Об утверждении Программы по снижению бедности в Акмолинской области на 2003-2005 годы Күшін жойған

Ақмола облысында кедейлікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған аймақтық Бағдарламаны бекіту туралы Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы» Заңының 6 бабының 1 тармағына, облыс әкімдігінің 2003 жылғы 24 маусымдағы № 1-05-12/847 ұсынысы негізінде облыстық мәслихат ШЕШІМ ЕТТІ:

1. Ақмола облысында кедейлікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған аймақтық Бағдарлама бекітілсін (қоса берілді).

2. Бағдарламаның жүзеге асырылуын бақылау облыстық мәслихаттың бюджет, қаржы, экономика, әлеуметтік даму және халықты әлеуметтік қорғау жөніндегі тұрақты комиссиясына жүктелсін.

3. Осы шешім Ақмола облыстық әділет басқармасында мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін күшіне енеді.

Ақмола облыстық мәслихатының 2003 жылғы 27 маусымдағы № С-28-4 шешімімен бекітілген Ақмола облысында кедейлікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған аймақтық бағдарлама

1. Бағдарлама паспорты Атауы Ақмола облысында кедейлікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған аймақтық бағдарлама Әзірлеу үшін негіздеме Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 26 наурыздағы № 296 қаулысы Негізгі әзірлеуші Жергілікті атқарушы органдармен бірлесе отыра, Ақмола облыстың экономика және шағын бизнесті дамыту басқармасы Мақсаты Экономикалық даму, жұмыспен қамтамасыз ету, халықтың кірісін молайту, әлеуметті әлсіз топтарды қолдау, кедейліктің әлеуметті демографиялық, экологиялық және инфрақұрылымдық факторлардың жағымсыз әсерлерін азайту, халықтың денсаулық сақтау, білім беру қызметтеріне мүмкіншілігін арттыру үшін жағдай жасау жолымен кедейлік деңгейін азайту. Міндеттері Облыстың бірқалыпты экономикалық дамуын қамтамасыз ету; кәсіпкерлік қызметті ұйымдастыру мен несие беру және шағын несие беру тәжірибелерін кеңейту үшін жағдай жасау арқылы халықты жұмыспен қамтуды арттыру; арнайы әлеуметтік көмек көрсетілетін аз қамтылған отбасыларды неғұрлым объективті анықтау үшін кіріс есебін жақсарту бойынша шаралар дайындау; денсаулық сақтау мен білім берудегі мемлекет кепілдік берген қызметтердің тиімділігі мен мүмкіндігін арттыру; үкіметтің орталық органдары шараларын үйлестіре отырып, және облыстың қаржылық жағдайы ескеріліп, кедейліктің жағымсыз экологиялық және инфрақұрылым факторларының әсерін азайту үшін алдыңғы кезектегі қажетті шараларды белгілеу; кедейлікпен күрес жөніндегі Бағдарлама шеңберінде түрлі мемлекеттік органдар мен бизнес және үкіметтік емес ұйымдар әрекетінің координациясын күшейту бойынша ұсыныстар дайындау; кедейлік проблемаларына және оны шешудегі жергілікті атқарушы органдардың жұмыстарына баға беру бойынша мониторинг жүйесін енгізу. Негізгі принциптері Жергілікті мемлекеттік органдардың реттегіш рөлдерін оңтайландыру жолымен кәсіпкерлік бостандығын қамсыздандыру; жұмыспен қамтуды арттыру жолымен жұмыссыздықты азайту; қабылданған шаралардың тиімділігін жоғарылату (аздаған шығындармен қажетті нәтижелерді қамту); ішкі еңбек нарығын қорғау; кедейліктің аймақтық, гендерлік, жас шамасы бойынша есепке алу; көмек көрсетуде әлеуметтік әділеттік пен атаулылықты қамтамасыз ету. Қаржыландыру көздері Экономиканың тиісті салаларында кедейлікті азайту мәселелерін шешетін қолданылып жүрген және әзірленіп жатқан мемлекеттік және салалық бағдарламалар шеңберінде көзделетін болады. Аймақтық Бағдарламаны іске асырудан күтілетін нәтижелер Жалпы жұмыссыздық деңгейінің 2002 жылы 9%-дан 2005 жылы 7,7 %-ға дейін азаюы, кедейліктің төменгі сатысындағы азаматтар санының 48,8% -ға (22721 адамға дейін) азаюы, туберкулезбен ауыратын адамдар деңгейі 2002 жылы 190-нан 100 мыңға дейін, ал 2005 жылы 165-ке дейін азаюы. Іске асыру мерзімі 2003-2005 жылдар.

2. Кіріспе Осы Бағдарлама Қазақстан Республикасында кедейлікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған Бағдарлама негізінде Қазақстан Республикасы Үкіметтің 2003 жылғы 26 наурыздағы № 296 Қаулысына сәйкес әзірленді. Бағдарламаны әзірлеу барысында 2002 жылғы 19 желтоқсанда облыстық мәслихат бекіткен Ақмола облысының әлеуметтік-экономикалық дамуының 2003-2005 жылдарға арналған Индикативтік жоспары, әлеуметтік проблемалар шешіміне, халық тұрмысын жақсартуға, экономикалық сұрақтарға, инвестиция тартуға және т.б. бағытталған облыстық нысаналы бағдарламалары. Кедейлікті азайтудың 2003-2005 жылдарға арналған аймақтық бағдарламасын әзірлеуге облысымыздағы экономиканың дамуына қарамай жұмыссыздықтың көбеюі негіз болып отыр. Осылайша 2001 жылы күнкөріс минимумы көлемінің төменгі кірісіне ие тұрғындар саны жалпы халық санының 20,4% құрады, жалпы жұмыссыздар деңгейі 10,8%. Бағдарламаға енгізілген кедейліктің азаюының негізгі жолдары халықтық кедейлік көпаспектілі жағдайын ескереді және олардың төмендеуіне тиісті жағдайларды мынадай негізде болжайды: экономикалық даму; жұмыспен қамту және кедейліктің азаюы; әлеуметтік көмектің атаулылығын; кедейлер үшін білім беру базасының, алғашқы медициналық жәрдем, тұрғын үй мен ауыз суды қоса алғандағы коммуналдық қызмет, көліктік инфрақұрылымға мүмкіншілік алуы; бюджеттік бағдарламаны әкімдестіру тиімділігі; кедейлердің ақпарат алуы деңгейін молайту шешімін қабылдауда қатысуы. Сонымен қатар, кедейліктің гендерлік аспекті, қоршаған ортаның адам өмірінің деңгейіне әсері, шағын қалалар мен аудандардағы ауылдардағы кедейлік негіздері ескеріледі. Кедейлік проблемаларын шешу үшін жергілікті мемлекеттік органдардың, жеке секторлар, үкіметтік емес ұйымдардың, кәсіби одақтардың белсенді қатысып, өзара әрекеттесуі. 2000 жылдың ақпан айында әзірленген «2000-2002 жылдарға арналған жұмыссыздық және кедейшілікпен күрес бойынша» Бағдарламасы жұмысқа жарамсыз аз қамтылған азаматтарға және еңбек нарығында неғұрлым әлсіздеу тұрғындар санатына арнайы көмек көрсету және жұмыспен қамту белсенді саясатын жүзеге асыру арқылы кедейлік проблемаларын шешуге бағытталған болатын. Қолданыстағы Бағдарламаны әзірлеу барысында жағымды нәтижелерге мүмкіншіліктер пайда болды. Осылайша, кедейлік деңгейінің төменгі сатысынан аз кіріс табатын аз қамтылған азаматтар саны 38 мың адамға төмендеген, 2000 жылға (12,6%) қарағанда 2001 жылы (10,8%) Бағдарламаны іске асыруды бастаған уақытта жұмыссыздар деңгейі 1,8%-ға азайған.

3. Ақмола облысындағы кедейліктің жай-күйін талдау

1. Кедейлік деңгейін айқындау және оның өлшемі

1) Кедейлік. Кедейлік - бұл халықтың белгілі бір топтары өмір сүру құқықтарын іске асыруға байланысты бірінші кезектегі физиологиялық қажеттіліктерді қанағаттандыруда қиындық көретін, Конституциямен бекітілген құқықтар мен бостандықтар шеңберінде қоғам өміріне толыққанды қатысу мүмкіндігінен айырылатын әлеуметтік-экономикалық құбылыс. Кіріс бойынша негізгі өлшемдері - бұл күн көріс минимумы және кедейлік шегі. Күнкөріс минимумы - кедейлікті айқындау үшін негіз және себетті аз мөлшерде тұтыну негізінде ескеріледі, оған 70% азық-түлік және 30% азық-түлік емес және қызметтерді қосады. Нормативті құқықтық актілермен белгіленген кедейлік шегі 2002 жылы 40% құрады. Бұл көрсеткіш ең алдымен мемлекетіміздің арнайы әлеуметтік көмек көрсетуге жағдайы бар екендігін көрсетеді. 2000 жыл бойынша Қазақстанның Ұлттық есебінде берілген адам дамуы индексі бойынша облысымыз 14 облыс қатарынан 11-ші орынды иеленді. 2001 жылы кедейліктің төменгі шегіндегі тұрғындар бөлігі 2 есеге азайған (2000 жылы 16%-дан 2001 жылы 8%-ға дейін). Сонымен қатар бұл көрсеткіш кедейліктен толық ақпарат бермейді, өйткені тек кедейлік ауқымын ғана анықтайды, олардың қаншалықты кедей екендігін айқындамайды. Кедейлік тұңғиығы және кедейлік өткірлігі сияқты индикаторлар әлі де қажет. Кедейлік тереңдігі кедейлікті жою үшін қосымша ақы төленуі қажет әрбір тұрғын есебінде жетіспейтін кіріс көлемін көрсетеді (кедейлік тереңдігі аз болған сайын, кедейлердің жай-күйі жақсы болады). Кедейлік өткірлігі кедейлік тереңдігінің қосымша сипаттамасы ретінде қарастырылады - бұл кедейлік шегінің төменгі сатысындағы ең кедейлер арасындағы кедейлер бөлігі (кедейлік өткірлігі қаншалықты жоғары болған сайын кедейлер жай-күйі төмен болады). Кедейлік тереңдігі күн көріс минимумы көлемі бойынша есептегенде) облыс бойынша 2001 жылы 5,16% құрады, кедейлік өткірлігі-2,00% кедейлік дефициті - 889,73 теңге (Республика бойынша салыстыру үшін - 7,7%, 3,01%, 891,42 теңге). Кедейлік бағалауының негізгі шарттары кіріс бойынша емес бұл базалық әлеуметтік жағдай мен қызметтің мүмкіндік алуының ең төменгі деңгейі. Денсаулық сақтау саласында - бұл әр тұрғынның медперсонал мен медициналық ұйымдар саны, медициналық ұйымдары жоқ елді-мекендер саны, білім беруде - балаларды оқумен қамту, мектептері жоқ елді-мекендер саны, оқу жүйесінде жоқ балалар саны, сонымен қатар әлеуметтік көмек беру жүйесінде материалдық көмек көрсетілгендер саны.

2) Ақмола облысындағы кедейліктің бейіні. Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және тұрғындарды әлеуметтік қолдау басқармасының мәліметі бойынша кедейлердің негізгі санаты балалар болып табылады (балалы отбасылар). Облыс тұрғындарының 31% 18 жасқа дейінгі балалар құрайды (235 балаға жуық), аз қамтылғандар 51% (23 мың адамға жуық). Балалар кедейлігінің проблемалары тек қана әлеуметі әлсіз тұрғындар тобының проблемасы болып табылмайды, облыста тек қана 10% балалы отбасы толық емес болып табылады, аз қамтамасыз етілгендер арасында 33%. Келесі санат жұмыссыздар, толығымен қажетсінушілер санына енушілер. Жұмыссыздар кедейлігінің тереңдігі барлық аз қамтылғандар арасында неғұрлым көп - 34% жұмыссыз кедейліктің төменгі шегінде кіріс алады. Еңбекке жарамды жұмыссыздардың барлық санының 24% ғана жұмыс істейді. Кедейлік бейінінің талдауы кедейлікпен күресуде халықтың балалар (әсіресе көп балалы отбасылар) және жұмыссыздар сияқты екі басымды топтарын айқындауға мүмкіндік береді. 2001 жылы халықтың қамтамасыз етілген топтарының кірістерінің 10% көп және 10% аз арақатынасы облыс бойынша орташа есеппен 9,3 есені құрады (алғашқы көрсеткіш 8 құрайды). География бойынша кедейлік жеке селолық аудандар мен шағын қалаларда топталған: 2001 жылдың І тоқсанында күн көрісі төмен кедей тұрғындар саны ауылдық жерлерде 30,8%, қалада 27,4% құрады, 2002 жылдың І тоқсанында сәйкесінше - 26,1% и 20,4%. Облыстағы 40 елді-мекенде (Целиноград ауданындағы Өтеміс, Садовое, Зеленый Гай ауылдары, Сандықтау ауданындағы Новодобринка, Речное ауылы, Шортанды ауданындағы Алтай ауылы) мектеп жоқ, 260 ауылда орта және негізгі мектептер. 2,4 мың мектеп оқушылары 3-тен 40 км-ге дейінгі мектепке дейінгі жерді жүріп өтулеріне тура келеді, 196 бала пәтерде тұрады, 77 бала - қараусыз өздері барады. 49 шағын елді мекендерде медицина мекемелері мен медицина жұмыскерлері жоқ, бұл Қазақстан Республикасы Үкіметінің 1999 жылдың 26 сәуіріндегі № 472 Қаулысы бойынша белгіленген нормативтерге сәйкес келеді. Мысалы, Сандықтау ауданындағы ауылдарда (Крутые горки, Петриковка, Арбузинка, Ключевка, Профинтерн, Смольное, Мысок), Еңбекшілдер ауданындағы 8 ауылда (Кішкентай, Қарасу, Қарасор, Итенген, Азнабай, Атансор, Арай, Дачи бөлімшелері). Туберкулез бойынша қиын эпидемиологиялық жағдай. 2001 жылы аурулар саны 100 мың адамға шаққанда 178,7 (1999 ж.- 149,3, 2000 ж. - 170,3) құрады. Вирустық гепатитпен ауырғандар деңгейі жоғары, ауырғандардың 61% балалар. Сапалы ауыз су тапшылығы мен сапасыз тағамдардың таратылуы жалғасып отырғандығы ішек жұқпалы ауруларының ерекше дамып отыруына негізгі себеп болып отыр. Аурудың облыстағы орташа деңгейінен жоғары дамып отырған жерлері Атбасар, Целиноград, Щучье аудандары және Көкшетау қаласы. Атбасар, Астрахан, Жарқайың, Егіндікөл, Қорғалжын, және Жақсы аудандарының 22 елді-мекендерінде ашық су қоймаларындағы су пайдаланылуда.

3) Ақмола облысындағы кедейлік кейпі. Кедейлікті толық азайту үшін кедейліктегі азаматтар үшін ерекше шаралар жүргізу қажет, атап айтқанда, құрамына мыналар кіретін нақты топтарға: оқымайтын және жұмыс істемейтін жастар; балалар мен көп балалы отбасылары; көптен жұмыссыз жүргендер; мүгедектер; маргиналды топтар - үйсіз, пенитенциярлы жүйедегі мекемелерден босатылғандар, қашқындар. Оқымайтын және жұмыс істемейтін жастар тәуекелдік топтарға жатады, нәтижесінде оқыту процесінде қиындықтарға кездеседі, білікті жұмыстарға кіруге мүмкіндік ала алмайды, осылайша содан кейін жастар арасында кедейшілік пайда болады. 16-18 жастағы жастар арасындағы кедейлік барлық жастардың 10%-на жетіп отыр. (4 мың адамға жуық). Балалар кедейлікке жоғары тәуекелдікпен облыстағы халықтың неғұрлым әлсіз топтары болып табылады. Балаларды денсаулық және біліммен қамту проблемасын бірінші кезекте мемлекет шешуі тиіс, олай болмаған жағдайда кедейлік осы қарқынмен келесі буынға кеңейген түрде жетеді. Балалар арасындағы кедейлік көп балалылықтан ғана емес, сонымен қатар ата-анасының жұмыссыздығынан да туындап отыр (немесе өзіндік еңбек етудің аз кірісінен). Күн көрісі кедейліктің төменгі сатысындағы отбасылар арасындағы көп балалы отбасылар үлесі 14 % (2 мың отбасына жуық). Көптен жұмыс істемеу еңбек нарығының тұтынуында кейбір жұмыс күшінің сәйкессіздігіне байланысты. Көптен жұмыс істемейтіндер мен тұрақты жұмыссыздар саны жұмыссыздардың 76% құрайды. Жалғыз қарт адамдар проблемасы олардың коммуналдық қызметке көп ақша төлеуі, емделуге және т.б. ақы төлеуден туындап отыр. Облыс бойынша 5 мың отбасы жалғыз қарт адамдардан. Мүгедектер арасындағы тәуекелдік олардың қабілетсіздігіне байланысты басым. Еңбекке жарамды мүгедектер санының 2% жұмыссыздар. Тұрғындардың басқа топтарына жағымсыз әсер тигізуге олардың қабілеттік күшіне де ерекше назарды талап ететін маргиналды топтарға жататын адамдар саны бағаланбауда. Бұл проблема әсіресе облыс орталығына тән және оны шешуге үйсіздерге көмек беру мен балалардың бұзақылығына қарсы күрес үшін арнайы мемлекеттік мекемелер құрылған. Кезушілерді болдырмау мақсатында қабылдап орнықтыру ұйымдары жұмыс істейді, ол жерлерде 962 адам бар. Жеке мүлікті тонау сияқты қылмыс түрлерінің өсуі кедейлікке алып баруға сілтейтін жол болып табылады. Осылай, 2001 жылы 7,9 мың қылмыс тіркелген, 2000 жылдың деңгейімен салыстырғанда 8% өскен, соның ішінде 3,3 мың тонау 7,4 %-ға өскен. Ұсталғандардың 9,1% кәмелеттік жасқа толмағандар, 12,3% - әйелдер. Облыс бойынша орта есеппен алғанда әрбір сегізінші қылмыскер ішімдік ішкен немесе нашақор пайдаланғандар болып шыққан. Ұсталғандардың басым көпшілігі жұмыссыздар - 66,2%. Медициналық мекемелерде тіркеуде тұрған жүйке аурулары және есірткі мен психотроптық заттар пайдаланған саны 14,8 мың адам, оның 1,9 мыңы әйелдер, 271 - жас жеткіншектер. Жұқпалы ВИЧ бойынша эпидемиологиялық жағдай тығыз болып қалуда. 2001 жылы - 16 ауру анықталған, үстіміздегі жылы тіркеуде 50 ВИЧ ауру бар.

2. Экономиканың даму деңгейі және жұмыспен қамту

1) Экономика Экономикалық өсім кедейлікті азайтуға әсер ететін барлық факторлар арасындағы ең ерекшесі. Соңғы жылдардағы облыстағы экономикалық көрсеткіш тұрақты экономикалық өсімді көрсетіп отыр. 2001 жылы өнеркәсіп өндірісінің көлемі 1999 жылмен салыстырғанда 1,5 есе артқан, өнеркәсіп өндірісінің физикалық көлемінің индексі 22% оның ішінде барлық өнімнің 64% келетін өңдеу саласы - 27%. 2001 жылы азық-түлік тағамдарын өндіру өсімі 38,5%, химиялық өндіріс 51%, металлургия - 77%, машина жасау - 2,5 есеге, металл емес және минералды заттарды өндіру - 2,6 есеге өсті. Тұрып қалған кәсіпорындарды іске қосу және жаңа кәсіпорындар құру мен іске қосылған жаңа жұмыс орындарын ашу есебінен, 2001 жылы 3512 жұмыс орны ұйымдастырылған. Алтын, подшипниктер, темірбетонды шпалдар, темір рудаларын, көмір өндіруді әрі қарай дамытуға мүмкіншілік бар. Облыс бидайдың жақсы сорттармен негізгі қамтамасыз етушісі болып табылады. Соңғы үш жылда астық түрлерін жалпы жинаудағы орташа жылдық көлемі 3,3 млн. тоннаға жетті, салмағы бойынша 1994-1998 жылдарға қарағанда 47%-ға жетті. Малдар мен құстардың барлық түрінің бас саны өсті, бұл сәйкесінше барлық түрдегі малдар мен құстардың еттері, сүт, жұмыртқа, жүн өндірісінің өсуін көрсетеді. Негізгі капиталдағы инвестиция көлемі (құнына дейінгі есеппен) 11,7 млрд. теңгені, бұл 2000 жылғы деңгейден 3,5 есе артық, олардың капиталды құрылысқа қолданылғаны - 3,7 млрд. теңге. Экономиканың ажырамас бөлігі болып шағын кәсіпкерлік секторы табылады. Өнімдер өндірген, 23 млрд. теңгеден аса сомада қызмет көрсеткен 17 мыңға жуық шағын бизнес субъектісі тіркелген. Нақты бағытталған әрекеттер нәтижесінде салық жинау ахуалдары бір қалыпқа келтірілді, облыс бюджетіне жыл сайын түсетін сома 2000 жылы 11 млрд. теңгеден 2001 жылы 13 млрд. теңгеге дейін өсті, соның ішінде жергілікті бюджет бойынша сәйкесінше 7 млрд. теңге және 8 млрд. теңге. Осылайша, экономикалық өсудің салалық құрамында жұмыспен қамтуды арттыру және кедейлікті азайту үшін жағдайлар туындады.

2) Жұмыспен қамту және жұмыссыздық. Таңдаулы тексеріс материалдары бойынша 2001 жылы экономикалы белсенді халық саны 2000 жылға қарағанда 20,5 мың адамға (4,9%) өсіп, 435,1 мың адамға жеткен (барлық адамның 59,2%), экономикалық қызмет түрлері бойынша жұмыспен қамтылған адамдарды жұмыс орындарын белгілеуде құрылымдық өзгерістер байқалады. Экономикалық қызмет түрлері бойынша жұмыс істеушілердің негізгі бөлігі (жеке тұлғалар мен шаруашылықпен айналасушыларды есепке ала отырғанда) қызмет саласында шоғырланған - 110,7 мың адам (53,9%), ауыл шаруашылығында - 26,2%, өндіріс пен құрылыста - 19,9%. Еңбек нарығы соңғы жылдары мемлекеттік емес секторлар пайдасына экономикалық секторлар арасындағы жұмыс күшін орналастырылуының жалғасушы жалпы жұмыссыздық деңгейінің азаюымен сипатталады. Өздігінен еңбектенушілер есебінің қатарлап өсуінен жалданбалы жұмысшылар санының азаюы байқалуда. Жұмыспен қамтылған адамдар санындағы өздігінен жұмыс жасаушылар үлесі: 1998 жылы - 32%, 1999 жылы - 43%, 2000 жылы - 45%, 2001 жылы - 47%. Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және әлеуметтік қорғау басқармасының ақпараты бойынша 2001 жылы жұмыссыздардың жалпы саны 2000 жылға қарағанда 5,2 мың адамға қысқарып, 47,2 мың адамды құрады, сәйкесінше тіркелген еңбек нарығында 1,8 мың адамға және - 14,3 мың адам. Жұмыссыздардың әлеуметтік кейпі әйел адамдарда - кәмелеттік жасқа жетпеген балалары бар, 10 жылдық жұмыс өтілі бар, көп уақыттан жұмыссыз, бұл - 35 жастағы әйел. Осы жылдың 1 қыркүйегінде көрсеткіш бойынша жұмыспен қамту мәселесі бойынша өкілетті органдарда есепте тұрған жұмыссыз 15 мың адамның 64 % әйелдер құрайды (10 мың адам), 16-24 жастағы жастар 13% (2 мың адам). Жұмыссыздардың көп бөлігі ұзақ уақыт жұмыссыз жүргендер 11,4 мың адам (76%). Жұмысқа орналастыру проблемасы өткір болып қалуда және келесі себептермен сипатталады: жұмыс күшіне деген сұраныстың жоқтығы, біліктілік деңгейінің жетіспеушілігі немесе нақты мамандық бойынша жұмыс өтілінің жоқтығы, жұмыс берушілер тарапынан конкурстық іріктеу, еңбек ақының төмендігі, еңбек ақының уақытылы төленбеуі. 40 жастан асқан әйелдер мен 50 жастан асқан ер адамдар еңбек нарығында үлкен қиыншылықтарға кез болады. Қиындатылған біліктілік талаптары жұмысқа орналасу барысында жұмыс өтілі және қажетті біліктілігі жоқ жастар үшін мүмкіндіктерін шектейді. Әйел адамдарға әсіресе ауылдық жерлерде тиісті жұмыстар табу қиынға соғады. Тіркелген еңбек нарығында жұмыссыз әйелдер санының жартысына жуығы ауылды жерде тұратындар. Жұмыс берушілер әйел адамдар қаншалықты ыңғайлы болып, ақысына қарамастан қандай жұмысқа болса да жауапкершілікпен қарайтындығына қарамастан ер адамдарды көп алады. Көптеген ер адамдар жұмыспен қамту орталығына тіркелмейді, көбірек кіріс көзін қарастырып, бұрынғы мамандығына сай келмегендіктен ұсынған жұмысқа бармайды. Уақыт өте бұл жұмыссызды маргинализациялауға алып келеді. Кедейліктің себептерінің бірі кірісі аз жұмыс орындарының көптеген санымен анықталатын төменгі деңгейдегі еңбек ақы болып табылады. 2001 жылдың қаңтар-желтоқсан айларындағы бір жұмысшының орташа айлық еңбек ақысының көлемі 4877 теңгеден 37766 теңге аралығында. Ер адамдар мен әйелдер жұмыстарының, айлық еңбек ақысының, еңбек нарығындағы бәсекелестігінің айырмашылығы да көрініс тауып отыр. 2001 жылы әйелдердің орташа айлық еңбек ақысы ер адамдардың еңбек ақысының 71% құрайды. Еңбек нарығына халықтың көшіп-қонуы маңызды ықпал етеді. 2000 - 2001 жылдары облыс аумағына 33,6 мың адам қоныс теуіп, 75,9 мың адам көшіп кеткен. Халықтың күрт көшуі салдарынан әсіресе жоғары білімді мамандар мен жоғары білікті білікті кадрлардан тұратын жұмыс күші санының азаюымен қатар кәсіби даярлығы жоқ адамдар саны көбейіп келеді. Бұған қоса, жоғары және кәсіби орта білімді жұмыссыздар әлеуеті жұмыс таба алмай отыр. 2001 жылдың соңында есепте тұрған 14,3 мың жұмыссыздың 979-ы (6,8%) жоғары білімді, орта кәсіби білімді - 3,6 мың адам (25,2%), бастауыш кәсіби - 1,8 мың адам (12,6%), жалпы орта - 6,5 мың адам (45,5%), негізгі жалпы 1,5 мың адам (10,5%). 2002 жылдың 1 қыркүйегіндегі ахуал бойынша еңбекке жарамды жастағы оралмандар саны 7,6 мың адамды (48%), олардың жұмысқа орналасқаны 4,8 мың адамды (63%) құрайды, 2002 жылдың бірінші жартыжылдығында қоғамдық жұмыстарға 0,6 мың адам немесе жұмысқа жарамды жастың жалпы санының 8% тартылды. Облыста жұмыс орындарын құру және қайта жаңғырту бойынша аймақтық бағдарламасы қабылданды. 2000-2001 жылдары 19,3 мың орын құру жоспарланған, нақты 17,3 мың адам жұмысқа орналастырылды, соның ішінде жұмыспен қамту орталығынан - 0,9 мың адам тартылды.

3) Қоғамдық жұмыстар. Бүгінгі күні қоғамдық жұмыстар жұмыссыздарды әлеуметтік қорғаудың негізгі нысаны, сонымен қатар кедейліктің азаю нысанының бірі болып табылады. Қоғамдық жұмыстардың негізгі мақсаты тұрақты жұмыс іздестіруде қиындық көріп жүрген жұмыссыздарды жұмыспен қамтуға әрекет жасау. Нарықты реттеуде ерекше рөл атқарып отырмаса да, қоғамдық жұмыстар жұмыссыздарды әлеуметтік қолдау функциясын орындайды және жұмыссыздар деңгейінің күрт өсу кезеңінде еңбек нарығындағы жағдайды жеңілдетеді. 2002 жылдың 1 қаңтарындағы ахуалы бойынша жұмыссыздардың жалпы саны 14,3 мың адамды құрады, 2001 жылда олардың қоғамдық жұмыстарға қатысқаны 7,1 мың адам (немесе жылдық жоспардың 111%). Қоғамдық жұмысқа тартылғандар санының 4 мыңы әйелдер, 16-24 жастағы жастар саны 0,9 мың адам. Жұмыссыздардың көпшілігі (қоғамдық жұмысқа тартылған жұмыссыздар санының 71%) елді-мекендерді көгалдандыру жұмыстарына тартылды, олардың саны 3,4 мың адам, 1,7 мың адам қалалар мен елді-мекендер аумағын тазарту жұмыстарына қатысқан. Осындай жұмыстарға жұмылдырудың орташа жалғасымы 1,5 ай. 2002 жылдың 1 қыркүйегіндегі ахуал бойынша қоғамдық жұмыстарға 2001 жылдың ұқсас кезеңіне қарағанда 0,6 мың адамға көбейгендігін байқататын көрсеткіш - 6,1 мың адам жолданған (олардың 2,8 мың адамы ауылды жерлерден). Дер кезінде қаржыландырмау жұмыссыздарды қоғамдық жұмыстарда ұзақ мерзім ұстауға мүмкіндік бермейді. Осылайша, кейбір аймақтарда қоғамдық жұмыстарға қатысқан жұмыссыздарға қарыздар бар, 2000 жылы 1,9 млн. теңге, 2001 жылы 1,4 млн. теңге.

4) Кәсіби даярлық және қайта дайындау. Жұмыссыздарға кәсіби білім беру қызметіне лицензиялары бар, араларында жұмыссыздарды кәсіби даярлау үшін конкурстық негізде іріктеліп алынған «Отан» қоғамы, «Знание» қоғамының филиалдарында, оқыту комбинаттарында, білім беру жүйесіндегі оқыту орындарында жүргізіледі. 2001 жылы 0,6 мың жұмыссыз оқытылған, оның ішінде 0,2 мың адам ауылды жерлерден, 14 оралман, 0,5 мыңы әйелдер, 0,3 мыңы жастар. Хатшы-референт мамандығы бойынша 35 адам мемлекеттік тілде білім алып шықты. Кәсіби білім алып шыққан жұмыссыздар мынадай мамандықтарға ие болды: бухгалтер, әй медбикесі, сылақшы, қазандық орнатушы машинист, тоңазытқыш қондырғыларын жөндеуші шеберлер ЭВМ операторлары, ЭВМ қолданушылары, аспаз, хатшы-референт, жөндеуші-слесарь, шаштаразшы, тракторшы, сатушы, қырнаушы, телемастер, тігінші, электрлігаздәнекерлеушісі, электрмонтері. 2002 жылдың 8 айында кәсіби даярлыққа 0,5 мың жұмыссыз жолданған (жоспар көрсеткішінің 100%). Білім беру 21 мамандық бойынша жүргізілуде. Жолданғандардың 0,4 мыңы оқуларын аяқтаған, 0,2 мың адам жұмысқа орналастырылған 106 адам оқуларын жалғастыруда, кеткен шығын 2,9 млн. теңгені құрайды.

5) Шағын бизнес және микрокредиттеу. Шағын кәсіпкерлікті дамыту кедейлікке қарсы күрестің ерекше бағыты болып табылады. 2002 жылдың 1 қыркүйегіндегі ахуал бойынша 18 мыңнан астам шағын кәсіпкерлік субъектісі тіркелген, бұл өткен жылдың сол мезгіліндегі көрсеткішінен 14% көп. Кедейлікті болдырмау проблемасын шешу шегінде шағын бизнес көмектер көрсетуге және түрлі санаттағы адамдарға, сонымен қатар әлеуметтік осал буындарына да жұмыс орындарын ұсынуға қабілетті. Шағын кәсіпкерлікте 73 мыңға жуық адам жұмыс істейді, бұл облыстағы экономикалық белсенді адамдардың 18% (2002 жылдың 1 қыркүйегінде), шағын кәсіпорындарында 30 мың адам, жеке кәсіпкерлікте 23 мыңнан астам адам, диқан шаруашылығында 20 мыңнан астам адам. 2002 жылдың 1 қыркүйегіне 3,4 жаңа жұмыс орыны қосымша құрылды. 2002 жылдың 1 қыркүйегіне шағын кәсіпкерлік субъектілерімен 11,2 млрд. теңге өнімі өндірілген, бұл 2001 жылдың ұқсас кезеңімен салыстырғанда 1,1 есе көбейгендігін байқатады. Бюджетке 1,4 млрд. теңге сомасында салықтар мен төлемақы түсті, бұл 7%-ға өскен. Осы тектес динамика экономиканың осы секторының тұрақты дамуын көрсетеді. Бірақ халықтың кедей буыны қажетті қаражаттың, кәсіпкерлік қызмет ашып, жүргізуге алғашқы талаптарының жетіспеушілігі, жергілікті билік органдары тарапынан ұйымдасқан көмектердің болмауы салдарынан шағын бизнеске қатысу деңгейі төмен болып отыр. Кепіл қамтамасыздығының жоқтығы, пайыздық ставкалардың жоғары және өте қысқа мерзімді болуы екінші дәрежелі банктерден несие алуға мүмкіндік бермейді.

6) Микрокредиттеу. 2001 жыл мен 2002 жылдың 8 айында облыс бойынша 22,9 млн. теңге сомасында 235 микрокредит берілген. Оның 1,7 млн. теңге сомасындағы 34 микрокредиті аз қамтылған азаматтарды қолдау облыстық қорына берілген, оның 12-сі (немесе 44%) әйелдерге берілген. 2002 жылдың маусымында «НПО Микрокредитк» қоғамдық қорымен микроқаржыландыру пилоттық бағдарламасы іске асырылды. Негізінен жеке шаруашылықты дамытуға бағытталған жалпы сомасы - 3,6 млн. теңге микрокредит берілген (60 қарыз алушыға). 2000 жылдан бастап Ақмола облысының 5 ауданында топтық сатылы микрокредиттеуді қолданатын «Агроконсалтингтік орталық» қоғамдық қоры микрокредиттеуі жұмыс істеуде, қарыз алушылар ынтымақты жауапкершілікпен 4-7 адамнан құралған топтарға біріккенде, бірінші несие барлық алушыларға 200 АҚШ доллары эквиваленті сомасында 2 айлық мерзімге беріледі. Несие дер кезінде қайтарылған кезде одан әрі 3 айлық мерзімге 300 АҚШ доллары және т.б. беріледі. Микрокредитпен 100 қарыз алушы қамтылған, олардың 32-сі қайталама несие алушылар, қарыз алушы әйелдер саны - 57 адам. «Агроконсалтингтік орталық» ҚҚ «Евразия» қоры мен Канада халықаралық даму Агенттігінен гранттар қатыстыруда. Осылайша микроқаржыландыру жүйесі облыстың барлық аймағына тарала алмады және микрокредиттік ұйымдарды құрудың нақты нормативтік құқықтық базасының жоқтығы, ұсынылған микроресурстарды тиімді қолдану тәжірибесінің, қарызға алған қаражаттарды қайтару тетігінің қиындығы тәріздес себептерден қажетті дәрежеге жете алмады.

3. Әлеуметтік сала Қазақстан Республикасының «Күн көріс минимумы», «Мемлекеттік арнайы әлеуметтік көмек туралы» Заңдардың қабылдануына байланысты облыстағы кедей адамдар санын анықтау қажеттілігі туды. Әрбір елді-мекенде адамдарды кең ауқымда тартумен әкімдіктер отбасыларды тексеру бойынша жұмыстар жүргізіп, әлеуметтік карта құрды. Алғашында облыста 124 мың аз қамтылған азамат тұратындығы анықталған, оның 60 % - жұмысқа жарамды жұмыссыз адамдар, бір адамы ғана жұмыс істейтін отбасылар, ата-анасының зейнетақысымен күн көрушілер және т.б. Кедейлер санатына жатқызылатын адамдар олармен жұмыс жасау бойынша шара кешенін анықтауға мүмкіндік берді. Есептеу Бағдарламасын енгізу отбасы жағдайын ай сайын қадағалап отыруға мүмкіндік туғызды. Осылайша 2002 жылдың 7 айында 2034 адам жұмысқа орналастырылды, 889 адам қоғамдық жұмыстарға тартылды, 220 отбасы жеке шаруашылығын дамытуға көмек алды, 2 отбасына микрокредит берілді. Бүгінгі күнде заңмен қарастырылған жәрдемақы мен арнаулы көмек беру жүйесі дайындалған. 2002 жылдың 1 тамызында 53,6 мың аз қамтылған азамат 215,8 млн. теңге алып, оның 159 млн. теңгесі арнаулы көмекке төленген сома, 15,3 млн. теңге тұрғын үй көмегі. 22 мыңнан астам аз қамтылған азаматтар қосымша көмекпен қамтамасыз етілген, бұл көмек сомасы 41 млн. теңгені құрайды, немесе 1841 теңге бір адамға. Қоғамдық ұйымдар өкілдерімен бірлесе отыра мүгедектерді жұмыспен қамту мәселесі бақылауға алынды, 18 әлеуметтік көмек бөлімдерімен 1872 аз қамтылған жалғыз қарт азаматтарға үйлерінде қызмет көрсетілген, олардың бір бөлігі ардагерлер үйінде тұратындар. Бұлардың барлығы аз қамтылғандар санын 57,6 мың адамға немесе 54% дейін азайтуға мүмкіндік берді.

1) Халықтың денсаулық сақтау қызметтерімен қамтамасыз етілуі. Соңғы үш жыл ішінде ауылдық емдеу мекемелерінің материалды-техникалық базасын қалпына келтіру және жақсарту бойынша жұмыстары жүргізілді. Осылайша фельдшерлік пункттер саны 339-дан 353-ке дейін өсті. Облысымыздағы 89 шағын елді-мекендерде медициналық көмекті жеке арнайы орыны жоқ жерлерде орта орташа медицина қызметкерлері көрсетуде. Денсаулық сақтау министрлігінің жүйесі бойынша халықты дәрігер кадрларымен қамту 25,4 құрайды, орташа медицина қызметкерлері 10 мың адамға 73,8. Тұрақтамаушылық нәтижесінде ауылды жерлердегі емдеу мекемелерін медицина кадрларымен қамту шешімін таппаған проблема болып қалып отыр. Ауылды жерлерде дәріхана ашу ісі белсендіріле түскенімен елді-мекендерде дәріханалық киоскілері жоқ. Дәрі-дәрмек бағасы әлі де қымбат күйінде қалып отыр. 340 туберкулезбен ауырушылар анықталған, тексерілген 1000-ның 2,5 құрады. Бала көтере алмау бойынша 69 әйел тексерісте, оларға облыстық перинаталдық орталық деңгейінде толық тексеріс пен емдеу жүргізілді. Қазіргі уақытта кезеңді емдеу-сауықтыру шаралары жалғастырылуда. 2002 жылдың бірінші жартыжылдығында Алматы қаласындағы Ана мен бала денсаулығын сақтау Орталығында біздің облыста тұратын бала көтере алмаушы 8 әйел кеңес алып емделіп қайтты. Дәстүрлі отбасы, неке-отбасылық қарым-қатынасты нығайтуды, қоғамда отбасының статусын көтеруді насихаттау жұмысы жүргізілуде.

2) Білім беру. 2002 жылдың 1 қыркүйегіндегі ахуал бойынша облыстағы 40 елді-мекенде мектеп жоқ, 160 ауылда - орта және 100 ауылда негізгі мектеп жоқ. Осыған байланысты 2,4 мың мектеп оқушылары оқу орындарына күнделікті жеткізілуді қажет етеді, 864-і мектеп-интернаттарда және дарынды балаларға арналған «Болашақ» пансионатында оқиды, 751-і мектеп жанынан ашылған интернаттарда 196 пәтерде тұрады,77 бала мектепке өздері жалғыз барады. Мектепке дейінгі 3 км-дан 40 км-ға дейінгі аралықта күнделікті жүру, әсіресе қысқы мезгілде оқушылардың сабақты жиі босатуы және көп ауыруларына септігін тигізеді. Мектептен тыс жастар мен балалар арасында аз қамтылған және тұрақсыз материалдық жағдайдағы сәтсіз отбасылар ерекше орында. Жұмыссыздық пен еріксіз көшіп қону отбасы бюджетінің ахуалына тіреледі, сол себептен көптеген отбасылар білім алуды еріксіз шектейді, осының нәтижесінде балалар күн көріс заттарын тасымалдаушы болады немесе кезбешілер мен үйсіздер қатарына қосылады. Еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының мәліметі бойынша жалпы білім беру мектептеріндегі оқушылардың 15-20 пайызы арнаулы әлеуметтік көмек қажетсінетін, ресми тіркелген отбасылардан. Бастауыш кәсіби білім беру жүйесі де қиын жағдайда, кәсіби-техникалық мектептер мен лицей оқушылары ереже бойынша көмек қажет ететін аз қамтылған отбасылардың балалары болып табылады. Жыл сайын оларға ақысыз оқулықтар беруге бюджет қаражатынан кем дегенде 60 млн. теңге қажет. Әлеуметтік қолдауды қажет ететін бірақ еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау органдарында ресми тіркелмеген отбасылардың оқушылар саны оқушылардың жалпы санының 60-70 пайызына жетеді. Осы тектес отбасылардың балаларына бюджеттен көмек көрсетудің негізгі көздері болып жалпы міндетті ортақ білім беру қоры табылады. Бірақ, облысымыздағы көптеген қалалармен аудандарда осы мақсатқа жоспарланған шығындар нормативтен айтарлықтай төмен (мектептерді қамтамасыз ету шығындарының бір пайызынан кем емес), ал бұл көрсеткіш бойынша бюджеттің орындалуы ережеге сәйкес жоспарланғаннан төмен, қаржыландыру мерзімсіздігімен ерекшеленеді. Нәтижесінде жергілікті деңгейдегі кедейлікті азайту бойынша мүмкіншіліктер толық қолданылмайды. 2002 жылы жалпы оқыту қорына 25,8 млн. теңге бөлінуі қажет еді, ал нақты қарастырылғаны 18,6 млн. теңге (тұтынудың 72 пайызы). 18 кәсіптік-техникалық мектептер мен лицейлерге ұсынылған бастауыш кәсіптік білім беру ұйымдарының жүйесі облыс тұрғындарының талаптарын қанағаттандырмайды. 6 аудан аумағында осындай білім беру ұйымдары мүлдем жоқ, ал облыстағы қалалар мен аудандарда тек 3 УПК жаңа қызмет етеді. Сәйкесінше, ең алдымен аз қамтылған отбасылар балаларының бастауыш кәсіптік білім алу мүмкіншіліктері қиындық келтіреді. Аз қамтылған отбасыларының балалар, жетім балалар мен денсаулығы осал балалардың білім алуға толық мүмкіншілігіне байланысты негізгі проблемалардың бірі - оларды ыстық тамақпен қамтамасыз ету. Облыс бойынша аз қамтылған отбасылардың оқушыларының жалпы санының 45% ғана ақысыз тамақтандырылады. Қауырт жағдайдың бірі - бастауыш кәсіптік білім беру ұйымдарының оқушыларын ақысыз ыстық тамақпен қамтамасыз ету, бұлардың көбі аз қамтылған отбасыларында тұрады. 2002 жылы осы мақсатқа 149,7 млн. теңге қажет болды, нақты бөлінгені - 25%. Балалар үйі облыстағы барлық аймақтарда құрылмаған, бұл аз қамтылған отбасыларының балаларына көмек көрсетудің қосымша жолы болып табылады. Облыста жас жеткіншіктер үйі құрылмаған. Аз қамтылған отбасыларының балалары - бұл ереже бойынша түрлі аурулармен ауыратын денсаулығы осал балалар, бірақ осы балалардың денсаулығын нығайту және жазғы демалыстарын ұйымдастыру шаралары жүргізілмейді. Оқушылардың денсаулығын сауықтыру үшін, демалыс және білім беру мақсатында облыстық оқыту-сауықтыру орталығы құрылғанымен аудандық және қалалық бюджеттерден оларды аз қамтылған отбасылардың балаларын ұстауға байланысты шығындарды төлеу қаражаты мүлдем қарастырылмаған. Облыста санаториялық мектеп-интернаттар жоқ, балалар мектепке дейінгі ұйымдарында санаториялық топтар жүйесі дамымаған. Қазақстан Республикасының «Білім беру туралы» заңының және «Білім беру» мемлекеттік бағдарламасының қабылдануы білім беру қызметтеріне мүмкіншілікті молайтуға үлесін қосты. 1990 жылдан бастап мектепке дейінгі ұйымдар мен жалпы білім беру мектептері санының біртіндеп өсуі байқалады. Бірақ, білім беру қызметінің сапасы және тұтынушылар үшін нақты бағасы, материалды-техникалық базасы мен білім беру ұйымдарының санитарлы жағдайы халықтың сапалы білім алуына мүмкіншілігін шектеуде. Тек қана қазақтар тұратын шағын елді мекендерде балаларды орыс тілінде оқыту жалғасуда. Жекелеген елді мекендерден көшіп барған қазақ отбасыларының балалары үшін үлкен ауылдар, аудан орталықтары және қалаларда қазақ тілінде оқыту сыныптары жоқ. Соңғы жылдары мектепке дейінгі мекемелер саны көбейгенімен оқуға төлем ақының жоғары болуына байланысты тұрмысы жақсы отбасы балалары ғана барады, ал аз қамтылған азаматтардың балалары үшін бала бақшаға бару мүмкіндігі шектелген.

3) Демография және көші-қон. Облыстағы халық саны (статистикалық мәлімет бойынша) төмендеп келеді: 2000 жылы облыста 751,2 мың адам тұрған, 2001 жылы - 719,9 мың адам (4,2%-ға төмендеген), оның ішінде - 338,9 мың адам (47,1%) қалалық және 381 мың адам ауыл тұрғындары. Халықтың санының қысқаруы көші-қонның теріс сальдосына әрекет етті (31,8 мың адам). Соңғы жылдары демографиялық ахуал тұрақсыз тенденциямен сипатталады: туудың көбеюі қатарында қайтыс болу санының көбеюі де айқындалуда және халықтың өмір сүру деңгейінің төмендеуіне, елдегі әлеуметтік-экономикалық жағдайдың қиындауынан халықтың шетелдерге көшуіне, Үкімет деңгейінде жас отбасыларды қолдау және тууды ынталандыру бағдарламасының жоқтығына байланысты халықтың көшіп кетулерінің кең сақталуы. 2001 жылы халықтың табиғи өсімі 514 адамды құрайды, яғни 2000 жылмен салыстырғанда 189 адамға азайған (26,9%-ға). Жақсы жақтарына қарамастан облыстағы халықтар денсаулығының жалпы көрсеткішінде әлі де сәбилер өлімінің көрсеткіші (1000 жаңа туған сәбидің 17,4) жоғары деңгейде қалып отыр. Өлімнің деңгейі мен адам өмірінің қысқа болуына қолайсыз экономикалық жағдай, ауыз судың жетіспеушілігі, оның сапасы, азық жетіспеушілігі, санитарлы-гигиеналық нормалардың сақталмауы, уақытылы және толық емделу мүмкіндігінің жоқтығы үлкен әсерін тигізеді. Демографиялық процестерді дамытуда біріншіден, халықтың жалпы санын азайтатын, екіншіден, шетелге кетушілердің көптеген бөлігі өздерінің материалдық жағдайын жақсартуға талпынған мамандар мен жұмысшылар болғандықтан еңбек және генеративті мүмкіндікті төмендететін ішкі және сыртқы көші-қон шешуші рөл атқарады. Сонымен қатар, көшіп келушілер, оралмандар саны да көбеюде. Осылай, облысымызда 2002 жылдың 1 қыркүйегінде ықшамды орналастыру принципін қолданумен ауылдық жерлерге 3,3 мың отбасы (15,8 мың адам) қоныстандырылды. Айтып өтетін жағдай, үстіміздегі жылы облысымызға келуге ниет білдіргендер саны квоталық деңгейден айтарлықтай жоғары (900-ден аса).

4. Кедейліктің инфрақұрылымдық аспектісі

1) Сумен қамтамасыздандыру. Облыста ауыз судың жетіспеуі негізгі проблемалардың бірі. Көптеген аймақтар ашық бұлақтардың суымен қамтамасыз етіледі. Пайдаланатын су «Ауыз су» ГОСТ-ына сәйкес келмейді, шағын және орта елді-мекендерде қолдануға болатын құны арзан қуаты аз тазартқыш қондырғыларын дайындау қажеттілігі туындап отыр. Ашық су көздері жағдайының нашарлауының негізгі себебі - су жиналатын алаңдарға судың жиналуы, нәтижесінде көлдердің түптері ластанады, балдырлар мен басқа да су өсімдіктерінің өсуі салдарынан температура балансы бұзылады. Аталған бұл факторлардың барлығы жыл сайын су сапасын төмендетіп отырады. Облыстағы 731 су сөздерінің 14,6% орталықтандырылған сумен қамту көздері санитарлы нормаға сәйкес келмейді. Олардағы стандартты емес сумен қамту проценті бактериологиялық көрсеткіш бойынша 7,3%-ды құрайды. Суды су құбырлары арқылы пайдаланатын елді-мекендер саны 1996 жылмен салыстырғанда 95-ке азайып, 314 болды. Осыған байланысты, 22 елді-мекен халқы ашық су қоймаларындағы суды пайдалануға мәжбүр болды, 35-іне су жеткізіліп беру ұйымдастырылған. Су құбырларын тарту жұмысының тоқтатылуының негізгі себептері суды пайдаланушылардың ақы төлемеулері, электрмен қамтамасыз ету ұйымдарының үлкен қарыздары, су құбырларының істен шығулары болып табылады. Басты және аралық насос станцияларының көптеген жылдар пайдаланылған қымбат насосты және электротехникалық қондырғылары істен шығып, қайта жаңартуды талап етіп отыр. Тұрғындардың 68% жуығы сумен қамтамасыз етілген, 25% - орталықтандырылған су қоймаларынан жеткізілетін суды пайдалануда, ал қалған бөлігі (7%) - жеткізілетін суды немесе ашық су қоймаларындағы суды пайдаланады. Облыс тұрғындарын сумен қамтамасыз етуде кері әсері соңғы 7-8 жылда Сергеевка, Селетинск, Ярославск, Яблоневск, Кийменск, Державенск, Зеренді топтастырылған су қоймаларының қызметін тоқтатуынан да болып отыр. Суы қажетті нормаға сәйкес келмей отырған Көкшетау, Щучье қалаларын сапалы сумен қамту проблемасы шешімін таба алмай отыр. Щучье қаласына құрамына фторландырушы қондырғы қоса отырып, тазартқыш құралдарды модернизациялау қажет. 30 жылдан бері қолданыстағы суды тазартқыш жүйесі өзінің баланстық құнын толығымен шығарып берді. Магистралды және жеткізуші жүйелерді негізгі жөндеуден өткізуге қаражаттың жоқтығы көп көлемдегі суды шығындауға ықпалын тигізетін төтенше жағдайлардың болуына негіз болады. Осыған байланысты, тазартқыш құралдар мен су тасымалдау жүйелерін толығымен ауыстыру және күрделі жөндеу мәселесі шешімін таппай сапалы ауыз сумен тұрақты қамтамасыз ету мүмкін емес. 2001 жылы «суды қорғау технологиясы мен ауыз суды тазартуды енгізу бойынша шаралар» шегінде облыстық қоршаған ортаны қорғау қорынан 20,3 млн. теңге сомасында қаржы алынған, су құбырлары жүйесін жаңарту және күрделі жөндеуден өткізу мен скважиналар қазуға 34,1 млн. теңге бөлінген. 2001 жылы Воробьевск-Қотыркөл канализациялық коллекторын салу үшін 60 млн. теңге сомада, Көкшетау өндірістік су құбырларына - 100 млн. теңге сомада республикалық бюджеттен және 26 млн. теңге облыстық бюджеттен бөлінген. Су ресурстарын қорғауға кәсіпорынның өз қаражатынан 4780,8 мың теңге жұмсалды. Елді-мекендерді сумен қамту және су жеткізу үшін 2002 жылы Табиғи ресурстар мен қоршаған ортаны қорғау министрлігі республикалық бюджет қорынан 770 млн. теңгеге қаржыландырды, Көкшетау өнеркәсіптік су құбырының құрылысын аяқтауға - 270 млн. теңге және Воробьевка-Қотыркөл канализациялық коллекторын салуға - 500 млн. теңге, Нуринск су құбырын жаңартуға - 70 млн. теңге бөлді. 2002 жылы «Табиғатты қолдану бойынша Ақмола облыстық мекемесі» Мемлекеттік мекемесі (Ақмола облыстық қоршаған ортаны қорғау қоры) «Сапалы су» облыстық бағдарламасын іске асыру үшін 39,8 млн. теңге, су сақтау технологиясы бойынша - 14,6 млн. теңге бөлді. Соңғы жылдары облыста құрылыс саласының жақсы тенденциялары көрініс табуда. 2001 жылы облыс бойынша 3661,9 млн. теңге сомасында капитал салу қолданылған, бұл 2000 жылмен салыстырғанда 2,6 есе көп. 2002 жылдың 8 айында 3697,7 млн. теңге сомасына инвестиция алынған, бұл былтырғы жылдың сол уақытына қарағанда 50%-ға көп. 2001 жылы 2771,5 млн. теңгеге құрылыс-іске қосу жұмыстары жүргізілген, бұл 2000 жылғы көлемнен 3,8 есе көп, 2002 жылдың 8 айы бойынша - 1968,4 млн. теңге, бұл 2001 жылдың осы мерзімінен 97% жоғары. 2001 жылы қолданысқа 30353 кв.м. тұрғын үй берілген, бұл 2000 жылға 111,5%-ды құрайды, 2002 жылдың 8 айы бойынша - 18580 кв. м. немесе 104,8% өткен жылдың осы уақытына сәйкес. Құрылысы салынып бітпеген объектілермен қоса пайдаланылмайтын, көнерген үйлердің әлеуметтік проблемасы да орын алуда. Облыс бойынша мұндай үйлердің жалпы саны 291976 кв. метрді құрап отыр. Олардың 141356 кв. метр көнерген үйі күрделі жөндеуді қажет етіп отыр, Құлауға жақын тұрғандары 150620 кв. метр. Халықты қолдаудың негізгі тетігі болып арнайы сипаты бар тұрғын үймен қолдау. 2001 жылы тұрғын үй көмегін 67 млн. теңге сомасында 19,3 мың адам алған, 2002 жылдың 1 қыркүйегіне - 44,2 млн. теңге тұрғын үй көмегі берілген. Облыс орталығы Көкшетау қаласында бағасының жоғары болуынан, еңбек ақының төмендігі салдарынан, жеке меншік нысандарда ақыны дер кезінде төлемеушіліктің салдарынан электрқуаты мен коммуналдық қызметтерге ақы төлемеу деңгейі жоғары болып қалыптасып отыр.

2) Жолмен, көлікпен, байланыс қызметтерімен қамтамасыз етілуі. Кедейлер үшін көлік қамтамасыздығы бойынша шешуші рөлі автожолдар мен автотранспорттарға жатады. Жолдың болмауы, автостанциялар мен автобус маршруттарының жабылуы салдарынан облыстың көптеген елді-мекендері автожол қызметінің әлеуметті-кепілді минимумын алу мүмкіндігінен шектелген. Тасымалдаушылардың 1999 жылдың 20 сәуірдегі хаттама шешіміне сәйкес Ұлы Отан соғысының ардагерлеріне (3856 адам) тасымалдаушылар есебінен 3,5 млн. теңге шығыны бар ақысыз жүріп тұру мүмкіндігі берілген. 2002 жылдың 21 мамырында Көкшетау қаласында жолаушыларды тасымалдау құқығына ашық тендер өткізілді. Олардың негізгі міндеттері - әлеуметті бағытталуы, зағиптар мен еңбек мүгедектері, халықтың аз қамтылған буыны, Қазақстан Республикасының Құрметті азаматтарының, көп балалы аналардың, ауған жауынгерлерінің және т.б. мүддесін қорғау. Тендер қорытындысы бойынша қоғамдық түрдегі транспорттың 33 маршрутында ақысыз жүру құқығын осы категориядағы 14 өкіл алды, бұл соңғы 3 жылда көрініс тауып отыр. Бұл міндеттерді тендер комиссиясына ашық тендерге қатысушы кәсіпорындар өздері ұсынды. Көкшетау қаласының тасымалдаушыларымен ай сайын 4,5 мың адам ақысыз тасымалданады, осындай жолмен есептік мәлімет бойынша 0,5 млн. теңгеге жуық сомада көмек көрсетілген, бұл жылына 6 млн. теңгеден аса соманы құрайды. Осылайша облыс бойынша жыл сайын тасымалдаушылар қаражаты есебінен 10 мыңнан астам адамға 10 млн. теңгеден аса сомада әлеуметтік көмек көрсетіледі. Өткен уақытта жолаушыларды тасымалдау құрылымында өзгерістер болды, жүріп-тұрушылар құрамы көбейді, кәсіпорындарда автобустар мен микроавтобустар сатып алына басталды, бұл жаңа жұмыс орындарының ашылуына ықпал етті. Автотранспорт кәсіпорындарының басшыларының есебі бойынша 2002 жылы 30 автобус және микроавтобустар сатып алу жоспарлануда, бұл 100-ге дейінгі жұмыс орнын ашуға мүмкіндік береді. «Орталық» МКК қосымша әзірлеп, 7 жаңа маршрут ашты, бұл қамтылатын 396 елді-мекеннің 15-іне қосымша ашылып отыр. Облыс әкімінің тапсырмасы бойынша 5 маршрут, оның 3-еуі қала маңына, 2-еуі қала аралық бағыт үшін ашылды. 2002 жылдың соңына дейін қосымша 3 маршрут ашу жоспарланып отыр. «Орталық» МКК, аудандық әкімдіктер, тасымалдаушылар алдында осы жылдың соңына дейін облыстағы елді-мекендердің 60% жолаушылар автобусы қызметімен қамту міндеті тұр. Соңғы 2 жыл бойына маршруттық желінің дамуының, жолаушылар тасымалдау көлемінің өсу динамикалық процесі жүруде, халықтардың жүріп-тұруы өсуде. Облысымыздың автокәсіпорындары 2003 жылға 30 автобустар мен микроавтобустар сатып алуды, қосымша 10 жаңа маршрут ашуды және облыстағы елді-мекендердің 60%-ын жолаушылар автобусы қызметімен қамтуды жоспарлап отыр, бұл қосымша 80-нен аса жұмыс орнын ашуға мүмкіндік бермек. Көптеген елді-мекендерде тіпті дәрігерлерді, жедел жәрдемді шақыру үшін телефон байланысы жоқ. Телефон байланысы бар аймақтардағы аз қамтылған отбасыларында телефон байланысы орнатылмаған, себеп - орнату бағасы мен төлем ақысының қымбаттығының шамадан тыс болуы. 2002 жылдың 1 қыркүйегіне «Қазпошта» ААҚ Ақмола облыстық филиалы 14 аудандық және қалалық пошталық байланыс торабымен, құрамында 275 бөлімшелері бар облыстық арнайы байланыс қызметімен қамтылған. Облыста орта есеппен 10 мың тұрғынға 3,8 жеке пошталық байланыстан келеді, бұл республика бойынша қалыптасқан көрсеткіштен 0,5 есе жоғары. Шағын елді-мекендерде пошта қызметін 118 штаттан тыс пошташылар атқарады. 2002 жылдың 8 айы бойынша пошта байланысын пайдалану 1 тұрғын үшін 142,48 теңгені құрады, 2001 жылы - 105,06 теңге, 2003 жылы бұл көрсеткішті 190 теңгеге дейін көтеру жоспарланып отыр. 2001 жылы мерзімді баспаларға жазылу 1000 тұрғынға 122 баспадан келеді, 2002 жылы - 155 баспа, 2003 жылы бұл көрсеткіштер 165 баспаға дейін көтерілу жоспарлануда.

5. Кедейліктің экологиялық және аймақтық аспектілері

1) Қоршаған ортаның ластануы. Ақмола облысының негізгі проблемаларының бірі болып қоршаған ортаның техногендік, радиоактивтік ластануы. Шахталық құрылғылар мен ластанған рудаларды радиоактивті элементтермен тасымалдау жолымен радиоактивті қалдықтар СССР таратылғаннан кейін Машинажасау министрлігімен қалдырылған. Қалдықтар мен басқа объектілер су мен жел эрозиясы әсерінен жақын аумақтарға жайылуда. Осы аумақтағы елді-мекендердің тұрғындары арасында онкологиялық аурулар мен әлеуметтік психологиялық аурулар саны күрт өсіп отыр. Уран рудаларымен бұзылған жердің жалпы ауданы, кеңістіктер мен карьерлерді қосқанда 1940,4 га құрайды, осыған орай ластанған жерлерді өңдеу қажет. Сондықтан бұл экологиялық фактор да халықтардың көшіп кетуіне себеп болып отыр. Солтүстік Қазақстанда өткізілген «Арнайы радиогидролитохимиялық зерттеу» атмосфералық ауа радиоактивтерімен ластанған аудандарды айқындауға мүмкіндік берді. Цезий - 137 және стронций - 90-мен ластанған Бурабайдың ауданы 2500 км 2, арна шөгінділерінің радиоактивтік ластану деңгейі 22 Бк/кг-дан, ТМД бойынша орташа 14-тен 20 Бк/кг-ға дейін жетеді. Бурабай аномалды аймағы маңында Зеренді, Щучье, Еңбекшілдер аудандарындағы Ивановка, Молодежное, Мезгілсор, Қарабауыр, Құмқосақ, Донской, Жаңа ауыл елді-мекендері орныққан. Айдабол ауданы 300 км 2 -ді құрайды, радиоактивті ластану деңгейі 31-ден 47 Бк/кг-ға дейін. Осы аймақ маңында мына елді-мекендер орналасқан: Лосевка, Красиловка, Айдабол. Мамай ауданы - 400 км 2 , радиоактивті ластану деңгейі 20-дан 60 Бк/кг-ға дейін. Бұл аймақ маңында мына елді-мекендер орналасқан: Мамай, Яблоновка, Итемген, Лидиевка. Степногорск ауданы - 350 км 2 , радиоактивті ластану деңгейі 40-тан 61 Бк/кг-ға дейін. Бұл жерлерге Степногорск қаласы маңында орналасқан елді-мекендер кіреді. Жоғарыда мазмұндалған зерттеулер осыдан 10 жыл бұрын жиі желі бойынша өткізілген. Белгіленген ластанған аудандар тұрғындардың денсаулығы мен қоршаған ортаға әсерін бағалау үшін нақтылы зерттеулер жүргізуді қажет ететін схемалық сипатта болады. Бұл жұмыстарды орындау үшін басты радиоактивтердің әсеріне нақты баға бере алатын ғылыми-зерттеу институттарын жұмылдыру қажет. «Щучье қаласын, Щучье-Бурабай курортты аймағы және Зеренді курортты аймағындағы елді-мекендерді экологиялы-геохимиялық бағалауды» жүргізу барысында 158 км 2 тексерілді. Нәтижесінде негізгі ластаушылар болып қорғасын, мышьяк, мыс, цинк, хром табылады. Болжам бойынша ластаудың қайнар көзі болып өндірістік кәсіпорындар мен автокөліктер табылады, бірақ нақтылы және ғылыми дәлел жоқ. 1993 жылдың 13 желтоқсанындағы Қазақстан Республикасы Үкіметі мен АҚШ арасындағы Келісімге сәйкес Ақмола облысы аумағында ядролық қарулар мен құю кешеңдері қоймаларына тексеріс жүргізілді. Объектілерді жою бойынша жұмысы 2000 жылы аяқталды. Гептил, оның тараған өнімдері және ауыр металдар ластанудың негізі болып табылады. Жұмыс аяқталған кезде ауа мен топырақта шекті-жол беру топтамасын көтеретін ластандырушы заттардың жоқ екендігін көрсетті. Сонда да, жойылған объектінің мониторингтік бақылауы жүргізілмей отыр, қазіргі жағдайдағы ахуал белгісіз. Облыс аумағындағы лабораториялар әдістер мен қажетті аппаратуралардың жоқтығынан гептил мен оның тараған өнімдерінің бар-жоқтығын анықтауға мүмкіншіліктері жоқ. Осы проблеманы шешу үшін ғалымдардың ұсыныстары қажет.

2) Шағын қалалар мен экономикасы депрессивті ауылдық жерлердегі халық кедейлігі. 2002 жылдың 1 қыркүйегінде аз қамтылған азаматтар саны 2001 жылдың басындағы көрсеткішке қарағанда шағын қалалар бойынша орташа есеппен 6,5%-ға қысқарған. Қысқартылу негізінен кірістерді қайта есептеу, жұмысқа орналастыру және көші-қонға байланысты. Кедейлік туындайтын себептерге бірінші кезекте жұмыстың мезгілдік сипаты, жұмыс орындарының қысқартылуы, ірі өндірістік кәсіпорындарының жоқтығы, еңбек ақының төмендігі жатады. Аз қамтылған азаматтардың көпшілігі сәтсіз, толық емес және көп балалы отбасылардан. Статистика басқармасының мәліметі бойынша Ақмола облысының аумағында 8 шағын қалалар бар. Олар: Ақкөл, Атбасар, Макинск, Степняк, Ерейментау, Есіл, Державинск, Щучье. Шағын қалалардағы тұрғындардың кедейлігінің өсуі негізінен өндірістің ұзақ құлдырауынан болған (шағын және орташа қалаларда 40%-ға жуық кәсіпорын түрлі себептермен тоқтап тұр). Осының салдарынан жұмыссыздық деңгейі жоғары, бюджет қаражаты мен инвестицияның жетіспеушілігі, әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымдардың жағдайының күрт төмендеуі, коммуналдық қызметтердің бір қалыпта берілмеуі (электрэнергиясы мен жылу), олардың тұрғындарының төлем төлеу мүмкіншіліктерінің шамадан болуы. Шағын қалаларда 2002 жылдың 8 айы бойынша 2,4-ден 7,6%-ға дейінгі (2001 жылы - 0,8-ден 7,0%-ға дейін) көрсеткішті көрсететін жұмыссыздың деңгейі сақталған. Кедейлік пен жұмыссыздықтың негізгі себептері экономикалық сипаттағы проблемалар, жалпы жұмыссыздыққа соқтырған банкрот болу мен қаржының жоқтығынан автомобиль көліктері, жеке өндіріс кәсіпорындарының, құрылыстың, ұзақ тұрып қалуы. Жұмыссыздық деңгейінің өсуі өндірістің ұзаққа құлдырауынан (2002 жылдың 1 қыркүйегі бойынша бұл қалалардағы жасырын жұмыссыздар процесімен 5,7 мың адам тізімдік санымен 16 кәсіпорын, амал жоқтығынан демалысқа шыққандар саны 689 адам, қысқартылған кесте бойынша жұмыс істеушілер 772 адам), бюджет қаражаты мен инвестицияның жетіспеушілігі. Негізгі себептер қатарына сондай-ақ жұмыссыздар қатарын өсіруді пайда ететін: еңбек нарығында жұмыс күшін ұсыну, сұраныс дисбалансы, еңбек ақы, зейнетақы, жәрдем ақы төмендігі, оның жұмысқа тұру мүмкіншілігіне ақпарат беру төмендігі, қолайсыз елді-мекендерден халықтың көшіп кетулері экономикалық және әлеуметтік жағдайларды жатқызуға болады. Бос орындар мен бос жұмыс орындарына жәрменке өткізу жұмысқа орналастыруға әрекет етудің белсенді нысаны болып табылады. Осылай, 2002 жылдың 1 қыркүйегі бойынша шағын қалаларда 20 жәрменке өткізіліп, нәтижесінде 389 адам тұрақты жұмысқа орналасқан, 228 адам қоғамдық жұмыстарға жолданған, 39 адам кәсіби даярлыққа жіберілген. Шағын қалалардағы жұмыспен қамту орталықтары жанында міндеті жұмыссыздарға психикалық көмектер беру және жұмыс іздестірудің белсенді нысандарына үйрететін жұмыс іздестіру Клубтары жұмыс істейді. Бағдарламаны іске асыру көбінесе жоспарланған көрсеткішті толық көлемде және дер кезінде орындауға мүмкіндік беретін қаржыландыруға байланысты. Облыстағы кең көлемдегі кедейшілік селолық аудандарда топталған, бұл қала мен ауылдардағы экономика дамуының әртүрлі деңгейлі және қарқындылығы болып табылады. Күн көріс минимумынан төмен кірісі бар тұрғындар бөлігі 2001 жылдың І тоқсанында қалада - 27,4 %-ды көрсетті, ауылды жерлерде 30,8%; сәйкесінше 2001 жылдың IV тоқсанында - 16%, 20,1%, 2002 жылдың I тоқсанында - 20,4%, 26,1%. Ауылдағы еңбекке жарамды әрбір 5 тұрғыны жұмыс саласынан тыс қалған. Құрғақшылық, қаржы мен материалдық заттардың жоқтығынан, айналым қаражаты жанар-жағар майын, тұқымдар мен қосымша бөлшектер сатып алуға жұмсалған себепті банкрот болып қалған. Бұл факторлардың барлығы олардың қаражаттық көрсеткіштеріне кері әсерін тигізді, көптеген адамдар қаражатсыз және жұмыссыз қалды, жұмыссыздар мен кедейлер қатарына қосылды. 2001 жыл ішінде жұмыспен қамту орталықтарында есепте тұрған ауылдағы жұмыссыздар саны 6 мыңнан астам адамды құрады. Ауылдағы жұмысқа орналастырылған жұмыссыздардың үлесі 35%-ды құрады. Негізінен еңбек нарығы жұмыстары көбіне мерзіммен анықталатын механизатор, трактористтер, электр газбен дәнекерлеушілер, жүргізушілер сияқты тар мамандықтары.

6. Халықтың кедейлік деңгейін азайтудағы мемлекет пен қоғамның атқаратын рөлі

1) Мемлекеттік органдардың рөлі. Мемлекеттік биліктің облыстық, аудандық органдары өз қызметтері шегінде тура немесе жанама түрде кедейлік проблемаларын шешеді. Шағын және орташа кәсіпкерліктің дамуы, жұмыс орындары санының өсуі, ауыл тұрғындарына жұмыстар ұйымдастыру, микрокредиттеуді кеңейту үшін неғұрлым қолайлы жағдайлар жасалған. Денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамсыздандыру, инфрақұрылым саласында мемлекеттік қызмет көрсету бойынша бюджет жоспарлануда. Азаматтардың кедей және әлеуметтік осал санаттарын әлеуметтік қамтамасыз ету іске асыруда. Кедейлік және жұмыссыздықпен күрес жөніндегі 2000-2002 жылдарға арналған Бағдарламаға сәйкес, халықты қоғамдық жұмыстарға тарту бойынша және жұмыссыздарды даярлау мен қайта даярлау жөнінде шаралар қабылданды. Табысы аз азаматтарға қосымша көмек көрсету бойынша жұмыстар жүргізілуде. Қайырымдылық түскі астары, азық-түліктер беріліп, көмір, отынмен қамтамасыз етіледі, малдарына жем, шөп, сабандар беріледі. Облыста 251 әлеуметті жұмысшы жұмыс істейтін, үйлерде әлеуметтік көмек көрсететін 18 бөлімше құрылған. Көкшетау қаласында 5 әлеуметтік көмек бөлімі, Щучье қаласында - 4 бөлім, ал қалғандары еңбек және халықты әлеуметтік қолдау аудандық бөлімшелері. 2004 жылы әр ауданда жалғыз қарт азаматтар саны көбейгендігінен бір әлеуметтік адам бойынша жоғарылату жоспарланған. Айқындалған жалғыз және жұмысқа қабілетсіз азаматтар саны 4,2 мың адам, әлеуметті жұмысшылар қызмет көрсететіндері - 1,9 мың адам (оның ішінде 1,5 мыңы қарттар және 387 мүгедектер). Қалалық, ауылдық әкімдіктердің кедейлік проблемаларын шешуге бюджеттік ресурстары жетіспейді, яғни олардың 95%-ы отбасы кірістері дұрыс есептеу мен аз қамтылғандарды нақтылы есепке алу үшін қажетті компьютерлермен қамтамасыз етілмеген.

2) Үкіметтік емес ұйымдардың атқаратын рөлі. Үкіметтік емес ұйымдардың азаматтық бастамаларды жоғарылатуға бағытталған қызметі толық дамымаған. Көптеген қоғамдық ұйымдардың жұмыстары негізінен қатарында зейнеткерлер, аз қамтылғандар, аз қамтылған отбасыларының балалары бар азаматтарға адамгершілік рух берумен жуық. Осылайша «Тұтынушыларды қорғау» қоғамдық бірлестігі құрылған және тұтынушыларға өз құқықтарын түсіндіру, халық тұтынуындағы тауарлар, тағамдар мен қызмет түрлерінің пайдалануда сапасыздықтар бойынша жағдайларда нақтылы көмек көрсету мақсатында жұмыс істейді. «Мүгедектер мен көп балалы аналардың оқу-өндірістік Ассоциациясы» қоғамдық бірлестігі өз қол астындағыларға көптеген тұрмыстық, әлеуметтік және басқа сауалдар бойынша көмектер береді. «Мектеп» білім беру басшыларының Ассоциациясы» қоғамдық бірлестігі жыл сайын заттар жинауды ұйымдастырады («Қамқор» акциясы), аз қамтылған отбасы балаларына мектеп киімдерін, жазу құралдары, ақысыз оқулықтармен қамтамасыз ету, ыстық тамақтармен тамақтандыруға қамқорлық жасайды, «Болашақ» балалар қорымен біріге отыра, қайырымдылық концерттерін өткізеді, түскен қаражат жетім балалар мен мүгедектерге беріледі. Ассоциация мүшелері жалпы оқыту бойынша рейдтерге қатысады, қамқорлыққа алынған балалар, аз қамтылған, көп балалы отбасылардың балалары мен жетім балалардың тұрғын үй-тұрмыстық жағдайларын тексереді. «Ноосфера» қоғамдық экологиялық қозғалысымен Көкшетау қаласының аз қамтылған тұрғындарына азық-түлік және киім-кешек түрінде арнаулы материалдық көмек көрсетіліп тұрады, жеңілдік құн бойынша қайта біліктілігін арттыру мақсатында компьютерде жұмыс істей білуге үйрету ұйымдастырылған. Ақмола облыстық соғыс және еңбек ардагерлері кеңесінің жұмыстары бірінші кезекте аз қамтылған зейнеткерлерді, Ұлы Отан және Ауған соғыстарының ардагерлерін, денсаулығы нашар зейнеткерлерді және т.б. қолдауға бағытталған. Ұйымдар ардагерлері жыл сайынғы егде адамдарды қолдау айлығына белсенді қатысады, барлық түрде материалдық көмектер (ақшалай, азық-түлік, дәрі-дәрмек және т.б.) көрсетіп отырады, «Ардагер» Алматы госпиталына, Астана пансионатына, Щучье қаласындағы «Жеке батыр» ардагерлер санаториіне баруға көмек береді. Ардагерлер кеңесі бірлесе отыра, облыс әкімі, облыстық кеңес Президиумының арнаулы құттықтаулары, мадақтау қағаздары тапсырылып, бағалы сыйлықтар табыс етілетін той иелерін құттықтау кештерін ұйымдастырады. Облыстағы қоғамдық ұйымдардың арасындағы негізгі рөл Ақмола облыстық «Қызыл Жарты ай және Қызыл Крест қоғамы» комитет-филиалының үлесінде. Өз масштабы бойынша ұйым қызметі еңбек, жұмыспен қамтамасыз ету және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының қызметімен өлшемдес және халықтың осал топтарына олардың өмірлерін жақсарту үшін көмектер беруге бағытталған. Осылайша бұл қоғам мемлекет жағынан көмекші рөл атқарады. Кейіннен арнаулы көмектер көрсетіле отыра, халықтың кедей буындарын айқындау мақсатында «Халықтардың осалдығына баға беру» бағдарламасы бойынша көптеген жұмыстар жүргізілді. Осылай, берілген бағдарламаға сәйкес, 2001 жылдың сәуірінде Фин Қызыл Кресті есебінен жалпы 6 млн. теңге сомасында 8,6 мың көп балалы отбасыларына гуманитарлық көмек көрсетілді. Жыл сайын Қызыл Жарты ай және Қызыл Крест облыстық Қоғамымен табиғи және тұрмыстық сипаттағы төтенше жағдайға (өрт, су тасқыны) ұшыраған отбасыларға материалдық (киім-кешек, азық-түлік) көмек көрсетіледі. Комитеттің денсаулық сақтаудағы қызметі туберкулезді, ЖИТС профилактикаларына, аз қамтылған азаматтарға алғашқы медициналы-санитарлық көмек көрсету, әйелдер, балалар, мектеп оқушыларының денсаулығын қорғау және т.б. бағытталған. Қызметтің осы бағыты бойынша комитет басқа мемлекеттік және қоғамдық денсаулық сақтау және білім бері ұйымдарымен бірлесіп жұмыс жүргізеді. Жыл сайынғы «Денсаулық сақтау фестивалін», «Санитарлық дружиналар жарыстарын» ұйымдастырып, қатысады. Түрлі аурулар профилактикасы және салауатты өмір салтын ұстану бойынша мектеп, ЖОО, орташа оқу орындарындағы жастар үшін, осал санаттағы азаматтар арасында оқыту семинарлары өткізіліп отырады. Осал отбасылар мен қашқындарға өз мүмкіндіктерін көтеру мақсатында атқарылатын жұмысқа да ерекше назар қойылған. Көші-қон бойынша Халықаралық ұйымға Жақсы, Еңбекшілдер аудандарындағы оралмандар үшін АҚШ-тың 8 мың долларына эквивалентті сомада «Қой шаруашылығы» 2 шағын-жобасы және Көкшетау қарасындағы көшіп келушілерге АҚШ-тың 3,5 мың долларына эквивалентті сомада «Бұзау өсіру» 1 шағын-жобасы ұсынылған. Көкшетау қаласы мен Сандықтау ауданындағы Михайловка селосының Шешенстаннан келген аз қамтылғандар қоғамы үшін 608 мың теңге сомасындағы «Қой шаруашылығы», «Бұзау өсіру» 2 шағын-жобасы өмірге енгізілген. Үкіметтік емес, қоғамдық ұйымдар қызметіндегі жағымды жақтарымен қоса, сәтті және тиімді жұмыстарға кері әсер ететін жақтары да кездеседі. Зейнеткерлер мен ардагерлерде де проблемалар аз емес. Бұл - Ұлы Отан соғысының, әскери, еңбек тылының ардагерлері, автокөлікте ақысыз жүру, дәрі-дәрмекті 50% арзан бағамен алу, санаторийлерге ақысыз жолдама санының көбейтілуі, тіс протезін салу, қажет ететіндерге есту аппараттары мен мүгедектер арбасын алу және ең бастысы мүгедектер мен көп балалы отбасылардың зейнет ақысы мен жәрдем ақыларының көлемін жүйелі түрде көтеру. Республика кәсіподақтар федерацисымен қызметтес «Еңбек» депутаттар тобымен парламентке енгізілген қолданыстағы «Қазақстан Республикасындағы еңбек туралы» Заңына өзгертулер мен толықтырулар енгізу қажет. Меншік нысанына қарамастан шаруашылық субъектілерінің жұмысшыларының еңбек ақысын 30%-ға көтеру мәселесі бойынша Қазақстан Республикасы Президентінің тапсырмасы толық көлемде орындалмай отыр. Кәсіподақтар қозғалысы ауылды жерлерде тұратын жұмысшыларды толық қамтыған жоқ. Ауылдық аумақтық округтерде әлеуметтік қызметтестер үш жақтық комиссиясы құралмаған, нақтылы құралған және Жарқайың, Сандықтау, Егіндікөл, Бұланды аудандарындағы аудандық комиссиялар жұмыс істемейді.

4. Бағдарламаның мақсаты, міндеттері, принциптері және басымдылықтары

7. Мақсаты мен міндеттері Бағдарламаның мақсаты экономикалық өсім, жұмыспен қамту, халықтар кірісін көбейту, әлеуметтік осал топтарды қолдау, кедейліктің әлеуметтік демографиялық, экологиялық және инфрақұрлымдық факторларының жағымсыз әрекеттерін азайту, халықтың денсаулық сақтау және білім беру қызметтеріне мүмкіншіліктерін жақсарту үшін жағдайлар жасау арқылы кедейлік деңгейін азайту. Бағдарлама мақсатына жету үшін келесі міндеттерді шешу қарастырылады: облыстың тұрақты экономикалық дамуын қамтамасыз ету; кәсіпкерлік қызметтерді ұйымдастыру үшін, несие беру және микрокредиттеу тәжірибесін кеңейту үшін жағдайлар жасау есебінен халықты жұмыспен қамтуды арттыру; арнаулы әлеуметтік көмек көрсетілетін аз қамтылған отбасыларды неғұрлым объективті айқындау үшін тұрғындардың кіріс есебін жақсарту бойынша шаралар әзірлеу; денсаулық сақтау, білім беруде мемлекетпен кепілдік жасалған қызметтердің тиімділігі мен қол жетімділігін арттыру; орталық билік органдары шаралары координациясы және облыстың қаржылық мүмкіншілігі есебінен кедейліктің жағымсыз экологиялық және инфрақұрұлымдық факторларының әрекетін азайту үшін қажетті бірінші кезектегі шараларды айқындау; кедейлікпен күрес бойынша бағдарлама шегінде әртүрлі мемлекеттік органдар, бизнес, үкіметтік емес ұйымдар әрекетін координацияны күшейту бойынша ұсыныстар әзірлеу; өз шешімдері бойынша жергілікті атқарушы органдардың жұмысын бағалау және кедейлік проблемалары мониторингісінің жүйесін енгізу.

8. Кедейлікті азайту принциптері мен басымдылықтары Облыстағы кедейлікті азайту бойынша тапсырмаларды шешу келесі негізгі принциптермен жүзеге асырылады: жергілікті мемлекеттік басқарманың реттеуші рөлін оңтайландыру жолымен кәсіпкерлік бостандығын қамтамасыз ету; жұмыспен қамтуды жақсарту жолымен жұмыссыздықты азайту; қолданылатын шаралардың тиімділігін арттыру (аздаған шығындармен қажетті нәтижелерді қамтамасыз ету); еңбектің ішкі нарығын қорғау; жергілікті мемлекеттік органдардың қызметінің халыққа есеп беруі және айқындылығына жету; кедейліктің аймақтық, гендерлік, өсімділік және басқа ерекшеліктерін есепке алу; көмек беру кезінде әлеуметтік әділеттік пен атаулылықты қамтамасыз ету.

9. Бағдарламаны жүзеге асыру индикаторлары Бағдарлама мақсатына жету үшін келесі арнайы индикаторлар белгіленеді: №№ Көрсеткіш атауы Өлшем бірлігі 2000 ж. 2001 ж. 2002 ж. Болжам 2003 ж. 2004 ж. 2005 ж. факт факт бағалау 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1 Кедейлік шеңберінен төмен кірісі бар тұрғындар бөлігі % - 11,0 5,8 4,7 3,8 3,0 2 Жалпы жұмыссыздық деңгейі % 12,6 10,8 9,0 8,5 8,2 7,7 3 Тіркелген жұмыссыздық деңгейі % 4,6 3,2 3,7 3,8 3,6 3,4 4 Экономикалық белсенді халыққа шағын кәсіпкерлік саласындағы жұмыс істеушілер % 15 14,9 15,2 15,5 15,7 16 5 Берілген микрокредиттер саны адам 97 78 89 92 96 100 6 Кәсіптік даярлық және біліктілігін арттыруға бағытталған жұмыссыздар саны мың адам 0,37 0,58 0,59 0,64 0,64 0,64 7 Қоғамдық жұмыстарға қатысқан жұмыссыздар саны мың. адам 5,3 7,1 7,0 6,5 6,5 6,5 8 Ауыз су қиыншылығын көріп отырған тұрғындар бөлігі % - 23 20 18 16,5 15 9 АӘК алушылар саны мың. адам -* -* 42,7 40,0 32,0 25,5 10 Кірісі кедейлік шеңберінен төмен тұрғындар санының АӘК алушылар бөлігі % 10,9 10,9 7,7 5,5 4,9 4,6 11 5-6 жастағы балалардың мектепке дейінгі дайындығын қамту деңгейі % 58,1 69,1 74,3 81,4 89,3 92,4 12 Туберкулезден қайтыс болу 100 мың адамға 26,6 27,3 25,5 26,5 26,4 26,1 13 Туберкулезбен ауыру 100 мың адамға 170,3 178,7 190,0 188,0 170,5 165,0 14 Сәбилік өлім 1 мың тірі туған-дарға 16,4 17,4 16,8 17,0 16,9 16,8 15 Аналар өлімі 100 мың тірі туғандарға 68,8 29,4 39,6 45,9 45,9 41,3 16 Халық өмірінің орташа ұзақтығы, оның ішінде: жылдаркүні 65,4 65,6 66,4 66,6 67,0 67,4 ерлер 59,8 60,3 60,3 60,6 61,3 62,0 әйелдер 71,3 71,1 72,1 72,2 72,3 72,5 * - «Мемлекеттік адрестік әлеуметтік көмек туралы» Заң 2002 жылдан бастап қолданысқа енді.

5. Кедейлікті азайтудың негізгі бағыттары

10. Кедейлікті сипаттайтын көрсеткіштерді жетілдіру

1) Кедейлікті сипаттайтын көрсеткішті жетілдіру мақсатында: әрбір елді мекен бойынша 3-тен 17 жасқа дейінгі балалар үшін білім беру мүмкіндіктерінің деңгейін көрсететін индикаторларды әзірлеу мен енгізу және оларды жарты жылдық есептеме жүйесіне кіріктіру; кедейлік деңгейін бағалау тетігін жетілдіру соның ішінде халықтың кіріс деңгейі туралы мәліметінің нақтылығын тексеру; арнаулы әлеуметтік көмек бағасы жүйесін, сонымен қатар оның тиімділігі мониторингі схемасын жетілдіру; мемлекеттік емес ұйымдарды қатыстыру арқылы әлеуметтік көмекке тартылмаған кедейлерді айқындау тетігін әзірлеу қажет.

2) Халықтың әлеуметтік осал топтарында кедейлікті азайту. Қоғамның әлеуметтік осал буынында кедейлікті азайту мақсатында: 18 жастағы және одан жоғары жастағы оқымайтын және жұмыс істемейтін жастарды бастауыш кәсіби біліммен қамтамасыз ету және жұмысқа орналастыру тетігін әзірлеу; оқымайтын және жұмыс істемейтін жастарды анықтау, оларды қызықтыратын қызметтерді қоса алғандағы еңбекке тарту бойынша шаралар жүргізу; жастарды нашақорлық пен алкоголді пайдалану сияқты жағымсыз қылықтардан сақтандыру мақсатында салауатты өмір салтын насихаттауға бұқаралық ақпарат құралдарын қатыстыру; орта жалпы, бастауыш және орта кәсіптік білім беру ұйымдарында оқитын кедей, аз қамтылған, көп балалы отбасылардың балаларына міндетті әлеуметтік көмек көлемін арнаулылық пен критерий жүйесін әзірлеу; жетім балалар мен ата-аналарының қамқорлығынан айырылған балалардың кәсіптік білім мен тұрғын үй алуға облыс бюджетінен көрсетілетін көмек көлемі туралы, сонымен қатар оқуларын жоғарғы оқу орындары мен колледждерде жалғастырып жатқан түлектерге облыс әкімінің стипендиясын төлеу туралы ережені әзірлеу; қоғамдық жұмыстар, кәсіптік оқыту, кәсіби қайта даярлық ұйымдастыру кезінде арнаулы топтар бірінші кезекте қарастырылуы керек; арнаулы топтар (басым түрде тұрмыс деңгейі төмен жұмыссыздар үшін) арасындағы адамдар үшін әлеуметтік жұмыс орындарын, сонымен қатар мамандығы бойынша облыс кәсіпорындарындағы арнаулы топтар арасындағы жастар санаты үшін өндірістік практикасын ұйымдастыру және қаржыландыру бойынша Ереже әзірлеу; үкіметтік емес және жалғызілікті егде адамдарға қамқорлық жасау бойынша басқа ұйымдарды тарту бойынша жұмыстарды белсендіру; «2002-2005 жылдарға арналған мүгедектерді қолдау Бағдарламасын» жүзеге асыру; нақтылы тұрғын орындары жоқ адамдар үшін әлеуметтік бейімделу Орталықтардың қолданыстағы желісін жетілдіру.

11. Халықтың кедейлік деңгейін азайту

1) Экономикалық өсуді қамтамасыз ету. Экономиканың дамуы, экономикалық өсімнің дамуы жұмысшылар мен олардың отбасы жағдайымен тығыз байланысты. Осыған байланысты қамтамасыз етілуге қажетті: әрі қарайғы экономикалық өсімнің шарты, бастауыш процесстерді жаңғырту, еңбек өндірісін көтеру, жаңа жұмыс орындарын құру; заңнаманы жетілдіру, инфрақұрылымды жақсарту, лизинг қатынасы негізінде ауылдық тауар өндірушілерін материалды-техникалық қамтамасыз ету жүйесін құру, ауыл шаруашылық тауар өндірушілерінің несиелік ресурстарына мүмкіншілік алуларын қамтамасыз ету, ауыл шаруашылығындағы біртұтас ақпараттық маркетингтік жүйесін жетілдіру жолымен аграрлық секторды дамыту; еңбек ақының уақытылы берілуі, натуралды түрде өтеу деңгейін азайту; зейнетақы жинақ қорларына аударымдардың уақытында және толық түсуін қамтамасыз ету, оларды өтеттіру мен айып өсім төлеттіру үшін ықтиярсыз шаралар қолдану жолымен заңға сәйкес бақылау орнату.

2) Жұмыспен қамтуды арттыру және жұмыссыздықты азайту. Жұмыспен қамтуды арттыру мен кедейлікті азайту үшін келесі шараларды қолдану қажет: 2003-2005 жылдарға арналған жұмыспен қамту аймақтық Бағдарламасын әзірлеу және жүзеге асыру; жұмыс күштерімен алмасу мақсатында аймақтарда еңбек нарығының мониторингін жүзеге асыру; жұмыспен қамту мәселесі бойынша нормативтік құқықтық базаны жетілдіру; бос орындар жәрмеңкесін, жұмыс іздестіру Клубтарын ұдайы өткізуді міндетті түрде қаржы бөле отырып тәжірибеге алу; жұмыспен қамтудың белсенді саясатын жүзеге асыру бойынша шаралар қолдану; атқарушы органдар, өкілетті органдардың жұмыспен қамту мәселесі бойынша үкіметтік емес ұйымдардың әлеуметтік адаптация, өздігінен ұйымдасу, белсенділігі, алғырлығы бойынша халықаралық тренингтерді жұмыла отыра ұйымдастыруы; аймақтың ерекшелігін есепке ала отырып, аудан, қала, ауыл инфрақұрылымын дамытуға бағытталған қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыру жүйесін жетілдіру; қоғамдық жұмыстар түрін таңдау кезінде жұмысшыларды мүмкіншілігінше әлеуметтік белгіленген объектілерге бағыттау (мектептер, ауруханалар, әкімшілік ғимараттар, кітапханалар, музейлер т.б. құрылысын салу және жөндеу); балалармен жұмыс істеу үшін аулалық клубтарға жұмыссыздарды (оқытушылар мен тәрбиелеушілерді) қатыстыруды ұйымдастыру; белгіленген нормативтер бойынша қатысу мерзімінің ұзақтылығы есебімен қоғамдық жұмыстарды көбейтуді ұйымдастыруға жүйелі түрде қаражат қарастыру; ұзақ және сапалы білімді қажет ететін (токарь-фрезеровщик, бульдозер машинисті, экскаватормашинисті және басқалары), еңбек нарығында сұранысқа ие мамандықтарды оқыту үшін, осы мақсаттарға бөлінетін қаражаттар көлемі өскен жағдайда жұмыссыздарды кәсіби даярлау мен қайта даярлау жүйесін жетілдіру; конкурстық негізде бастауыш, және орта кәсіптік білім беру оқу орындары арасынан шетелдіктерді алмастыру үшін қазақстандық мамандарды даярлау және қайта дайындау бойынша аймақтық (облыстық) орталық анықтау.

3) Шағын бизнесті дамыту және микрокредиттеу. Шағын бизнестің дамуына әрекет ету кедейлікпен күрестің негізгі ерекше бағыттарының бірі ретінде қарастырылады, қажеттілікке байланысты: 2003-2005 жылдарға арналған Ақмола облыстық шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау Бағдарламасын әзірлеу және жүзеге асыру; білім беру және қайта даярлау арқылы аз қамтылғандардың кәсіпкерлік жаңалықтарын дамытуға көмек көрсету бойынша шағын бизнес қызметін ынталандыру; халықтың кедей буынын кепілді оқыту тетігін әзірлеу; қолданылмайтын өндірістік кеңістіктерді оларды өндірістік мақсаттарда қолдану шартымен шағын бизнес субъектілеріне жалға немесе сенімді басқармаларға беру арқылы шағын кәсіпкерлікті дамыту; бизнес орталықтары мен бизнес-инкубаторларының одан әрі қарайғы жұмысын дамыту; несиелік серіктестіктер жүйесін дамыту; «Шағын кәсіпкерлікті қолдау қоры» ЖАҚ арқылы шағын кәсіпкерлік саласына несиелік ресурстарды қатыстыру және жаңа қаржыландыру көздерін іздестіру бойынша жұмысты жалғастыру; бастауыш және орта кәсіптік білім беру ұйымдары базасында мамандарды даярлау мүмкіншілігін қамтамасыз етіп, жол бойындағы инфрақұрылымды дамыту үшін жайлы жағдайлар жасау; облысымыздың қалалары мен аудандары деңгейінде кәсіпкерлер мен жұмыс берушілер қауымдастығын құру және олардың қызметі мәселелеріне атқарушы органдар тарапынан практикалық көмек көрсету; шағын бизнес мүдделерін ұсынып, олардың қызметін қамтамасыз ететін түрлі қоғамдық құрылымдар, ассоциациялар, бизнес-инкубаторлардың жасалған инфрақұрылымдардың қызметі мен шығуына ықпал ету; ауылда нақты микрокредиттеу практикасын енгізу; микрокредиттік ресурстар ұсыну нарығында сұраныс пен ұсыныс балансына талдау жүргізу; микрокредиттеудің негізгі толық топтарын анықтау; өз бизнестерін ұйымдастыруда ауыл әйелдеріне қолдау көрсету бойынша шаралар қолдану; микрокредиттеудің табысты практикасын, «Агроконсалтингтік орталық» қоғамдық қорының микрокредиттік қызметінің жақсы тәжірибелерін тарату.

12. Әлеуметтік саланы дамыту

1) Әлеуметтік қорғау жүйесін жетілдіру. Халықтардың әлеуметтік қорғаудың қазіргі замандық жүйесін талдау негізінде келесі шараларды қолдану: жалғызілікті аз қамтылған егде азаматтардың интернат үйлері мен әлеуметтік үйлерде орынмен қамтамасыз етуге мүмкіншіліктерді кеңейту; аз қамтылған зейнеткерлерді тұрмыстық қамтамасыз етуді жақсарту бойынша шаралар қолдану; жетім балалар, аз қамтылған, кедей және көп балалы отбасы балары үшін балалар үйі желісін барлық аудандар мен қалаларда құру ісін аяқтау; мүгедек балалар, үйлерінде оқып, тәрбиеленуші балаларды материалдық қамтамасыз ету, аз қамтылған азаматтарға тұрғын үй жәрдемақысын, арнаулы әлеуметтік көмек тағайындау және төлеуді жүзеге асыру; театралдық көріністер мен экскурсияларға жетім балалардың, Ұлы Отан соғысы ардагерлерінің және 1-2 топтағы мүгедектердің ақысыз баруын қамтамасыз ету.

2) Денсаулық сақтау және білім беру. Халықтың денсаулық сақтау және білім беру қызметіне мүмкіншілігін арттыру үшін қажетті: халыққа заңмен кепілдік берілген ақысыз медициналық көмек көлемін орындауды қамтамасыз ету; аналар өлімін азайту бойынша шаралар қолдану; балалар мен әйелдерге бөлінетін жандық нормативті жоғарылату жолымен балалар мен аналарға медициналық қызмет көлемін кеңейту; аналардың денсаулығын жақсарту бойынша жұмыстар жүргізу; өткір респираторлық аурулар, диарея, анемия, бронхтық астманы емдеу үшін, жиі ауыратын балалардың тұмауын вакцинді профилактика үшін ақысыз дәрі-дәрмекпен балаларды қамтамасыз ету, бір жасқа дейінгі балаларды ақысыз тамақтандыруды қамтамасыз ету; медициналық қызметтердің желісін кеңейту арқылы және тұрғылықты орынға оларды жақындату арқылы халыққа медициналық қызмет мүмкіншілігін қамтамасыз ету; туберкулез, анемия және басқа әлеуметтік мәндегі аурулармен күрес бойынша қызметтің тиімділігін арттыру; ауылдарда денсаулық сақтау объектілерін салуды енгізу; әсіресе жастар арасында ЖИТС-тың алдын алу бойынша ұғындыру жұмыстарын жүргізу; барлық деңгейдегі білім беру ұйымдарында денсаулық сақтау, отбасы және неке мәселелері бойынша оқу жоспарымен бағдарламаларын жетілдіруді енгізу; бюджет қаражаты есебінен кедей, аз қамтылған және көп балалы отбасылардың балаларын емдеуді қамтамасыз ететін оқу-сауықтыру орталықтарының желісін және мектепке дейінгі білім беру ұйымдарында санаторлық топтар мен күндізгі стационарлар мен үйдегі стационарлар, ауылдық жерлерде дәрігерлік көмектің жылжымалы түрін дамыту; экологиялық жағдайы төмен аудандардың жеке ауылдарындағы тұрғындарға медициналық қызмет көрсетуді жақсарту бойынша арнайы шаралар әзірлеу; білім беру ұйымдарының барлық оқушыларын жыл сайынғы диспансеризациялауды бюджет қаражаты есебінен жүргізу; «Ауыл мектебі» бағдарламасын әзірлеу және іске асыру; Қазақстан Республикасының Үкіметімен белгіленген кепілді мемлекеттік нормативтік желіге дейін ауылды жерлердегі жалпы білім беру санын анықтау; жалпы оқыту қорына бюджеттік қаражаттың уақытылы және толық бөлінуі, қаражаттың жұмсалуына бақылауды күшейту және тиімділігін арттыруды қамтамасыз ету; оқу орындарына бармайтын мектеп жасындағы балаларды нақты есепке алу тетігін әзірлеу; мектебі жоқ ауылдардағы балаларды оқитын елді мекендерге жеткізіп отыруды ұйымдастыру; бюджет қаражаты мен демеушілер қаражаты есебінен кедей, аз қамтылған және көп балалы отбасылардың жалпы білім беру мектебінің 1-11 сыныптарына оқушылар мен кәсіптік метептеріндегі балаларына ақысыз ыстық тамақпен тамақтандыруды қамтамасыз ету; ауылдық жерлерде балалардың мектепке дейінгі мекемелерін ашуға әрекет ету; аз қамтылған отбасылардың балаларына жазғы демалысты ұйымдастыруды қамтамасыз ету; ауылшаруашылық өндіріс үшін біліктілік еңбекке жұмысшыларды дайындау бойынша кәсіптік мектептер мен колледждер желісін қайта жаңғырту бойынша шаралар қолдану; білім берудің арнаулы коррекциялы ұйымдарының желісін дамыту және жетілдіру бойынша жұмыстарды іске асыру, мүмкіншіліктері шектелген балаларды оқыту және тәрбиелеу бойынша шарттар жасау; қосымша білім беру ұйымдарындағы кедей, аз қамтылған және көп балалы отбасыларының балаларын оқытуға бюджеттен қаражат бөлуді қамтамасыз ету; мемлекеттік тілде оқитын 1 сыныпқа келуші балаларды дайындау топтарын барлық жерлерде құру.

3) Демографиялық және көші-қон факторлары. Кедейлікке демографиялық және көші-қон факторларының әсерін әлсірету мақсатында келесі шараларды қолдану қажет: 2004-2010 жылдарға арналған Ақмола облыстық демографиялық және көші-қон саясаты Бағдарламасын әзірлеу және іске асыру, көп балалы отбасыларды қолдау бойынша шаралар қарастыру. Көші-қон ағымы туралы нақтыламалар мен жобалау ақпараттарымен квоталандырылған санда көшіп келушілерді қабылдауға сәйкес көшіп келуші отбасыларының еңбекке жарамды мүшелерін жұмыспен қамту, тұрғын үй тұрмыстық орнықтыру, азаматтық құқықтық жағдайларын рәсімдеу, медициналық қызмет көрсетудегі әрекет ету бойынша шаралар қарастыру. Осыған байланысты ұйымдастыру-құқықтық және ресурстық-қаржылық қамтамасыз ету шараларын анықтау; нарық және әлеуметтік-қызмет көрсету инфрақұрылымдық объектілері есебінен отандық отбасыларды топтап орналастыру; егін шаруашылығын ұйымдастыру үшін жер бөлу; кәсіби даярлық және қайта оқытуға қаражат, жұмыспен қамту мақсатына қажетті көлемдегі жеңілдік несиелерін қамтамасыз ету; зейнетақы, жәрдемақы және балаларды оқыту және тәрбиелеуді, денсаулықты сақтауды қамтамасыз ететін әлеуметтік төлемдерді дер кезінде ресімдеу.

13. Халықты инфрақұрылым қызметімен қамтамасыз етуді жақсарту

1) Халықты сумен, тұрғын үймен және коммуналдық қызметтермен қамтамасыз ету. Суға зәру елді мекендерді сумен қамтамасыз ету және ауызсумен, коммуналдық-тұрмыстық, шаруашылық сумен қамтуды жақсарту мақсатында Республикалық салалық «Ауызсу» 2002-2010 жылдарға арналған салалық бағдарламасынның іс-шараларын іске асыру қажет. Сонымен қатар: табиғи су қоймалары мен бұлақтардан алшақ орналасқан аймақтар мен село тұрғындары қамтамасыз ету үшін магистарлды топтық су құбырларын және сумен қамтамасыз ету объектілерінің құрылысын салу және жөндеуден өткізуді қаржыландыруды қамтамасыз ету; қайталама және айналымдық сумен қамтамасыз етуді көп көлемде қолданумен ресурстық жинақтау технологиясын дамыту; ауылдық жерлерді газдандыру, халықты газбен қамтамасыз етуді жақсарту бойынша шаралар қолдану; халықтың тұрмыстық жағдайларын жақсарту үшін ұзақ мерзімді несие беру жүйесін жетілдіру; ауылды жерлерге электр энергиясын тұрақты беруді қамтамасыз ету бойынша шаралар әзірлеу.

2) Халықты жолмен, көлікпен, байланыс қызметтерімен қамтамасыз ету. Халықты жолдармен, көліктермен, байланыс қызметтерімен қамтамасыз етуді жақсарту үшін келесі шараларды қолдану қажет: ауылдық емдеу-аурудың алдын алу ұйымдары мен білім беру ұйымдарына телефон орнату; көлік қызметіне мүмкіншілігінің стандартын әзірлеу; телекоммуникация қызметінің минималды жинағын анықтау және олардың ұсыныстарын 200 жүз және одан да көп адамдары бар елді-мекендер тұрғындарына орнатуды қамтамасыз ету; пошталық байланыс қызметінің минималды жинағын анықтау және жеке ауылдар мен шағын ауылдардың тұрғындарына сапалы қолдану; жергілікті инвестициялық жобаларды елді мекендерді қамтамасыз ету объектілерін қолдауға, жергілікті мәндегі авто жолдарды жөндеуге, инфрақұрылымды дамытудың әлеуметтік мәнді жобаларын жүзеге асыруға бағыттау; білім берудің интернаттық ұйымдарынан автомобильдер сатып алу; жалпы білім беру мектептерінің оқушыларын, зейнеткерлерді, мүгедектерді тасымалдау жеңілдігі мәселесін шешуде әлеуметтік қыспақты төмендету, қозғалмалы құрамдарды неғұрлым жайлы автобустарға ауыстыру үшін практикалық көмектер көрсету үшін жолаушылар көлігін дамытуда Қарағанды облысының тәжірибесін жүзеге асыру бойынша шаралар қолдану.

14. Аймақтық деңгейдегі кедейлікті азайту және қолайсыз экологиялық факторлардың кедейлікке әсері

1) Аймақтық деңгейдегі кедейлікті азайту. Бұл бағытта қажетті: артта қалушы аудандардың экономикалық дамуы арқылы аймақтық бөлігінде тұрғындардың ақша кірісінің ұлғаюы бойынша жұмыстар жүргізу; жаңа жұмыс орындарын ашу және халықты жұмыспен қамтамасыз ету мақсатында экономикасы шикізатқа бағытталған аймақтарда өндіруші өндірістерді дамыту бойынша шаралар қолдану; өндірісі тиімсіз аймақтардан адамдардың тұрып жұмыс істеуі үшін жайлы орындарға көшуіне мүмкіншілік жасайтын шаралар әзірлеу; болашағы бар депрессиялы экономикасы бар аймақтарда отандық және шет елдік инвестицияларды қатыстыру бойынша шаралар әзірлеу; кедейшілік шеңберінен төмен тұратын азаматтар саны азайту бойынша бағдарламасын аймақтық шеңберде қамтамасыз ету. Аймақтық деңгейде кедейлікті азайту бойынша мақсаттарға жету үшін жергілікті атқарушы органдарға келесі индикаторлар белгіленеді: № р/с Аймақтар атауы Кедейлік шеңберінен төмен тұратын тұрғындар саны (жыл аяғында), адам баға болжам 2002 ж. 2003 ж. 2004 ж. 2005 ж. 1 Ақкөл 1930 1544 1235 988 2 Аршалы 845 676 541 433 3 Астрахан 1623 1298 1039 831 4 Атбасар 4237 3390 2712 2169 5 Бұланды 1570 1256 1005 804 6 Егіндікөл 623 498 399 319 7 Еңбекшілдер 1488 1190 952 762 8 Ерейментау 2562 2050 1640 1312 9 Есіл 2453 1962 1570 1256 10 Жақсы 1932 1546 1236 989 11 Жарқайың 2545 2036 1629 1303 12 Зеренді 3058 2446 1957 1566 13 Корғалжын 1253 1003 802 642 14 Сандықтау 849 679 543 435 15 Целиноград 1521 1217 973 779 16 Шортанды 1120 896 717 573 17 Щучье 3412 2730 2184 1747 18 Степногорск қ. 3719 2975 2380 1904 19 Көкшетау қ. 7636 6109 4887 3910 Барлығы: 44376 35501 28401 22721 Шағын қалалар мен экономикасы депрессивті ауылдық жерлерде: әр қаланың ерекшелігі мен мүмкіншілігінен шыға отыра, шағын қалаларды дамытудың аймақтық бағдарламасын әзірлеу және іске асыру; экономикалық тиімділік критерийінен шыға отырып, депрессиялы экономикалық шағын қалаларға инвестициялық көмек көрсету; жабылған кәсіпорындарды қайта құру және олардың базасында қажетті ресурстары бар жаңа перспективті өндірістер ашу; ұзақ мерзім тұрып қалған кәсіпорындарды денсаулыққа немесе өмірлеріне зиян келтіргені үшін, таратылған кәсіпорынның жұмысшыларының еңбек ақысын төлеу бойынша талаптарды орындай отыра тарату немесе жабу; шағын қалаларға білікті кадрларды тарту үшін жағдайлар жасау және ынталандыру; әрбір ауылдық округтерге мал өнім сатып алу бойынша пунктер, ірі өз малы мен құстары бар ауыл шаруашылық құрылымдарда ауылшаруашылық өнімдерін өндіретін өз цехтары желісін дамытуға әрекет ету; «Ақмола облысы бойынша 2003-2005 жылдарға арналған агро азық-түлік Бағдарламасын»«жүзеге асыру; несиелік саясат арқылы ауыл шаруашылық тауарларын өндірушілерді мемлекеттік қолдауды қамтамасыз ету, ауылдық несие серіктестіктерін дамыту үшін жағдайлар жасау; «Мал өнімдері корпорациясы» ЖАҚ арқылы мал өнімдерін сатып алуды мемлекеттік кредиттеу мүмкіндігін қарастыру; көктемдік-егіс және науқан жұмыстарын жүргізуді ұйымдастыруға жергілікті бюджетті несиелендіру, ауылдық несие серіктестіктерінің жүйесі арқылы кредиттеу тәжірибелерін жалғастыру; лизинг негізінде ауыл шаруашылық тауар өндірушілерін ауылшаруашылық техникамен қамтамасыз етуді жалғастыру, ауылшаруашылық қызметтер көрсету, техниканы, қосалқы бөлшектерді және ауыл шаруашылық құралдарын жөндеу және іске қосу бойынша сервис орталықтарын құру үшін «ҚазАгроҚаржы» ЖАҚ жарғылық капиталын көбейту; халықаралық стандартқа сай шығарылатын өнімдердің сапасының жоғарылауын қамтамасыз ету; ауыл шаруашылық тауарларын өндірушілер мен ауыл шаруашылық өнімдерін өндіруші кәсіпорындарды мемлекеттік несиелендіру көлемін ұлғайту, ірі қалалар маңында көкөністер өндірумен сәйкес мал өнімдерін өндіру бойынша арнайы шаруашылықтар ұйымдастыруды қарастыру; лизингтік схемалар арқылы технологиялық модернизациялау жолымен ауылшаруашлық өнімдерін өндіру кәсіпорындарын дамытуды ынталандыру арқылы азық-түліктердің импортты алмастыру және ішкі нарықты өсуін кеңейту; ауыл шаруашылық өнімдерін өңдеуші кәсіпорындарды құрал-жабдықтармен қамтамасыз етудің лизингтік түрін пайдалана отырып, мемлекеттік қолдауды қамтамасыз ету; тұқымдық мал шаруашылығы мен элиталы тұқым шаруашылығын мемлекеттік қолдауды қарастыру.

3) Халық кедейлігіне экологиялық факторлардың қолайсыз әсерін төмендету жөніндегі шаралар: қоныстандыру және суды пайдалану бойынша әзірленген бағдарламаларды экология және кедейшілік проблемаларын ескеру; су шаруашылығы объектілерінің қайта іске қосу және қолдануға бағытталған қаражаттың нақтылы қолданылуына бақылауды күшейту; тұрғындар арасында табиғат ресурстарына және жануарлар мен өсімдіктер әлеміне қамқорлықпен қарау бойынша ұғындыру жұмыстарын жүргізу: халықтың денсаулығына тәуекелділігі және экологиялық жағдайы туралы нақтылы және толық ақпаратпен халықты қамтамасыз ету; депрессивті аудандардың экологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету бойынша арнайы шаралар әзірлеу.

15. Халықтың кедейлік деңгейін азайтуда мемлекет пен қоғамның қызметін жақсарту

1) Мемлекеттік органдардың қызметін жетілдіру. Кедейлікті азайту бойынша мемлекеттің рөлін күшейту үшін қажетті: халықтың әлеуметтік қорғау нормативтік құқықытық базасын одан әрі жетілдіру бойынша шаралар қолдану; әлеуметтік нормативті негізінде әлеуметтік сала қызметтермен халықты қамтамасыз ету бойынша шаралар қолдану; алғашқы медицина-санитарлық жәрдем беру, базалық білім беру қызметтері, арнаулы көмек беруге бағытталған бюджеттік қаражаттардың нақтылы жұмсалуына бақылауды күшейту, нақытылы процедуралар мен баға критерийлерін қолдана отырып мониторинг жүйесін жүргізу; облыста кедейліктің азаюын және кедейлер арасындағы қадағалау көңілінен арылуының оң тәжірибесін насихаттау бойынша ақпараттық компаниялардың жоспарын әзірлеу; табиғи монополиялар субъектілерінің қызметін реттеуді жетілдіру; қоғамдық ұйымдарды қатыстыра отыра кедейлікті азайту мәселесі бойынша үнемі жұмыс істейтін кеңестік комиссия құру; аудандар мен қалалардағы халықты әлеуметтік қорғау бөлімдерін компьютерлік техникалар, модемдік байланыстармен қамтамасыз ету; аз қамтылған азаматтарды нақытылы есепке алу, отбасылардың әлеуметтік карталарын қалыпты жаңарту, өзіндік кірістердің дұрыс есептелуі үшін қалалық әкімдіктерді, селолық округтерді компьютерлік техникалармен қамтамасыз ету.

2) Үкіметтік емес ұйымдардың қызметін жетілдіру. Үкіметтік емес және кәсіби одақтардың кедейлік деңгейін азайту бойынша қызметін жетілдіру мақсатында қажетті: кедейлерді қолдауда бюджеттік тұтынушылықтың құрылуы жағдайында үкіметтік емес ұйымдардың қатысуын қамтамасыз ету; «Әлеуметтік әріптестік туралы» Қазақстан Республикасының Заңын орындауды бақылауды күшейту, кедейлікті жою тетігінің бірі ретінде үш жақты әлеуметтік әріптестік комиссиясын қолдану; меншік нысанына қарамастан облыстағы барлық кәсіпорындар мен ұйымдарда кәсіподақтық ұйымдар құру мен ұжымдық келісім шарттарға қол қою бойынша әкімдер, кәсіптік одақтар, және жұмыс берушілер арасындағы әлеуметтік әріптестіктің облыстық, қалалық және аудандық үш жақты келісімін орындауға қол жеткізу; аз қамтылған азаматтар мен олардың отбасыларымен өзара байланыста болатын әріптестер ретінде айқындалған аумақтағы кәсіподақтар мен жұмыс берушілерінің әкілдері, ауылдық әкімдері әріптестер болуы міндетті барлық ауылдық аумақтық округтардың әлеуметтік әріптестіктің үш жақты комиссиясын құру; «2003-2005 жылдарға арналған кедейлікті азайту жөніндегі Бағдарламаны» жүзеге асыруға әрекет ететін қоғамдық бірлестіктер ретінде облыстық, қалалық, аудандық жұмыс берушілер одақтары, кәсіпкерлер Ассоциациясы жұмысын белсендіру; Қазақстан Республикасының 2001 жылдың 17 шілдесіндегі «Мемлекеттік әлеуметтік көмек туралы» Заңына сәйкес, аймақ әкімдерімен құрылған учаскелік комиссия құрамына міндеттелегн тәртіпте үкіметтік емес ұйымдардың өкілдерін қосу; жастар үкіметтік емес ұйымдардың қатысуымен білім беру сапасын зерделеуді жүргізу; жаңа нарықтық еңбектік қатынастарымен мектептердегі қолданыстағы оқыту бағдарламаларына өзгерістер енгізу, жаңаларын әзірлеу; «Қазақстан Республикасының еңбек туралы» Заңын сақтауды қамтамасыз ету; өндірістің, көліктің, байланыс пен құрылыс ірі кәсіпорындарын, кәсіпкерлерді қатыстыру арқылы қайырымдылық шаралар нысанында халықтың ақ қамтылған буындарына әлеуметтік көмек көрсету жүйесін әзірлеу; халықтың әлеуметтік әлсіз топтарын микрокредиттеу үшін кәсіпорындардың ірі қаражатын тартуда әрекет ету.

6. Бағдарлманы іске асыру тетіктері Бағдарламаны орындау үшін белгіленген шараларды кезеңді орындауды қарастыратын оны іске асыру бойынша шаралар Жоспары әзірленді. Шаралардың жинақтығы жергілікті атқарушы органдар, жұмыс берушілер мен кәсіподақтар бірлестігінің, үкіметтік емес ұйымдардың мүмкіншіліктерін жүйелеу мен қызметін үйлестіруге мүмкіншілік береді. Бағдарламаны жүзеге асыру тетігі әсерін әлеуметтік-экономикалық қызметтіктің барлық бағыттары бойынша нақтылы және келісілген әрекеттермен қамтамасыз ету ұсынылады. Сонымен қатар, барлық аудандар мен қалаларда кедейлікті азайту бойынша осы тектес бағдарламалар әзірленген. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттеріне жету жергілікті деңгейде іске асырылатын облыстық экономика және шағын бизнесті дамыту басқармасының Бағдарламаларды жүзеге асыру қалыпты мониторингісін өткізу арқылы жүргізіледі. Кедейлікті азайту бойынша шараларды қолданудың тиімді бағасын қолдану бойынша мүмкін болған жағдайда жүзеге асырылуы бойынша Бағдарлама мен Жоспарға сәйкесті түзетулер енгізіледі.

7. Қажетті ресурстар мен оларды қаржыландыру көздері Ақмола облысында 2003-2005 жылдары кедейлікті азайтуға бағытталған қаражаттар экономиканың тиісті салаларында кедейлікті азайту мәселелерін шешетін қолданылып жүрген және әзірленіп жатқан аймақтық бағдарламалар шегінде қарастырылады.

8. Бағдарламаны іске асырудан күтілетін нәтижелер Бағдарламаны іске асыру және онда қарастырылған барлық шараларды қабылдау облыс тұрғындарының жағдайын жақсартуға әрекет етеді және оның әрі қарай өсуіне ықпал жасайды. Бағдарламаны орындау нәтижесінен жұмыссыздық деңгейінің 2002 жылы 9,0%-ға дейін, 2005 жылы 7,7%-ға дейін азайғанын, кедейлік деңгейінен төмен шеңберде тұратындар 2002 жылы 44376 адамнан 48,8%-ға, 2005 жылы 22721 адамға дейін, туберкулезбен аурушылар саны 2002 жылы 190,0-ден 100 мыңға дейін 2005 жылы 165,0 адамға дейін төмендеуі күтілуде. Ауылдық жерлердегі тұрғындарды денсаулық сақтау, білім беру, сумен, көлікпен, коммуналдық қызметтермен қамтамасыз ету мүмкіндігі жақсарады.

9. Ақмола облысында кедейлікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған бағдарламаны іске асырудың іс-шаралар жоспары р/с№ Шара Аяқтау нысаны Орындауға жауаптылар Іске асыру (орындау) мерзімі Болжамды шығындар Қаржыландыру көздері 1 2 3 4 5 6 7 16. 1-Басымдылық. Елдегі кедейліктің жай-күйіне объективті баға берілуін қамтамасыз ету 1) Кедейлікті сипаттайтын көрсеткіштерді жетілдіру 1. Әрбір елді-мекендерге 3 жастан 17 жасқа дейінгі балалар үшін білім алуға мүмкіншілік дәрежелерін көрсететін индикаторларды дайындау және жетілдіру, сонымен қатар оларды статистикалық есеп жүйесіне енгізу Бірлесіпшығарған бұйрық Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, еңбек, жұмыспен қамту және халыққа әлеуметтік көмек көрсету басқармалары 2003 ж. Қаржыландыру қажет етілмейді 17. 2-Басымдық. Одан әрі экономикалық өсуді, жұмыспен қамтуды арттыру және кедей халықтың еңбек әлеуетін іске асыру үшін жағдайлар жасау арқылы жұмыссыздықты азайтуды қамтамасыз ету 1) Экономикалық өсуді және кедейлікті азайтуды қамтамасыз ету 1. Жұмыс берушілер одағана кіретін шаруашылық субъектілеріне еңбек ақылары көлемін кезеңмен көтеруді ұсыну керек. Еңбек ақыны карызсыз уақытылы төлеу. Үшжақты келісімінің, ұжымдық келісімінің бекі тілуі Аудандар мен қалалар әкімдері, жұмыс берушілер одағы, кәсіподақтық ұйымдар Тоқсан сайын Ұжымдық келісім есебіне сәйкес Жұмыс беруші лер қаража ты 2. Жинақтаушы зейнетақы қорларына аударымдардың уақытында және толық түсуін қамтамасыз ету Үшжақты келісімінің, ұжымдық келісімінің бекітілуі Аудандар мен калалар әкімдері, салалық комитеті (келісіммен), зейнетақы мен өтемақы төлеу бойынша орталық, жұмыс берушілер, кәсіподақтық ұйымдары Ай сайын Еңбек ақы төлеу қорының қаражатынан Жұмыс берушілер қаражаты 3. Жергілікті бюджет қаражаты есебінен қаржыландырылатын мемлекеттік органдар мен мекемелердің қызметкерлердің еңбек ақысын көтеру бойынша ұсыныстар енгізу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, экономика және шағын бизнесті дамыту, ЕЖҚжХӘҚ, қаржы, денсаулық сақтау, білім, ақпарат және қоғамдық келісім басқармалары III тоқсан жыл сайын Осы жылғы жергілікті бюджетке сәйкес 2) Жұмыспен қамтуды арттыру және жұмыссыздықты азайту 1. Еңбек рыногындағы сұранысты ескере отырып жаңа жұмыс орындарын құру жөнінде ұсыныстар дайындау Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері облыстық ЕЖҚжХӘҚ, өнеркәсіп және сауда, ауыл шаруашылығы, экономика және шағын бизнесті дамыту басқармалары IV тоқсан 2003 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 2. Жұмыспен қамту жөніндегі уәкілетті органдар жұмыссыздарға еңбек құқықтары мәселелері бойынша консультация беру жөнінде қызметтер көрсетуді енгізсін Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ басқармасы I тоқсан 2004, 2005 жылдар Қаржыландыру қажет етілмейді 3. Бос жұмыс орындарының жалпы қалалық, салалық, мамандандырылған, жәрмеңкелерін ұйымдастыру және өткізу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері облыстық ЕЖҚжХӘҚ, қаржы басқармалары IV тоқсан, жыл сайын Қарастырылған қаржылар шегінде Жергілікті бюджет 4. Өңірлерде жұмыс күшін өзара алмастыру мақсатында еңбек рыногының мониторингін жүзеге асыру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ басқармасы IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 5. 2003-2005 жылдары Ақмола облысы халықтарын жұмыспен қамту бағдарламасын әзірлеу және іске асыру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ, қаржы басқармалары І тоқсан, жыл сайын Қарастырылған қаржылар шегінде Жергілікті бюджет 6. Жұмыс қарастыру Клубтарын құру және оларды қамтамасыз ету ісін жүргізу Облыс әкіміне ақпарат ЕЖҚжХӘҚ, қаржы басқармалары Жыл сайын, тоқсан сайын Қарастырылған қаржылар шегінде Жергілікті бюджет 7. Жұмыспен қамту мәселелері бойынша өкілетті органдар ұстау Жұмыспенқамту бағдарламасы Қалалар мен аудандар әкімдері, ЕЖҚжХӘҚ басқармасы Үнемі Қарастырылған қаржылар шегінде Жергілікті бюджет 8. Барлық деңгейдегі кәсіптік білімді ұйымдастыру базасындағы жұмыссыздардың әлеуметтік бейімделуі, өздігінен ұйымдасу, белсенділігі, алғырлығы бойынша Бірлесіп шығарылған бұйрық Облыстық білім, ЕЖҚжХӘҚ басқармалары II, IV тоқсандар, жыл сайын Білімге және жұмыспен қамтылмаған халықты оқытуға арналған қаражат тар шегінде Облыстық бюджет 3) Шағын бизнесті дамыту 1. Халықтың әлеуметтік осал топтарының жергілікті атқарушы органдар тарапынан қолдауды қамтамасыз ету арқылы шағын бизнеске қатысуына қол жеткізуді қамтамасыз ету, бюджетпен есеп айырысудың оңайлатылған тәртібі ескерілген әлеуметтік салық режимі бойынша түсіндірме жұмыстарын жүргізу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық экономика және шағын бизнесті дамыту, ЕЖҚжХӘК басқармалары, салық комитеті, кәсіпкерлер қауымдастығы (келісіммен) ІV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 2. Шағын бизнес субъектілеріне өндірістік пайдаланылмайтын үй-жайларды өндіріс мақсаттарында пайдалану шартымен оларды кейіннен меншікке берумен шағын бизнес субъектілеріне жалға немесе сенімгерлік басқаруға беру арқылы шағын кәсіпкерлікті дамытуды жандандыру Облыс әкімінің шешімі Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық экономика және шағын бизнесті дамыту, коммуналдық меншік басқармалары, мемлекеттік мүлік және жекешелендіру аумақтық комитеті, кәсіпкерлер қауымдастығы (келісіммен) IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 3. Шағын кәсіпкерлік саласына кредиттік ресурстары тарту жөніндегі жұмысты жалғастыру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық экономика және шағын бизнесті дамыту, қаржы басқармалары, банктар, кәсіпкерлер қауымдастығы (келісіммен) IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 4. Бизнес негіздері мен кәсіпкерлік қызметпен айналасуды, соның ішінде барлық деңгейдегі кәсіптік білімді ұйымдастыру базасында оқыту Орталықтарын құру және салық заңдарының негізі бойынша лекциялар өткізу Бірлесіпшығарылған бұйрық Облыстық білім, экономика және шағын бизнесті дамыту, қаржы, ЕЖҚжХӘҚ басқармалары, салық комитеті (келісіммен) III тоқсан, 2003 жыл Қарастырылған қаржылар шегінде Облыстық бюджет және ақылы топтар есебінен 5. Бастауыш және орта кәсіптік білімді ұйымдастыру базасында жол бойындағы сервис мамандарын дайындауды қамту Оқу жоспары және бағдарлама Облыстық білім, экономика және шағын бизнесті дамыту, қаржы, ЕЖҚжХӘҚ басқармалары III тоқсан, 2003 жыл Қолданыстағы нормативтер бойынша Білім алушылар қаражатынан 4) Қоғамдық жұмыстардың тиімділігін арттыру 1. Қоғамдық жұмыстарға экономикалық тиімділік, өңірдің ерекшеліктерін беруді ескере отырып, оларды ұйымдастыру жүйесін жетілдіру, ауылдық жерлердегі қоғамдық жұмыстарды жандандыру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ басқармасы IV тоқсан, жыл сайын Тиісті бюджеттік бағдарламалар шеңберінде 2. Қоғамдық жұмыстардың мониторингін жетілдіру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ басқармасы I тоқсан, 2004 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 3. Қоғамдық жұмыстарды қаржыландыру мен ұйымдастыру қамтамасыз ету Облыс әкімдігінің қаулысы. Облыс әкіміне ақпарат облыстық ЕЖҚжХӘҚ, қаржы басқармалары Ұдайы Қарастырылған қаражат шегінде Жергілікті бюджет 4. Жасөспірімдерді жұмыспен қамту және олар үшін каникул кездерінде жеңіл-желпі уақытша жұмыс орындарын ұйымдастыру бойынша іс-шаралар қабылдау, оқып жүрген жастар үшін еңбек заңына сәйкес өндіріс бригадаларын, маусымдық ауыл шаруашылық бөлімшелерін, аумақтарды жөндеу және көғалдандыру бригадаларын, студенттік құрылыс отрядтарын ұйымдастыру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, ауыл шаруашылық басқармалары 2003 жыл Қоғамдық жұмыстарға арналған қаржы бөлу шегінде Жергілікті бюджет 5) Кәсібі даярлауды және қайта даярлауды жақсарту 1. Облыстық, қалалық, аудандық еңбек рыноктарының жұмыс күшіне сұранысының мониторингін жетілдіру Нормативтік құқықтық кесімдер Аудандар, қалалар, әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ басқармасы І тоқсан, 2004 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 2. Білім беру ұйымдарындағы еңбек рыногының қажеттіліктеріне сәйкес конкурстық іріктеуден өткен жұмыссыздарды кәсібі даярлауды, біліктілігін арттыру мен қайта даярлауды жүзеге асыру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ, білім басқармалары IV тоқсан, жыл сайын Қарастырылған қаржылар шегінде 3. Бастауыш және орта білім беру оқу орындарының ішінен конкурстық негізде жұмыспен қамтылмаған азаматтар мен жұмыссыздарды даярлау және қайта даярлау жөніндегі орталықтарды анықтау Қалалар мен аудандардың конкурстық комиссияларының шешімдері Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ, білім басқармалары Жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 4. Бастауыш кәсібі білім беру мемлекеттік мекемелерінің материалдық- техникалық базасын сақтау мен дамыту жөнінде шаралар қабылдау Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық білім басқармасы IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 5. Еңбек ету құқығына міндетті оқыта отырып шаруашылық жүргізудің қазіргі заманғы әдістерін оқытудың неғұрлым тиімді білім беру бағдарламаларын қамтитын оқытудың жаңа нысандары мен әдістерін қалыптастыру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық білім басқармасы І тоқсан, 2004 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 6. Шағын қалалар мен ауылдық жерлерде тұратын жұмыссыздарға біліктілігін арттыру және олардың жаңа мамандықтар алуы үшін жағдайлар жасау Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ басқармасы ІV тоқсан, жыл сайын Қарастырылған қаражат шегінде Жергілікті бюджет 7. Жұмысшылар мен мамандарды әзірлеуді реттеу мақсатында еңбек рыногындағы сұраныс құрылымын өзгертудің үрдістерін орта және ұзақ мерзімді болжамдау әдістемесін әзірлеу бойынша ұсыныс енгізу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ, экономика және шағын бизнесті дамыту, білім, өндіріс және сауда, ауыл шаруашылық басқармалары III тоқсан жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 8. Мүгедектерді оқыту жөнінде жөнінде арнаулы шаралар әзірлеу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ, білім басқармалары 2003 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 9. Орта кәсіптік білімді мамандарды дайындауға мемлекеттік тапсырыс құру тәртібін әзірлеу және бекіту Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық білім, ЕЖҚжХӘҚ, қаржы басқармалары, Ақмола облысындағы жұмыс берушілер одағы (келісім бойынша) 2003 жыл Қаржыландыру қажет емес 10. Облыстағы аудандар мен қалалардағы бастауыш және орта кәсіптік білімді ұйымдастыру филиалдарының желісін дамыту Облыс әкіміне ақпарат Облыстық білім, қаржы басқармалары Жыл сайын Білім беруге жұмсалған қаржы бөлу шегінде Жергілікті бюджет 11. Бастауыш және орта кәсіптік білім беру оқу орындары қатарынан конкурс негізінде шетелдіктерді алмастыруда қазақстандық мамандарды даярлау және қайта дайындау бойынша аймақтық (облыстық) орталығын белгілеу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, ЕЖҚжХӘҚ, басқармалары 2003 жыл Тиісті бюджетті бағдарлама шегінде 12. Облыстағы қалалар мен аудандардағы оқу-өндірістік желісін дамыту Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, қаржы басқармалары 2003- 2005 жылдар Білім беруге арналған қаржы бөлу шегінде Жергілікті бюджет 6) Микрокредиттеуді кеңейту жөніндегі шаралар 1. Нақты микрокредиттеу тәжірибесін енгізе отыра, әсіресе ауылды жерлерде микрокредиттеу бағдарламасымен жұмыссыз азаматтарды, с.і. тұрғындардың әлеуметтік осал топтарындағы әйелдерді топтастыруды кеңейту Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық экономика және шағын бизнесті дамыту басқармасы, ЕЖҚжХӘҚ басқармасы, микрокредиттік ұйымдар II тоқсан жыл сайын Бюджеттік емес көздерден қаржыландыру «Аз қамтыл ған азамат тарды қолдау бойынша облыс тық қор» «Микрокредит» ҮЕҰ, «Агроконсалтингтік орталық» 2. Микрокредит ресурстарын беру нарығындағы сұраныс теңгеріміне және ұсыныстарға талдау жүргізу Облыс әкіміне ұсыныс Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ басқармасы, «Микрокредит» ҮЕҰ (келісіммен) ІІ тоқсан, 2004 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 3. Микрокредиттеу саласында жұмыс істейтін үкіметтік емес ұйымдардың оң тәжірибелерін тарату жөніндегі шараларды қабылдау Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ басқармасы, «Аз қамтылған азаматтардықолдау бойынша облыстық қор» (келісіммен) «Микрокредит» ҮЕҰ, (келісіммен) «Агроконсалтингтік орталық» келісіммен) ІІІ тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 18. 3-Басымдық. Халықтың базалық білім алуға, алғашқы медициналық көмекке қол жетімділігін арттыру, мемлекеттік әлеуметтік көмек көрсетудің атаулылығын күшейту 1) Кедейлікке демографиялық және көші-қон факторларының әсерін бәсеңдету 1. Көшіп келу квотасы бойынша қоныстанған оралмандарды қабылдау, жайғастыру және тұрғын үймен қамтамасыз ету жөніндегі міндеттемелерді орындауды қамтамасыз ету Нормативтік құқықтық кесімдердің жобалары Аудандар мен қалалардың әкімдері, облыстық көші-қон және демография басқармасы І тоқсан, жыл сайын Тиісті бюджеттік бағдарламалар шегінде 2. Еңбек көші-қонын реттеу тетігін жетілдіру бойынша ұсыныс енгізу Облыс әкіміне ақпарат Облыстық ЕЖҚжХӘҚ басқармасы III тоқсан, 2003 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 2) Халықтың денсаулық сақтау қызметтерінде қол жетімділігін жақсарту жөніндегі шаралар 1. Туберкулезбен, анемиямен және басқа да әлеуметтік мәні бар ауруларға қарсы күрестің тиімділігін арттыру облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық денсаулық сақтау басқармасы ІV тоқсан, жыл сайын Тиісті бюджеттік бағдарламалар шегінде 2. Аналар мен балалар өлімін азайту жөніндегі шаралар қабылдау облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық денсаулық сақтау басқармасы IV тоқсан, жыл сайын Тиісті бюджеттік бағдарламалар шегінде 3. Жастар арасында АҚТҚ/ЖҚТБ-ның алдын алу жөніндегі түсіндіру жұмыстарын жүргізу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық денсаулық сақтау, ақпарат және қоғамдық келісім басқармасы IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 4. Фельдшерлік, фельдшерлік-акушерлік пунктер мен ауылдық дәрігерлік амбулаториялардың жұмысын жетілдіру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық денсаулық сақтау басқармасы II тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 5. Барлық деңгейдегі білім беру ұйымдарында денсаулық сақтау, отбасы және неке мәселесі бойынша бағдарлама мен оқу жоспарларын жетілдіру енгізілсін Облыс әкіміне ақпарат Облыстық білім, денсаулық сақтау басқармалары ІІІ тоқсан, 2004 жыл босатылған қаржы шегінде Жергілікті бюджет 6. Барлық білім ұйымдарында медициналық пунктерді білім ұйымдарында ОДА құру есебінен құру, білім ұйымдардағы медициналық пунктерді қадрлармен, қажетті медициналық қондырғылармен қамтамасыз ету тәртібін бекіту Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық денсаулық сақтау, білім басқармалары III тоқсан, 2003 жыл босатылған қаржы шегінде Жергілікті бюджет 7. Бюджет есебінен кедей, аз қамтылған және көп балалы отбасының балаларын сауықтыруды қамтамасыз ететін оқу-сауықтыру орталықтару және басқа да ұйымдар желісін жетілдіру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық денсаулық сақтау, білім, экономика және шағын бизнесті дамыту басқармалары 2003 2005 жылдар босатылған қаржы шетінде Жергілікті бюджет 8. Білім ұйымдарының барлық санаттағы кәсібі даярлық нысанасы ақысыз медициналық тексерісін мерзімді өткізуді қамтамасыз ету Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық денсаулық сақтау, білім басқармалары 2003 жыл Мемлекеттік тапсырысшегінде Жергілікті бюджет 9. Білім ұйымдарының барлық оқушыларына бюджет есебінен жыл сайынғы диспансерлеуді өткізу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық денсаулық сақтау, білім басқармасы Жыл сайын Мемлекеттік тапсырысшегінде Жергілікті бюджет 10. Мектепке дейінгі білім ұйымдарында санаториялық топтар желісін дамыту Облыс әкіміне ақпарат Облыстық білім, қаржы басқармалары 2003-2005 жылдар Босатылған қаржы шегінде Жергілікті бюджет 11. Ең бірінші кезекте жетім балаларды, ата-анасының қарауынсыз қалған балаларды, атаулы-әлеуметтіккөмек алуға құқы бар отбасынан және көп балалы, толық емес отбасынан шыққан, экологиялық қолайсыз аудандарда тұрып жатқан балалар мен мүгедек балаларды сауықтыру мен демалысын ұйымдастыруды қамтамасыз ету Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, экономика және шағын бизнесті дамыту, қаржы, ЕЖҚжХӘҚ басқармалары ІІІ тоқсан, 2003 жыл Тиісті бюджеттік бағдармалар шегінде Жергілікті бюджет 12 Облыстағы білім ұйымдарында денсаулық топтарын құру Облыс әкіміне ақпарат, білім басқармасының бұйрығы Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық денсаулық сақтау, білім, қаржы басқармалары 2003 2005 жылдар Босатылған қаржы шегінде Жергілікті бюджет 13 Білім ұйымдарының медициналық ұйымдарын дәрі-дәрмектерменқамтамасыз ету тәртібін бекіту Облыс әкіміне ақпарат Облыстық денсаулық сақтау, білім басқармалары І тоқсан, 2003 жыл Босатылған қаржы шегінде Жергілікті бюджет 14 Салауатты өмір салтын насихаттау мәселесі бойынша бұқаралық ақпарат құралдарын қатыстыру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, денсаулық сақтау, ақпарат және қоғамдық келісім басқармалары, салауатты өмір салты орталығы ІV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 15 Облыстағы білім ұйымдарындағы спорттық ұйымдар мен секциялар желісін кеңейту Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім басқармасы Жыл сайын Босатылған қаржы шегінде Жергілікті бюджет 16 Денсаулық спартакиадаларын өткізуді қамтамасыз ету Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық, білім, денсаулық сақтау басқармалары Жыл сайын Босатылған қаржы шегінде Жергілікті бюджет 17. Балалар мен аналарға жергілікті бюджет есебінен медициналық қызметтер көлемін кеңейту Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық денсаулық сақтау, қаржы басқармалары Ұдайы Қарастырылған қаражат шегінде Аудандар, қалалар, облыстық бюджет 18. Жеке селолық аудандарда тұратын аз қамтылған азаматтардың дәрі-дәрмек көмегін алу мүмкіндіктерін қамтамасыз ету. Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық денсаулық сақтау басқармасы Ұдайы Қарастырылған қаражат шегінде 19. Ауылдарда денсаулық сақтау объектілерін қатарға қайта қосуды қамтамасыз ету бойынша шаралар қолдану Облыс әкіміне ақпарат Облыстық денсаулық сақтау, қаржы басқармалары 2003 жыл- 3 ОДА 2004 жыл- 3 ОДА 2005 жыл- 1 ОДА Инвестициялық жобаларға бөлінген қаржылар шегінде 20. Осал топтар арасында (жиі ауырушылар арасында) «А» гепатитіне, тұмауға қарсы иммунизация жүргізуді қамтамасыз ету Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық денсаулық сақтау басқармасы, санэпидемстанция І тоқсан жыл сайын Қарастырылған қаражат шегінде Жергілікті бюджет 3) Халықтың білім алуға қол жетімділігін жақсарту жөніндегі шаралар 1. Жалпы білім беру мектептерінің, бірінші кезекте,ауылдық жерлердегі мектептердің, барлық үлгідегі интернат мекемелердің санын Қазақстан Республикасының Үкіметі белгіленген кепілдік берілген мемлекеттік желі нормативіне дейін жеткізу Облыс әкімдінің қаулысы Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, қаржы басқармалары IV тоқсан, жыл сайын Тиісті жылға арналған республикалық және жергілікті бюджеттерге сәйкес 2. Жалпыға бірдей білім қорына бюджеттік қаражаттарды уақтылы және толық аударуды қамтамасыз ету, қаражаттың жұмсалу тиімділігін арттыру және оған бақылауды күшейту Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, қаржы басқармалары IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 3. Оқу орындарына бармаған мектеп жасындағы балаларды айқын есепке алудың тетігін жетілдіру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, ішкі істер басқармалары IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 4. Тиісті мектептері жоқ елді мекендерден балаларды мектепке кідіріссіз жеткізуді қамтамасыз ету Облыс әкімінің шешімі Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, ішкі істер басқармалары ІІІ тоқсан, жыл сайын Тиісті жылға арналғанжергілікті бюджеттерге сәйкес 5. Бюджет есебі мен демеушілер қаражатынан кедей, аз қамтылған және көп балалы отбасылар санатына жататын жалпы білім беру мектептерінің 1-11 саныптарының оқушыларын, кәсіптік мектептер оқушыларын ақысыз ыстық тамақпен қамтамасыз ету Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, облыстық білім, қаржы басқармалары Жыл сайын, 2003- 2005 жыл дар Бюджеттен қарастырылған қаражат және демеушілер қаражаты шегінде Жергілікті бюджет және демеушілер қаражаты 6. Ауыл шаруашылық өндірісі үшін білікті еңбек қызметкерлерін (жұмысшыларды, мамандарды) даярлау жөнінде кәсібі мектептер(лицейлер) мен колледждер желілерін кеңейту жөнінде шаралар қабылдау Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, ауыл шаруашылық басқармалары ІІІ тоқсан, жыл сайын Қарастырылған қаражат шегінде 7. Жоғары оқу орындарын бітіргеннен кейін алған мамандықтары бойынша Қазақстан Республикасының білім беру, денсаулық сақтау және мәдениет ұйымдарында кемінде 3 жыл жұмыс істеген, ауылдық жерлерде тұратын қарыз алушыларға мемлекеттік білім кредитін және мемлекеттік студенттік кредитін өтеу бөлігіне жеңілдіктер беру мүмкіндігін қарастыру Облыс әкіміне ұсыныс Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, денсаулық сақтау, қаржы, ауыл шаруашылық, экономика және шағын бизнесті дамыту басқармалары 2003 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 8. Шалғай аудандардан ауылдық жерлерден келген бастапқы және орта кәсіптік оқу орындарының оқушыларын жатақханаларға орналастыру мәселелерін шешу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім басқармасы ІІІ тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 9. Мектеп жанындағы интернаттар, кешкі мектептер, оқу-кеңестік орталықтар желісін қайта жаңғырту Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім қаржы басқармалары 2003- 2005 жылдар Бюджеттен қарастырылған қаражат және демеушілер қаражаты шегінде Жергілікті бюджет және демеушілер қаражаты 10. Қосымша білім беру ұйымдарында кедей, аз қамтылған және көп балалы отбасы балаларын оқытуға ақы төлеуге бюджет қаражатын бөлуді қамтамасыз ету Облыс әкімшілігінің қаулысы Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім қаржы басқармалары Жыл сайын Бюджеттен қарастырылған қаражат және демеушілер қаражатышегінде Жергілікті бюджет 11. Аз қамтылған отбасы балаларын «Жұлдыз» облОСО базасында сауықтыруды қамтамасыз ету Облыс әкімшілігінің қаулысы Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, қаржы басқармалары Жыл сайын Бюджеттен қарастырылған қаражат және демеушілер қаражаты шегінде Жергілікті бюджет және демеушілер қаражаты 12. «Қамкор», «Жалпы оқыту» операцияларын жүргізу Білім басқармасының бұйрығы Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім басқармалары 2003 жылдан бастап, 2005 жылға дейін, жыл сайын (жылына 2 рет) Қаржыландыру қажет етілмейді 13. Қашықтан оқытуды енгізу Білім басқармасының бұйрығы Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім басқармалары 2003- 2005 жылдар Босатылған қаржы шегінде Жергілікті бюджет 14. Мектепке дейінгі және мектептен тыс ұйымдардың желісін қамтамасыз ету Облыс әкімшілінінің қаулысы Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, қаржы басқармалары 2003-2005 жылдар Қарастырылған қаражат шегінде Жергілікті бюджет 15. Жалпы білім беру мектептерінің 9,11 сынып бітірушілеріне, алғашқы орында әсіресе кедей, аз қамтылған, көп балалы отбасы балаларына кәсіптік білім беруді қамтамасыз етсін бастауыш және орта кәсіптік білім беру ұйымдарды желісінің өсуін қамтамасыз ету Облыс әкімшілігінің қаулысы Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, қаржы 2003-2005 жылдар Қарастырылған қаражат шегінде Жергілікті бюджет 16. Арнаулы коррекциондық мекемелер жалпы түрдегі мектеп-интернаттар, тәртібімен ерекшеленетін балалар үшін мектеп-интернаттары, түрлі аурулармен ауратын балалар үшін санаториялық мектеп-интернаттар, ауыл мектептері жанындағы интернаттар, жалпы білім беретін мектептердегі коррекциондық сыныптар желісінің өсуін қамтамасыз ету Облыс әкімшілігінің қаулысы Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, қаржы басқармалары 2003- 2005 жылдар Қарастырылған қаражат шегінде Жергілікті бюджет 17. Өз ықшам ауданында және тұрғылықты жері бойынша қазақ тілінде балаларды оқыту есебімен желі мемлекеттік норматив жалпы білім беру мектептерінің санын жеткізу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім басқармасы Жыл сайын Қарастырылған қаражат шегінде Жергілікті бюджет 18. Қазақ тілінде оқитын 1 сыныпқа келушілер үшін балаларды дайындау топтарын барлық жерлерде құру Облыс әкімшілігінің қаулысы Облыстық білім басқармасы,қалалық, аудандық білім бөлімдері Жыл сайын Қарастырылған қаражат шегінде 19. Жолдама құнының 50 %-ын жұмыс берушілер, 30№%-ын кәсіптік одақтар өтейтіндей жол арқылы көп балалы отбасылардың балаларының жазғы демалысын ұйымдастыру Қалалар мен аудандардың, жұмыс беруші одақтарының, қалалық,аудандықкәсіптікодақтардың шешімі Жұмыс берушілер Одағы мен қалалық, аудандық кәсіптік одақтарының төрағалары ІІ-ІІІ тоқсан, жыл сайын шегінде Қарастырылған қаражат шегінде Жұмыс берушілер, кәсіптік одақтар қаражаты 4) Халықтың әлеуметтік осал топтарындағы кедейлікті азайту жөніндегі шаралар 1. Жалғызілікті табысы аз егде азаматтардың және мүгедек балалардың интернат үйлерінде, әлеуметтік үйлерде және оңалту орталықтарында орындармен қамтамасыз етілуі мониторингін жетілдіру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, ЕЖҚжХӘҚ басқармасы І тоқсан, 2004,2005 жылдар Қаржыландыру қажет етілмейді 2. Әлеуметтік көмек көрсету бағдарламаларымен әкімшілік басқарудың тиімділігін арттыру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, ЕЖҚжХӘҚ басқармасы IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 3. Облыстағы барлық қалалар мен аудандарда жетім балалар, аз қамтылған, кедей, көп балалы отбасы балалары үшін балалар үйі желісін құруды аяқтау Облыс әкімдігінің қаулысы Аудандар, қалалар әкімдері, білім, қаржы басқармалары IV тоқсан, 2003 жыл Қарастырылған қаражат шегінде Жергілікті бюджет 4. Белгілі бір тұрғылықты жері жоқ адамдар үшін әлеуметтік бейімдеу орталықтарының жұмыс істеп тұрған желісін жетілдіру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, ЕЖҚжХӘҚ басқармалары IV тоқсан, жыл сайын Каржыландыру қажет етілмейді 5. Орташа жалпы, бастауыш және орта кәсіптік білім беру ұйымдарында білім алатын кедей, аз қамтылған және көп балалы отбасылардың балаларына міндетті әлеуметтік көмек көлем дифференциясы мен арнаулы қамту, критерийлер жүйесін әзірлеу Бірлесіпшығарғанбұйрық Аудандар, қалалар әкімдері, білім, қаржы, ЕЖҚжХӘҚ басқармалары, ішкі саясат департаменті 2003 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 6. 18 жас және одан асқан оқымайтын, жұмыс істемейтін жастарға бастауыш кәсіби білім мен жұмысқа орналастыруды қамтамасыз ететін механизм әзірлеу Оқымайтын, жұмыс істемейтін жастар әлеуметтік толық бағдарламасы Аудандар, қалалар әкімдері, білім, қаржы, экономика және шағын бизнесті дамыту, ЕЖҚжХӘҚ басқармалары, жастар бірлестігін қолдау ассоциациясы, ішкі саясат департаменті 2003 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 7. Облыс бюджеттен жетім балаларға ана-аналарының қамқорлығынан айырылған, балалар үйінің бітірушілеріне кәсіптік білім беру және тұрғын үймен қамтамасыз ету, сонымен қатар жоғары оқу орындары мен колледждерде оқуларын жалғастырып жатқан түлектерге облыс әкімінің стипендиясын төлеу арқылы көмек көрсету көлемі туралы ережені әзірлеу Облыс әкімшілігінің қаулысы Облыстық білім, қаржы ЕЖҚжХӘҚ басқармалары IV тоқсан, 2003 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді Қарастырылған қаражат шегінде 8. Арнаулы топтар арасынан (басым түрде табысы аз жұмыссыздар үшін ) әлеуметтік жұмыс орындарын ұйымдастыру және қаржыландыру бойынша Ережесін әзірлеу және жүзеге асыру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, қаржы, ЕЖҚжХӘҚ басқармалары, жұмыс берушілер одағы (келісіммен) Тоқсан сайын Қарастырылған қаражат шегінде Жергілікті бюджет 9. Мамандығы бойынша облыстығы кәсіпорынындағы өндірістік практиканы (арнаулы топтардағы жастар санаты үшін ұйымдастыру және қаржыландыру бойынша Ережені әзірлеу) Облыс әкіміне ақпарат Аудандар, қалалар әкімдері, қаржы, ЕЖҚжХӘҚ басқармалары, жұмыс берушілер одағы (келісіммен) 2005 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 10. Үйлерінде оқып, тәрбиеленетін мүгедек балаларды материалды қамтамасыз етуді жүзеге асыру Облыс әкіміне ақпарат Облыстық ЕЖҚжХӘҚ, қаржы басқармалары, қалалық, аудандық әлеуметтік қорғау бөлімдері Ұдайы Қарастырылған қаражат шегінде Жергілікті бюджет 11. Аз қамтамасыз етілген азаматтарға тұрғын үймен көмектесуді жүзеге асыру Облыс әкіміне ақпарат Облыстық ЕЖҚжХӘҚ, қаржы басқармалары, қалалық, аудандық әлеуметтік қорғау бөлімдері Ұдайы Қарастырылған қаражат шегінде Жергілікті бюджет 12. Арнаулы әлеуметтік көмек тағайындау және төлеуді жүзеге асыру Облыс әкіміне ақпарат Облыстық ЕЖҚжХӘҚ, қаржы басқармалары, қалалық, аудандық қорғау бөлімдері Ұдайы Қарастырылған қаражат шегінде Жергілікті бюджет 13. Степногорск қаласында жасөспірімдер үйі ғимаратын қайта қалпына келтіру Облыс әкімшілігінің қаулысы Облыстық білім, қаржы басқармалары 2004 жыл Қарастырылған қаражат шегінде 14. Бас бостандығынан айыру орындарынан босаған адамдарды аяқтау және бейімдеу мақсатында облыстағы бастауыш кәсіптік білім беру ұйымдары базасында кәсібі даярлық алу және олардық қайта оқу мүмкіндіктерін қамтамасыз ету Бірлесе шығарған бұйрық Облыстық білім, қаржы, ЕЖҚжХӘҚ басқармалары 2003 жыл Даярлау,қайта дайындау, біліктілігін арттыруға жіберілген қаражат шегінде 19. 4-Басымдық. Халыққа инфрақұрылымдық қызмет көрсетуді қамтамасыз етуді жақсарту 1) Халықтың тұрғын үймен коммуналдық қызметтер көрсетумен қамтамасыз етілуін жақсарту жөніндегі шаралар 1. Ауылдық елді мекендерді газдандыру жөнінде шаралар қабылдау Облыс әкіміне ақпарат Қалалар мен аудандар әкімдері IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 2. Халықтың тұрғын үй жағдайларын жақсарту үшін ұзақ мерзімді кредиттеу жүйесін жетілдіру бойынша ұсыныстар енгізу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, ұлттық банк (келісіммен), облыстық экономика және шағын бизнесті дамыту, өндірістік және сауда басқармалары III тоқсан, 2003 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 3. Халықтың әлеуметтік осал топтарына арналған арзан тұрғын үй құрылысын салу жөніндегі Мәскеу қаласы Үкіметінің тәжірибесін пайдалану мүмкіндігін қарастыру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық сәулет, құрылыс, тұрғын үй- коммуналдық және жол шаруашылығы басқармасы IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 2) Халықты сумен қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі шаралар 1. Ауылдағы елді мекендерді және табиғи су қоймалары мен су көздерінен қашықтағы өңірлерді сапалы ауыз сумен қамтамасыз етуге арналған магистральды топтық су құбырларын және сумен қамтамасыз ету объектілерін қайта құру мен құрылысын салуды басымды қаржыландыруды қамтамасыз ету Жергілікті бюджет комиссияларының шешімдері Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық ауыл шаруашылық,қоршаған ортаны қорғау басқармалары, «Астана-Су» АМК, облыстық табиғатты пайдалану жөніндегі басқарма ІІІ тоқсан,жыл сайын Тиісті жылға арналған республикалық және жергілікті бюджеттерге сәйкес 2. Ресурсты үнемдейтін технологияларды қайталама және кері сумен қамтамасыз етуді барынша пайдаланумен дамыту, кәсіпорындардағы кері және қайта пайдаланылатын сулардың көлемін арттыру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, ауыл шаруашылық басқармасы IV тоқсан , жыл сайын Каржыландыру қажет етілмейді 3) Халықты жолдармен, көлікпен, байланыс қызметтерін қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі шаралар 1. Ауылдық елді, мекендермен байланысты қамтамасыз ететін автомобиль жолдарын оңалту мен салудың өңірлік бағдарламаларын әзірлеу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық сәулет, құрылыс, тұрғын үй- коммуналдықжәне жол шаруашылығы басқармасы 2004 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 2. Ауылдық емдеу-алдын алу ұйымдарына телефон орнату (ФАП, АДА, СУА) Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық телекоммуникация дирекциясы, денсаулық сақтау басқармасы III тоқсан, жыл сайын Қарастырылған қаражат шегінде 3. Телекоммуникациялық қызмет көрсетулердің жалпы қол жетімділігін 200 және одан да астам халқы бар ауылдық елді мекендерге берілуін қамтамасыз ету Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық телекоммуникация дирекциясы IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 4. Пошта байланысты қызметінің ең аз жинағын айқындау және олардың шалғайдағы ауылдық және халқы аз елді мекендердің тұрғындарына сапалы жеткізілуін қамтамасыз ету Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық «Қазпошта» ААҚ пошта байланысы мемлекеттік кәсіпорын филиалы IV тоқсан, жыл сайын Қарастырылған қаражат шегінде 5. Жергілікті инвестициялық жобаларды елді мекендердің тіршілігін қамтамасыз ететін объектілерді қолдауға, жергілікті мәні бар автомобиль жолдарын қайта құруға, инфрақұрылымды дамытудың әлеуметтік маңызды жобасын іске асыруға бағыттау Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, қоршаған ортаны қорғау, санэпидемстанция, сәулет, құрылыс, тұрғын үй- коммуналдықшаруашылығы басқармалары IV тоқсан, жыл сайын Бюджеттен қарастырылған қаражат және демеушілер қаражаты шегінде 6. Барлық білім беру ұйымдарға, алғашқы кезекте әсіресе елді мекендердегі ұйымдарға телефон орнату Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім, қаржы басқармалары облыстық телекоммуникация дирекциясы 2003- 2005 жылдар Бюджеттен қарастырылған қаражат және демеушілер қаражаты шегінде Жергілікті бюджет 7. Білім берудің интернаттық ұйымдары үшін автокөліктер сатып алу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық білім басқармасы 2003- 2005 жылдар Босатылған қаржы шегінде Жергілікті бюджет 20. 5-Басымдық. Кедейлікті және кедейлікке әсер ететін қолайсыз экологиялық факторларды өңірлік деңгейге төмендету 1) Кедейлікті аймақтық деңгейде төмендету жөніндегі шаралар 1. Жаңа жұмыс орындарын құру және халықтың еңбекпен қамтылуын қамтамасыз ету мақсатында шикізаттық экономикасы бар өңірлердегі өңдеуші өндірістерді дамыту жөнінде шаралар қабылдау Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық өндіріс және сауда басқармасы IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 2. Перспективасы бар өңірлерге отандық және шетелдік инвестицияларды тарту жөнінде ұсыныстар енгізу Облыс әкіміне ұсыныс Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық өндіріс және сауда, экономика және шағын бизнесті дамыту, ауыл шаруашылық басқармалары I тоқсан, 2004 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 3. Өндіріске тиімсіз аймақтардан халықты жүріп-тұруға және жұмысқа қолайлы өңірлерге көшіруге ықпал ететін ұсыныстар енгізу Облыс әкіміне ұсыныс Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық өндіріс және сауда, экономика және шағын бизнесті дамыту, ауыл шаруашылық басқармалары ІІ тоқсан, 2004 жыл Қарастырылған қаражат шегінде 2) Шағын қалалардағы кедейлікті төмендету 1. Шағын қалаларды дамытудың өңірлік бағдарламаларын әзірлеу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық экономика және шағын бизнесті дамыту басқармасы және басқа да мүдделі басқармалар мен ведомстволар ІІІ тоқсан, 2003 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 2. Экономикалық тиімділік өлшемін ескере отырып, шағын қалаларға инвестициялық көмек көрсету Бюджеттік комиссияға ұсыныс Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық экономика және шағын бизнесті дамыту, қаржы басқармалары ІІ тоқсан, жыл сайын Тиісті жылға арналған республикалық және жергілікті бюджеттерге сәйкес 3. Үкіметтік емес ұйымдарды шағын қалалардағы бизнес-орталықтарға және бизнес- инкубаторларға тарту Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық экономика және шағын бизнесті дамыту басқармасы, үкіметтік емес ұйымдар (келісім бойынша) IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 4. Шағын қалаларға жоғары білікті қадрларды тарту жөнінде шаралар қабылдау Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық экономика және шағын бизнесті дамыту, білім басқармалары IV тоқсан, 2003 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 3) Ауылдық жерлердегі кедейлікті төмендету 1. Қол жеткізерлік жергілікті шикізат пен табиғи материалдарды пайдалана отырып, дәстүрлі қолөнері мен майдагерлік кәсіпшіліктің дамуына жағдай жасау Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық экономика және шағын бизнесті дамыту, коммуналдықменшік басқармалары IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 4) Халықтың кедейлігіне қолайсыз әсер ететін экологиялық факторларды төмендету жөніндегі шаралар 1. Табиғи ресурстарды, соның ішінде жануарлар мен өсімдік дүниесін аялау жөнінде халық арасында ұғындыру жұмыстарын жетілдіру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық қоршаған ортаны қорғау, білім, облыстық аумақтық орман және аңшылық шаруашылығы басқармалары IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 2. Экологиялық талаптарды орындамайтын табиғат пайдаланушылар үшін қоршаған ортаны қорғау саласындағы заңнаманы қатайту жөнінде ұсыныстар әзірлеу Облыс әкіміне ұсыныс Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық қоршаған ортаны қорғау, төтенше жағдайлар басқармалары, облыстық аумақтық орман және аңшылық шаруашылығы басқармалары 2003 жыл Қаржыландыру қажет етілмейді 3. Экологиялық жағдай және халықтың денсаулығына қатер төнуі туралы расталған және толық ақпараттарға халықтың кеңінен қол жетімділігін қамтамасыз ету Облыс әкіміне ақпарат Облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасы, қоршаған ортаны қорғау аумақтық басқармасы, үкіметтік емес ұйымдар (келісім бойынша) IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 4. Елді мекендердің радиациялық және химиялық ластануын зерттеу бойынша қосымша жұмыстар жүргізу және көшіруді мүқтаж жүргізу және көшіруді мұқтаж ететіндерді экологиялық таза елді мекендерге көшіру жөнінде ұсыныстар енгізу Облыс әкіміне ұсыныс Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық қоршаған ортаны қорғау аумақтық басқармасы, төтенше жағдайлар, ауыл шаруашылық басқармалары, санэпидемстанция IV тоқсан, 2004 жыл Қарастырылған қаражат шегінде 21. 6-Басымдық. Халықтың кедейлік деңгейін төмендетуде қоғамдық институттардың қызметін жақсарту жөніндегі шаралар 1) Кедейлік деңгейін төмендету жөніндегі мемлекеттік органдардың қызметін жетілдіру жөніндегі шаралар 1. Аз қамтылған азаматтарды нақты есепке алу және арнаулы әлеуметтік көмек көрсету көлемін есептеу үшін аймақтық халықты әлеуметтік қорғау органдарын, округ әкімдіктерін компьютерлік техникамен қамтамасыз ету Облыс әкімінің шешімі Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ басқармасы, қалалық, аудандық әлеуметтік қорғау бөлімдері 1,2,3тоқсан 2003 жыл Қарастырылған қаражат шегінде 2. Экономикалық қызметті рұқсат ету жүйесін одан әрі ырықтандыру, есеп берудің жүйесі мен рәсімін оңайлату жөнінде пәрменді шаралар қабылдау, салық комитетінде есептеме түрлерін электрондық қабылдауды енгізу. Заңды тұлғалар мен оның филиалдарын және өкілдіктерін «бір терезе» принципі бойынша мемлекеттік тіркеуді енгізу жөніндегі жұмыстарды жалғастыру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық, қаржы экономика және шағын бизнесті дамыту басқармалары, салық комитеті (келісім мен), әділет басқармасы (келісім мен) ІІ тоқсан, 2004, 2005 жылдар Қаржыландыру қажет етілмейді 3. Алғашқы медициналық- санитариялық көмек көрсетуге, базалық білім беру қызметін көрсетуге бағытталған бюджет қаражаттарының мақсатты жұмсалуын бақылауды күшейту Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық қаржы, білім, денсаулық сақтау, ЕЖҚжХӘҚ басқармалары IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 4. Табиғи ресурстарды кешенді пайдаланудың ғылыми негізделген сызбасын қолдану Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, қоршаған ортаны қорғау басқармасы IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 5. Қоғамдық бірлестіктерді тарта отырып, кедейлікті азайту жөнінде тұрақты жұмыс істейтін консултатитвті кеңесші комиссияларын құру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар Әкімдері, экономика және шағын бизнесті дамыту басқармасы IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 6. Халықтың әлеуметтік осал топтарын мемлекет, ҮЕҰ және жеке құрылымдар тарапынан әлеуметтік қолдаудың қолданыстағы нысандары туралы ақпаратты тарату жөнінде белсенді ақпараттық-үгіт жұмыстарын жүргізу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық ақпарат және қоғамдық келісім, ЕЖҚжХӘҚ басқармалары ІV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 2) Кедейлікті төмендетуге үкіметтік емес ұйымдар мен кәсіподақ бірлестіктерінің қатысуы жөніндегі шаралар 1. Көмек қажет ететіндердің қазіргі саны халықтың әлеуметтік-осал топтарын қалыптастыру кезінде ҮЕҰ, кәсіподақтардың қатысуын қамтамасыз ету Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, экономика және шағын бизнесті дамыту басқармасы ІІ тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 2. Мемлекеттік әлеуметтік атаулы көмекке арналған қаражаттарды іске асыру кезінде ҮЕҰ көмегімен мониторинг жүйесін ұйымдастыру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ, ақпарат және қоғамдық келісім басқармасы ҮЕҰ (келісім бойынша) ІІІ тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 3. Мемлекеттік басқару органдары өкілдерінің, жұмыс берушілер мен қызметкерлер бірлестіктерінің қатысуымен еліміздегі еңбек қатынастарын дамыту проблемалары бойынша Дөңгелек үстелдер өткізуді практикаға енгізу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ басқармасы,бос кәсіподақтар федерациясы(келісім бойынша), жұмыс берушілер конфедерациясы (келісім бойынша), облыстық кәсіподақтар федерациясы(келісім бойынша) IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 4. Жалғызілікті қарт адамдарды күту жөніндегі үкіметтік емес және басқа да ұйымдарды тарту бойынша жұмысты жандандыру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ, ақпарат және қоғамдық келісім басқармалары, ҮЕҰ (келісіммен) Ұдайы Қаржыландыру қажет етілмейді 3) Кедейлікті төмендетуге жеке сектордың қатысуы жөніндегі шаралар 1. Жер қойнауын пайдалануға арналған келісім- шарттарды жасасу кезінде өңірдегі әлеуметтік мәселелерді шешу мақсатымен сараптама жүргізу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық экономика және шағын бизнесті дамыту, қаржы, ЕЖҚжХӘҚ, өнеркәсіп және сауда басқармалары жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 2. Өнеркәсіптің, көліктің, байланыс пен құрылыстың ірі кәсіпорындарын, кәсіпкерлерді тарта отырып, қайырымдылық іс-шаралар нысанында халықтың табысы аз тобына әлеуметтік көмек көрсету жүйесін дамыту Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ басқармасы және басқа да мүдделі басқармалар IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді Кәсіпорын қаражаты 3. Халықтың әлеуметтік осал топтарын микрокредиттеу үшін ірі кәсіподақтардың қаражаттарын тарту жәнінде ұсыныстар енгізу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық өндіріс және сауда, ЕЖҚжХӘҚ басқармалары IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 4) Шешім қабылдау процесіне халықтың әлеуметтік осал топтарын тарту жөніндегі шаралар 4. Әлеуметтік саланың маңызды проблемаларын шешкен кезде халықтың әлеуметтік осал топтарының өкілдерімен консультация өткізуді практикаға енгізу Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ басқармасы IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді 5. Аумақты дамытудың басым бағыттарын айқындау, сондай-ақ мониторинг ұйымдастыру және көрсетілетін көмектердің тиімділігін бағалау кезінде халықтың әлеуметтік осал топтарының пікірін ескеру Облыс әкіміне ақпарат Аудандар мен қалалар әкімдері, облыстық ЕЖҚжХӘҚ басқармасы IV тоқсан, жыл сайын Қаржыландыру қажет етілмейді Қысқартылған сөздер:

1. ЕЖҚжХӘҚ басқармасы - еңбек, жұмыспен қамтамасыз ету және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы.

2. ҮЕҰ - үкіметтік емес ұйымдар.

3. ОблОСО - облыстық сауықтыру орталығы.

4. ААҚ - ашық акционерлік қоғам.

5. ФАП - фельдшерлік-акушерлік пункт.

6. ОДА - отбасылық дәрігерлік амбулатория.

7. СУА - селолық учаскелік аурухана.

8. РМК - республикалық мемлекеттік кәсіпорын

9. АҚТҚ/ЖҚТБ - адамның қорғаныш тапшылығының қоздырғышы/ жұқтырылған қорғаныш тапшылығының белгісі