алады.

6. Жыныстық қатынас жолдарымен жұғатын аурулардың алдын алу және бақылау. Жыныстық қатынас жолдарымен жұғатын аурулар қазіргі заманның әлеуметтік - психологиялық қиын проблемаларының бірі. Олардың әлеуметтік мәні кең таралуымен және қоғам үшін ауыр салдарға душар етуімен анықталады. Бұл аурулардың таралуында әлеуметтік-экономикалық жағдай маңызды роль атқарады. Жыныстық қатынас жолдарымен жұғатын аурулар соңғы кезде денсаулық сақтаудың қиын проблемаларының біріне айналды және олар ауық-ауық эпидемиялық сипатқа ие болуда. Облыстық тері-венерологиялық диспансерде ВИЧ инфекциясының алдын алу және оның таралуына жол бермеу жөнінде жұмыстар жүргізілуде, онда науқастарды емханалық қабылдау үшін 5 кабинет жұмыс істейді. Кабинеттердің барлығы да қажетті құрал-саймандармен жабдықталған. Ауруханада жатып емделуді қажет ететін науқастар үшін 12 палата бар. Палаталарға күрделі жөндеу қажет. Бұл диспансердің лабораторияларының үздіксіз жұмыс істеуі бюджеттік қаржылар есебінен іске асырылады, ол жыныстық қатынас жолдарымен жұғатын аурулардың диагноздарын қою үшін лабораторияларды қажетті шығын материалдарымен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Бұқаралық ақпарат құралдарымен теле-радио компанияларымен, мемлекеттік және жеке компаниялармен бірге, соңын ішінде "Талап", ТДК-42, ұдайы эфирге шығып ВИЧ/СПИД-тің алдын алу және бұл жөніндегі мәселелер бойынша тұрғындармен сұхбат өткізу мәселесі шешімін тапты. Салауатты өмір салтын насихаттау, жыныстық қатынас жолдарымен жұғатын арулардың алдын алу мақсатымен орталық базар да және "Жайық" базарында арнайы стенділер орнатылды. Кітап саудасымен айналысатын жеке кәсіпкерлермен жасалған келісім-шарттың арқасында бұл аурулардың алдын алу мәселелері бойынша осы бағыттағы баспа өнімдерін жинақтап-іріктеу, оларды тұрғындарға сату мәселесіне баса назар аударылады. Осы бағыттағы әдебиеттер газет киоскілері, кітап бөлімшелері, "Кітап" дүкендері және басқа жерлерде ұйымдастырылып сатылады. Жастары 15-тен асқан барлық адамдар Емдеу профилактикалық мекемелерге көмек сұрап келген жағдайда сұрыпталған микропреципитациялық реакция көмегімен, кардиолипиндік антигенмен жылына 2 рет мерез ауруына ақысыз тексеруден өткізіледі, жылына 1 рет серологиялық реакция кешені көмегімен тері-жыныс аурулары диспансерінің барлық емделушілері, психоневрологиялық, наркологиялық диспансерлерде есепте тұратын барлық адамдар тексеруден өткізіледі. Тұрақты мекен-жайлары бойынша, сол сияқты уақытша тұрып жатқандар, РУ 170/2 -де ұсталатын әлеуметтік бейімделмеген адамдар, арнайы қабылдағыштар мен арнайы ЕПМ-де емделетіндер және басқа да науқастар өздері тұрып жатырған жерде, немесе облыстық тері-жыныс аурулары диспансерінде ақысыз емделеді. Жыныстық қатынас жолдарымен жұғатын ауруларға келушілерді тексеруден өткізу үшін 1 эпидемиологиялық бригада жұмыс істейді. Облыстық тері-жыныс аурулары диспансерінде сағат 8-ден 23-дейін жыныстық қатынас жолдарымен жұғатын аурулардың алғашқы профилактикасын іске асыруға мүмкіндік беретін жеке алғашқы профилактика пункті жұмыс істейді. Өткен жылы мерезбен ауырудың төмендегені байқалды. Ол бұдан алдыңғы жылдың осы кезеңімен салыстырғанда 100 мың тұрғынға 3,3% және толық санда тиісінше 1170-1156-ны құрады. Тағы бір ерекше назар аударарлық мәселе-туа біткен мерез ауруының өсе түсуі: 1998 жыл - 7 жағдай, 1999 жыл - 10, 2000 жылы (1.12) - 11 жағдай.

7. Ана денсаулығын қорғау. Соңғы жылдардағы Аналар өлімінің басты себебі екіқабат әйелдердегі анемия немесе полигиповитаминоз аясында дамитын қан кету болып табылады. Жаңа туылған нәрестелердің де науқастануы анасының денсаулық жағдайына тікелей байланысты. Анемияның аясында плацентарлық жетіспеушілік дамып, ол соңынан ұрық оттегі жетіспеушілігіне және босану кезінде нәрестенің жарақат алуының жоғарылауына әкеліп соқтырады. Жоғарыда аталған аурулармен ауыратын әйелдердің санын азайту үшін босанатын және босанған әйелдерді құрамында темір бар дәрі-дәрмектермен байытылған тағамдармен (ұн) қамтамасыз ету үшін қаражат көздерін табу қажет. Аналар өлімінде экстрагенитальді және туберкулез аурулары да көп әсер етеді. Әйелдердің денсаулығын жақсарту мақсатында барлық әйелдерді және қыздарды дүниеге келген кезінен бастап мұқият диспансерлеуден өткізу қажет. Олардың несеп - жыныс жолдары ауруларын уақытында емдеп, бала тууға дейінгі жасқа дейін қадағалап қалпына кетіруді жүргізу керек. Облыс орталығы базасының негізінде ана қауіпсіздігін насихаттаумен айналысып, тұрғындарды көрнекі үгіт құралдарымен қамтамасыз ететін салауатты өмір салты проблемалары жөніндегі бөлім ашу керек. Әлеуметтік статусты қолдау үшін көп балалы аналарды және балалы әйелдерді жұмысқа қабылдайтын кәсіпорындардан салық ұстауды төмендетуді заң жүзінде бекіту қажет. Батыс Қазақстан облысында барлық перзентханалар мен әйелдер босанатын бөлімшелер "Ана және бала" принципі бойынша жұмысқа көшірілген. Оларда 250 койкі бар, соның ішінде Орал қаласында 100 койкі. Бұл өз кезегінде қазір жаңа туған нәрестелердің іріңді-септикалық аурулармен ауыруын (1000-ға) 0,4 деңгейге дейін төмендетуге мүмкіндік береді.

8. Отбасын жоспарлау. Әйелдердің бала көтеру денсаулығын сақтау, түсік түсіру санын азайту мақсатында бұқаралық ақпарат құралдарында (телевидение, радио, баспа) бала көтеруден сақтану құралдары туралы насихатты тек акушер-гинеколог дәрігерлері ғана емес, басқа да маман дәрігерлер, медицина маманы емес арнайы оқыған жаттықтырушылар жүргізу керек. Оңтайлы интрогенетикалық аралықты қамтамасыз ету үшін бала көтеруге қабілетті әйелдердің 40 пайызы әртүрлі бала көтеруден сақтану құралдарын пайдаланулары қажет. Әйелдерді бұндай құралдармен қамтамасыз ету олардың бала көтеру денсаулықтарын сақтауға мүмкіндік береді. Жоғарыда аталған шараларды орындау кезінде біз медициналық қамтуға кететін шығынды азайтуға қол жеткізіп, аналар мен балалар өлімін және жаңа туылған нәрестелердің ауыруларын азайтуды қамтамасыз етуіміз тиіс.

9. Балалар тағамы. Тұтасымен алғанда Республикадағы, соның ішінде облыстағы балалар тағамының айрықша медико-әлеуметтік маңыздылық проблемасы аймақтарда нақты шаралар қабылдап, балалар тағамын өнеркәсіптік негізде шығаруды үкімет деңгейінде шешуді талап етеді. Өйткені аз қуатты балалар кухнялары бұл мәселені шешуге күштері жетпейді. Облыста жаңа туған жас сәбилер ақысыз балалар тағамын алу жеңілдіктерін пайдаланады. "Балалар тағамы" бағдарламасына 11 айдың ішінде 17000,0 мың теңгеге балалар тағамдарының пакеттері алынып, олар ЕПМ-ге бір жасқа дейінгі балалар үшін үлестіріліп берілді.

10. ЖТИ (ОРИ) (соның ішінде пневмония) және диареялық (іш өту) аурулар профилактикасы. Денсаулық сақтау реформасы өзінің шешуші сатысына енген қазіргі шақта, және оның дамуының басты бағыты болып тұрғындарды медициналық санитарлық көмекпен қамтамасыз ету басымдылығы айқындалып отырған кезде, әлеуметтік-маңызды аурулардың алдын алу және олар мен күрес жөніндегі мақсатты мемлекеттік бағдарламасы іске асыруда, балалар үшін маңызды мәселелердің бірі болып қалатын жіті тыныс инфекциясы және диареялық (іш өту) аурулармен күрес облыс денсаулық сақтау органдары мен мекемелерінің бірінші кезектегі міндеті болып табылады. Жыл сайын облыста жіті тыныс инфекциясы ауруларымен әрбір 1000 баланың 800-ден 900-ге дейіні ауырады. Осы аталған аурулардың үлесіне бір жастағы барлық балалар өлімінің 32 пайызы тиеді, ал 1 жастан 5 жасқа дейінгі барлық балалар өлімінің осы аталған ауруларға тиесілі үлесі 40%-ды құрайды. Балаларды жіті тыныс инфекциялары және іш өту ауруларының проблемалары және осыларға байланысты асқынулар (жас сәбилермен балалар өлімінің себебі ретінде) облыстық денсаулық сақтау басқармасының ерекше қам жейтін мәселесі басып келеді, сондықтан да 1995 жылдан бастап облыста осы инфекцияларды алғашқы медико-санитарлық көмек мекемелері жағдайында стандартты емдеу жөніндегі ДД (ВОЗ)-ның тиімді технологиясы барлық жерде енгізілді. ЖТИ, пневмонияны емдеуге өткен жылдың 11 айында 2,7 млн, теңге бөлінді, қажеті - 6 млн, теңге. Бағдарламаның мақсаты: пневмониялық аурулардан және іш өтуден болатын 1 жастан 5 жасқа дейінгі балалар өлімін төмендету. Бағдарламаның негізгі стратегиясы: алғашқы звенодағы медициналық мекемелер жағдайында іш өту ауруларын тиімді емдеу және пневмония ауруларын стандартты емдеу.

11. ДДҰ (ВОЗ) ұсынған туберкулезді емдеу стратегиясын енгізу және іске асыру стратегиясы мен профилактикасы. Туберкулез проблемасының көкейкестілігі бойынша Қазақстан Республикасының Үкіметі 1998 жылдың қыркүйек айының 4-де "Қазақстан Республикасында тұрғындарды туберкулезден қорғаудың шұғыл шаралары туралы" 839 қаулы қабылдады. Облыста осы Қаулыны орындауда бақылау жөніндегі Үйлестіру Кеңесі құрылды. Бүкіл Республикада сияқты облыста да туберкулез бойынша эпидемиологиялық жағдай алаңдатарлық күйде болып отыр. Облыста ДОТС-стратегиясы бағдарламасы енгізілді және ол "ХОУП" жобасы сарапшыларының және ҚР. ТПҰО (ҚР туберкулез проблемасының ұлттық орталығы) қызметкерлерінің бағасы бойынша дұрыс бағытта іске асырылуда. Облыстың туберкулезге қарсы қызметі мыналардан тұрады: - облыстық туберкулезге қарсы диспансер - 300 койкі; - 145 койкілік үш аудандық ауруханалар (Бөрлі, Жаңақала аудандарында 50 койкіден, Зеленов - 45); - 10 ауданның ауруханалар жандарындағы 330 койкілік туберкулез бөлімшелері; - 2 туберкулезге қарсы санаториялар: 120 койкілік ересектерге арналған "Уральский" санаториясы және осы санаторияның базасында өткен жылы созылмалы және тұрақты дәрілік формадағы науқастарды емдеу үшін ашылған 50 койкілік бөлімше. Ауруханада жатып ем алған балаларды одан әрі сауықтыруға арналған 100 койкілік "Ивушка" балалар санаториясы; - М. Өтемісов атындағы 450 орындық санаториялық мектеп-интернат; - 160 орындық "Елочка" санаториялық балалар бақшасы. Емханалық көмек көрсету үшін 17 тубкабинеттер жұмыс істейді. Тұтасымен алғанда облыста 775 ауруханалық, 220 санаториялық койкілер бар, оның үстіне арнайы ауруханаларда: облыс орталығында жүйке аурулары ауруханасында - 60 койкі; арнайы ЕПМ-де - 30, РУ 170/2 және 170/1 (ІІБ) - 28 койкі бар. Туберкулездік қызмет дәрігер кадрлармен және орта буынды медицина қызметкерлерімен 100 пайызға қамтылған. Облыстық денсаулық сақтау басқармасы жанынан туберкулезге қарсы мекемелердің мамандарын, жалпы емдеу жүйесінің дәрігерлерін, санитарлық-эпидемиологиялық қадағалау мамандарын оқыту жөніндегі облыстық комитет құрылды. Орталық қажетті әдебиетпен жарақтандырылған Оқыту облыстық тубдиспансер базасында және облыс аудандарына да барып жүргізіледі. ДОТС-стратегиясы бойынша мамандар даярлау бағдарламасына сәйкес ЕПМ, СЭС жалпы емдеу жүйелерінің 608 маманы оқытылды, немесе бұл жөніндегі жоспар 100 пайызға орындалды. Бұқаралық ақпарат құралдарында туберкулездің алдын алу және одан сақтану жөнінде арнайы айдар ашылып, дәрігер мамандарға эфирлік уақыт ақысыз берілетін болды. Өткен жылдың Қазан айында облысқа орталықтандырылған сатып алу жүйесінің екі тілде жазылған өздігінен жабысатын плакаттар, кітапшалар, жаднамалар келіп түсті. Осы келіп түскен баспа өнімдері қалада да, ауылдық жерлерде де халық тығыз орналасқан жерлерге таратылып, берілді. Медициналық колледжде оқу бітіретін курстарда ДОТС-стратегиясы бойынша факультативтік сабақтар енгізілді. Орта буынды медицина қызметкерлерінің біліктілік көтеру курстарында да ДОТС-стратегиясы сабақтары бар. Өткен жылы Үйлестіру кеңесі туберкулезбен күрес жөнінде 33 отырыс өткізді, соның ішінде 4-і облыстық қалалық әкімшілікте оздырылды. Облыста 52 химизаторлар жұмыс істейді. Туберкулезбен ауыратын науқастарды тұрғын үймен қамту мәселесіне назар аударылады. Жыл басынан бері Сырым, Шыңғырлау аудандарында 2 пәтер бөлінді. Облыстық туберкулезге қарсы диспансерде "ТБ" (туберкулезді бақылау) компьютерлік бағдарламасы енгізіліп, пайдаланылуда, онда 2000 жылдың қаңтар айынан бастап есепке алынған бірінші, екінші, үшінші санаттағы туберкулезбен ауыратындардың "мәлімет базасы" жасалып, оларды ДОТС-стратегиясымен емдеудің барысы көрсетілген. 2000 жылдың Желтоқсан айының 1-не облыс бойынша туберкулездің белсенді түрімен ауыратын 2340 науқас диспансерлік есепте тұрады, олардың ішінде 1059 адам бірінші рет есепке алынып отыр. Емдеуді қажет ететіндердің барлығы да ауруханаға жатқызылды. Бұлардың ішінде ДОТС-стратегиясымен және жеке тәсілмен емделетін науқастар да кіреді. Отбасылардың әлеуметтік жайсыздықтарын ескере отырып, осындай науқастарды аурухана және тубсанатория жағдайларында емдеу ұзартылды. Қазіргі кезде 1983 адам ауруханалық ем алады, емханалық түрде 932 адам емделіп жүр, ал ДОТС бойынша ем алушылардың саны жыл басынан бері 1500 адамға жетті. Өткен жылдың осы мерзімімен салыстырғанда тыныс мүшелері туберкулезімен ауыратын тұрғындар деңгейі 148 пайызға, 135,73 (1999 ж)-дан 155, 80 (2000 ж)-ге дейін (100 мың адамға) өсті және толық санда тиісінше 875-961 болды. Дәрілік заттар республикалық қаржы есебінен келіп түседі. Орталықтандырылған сатып елу жүйесі арқылы келіп түскен дәрілердің 2000 жылдың 1-қарашасына қалдығы 9493,4 мың теңге құрайды, Қараша айында 1986,7 мың теңгенің дәрілері келіп түсті, шығын 1367,6 мың теңге, 2000 жылдың 1 желтоқсанына 10112,5 мың теңгенің қалдығы қалды. Өткен жылы туберкулезге қарсы 5 жасқа дейінгі 6,9 мың бала егілді. Жалпы емдеу жүйелерінде туберкулезге күмән туғызған 161,5 мың адам тексеруден өтті, соның ішінде бактериоскопия әдісімен 6,9 мың адам, осылардың ішінен бактериоскопия әдісімен 159 адамның туберкулезбен ауыратындықтары анықталды. Флюорография арқылы 120,7 мың адам тексеруден өткізіліп, осылардың ішінен жаңадан ауырған 433 адам анықталды. Бактериоскопиялық әдіспен тексерілген адамдардың саны 10,4 мың, тубсынақ жасалғандар саны 34,5 мың адам. Тұрғындарды туберкулезге тексеру жаппай тексеруден, саралап тексеруге көшірілді. Балалар арасында және ересектер арасында "қатерлі" топтар қалыптастырылды. Қазіргі уақытта қақырық жинайтын 184 пункт ұйымдастырылды, 45 лабораториялар кеңейтілді, соның ішінде жалпы емдік жүйе мекемелерінде 30 лаборатория және туберкулез мекемелерінде - 15 , олар 43 бинокулярлық микроскоптармен қамтамасыз етілді Облыста туберкулез ауруынан қайтыс болғандардың саны 100 мың тұрғынға 26,5 адам болды, өткен жылдың осы кезеңінде ол 32,7 болған еді Облыстық туберкулезге қарсы қызметтің материалдық-техникалық базасы санитарлық-гигиеналық талаптар мен нормаларға сай емес. Аудандағы туберкулез ауруханалары мен туберкулез бөлімшелері бейімдеп жасалған орындарда орналасқан, олар күрделі жөндеуді қажет етеді, орталықтандырылған сумен қамту жүйелері, канализация жоқ, осының бәрі емдік тәртіпті сақтауға және тиімді емдік-сауықтыру шараларын жүргізуге қиындықтар туғызады. Жұмсақ және қатты мүлікпен, медициналық қондырғылар және аппаратураларымен (флюорографтар, спирографтар, ЭКГ - аппарат, бронхоскоптар, т.б) жарақтандыру жеткіліксіз және олар 20 жылдан астам уақыт бойы жаңартылған жоқ, диагностикалық қондырғылардың 70-80 пайызы тозған. Үкімет қаулысының орындауын қамтамасыз ету үшін және бағдарламаны үйлестірушілер тарапынан әсерлі бақылауды іске асыру үшін қосымша автотранспорт бөліп, жанар-жағар май жетіспеушілігін жойып және автотранспортты жөндеуге қажетті қосалқы бөлшектерімен қамтамасыз ету қажет. Өткен жылы Дүниежүзілік Банк жүйесі кредиті бойынша облысқа 9 бинокулярлық Германиядан шыққан микроскоптар келіп түсті, олар емдеу мекемелеріне бөлініп берілді. Қазақстан Республикасы Президентінің 1998 жылы 16-қарашадағы "Халық денсаулығы" Мемлекеттік бағдарламасы туралы" N№4153Жарлығына сәйкес алдағы бесжылдықта жергілікті бюджет есебінен Бөрлі, Казталовка аудандарында 50 орындық туберкулез ауруханаларын, Теректі, Сырым аудандарында 30 койкілік туберкулез бөлімшелері құрылысын салу жоспарланып отыр.

12. Диабетті емдеу стратегиясын енгізу және оны іске асыру. Тұрғындар денсаулығының деңгейін едәуір төмендететін және көп таралуымен сипатталатын ауру - қант диабеті, бұл Дүниежүзілік Денсаулық сақтау Ұйымына оны 1992 жылы ХХ ғасырдың жұқпалы емес эпидемиясы деп бағалауына мүмкіндік берді. Облыс тұрғындарының денсаулық жағдайы оның жалпы нашарлауымен сипатталады. Жалпы аурулар, жалпы және балалар өлімі жоғары күйінде қалуда, өмірдің орташа ұзақтығы қысқарып келеді. Бұл қант диабетіне де қатысты. Қант диабетімен ауыру 100 мың адамға шаққанда 45-тен келеді. Аурушаңдық 100000 адамға 346 адамды құрап отыр. Қант диабетінің ауыр түрімен ауыратын 900 адам есепте турады. Ауру балалар мен жасөспірімдер, бірінші түрдегі диабетпен ауыратын ересек науқастар, екінші түрдегі диабетпен ауыратын науқастардың төрттен бір бөлігі ерекше назарда ұстауды қажет етеді, олар шын мәнінде инсулинсіз өмір сүре алмайды. 2000 жылдың 1 қаңтарына біздің мәліметіміз бойынша қант диабетімен ауыратын 2029 ересек науқас (496-сы 1 түрдегі, 1571-і екінші түрдегі) тіркелген, олардың 28-і балалар. Соңғы жылдары емдеу-профилактикалық мекемелерін реактивтер және басқа да диагностикалық құралдармен қамтамасыз етудің күрт қысқаруына байланысты қант диабетін ерте анықтау үшін жағдай едәуір нашарлап кетті. Глюкометр және тест-жолақтарының жетіспеушілігінен қандағы глюкоза деңгейін дұрыс бақылау жүргізілмейді, бұның өзі тамырлық және басқа да асқынулардың тез дамуына әкеліп соқтырады.

13. Салауатты өмір салтын қалыптастыру. Қазақстан Республикасының Конституциясымен ел азаматтарына бюджеттік және міндетті медициналық сақтандыру жағдайларында өз денсаулықтарын қорғау мен кепілдік берілген медициналық қызметті алуға құқық берілген. Ел Президенті Н.Ә. Назарбаев өзінің Қазақстан халқына жолдаған "Қазақстан-2030" Жолдауында ұзақ мерзімді жеті басымдықтардың бірі-денсаулық, аурудың алдын алу және салауатты өмір салтын қалыптастыру екендігін атап көрсетті. Ел басшысының Жолдауына сәйкес облыста салауатты өмір салтын қалыптастыру проблемалары бойынша ғылыми-практикалық конференциялар өткізілуде. Орта және жоғарғы оқу орындары оқушылары мен студенттері арасында салауатты өмір салтын насихаттайтын дәрістік насихат жүргізілуде. Бұндай дәрістерді, әңгімелер мен сұхбаттарды дәрігер-наркологтар, тері-жыныс ауруларының мамандары, СПИД орталығының мамандары, жұқпалы аурулар дәрігерлері ұдайы өткізіп тұрады. Санитарлық-ағарту жұмыстары айына 2 дәріс есебінен жүргізіледі. Өткен жылы Чапаев атындағы кинотеатрда "Салауатты өмір салтының басты аспектілері" тақырыбына 6 және 7 мектептердің 5-8 сынып оқушыларымен кинодәріс ұйымдастырылып, өткізілді. Онда шылым шегудің, есірткі қолданудың, алкогольді пайдаланудың организмге тигізетін зияны туралы айтылып, осы тақырыптарға, деректі фильмдер көрсетілді. Облыс кітапханаларында шылым шегу, есірткі қолдану, маскүнемдік, ВИЧ-инфекция проблемалары сияқты көкейкесті мәселелер бойынша үнемі тақырыптық кештер оздырылып, кітап көрмелері және басқа да шаралар өткізіледі. Салауатты өмір салтын белсенді түрде насихаттау жұмыстары "Наурыз" мейрамы және басқа мерекелер кезінде мерекелік шаралармен ұштастырыла жүргізіледі. Облыста қызықты спорт шаралары, кешенді жарыстар ұдайы өткізіледі, оларды өткізудегі басты міндеттердің бірі - салауатты өмір салтын насихаттау. Өткен жылы 13-15 жастағы мектеп оқушылары арасында, сондай-ақ әскерге шақыруға жасы жетпегендер арасында 193 спорт жарыстары өтті, оларға қатыспаушылардың саны 12259 адамға жетті. Бұл жарыстар: волейбол, грек-рим күресі, самбо, хоккей, шаңғы, таэквандо, жеңіл атлетика, бокс.

II. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері. Бағдарламаның негізгі ережелері мыналар болып табылады:

1. Тұрғындарды алғашқы медико-санитарлық көмекпен қамтамасыз ету басымдығы, осы мақсатта азаматтардың қатысуын кеңінен пайдалану, сондай-ақ кез-келген меншік түріндегі шаруашылық субъектілерінің күштері мен қаражаттарын да пайдалану.

2. Қашықтығын, географиялық ерекшеліктерін, жолдар жағдайын, жынысын және жас ерекшеліктері құрамын, тұрғындар тығыздығын, экологиялық және экономикалық жағдайларын есепке ала отырып денсаулық сақтау ісінің мұқтаждарының шығындарын қалыптастыру жан басына шыққандағы принцип бойынша іске асырылады.

3. Денсаулық сақтау жүйесі мен құрылымдарын оңтайландыру, басқарудың демократиялық формалары бар өзін-өзі басқаруларын кеңейту, аз шығын жұмсауды кеңінен енгізу, тұрғындарға медициналық көмек көрсету жөнінде ресурстарды сақтау түрлерін енгізумен қоса жүргізуі тиіс Бағдарламаның мақсаты. "2001-2005 жылдарда Батыс Қазақстан облысы тұрғындарының денсаулығын қорғау" кешенді Бағдарламасының басты мақсаты мыналар:

1. Профилактикалық бағыттылық, жан-жақтылық, медициналық қызмет көрсетуде қолайлылық пен сабақтастықты сақтау негізінде медициналық қызметтің көлемі мен сапасына деген тұрғындардың сұранысын қанағаттандыру.

2. Өскелең ұрпақтың қалыпты өсіп, дамуына жағдайлар жасау, тұрғындардың барлық топтарын және қауіпсіздігін әлеуметтік қорғауды қамтамасыз ету.

3. Фтизиатрлық қызметті оңтайлы ұйымдастыру негізінде эпидемиологиялық жағдайы тұрақтандырып, туберкулезбен ауыру көрсеткіштерін және одан болатын өлімді алғашқы анықталған және созылмалы науқастарды бақылап емдеу жолымен, басымды бактериологиялық әдістер диагностикасымен, соған сай мониторинг, профилактика және санитарлық ағарту жұмыстары арқылы төмендету. "2001-2005 жылдарда Батыс Қазақстан облысы тұрғындарының денсаулығын қорғау" кешенді Бағдарламасының негізі халық денсаулығы, отбасы және әр адамның денсаулығы. Бағдарламаның міндеттері. Облыстық Денсаулық сақтау кешенді Бағдарламасының негізгі міндеттері мыналар: - тұрғындарды алғашқы медико-санитарлық көмекпен қамту басымдығы; - мемлекеттік емес денсаулық сақтау секторының дамуына қолдау жасау; - қаражат мүмкіндіктеріне қарай бірегей компьютерлік ақпараттық жүйе жасау; - санитарлық-эпидемиологиялық саулықты қамтамасыз ету және әлеуметтік маңызды аурулармен күрес; - жергілікті медициналық және фармацевтік өнеркәсіпті дамыту, дәрілермен қамтамасыз етуді жақсарту.

ІІІ. Бағдарламаны іске асырудың негізгі бағыттары мен механизмі. Қазақстан Республикасы Үкіметінің "Село тұрғындарына алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетуді жақсарту жөніндегі шаралар туралы" 1999 жылғы сәуір айының 26-дағы N 472 Қаулысына сәйкес облыс денсаулық сақтау жүйесінде қайта құру жүргізіліп, жұқпалы аурулармен күрес және олардың алдын алу жөнінде шаралар белгіленді. Облыстық денсаулық сақтау жүйесі үстіміздегі жылдың 1 желтоқсанына 190 бірлікті құрайды, олардың 145-і мемлекеттік, 45-і жеке. Мемлекеттік коммуналды қазыналық кәсіпорындар (100) құрамына 78 дербес емханалар кіреді, олардың ішінде: 17 консультативтік-диагностикалық емханалар (КДП); 58 отбасылық дәрігерлік амбулаториялар (СВА), бұлардың ішіне 30 фельдшерлік-акушерлік пункттері (ФАП), 306 фельдшерлік пункттері (ФП), 89 дәрігерлік амбулаториялар, бөлек орындары жоқ 27 орта буын медицина қызметкерлері - олардың бәрінің де заңды тұлға мәртебелері жоқ; 3 коммуналдық-қазыналық кәсіпорын: облыстық диагностикалық орталық, облыстық балалар стоматологиясы, "Қазагронавигация" Республикалық мемлекеттік кәсіпорнының Орал филиалы. Сондай-ақ 21 аурухана да мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорындар қатарына жатады (олардың ішінде 1 селолық учаскелік аурухана), 1 коммуналдық қазыналық кәсіпорын-салауатты өмір салты орталығы. Мемлекеттік мекемелер құрамына (45): ІІБ -ның медициналық қызмет емханалары, 15 аурухана (аудандардағы 3 туберкулез ауруханасы, Орал қаласындағы 12 аурухана-облтубдиспансер, онкодиспансер, облнаркодиспансер жұқпалы аурулар ауруханасы, жүйке аурулары ауруханасы, облыстық арнайы ЕПМ, облыстық тері-жыныстық аурулар, диспансері облыстық 3 әйелдер босанатын үй, 2 қалалық перзентхана және ІІБ-сы жүйесінде -3), темір жол санэпидемстанциясы мен ІІБ медициналық қызметін қосқанда басқа да 27 мекеме кіреді: - денсаулық сақтаудың жеке жүйесінде (45): 4 аурухана (стационар және "Талап" ААҚ-ның офтальмологиялық ауруханасы, ол облыста мемлекеттік тапсырыспен жұмыс істейді, "Ахас" ЖШС, "Денсаулық" Бөрлі ауданы, 38 емхана, олардың ішінде 3 отбасылық дәрігерлік амбулатория (СВА), олар да мемлекеттік тапсырыс бар, "Дезинфекция" және екі аудандық дезстанциялар кіреді. Денсаулық сақтау ісінің емдік-профилактикалық жүйесін ұстауға (Денсаулық Министрлігі) жергілікті бюджеттен 1712.1 мың теңге бөлінді, бұл бұдан алғашқы жылдың осы кезеңмен салыстырғанда 3.3 пайызға кем Облыстың барлық елді мекендерінде медициналық мекемелер мен медицина қызметкерлері бар, тек 27 елді мекендегі медицина қызметкерлерінің бөлек орындары жоқ, Медицина мекемелерінің 60 пайызында аудандық орталық ауруханалармен телефон байланысы бар, ал қалған алғашқы медико-санитарлық көмек көрсету мекемелерімен телефон байланысы жергілікті әкімшіліктер арқылы іске асырылады. Облыс денсаулық сақтау ісінде жүргізілген қайта ұйымдастыру мен экономикалық реформа нәтижесінде тұрғындарға көрсетілген медициналық қызмет деңгейі тұтасымен алғанда төмендеген жоқ, ЕПМ жүйесі сақталып қалды, олар біршама құрылымдық өзгерістерге ғана ұшырады. Алғашқы медициналық жүйе базасында жұмыс істейтін үйде емдеу сияқты аз шығынды медициналық қызмет түрлері енгізіліп, дамуда. Дәрігерлер және орта медицина қызметкерлерімен қамту 10 мың адамға есептегенде тиісінше 26.9 және 72.5-тен келеді, бұл республикалық орта көрсеткіштер деңгейінде, яғни кадр проблемасы толығымен тұрақтандырылған. Бүгінгі таңда облыста 1661 дәрігер еңбек етеді, олардың 166-ның жоғарғы санаттары бар, бірінші және екінші санаттары мамандар саны-741, бұл денсаулық сақтау істері жөніндегі Агенттіктің кадрлар біліктілігі жөніндегі ереже талаптарына сай келеді. Орта буын медицина қызметкерлері - 4481 адам. Тұтасымен алғанда денсаулық сақтау ісін реформалау жұмыстары саланы қымбат тұратын стационарлық қызметтен, шығынды аз жұмсайтын амбулаториялық-емханалық қызметке көшіруге бағытталған. Тұрақты қаржыландырудың болмауы жағдайынан алғашқы отбасылық емханалар кәсіпорындары күткен нәтижелер бермеді. Аз шығынды алғашқы звенолар қымбат жүйеге айналып кетті. Басқару қызметкерлерінің саны өсіп кетті, көмекші қызметті басқару тиімділігі күрт төмендеді (жасөспірімдер қызметі, ұйымдастырылған балалық, параклиникалық қызмет), аурулардың алдын алу емдік-диагностикалық үдерісті бақылау төмендеді. Біздің пікірімізше, қалыптасып отырған экономикалық жағдайда отбасылық медицинаға көшу әлі ерте. Денсаулық сақтау жүйесінің бұрын тиімді жұмыс істеген - сатылап алғашқы медико-санитарлық және ауруханалық медициналық көмек көрсететін құрылымдарына (ФАП, СДА, ОАА) және бюджеттік сметалық қаржыландыруға қайтадан көшу керек. Біз тұрғындарға медициналық қызмет көрсетудің бұндай түрі басқаруға да жеңіл және экономикалық жағынан тиімді деп санаймыз. Отбасылық дәрігерлік амбулаторияларды тек жеке негізде ғана және жалпы практика дәрігерлерді тиісті оқытудан кейін ашу керек. Облыстық денсаулық сақтау басқармасы басқан да арнайы өкілетті мемлекеттік органдармен бірге: - 1995-2000 жылдардағы тұрғындардың денсаулығы және облыс денсаулық сақтау мекемелерінің іс-қимылдары туралы қазіргі және репродуктивтік (жаңарып отырған) мәліметтер банкін жасау; - қоршаған ортаны сауықтыру, оның жағымсыз факторларына байланысты болатын тұрғындардың ауруларының алдын алу мақсатымен табиғат қорғау шараларын іске асыруға көмектесу; - тұрғындарды сапалы ішетін сумен қамтуды жақсарту, жұқпалы және соматикалық сырқаттанушылықты төмендетуге қол жеткізу, "Ішетін Су" мемлекеттік бағдарламасын іске асыру; - жұқпалы ауруларды азайту, ішкі ауруханалық инфекциялардың алдын алу мақсатында емдік-профилактикалық және әйелдерді босандыратын мекемелерде асептика мен антисептиканың сақталуын жүргізу; - вакциналық бақылауға болатын инфекцияларымен сырқаттанушылықты төмендету мақсатымен облыс тұрғындарын иммунитеттеуден өткізу; - ВИЧ-инфекциясының одан әрі таралуының алдын алу жөніндегі бірінші кезектегі шараларды іске асыру; -әйелдер мен балалардың денсаулығын қорғау, аналардың және сәбилердің өлімін азайту, жүктілік, босану және босанғаннан кейінгі асқынуларды төмендету, жас нәрестенің сырқаттанушылығын азайту жөніндегі шараларды өткізу; -әйелдердің бала көтеру денсаулығын сақтау, түсік түсіруді (аборт) азайту, ана және сәби өлімін төмендету және жаңа туған нәрестелердің аурушаңдығын кеміту мақсатында отбасын дұрыс жоспарлау үшін бұқаралық ақпарат құралдарында (телевидение, баспа) сақтандыру (контрацепция) құралдарын насихаттау; - жас сәбилердің сырқаттанушылықтарын төмендету, жас нәрестелердің аурушаңдықтарын азайту мақсатында балалар тағамын жақсарту жөніндегі нақты шараларды жүргізу; - пневмонияның ауыр түрлерінен, жіті тыныс инфекциясынан және жіті ішек инфекциясынан сырқаттанушылықты төмендету мақсатында жіті тыныс инфекциясы (соның ішінде пневмония), іші өту ауруларының профилактикасын өткізу; - басты мақсаты тұрғындары туберкулезбен аурудан қорғау болып табылатын ДДҰ ұсынған туберкулезді емдеу стратегиясын енгізіп, іске асыруды, облыс тұрғындарының туберкулезбен ауруларын өршітпеу және төмендету, туберкулезбен ауыратындарды сапалы анықтап, емдеуді жақсарту, туберкулезбен ауыратындардың есебі мен емдеуді бақылауды жетілдіру; - диабетті емдеу стратегиясын енгізіп, іске асыру, сырқаттанушылықты ерте анықтау, қант диабетімен ауыратын науқастарды уақытында және дәл есепке алу, асқынулардың алдын алу, уақытында тексерту, қант диабетімен сырқаттанушылықты төмендету, "Диабет" бағдарламасының мақсаты - экономикалық жағынан негізделген облыстық диабеттік қызметін жасау жолымен қант диабетімен ауыратындарға медициналық қызмет көрсету; - тұрғындар денсаулығының көрсеткіштерін жақсарту мақсатында салауатты өмір салтын қалыптастыру жөнінде тұрғындар арасында ақпараттық жұмыстарды кең тұрғыдан жүргізу; - медициналық қызмет сапасын, емдік-профилактикалық мекемелердің тиімділігін жоғарылата отырып және науқастардың қанағаттанушылықтарына қол жеткізіп, тұрғындарға медициналық қызмет көрсету жүйесін жетілдіру. Денсаулық сақтау жүйесін жетілдіру. 2000 жылдың 25-мамырында Қазақстан Республикасының Үкіметі мақұлдаған Қазақстан Республикасындағы тұрғындардың денсаулығын қорғауды одан әрі жетілдіру Тұжырымдамасына сәйкес денсаулық сақтау ісін одан әрі реформалаудың негізгі мақсаты - азаматтардың Конституция кепілдік берген денсаулықтарын қорғау және жетілдіру құқықтарын саланы тұрақты және үдете дамытуға қол жеткізу жолымен қамтамасыз ету: - денсаулық сақтау басқармасының салалық және территориялық органдарында мемлекеттік емес денсаулық сақтау секторының іс-қимылын реттейтін құрылымдық бөлімшелер құру; - ішкі жалпы табыстан түсетін қаржы үлесін дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы ұсынған ең төменгі дәрежеге жеткізе отырып денсаулық сақтауға бөлінетін бюджеттік қаржыны жыл сайын ұдайы өсіру: 2001 жылы - 2.5% 2002 жылы - 3.0% 2003 жылы - 3.5% 2004 жылы - 4.0% 2005 жылы- 4.5% - азаматтарды міндетті медициналық сақтандырудың жаңа жүйесін енгізіп және ақылы медициналық қызмет көлемін бірте-бірте кеңейту арқылы денсаулық сақтау ісін қаражаттандырудың қосымша көздерін тарту; - мемлекеттік және мемлекеттік емес сектордағы кәсіпорындарды медициналық көмек көрсету кезінде салық салудың барлық түрінен босату; - қала және ауыл тұрғындарын қолайлы да білікті арнайы медициналық көмекпен қамтамасыз ету, интеграция принциптерін сақтай отырып, селолық ЕПМ-не өзін-өзі басқару мүмкіндігін беру қажет; - тұрғындарға көрсетілетін медициналық қызметтің сапасы мен көлемін жақсарту, мемлекеттік бюджетке түсетін салмақты азайту мақсатында денсаулық сақтаудың мемлекеттік емес секторын құрып, дамыту. - тұрғындардың дәрі-дәрмектерге, медициналық бағыттағы бұйымдарға және медициналық техникаға деген сұраныстарын қанағаттандыру; - тұрғындардың санитарлық-эпидемиологиялық аман-саулығын қамтамасыз ету; - денсаулық сақтау жүйесі кадрлық әлуетінің тұрақты даму механизмдерін әзірлеу; - зерттеу жұмыстарының нәтижелерін практикаға кеңінен енгізу үшін ғылыми-зерттеу жұмыстарының тиімділігін көтеру; - денсаулық сақтау қызметкерлерінің әлеуметтік қорғалуларын және қоғамдық мәртебесін көтеру. Денсаулық сақтау ісінің ақпараттық жүйесі. Облыста жоспарлануда:

1. Мамандықтар бойынша басылымдарға жазылуды жүргізу жолымен анықтамалық-ақпараттық қор жасап, оны пайдалануды (мүмкіндігіне қарай) жалғастыру қызметтері бойынша іс-қимылды жүйелі талдау және оны мамандар назарына жеткізу.

2. Үнемі (тоқсанға бір рет) "Маман күндерін", ғылыми-практикалық конференциялар, семинарлар, біліктілік көтеру үшін дәрігерлерге арналған білім жетілдіру институтынан көшпелі циклдар өткізу.

3. Профилактиканың, диагностиканың, түрлі ауруларды емдеудің, еңбекті ұйымдастырудың прогресті түрлерін, денсаулық сақтауды басқарудың қазіргі заманғы әдістерінің жаңа әдістерін анықтап,таңдап алу. Қазіргі заманғы құрал-жабдықтарды бүгінгі талапқа сай түрлендіру және енгізу. Жеткіліксіз қаражаттандыруға байланысты қазіргі заманғы қондырғыларды модернизациялаудың үлкен көлемін бағдарламаға енгізудің мүмкіндігі жоқ. 2001-2005 жылдары №2 және №3 әйелдер босанатын үйлерді, облыстық аурухананың хирургиялық бөлімдерін, облыстық, тері-жыныс аурулары диспансерін күрделі жөндеуден өткізіп, оларды қазіргі заманғы қондырғылармен жарақаттандыру жоспарлануда.

4. Қажетті ресурстар және оларды қаражаттандыру көздері. Көп жылдар бойы денсаулық сақтау жүйесі қаражат қиындығын бастан кешіріп келеді. Ең аз мөлшердегі есеп бойынша біздің облысқа денсаулық сақтау ісінің мұқтаждарына 3.5 млрд. теңге қаржы бөлу қажет, бірақ соңғы үш жыл бойына бюджет 1.9 млрд. теңге көлемінде бекітілді. Бюджет медициналық қызмет көрсетудің кепілдік көлемі және базалық бағдарлама бойынша бөлінеді. Медициналық қызмет көрсетудің кепілдік көлемі бойынша жұмыс істейтін мемлекеттік емдеу-профилактикалық мекемелері смета бойынша қаржыландырылады. Базалық бағдарлама бойынша жұмыс істейтін мемлекеттік коммуналдық-қазыналық кәсіпорындар қаржыландырылады: - жан басына шаққандағы принцип бойынша; - амбулаториялық-емханалық тариф, ШБТ (УЕТ) бойынша; - ауруханалық көмек - клиникалық -шығын топтары бойынша; - қаржыландырудың жетіспеушілігінен, бәсекелестіктің болмауынан және медициналық кәсіпорындарға материалдық жағдай жасалмайтындықтан денсаулық жүйесі тиімсіз қызмет етеді. Ресурстық қамтамасыз ету және нарықтық қатынастарды жетілдіру қаражаттандырудың басты мақсаты болып табылады. Негізгі басымдықтар:

1. Алғашқы медико-санитарлық көмекті қор ұстау моделі бойынша қаржыландыруды енгізу.

2. Қаржыландырудың қосымша көздерін тарту (арқылы қызмет, демеушілік ж.б.). Бұл үшін қажет:

1. Бірегей жан-жақты қаржыландыру жүйесін әзірлеп, енгізу;

2. Алғашқы медико-санитарлық көмекті жалпы қаржыландыру көлемінен 49 пайыз көлемінде қаржыландыруды іске асыру;

3. Көрсетілетін қызмет көлемі мен ақша қаражатының көлемін сәйкестікке келтіру механизмін әзірлеу;

4. Қосымша қаражат тарту механизмін әзірлеу;

5. Ерікті медициналық сақтандыру жүйесін енгізу.

5. Бағдарламаны іске асырудан күтілген нәтижелер. "2001-2005 жылдарда Батыс Қазақстан облысы тұрғындарының денсаулығын қорғау" кешенді Бағдарламасын орындауда:

1. Алғашқы медико-санитарлық көмек көрсету жетілдіреді.

2. Тұрғындардың, соның ішінде әйелдер мен балалардың денсаулығы нығаяды.

3. Жас сәбилер және аналар өлімі төмендейді.

4. Бала туу, тұрғындардың табиғи өсімі жоғарылайды.

5. Жалпы сырқаттанушылық және мүгедектік төмендейді.

6. Туберкулезбен ауыру азаяды.

7. Тұрғындарды жұқпалы аурулардан қорғау-бақылауға болатын инфекцияларды жою және басқа да нәтижелер күтіледі.

"2001-2005 жылдарға Батыс Қазақстан облысы тұрғындарының денсаулығын қорғау" кешенді бағдарламасын іске асыру жөніндегі шаралар ЖОСПАРЫ Қоршаған орта және тұрғындар денсаулығы Шаралар Аяқтау түрі Орындауға жауаптылар іске асыру жылдары Қаржыландыру (мың теңге) Күтілетін нәтижелер Респ. бюдж. Жерг. бюдж Басқа көздер І. Атмосфералық ауа І.Күкіртті сутегінің шығуын азайту үшін күкіртсіздендірілген газды отынға пайдалану ОДБ-ның обл. әкімшілікке есебі КПО Б.В. 2002-2003 $ 500,0 Н2S және SО2 ауаға шығуын азайту 2.МТУ-400-де газды күкірттен тазарту құрылысын жоспарлау, жинақтау ОДБ-ның обл.әкімшілікке есебі "Конденсат" АҚ 1.06.2002 $ 3500,0 Н2S және SО2 ауаға шығуын азайту Түңғыш, Березовка поселкелерінде жер үсті қабатында күкіртті сутегінің барлығын бақылайтын автоматтық бақылау жүйесінің қондырғысы ОДБ-ның обл.әкімшілікке есебі КПО Б.В. 2001 ж 2002 ж 2003 ж $ 700,0 $ 600,0 $ 600,0 Атмосфе ралық ауа жағдайын бағалау II. Жер ресурстары 1. Улы қалдықтар полигонының құрылысы ОДБ-ның обл.әкімшілікке есебі КПО Б.В. 2001 ж 2002 ж $800,0 $400,0 Қоршаған ортаны ластауды төмендету 2. Сынабы бар және люминисцентті шамдарды зарарсыздандырү ОДБ-ның обл.әкімшілікке есебі ОФООО 2001 ж 1700,0 3. ТК-51 ("лира". нысандары) (Қарашығанақтағы) қуыстарын табудың тех. әзірлемесін әзірлеу және ОО жобасын жасау ОДБ-ның обл әкімшілікке есебі ҚР ГФИ (ҰЯО 2003 100,0 Нысанның қоршаған ортаға әсерін бағалау 4. Орал қаласында улы қалдықтар полигонының және Дарьинскіде, Ақсайда тұрмыстық улы қалдықтар құрылысын салу ОДБ-ның обл әкімшілікке есебі ОФООС ОТУООС 2001ж 2002ж. 2003ж. 60000,0 40000,0 қоршаған ортаны ластауды төмендету 5. Ақсай қаласында қатты тұрмыстық қалдықтарды көму үшін улы тұрмыстық қалдықтар полигонын реконструкциялау ОДБ-ның обл.әкімшілікке есебі ОФООС ОТУООС 2001ж 2002ж. 2000,0 2000,0 Қоршаған ортаны ластауды төмендету 6. ТК-5 қуысы ауданындағы радиациялық жағдайдың мониторингі ОДБ-ның әкімшілікке есебі ҚР ҰЯО ЯФИ 2001ж. 2002ж. 200Зж 70.0 80,0 80,0 Қоршаған орта жағдайын бағалау 7. Қоршаған орта факторларының жайсыз әсері салдарынан тұрғындар денсаулығы мен денсаулық сақтауға тиетін зиян есебінің әдістемелік әзірлемесін енгізу. Денсаулық сақтау басқарма сының бұйрығы Қоршаған ортаны қорғау обл.тер.басқармасы ОДБ 2004ж- II тоқсан 8. Малярияға қарсы, шыбын- шіркейге қарсы шаралар өткізу Облыс әкімінің шешімі А| шар облыстық департаменті обл “Дезинфекция” бірлестігі халықаралық "Ақжол" аэропорты "Бүркіт-ЗК” авиакомпания ОУ ГСЭИ 2000ж 2002ж. 2004ж. 18925.0 50775.1 2.Тұрғындарды ауыз сумен қамтуды жақсарту 1. "Безластичная” сайындағы №2 Биотоған құрылысы ОДБ-ның обл.әкімшілікке есебі Обл.”Водоканал” басқармасы 2001ж 4600 Шайынды суларды тазарту дәрежесін көтеру 2. Орал жерасты сулары орнының ауыз суын деманганттау ОДБ-ның обл.әкімшілікке есебі Обл.”Водоканал” басқармасы 2001ж. 2002ж. 2003ж. 100,0 170.0 170,0 Ауыз су сапасын көтеру 3. Орал қаласындағы шайынды суларды ағаш егу арқылы пайдаға асыру ОДБ-ның обл.әкімшілікке есебі Обл."Водоканал” басқармасы 2001ж. 2002ж. 2003ж. 1500.0 1000,0 1000,0 Шайынды суларды пайдаға асыру 4. Елді мекендерді сапалы сумен қамтуды жақсартуға бағытталған шараларды өткізу ОДБ-ның обл.әкімшілікке есебі ОФООС 2001ж. 2002ж. 2003ж. 500,0 400,0 300,0 Ауыз сумен қамту сапасын жақсарту 5. Су қорғау аймақтары ашық су қоймаларын тұрмыстық қалдықтардан тазарту ОДБ-ның обл.әкімшілікке есебі ОФООС 2001ж. 2002ж. 2003ж. 750 Қоршаған ортаны қорғауды жақсарту Қамтамасыз ету мақсатымен: 1. .Ауыз су сапасымен лабораториялық бақылау үшін облыстық 5-6 санитарлық-профилактикалық мекемелеріне "И В" комплектілі лабораторияларын сатып алу Облыс әкімінің шешімі Облыстық әкімшілік облыстық МСЭҚБ (УГСЭН) 2001-2005 ж.ж. 750 Қоршаған ортаны қорғауды жақсарту 2. Облыстық су қамту нысандарына санитарлық- эпидемиологиялық мониторинг жасау үшін 14 дербес соңғы үлгідегі компьютер алу Облыс әкімінің шешімі Облыстық әкімшілік облыстық МСЭҚБ 2001-2005 ж.ж. 1600 Қоршаған ортаны қорғауды жақсарту 3. Облыс сумен қамту нысандарынан сынама алуды қамтамасыз ету Облыс әкімінің шешімі Облыстық МСЭҚБ, қалалық СЭС 2001-2005ж. Қоршаған ортаны қорғауды жақсарту 4. ”Ауыз су” мемлекеттік бағдарламасын іске асыру ҚР Денсаулық сақтау ісі жөніндегі Агенттікке есеп Облыстық қор.ортасы қорғау тер.басқ. 2001ж. I тоқсан 2002ж. ІІт 2003ж ІІІт. Тұрғындарды сапалы ауыз сумен қамта масыз ету инф.сомати калық ауруларды төмендету Обл.ауыл шар. Департаменті ОДБ 5. Ауыз судың жаңа көздерін іздеп табуды жалғастыру ҚР Денсаулық істері жөніндегі Агентікке есеп Су ресурстары обл.комитет А/шар. Департаменті қоршаған ортаны қорғау обл.басқ. ОДБ 2001-2005ж. Жарты жылда бір рет 7000 Тұрғындарды сапалы ауыз сумен қамта масыз ету информациялық соматикалық ауруларды төмендету 6. Орал жерасты сулары ауыз суын деманганттау ОДБ-ның есебі Обл. "Водоканал" басқармасы 2001ж 2002ж 2003ж 100.0 170,0 170.0 3. Емдеу-профилактикалық, әйелдер босандыратын мекемелерде асептика мен антисептиканы сақтау 1. ЕПМ, әйелдер босанатын мекемелерді жұмсақ мүлікпен, жаялықтармен, мед.саймандар мен, бер мезеттік шприцалармен, жүйелермен қамтамасыз етуді нормативке жеткізу. ҚР Денсаулық сақтау ісі жөніндегі Агенттікке есеп ОДБ 2001-2005ж.ж. 23189,0 Аурухана ішкілік инфекциялар профилактикасы 2. Ескірген зарарсыздандыру-дезинфекциялық қондырғыларды, бактерецидтік шамдарды айырбастауды жүргізу ҚР Денсаулық сақтау ісі жөніндегі Агенттікке есеп ОДБ 2001-2005ж.ж. 9600,0 Аурухана ішкілік инфекциялар профилактикасы 3. ЕПМ ҚР тіркелген дезинфекциялық зарарсыздандыру препараттарымен қамтамасыз ету Облыс әкімінің шешімі ОДБ 2001-2005ж.ж. 16000 Жұқпалы ауруларды төмендету, аурухана ішкілік инфекциялар пр-сы 4. Әйелдер босандыратын және хирургиялық ауруханаларды бір мезеттік ақжайма сейсеппен қамтамасыз етуді ; жалғастыру Обл.әкімінің шешімі ҚР Денсаулық сақтау ісі Агенттікке есеп ОДБ 2002ж.-І тоқ. 2003ж.-І тоқ. 18000 25000 Аурухана ішкілік инфекциялар профилактикасы және оларды азайту 5. Мекемелерді зарарсыздандыру қондырғыларымен жарақаттандыруды одан әрі жалғастыру Обл.әкімінің шешімі, Денсаулық сақтау Агенттікке есеп ОДБ 2001-3 т. 2002-4т. 6000 12000 7000 Аурухана ішкілік инфекциялар профилактикасы және оларды төмендету 6.Дезинфекциялық құралдар шығару үшін шағын технологиялық қондырғылар алу Обл.әкімінің шешімі, Денсаулық Агенттікке есеп Ауд. Әкімдері, ОДБ 2002-2т. 2003-3т. 600 1200 Аурухана ішкілік инфекциялар профилактикасы және оларды төмендету 4. Иммунитеттер 1. ЕПМ-де 5 жасқа дейінгі балаларды күл (дифт), көкжөтел, полиомиелит, паротит, сіреспеге қарсы жаппай иммунитеттеу жұмысын жалғастыру ОДБ бұйрығы ОДБ 2001-2005ж. 995,6 Бақылауға болатын инфекциялық ауруларды төмендету 2. Жаңа туған сәбилерді “В” Вирусті гепатитіне қарсы егуді қамтамасыз ету ҚР Денсаулық сақтау Агенттігіне талдаулық анықтама ОДБ, МСЭҚОБ, ауд., әкімдері Тоқсан сайын 2001-2005ж 556,9 Аурушаң дықты төмендету 3. Мед.қызметкерлерін “В” вирусты гепатитіне қарсы егуді жүргізу ОДБ бұйрығы ОДБ, МСЭҚОБ 2001-2005ж 61,2 Сырқаттанушылықты төмендету 4. Жасөспірімдерді (15-19) “В" вирусты гепатитіне қарсы егуді жүргізу 5. 2-7 жастағы балаларды «А» вирусті гепатитіне қарсы егу ОДБ бұйрығы ОДБ МСЭҚОБ 2001-2005ж 2001 2002 2003 2004 2005 56000 30550 30550 30550 30550 6. Селолық жерлердегі балаларды иммуниттеттеу үшін көшпелі егу бригадаларының жұмысын жалғастыру ҚР Ден.сақ. Агентігіне есеп ОДБ МСЭҚОБ 2001-2005ж Сел.жерлерде егу жұмысторын уақытында жүргізу, вакциннық бақылауға болатын ауруларды төмендету 7. Жаңа туған жас сәбилерді және 1 сынып оқушыларын туберкулезге қарсы иммунитеттеу ОДБ бұйрығы ОДБ 2001-2005 жж 31000 Сырқаттанушылықы төмендету 8. Туляремияға қарсы вакциндеу ОДБ бұйрығы ОДБ 2001-2005 жж 5000 Сырқаттануының профилактикасы 9. Күйдіргіге қарсы вакцина егу ОДБ бұйрығы ОДБ 2001-2005 жж 1100 Сырқатталудың алдын алу 10. Обаға қарсы вакцина егу ОДБ бұйрығы ОДБ 2001-2005 жж 13000 Сырқатталудың алдын алу 11. Сарыпқа қарсы вакцина егу ОДБ бұйрығы ОДБ 2001-2005 жж 1000 Сырқатталудың алдын алу 12. Алғашқы мед.санитарлық көмек құрылымдарын қамтамасыз ету үшін мұздатқыш қондырғылар алу ҚР Ден сақ.жөн. Агентікке есеп ОДБ МСЭҚОБ ауд.әкімдері 2001-3 тоқсан 2002-3 тоқсан 2003-3 тоқсан Вакциналарды сақтау жөніндегі талаптар шарттарын қамтамасыз ету 13. Тұрғындарды вакцинамен егу үшін вакциналар және басқа да иммунобиологиялық дәрілерді алу ҚР Ден.сақ ісі жөн Агентікке есеп ОДБ,ОҚБ 2001-1 тоқсан 2002-1 тоқсан 2003-1 тоқсан Бақылауға болатын информациялар мен ауруды төмендету 14. Балалардың егілгендігі жөнінде ай сайын мониторинг өткізу ҚР Ден сақ ісі Агентікке талдаулық анықтама ОДБ МСЭҚОБ ауд әкімдері 2001-2003 жж тоқсан сайып 5. ВИЧ инфекциясының одан әрі таралуының алдын алу жөніндегі бірінші кезектегі шаралар 1. 5-7 және 11 сыныптарды, КТМ-дің оқу топтарында, орта және жоғарғы оқу орындарында оқу бағдарламаларында “СПИД проблемалары және оның алдын алу" пәні бойынша дәріс беру үшін бөлек сағаттар бөлу ОДБ, директорлар, ректорлар, колл.дар бұйрықтары ОДБ.КТМ, колледж ж/оқу орынд.ректорлары 2001ж-1 тоқсан Оқушылардың жастардың ВИЧ/СПИД жөнінде білімдерін көтеру 2. Жыныстық тәрбие, ВИЧ/СПИД профилактикасы, жыныстық жолмен жұғатын аурулардың алдын алу проблемалары бойынша білім қызметкерлерімен облыстық, аудандық әдістемелік семинарлар өткізу Баяндамалар, хабарланалар алмасу слайдтар, бейкефильмдер, үлестіретін тақырыптық әдебиі ОДБ, Қал.ауд оқу басқ СПИД Обл орт ауд Ден сақт бөлім зері 2001-2005 жж 450,0 ВИЧ/СПИД жөніндегі білім деңгейін, сақталу шараларын көтеру, үсынбалар мен ұсыныстарды әзірлеу 3. Жалпыға түсінікті ақпараттық материалдар басылымдарын әзірлеп, шығарып, тұрғындар арасында таратуды қамтамасыз ету (Қаз орыс тілдерінде) : -кітапшалар - 50 000 дана -үндеу қағаз - 10 000 дана -жадығат- 50 000 дана -плакат - 1000 дана Баспаханалық әдіс баылындары Қаржы басқрмасы обл.баспахалла СПИД обл.орталығы 2001-2005 жж 2595,0 Тұрғындардың кең көмеліп санитарлық- гигиеналық оқыту 4. Тұрғындардың әртүрлі топтары арасында сан-ағарту, ақпараттық насихат жұмыстарын жүргізу: -мед.қызметкерлері үшін (дер,вен,дәрігерлер, наркологтар, инфекционистер, стаматологтар, хиургтар, ак-гинекологтар орта бұын мед.қызметкерлері): -адамдар мінез- қылықтарына белсенді әсер ететін адамдар мен ұйымдар үшін; -оқытушылар, журналистер, қоғамдық- діни ұйымдар, идара және мекемелер үшін: мақсатты ақпаратқа мұқтаж топтар-жыныстық белсенді15-20 жастары жастар, бала көтеретін жастағы әйелдер, донорлар, шаштараздар, маникюр жасаушылар, вагон жетекшілері, туристер, әскерилер қамаудағылар үшін. -жұқтыру қатері жоғары адамдар - гомосексуалистер, нашақорлар, жыныс аурулары мен ауыратындар, әдепсіз өмір салтын ұстаушылар үшін ВИЧ инфекциялы және СПИД пен ауыратындар үшін Семинарлық сабаұтар,дәрістер, әңгімілер, әдістемелік әдебиеті тарату ОДБ, аудандық обл.әкімшіліктердің 'мен басқармалары, жабық үлгідегі идаралар 2001-2005 жж 336,25 Тұрғындардың басқа топтары арасында тарату мақсатымен білімді, ол жөнінде хабардар болудың деңгейін көтеру ВИЧ/СПИД -тің осыныстық белсенді жастар топтары арасында және – - топтар арасында жаппат таралуыннан сақтандыру 5. Облыс территориясында жылына екі рет СПИД- тің алдын алу және онымен күрес жағдайының талдауын өткізу. Ұйғарымдар ұсыныстар мен ұсынымдарды осыған қатысты және мүдделі идаралар мен мекемелерге жіберу Талдау, кобейту, почтамен жіберу (арнайы кісімен) Обл.ден.сақт басқ обл. СПИД орталығы 2001-2005 жж 25,0 Қатысты және мүддесі идаралар мен мекемелердің хабардадылығы 6. Тұрғындардың жекелеген топтарын "Адамның иммундық жетіспеушілік вирусын жұқтыруын растайтын мед.Ережелер” толабына қатаң сәйкестікпен скрининг өткізу (СПИД ауруы ҚР 1998 ж) Адамдарды іріктеу, қаннан сынама алу, оны ВИЧ диагностикалық лабораторияға жеткізу ОДБ ауз.денсаулық бөлімдері обл.емдеу мекемелері 2001-2005 жж 500,0 ВИЧ-инфекцияларын жұқтырғандармен анықтау және ВИЧ информациясының жасырып процесіне баға беру 7. Облыс орталығының дәрігерлерін, облыстық жұқпалы аурулар ауруханасының дәрігерлерін клиника, лаб.диагностика, эпидемиология, ВИЧ- инфекциясының профилактикасы проблемалары бойынша республикалық базаларда әзірлеуді қамтамасыз ету. ОДБ бұйрығы ОДБ 2001-2005 жж 174,4 Инфекциясының таралуының алдын алу 8. Облыстық СПИД орталығында ЕПМ орта буын мед.қызметкерлерін ВИЧ-инфекция проблемалары бойынша даярлау ОДБ бұйрығы ОДБ, обл СПИД орталығы 2001-2005 жж 60,0 Инфекциясының таралуының алдын алу 9. Шет елден тұрақты тұруға, оқуға жұмысқа (вахталық әдіс) келетіндерді де міндетті түрде ВИЧ- инфекциясына тексеру ОДБ бұйрығы Еңбекке орналасыру қызметі митрация бөлімдері, идаралар обл СПИД орталығы 2001-2005 жж 1500,0 Инфекциялық келудің алдын алу (жоспарын инф.анықтау жолымен) 10. Наркомандар үшін бір мезеттік шприцаларды (пайдаланылғандарын -тазаға айырбастау пункттерін ұйымдастыру) ОДБ бұйрығы ОДБ, обл.нар.диспансер 2001-2005 жж 15000,0 Нашазарлер арасында зарарсыздандырық маған шприцтер арқылы ВИЧ/СПИД таралуының алдын алу 11. Лабораториялық диагностика үшін обл СПИД диагностикалық лабораториясын тест- жүйелермен қамтамасыз ету - ВИЧ инфекциялық - В.С.Д. вирусты гепатитке Сатып алу Обл СПИД орталығы 2001-2005 жж 30003,0 Қан санамасына иммунды фермелтік талдау жасау 12. Қалалық жұқпалы аурулар аурухансында ВИЧ-инфекциясы және СПИД пен ауыратындарды жатқызып емдеу үшін 2 бөлек орын алып осы қажетті қондырғымен жарақтандыру ОДБ Қал.жуқ аур ауруханасы 2001 150,0 Адамның клиникалық және жүйкелік зардаы шегуін жеңбидету 13. ВИЧ-инфекциясы және СПИД науқастарын ақысыз тиімді дәрілермен қамтамасыз ету ОДБ ОДБ, обл СПИД орт 2001-1 тоқсан 2002 - 1 тоқсан 2003-1 тоқсан 6500,0 14. ВИЧ - инфекциялы, екіқабат әйелдерді жаңа туған нәрестелерді профилактикадан өткізу және емдеу үшін телімді дәрілер сатып алу ОДК бұйрығы, ҚР Ден.сан ісі жон Агентікке есеп Обл СПИД орт ОДБ 2001-1 тоқсан 2002 - 1 тоқсан 2003-1 тоқсан 2004-1 2005-1 тоқсан 942,5 Науқастардың өмірін ұзарту, СПИД өлімін төмендету 15. 411 телімді жалғамаға сәйкес ВИЧ-диагностикалық лабораториясының дезинфекциялық қондырғыларын толықтырып, шінара айырбастау ОДБ бұйрығы Обл СПИД орт 2001-2002 жж 3616,6 Лаборатория жұмысының сипалық және салуық көрсеткіштерін жақсарту 16. Обл СПИД орталығын лабораториялық және офистік мебельмен және емшаралық, және дәріханалық жинақтармен қамтамасыз ету Сатып алу Обл СПИД орт 2001-2005 жж 4800,0 ВИЧ-инфекциялабораториясының қызметкерлерінің жұмыс жағдайларын жақсарту 17. Обл СПИД орталығын қажетті медикаменттік дәрілермен, химиялық реактивтермен, жұмсақ мүлікпен қамтамасыз ету ОДБ бұйрығы ОДБ обл. СПИД орт 2001-2005 жж 8125,0 ВИЧ-диагностикалық лабораториясының үздіксіз жұмыс істеуі 18. Мед,қызметкерлерді, тұрмыстық қызмет керлерін, міндетті мемлекеттік сақтандырудан өткізуді іске асыру (олардың жұмыстары ВИЧ-инфекциясына СПИД ауруына әкеліп соқтыруы мүмкін болғандықтан) жәрдем ақы төлеу ОДБ бұйрығы ОДБ обл. СПИД орт 2001-2005 жж 5793,0 Обл СПИД орталығының әрбір қызметкерін әлеуметтік қорғау 6. Жыныстық жолмен жұғатын аурулардың алдың алу және бақылау 1. Мемлекеттік емдеу - профилактикалық мекемелеріндегі жыныстық қатынас жолдарымен жұғатын ауруларды емдейтін кабинеттер, палаталар, амбулаториялық қабылдау кабинеттерін санитарлық нормаларға сәйкестендіру. Ленин көшесі, 127 үйдегі обл. тері- жыныстық аурулар диспансеріне күрделі жөндеу жүргізу ОДБ-ның обл.әкімшілікке есебі ОДБ обл теріжын ауурулары диспансері, қарсы басқармасы 2001- 1,2 тоқсан 9875 Медициналық қызметсапасын және ауруханадағы науқастарды емдеудің сапасын жақсарту 2. Мед.қызметтің саны мен сапасын бақылайтын бірегей компьютерлік бағдарлама алып, оны жұмысқа енгізу ОДБ-ның обл әкімшілікке есебі ОДБ обл тері жыныс аурулары диспансері, обл қаржы басқармасы 2001 ж- 1,2 тоқсан 300 Медициналық қызметсапасына мониторинг өткізу 3. Тері-жыныстық аурулар диспансерін эпидбригада жұмысы үшін УАЗ-542 автомашинамен жарақтандыру Облыстық әкімшілікке ОДБ-ның есебі ОДБ обл. тері жыныс ауруларын диспансері 2001 ж-3 тоқсан 350 Тиімді медициналық көмек көрсетуді жүргізу 4. Жыныстық қатынас жолдарымен жұғатын аурулардың алдың алу мәселелері бойынша тұрғындар арасында, мектеп, орта оқу орындары мен жоғары оқу орындары оқушылары арасында кең көлемді насихат жұмыстарын ұйымдастыру үшін мақсатты қаражат бөлуді қамтамасыз ету, соның ішінде үндеу хат, кітапша, жадығат және басқа да баспа өнімдері және теле-радио хабарлары үшін ОДБ-ның обл. әкімшілікке есебі ОДБ обл. тері жыныстық аурулар диспансері, обл. қаржы басқармасы, аудалуыр әкімдері 2001-2005 жж 420 Жыныстық аурулар профилактикасы 5. ЕПМ-ге мед. көмек сұрап келген 15 жастан жоғары барлық адамдарды микропреципитикалық және кардиолипингтік антиген көмегімен жылына 2 рет мерезге ақысыз тексеруден өткізу, тері диспансерінің барлық науқастарын, психоневрологиялық, наркологиялық есепте тұратындары жылына 1 рет серологиялық кешен көмегімен тексеру ОДБ-ның обл. әкімшілікке есебі Обл. тері жыныс аурулары диспансері 2001-2005 жж 830 Жыныстық аурулар профилактикасы 6. Тері жыныс аурулары диспансеріне келген барлық адамдарды жеке-дербес ақысыз тексеруден өткізу Облыс әкімшілікке ОДБ-ның есебі Обл. тері жыныс аурулары диспансері 2001-2005 жж 600 Жыныстық қатынас жолдарымен жуқайын ауруларды тиімді анықтау 7. Басқа қалалардағы дәрігерлердің білім жетілдіру базаларында кадрлар даярлау, бюджетте көзделген денсаулық сақтау қаражатының есебінен Орал қаласында жыныстық аурулар проблемалары бойынша тақырыптық циклдар мен білім жетілдіруді жүргізу. 2 жылда 1 ретпен кем емес, Орал қаласында жылына 1 рет, әр аудан орталығында тікелей бақылау және әдістемелік көмек принципі бойынша тері-жыныстық аурулар институты, облыстық диспансер, аудандық звенолар арқылы көшпелі семинарлар өткізу ОДБ-ның бұйрығы Обл. тері жыныстық аурулар диспансері 2001-2005 жж 200 жыл сайын Білікті мамандар даярлау 7. Аналар денсаулығын қорғау 1. Контрацепция жөнінде жоспарлы мақсаткерлікпен жұмыс жүргізу (әсіресе сыртқы жыныс мүшелерінің аурулары бар көп босанған әйелдерде) ОДБ-ның бұйрығы ОДБ 2001-2005 жж 1500 Аналар өлімінің алдын алу 2. Ана мен бала сырқаттанушылығының алдың алу және олардың өлімін төмендету жөнінде бірегей перинтальдық орталық құру Облыс әкімшілік шешімі ОДБ-ның бұйрығы ОДБ перзентханалардың бас дәрігерлері 2001-2005 жж 8000 Аналардың және сәбилердің шетінеуін төмендету 3. Анемиямен ауыратын ұлғайған жастағы екіқабат әйелдерді жүктіліктері кезінде қажетті дәрілер бөліп мақсатты ақысыз емдеу Обл. әкімінің шешімі ОДБ 2001-2005 жж 700 Әйелдер мен жас нәрестелердің денсаулығын жақсарту 4. Туа біткен ақаулар дамуын және тұқым қуалайтын аурулардың алдын алу мақсатында тұрғындарға медико-генетикалық кеңестер беруді жалғастыру ОДБ-ның бұйрығы ОДБ 2001-2005 жж 7000 Туа біткен аққулары бар балалардың дүнниеге келудін азайту 5. Жасөспірімдер және сыртқы жыныс мүшелері ауыратын әйелдер арасында барлық мамандықтағы дәрігерлерінің белсенді санитарлық ағарту жұмыстарын ж.ргізуі ОДБ-ның бұйрығы ЕПМ-бас дәрігерлері 2001-2005 ж. ж. Аналармен балалар өлімін азайту Әйелдер босандыратын мекемелерді қазіргі заманғы аппаратуралар және қондырғылармен жарақаттандыруды жалғастыру ҚР Денсаулық сақтау ісі жөніндегі Агенттікке есеб ОДБ ауд. әкімдері 2001-ІІ тоқ. 2002-ІІ тоқ. 2003-ІІ тоқ. 10000 15000 30000 Жүктілік өту кезеңің, босанудың және босанғаннан кейінгі асқынулар мен жаңа туған нәрестелердің сырқаттанушылығын төмендету 7. Жүкті және босанатын әйелдерге шұғыл көмек көрсету үшін санавиацияның реанимациялық бригадаларын понтативті аппаратуралармен жарақтандыруды жалғастыру Обл. әкімінің шешімі ҚР Денсаулық сақтау ісі жөніндегі Агенттікке есеп ОДБ ауд. әкімдері 2002-І тоқ. 2003-І тоқ. 10000 18000 Аналар және перинаталдық шетінеуді төмендету 8. Аналар мен жаңа дүниеге келген сәбилерге медициналық көмек көрсетудің қазіргі технологиясын енгізу ОДБ-ның бұйрығы ҚР Денсаулық сақтау жөніндегі Агенттікке есеп ОДБ, ауд. әкімдері 2002-І тоқ. 2400 Аналар және перинаталдық шетінеуді төмендету 9. Жүкті әйелдерді жатыр ішілік инфекцияларға, туа біткен аномалия дамуына, жыныстық жолмен жұғатын инфекцияларға ақысыз тексерудің әзірленген стандарттарын енгізу ОДБ-ның бұйрығы ҚР Денсаулық сақтау ісі жөніндегі Агенттікке есеп ОДБ 2001-4 тоқ. Аналар өлімін төмендету 8. Отбасын жоспарлау 1. Отбасын жоспарлау орталығын алу ОДБ бұйрығы ҚР Денсаулық Агенттігіне есеп ОДБ ауд. әкімдері 2001-4 квартал Әйелдердің және жас нәрестелердің сырқаттанушылықтарын төмендету 9. Балалар тағамы 1. Орал қаласында балалар тағамы цехын ұйымдастыру Обл. әкімінің шешімі ҚР Денсаулық сақтау ісі жөніндегі Агенттікке анықтама ОДБ, ауд. әкімдері 2003-ІІ тоқ. 40000 Балалардың аурушаңдықтарын төмендету 2. Барлық жалпы білім беретін мектептерде оқушыларды тамақтандыруды ұйымдастыру ОББ және ОДБ біріккен бұйрығы қала және ауд. әкімдері Қала, аудан. әкімі 2001-І тоқ. Сырқаттануды төмендету 3. Ақсай қаласында, Чапаев, Казталовка, Жаңақала селосында сүт құғияларының жұмысын қайтадан іске асыру Ауд. әкімдерінің шешімдері Ауд. әкімшілік 2001-ІІ тоқ. 300 250 250 250 Балаларды тамақтандыруды жақсарту, сырқаттануды төмендету 4. Ана мен сәбидің бірге болуын толық қамтуды қамтамасыз ету шараларды жалғастыру жөніндегі ҚР Денсаулық сақтау ісі жөніндегі Агенттікке есеп ОДБ 2001-2003 ж.ж. үнемі Жаңа туған нәрестелердің ауруларын төмендету 5. 6 айға дейінгі нәрестелерді тек емшекпен тамақтандыру бағдарламаны енгізу жұмыстарын жалғастыру ҚР Денсаулық сақтау жөніндегі Агенттікке есеп ОДБ 2001-2003 ж.ж. тұрақты Сырқаттанушылықты төмендету 6. Фенилкетонуриясы бар 12 жасқа дейінгі балаларды арнайы тағамымен қамтамасыз ету ОДБ Бұйрығы Агенттікке есеп ОДБ 2003ж. І тоқ. 600 Фениластонуриямен ауыратын балалардың техникалық денсаулығын сақтау 10. ЖТИ (ОРИ) (соның ішінде пневмония) және диарейлік (іш өту) аурулардың алдың алу. 1. "Ауруханаға дейінгі ауыз дегидратациясы (кебу, құрғау)" орталықтарын мед. қондырғылармен, ауыз регидратациялық құралдармен және ғылыми-көпшілік әдебиетпен жарақтандыру ОДБ бұйрығы ҚР Денсаулық сақтау ісі Агенттікке есеп ОДБ 2002-І тоқ. 2003-І тоқ. 2004-І тоқ. Жіті тыныс инфекциясы және жіті ішек инфекциялары түрлерінің санын төмендету 2. Жіті тыныс инфекциясы және диарейлік аурулар профилактикасы бойынша алғашқы медико- санитарлық буын мед. қызметкерлерін оқыту бағдарламасын стандарттау ОДБ бұйрығы ҚР Денсаулық сақтау ісі Агенттікке есеп ОДБ 2002-І тоқ. Мед.қызметкерлерінің біліктіліктерін көтеру, сырқаттанушылықты және өлімді төмендету 3. Пневмония және жіті ішек инфекциясын емдеу үшін антибиотиктер және басқа да жөніндегі дәрі-дәрмектермен қамтамасыз етуді жалғастыру ҚР Денсаулық сақтау ісі Агенттікке анықтама ОДБ 2001-І тоқ. 2002-І тоқ. 2003-І тоқ. 600 10000 11000 Пневмониядан ЖТИ, ЖІИ-болатын аурулар мен өлімді төмендету 4. 5 жасқа дейінгі балаларды - ЖТҚ (жіті жыныс дәрілері)- ұнтақ (регидрация) - қамтамасыз ету ҚР Денсаулық сақтау ісі Агенттікке есеп ОДБ 2001-І тоқ. 2002-І тоқ. 2003-І тоқ. 500 600 800 Жіті ішек инфекциялары ауруларының ауыр түрлерін, өлімді төмендету 5. Балалардың ЖТИ ауруларының мониторингтік қамтамасыз ету мақсатында және нәрестелер мен аналар өлімін бақылау үшін АСУ кабинеттерін компьютерлік жүйемен жабдықтау ОДБ бұйрығы ҚР Денсаулық сақтау ісін Агенттікке есеп ОДБ Обл. қаржы басқ. 2001ж.-І тоқ. 200 Сырқаттаушылықты және өлімді төмендету жөніндегі шараларын қабылдау және бағалау 6. Жаңа туған сәбилерге және емшектегі балаларға интенсивті терапия және реанимациялық көмек көрсету үшін 2 ОБА-сын қазіргі тыныс алу ақпараттарымен УДЗ (УЗИ) диагностикалық құралмен жарақаттандыру ОДБ бұйрығы есеп ОДБ обл. қаржы басқ. 2001-2002 ж.ж. 600 долларов Мамандырылған көмек сапасын жақсарту, ауруханада қайтыс болуды және сәбилер өлімін төмендету ІІ. ДДҰ (ВОЗ) ұсынған туберкулезге емдеу стратегиясын енгізу және іске асыру 1. Облыстық және аудандық деңгейде туберкулезбен күрес басындығын мемлекеттік қолдау Облыс әкімінің шешімі ОДБ 2001-2005 ж.ж. Сырқаттаушылықты мүгідектікті және өлімді төмендету 2. Батыс Қазақстан облысы әкімшілігі жанында оның жұмысының жоспарына сәйкес туберкулезбен күрес үйлестіру кеңесінің отырысын тоқсан сайын өткізу Жоспар бойынша Обл. әкімшілік ОДБ Тоқсан сайын Анықталған туберкулезбен ауратындарды емдеу сапасын жақсарту 3. Туберкулезге қарсы мекемелерді заттармен қамтамасыз ету ҚР Денсаулық сақтау ісі жөніндегі Агенттікке есеп ОДБ Обл. қаржы басқ. 2001-І тоқ. 2002-І тоқ. 2003-І тоқ. Сырқаттаушылықты мүгідектікті және өлімді төмендету 4. Батыс Қазақстан облысында туберкулезді эпид. қадағалаудың компьютерлік бағдарламасыз жетілдіру ҚР Денсаулық сақтау ісі жөніндегі Агенттікке есеп ОДБ 2001-4 тоқ. 2002-4 тоқ. 2003-4 тоқ. Сырқаттаушылық есебі және туберкулезбен ауратын науқастарды бақылауды жақсарту 5. Туберкулезге қарсы мекемелердің ғимараттарын, диагностикалық қондырғыларды, флюорографиялық және рентгендік пленкаларды, санитарлық-техникалық және санитарлық-гигиеналық талаптарды сәйкестендіру: - Бөрлі, Казталовка аудандарында туб. Ауруханаларының құрылысы; - Сырым, Теректі аудандарында туб. бөлімшелерінің құрылысы Облыс әкімінің шешімі ОДБ 2001-2005 ж.ж. 24000 Облыстық туберкулезге қарсы мекемелерінің материалдық-техникалық базаларын жақсарту 6. Аудандық туб. бөлімшелері мен туб. кабинеттерін қаржыландыруды қайта қарап, оларды қажетті көлемде қаржыландыруды бөлек баппен бірінші кезекте қамтамасыз етіп, мемлекеттік коммуналдық қазыналық кәсіпорындар қатарынан шығарып, мекемелерге айналдыру Облыс әкімінің шешімі Обл. Денсаулық сақтау обл. қаржы басқармасы Туберкулезбен ауратын науқастарды емдеу сапасын жақсарту 7. Еркінен айыру орындарынан басқа, сондай-ақ тұрақты тұруға келген адамдар туралы, оларды туберкулезге тексерту үшін денсаулық сақтау органдарына шұғыл ақпарат беруді ұйымдастыру. ІІБ мед. қызметі және ОДБ ерте анықтау, бөлектесу, емдеу, тиімді профилактика мәселелері бойынша тығыз бірлікте жұмыс істеп, істелген жұмыс қорытындыларын бірлескен кеңестерде сайын қарау. ОДБ, ІІБ-ларының бірлескен бұйрығы ОДБ, ІІБ-ақының бірлескен бұйрығы ОДБ, ОІІБ 2001-2005 ж.ж. Тығыз бірлікте жұмыс істеуде қамтамасыз ету үшін 8. Қылмыстық - түзету жүйесі мекемелерімен бірге туберкулез науқастарын анықтау, емдеу мониторинг шараларын іске асыру ОДБ, ОІІБ бірлескен бұйрығы ОДБ, ОІІБ 2001-І тоқ. Сырқаттану диагностикасы 9. Көші-қол қызметімен бірге облысқа ұзақ уақыт да және тұрақты тұруға келген барлық азаматтарды, сондай-ақ аудандарды қоныс аударғандарды туберкулезге теңесуден өткізуді іске асыру ОДБ және кіші-қол қызметі басқ бірлескен бұйрығы ОДБ, обл. көші-қол басқармасы 2001ж.-І тоқ. Сырқаттанушылықты төмендету 10. Менингиттің барлық түріндегі кәсіпорындар мен жеке қосымша. шаруашылықтарға мол және аудандық туберкулезбен ауруларының алдың алу, ауылшаруашылық, малдарын сауықтандыру жөніндегі шаралар өткізуді қамтамасыз ету ОДБ, А\ш Обл. Департаментінің бірлескен бұйрығы ОДБ, А\ш обл. департ. ауд әкімдері мен мал дәрігерлік инспекция 2001ж.-І тоқ. Кәсіптік сырқаттануды төмендету 11. Облыстық ақпарат және бұқаралы келісім басқармасымен бірге бұқаралық ақпарат құралдарын пайдалана отырып тұрғындар арасында семинарлық-ағарту жұмыстарын жүргізу ОДБ, Обл. ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының бірлескен бұйрығы ОДБ обл. бұқаралық ақпарат және қоғамдық келісім 2001ж.-І тоқ. Сырқаттанудың алдын алу 12. Уақытылы немесе кеш анықтағандары және тиімді емдегендері үшін медицина қызметкері орын материалдық ынталандыру немесе жазалаудың механизімін әзірлеу ОДБ бұйрығы ОДБ 2001ж.-І тоқ. Медицина қызметкерлерін ынталандыру 13. Көшпелі флюротехниканы қайта қалпына келтіру және жөндеудің шараларын алу ОДБ бұйрығы ОДБ 2001-2005 ж.ж. 800 Туб.науқастарды анықтау сапасын жақсарту 14. Аудандық және қалалық КДЕ тұрақты флюорографтарды сатылап жаңарту ОДБ бұйрығы ОДБ 2001-2005 ж.ж. 2800 Туб.науқастарды анықтау сапасын жақсарту 15. Бациллошығарушыларға бөлектелген тұрғын үйлер берудің шараларын алу қала және аудан әкімдерінің шешімдері ОДБ, қала және ауд. әкімдері, обл. Әкімі үйлестіру кеңесі Туб.Науқастарды анықтау сапасын жақсарту 12. Диабетті емдеу стратегиясын енгізу және іске асыру 1. 40 жастан кейін емдеу орындарына қаралуға алғашқы келгендердің барлығында қандағы глюкоза мен қантқа тексеруден өткізу ОДБ бұйрығы ОДБ үнемі 200,0 Ауруларды науқастанудың ерте сатысында уақтылы анықтау 2. Қант төмендеткіш дәрілерді сатып алу ОДБ-ның Ден. ісі Агенттігіне өтінімі ОДБ үнемі 35000 4000 Науқастанудың өршіп кетуінің алдын алу 3. Несептегі қантты дербес бақылау үшін дәрілер мен реактивтер сатып алу ОДБ-ның Агенттікке өтініші ОДБ Жыл бойына 150,0 Асқынудың алдын алудың уақытылы тексеруі 4. Салауатты өмір салтын қалыптастыру жөніндегі орталық ұйымдастырады: - қант диабетінің алдын алу және анықтау жөніндегі телехабарлар - қант диабетінің алдын алу және емдеу жөніндегі эндокринологтардың радио дәрістері - Емдеу жөніндегі ақпараттық бюллетеньдер шығаруды қамтамасыз ету: - инсулинге тәуелді диабет - инсулинге тәуелсіз диабет - үнемі жұмыс істейтін "Диабет" мектебін ұйымдастыру ОДБ бұйрығы ОДБ, салауатты өмір салтын қалыптас тырудың обл. Орталығы Жыл бойына Айына екі рет 400,0 Қант диабетімен науқастанушылықты төмендету Науқастанушылықты төмендету, дәрігерге уақытында көріну, науқастанудың ауыр түрін азайту 5. Әр аудан үшін эндокринолог дәрігерлер даярлау ОДБ бұйрығы ОДБ бас эндокринологы 2001-2003 жыл бойынша 200,0 Дәрігерлердің біліктіліктерін көтеру 6. Барлық амбулаториялық- емханалық мекемелерде "диабет" жөніндегі қатерлі топтарды бөлу: - 4000,0 одан да жоғары салмақпен дүниеге келген балалар; - І-ІІ дәрежедегі семірген адамдар; - гипертониямен ауыратындар ОДБ бұйрығы ОДБ бас терапевті КДЕ, ОДЕ директорлары 2001-2002 жыл үнемі Науқастануды ерте анықтау 7. "Қант диабеті" аймақтың тіркелімін қалыптастыруды қамтамасыз ету ОДБ бұйрығы КДЕ, ОДЕ директоры 2001-2003ж. 150 Қант диабетімен ауыратын науқастардың уақытылы және дәл есебі 8. "Қант диабеті" тіркелімі бойынша тоқсан сайын есеп беру ОДБ бұйрығы КДЕ, ОДЕ директорлары 2001-2003 ж.ж. 150 Қант диабетімен ауыратын науқастардың уақытылы және дәл есебі 13. Салауатты өмір салтын қалыптастыру 1. Облыста салауатты өмір салтын қалыптастыруды әдістемелік қамтамасыз ету ОДБ бұйрығы СӨСҚО 2001-2005 ж.ж. Жалпы науқастанушылықты төмендету 2. Облыста салауатты өмір салтын қалыптастырудың негізгі проблемаларын анықтау және олардың шешімі ОДҚ бұйрығы СӨСҚ орталығы 2001-2005 ж.ж. Тұрғындар денсаулығын жақсарту 3. Салауатты өмір салтының әртүрлі аспектілері туралы республикалық бағдарламаларды тарту ОДБ бұйрығы СӨСҚ орталығы 2001-2005 ж.ж. Тұрғындар денсаулығын жақсарту ІІ. СӨС принциптерін білім процестеріне енгізу 1. Жалпы білім беретін мектептерде 15 минуттық ертеңгілік шынықтыруды енгізу ОББ, ОДБ біріккен бұйрығы СӨСҚ орталығы 2001-2005 ж.ж. Жалпы науқастанушылықты төмендету 2. Мектеп оқушылары, колледждер, жоғары оқу орындары студенттері арасында спартакиадалар ұйымдастыру ОДБ, ОББ, туризм және спорт басқ. бірлескен бұйрығы ОДБ, СӨСҚ орталығы 2001-2005 ж.ж. өскен ұрпақтың денсаулығын нығайту 3. Түрлі идаралар мамандарының қатысымен БАҚ-да насихаттауды қамтамасыз ету ОДБ, ақпарат және хат келісім басқ. бірл. бұйрығы СӨСҚ орталығы 2001-2005 ж.ж. Тұрғындар денсаулығы көрсеткішін жақсарту 4. Облыстағы ұзақ өмір сүрушілердің мысалы негізінде СӨС-ін насихаттау ОДБ бұйрығы СӨСҚ орт. 2001-2005 ж.ж. СӨС насихатын жақсарту ІІІ. Мемлекеттік емдеу-профилактикалық мекемелерін қазіргі заманғы құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету және түрлендіру 1. Мемлекеттік ЕПМ-ін қазіргі заманғы құрал-жабдықтармен қамтамасыз және түрлендіру Облыс әкімінің шешімі ОДБ 2001-2005 ж.ж. Науқастарды емдеу мен диагностикасының тиімділігі үшін 2. ЕПШ-мен безгек диагностикалық дәрілермен құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету МСЭҚ обл. басқ. бұйрығы ОДБ 2001ж 2002ж 2003ж 2004ж Диагностикалық процестер қамтамасыз ету 3. Санэпид қызметі мекемелерінде безгек диагностикасы үшін құрал- жабдықтармен, дәрілермен қамтамасыз ету МСЭҚ обл. басқ. бұйрығы МСЭҚ обл. басқ. 2001ж 2002ж 2003ж 2004 Науқастануды уақытылы нақтаналау ІV. Дәрілік қамтамасыз ету, медициналық және фармацевтикалық өнеркәсіпті дамыту 1. Дәрілік заттар мен дәрі-дәрмектер жөніндегі мәліметтер базасын жасау 2 ОДБ бұйрығы ОДБ 2001ж. 4 тоқ. Дәрігерлік құралдар мониторингі 2. Денсаулық сақтауды өмірлік маңызды медикаменттермен қамтамасыз ету ОДБ бұйрығы ОДБ 2001 4 тоқ. Емдеу процесін қажетті дәрілермен қамтамасыз ету 3. Негізгі өмірлік маңызы бар деген бағаны реттеу тәртібі туралы ОДБ бұйрығы ОДБ 2001 4 тоқ. Тұрғындардың өмірлік маңызды дәрілерді алуға қол жеткізе алулары 14. Тұрғындарға медициналық қызмет көрсету жүйесін жетілдіру 1. Тұрғындар салы 100-денасатын әрбір селолық елді мекенде медициналық ұйын алуды жұмыс. тарын аяқтау және тұрғындары 50-ден 100-ге жететін мекендерге мед. қызметкер бөлу ОДБ бұйрығы ОДБ ауд. әкімдері 2001-1 тоқсан Медициналық коллекпің қолайлық және аурулардың алдың алу 2. Медициналық көмек сапасын бақылаудың бірегей жүйесін жетілдіру ҚР.Ден. сақ. Агенттікке талдаулық хат ОДБ 2001-1 тоқсан Медициналық қызмет самасын ЕПМ-лер қызметінің тиімділігін көтеру, қаралушылардың қанағатталушылық торына қол жеткізу 15. Мемлекеттік емдеу-профилактикалық мекемелерін қазіргі заманғы құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету және түрлендіру 1. Мемлекеттік ЕПМ-ін қазіргі заманғы құрал жабдықтармен қамтамасыз ету және түрлендіру Облыс әкімнің шешімі ОДБ 2001-2005 ж.ж. Науқастарды емдеу мен диагностикасының тиімділігі үшін 2. ЕПМ-де базгек диагностикасы үшін диагностикалық дәрілермен құрал жабдықтарын қамтамасыз ету МСЭҚ обл. бұйрығы ОДБ 2001ж 2002ж 2003ж 2004 ж 2113,1 1022,5 1022,5 1022,5 Диагностикалық пропроцессті қамтамасыз ету 3. Санэпид қызметі мекемелерінде безгек диагностикасы үшін құрал жабдықтармен, дәрілермен қамтамасыз ету МСЭҚ обл. басқ. бұйрығы МСЭҚ облыстық 2001ж 2002ж 2003ж 2004ж 132,0 32,5 32,5 32,5 Науқастануды уақытылы нақтамалау 16. Дәрілік қамтамасыз ету, медициналық және фармацевтикалық өнеркәсіпті дамыту 1. Дәрілік заттар мен дәрі- дәрмек жөнінде мәліметтер базасын жасау ОДБ бұйрығы ОДБ 2001-4 тоқсан Дәрілік құралдар мониторинг 2. Денсаулық сақтауды өмірлік маңызды медикаменттермен қамтамасыз ету ОДБ бұйрығы ОДБ 2001ж-4 тоқсан Емдеу процесін қажетті дәрілермен қамтамасыз ету 3. Негізгі өмірлік маңызы бар дәрілерге деген бағытын реттеу тәртібі туралы ОДБ бұйрығы ОДБ 2001 ж-2 тоқсан Тұрғындардың өмірлік маңызды дәрілерді алуға қол жеткізе аурулары 17. Білім және ғылыми зерттеулер 1. Ақылы негізде дәрігерлерін оқыту жөнінде көшпелі циклдар өткізу ОДБ бұйрығы ОДБ 2001-2005 ж.ж. Дәрігерлік біліктілік істерін көтеру және сапалы сед.қызмет көрсету 2. Медколледж базасын да орта буын мед. қызметкерлерінің, ОДЕ қызметкерлерінің біліктіліктерін көтеру жөніндегі үнемі істейтін курстар ұйымдастыру ОДБ бұйрығы ОДБ медколледж директоры 2001ж.-ІІ тоқ. Орта буын.Мед.қызметкерінің біліктіліктерін көтеру 3. Алматы қаласындағы медико- экономикалық проблемалар орталығының базасында 30 менеджер оқыту ОДБ бұйрығы ОДБ 2001-2005 ж.ж. 1550,0 Бақылау сапасын жақсарту 4. Емдеу-диагностикалық процесінде жаңа технологиялар мен білім бағдарламаларын әзірлеп енгізу ҚР Денсаулық сақтау Агенттігіне анықтама ОДБ 2001ж.-ІІ тоқ. Емдеу-диагностикалық процес сапасын бақылауды жақсарту 5. Жоғары және орта медициналық білімнің жаңа стандарттарын қолдану ОДБ бұйрығы ҚР Денсаулық сақтау ісі Агенттігіне есеп ОДБ 2001ж.-ІІ тоқ. Стундеттер даярлау сапасын жақсарту 6. Орта буын медициналық және фармацевтік қызметкерлер жөнінде мәліметтер базасын жасау ОДБ бұйрығы Агенттігіне есеп ОДБ 2002ж.-ІІ тоқ. Орта буын мед.қызметкерлерін басқаруды жетілдіру 7. Жоғары медициналық және фармацевтиклық біліммен кейінгі әзірленген стандарттарды енгізу ОДБ бұйрығы Агенттігіне есеп ОДБ 2002-4 тоқ. Үзіліссіз білім алуды жасау 18. Денсаулық сақтауды басқару жүйесін жетілдіру 1. Тұрғындардың медициналық көмекке сұраныстарын әзірленген штаттық нормативтерін енгізу ОДБ бұйрығы ҚР Денсаулық сақтау ісі Агенттігіне есеп ОДБ 2004ж.-І тоқ. Мамандарды даярлау қайта даярлауға мемлекеттік тапсырысты оңтайландыру 2. Әдістемелік ұсынба негізінде сала қызметінің бағасына функционалдық талдау ісі бағдарламалық-мақсатты жоспарлау жүйесін енгізу ОДБ бұйрығы ҚР Денсаулық сақтау Агенттігіне есеп ОДБ 2001ж.-ІІ тоқ. Стратегиялық жоспарлау және мониторингті дамытуды жетілдіру 19. Денсаулық сақтау жүйесін қаржыландыру 1. Денсаулық сақтауды қаржыландыру жүйесін жетілдіру ОДБ бұйрығы ОДБ 2001-2005ж.ж. Қаражатты оңтайландыруды, қаражаттандырудың анықтығы және тұрақтылығын қамтамасыз ету 2. Алғашқы санитарлық мед. көмекті 49-да басындық қаржыландыруды іске асыру ОДБ бұйрығы ОДБ 2001ж.-І тоқ. Тұрғындарға мед.көмек сапасын жақсарту 3. Еңбектің соңғы нәтижесін ала айырып көрсетілген медициналық қызметтің деңгейіне қарай еңбек ақы төлеу жүйесі енгізу ОДБ бұйрығы, ҚР Денсаулық сақтау ісі Агенттігіне есеп ОДБ обл. қаржы басқармасы 2001ж.-ІІ тоқ. Еңбекке мотивацияны қамтамасыз ету, мед. қызметкерлерінің біліктілігін көтеру Барлығы: 273993,7 662189,7 8030,0 доллар 32950,0 Облыстық денсаулық сақтау басқармасының бастығы: Ш.Қадырбеков