О программе восстановления семеноводства высоких репродукций в Западно-Казахстанской области на 2001 год Күшін жойған

Батыс Қазақстан облысында 2001 жылы тұқым шаруашылығын қалыптастыруды қалпына келтіру бағдарламасы туралы Күші жойылды - Батыс Қазақстан облыстық мәслихатының 02.07.2004 № 9-4 шешімімен. "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы" Заңының 6-шы бабына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 25 мамыр 2000 жылғы N 789 "Қазақстан Республикасындағы бағдарламаларды дайындау Ережесін бекіту туралы" қаулысына сәйкес облыстық мәслихат ШЕШІМ ЕТТІ:

1. Батыс Қазақстан облысында 2001 жылы тұқым шаруашылығын қалыптастыруды қалпына келтіру бағдарламасы бекітілсін.

Батыс Қазақстан облыстық ауыл шаруашылығы департаменті Батыс Қазақстан облысында 2001 жылы тұқым шаруашылығын қалыптастыруды қалпына келтіру БАҒДАРЛАМАСЫ Орал қаласы 2001 жыл Батыс Қазақстан облыстық мәслихат сессиясының шешімімен 2001 ж. 5 маусымдағы № 12-4 бекітілді Мәслихат хатшысы Облыс әкімінің орынбасары Г.Г. Шамшаева А.К.Есенгалиев Келісілді: Облыстық экономика басқармасының бастығы ___________Е.М.Жумагалиев БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДА 2001 ЖЫЛЫ ТҰҚЫМ ШАРУАШЫЛЫҒЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУДЫ ҚАЛПЫНА КЕЛТІРУ БАҒДАРЛАМАСЫ Батыс Қазақстан облысында 2001 жылы тұқым шаруашылығын қалыптастыруды қалпына келтіру БАҒДАРЛАМАСЫНЫҢ ТӨЛҚҰЖАТЫ Бағдарламаның атауы: 2001 жылы Батыс Қазақстан облысында тұқым шаруашылығын жоғарғы қалыптастыруды қалпына келтіру жөніндегі бағдарлама. Бағдарламаны жасау жөніндегі шешім: Облыс әкімі орынбасары А.К. Есенғалиевтің тапсырмасы Бағдарламаны негізі әзірлеуші: Облыстық ауылшаруашылық департаменті Бағдарламаның мақсаты мен міндеті: Бағдарламаның мақсаты мен міндеті облысымызға 1 қалыптастыру тұқымын өндіруді арзандату және жолға қою, сол арқылы облысқа керекті тұқымды керекті мөлшерде өндіру. Бағдарламаның негізгі шаралары: Арзандатылған тұқым өндіруді қаржыландыру қосымша қайтарымсыз көмек. Қаржыландырудың жолдары: Қосымша қайтарымсыз көмек жергілікті бюджет арқылы жасалыну Жасалынған бағдарламадан шығатын қорытынды: Тұқым шаруашылығын қалпына келтіру жүйесі дәнді дақылдардың өнімін 20-30 пайызға өсіріп және облысымызда астықтың жалпы түсім тұрақтауға мүмкіндік береді. Өндірілген астықтың көлемі облысымызды қамтамасыз ететін ұн және наубайхана өнеркәсібін жұмыспен жүктейді. Табыстың өсуіне байланысты ауылшаруашылық тауарөндірушілердің қаржы жағдайы жақсарып қорытындысында бюджетке салықтың түсімі өсіп, ауылшаруашылық тауарөндірушілерге, тұқым шаруашылығын қолдау үшін бөлінетін жәрдем ақыны өтейді.

КІРІСПЕ 2001-2005 жылдарға облыс бойынша астық шаруашылығы өркендету жөніндегі бағдарламаның негізгі алынып жатқан шараларының бірі, бұл облысымызда тұқым шаруашылығын қалпына келтіру болып табылады. Тұқым шаруашылығы жермен жұмыс жасау шаруашылығы жұйесінің басты бөлімінің бірі болып табылады. Ауыл шаруашылық дақылдарының түсімін арттыру - жоғары сапалы, жергілікті жерге бейімделген, аудандастырылған тұқымдармен егуге байланысты. Бұндай тұқым болмаған жағдайда ауыспалы егістен, топырақты дурыс өңдегеннен, минералдық тыңайтқыштан, басқа да агротехникалық шаралардан келетін пайдалы томендетеді. Ғылыми тексерумен, озық шаруашылықтардың тәжірибесімен дәлелденгейдей тек қана жоғары сапалы аудандастырылған сортты тұқыммен еккенде ғана ауы шаруашылығы дақылының түсімін 1,5 - 3 ц\га кобейтүге болады. Тұқым шаруашылығын дамыту жөніндей бағдарлама бойынша, тұқым өндіру шаруашылығы тұқымдарының бағасын арзандату, жергілікті бюджет арқылы бөлінетін қосымша қайтарымсыз көмек арқылы көзделген.

1. Проблемалық жағдайларға талдау. Соңғы 1995-1999 жылдардағы қуаңшылықтарға байланысты облысымызда дәнді-дақылдары өндіру мүлдем төмендеп кетті: 1998 жылы қажетті 58,8 мың тоннаның орнына құйылған жеке тұқымның мөлшері 5,1 мың тонна құрады. 1999 жылы қажетті 56,0 мың тоннаның орнына 9,7 мың тонна құйылды. Егіс тұқымдарымен қамтамасыз ету мәселесі солтүстік облыстардан әкелінген аудандырылмаған сорттармен қарапайым дақылдары арқылы шешілген болатын. Сондықтан 1998-1999 жылдарғы қуаңшылық жағдайында жаңағыдай тұқымдарды себу арқылы тұрақты өнім алып, тұқым қарызын қайтарып беруге және өзімізді қажетті мөлшерде қамтамасыз етуге мүмкіншілік болған жоқ. Тұқым қарызын бөлу жыл сайын үлкен қиыншылықтармен өтіп отырды, ал бөлінетін қарыздың көлемі жыл санап қысқарып отырды. Мысалы: 1999 жылы облыстық бюджеттің кепілдігімен "Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау фондасы" қоғамы арқылы 56,4 мың тонна дәнді-дақылдар бөлінген болатын, ал 2000 жылы, қайтып беру негізінде, мемлекеттік қордан 35,0 мың тонна тұқым бөлінді. Әсіресе тұқым шаруашылықтары ауыр жағдайларға тап болды. 1999 жылы Орал ауыл шаруашылық тәжірибе стансасының алған, ең аз мөлшердегі сортталған тұқымын, облыстың шаруашылықтары, қаражаттың жоқтығынан, сатып алуға мүмкіншіліктері болмағандықтан, аталған мекемені болашақта тұқым өндіруді дамытуына қайшы жағдайларға әкеліп соқты. Аталмыш себептермен басқада тұқым шаруашылықтарында тұқым себуі толығымен қысқарылды. Сондықтан болашақта тұқым дамыту саласы облыстағы тұқым шаруашылығын қалпына келтіруді талап етеді. 2002 жылы дәнді-дақылдардың көлемі 500 мың га шамасында тұрақтау керек, соның ішінде: жазғы бидай - 320 мың га, арпа - 64 мың га, қысқы бидай - 50 мың га, қара бидай - 50 мың га, тары - 16 мың га. Дәнді-дақылдар тұқымының қажеттілігі 59,5 мың тонна, соның ішінде: жазғы бидай - 38,4 мың тонна, арпа - 8,3 мың тонна, қысқы бидай - 7,0 мың тонна, қысқы қара бидай - 5,5 мың тонна, тары - 0,3 мың тонна құрайды. Жоғарғы тұқымды қалыптастыруы - 5,5 мың тоннаны қажет етеді: Облысымызда 2001-2005 жылдарға дәнді-дақылдарды өндіруді дамыту бағдарламасын орындаудағы ең негізгі шарттарының бірі өз облысымыздағы жеке тұқым шаруашылығын қалпына келтіру деп есептеледі.

2. Бағдарламаның мақсаты. Тұқым шаруашылығының жоғарғы қалыптастыруын қалпына келтіру бағдарламасы Батыс Қазақстан облысының 2000-2002 жылдарғы ауыл шаруашылық өндірісін дамыту бағдарламасының бір тұтас бөлігі болып есептеледі. Бағдарламаның мақсаты мен міндеті элита және 1 тұқымды қалыптастыруын өндіруді арзансытып облысымыздағы сұраушылардың қажеттілігін қамтамасыз ету үшін тұқым өндірісін қалпына келтіру.

3. Бағдарламаның негізгі шаралары. Облысымызда элита және 1 тұқымды қалыптастыруды өндірумен ҚРМК "Орал тәжірибелі ауылшаруашылық стансасы" шұғылданады. Элита және 1 тұқымды қалыптастыруын көбейтумен Батыс Қазақстан тексеру, "Фрунзе" оқыту шаруашылығы және 31 тұқым шаруашылықтары шұғылданады. Элита және 1 тұқымды қалыптастыруын өндіруді, кеңітумен мөлшерін өсірудің келесі жағдайлары қаралады: - жоғары тұқымды қалыптастыруды өндіруін арзансыту үшін тұқым шаруашылықтарын қаржыландыру қажет; - ҚРМК "Орал ауылшаруашылық тәжірибелі стансасынан" элита тұқымын сатып алу үшін тұқым шаруашылықтарын несиелеу қажет. Тұқымның үндемелі өндірісіне кепілдік беру мақсатында, егістіктің өнім бермеген жылдарында сақтандыру қорларын құру белгіленіп отыр. Сақтандыру қорларын құру осы тұқымның жалпы қажеттілігінің 15 пайызының мөлшерінде болу тиіс.

4. Бағдарлама шараларын қаржыландыру. Элита және 1 тұқымды қалыптастыруын арзансыту түрліше қаржыландыру көздері арқылы өткізілетін болады. Элита және 1 тұқымды қалыптастыру жергілікті бюджеттің есебінен өткізілетін болады. Элита және 1 тұқымды қалыптастыру өндірісімен шұғылданатын тұқым шаруашылықтары, қайтарып беру негізінде, жергілікті бюджеттен несиеленеді 2000 және 2001 жылдың есебінен 5,8 мың тонна мөлшерінде, элита және 1 тұқымды қалыптастырудың бағасын арзансыту үшін 23,6 млн. теңге қаржының бөлінуі тиіс. Бағдарламаны қаржыландыру шаралары қосымшалармен жалғанған.

5. Бағдарламаны жүзеге асыру механизмі. Тұқым шаруашылығына элита және 1 тұқымды қалыптастырудың өндірісін арзан сатуына берілетін жәрдем тұқымды дерек іске асыру есебіне байланысты өткізіледі. Облыстық ауыл шаруашылығы департаменті бағдарламасының әкімшілігі ретінде тұқым шаруашылықтарының әр сорттарымен ауылшаруашылық дақылдарының түрлерін өндіруде басшылық етіп үйлестірумен шұғылданады.

6. Бағдарламадан күтетін қорытындылар. Тұқым шаруашылығын қалпына келтіру жүйесі дәнді-дақылдардың өнімін 20 - 30 пайызға өсіріп және облысымызда астықтың жалпы түсімін тұрақтауға кепілдік береді. Өндірілетін астықтың көлемі облысымызды қамтамасыз етіп ұн және наубайхана өнеркәсібін жұмыспен жүктейді. Табыстың өсуіне байланысты ауылшаруашылық тауарөндірушілердің қаржы жағдайы жақсарып, қорытындысында бюджетке салықтың түсімі өсіп, ауылшаруашылық тауарөндірушілерге, тұқым шаруашылығын қолдау үшін бөлінетін жәрдем ақы өтейді.

N 1 қосымша 4.4 Тұқым шаруашылығы жүйесін қалыптастыр Батыс Қазақстан облысындағы ауылшаруашылық дақылдарының түқым шаруашылықтары схемасы

N 2 қосымша Облыс ауылшаруашылық тауарөндірушілерін 2002 жылдың егісіне аудандырылған дәнді-дақылдар сорттарымен қамтамасыз ету есебі. (тонн) Бо­лін­ген эли­та 2001 ж. би­дай ар­па бар­лық тұқым с.і. қа­лыт­сты­ру эли­та 1 қа­лып- та­сты­ру­шы эли­та 1 қа­лып- та­сты­ру­шы эли­та 1 2 3 4 би­дай ар­па Орал А. Ш. Т. С. 800 500 300 Обл. мем­ле­кет­тік сорт­тау стан­са­сы 5 40 40 Тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы 595 300 300 160 12770 4360 6310 2100 Та­у­ар өн­ді­ру­ші­лер 45890 4200 41690 Қо­ры­тындысы 600 300 300 160 59500 500 300 4400 6310 6300 41690

N 3 қосымша Құрғақшылыққа төзімді аудандырылған дәнді-дақылдар сорттарын пайдалану 1997 жылғы Батыс Қазақстан облысының мемлекеттік сорттау участоктеріндегі дәнді-дақылдардың сынау сорттарының көрсеткіштері Дәнді-дақылдардың өнімділігі ц\га Аудандырылған доқылдардың сорттары алдындағылары қара сүрі жер жазғы бидай Тары Зеленов МСУ Жазғы бидай Саратов-42 25,4 15,3 24,4 Альбидум-28 27,3 19,6 25,2 Қазақстандық -17 25,3 18,9 21,0 Сырым МСУ Арпа - - - Донецкий-8 - 22,7 - Целинный-30 - 23,8 - Целинный-91 20,7 Зеленов МСУ Тары - - Саратов-3 - 34,7 - Оралдық -109 - 29,6 - 1997 жылы сортсынау конкурсындағы "Санау және селекциялық жетістіктерді сақтау" филиалының дәнді-дақылдардан алған өнімі аудандырылған сортты бидайдың биологиялық өнім алу мүмкіншілігі, алдында егілген әртүрлі дақылдардың 18,9 ц\га-дан 27,3 ц\га дейінгі аралықта.

N 4 қосымша Элита және 1 қалыптастыру тұқым дақылдарын сату көлемі мен облыстық бюджеттен бөлінетін демеуқаржының есебі. 1. 2000 жылғы өнімінің элита және 1 қалыптастыру тұқымын сату. Тұқым шаруашылықтары Дақыл Қалып- тастыру Көлемі тоннамен 1 тоннаға демеуқаржы теңгемен Жалпы демеуқаржының қосындысы мың теңгемен Орал а\м тәжірибе стансасы бидай арпа арпа 1 элита 1. 30 300 160 4300 4300 3000 1290,0 1290,0 480,0 Тұқым шаруашылықтары бидай арпа 1 1 300 340 4300 3000 1290,0 1020,0 Қорытындысы: 640 2310 Небәрі: 1400 5370 2. 2001 жылғы өнімінің элита және 1 қалыптастыру тұқымын сату. да­қыл Эли­та­ның кө­ле­мі Эли­та және қа­лып­та­сты­ру өн­ді­рі­сі Эли­та және қа­лып­та­сты­ру­ды іс­ке асы­ру 1 тон­на, тен­ге­ге де­ме­уқар­жы Жал­пы де­ме­уқар­жы­ның қо­сындысы мың тең­ге­лік Об­лы­стық сор­ты­сын ин­спек­ци­я­сы би­дай 5 . 50 40 4300 172 Орал а/ш тә­жі­ри­бе са­на­сы­нан алын­ған тұқым би­дай 595 4050 3860 4300 16598 Ша­ру­а­шы­лық­та­ры ар­қы­лы кө­бей­ту ар­па 300 2100 500 3000 1500 Қо­ры­тындысы: 900 6200 4400 18270 3. 2001 жылғы элита және 1 қалыптастыру тұқымын сату. Дақыл Қалыптастыру өндірісі іске асыру көлемі, тоннамен Жалпы демеуқаржының қосындысы, мың тенгелік Бидай 1 4500 19350 Арпа элита 300 1290 100 3000 Небәрі: 5800 23640

N 5 қосымша 2001 жылы Батыс Қазақстан облысында тұқым шаруашылығын қалпына келтіру бағдарламасын қаржыландыру. Шаралар Қаржыландыру көзі Бағдарламаны іске асыру Бөлінетін қаражаттың мөлшері мың теңге Ескерту 1. Тұқым қалыптастыруын өндіретін тұқым шаруашылықтарын қаржыландыру Жергілікті бюджет Демеуқаржы 23640 Бекітілген тізім бойынша

N 6 қосымша 2001 жылы элита және 1 тұқымды қалыптастыру дақылдарын өндіруге жұмсалатын демеуқаржы қақысының есебі. Дақылдар Сорты Қа­лып­та­сты­ру­шы Са­ты­ла­тын тұқым­ның өн­ді­рі­ле­тін кө­ле­мі, тон­на 1 тон­на тұқым­ның өт­кі­зе­тін құ­ны, тең­ге­мен Са­ты­ла­тын 1 тон­на тұқым­нын құ­ны, тең­ге­мен 1 тон­на тұқым­ды ар­зан­сы­ту­да­ғы қа­жет­ті­лі­гі (де­ме­уқар­жы) құ­ны, тең­ге­мен Де­ме­уқар­жы­ның жал­пы сум­ма­сы мың тең­ге Бидай Саратов 42 І 4500 19265 14965 4300 19350,0 Арпа Донецкая 8 эли­та 300 17105 12805 4300 1290,0 Арпа Донецкая 8 І 1000 14555 11555 3000 3000,0 Барлығы: х х х 23640 Жоғарғы тұқымды қалыптастырудың бағдарламасын қалпына келтірудің әкімшілігі ретінде облыстық ауыл шаруашылығы департаменті танылды. Облыстық ауыл шаруашылығы департаментінің бастығы К. Жакиев