Об утверждении Региональной программы развития сельских территорий Акмолинской области на 2004-2004 годы Күшін жойған

Ақмола облысының селолық аумақтарын дамыту жөніндегі 2004-2006 жылдарға арналған аймақтық бағдарламаны бекіту туралы Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының жергілікті мемлекеттік басқару туралы» Заңның 6 бабының 1 тармағына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003 жылғы 20 тамыздағы № 838 Қаулысына сәйкес және облыс әкімдігінің 2003 жылғы 5 желтоқсандағы № А-12/326 қаулысы мен облыс әкімдігінің 2003 жылғы 5 желтоқсандағы № 1-06-2/1675 ұсынысы негізінде облыстық мәслихат ШЕШІМ ЕТТІ:

1. Ақмола облысының селолық аумақтарын дамыту жөніндегі 2004-2006 жылдарға арналған Аймақтық бағдарлама бекітілсін (қоса берілді);

2. Аймақтық бағдарламаның жүзеге асырылуын бақылау облыстық мәслихаттың әлеуметтік саясат, заңдылық және құқық тәртібі сұрақтары жөніндегі тұрақты комиссиясына жүктелсін;

3. Осы шешім Ақмола облыстық әділет басқармасында мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін күшіне енеді.

Облыстық мәслихаттың 2003 жылғы 26.12. № 3С-3-6 шешімімен бекітілген Ақмола облысының ауылдық аумақтарын дамытудың 2004-2006 жылдарға арналған аймақтық бағдарламасы

1. Паспорт Атауы: Дайындауға негіз: Негізгі даярлаушылар: Мақсаты: Міндеттері: Іске асыру мерзімі: қаржыландыру көздері: Күтілетін нәтиже: Ақмола облысының ауылдық аумақтарын дамытудың 2004-2006 жылдарға арналған аймақтық бағдарламасы (әрі қарай Бағдарлама) Қазақстан Республикасы Президентінің «Қазақстан Республикасының ауылдық аумақтарын дамытудың 2004-2006 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасы туралы» 2003 жылдық 10 шілдедегі № 1149 Жарлығы, Қазақстан Республикасы Үкіметінің «Қазақстан Республикасының ауылдық аумақтарын дамытудың 2004-2006 жылдарға арналған мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыру бойынша іс-шаралар Жоспары туралы» 2003 жылдық 20 тамызындағы № 838 қаулысының 2 тармағы. Облыстық ауыл шаруашылық басқармасы Облыстық ауылдық елді мекендері дамуының айырмашылықтарын қысқарту және ауылдарды тиімді көшірудің негізінде ауыл халқының өмір сүру деңгейін жақсарту. Облыстағы ауылдық елді мекендерді (әрі қарай - АЕМ) паспортизациялау негізінде әлеуметтік экономикалық дамудың негізгі көрсеткіштері бойынша қазіргі бар жағдайды талдау; әлеуметтік-экономикалық даму деңгейі белгілері бойын АЕМ-ді жіктеу; қаржыландыру, экономикалық қызметі даму бойынша бірінші кезектегі іс-шараларды талқылау; әлеуметтік және инженерлік нысандардың құрылысы, жөндеуі және қайта өңдеуі; экономикалық және экологиялық келешегі жоқ ауылдық аумақтардан көшуге және жұмысқа орналасуға жәрдем беру. 2004 - 2006 жылдар. Республикалық және жергілікті бюджет қаражаттары, сонымен қатар Қазақстан Республикасы заңдарымен тиым салынбайтын,басқа да қаржы көздері. Облыстың ауыл тұрғындарына қолайлы деңгейдегі әлеуметтік байлықпен қамтамасыз ететін, ауылдық елді мекендердің экономикасының динамикалық өсуіне қол жеткізу.

2. Кіріспе

1) Проблеманың актуальдығы Президенттің Қазақстан халқына Жолдауына сәйкес Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2003-2006 жылдарға арналған стратегиялық бағытында ауыл мәселесі басым айқындалған. Экономикалық өсудің жоғарғы қарқынына және экономиканы реформалауда айтарлықтай табысқа жетіп, Қазақстан, ел халқының елеулі бөлігі тұратын ауылдық аумақтарды дамытудың түйінді мәселелерін қайта қарау қажеттілігі алдында тұр. Сондықтан да, тәуелсіздігіміздің екінші он жылдығының табалдырығын аттағанда, жақын арадағы үш жыл ауыл жылы деп жарияланған, Президенттің Қазақстан халқына арналған жылдағы жолдауы ауылды қайта жаңарту мәселесіне арналуы тегін емес. Біз бүгін ауылдық жердегі проблемалар ауқымы үлкен екенін мойындауымыз керек. Бұл инфрақұрылымдардың дамымауы, қала және ауыл халықтарының тұрмыс деңгейіндегі алшақтықтар, ауыл тұрғындарының көші-қонының өсуі, әсіресе жастардың қалаға көшуі. Ауылдық аудандарда білім және медициналық қызмет көрсету сапасы сияқты әлеуметтік мәселелер аяғына дейін шешілмеген. Облыстық статистика басқармасының мәліметтері бойынша ауылдық жерде облыс халқының 53,7% тұрады, оның ішінде 20,3% күн көріс минимумының деңгейінен төмен табыс табады. Бұл жағдай облыс халықтарының бай және кедейге бөлінуін үдетіп, қоғамда әлеуметтік-саяси жағдайды тұрақсыздандырады, даму көрсеткіштеріне және инвестиция беделіне кері әсерін тигізеді. Бұл мәселелерді шешу үшін айқын, ғылыми ойластырылған кешенді шаралар қажет. Осы мақсатпен облыста ауылдық елді мекендерді (АЕМ) паспорттандыру өткізілді. өткізілген зерттеулердің нәтижесі ауылдық аудандардың үлгілерін анықтауға және ауыл тұрғындарының көші-қон жағдайын ашуға септігін тигізді. Бұл бағыттағы жұмыс, ауылдық аудандардағы нақты жағдайды білу, ауылдағы өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымдарды қайта қалпына келтіру үшін ақшалай қаржыны қай бағытқа жіберу керектігіне жәрдемдесетіндіктен, өте өзекті болып саналады. Сонымен қатар бұл жұмыс осы саладағы зерттеулердің, ұсыныстар әзірлеудің және құлдыраған ауылдық аудандардың әлеуметтік-экономикалық сауықтыру бағдарламасының негізі бола алады.

2) Тұжырымдамалық негіздері. Ауыл шаруашылығы өндірісінің басқа салалардан айырмашылығы және өзгешелігі ауыл шаруашылығы бұл тек өндіріс саласы емес, еліміз халықтарының көпшілігінің өмір өзегі. Ауыл экономикасы мен ауыл тұрғындары тығыз байланыста: ауыл тұрғындары ауыл шаруашылығы қызметінің негізінде тарихи қалыптасқан және соңғысының тоқтатылуымен өзінің өмір сүруін тоқтатқан. Ауыл шаруашылығы өндірісіндегі дағдарыс ауылдық елді мекендердегі халықтың көшіп кетуіне және тұрмыстың төмендеуіне әкеліп соғатын заңдылықтарды тарих растап отыр. Тек 2000-2002 жылдары Ақмола облысында 63 елді-мекен өздігінен жойылды. Ауыл шаруашылығы өндірісін реформалау үдерісі, оны нарық жолына ауыстыру, ауыл шаруашылығы әлеуетінің өсуін бағалау үшін маркетингтік стратегияны қолдану ауыл халқының өте артықтығы проблемаларын айқындады. Ішкі рыноктың сыйымдылығы облыста өндірілетін ауыл шаруашылығы өнімдерін тұтынуды тепе-теңдікте пайдалану үшін жеткіліксіз. Оны өндіруден алынған табыс ауыл тұрғындарының ең төменгі тұрмыстық стандарттарын қамтамасыз ете алмайды. Облыстың аграрлық секторы, соңғы жылдардың ауа райы қолайлылығына қарамастан, жоғары тәуекелді және тиімділігі төмен сектор болып қалып отыр. Агротехника деңгейінің және ауыл шаруашылық өнімдерін өңдеу технологиясының төмендігі отандық өнімдердің әлемдік және ішкі рынокта бәсекеге қабілетсіздігінің негізгі себебі болып табылады, аграрлық сектордың қарымды табысын қысқартады. 2003-2005 жылдарға арналған мемлекеттік агроөнеркәсіптік азық-түлік бағдарламасында аграрлық экономиканы интенсивтендіру шаралары, ғылыми негізделген агротехнологияны қолдану арқылы шығынды азайту көзделген, болашақта бұл саладағыларды қосымша босатуға әкеліп соғады. Осының жүзеге асуы, ауылдық қоғамдастықтардың салауатты өмір сүру жағдайымен қамтамасыз ету және ауыл халқын қайта қоныстандыру проблемасын алға қояды. Президенттің Жолдауында, адамның өмір сүруі және рыноктың қызмет жасауы тұрғысынан келешегі бар ауылдық аумақтарды қолдайтын мемлекеттік саясат қажеттілігі ерекше атап көрсетілген. Ауылдық аумақтарды дамытуды мемлекеттік реттеудегі әлемдік тәжірибені зерттеу, көптеген елдердің ауылдық аймақтарды дамытудың мемлекеттік реттеу негізіне, ауылдық аумақтардың экономикасымен тура байланысты, табыс деңгейі көрсеткіштері жататынын көрсетті (жан басына шаққандағы табыс мөлшері, жұмыссыздық деңгейі). Жоғарыда айтылғандардың негізінде, ауылдық аумақтарды дамытуды қолдаудың мемлекеттік саясатының тұжырымдамалық негізі ауыл экономикасының даму болашағы болып табылады. Әзірленетін бағдарламаның нысаны болып, тұрғындары негізінен ауыл шаруашылығымен айналысатын, тығыз қоныстанған ауылдық елді мекен (АЕМ) анықталды. Бұл жерде «ауылдық елді мекен» деген ұғым Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасының әкімшілік-аумақтық құрылымы туралы» Заңында белгіленген «ауыл-село» деген түсініктен айырмашылығы өзгеше. Сөйтіп, Заңның қағидаларына сәйкес ауылдың (селоның) айрықша белгілері: белгіленген ретпен елді мекендерді есепке алу және тіркеу; олардың жергілікті атқарушы және өкілетті органдармен басқарылуы; саны 50 адамнан кем емес, оның ішінде ауыл шаруашылық өндірісімен айналысатындар мен олардың отбасы мүшелері елді мекеннің жартысын құрау; Сонымен қатар Заңның 2-бабында қалалық елді мекендерге республикалық, облыстық, аудандық мәні бар қалалар және кенттер жатады; қалған барлық ауылдың елді мекендер, әкімшілік бағыныштылығына қарамастан, ауылдық елді мекенге жатқызылатындығы» туралы айтылады. Қазіргі жағдай Заңда берілген анықтаулардан өзгеше, оларға толықтырулар мен өзгертулер енгізуді талап етеді. Бағдарламада, арасында экономикалық әлеуетін бағалау басымды болып табылатын әлеуметтік-экономикалық даму деңгейін сипаттайтын, топ критериилеріне, АЕМ-ді жіктеу қарастырылған. Мемлекеттік қолдау шаралары, ең алдымен келешегі бар, жеткілікті экономикалық әуелеті бар, ауылдық тұрғындардың қажет кіріс деңгейін қамтамасыз ететін АЕМ-ге тіршілікті қамтамасыз ету инфрақұрылымын дамытуға бағытталады.

3. Мақсаты және міндеттері

1) Мақсаты Ауылдық аумақтарды дамытудың облыстық бағдарламасының мақсаты ауылды орналастыруды оңтайландыру негізінде ауылда тіршілікті қамтамасыз ету жағдайын теңестіру болып табылады.

2) Міндеттері Депрессивтік аудандық ауылдарға қойылған проблемалардың өткірлігін зерттеу, әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштері негізі бойынша ауылдық елді мекендерді (әрі қарай - АЕМ) паспорттау жүргізу және бар жағдайларды талдау. АЕМ 4 қадамдық кластерлік талдау тәсілдерін пайдалану арқылы жіктеу (қуатты,»орташа, төмен»). Құрылысты инвестициялау жөніндегі бірінші кезектегі шараларды әзірлеу, инженерлік және әлеуметтік инфрақұрылымдар нысандарын жөндеу және қайта құру. Нақты елді мекендердің, оларға жеңілдік және компенсация төлеудің қолайлы жағдайын анықтау мақсатында, миграциялық белгілеулерін зерттеу. Тұрғындары қоныс аударуға жататын, ең әлсіз АЕМ-ді анықтау. Мемлекеттік мүмкіншілік және миграциялық белгілеулерді салыстыру негізінде әлсіз елді мекендерден адамдарды қоныс аудару нақты көлемін анықтау. Келешегі бар ауылдық аумақтар тұрғындарының табысын өсіру және экономикалық қызметті дамытуды ынталандыру шараларын әзірлеу және іске асыру.

4. Ауылдық аумақтардың қазіргі жағдайын талдау

1) Ауылдық тұрғындардың табысы мен экономикалық даму деңгейі Экономиканың аграрлық секторы, соңғы жылдары ауа-райының қолайлы жағдайына қарамастан, тәуекелділігі жоғары және төмен рентабелді аймақ болып қалады. Облыстың ішкі өнімдерінде жалпы үлесі 29,9 пайыздың көлемінде ауытқиды және жақын ара мен ұзақ мерзімдегі перспективада, төменгі технология мен тасымалдау шығындарының жоғары болуына байланысты өнімдердің бәсекеге қабілеттілігі төмендігіне, ауыл шаруашылық өнімдерінің сыртқы рыногының тұрақсыздығына, ішкі тағамдар рыногының сыйымдылығы шектелуіне байланысты, айтарлықтай өзгеруі мүмкін емес. Мемлекеттік аграрлық азық-түлік бағдарламасына сәйкес болжалған ауыл шаруашылық өнімдерінің өсімі, 2006 жылдың аяғында 10 пайыздан сәл артық болады. Облыстық ІӨ мал шаруашылығы мен өсімдік шаруашылығы қатынасы - 69,4 және 30,6 пайыз. Өткен жылмен салыстырғанда: Целиноград (108 пайыз), Зеренді (104,4 пайыз) аудандарының ет өндіру шаруашылықтары, Жарқайың (118,5 пайыз), Жақсы (111,5 пайыз), Бұланды (107 пайыз) аудандарының сүт шаруашылықтары жоғары көрсеткіштерге жетті. Құс пен малдың саны бойынша шаруашылықтың барлық санаттарында өсу бар: ірі қара мал - 2,9 пайызға, қой - 6,1 пайызға, шошқа - 7,9 пайызға, жылқы - 3,3 пайызға, құс - 4,3 пайызға. Топырақтың ең жоғары бонитет балына Зеренді - 57, Сандықтау - 57, Щучье - 56, Бұланды - 51, және Еңбекшілдер - 44 аудандары ие. Бір адамға шаққанда, бұл аудандар егістікпен ең көп қамтамасыз етілген. Қорғалжын (24,8 1бас/га), Атбасар (12,8 га), Ақкөл (10,6 га), Аршалы (9,3 га), Есіл (8,6 га) аудандары жайылыммен артығырақ қамтамасыз етілген. Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда облыстың 12 ауданында өнеркәсіп өндірісі көлемінің өсуі байқалады. Сонымен қатар өнеркәсіп өндірісі өсуінің облыстық деңгейінен 4 ауданда бұл көрсеткіш жоғары: Щучье (110,7 пайыз), Целиноград (114,2 пайыз), Аршалы (124,5 пайыз), Ерейментау (146,4 пайыз). Ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өңдеу (азық-түлік тағамдарын өндіру) өңдеу кәсіпорындары құрылымында 25,8 пайыз құрайды. Сонымен қатар 2001 жылмен салыстырғанда 4,1 пайызға (салыстырмалы бағада) ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өңдеудің жеке түрлері бойынша қарқын төмендегені байқатады. Облыс бойынша 2001 жылмен салыстырғанда етті қайта өңдеу өндірісі 61,3 пайызға (Көкшетау қ. - 5 есе, Щучье қ. - 3,5 есе), шұжық тағамдары - 39,7 пайызға төмендеді. 2001 жылмен салыстырғанда жаңа нан өндіру 4,4 пайызға, макарон өнімдері - 68,4 пайызға, кондитер тағамдарын өндіру - 21,2 пайызға қысқарды. Арақ және спирт өндірісі бойынша кәсіпорындардың жұмысы қанағаттанарлық емес. Жыл бойы «Әулет» ЖШС жұмыс істеген жоқ, ал «Асыл - Су» ААҚ банкроттану сатысында тұр. Арақ пен спирт жөніндегі өндіріс көлемінің төмендеуі ИФО 0,7 пайызға азайтады. Әуелетті өткізу рыногынан - аудан орталығынан, қаладан, темір жол станцияларынан, автомагистралдардан қорғалжын, Жақсы, Жарқайың, Есіл, және Ерейментау аудандары ең алшақ орналасқан. Осы аудандардың сәйкес 13,4, 16,5, 17,2, 18,3, 13,5 пайызында АЕМ-дер өткізу рыногынан 100 км артық қашықтықта орналасқан. Облыс бойынша өткізу рыногынан 100 км артық қашықтықта орналасқан АЕМ орташа үлес салмағы 1,2 пайыз құрайды. Облыс бойынша 100 ауыл тұрғындарына шаққанда ауылдық кәсіпкерлік нысандар саны 3,4 құрайды. 100 ауыл тұрғынына шаққанда ауылдық мекендегі кәсіпкерлік нысандардың ең көп саны Щучье - 7,2, Жарқайың - 5,7, Егіндікөл -4,5, Атбасар - 4,2 аудандарында шоғырланған. Ең төмен көрсеткіштер Аршалы, Зеренді, Целиноград аудандарында. Ауылдық жерде 2002 жылдың III тоқсанында қажеттілікке пайдаланылған, үй шаруашылығынан түскен табыс облыс бойынша бір адамға айына орташа 6313 теңге құрады. Ақмола облысы бойынша өмір сүру деңгейі 2002 жылдың 3 тоқсанында бір адамға айына орташа 4803 теңге құрады, ол республикалықтан жоғары (Қазақстан Республикасы бойынша 4734 теңге).

2) Инженерлік инфрақұрылыммен қамтамасыз ету деңгейі Сумен жабдықтау Облыстық ауыз сумен жабдықтаудың негізгі ашық шаруашылық көздері - Есіл, Селеті және Чаглинка өзендері болады. Кепілді сумен жабдықтау үшін сиымдылық жинағы 669 миллион куб. метр Есіл өзенінің бойынан Вячеславский су қоймасы, Селеті өзені Селеті су қоймасы және Чаглинка өзені Чаглинка су қоймасы реттелді. Сонымен қатар шаруашылық - ауыз сумен жабдықтау үшін сиымдылық жинақы 331,2 миллион куб. метр Щучье, Бурабай, Баянқыз көлдері пайдаланылады. Облыс бойынша тұтас алғанда ашық су қоры тұрғындардың қазіргі және перспективалық қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жеткіліксіз. Елді мекендерді сумен жабдықтауда негізгі рөлді, айрықша шаруашылық-ауыз суы мәнінде, жер асты сулары атқарады. Қазіргі шаруашылық-ауыз сумен жабдықтау құрылымында жер асты сулары 29,7 пайыз құрайды (тәулігіне 56,4 мың куб.метр). Облыс аумағында санат жиыны бойынша тәулігіне 322,3 мың куб.м қоры мен жер асты суларының 33 қоймасы ашылды, оның ішінде пайдалану қоры тәулігіне 287,4 мың куб м. шаруашылық-ауыз сумен қамтамасыз ету үшін 27 қойма. Осы уақытта 18 қойма пайдаланылып, олардан тәулігіне 26,08 мың куб.м алынады, ал бекітілмеген қормен тәулігіне 42,4 мың куб.м. Бұланды, Ақкөл, Егіндікөл, Қорғалжын, Атбасар мен Астрахан аудандарының орталық және оңтүстік елді мекендері және де Ерейментау ауданының шығыс шет бөлігі су тапшылығын көріп отыр, олар үшін сумен жабдықтау көздері Вячеслав пен Селеті су қоймалары, жер үсті сулары болады. Солтүстік-батыс және оңтүстік-шығыс аудандарды сумен жабдықтау үшін біреуден, топтастырылған, жергілікті су алу пайдаланылады. Соңғы жылдары Сергеевск, Селеті, Көкшетау, Ярославск, Яблоновск және Нұрын топтастырылған су құбырының жеке тармақтарының және көптеген жергілікті су құбырларының тоқтауына байланысты, осы сумен жабдықтау жүйесі суын пайдаланатын көптеген елді мекендердің сумен қамтамасыз ету жағдайлары нашарлады. Облыста ірі және ұсақ 409 жергілікті су құбырлары жүргізілген, оның ішінде тек 335 жұмыс істейді. Су құбырларының жобалық күші тәулігіне 150,4 мың куб.м. құрайды, 736 терең скважиналары, 257 таза су резервуары, 383 су ағыны мұнарасы жөндеу-қалпын келтіруді және қайта құруды талап етеді. Су жүргізудің тоқтауының негізгі себептері: суды пайдаланушылардың ақысын төлемеуі, электрмен жабдықтау ұйымдарына үлкен борышы, насос-энергетикалық жабдықтар және су жіберу жұмыстарын жөндеу-қалпына келтіру мен пайдалану шығындарына қаражаттың болмауы. Су жіберушілердің қызмет жасайтындарының ішінде кейбіреуі белгіленген санитарлық-техникалық норманы бұзып пайдаланылады. Су құбыры жеткізген суды пайдаланатын 335 елді мекендердің тек ғана 280 санитарлық нормаға сәйкес келеді, ол 391 елді мекенде 83,6 пайыз құрайды, ал жергілікті көздерден пайдаланатындардан тек 302 немесе 77,2 пайызы нормаға сай. Өз кезегінде облыстағы 731 орталықтандырылған сумен жабдықтау көздерінің 107 санитарлық нормаға сәйкес емес. Осы факторлар А вирус гипатиті мен жедел іштің жұқпалы ауруларымен санитарлық-эпидемиологиялық қолайсыз жағдайлар туғызады (Щучье, Атбасар, Егіндікөл және т.б. аудандар). Көлік инфрақұрылымы Облыстық автомобиль жолдарының жалпы ұзындығы 7542 км құрайды, оның ішінде 6125 км қатты жабындымен жабылған. Жол желісі облыстық деңгейде де, аудандық деңгейде де рынокқа жеңіл енуді қамтамасыз етпейді. Жол желісінің көп бөлігінің жағдайы төмен. Бағалау бойынша облыстық және аудандық жолдардың жартысынан артығы түбегейлі жөндеуді қажет етеді, Ауылдық елді мекендерге қызмет көрсететін ауылдық жолдардың 78 пайызының жағдайы нашар. қайта қалпына келтірудің терең қамтылуын көңілге ала отырып, инвестицияның қайтымдылығын қамтамасыз ететін жол бағытын таңдап алу қажет. Облыстық ауылдық жолдармен қамтамасыз етілуі 71,1 пайыз құрайды. Қатты жол торабымен қамтылмаған ауылдық елді мекендердің саны мен жеке салмағы 199 АЕМ немесе 28,9 пайызды құрады. Ауылдық тауар өндірушілердің өткізу рыногына қол жеткізуі темір жол торабының болуына көп жағдайда тәуелді. Ақмола облысы халықаралық маңызы бар порттан алыста орналасқан. Ақмола облысының ірі қалаларын Ресеймен байланыстыра, қазіргі уақытта темір жол торабы оңтүстіктен солтүстікке бағытталған. Темір жолдың жалпы ұзындығы 2320 км құрайды. Шығыс пен батысты жалғайтын темір жол торабы жетіспейді. Ауыл шаруашылық тауарларын өндірушілер және шетелге шығарушылар тасымалдауға өте көп шығын шығарады, ол дүниежүзілік рыногта олардың бәсекеге қабілеттілігін төмендетеді. Электр энергиясымен қамтамасыз ету Ақмола облысына екі электр тарату компаниялары қызмет көрсетеді. Облыстың орталығы Көкшетау қаласы мен оның маңайындағы (Еңбекшілдер, Зеренді, Щучье) аудандарына (КЭТК) Көкшетау электр желісі тарату компаниясы, ал қалған аудандарға (АЭБК) Ақмола электр желісі бөлу компаниясы қызмет көрсетеді. 2002 жылы өткен жылмен салыстырғанда электр энергиясының өндіру көлемі мен бөлу 23,5 пайызға артты. Сонымен қатар облыста 13 ауылдық елді мекендер (1,95 пайыз) электр энергиясымен қамтамасыз етілмеген. Ауылдық елді мекендерге электр желісі тартылмаған аудандардың жалпы санынан Еңбекшілдерде 6,9 пайызы (4), Ерейментауда 5 пайызы (2), Жарқайыңда 4,3 пайызы (1), Зерендіде 3,4 пайызы (3), Шортандыда 2,9 пайызы (1), Жақсыда 3,8 пайызы (2). Облыстық елді мекендерін электрмен сапалы қамтамасыз етудің басты проблемасы электр желілерін, трансформаторлардың, станциялардың, электр жабдықтарының моралдық және физикалық ескіруі, сонымен қатар түрлі-түсті металлдар сату мақсатымен, соңғы кезде пайда болған электр сымдарының ұрлану фактілері көбеюіне байланысты болып отыр. Газбен қамтамасыз ету Ақмола облысы табиғи газбен газдандырылмауына және магистралды желінің жоқтығына байланысты, облыстың барлық тұрғындарының табиғи газ алуға мүмкіншіліктері жоқ. Ауылдық жердің барлық тұрғындары баллондалған газды қолданады, сондықтан облыстық елді мекендері және де Ақмола облысы түгелімен газдандыруды талап етеді. Байланыс Ауылдық елді мекендерді байланыспен қамтамасыз ету жағдайы, тұрғындардың тығыздығының төмендігі және ауылдық тұрғындардың материалдық қамтамасыз ету деңгейінің нашарлығы ауыл мен қала арасындағы байланыс қызметімен қамтамасыз ету үйлесімділігінің күрт бұзылуына әкелді. Ауылдық тұрғындардың негізгі салмағы ақпараттық шектеу жағдайында немесе ақпараттық оқшаулану жағдайында қалған. Ақмола облысында ауылдық елді мекендердің 23,8 пайызы (164) телефон байланысымен қамтамасыз етілмеген, ол орташа республика жөніндегі көрсеткіштен 13 пайызға төмен болып табылады. Ауылдық елді мекендердің телефон байланысымен қамтамасыз етілмеген аудандардың жеке салмағы Еңбекшілдер ауданында - 80 пайыз (40), Қорғалжын - 69,2 пайыз (18), Астрахан - 60 пайыз (24), Ерейментау - 55,2 (21) құрайды. Ауылда тармақталған байланыс желісінің болмауы ауылдық тұрғындарға байланыс қызметін көрсетуді ұйымдастыруға кедергі келтіреді, ол ауылдық тауар өндірушілердің қажеттілігіне кедергі келтіреді және аграрлық секторда рыноктың инфрақұрылымның қалыптасуын тежейді.

3) Әлеуметтік инфрақұрылыммен қамтамасыз ету деңгейі Денсаулық сақтау Ақмола облысын 2002 жылы медициналық мекемелермен қамтамасыз етуді талдау ауылдық елді мекендердің 589 денсаулық сақтау нысаналарымен қамтамасыз етілгендерін көрсетті, оның ішінде 54 медициналық мекеме нормативке сәйкес емес, ал 66 ауылдық елді мекендерде медициналық мекемелер жоқ (1 диаграмма) Ауылдық тұрғындарға медициналық көмекті бекітілген нормативке сәйкес, 65 медициналық қызметкерлер бөлек орынсыз, 488 фельдшерлік және фельдшер-акушерлік пункттер, 86 ауылдық және отбасылық дәрігерлік амбулаториялар, 9 ауылдық учаскелік ауруханалар, 16 орталық аудандық және аудандық ауруханалар қызмет көрсетеді. Екі отбасылық дәрігерлік амбулатория дәрігерлермен (Зеренді ауданы Еленовка, Астрахан ауданы Старо-Колутон), 9 фельдшерлік пункт орта медициналық қызметкерлермен (Шортанды ауданы-4, Ақкөл ауданы-2, Аршалы, Зеренді, Сандықтау аудандары -1ФП) толықтырылмаған. Алдын ала мәліметтер бойынша жас балалардың өлімінің көрсеткіші 1000 жаңа туған балаға 17,4-тен 13,5-ке дейін азайды. Облыстық жас балалар өлімінің көрсеткішінен қорғалжын (24,2), Астрахан (25,7), Есіл (17,1), Еңбекшілдер (16,4), Сандықтау (15,9), Ерейментау (15,6), Целиноград (15,4), Щучье (14) аудандарында жоғары. Туу көрсеткіштері алдын ала жасалған болжамдар бойынша 1000 тұрғынға 12,4-тен 13,6-ға дейін өсті. Облыстық туу көрсеткішінен қорғалжын (24,2), Целиноград (19), Егіндікөл (15,8), аудандарында, Көкшетау қаласында (14,9), Атбасар (14,5), Ерейментау (14,3), Бұланды (14) аудандарында жоғары. Әлеуметтік жағдайлардан туатын ауруларға қарсы күрес позитивті өзгерістерге жеткен жоқ. Тұрғындардың туберкулезбен ауыруы 32 пайызға өсті. Ол 100 мың тұрғынға қорғалжын 381,9 (2001 ж.-348,2), Шортанды 289,6 (2001 ж.-141,8), Атбасар 306 (2001 ж.-170,8) аудандарында, Степногорск 286,9 (2001 ж.-190,5), Целиноград 246,2 (2001 ж.-190,9) құрады. Туберкулездің асқынған түрімен ауыру саны Жарқайың (22 пайыз), Жақсы (20 пайыз), Сандықтау (18,2 пайыз), Атбасар (12 пайыз), Астрахан (11,5 пайыз) аудандарында және Степногорск қаласында (7 пайызға) өсті. Туберкулезден өлу көрсеткіштері Есіл, Егіндікөл, Шортанды, Қорғалжын, Зеренді аудандарында жоғарылады. өлгендердің ішінде бірінші рет анықталған аурулар 30 немесе өлгендердің ішінен 16 пайыз құрайды, оның ішінде Щучье, Атбасар, Астрахан, Атбасар, Қорғалжын, Целиноград аудандары, Көкшетау мен Степногорск қалалары. Денсаулық жылының іс-шаралар жоспарына сәйкес: Астрахан ауданы Жалтыр ОДА жанында жедел жәрдем бөлімшесі, туберкулезбен ауыратындарды мәжбүрлеп емдеуге арналған Щучье аймақтық туберкулезге қарсы 30 койкалы диспансер, Еңбекшілдер ауданында Макинка учаскелік ауруханасы ашылды. Жарқайың ауданында Костычев ОДА қалпына келтірілді. 40 мекенсіз орта медициналық қызметкерлердің фельдшерлік пункттері болып қайта ұйымдастырылды. Жаңа жақсартылған ғимаратқа 5 ФП, 5 ФАП, 1 ОДА күшті. Зеренді ауданының болашақ Чаглинка және Кусепск ауылдың учаскелік ауруханаларында (АУА), Бұланды ауданының Ергольская ОДА-да жөндеу жұмыстары аяқталуға жақын. Есіл ауданының Красивинская мен Двуречный АУА және Астраханка ауданының Первомайская АУА-ның заңды құжаттары бекітілу сатысында. Ақкөл санитарлық-эпидемиологиялық қызметі үшін жаңа ғимарат сатып алынды. Аршалы, Атбасар, Бұланды, Есіл, Еңбекшілдер, Ерейментау, Жақсы, Қорғалжын, Сандықтау, Целиноград, Щучье аудандарында демеушілердің есебінен денсаулық сақтау мекемелерінің материалдық базалары нығайтылды. Оларда 10 миллион теңге ремонт жүргізуге, 4,5 миллион теңге жабдықтар және оргтехника алуға бөлді. Сонымен қатар, біраз аудандарда медициналық ұйымдардың материалдық-техникалық базасын нығайтуға жеткілікті жұмыстар жүргізілмеген. Ақкөл, Ерейментау, Жарқайың, Шортанды аудандарында медициналық жабдықтардың бір де бір данасы алынбаған. Ақкөл, Еңбекшілдер, Ерейментау, Егіндікөл, Жарқайың, Жақсы, Зеренді, Қорғалжын, Шортанды және Щучье аудандарында автокөлік алынған жоқ. Ауылдағы 615 бірінші медициналық-санитарлық көмек көрсету мекемелерінің тек 29 пайызына телефон байланысы тартылған. 373 фельдшерлік пункттердің 13-іне (3,5 пайызына), 121 фельдшерлік-акушерлік пункттердің 72-сіне (60 пайызына) телефон тартылған. Ақкөл ауданында бірінші медициналық-санитарлық көмек көрсету мекемелерінің 16 пайызына ғана телефон желісі тартылған: Астрахан 11,8 пайыз, Еңбекшілдер 2,8 пайыз, Егіндікөл 28,6 пайыз, Жақсы 19,3 пайыз, Зеренді 16,3 пайыз. Ағымдағы жылда бір де бір телефон желісі Бұланды, Еңбекшілдер аудандарында тартылмаған. Фельдшерлік-акушерлік пункттердің 15-і, 373 фельдшерлік пункттердің 207-сі мұздатқыштармен қамтамасыз етілмеген. Еңбекшілдер, Қорғалжын, Шортанды аудандары Елді мекендердің 180-і дәріханамен қамтамасыз етілмеген (730 пункттен немесе 25 пайыз). Есіл, Қорғалжын аудандарында бір де бір дәріхана пункттері ашылмаған. Орта медициналық қызметкерлермен 88 мектеп, дәрігерлермен 11 мектеп жасақталған. Бірақ 401-ден 640-қа дейін оқушылары бар Ерейментау, Целиноград, Шортанды, Щучье аудандарының мектептерінде медпункттер жоқ. Жарқайыңда 23, Щучьеде 13, Астраханда 11, Көкшетау қаласында 8, Қорғалжында және Атбасарда 7-ден, Бұланды ауданында 4 медпункттер орта медициналық қызметкерлермен жасақталмаған. Ауылдық тұрғындардың денсаулық жағдайы және медициналық қызмет көрсету деңгейі оңтайлыдан елеулі артта қалған. Медициналық көмек көрсетудің сапасы мен көлемі тұрғындардың өсіп отырған сұранысын қанағаттандырмайды. Экологиялық қолайсыз жағдайларға, ішетін таза сумен қамтамасыз етудің төмендігіне байланысты тұрғындар денсаулықтарының нашарлауы көбейеді. Ауылдық емдеу-алдын алу ұйымдарының материалдық-техникалық базасы қанағаттанарлықсыз жағдайда болып отыр. Ауылдық медициналық ұйымдар негізінен оңтайландырылмаған, санитарлық-гигиеналық талаптарға сәйкес емес (не салғын, не жылы су құбырлары тартылмаған, не телефон желісі тартылмаған) үйлерде орналасқан, санитарлық көлікпен, жұмсақ және қатты керек-жарақпен, жаңа талаптарға сай медициналық жабдықтармен жеткілікті жабдықталмаған. Ауылдық денсаулық сақтау нысандарын дәріханалармен қамту толық емес. Білім беру Мектеп жасындағы балаларды мектеппен қамтуды талдау 557 АЕМ-де белгіленген нормативке сәйкес мектептері бар, 49 АЕМ-де мектептер нормативке сәйкес емес, 74 АЕМ-де мектептер жоқ (болмауы керек), білім беру нормативтеріне сәйкес 9-ында мектептер (болуы керек) жоқ (2 диаграмма). Мәдениет Ауылдық жерлерде 208 клубтық мекемелер, 377 кітапхана, 13 мұражай жұмыс жасайды. Облыста, сонымен қатар ауылдық жерлерде де мәдени мұраларды сақтау және дамыту бойынша облыстық бағдарлама жұмыс істейді тұрғын саны 300-ден артық 76 елді мекенде мәдени нысандар бар. Жалпы облыс бойынша кадрлармен жабдықтау сұрақтары шешілмеген, бұл ауылдық мәдениет қызметкерлеріне үстеме ақы төленбеуіне байланысты. Мәдениет нысандарының материалдық-техникалық жағдайы бұдан да жақсы болғанды қалайды, кітапханалардың кітап қоры толықтырылмаған, көптеген ауылдық мәдениет нысандары күрделі жөндеуді талап етеді. Спорт және туризм Денешынықтырумен және спортпен айналысу үшін облыс ауылдарында 1279 спорттық құрылыстар бар, оның ішінде: 13 стадион отыратын орны 1500 және одан да көп, 3 жүздіретін бассейн, 413 спорттық залдар, 3 шаңғы базасы, 39 атқыштық тирі, 807 жазықтық құрылыс, 531 мектеп жанындағы алаң, 276 футбол, баскетбол және волейбол алаңы, 1 жеңіл атлетикалық манеж бар. Спорттық-денешынықтыру жұмыстары ауылдық жерлерде негізінен жалпы білім беру мектептерінде жүргізіледі. Халықты жұмыспен қамту Халықты жұмыспен қамту, еңбек және әлеуметтік қорғау облыстық басқармасының мәліметі бойынша 2002 жылдың басынан өкілетті органдарға жұмысқа орналастыру сұрақтары бойынша 14667 адам өтініш білдірген, оның ішінде 7293 адам ауылдық жерден. Жұмыссыздардың жалпы санын 14284 адам, оның ішінде ауылдық жерлерде 6993 адам құрайды, жұмысқа орналастырылған адам саны 6649 немесе өтініш білдіргендердің 45 пайызы, оның ішінде ауылдық жерден 2440 адам немесе өтініш білдіргендердің 33 пайызы. Қазіргі таңда қоғамдық жұмыстар жұмыссыздықты азайтудың бір түрі болып табылады. Олар жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау қызметін атқарады және уақытша қиындықтарды бастан кешіріп жүрген азаматтарды жұмысқа орналастыруға септігін тигізеді. 2002 жылдың қаңтарынан қазан айына дейінгі мерзім аралығында 6583 адам қоғамдық жұмысқа тартылды, ауылдық жерде 2978 адам. Сонымен қатар, кәсіби даярлау және қайта даярлау халықты жұмысқа орналастыруға көмектеседі. Жұмыссыздарды кәсіби оқыту, білім беру қызметіне лицензиялары бар білім беру жүйесі мекемелерінде, «Білім», «Отан» қоғамдары филиалдарында іске асырылады. Атап айтқанда, 2002 жылдың 9 айында кәсіби оқуға 453 адам, оның ішінде 161 адам жіберілді.

4) Аудандар кесіндісінде облыстағы экологиялық жағдай Экологиялық жағдай Ақмола облысы бойынша қанағаттанарлық болып есептеледі. Радиация аясы облыс бойынша 12-ден 18 мкр/сағ дейін өзгеріп отырады. Ақмола облысының аудандары бойынша 2002 жылы ластандыратын заттарды атмосфералық ауаға тастаудың жалпы көлемі 43000 тонна құрады. Ең көп жеке салмағы Ақкөл ауданына 3710 тонна, Шортанды 6188 тонна, Щучье 4988 келеді. Ең азы Егіндікөл ауданында 530 тонна Облыс бойынша қатты тұрмыстық қалдықтар 2313 гектар аумақта жиналады. ҚТҚ орын алатын ең үлкен алаң Жақсы ауданына 500 гектар, Атбасар 266,5 гектар, Щучье 265 гектар, Целиноград 248 гектар келеді. Ең аз алаңды Ерейментау ауданы 27,3 гектар, Егіндікөл 7,5 гектарды алады. Ағындағы сулармен жинауыш-буландырғышқа түсетін ластандырғыш заттардың көлемі облыс бойынша 1025,5 тонна құрайды. Ең көп жеке салмақты Зеренді ауданы 387 тонна, Щучье 395 тонна, Аршалы 149,7 тонна алады. Астрахан ауданының Алқабас және Ұзынкөл ауылдарында «Сапалы су» бағдарламасы бойынша 2002 жылы су құбыры желілерін қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. Приишимка және Камышенка ауылдары аумақтарында Есіл өзенінің жағалауын қоқыстан санитарлық тазалау жүргізілді. Жұмыстық бағасы 2,0 млн.теңге құрады. Облыс аудандарында 4 тонна жарамдылық мерзімі өткен пестицидтер және 20 дана олардан босаған ыдыстар бар, олар көмуге жатады. Ауылдық елді мекендерде қатты тұрмыстық қоқыстар және көң уақытында шығарылмайды. Көптеген ауылдық округтерде Беккер сайлары (мал жерлеуге) және тұрмыстық қалдықтар үшін жабдықталған қоқыс қоймалары жоқ. Заозерный поселкасының жанында, №8 уран кеншінің қазғандағы қалдықтары орналасқан таулар Еңбекшілдер ауданының ең қауіпті нысаны болып есептеледі, онда радиоактивті ластануларды жою жөніндегі рекультивациялық жұмыстар көп жылдар бойы жүргізілмей келеді. Басқа да бұдан кем емес экологиялық проблема. Степногорск қаласындағы жалпы алаңы 47,8 гектар, үш сақтау қоймасы болып табылады. Су эрозиясы салдарынан көп жыл бойы топырақ ауыр металлдармен ластанып жатыр. Щучье ауданы Бурабай» курорттық аймағының тау көлдері жағдайының нашарлауы экологиялық проблеманың негізгі біреуі болып табылады. Бұл проблеманы шешу үшін: «Бурабай» ГНПП бас жоспарын әзірлеу; Зеленый Бор ауылында және Бурабай кентінде тазалау қондырғыларын салу мен жобалау; ЩБКЗ автомобиль жолдарын жөндеу және қайта жаңарту, ЩБКЗ көлдерін лайлы шөгінділерден тазалау және жобалау қажет.

5) Ауыл тұрғындарының демографиясы және көші-қоны Облыс тұрғындарының саны 2002 жылдың 1 қаңтарында 434863 адамды құрады. Осы жылдың қаңтар-қарашасында туу деңгейі (1000 адамға есептегенде) 11,2-ден 21,1 промиллге дейін ауытқиды. қорғалжын ауданында туып көбеюдің ең жоғары деңгейі (21,1 промилл) сақталуда, ал ең төмен деңгей Аршалы ауданында (11,2 промилл). Өлімнің ең жоғары деңгейі қорғалжын ауданында тіркелген (16,63 промилл), ал ең аз деңгей Жақсы ауданында (9,45 промилл). Ауылдық аумақтарда көші-қон ағымдары көп болып отыр. Ауылдық тұрғындардың Европалық ұлт өкілдері өздерінің тарихи отандарына көшуде. 1995-2002 жылдар аралығында 238381 ауыл тұрғындары өздерінің елді мекендерінен аудан орталықтарына, жақын қалаларға, облыс орталығына күшті. Ауылдық елді мекендерге 85849 адам орналасты. Көші-қон сальдосы 155235 адам құрады. Облыстық статистика басқармасының мәліметтері бойынша 2002 жылға көші-қоны жөніндегі ең жоғары теріс сальдо Шортанды ауданында 1604 адам, Зеренді 944, Жарқайың - 820 адам байқалады. Ең аз теріс сальдо Астрахан ауданында - 213 адам, Атбасарда - 233, Егіндікөлде - 275 адам. Ауылдан қалаға қоныс аударушылыр саны - 36061 адам, қаладан ауылға қоныс аударушылар саны - 13643 адам. Ауылда жұмысқа орналасу перспективасының болмауы, аудан орталығынан, негізгі жолдардан алыстығы, жолдардың қанағаттанарлықсыз жағдайлары, өткізу рыногынан қашықтығы, ауыз су сапасының төмендігі, ауруханалардың, фельдшерлік-акушерлік пункттердің, мектептердің болмауы немесе қанағаттанарлықсыз жағдайы ауыл тұрғындарын қалаға көшуінің негізгі себебі болып табылады.

6) Әлеуметтік-экономикалық даму деңгейі бойынша ауылдық аумақтарды жіктеу. Өлшем топтары бойынша АЕМ топтастыру Облыстық барлық 689 АЕМ өлшем 4 топ аймағында бағаланған (4 кесте) Экономикалық әлеует бойынша АЕМ экономикалық әлеуеті келесі критерийлер бойынша анықталады: топырақ құнарлылығы, өткізу рыногынан алысқа орналасу дәрежесі, кәсіпкерлік белсенділігі, ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өңдеуді дамыту, ауыл шаруашылық техникасымен қамтамасыз ету, иригациялық жүйені пайдалану, егістік және жайылым (3 диаграмма). Жоғары дамыған экономикалық әлеуетті топқа облыстың 107 АЕМ (15,5 пайызы) кіреді. АЕМ-дің осы топқа енетіндерінің ең көп саны Зеренді (33,7 пайыз) және Аршалы (25,7 пайыз) аудандарында. Орташа экономикалық әлеуетті 566 АЕМ (82,2 пайыз) - Еңбекшілдер, Ерейментау, Есіл, Жарқайың, Қорғалжын және Целиноград аудандарында 90 пайыздан жоғары; Ақкөл, Аршалы, Атбасар, Егіндыкөл, Еңбекшілдер, Жақсы, Жарқайың, Қорғалжын және Шортанды аудандарында 60-90 пайыз көлемінде, қалған аудандарда 60 пайыздан аз. Төмен экономикалық әлеуетті 16 АЕМ (2,3 пайыз) - Зеренді ауданы-5 АЕМ, Аршалы-3, Есіл-2, Атбасар-1, Ерейментау-1, Сандықтау-1, Буланды 1, Шортанды-2. Инженерлік инфрақұрылымның даму деңгейі бойынша Байланыстың және электр энергиясының, газбен, сумен жабдықтаудың, жолдың жағдайы және бары инженерлік инфрақұрылымның деңгейін анықтайды. Өткізілген жіктеу қорытындысында облыстың 373 АЕМ 54,1 пайызы инженерлік инфрақұрылымының дамуы жоғары деңгейдегі, 284 АЕМ 41,2 пайызы орташа деңгейдегі, 32 АЕМ 4,7 пайызы төмен топқа жатқызылған. Инженерлік инфрақұрылымының даму деңгейі бойынша АЕМ топтастыру диаграммада келтірілген (4 диаграмма). Инженерлік инфрақұрылымның даму деңгейі жоғары санаттағы АЕМ-дің ең көп саны Есіл - 100 пайыз, Ақкөл 86,2 пайыз, Бұланды 79,4 пайыз, Жарқайың 75 пайыз, Астраханка 72,5 пайыз, Зеренді аудандарында - 69,6 пайыз болды. Инженерлік инфрақұрылымның даму деңгейі орташа санаттағы АЕМ-дің ең көп саны Егіндікөл 85,7 пайызға, Ерейментау 73,6 пайызға, Еңбекшілдер 61,2 пайызға, Сандықтау 57,4 пайызға және Аршалы аудандары 54,2 пайызға келеді. Инженерлік инфрақұрылымының даму деңгейі төмен санаттағы АЕМ-дің ең көп саны Аршалы ауданында 4, Еңбекшілдер 4, Жақсы 3, Зеренді - 7 АЕМ орналасқан. Әлеуметтік даму деңгейі бойынша Тұрғындардың әл-ауқатының деңгейі бойынша және тұрақты жұмыс, моншалар мен жалпы тамақтану нысаналарының, тұрмыстық қызмет көрсету нысаналары тұрмыс үйлері, шаштараздар, тігу цехтарының, әрекеттегі ауылдық клуб немесе мәдениет үйі сияқты мәдениет мекемелерінің болуы, денсаулық сақтау мен білім нысаналарының жағдайы және бары, тұрғындарды үймен қамтамасыз ету және болуы АЕМ-дің әлеуметтік әлеуеті анықталады. Жалпы айтқанда АЕМ-дің көпшілігі 689-дан 407-і (59,2 пайызы) - өткізілген топтастыру бойынша әлеуметтік дамуы орташа топқа жатқызылады. Жоғары деңгейлі топқа 171 АЕМ, ол жалпы саннан 24,8 пайыз құрайды, ал әлеуметтік дамуы төмен топқа облыстың 111 АЕМ немесе 16 пайызы жатады. Әлеуметтік даму деңгейі ең жоғары болып Есіл ауданының 86,6 пайызы, Бұланды 66,6 пайызы, Еңбекшілдер 59,1 пайызы, Шортанды ауданының 58,8 пайызы сипатталады. АЕМ-дің әлеуметтік даму деңгейі орташа болып Жарқайың ауданында 91,6 пайызы, Целиноградта 87,2 пайызы, Жақсы ауданында 80,9 пайызы сипатталады. АЕМ-дің әлеуметтік даму деңгейі төмен болып Қорғалжын ауданында 34,6 пайызы, Зерендіде 28 пайызы, Атбасарда 17,5, Ерейментауда 15,7 пайыз, Жақсыда 14,2 пайызы есептеледі Экологиялық қауіпсіздік көрсеткіші бойынша Экологиялық қауіпсіздік келесі белгілер бойынша анықталады: радиациялық фон, топырақтық сортаңдануы және судың сапасы. Экологиялық көрсеткіштердің ең аз шектеулі деңгейінен жоғары, бірақ осы алқапта тұруға мүмкіншілік береді. Бұл - Ақмола облысының АЕМ-нің 16 пайызы (110). Оның ішінде Есіл - 100 пайыз, Сандықтау - 100 пайыз, Есіл - 16,6 пайыз, Сандықтау - 16,3 пайыз, Аршалы - 14,2 пайыз, Жарқайың - 3,8 пайыз, Ерементау - 2,6 пайыз, Целиноград - 1,9 пайыз. Осындай АЕМ үшін бағдарламаны әрі-қарай іске асыру кезеңдерінде мемлекеттік қолдаудың бірқатар шаралары ескертілген. Барлық қалған АЕМ, және де АЕМ-дің барлығы да экологиялық жағдайлары бірқалыпты, нормадан ауытқымаған топқа кірді. (5 кесте)

7) Әлеуметтік-экономикалық даму көрсеткіштерінің жиынтығы бойынша АЕМ-ді жіктеу. Аудан әкімдері ұсынған мәліметтер бойынша, жалпы тұрғындар саны 434863 адам, облыстың барлық 689 АЕМ жөніндегі топтастыру өткізілді. Оның қорытындысында 152 АЕМ (22 пайыз) жоғары дамыған әлеуетті топқа жатқызылды. 434 АЕМ (62,9 пайызы) орташа дамыған әлеуетті топта, ал 96 АЕМ (14 пайызы) аз дамыған әлеуетті топта, қалған 7 АЕМ-де (1 пайызы) тұрғындар жоқ. Даму әлеуеті жоғары ауылдық елді мекендер Дамуы жоғары әулетті сатыға (70-100 балл сомасымен) барлық критериийлерін бағалаудың жиынтық баллы 70 және одан жоғары болған 152 АЕМ жатқызылады. Дамуы жоғары әулетті АЕМ-дің ең көп саны Астрахан 45 пайызы, Бұланды 30,7 пайызы аудандарында орналасқан. Даму әлеуеті орташа ауылдық елді мекендер Дамуы орташа әулетті АЕМ категориясына (35-69 балл сомасымен) барлық критерийлерін бағалаудың жиынтық баллы 35-тен 69-ды қоса алып, 434 АЕМ жатқызылған. АЕМ саны бойынша осы топ ең үлкені. Аудандар кесіндісінде осы топқа жататын АЕМ-дің үлес салмағы шамамен бірдей. Даму әлеуеті төмен ауылдық елді мекендер Дамуы төмен әулетті категорияға (0-34 балл сомасымен) барлық критерийлерін бағалаудың жиынтық балы 1-ден 34 болған АЕМ жатқызылады. Бұдан басқа, облыста тұрғындары жоқ 7 АЕМ бар. Олар - Зеренді ауданында 4 ЕМ және де Бұланды, Ерейментау, Шортанды аудандарында біреуден.

5. Негізгі бағыттары мен Бағдарламаны іске асыру тетіктері

1) Ауылдық аумақтарды дамытуға бағытталған бюджеттік қаражаттарды тиімді пайдалану. Әлеуметтік-экономикалық критерийлері бойынша өткізілген АЕМ-ді жіктеу ауылдық аумақтарды дамыту жөніндегі мемлекеттік саясат бағыттарын оңтайландыруға мүмкіншілік береді. Инвестициялау бағыттарының экономикалық негізділігін шын бағалауға мүмкіншілік беретін аспап осы кезеңге дейін болған жоқ. Жергілікті бюджеттен облыс бойынша 2004-2006 жылдары әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымдарды дамытуға, ауыл шаруашылық өндірісін өсіруге, ауылдық тұрғын пункттердің экономикалық саласын кеңейтуге барлығы 5531,9 млн. теңге бөлу қарастырылған, оның ішінде ауыл шаруашылық өндірісін өсіруге және экономика саласын кеңейтуге 4,7 млн. теңге, инженерлік инфрақұрылымды дамытуға 1486,3 млн. теңге, әлеуметтік инфрақұрылымды дамытуға 4040,9 млн. теңге. Ауылдық аумақтарды дамыту бағдарламасын және инвестициялау нысаналарын таңдағанда бағдарламаның мақсаттары мен міндеттеріне сәйкес келесі басымдылықтар ұсынылады: құрылыс пен әлеуметтік- инженерлік инфрақұрылымын қайта құруды инвестициялауды жоғары және орташа әлеуетті дамыған АЕМ-ге бағыттау, ол үшін топтастыру мәліметтеріне сүйене отырып, инвестициялауға жататын нысаналарды анықтауға, қаржыландыру көздерінің мүмкіншілігімен балансталған сомасы және бағасын санап шығаруға әр АЕМ-гі нақты жағдай ұқыпты қаралсын. Аграрлық өндіріс пен қайта өңдеу саласының өсуі, өткізу рыногін кеңейту, кіріс әлеуметінің мөлшерін есептеу және соған сәйкес ауылдық елді мекендердің қосымша ауылға қоныс аударушыларды қабылдауға қажеттілік жағдайларда әлеуетті сыйымдылық бағдарламаларын осы АЕМ бойынша дайындау; даму әулеті төмен АЕМ бойынша экономикалық қызметтің қосымша саласын дамыту мүмкіншілігін және кірістің өсуін, тіршілікпен қамтамасыз ету қызмет деңгейін нормаға жеткізу шығындарын бағалауды, көшуге жұмсалатын шығын мүмкіншіліктерімен салыстыруды және қаржы салудың ең тиімді жолдарын қарастыру қажет. Мұнда қаражатты тек ғана көлік қатынасымен және байланыс қызметімен қамтамасыз етуге, бар білім мен денсаулық сақтау нысаналарын күрделі жөндеуден өткізуге бағыттаған орынды. Сонымен қатар, әлеуметтік-экономикалық даму деңгейінің мониторингін өткізу және экологиялық қауіпсіздік АЕМ-ді топтастыруға өзгертулер әкелетінін, осыған сәйкес инвестиция бағыттарын дәлдеп түзетулер енгізілетінін есте ұстау қажет. АЕМ топтастыру негізінде әр елді мекендер жөніндегі әкімшіліктер, ведомостволар, министрліктер ұсынған бағыттар бойынша мемлекеттік реттеу шаралары топтастырылған.

2) Ауыл шаруашылық өндірісінің өсуі және экономикалық қызмет саласының ұлғаюы, қаржыландырудың көзі және көлемі. Агроөнеркәсіптік кешенде сапасы халықаралық талаптарға сәйкес, отандық тамақ өнімдерімен бәсекелесе алатын, тиімді өндіріс көрсеткіштері басым бақыт болуы тиісті. Ақмола облысының 2005 жылдың соңына аграрлық өнеркәсіптік кешенінде бәсекеге қарсы тұра алатын өнімнің негізі құрылуы, өндіріс рыногы тепе-теңдігі және кеңейтілген экспорттық мүмкіндіктердің іске асырылуы қарастырылған Қазақстан Республикасы Президентінің 2002 жылы 5 маусымдағы №889 Жарлығымен бекітілген, Қазақстан Республикасының 2003-2005 жылдарға арналған Мемлекеттік аграрлық азық-түлік бағдарламасы шеңберінде Ақмола облысының ауыл шаруашылық өндірісін дамыту жүзеге асырылады. 2003 жылдың наурызында аймақтық аграрлық азық-түлік бағдарламасының қабылдануымен, облыста ауыл шаруашылығын және оның байланысты салаларын кешенді дамытудың негізі салынған. Облыстық ауыл шаруашылық аймақтары ресурстық әлеуетін және табиғат-климаттық жағдайларын есептеу мен орналастыру және мамандандыру негізінде болашақта 2003-2005 жылдары ауыл шаруашылық өндірісін (өсімдік және мал шаруашылықтары) әрі қарай дамыту жоспарланып отыр. Қойылған міндеттерді шешу үшін мал шаруашылығының жоғары тауарлы түрлері, жер шаруашылығы және агротехникадағы ғылыми жетістіктері мен ауыл шаруашылық өнімдері негізінде өндірістің тиімді жүйесін ұйымдастыру, ауыл шаруашылық кешенін дамытуды жалғастыру, оның негізінде сыртқы рыногта ауыл шаруашылық өнімдерінің сатылу көлемін көбейту және ішкі рыногтағы қажеттілікті қамтамасыз ету алдын ала қарастырылады. Өсімдік шаруашылығы өнімдерінің өнімдірудің тиімділігін көтеру үшін, модернизацияланған жаңа жинау машиналары мен агрегаттарына ауысуымен, минеральдық тыңайтқыштар, өсімдіктерді сақтау заттарын, тұқымның элиталық сорттарын қолданумен, облыс аймақтары бойынша өндірісті мамандандыру, аз ауыспалы егіс айналымын игеру және қара буллы алаңды көбейту, астық дақылдары өндірісіне ылғал қорын сақтайтын технологияны енгізу қарастырылады. Мал шаруашылығында ірі және орташа тауар өндірісінің дамуы жалғасады, сатып алу мен мал шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеу көлемін көбейту, жасанды ұрықтандыру пункттер желісін кеңейту, ветеринарлық қызмет көрсетуді жақсарту жөніндегі шаралар қабылданады. Мал шаруашылығы өндірісін көтеруге қолдау көрсету және ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өңдеу бойынша керек-жарақ алу үшін экономикалық қызмет саласын кеңейту мақсатында жергілікті бюджеттен 4,7 млн. теңге бағдарламада жоспарланған.

3) Инженерлік инфрақұрылымды дамыту, қаржыландыру көзі және көлемі Сумен жабдықтау Ауылдық тұрғындардың болашағын анықтайтын факторлардың бірі болып, сумен жабдықтау жүйесі табылады. Жеке қажеттілік үшін алатын су көзі бойынша сумен жабдықтау жүйесінің жағдайын бағалау жүргізіледі. Елді мекендерді сумен жабдықтауда жер асты сулары, әсіресе шаруашылық-ішетін су мәнінде негізгі рольді атқарады. Облыстың қазіргі шаруашылық-ішетін сумен жабдықтау құрылымында жер асты сулары 29,7 пайыз құрайды (тәулігіне 56,4 мың куб). Облыстық жер асты суларының 1,0 г/литр дейін минералмен болжамды қоры тәулігіне 2731,5 мың куб болып бағаланады, оның ішінде ішетін су тәулігіне 991,0 мың куб немесе жалпы көлемнен 35 пайызы. АЕМ-ді сапалы сумен қамтамасыз етудің шешімі 2004-2006 жылдарға «Ауыз су нысандарының құрылысы және қайта өңдеу» аймақтық бағдарламасын жүзеге асыру болып табылады.бағдарламаны жүзеге асыру үшін қажетті жалпы инвестиция көлемі 1135,6 млн. теңге мөлшерінде анықталған, оның ішінде 1016,5 млн теңге республикалық бюджет қаражаты, 119,1 млн теңге жергілікті бюджет қаражаты. Бағдарлама, жұмыс жасап жатқан сумен жабдықтау жүйесін, олардың пайдалану жағдайын демеу үшін, қалыпқа келтіру және жетілдіру жұмыстарын қарастырады. 31 су құбыры торабын қайта құру жоспарланған: олардың 2004-2005 жылдары Селеті топтық су құбырын барлығы 240,0 млн теңге сомасына қайта құру, қорғалжын ауданының қорғалжын ауылындағы таратушы су құбыры торабын 91,5 млн теңге сомасына, су құбыры торабын қайта құру және Ақмола облысының Ақкөл, Бұланды, Егіндікөл, Ерейментау, Жарқайың, Сандықтау, Целиноград жөнге Шортанды аудандарында, барлығы 2005 жылы- 474,9 млн теңге және 2006 жылы -350,1 млн теңге, жұмыс жасап жатқан сумен жабдықтау жүйесін кеңейту жоспарланады. Жоғарыда аталған жұмыстардың орындалуы ауылдық елді мекендерді кепілді сапада және қажетті көлемде ауыз суымен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Ауыл жолдары Жергілікті автомобиль жолдарының 2004-2006 жылдарда дамуының жүзеге асырылуына аса көңіл бөлінеді. Автомобильдік жолдардың және олардың құрылымдарының жағдайын жақсарту және сақталуын қамтамасыз етудің негізгі бағыты болып, жергілікті бюджет қаражатының үлестік қатысуы негізінде орта және ағымды жөндеу жұмыстарын өткізу, барлық АЕМ-ді көліктік жеткіліктілікпен қамтамасыз ету, табылады. Бағдарламаға енгізілген, «Жолдарды жергілікті деңгейде пайдалану» бюджеттік бағдарламасы, жол инфрақұрылымының дамуымен сонымен қатар, барлық АЕМ-ді көліктік жеткіліктілігімен, автомобиль жолдарында жыл бойына тоқтаусыз және қауіпсіз қозғалыспен қамтамасыз етеді. Ауылдық жерде инженерлік инфрақұрылымның дамуы көптеген елді мекендердің көлік торабын елеулі және сапалы түрде жақсартады. Айталық, 2004 жылы 105 млн теңге сомасына жалпы ұзындығы 312,5 км ауылдық автомобиль жолдарында ағымды жөндеу жүргізіледі. Сонымен қатар, 2005 жылы 743,1 млн теңге сомаға 2212 км-ге, 2006 жылы 519,0 млн теңге сомаға 1545 км ауылдық автомобиль жолдарында ағымды жөндеу жүргізіледі.

4) Әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту. Білім беру 2002 жылы білім ұйымдары мен басқармаларынан жіберілді: Білім туралы», Білім» мемлекеттік бағдарламасы, Қазақстан Республикасының тілдері туралы»Қазақстан Республикасының Заңдарын іске асыру; әр баланың орта білім алуға конституциялық құқығын қамтамасыз ету; білім ұйымдарын күзгі-қысқы кезеңдегі жұмысқа дайындау, бөлімді қаражаттандыруды жаңарту; тәрбиелеу бағдарламасының кешендерін іске асыру, бастауыш және орта кәсіптік білімдер жүйесін дамыту. Ауылда 2005 жылға дейін білім жүйесін дамыту Ауыл мектебі»бағдарламасының шеңберінде жүзеге асырылады. Бағдарлама Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2002-2004 жылдарға арналған Бағдарламасына және оны іске асыру жөніндегі шаралар Жоспарына сәйкес дайындалған. 2010 жылға дейін ауылдағы білім сапасын көтеру үшін қарастырылады: міндетті орта біліммен мектеп жасындағы балаларды толық қату жөніндегі шараларды іске асыру; ауылдық жердің балалары үшін интернат мекемелерін және ауылдық жалпы білім беру мектептер жүйесін облыс пен аудан орталықтарында дамыту, оның ішінде дарынды балалар үшін кепілді мемлекеттік норматив негізінде білім ұйымдары жүйесін; білім ұйымдарында 5-6 жастағы балаларды міндетті мектепке дейінгі дайындық жүргізу; ауылдық аз жасақталған мектептердің тиімді үлгілерін біртіндеп әзірлеу және енгізу; Ауылдық аз жинақталған мектеп қызметін реттейтін нормативтік құқықтық базаны жетілдіру; әр түрлі қаржыландыру көздері, оның ішінде жергілікті бюджет, демеушілер қаражаты, халық аралық ұйымдар арқылы ауылдық мектептерді, колледждерді және кәсіптік мектептерді (лицейлер) компьютер техникасымен, қажет спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету жөніндегі жұмыстарды жалғастыру; техникалық мүмкіндіктер бар жағдайларда ауылдық білім беру ұйымдарын Қазақстанның біртұтас білім беру жүйесіне және Интернетке телкоммуникация арқылы қосу жөніндегі жұмыстарды жалғастыру; ауылдық білім беру ұйымдарының материалдық техникалық базаларын нығайту, жаңа буын әдістемелік әдебиеттерімен және оқулықтарымен қамтамасыз ету, ауылдық жалпы білім беру, кәсіптік мектептерінде (лицейлер) және колледждерде оқушылармен тәжірибелер жүргізу үшін жерді пайдалануына беру; ауылдық жерде жұмыс істеу үшін келген және жоғары, орташа кәсіптік оқу орындарын бітірген жас мамандарды жергілікті бюджет есебінен тұрғын үймен қамтамасыз ету. Кәсіптік мектептердің (лицейлердің), колледждердің, жалпы білім беру мектептерінің, мектепке дейінгі және мектептен сырт мекемелердің білім беру қызмет құқығын лицензиялауды мақсатты бағыттап жүргізу қажет. Осы бағдарламаны іске асыру үшін Мемлекет республикалық бюджеттен 453,8 млн. теңге және жергілікті бюджеттен 2,4 млрд теңге бөлу белгілеген. Білім нысандарын салу үшін жергілікті бюджеттен 569,1 млн және жөндеу және қайта құруға 1,7 млрд. теңге бөлінеді. Білім беру ұйымдарының материалдық техникалық базаларын нығайту, компьютер сыныптармен жабдықтау, мектепте қазіргі заманғы сыныптың барлығы толық білім алудың алдыңғы қатарлы кепілі болады. Білім беру құрылымдарында материалдық- техникалық базаларды нығайту үшін жергілікті бюджеттен 163,0 млн. теңге бөлу қарастырылады. Денсаулық сақтау Облыстық денсаулық сақтау саласын дамытудың негізгі бағыттары болашақта мыналар болады: Қазақстан Республикасы Президенті Н.Ә.Назарбаевтың ауылдық аумақтарды дамыту туралы нұсқауына байланысты ауылдық тұрғындарды кепілді бірінші медициналы-санитарлық көмекпен қамтамасыз ету басымды сала болып қалады. Алға қойған міндеттерді жүзеге асыру үшін жоспарланады: ауылдық емдеу мекемелерінің материалдық-техникалық базаларын нығайту, оның ішінде ерекше ФАП, ОДА, АУА, ол үшін жергілікті бюджеттен 323,0 млн. теңге сома бөлу қарастырылды; емдеу процессінің сапалы жаңа деңгейіне өту мақсатында емдеу технологиялары мен диагностиканың жаңа түрлерін пайдалану арқылы жеделдету, негізінде қазіргі емдеу хаттамаларын стационарлық емдеу медициналық көмек көрсету кезеңдерін қысқарту арқылы енгізу. Стационарлық көмек саласының аса маңызды бағыты аз қаржы жұмсалатын күндізгі стационарда ауруларды емдеу болып табылады. Осы сұрақтарды шешу Медицинаның осы сұрақтарының шешуі қазіргі заманғы телемедицинаны енгізу болады. Телемедицинаны сатып алу үшін республикалық бюджеттен 452,1 млрд. теңге бөлінген; балалар мен аналарға сапалы медициналық көмекке қол жеткізу мүмкіншілігімен және кепілді қамтамасыз ету мақсатында Көкшетау қаласында облыстық перинаталдық орталығы перзентхана бөлімін 175,2 млн. теңге сомаға салу жоспарланған; аумақтық бағдарламаларды іске асыру: бала мен ананы қорғау, салауатты өмір салтын қалыптастыру және насихаттау, диабет, ЖИТС күрес және т.б.; денсаулық сақтауды жеткілікті қаржыландыру арқылы тұрғындарды кепілді медициналық көмек көлемімен қамтамасыз ету, денсаулық сақтау ұйымдарын жалпы бюджеттік қаржыландыру құрылымдарында дәрі-дәрмектік көмек шығындар бөлшегін 30 пайызға дейін көбейту; тұрғындарды сапалы ауыз суымен қамтамасыз ету; ауылдық денсаулық сақтаудың емдеу алдын алу кәсіпорындарын кепілді қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелерге ауыстыру. Аудан тұрғындарына жергілікті деңгейде сапалы және уақытында стационарлық медициналық көмек көрсету, тұрғындардың медициналық көмекке қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін жағдайлар жасауға жалпы облыс бойынша денсаулық сақтауға: Республикалық бюджеттен: 2005-2006 жылдары облыстық перинаталдық орталығы перзентхана бөлімі құрылысына 175,2 млн. теңге; 2005-2006 жылдары облыстық туберкулезге қарсы ауруханасының балалар бөлімінің құрылысына 237,4 млн. теңге; Жергілікті бюджеттен: денсаулық сақтау нысандарының құрылысына 40,3 млн теңге қаржы қарастырылады; денсаулық сақтау нысандарының күрделі жөндеуге 655,1 млн теңге, оның ішінде 2004 жылы 7 нысан 60,8 млн теңгеге, 2005 жылы 454,2 млн теңге және 2006 жылы 140,2 млн теңге қаржы қарастырылады; облыстың 40 елді мекеніне алғашқы медико-санитарлық көмек арнайы амбулаторлы-поликлиникалық көмек көрсетуге барлығы 16,3 млн теңге, оның ішінде 2004 жылы 0,3 млн теңге, 2005 жылы 16,0 млн теңге; халыққа жергілікті жерде стационарлық медициналық көмек көрсетуге Бұланды ауданында 23 елді мекенде 2005 және 2006 жылдары 2,0 млн теңге қарастырылады. Мәдениет Еліміздің Президенті жариялаған, ұзақ мерзімге ауылды көтеру Бағдарламасына сәйкес әзірленіп жатқан бағдарлама бойынша ауыл мәдениетінің қажеттіліктеріне ерекше көңіл бөлінген. Осы контекстегі маңызды шаралардың бірі облыстық халық шығармашылығы байқауы, осы жылы байқаудың орталығы аудандарға ауыстырылып, халық тікелей тығыз қоныстанған жерлерде өтеді. Негізгі міндеттері әр елді мекендерде мәдениет ошақтарын ашу, ол үшін жекеменшік түрлеріне байланыссыз барлық клубтарды, кітапханаларды қалпына келтіру қажет. Олар тиімді жұмыс істеу үшін кадрлар даярлау, олардың біліктілігін көтеру қажет болады. Мәдени кештерді ұйымдастырудың ел көп жиналатын бір түрі есебінде кино қызметін жандандыру қажет. Ауыл мәдениеті мен кештерін дамытудың басым бағыттары болып анықталған: жұмыс істемейтін мәдениет мекемелерін қалпы келтіру жөніндегі пәрменді шаралар қабылдау: ауданның мәдениет бөлімдері, кітапханалар, кинотеатрлар; әзірленіп жатқан әлеуметтік нормативтер негізінде саланың тиімді инфрақұрылымын қамтамасыз ету; мемлекеттік мәдениет мекемелері мен кәсіпорындарының материалдық-техникалық базасын нығайту; ауыл тұрғындарын ақпараттық-ағарту қызметімен және мәдени-кеш кешендерімен қамтамасыз ету; ауыл кітапханаларының кітап қорын отан және әлем классиктерінің шығармаларымен, қазіргі жазушылардың кітаптарымен, баспасөз басылымдарымен толықтыру. Ауыл кітапханаларын Интернет жүйесіне қосылған компьютер техникасымен қамтамасыз ету жөніндегі қажет шараларды қабылдау; нормативтік құжаттарға сәйкес аудандық Мәдениет үйі, ауылдық Мәдениет үйі, клубтар мен кітапханалар штаттарын жабдықтау. Облыста 2006 жылға дейінгі мерзім аралығында мәдени-демалу және ақпаратты-ағартулық қызмет саны өсуі қарастырылған, осы мақсатқа 434,1 млн теңге, мемлекеттік мекемелердің материалды техникалық базасы 146,0 млн теңге, мәдени нысандарға күрделі жөндеу және бұрын жұмыс істеген мәдени нысандарды қайта қалыпқа келтіруге 288,1 млн теңге қарастырылады. Спорт және туризм Салауатты өмір салты Республиканың әр азаматы денсаулығының кепілі болады. Спорт және туризммен шұғылдану адам өмірінде маңызды орын алады. Барлық дамыған елдер, озық адамзат спорт және туризммен айналысуға ерекше көңіл бөледі. Біздің елде басымдылығы бойынша спорт пен туризм ең соңғы орын алмайды. Ақмола облысы бойынша спорттық ұйымдардың материалдық-техникалық базаларын нығайту және спорт жөніндегі әдіскерлерді қаражаттандыру үшін жергілікті бюджеттен 5,3 млн. теңге бөлінеді. Ауыл спортының жағдайын жақсарту үшін жергілікті бюджет қаражаты есебінен балалар және жасөспірімдер спорттық мектептерін 2004 жылы- 1,6 млн. теңгеге, 2005 жылы -2,0 млн. теңге, 2006 жылы 1,7 млн. теңгеге спорт құралдармен жабдықтау қарастырылған. Облыс аудандарында дербес денешынықтыру және спорт бөлімдерін ашу қарастырылуда. Спорттық жасөспірімдік клубтар ашу, денешынықтыру және спорт бойынша ауылдық округтерде штаттар қалпына келтірілу бойынша жұмыс жүргізіледі. Халықты әлеуметтік қорғау Әр елде, әр қоғамдық-экономикалық құрылымдарда, өз қалауынсыз күтімді қажет ететін, әлеуметтік жікке жататын тұрғындар болады. Ол біздің елде де ауқымды және мемлекеттің көмегімен шешуді қажет ететін проблема болып отыр. Ақмола облысы бойынша халықты әлеуметтік қорғауды шешу үшін жергілікті бюджеттен барлығы 126,6 млн. теңге бөлу қарастырылған: оның ішінде Целиноград ауданындағы Малотимофеевка селосында екі пәтерлі 8 үйдің құрылысын салуға 17,0 млн. теңге, қарттар үйлерін, соғыс және еңбек ардагерлері үйлерін күрделі жөндеуге 57,8 млн. теңге және материалдық-техникалық базасын нығайтып, автокөліктер сатып алуға 50,8 млн. теңге. әлеуметтік қорғауға мұқтаж адамдардың тұрмыстық жағдайының жақсаруы белгіленген міндеттерді орындау қорытындысынан күтіледі. Халықты жұмыспен қамту Ауылдық аумақтарды дамыту бағдарламасы кедейшілікті азайту бағдарламасымен өзара байланысты. Кедейшілікті азайту бойынша аймақтық бағдарламаның негізгі мақсаты экономикалық өсу, жұмыспен қамту, әлеуметтік осал топтарды қолдау, кедейшіліктің әлеуметтік-демографиялық, экологиялық және инфрақұрылымдық кері факторларын азайту, халыққа денсаулық сақтау және білім беру қызметтеріне қол жеткізуін жақсарту арқылы кедейшілік деңгейін төмендету болып табылады. Халықты жұмыспен қамтуды жоғарлату және жұмыссыздар санын азайту мақсатымен Халықты жұмыспен қамту, еңбек және әлеуметтік қорғау облыстық басқармасының мәліметі бойынша облыста 2003-2005 жылдарда Кедейшілікті азайту бойынша аймақтық бағдарламасы шеңберінде келесі шаралар қолданылады: жұмыс күшімен өзара алмасу мақсатымен, аймақтардың еңбек рыногында мониторинг жүргізу; жұмыспен қамту сұрақтары бойынша нормативтік заңдылық базасын жетілдіру; вакансия жәрмеңкесін, жұмыс іздеу Клубын жүйелі тәжірибеге алу; қаланың, ауылдық инфрақұрылымының дамуына бағытталған, басымдылық ретімен қоғамдық жұмыстар ұйымдастыру; ауылдық жерлерде қоғамдық жұмыс ұйымдарын активтендіру; облыстық, қалалық, аудандық еңбек рыноктарын жұмыс күшіне деген сұраныстарына жүйелі түрде мониторинг жүргізу; жергілікті еңбек рыногы сұранысы есебімен, жұмыссыздарды кәсіби даярлау және қайта даярлау жүйесін жетілдіру; ауылдық жерлерде тұратын жұмыссыздарға біліктілігін жетілдіру және оларға жаңа мамандық алу үшін жағдай жасау; жоғарғы, орта және бастауыш кәсіби білім беру базасында жұмыссыздарды кәсіби даярлау және қайта даярлаумен қамтамасыз ету.

5) Ауыл тұрғындарын көшірудің тиімді үлгілерін әзірлеу АЕМ-ді әлеуметтік-экономикалық даму деңгейі бойынша жүргізілген жіктеу және ауыл халқын әлеуметтік және коммуникациялық кешендері қызметімен қамтамасыз етуді жоғарлату бойынша іс-шаралар жүзеге асыру ауыл тұрғындарын көшіруді жобалау үшін негіз құрайды. Ауыл тұрғындарын көшірудің тиімді үлгілерін жобалау барысында алғашқы кезекте, өндірістік күштерді орналастыру схемасы есепке алына отырып, бар жұмыс орнын кеңейту, сумен, медициналық және білім беру қызметімен қамтамасыз етудегі қосымша ұйымдастыру бойынша нақтылы алғышарттар жасалатын жоғары және орташа әуелеті бар АЕМ-дер дамуы керек екені ескеріледі. Сонымен қатар, халықты бірінші кезекте көшіру керек деп саналатын, даму әлеуеті неғұрлым төмен елді мекендерді және экологиялық жағдайы қолайсыз елді мекендерді айқындау қажет. АЕМ-ді басқару бойынша құрылымдарды нығайту үшін ауылдық округте әкімінің аппаратын ұлғайту керек. құқықтық-нормативтік база құру бірталай уақыт алуды талап етеді, осыны ескере отырып, ауыл тұрғындарын көшірудің тиімді үлгілерін жобалау табиғи-климаттық зонаға және ұлттық схемаға байланыстырғанда ауылдарды көшіру 2006 жылдық соңына сәйкес келуі мүмкін.

6) Ауыл халқының көші-қон ағынын басқару Ауыл халқының көші-қонын мемлекеттік реттеу Көші-қон ағынын реттеу ауыл аумақтарын дамыту бағдарламасының бірден-бір маңызды құрамы болып табылады. Көші-қон саласындағы қоғамдық арақатынас қазіргі уақытта Қазақстан Республикасының «Халықтың көші-қон туралы» Заңымен реттеледі, осыған сәйкес халықты тұрғылықты орын таңдауда азаматтарға мәжбүрлік жасауға болмайды. Сонымен қатар, Заңда ішкі көші-қон сұрақтары да реттелмеген. Сондықтан бағдарламаның екінші кезеңін жүзеге асыру мақсатында ауылдық көшкіндер жөнінде келесі жағдайларды қарастыру қажет: ауыл халқының көш-қон ағынының көлемін болжау; қалалардағы, кенттердегі, ауылдық жерлердегі өнеркәсіптер, көлік, сауда, ауыл шаруашылық, әлеуметтік салалар мен инфрақұрылым қызметі нысандарында және әкімшілік-аумақтық бөлу шеңберінде жұмыс орынның өсуін болжау; көшкен тұрғындар үшін ынталандыру жасау, мемлекеттік кепілдік және жеңілдіктер, жәрдем ағы мен өтемдер беру; қоныс аударушылардың қоныстануы мен орналасуы үшін 1 қоныстанушыға және оның жанұясына шаққандағы бекітілген норматив негізінде қажетті қаражат шығынын есептеу; қоныстану мен орналасу шығындарын азайту және оларды бюджеттік қор мүмкіншіліктерімен үйлестіруге негізделген көш-қон ағымының тиімді сызбасын әзірлеу. Ауыл халқының көші-қонын басқарудың кезеңдері Осы бағдарламаның дайындалуы ауыл тұрғындарын тиімді орналастырудың оңтайлы сызбасын құрастыру, экономикалық келешегі бар жерлерге және ауыл тұрғындары табысының қолайлы деңгейін қамтамасыз ететін ресурстарды шоғырландыруға мүмкіндік беретін ауылдық аумақтарды тиімді дамыту бойынша іс-шаралар қабылдау қажеттігінен туындаған. Бағдарламаның басты кезеңдерінің бірі болып ауыл тұрғындарын таратып орналастырудың түрін жасау және оны жүзеге асыру болып табылады. Көш - қонды басқарудың негізгі міндеттері болып мыналар саналады: әрбір АЕМ әлеуетті сыйымдылығын бағалау тұрғындарды кезеңді қоныс аудару үшін бірінші кезектегі дәрежелері бойынша әлсіз елді мекендер тізімін анықтау; әлеуетті көш-қон санын орналастырудың әр кезеңдері үшін, халықтың жаңа орналасатын жерді қалауын есептеумен, мүмкін қоныс аудару жағдайлардың қолайлылығын анықтау; рецепиент-мекендердің әлеуеттік мүмкіндіктерімен көлемнің өзгеру ара қатынасын талдау; ауыл тұрғындарын таратып орналастыруды оңтайландыру бойынша шараларды жүзеге асыру ауыл тұрғындарының өмір сүру деңгейін неғұрлым жоғарлатуды қамтамасыз ету ауылдық аумақтарды дамытудың тұрақты негіздерін жасау; Ауыл тұрғындарын таратып орналастыруды қалыптастыру бойынша шараларды жүзеге асыруды оңтайландыру бойынша іс-шараларды ішкі көші-қонды реттеу жөніндегі жеке бағдарлама шеңберінде жүзеге асыру қарастырылады деп күтілуде.

7) Нормативтік-құқықтық қамтамасыз ету Бағдарламаны жүзеге асыруға бөлінетін қаржыны 2004-2006 жылдарға облыстық бюджет жобасын дайындаған кезде алдын-ала ескеру қажет. Елді мекендегі заңды тұлғаларды құру және жою үрдістерін оңтайлау ауыл тұрғындарының әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымдармен қамтамасыз ету нормативтерін талқылау бойынша ұсыныстар енгізу. Бағдарламаның негізгі іс-шараларын ғылыми негіздеу үшін, сонымен қатар тұрғындарын әлеуметтік және инженерлік инфрақұрылымдармен қамтамасыз ету салалық нормативтерін талқылауда бұл үрдіске ғылыми мекемелерді тарту қажет. «АӨК экономикасының,ҒЗИ және ауылдық аумақтарды дамыту» РМК авторлық ұжымы ауылдың әлеуметтік саласына және АЕМ дамуын оңтайландыруға мүмкіндік беретін ауылдық аумақтардың әлеуметтік нормативтерін даярлау бойынша жетекші ғалым ауыл шаруашылық-экономистерінің ұсынымдарын және әдістемелік ұсынымдар топтамасын ұсынады.

6. Қаржымен қамтамасыз ету Бағдарламаны іске асыру үшін 8 млрд. 444 млн. теңге қажет, оның ішінде республикалық бюджеттен 2 млрд. 912 млн. теңге және жергілікті бюджеттен 5 млрд. 532 млн. теңге. (7 кесте).

7. Күтілетін нәтижелер

1) Ауылдық елді мекендерінің халқының табыс деңгейін жоғарлату Бағдарламаны жүзеге асыру нәтижесінде, ауыл экономикасының нақты өсуі және халықтың өмір сүру деңгейінің жоғарлауы негізінде әлеуметтік игілікке тең пайдалануға қол жетерліктей ауыл халқын жағдайын жақсартатын тұрақты қызмет жүйесі құрылады

2) Ауыл шаруашылық өндірісінің өсуі және экономикалық қызмет саласының ұлғаюы Ауыл тұрғындарының табыс деңгейін жоғарлату екі бақыт бойынша іске асырылады өндіріс көлемінің өсуі, ауыл шаруашылық өнімін өңдеу және кәсіпкерлік қызмет көрсететін субъектілерді, ауылдағы рыноктық инфрақұрылымды құруды ынталандыру. Берілген бағдарламаны жүзеге асыру нәтижесінде қосымша 31 жаңа кәсіпорын және орта және шағын бизнес өндіріс орындары және 500-ден артық жұмыс орындары ашылады. Қойылған міндеттерді шешу үшін агроөнеркәсіптік кешенді дамыту және оның негізінде халықтың ауылшаруашылығы өнімдеріне сұранысын қамтамасыз ету күтіледі.

3) Инженерлік инфрақұрылымды дамыту, қаржыландыру көзі және көлемі Сумен жабдықтау Жопарланған 31 су құбыры торабын қайта құру облыстың 15 елді мекенін ауыз суымен қамтамасыз етеді. қорғалжын ауданының қорғалжын ауылындағы таратушы су құбыры торабын 91,5 млн теңге сомасына, су құбыры торабын қайта құру және Ақмола облысының Ақкөл, Бұланды, Егіндікөл, Ерейментау, Жарқайың, Сандықтау, Целиноград және Шортанды аудандарында барлығы 2005 жылы 474,9 млн теңге және 2006 жылы 350,1 млн теңге жұмыс жасап жатқан сумен жабдықтау жүйесін кеңейту жұмыстарының орындалуы ауылдық елді мекендерді кепілді сапада және қажетті көлемде ауыз сумен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Ауыл жолдары Ауылдық жерде инженерлік инфрақұрылымның дамуы көптеген елді мекендердің көлік торабын елеулі және сапалы түрде жақсартады. Айталық, 2004 жылы 105 млн теңге сомасына жалпы ұзындығы 312,5 км ауылдық автомобиль жолдарында ағымды жөндеу жүргізіледі. Сонымен қатар, 2005 жылы 743,1 млн теңге сомаға 2212 км-ге, 2006 жылы 519,0 млн теңге сомаға 1545 км ауылдық автомобиль жолдарында ағымды жөндеу жүргізіледі. Берілген бағдарламадан күтілетін нәтиже жергілікті жерлердің автомобиль жолдарының көліктік-пайдалану жағдайын жоғарлатады, ауыл жолдарының техникалық жағдайын және жүру қауіпсіздігімен қамтамасыз етеді.

4) Әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту Білім беру Ауылда 2005 жылға дейін білім жүйесін дамыту «Ауыл мектебі» бағдарламасының шеңберінде жүзеге асырылады. Мемлекеттік білім беру қызметіне баршаға бірдей қол жеткізу бар оқу орны торабының сақталуын және оның әрі қарай дамуы шаралары қарастырылады. 3 елді мекенде мектеп құрылысы жүргізіледі, 176 АЕМ-де 223 білім беру нысанасында күрделі жөндеу жұмыстары жүргізіледі. Бағдарлама жүзеге асыру білім ұйымдарында 5-6 жастағы балаларды міндетті мектепке дейінгі дайындық жүргізуге, ауылдық аз жинақталған мектептердің тиімді үлгілерін біртіндеп әзірлеу және енгізуге. Ауылдық аз жинақталған мектеп қызметін реттейтін нормативтік құқықтық базаны жетілдіруге, ауылдық білім беру ұйымдарының материалдық-техникалық базаларын нығайтуға, жаңа буын әдістемелік әдебиеттерімен және оқулықтарымен қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Денсаулық сақтау ауылдағы денсаулық сақтау жүйесін дамыту міндеттері, медициналық қызмет көрсету рыногында қаржы құралдарын жетілдіру жолымен н жүзеге асыру, ауыл тұрғындарын медициналық қызметпен қамтамасыз етуге қол жеткізуді жетілдіру, салауатты өмір салтын насихаттау бойынша іс-шараларды активтендіру жолдарымен қарастырылады. Бағдарламаны іске асыру барысында 2 ірі медициналық мекеме құрылысы салынып, 152 АЕМ-де 157 денсаулық сақтау нысандарында күрделі жөндеу жұмыстары жүргізіледі. Берілген бағдарлама жүзеге асыру, емдеу процессінің сапалы жаңа деңгейіне өту мақсатында емдеу технологиялары мен диагностиканың жаңа түрлерін пайдалану арқылы жеделдетуді, негізінде қазіргі емдеу хаттамаларын стационарлық емдеу медициналық көмек көрсету кезеңдерін қысқарту арқылы енгізуді. Стационарлық көмек саласының аса маңызды бағыты аз қаржы жұмсалатын күндізгі стационарда ауруларды емдеуді. Сонымен қатар, балалар мен аналарға сапалы медициналық көмекке қол жеткізу мүмкіншілігімен және кепілді қамтамасыз етуді қамтамасыз етеді. Мәдениет Іс-шаралар жүргізу нәтижесінде елді мекендер мәдениет саласының қалыпты инфрақұрылымын құруға, мәдениет қызметіне кеңінен қол жеткізеді. 2006 жылға дейінгі мерзім аралығында мәдени-демалу және ақпаратты-ағартулық қызмет саны өсуі қарастырылған, осы мақсатқа 434,1 млн теңге, мемлекеттік мекемелердің материалды техникалық базасы 146,0 млн теңге, мәдени нысандарға күрделі жөндеу және бұрын жұмыс істеген мәдени нысандарды қайта қалыпқа келтіруге 288,1 млн теңге қарастырылады Әрбір елді мекенде мәдениет ошақтарын ашу, клубтарды, кітапханаларды ашу, мәдени кештерді ұйымдастырудың ел көп жиналатын бір түрі есебінде кино қызметін жандандыру күтіледі. АЕМ-де экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету Қоршаған ортаны қалыпқа келтіру бойынша жұмыс жүргізіледі. Жалпы бағдарламаны жүзеге асыру ең алдымен даму әуелеті жоғары және орташа елді мекендегі, жұмысқа тартылудың, халықтың табысы көбейгенінің, кедейшіліктің азаюының, сыртқы көші-қон және облыс ішіндегі көші-қонды реттеудің есебінен ауыл халқының әл-аухатын әрі қарай өсіреді.

8. Ақмола облысы ауылдық аумақтарын дамытудың 2004-2006 жылдарға арналған аймақтық бағдарламасын жүзеге асыру іс-шараларының жоспары № Іс-шаралар Аяқтау түрі Орындалуына жауаптылар Орындалу мерзімі Болжанылған шығындар, мың. теңге Қаржы-ландыру көзі 2004ж 2005ж 2006 ж 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1) Ауыл шаруашылық өндірісінің өсуі және экономикалық қызмет саласының ұлғаюы, қаржыландырудың көзі және көлемі 1 Егістік алқабын кеңейту, экономикалық пайдалы дақылдардың өнімділігін жоғарлату, ауылшаруашылығы мал басын көбейту және олардың өнімділігін арттыру, ірі және орта мал шаруашылықтарын құру есебінен ауылшаруашылық өндірісін өсіру. ОАШБ-на ақпарат Аудан әкімдері, ҚР АШМ ОАБ (келісім-мен) Желтоқсан әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 2 Ауылшаруашылығы өндірісіне ғылыми негізделген, ресурстар сақтаушы агротехнологияны енгізу бойынша жұмысты жалғастыру. ОАШБ-на ақпарат Аудан әкімдері, ҚР АШМ ОАБ (келісіммен) Желтоқсан әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 3 Ауыл кәсіпкерін қолдау және әрбір АЕМ-нің табысын жоғарлату бойынша іс-шараларды жүзеге асыру. ОАШБ-на ақпарат Аудан әкімдері, ҚР АШМ ОАБ (келісіммен) Желтоқсан 2004 жыл Республикалық және жергілікті бюджеттер Балық және басқа да ауылшаруашылығы өнімдерін өңдеу бойынша цехтар ашу және жұмыс жасап жатқан цехтарға жәрдем жасау. ОАШБ-на ақпарат Аудан әкімдері, ҚР АШМ ОАБ (келісіммен) әр тоқсан сайын 0 123720 2200 65050 2500 24300 Жергілікті бюджет Басқа қаржы көзі Жасанды ұрықтандыру пункттарын, мал сою цехтарын, ауылшаруашылығы және басқа да өнімдерді даярлау пункттері торабын өркендетуге жәрдем жасау. ОАШБ-на ақпарат Аудан әкімдері, ҚР АШМ ОАБ (келісіммен) әр тоқсан сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер шағын кәсіпкерлік саласында сервис орталығының, бөлшек сауда және көтерме рыноктарының, дүкендердің, тұрмыстық қызмет көрсету торабының дамуына жәрдем жасау. ОАШБ-на ақпарат Аудан әкімдері, Эк және ШБДОБ әр тоқсан сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 4 Қайта өңдеу өнеркәсіптерімен біріге отырып, ауылшаруашылығы тауарын өндірушілер құрылымының вертикальды интеграциялы жасақталуына жәрдем жасау. ОАШБ-на ақпарат Аудан әкімдері, Эк және ШБДОБ Ө және СОБ әр тоқсан сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 2) Инженерлік инфрақұрылымның дамуы Сумен жабдықтау 1 Сумен қамтамасыз ету нысандарына күрделі жөндеу және құрылыс салу жұмыстарын жүргізу. ОАШБ-на ақпарат «Астана-Су» келісіммен) МРК, аудан әкімдері Желтоқсан әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 2 Сумен жабдықтау нысандарын және канализация жүйелерін қайта құру және техникалық қайта жабдықтау жұмыстарын жүргізу. ОАШБ-на ақпарат «Астана-Су» МРК, аудан әкімдері Әр тоқсан сайын 191540 20600 474880 56840 350060 41700 Республикалық бюджет Жергілікті бюджет 3 Бар су көздерін пайдалану есебінен ауылды сумен жабдықтауды орталықсыздандыру. ОАШБ-на ақпарат «Астана-Су» МРК, аудан әкімдері Әр тоқсан сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер Электрлендіру 1 Электрмен жабдықтау нысандарында құрылыс, қайта құру және жөндеу жұмыстарын жүргізу. ОАШБ-на ақпарат ЖАҚ «АРЭК»« (келісіммен), «Кокшетау-энерго» ЖШС (келісіммен), Ө және СОБ аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 2 Электр тарату торабы және энергетикалық жабдықтар сақталуын қамтамасыз ету бойынша кешенді іс-шаралар жасау. ОАШБ-на ақпарат ЖАҚ «АРЭК» (келісіммен), «Кокшетау-энерго» ЖШС (келісіммен), Ө және СОБ аудан әкімдері II тоқсан 2004 жыл Республикалық және жергілікті бюджеттер 3 Электр энергиясын есепке алудың қазіргі жүйесін енгізуді қамтамасыз ету. ОАШБ-на ақпарат ЖАҚ «АРЭК», «Кокшетау-энерго» ЖШС (келісіммен), Ө және СОБ аудан әкімдері III тоқсан 2004 жыл Республикалық және жергілікті бюджеттер 4 Дәстүрлі емес электр көзін өндіру бойынша кешенді іс-шаралар жүргізу. ОАШБ-на ақпарат ЖАҚ «АРЭК», «Кокшетау-энерго» ЖШС (келісіммен), Ө және СОБ аудан әкімдері II тоқсан 2004 жыл Республикалық және жергілікті бюджеттер Ауыл жолдары 1 Жергілікті маңызды ауылдық автомобиль жолдарына қайта өңдеу, құрылыс салу және күрделі жөндеу жұмыстарын жүргізу. ОАШБ-на ақпарат СТК және ЖШОБ аудан әкімдері әр тоқсан сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 2 Жергілікті маңызды автомобиль жолдарының сапалы қызмет жасауын қамтамасыз ету. ОАШБ-на ақпарат СТК және ЖШОБ аудан әкімдері Жарты жылдық бойынша, әр жыл сайын 105000 95817 743116 148078 519043 83848 Жергілікті бюджет Басқа қаржы көзі Байланыс, телефондандыру, пошта 1 Ауылдық телефон байланысы торабын салу және жаңарту. ОАШБ-на ақпарат ОТКД, аудан әкімдері Жарты жылдық бойынша, әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 2 Жылжымалы пошта байланысы бөлімдері торабын кеңейту. ОАШБ-на ақпарат «Казпочта»«ААҚ филиалы, аудан әкімдері I тоқсан, 2005 жыл Республикалық және жергілікті бюджеттер 3 Келешегі бар ауылдық пошта байланысы бөлімдерінде ақпараттандыру және компьютерлендіру бойынша жұмыстарды жалғастыру. ОАШБ-на ақпарат «Казпочта»«ААҚ филиалы, аудан әкімдері I тоқсан, 2005 жыл Республикалық және жергілікті бюджеттер Газбен қамтамасыздандыру 1 Орталықтандырылған газ құю пункттерінің техникалық жабдықталу деңгейін жоғарлату. ОАШБ-на ақпарат СТК және ЖШОБ аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 3) Әлеуметтік инфрақұрылымның дамуы Білім беру 1 Ауылдық жерлерде білім беру нысандарының құрылысын қамтамасыз ету. ОАШБ-на ақпарат ОБББ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын 118000 50000 200000 46400 135800 472700 Республикалық бюджет Жергілікті бюджет 2 Білім беру нысандарын күрделі жөндеумен қамтамасыз ету. ОАШБ-на ақпарат ОУ ОБББ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын 421742 18150 538220 36140 747240 20300 Жергілікті бюджет Басқа қаржы көзі 3 Ауыл мектептерін, колледждерді, кәсіби мектептерді (лицейлерді) компьютерлік техникамен, қажетті спорт құралдарымен қамтамасыз ету бойынша жұмыстарды жалғастыру. ОАШБ-на ақпарат ОБББ, аудан әкімдері IV тоқсан әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 4 Ауылдағы жалпы білім беру, кәсіби мектептерге (лицейлерге) және колледждерге оқушыларға тәжірибе беру үшін пайдаланатын жер бөлу. ОАШБ-на ақпарат ОБББ, аудан әкімдері II тоқсан әр жыл сайын Қаржыландыруды қажет етпейді 5 Ауылдық білім беру мекемелерінің материалдық техникалық базасын нығайту бойынша жұмыстарды жалғастыру. ОАШБ-на ақпарат ОБББ, аудан әкімдері әр тоқсан сайын 60760 9260 11450 22520 90830 1890 Жергілікті бюджет Басқа қаржы көзі 6 Жергілікті бюджет есебінен жас мамандарды тұрғын үймен қамтамасыз ету. ОАШБ-на ақпарат ОБББ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын Жергілікті бюджет 7 Шалғай ауылдардан оқушыларды мектепке арнайы автокөлікпен тасымалдауды қамтамасыз ету. ОАШБ-на ақпарат ОБББ, аудан әкімдері әр тоқсан сайын Жергілікті бюджет Денсаулық сақтау 1 Денсаулық сақтау нысандарында құрылыс жүргізу. ОАШБ-на ақпарат ОДСБ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын 100000 0 2500 249620 40300 0 63010 0 0 Республикалық бюджет Жергілікті бюджет Басқа қаржы көзі 2 Денсаулық сақтау нысандарында күрделі жөндеу жасау. ОАШБ-на ақпарат ОДСБ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын 60800 17800 454156 19135 140156 14510 Жергілікті бюджет Басқа қаржы көзі 3 Әрбір АЕМ-дің тұрғындары үшін фармацептикалық және медициналық көмекке қол жеткізу деңгейін жоғарлату. ОАШБ-на ақпарат ОДСБ, аудан әкімдері әр тоқсан сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 4 Алғашқы медициналық-санитарлық көмек және арнайы амбулаторық-емханалық көмек көрсету. ОАШБ-на ақпарат ОДСБ, аудан әкімдері IV тоқсан әр жыл сайын 300 15950 0 Жергілікті бюджет 5 Халыққа жергілікті деңгейде арнайы стационарлық медициналық көмек көрсету. ОАШБ-на ақпарат ОДСБ, аудан әкімдері IV тоқсан әр жыл сайын 0 1220 750 Жергілікті бюджет 6 Ауылдық денсаулық сақтау мекемелерінің материалдық техникалық базасын нығайту бойынша іс-шаралар қолдану. ОАШБ-на ақпарат ОДСБ, аудан әкімдері әр тоқсан сайын 51510 12190 172660 16960 98815 20280 Жергілікті бюджет Басқа қаржы көзі 7 Салауатты өмір салтын қалыптастыру бойынша кешенді шаралар дайындау. ОАШБ-на ақпарат ОДСБ, аудан әкімдері әр тоқсан сайын Қаржыландыруды қажет етпейді 8 Жас мамандарды тұрғын үймен қамтамасыз ету бойынша іс-шаралар қолдану. ОАШБ-на ақпарат ОДСБ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын Жергілікті бюджет 9 Телемедицина енгізу қамсыздандырылсын. ОАШБ-на ақпарат ОДСБ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын 0 57170 394890 Республикалық бюджет Мәдениет 1 Жұмыс жасамайтын мәдениет мекемелерін: кітапханаларды, клубтарды, кинотеатр-ларды және киноқондырғыларды қалпына келтіру бойынша іс-шаралар кешенін қолға алу. ОАШБ-на ақпарат ОМБ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын 62217 84758 141100 Жергілікті бюджет 2 Мәдениет кәсіпорындарының және мемлекеттік мекемелердің материалдық техникалық базасын нығайту бойынша жұмыстарды жалғастыру. ОАШБ-на ақпарат ОМБ, аудан әкімдері I тоқсан әр жыл сайын 0 12587 133413 Жергілікті бюджет 3 Ауыл тұрғындарын ақпараттық-ағарту және мәдени-демалыс қызметімен қамтамасыз ету жөніндегі шараларды қолға алу. ОАШБ-на ақпарат ОМБ, аудан әкімдері әр тоқсан сайын Қаржыландыруды қажет етпейді 4 Ауыл кітапханаларының кітап қорын отандық және әлемдік классикалық туындылармен, қазіргі кездегі жазушылардың кітаптарымен, баспасөз басылымдарымен толықтыру. ОАШБ-на ақпарат ОМБ, аудан әкімдері әр тоқсан сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 5 Ауыл кітапханаларын Интернет торабына қосылатын компьютерлік техникамен қамсыздандыру бойынша іс-шаралар қолдану. ОАШБ-на ақпарат ОМБ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 6 Ауылдық аумақтарды дамытудың негізгі бағыттары ақпарат құралдарында жарық көруін қамтамасыз ету. ОАШБ-на ақпарат ОМБ, аудан әкімдері әр тоқсан сайын Қаржыландыруды қажет етпейді Тұрғын-үй 1 Ауылдық елді мекендердің тұрғындарының пәтер-үй жағдайын жақсарту және оларды нормативтік көрсеткіштерге дейін жеткізу бойынша іс-шаралар қолға алу. ОАШБ-на ақпарат Аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 2 Даму әлеуеті жоқ АЕМ-ден көшкендерді пәтер-үймен қамсыздандыру. ОАШБ-на ақпарат Аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер Спорт және туризм 1 Ауылдық спорт қоғамдарын құру. ОАШБ-на ақпарат ОТ және СБ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 2 Спорттық құрылыстар салумен қамтамасыз ету. ОАШБ-на ақпарат ОТ және СБ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 3 Спорттық құрылыстарды жаңарту және қайта құру жұмыстарын жүргізу. ОАШБ-на ақпарат ОТ және СБ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 4 Спорттық құралдар және жабдықтар сатып алуды қамтамасыз ету. ОАШБ-на ақпарат ОТ және СБ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын 1582 17075 2000 3060 1700 500 Жергілікті бюджет Басқа қаржы көзі 5 Спорт комитетін қалпына келтіруді, ауылдық әкімдіктерінің штатына спорт жөніндегі әдіскер енгізуді қамтамасыз ету. ОАШБ-на ақпарат ОТ және СБ, аудан әкімдері I тоқсан әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 6 Ауылда неғұрлым кең тараған спорт түрлері бойынша ЖӨСМ ашылуы қамсыздандыру. ОАШБ-на ақпарат ОТ және СБ, аудан әкімдері III тоқсан әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 7 Туризм инфрақұрлымы нысандарының құрылысы бойынша жобалар жасау. ОАШБ-на ақпарат ОТ және СБ, аудан әкімдері I тоқсан әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер Әлеуметтік қорғау 1 Халықты әлеуметтік қорғау нысандарының құрылысын қамтамасыз ету. ОАШБ-на ақпарат ОЕЖҚ және ӘҚБ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын 0 17000 0 Жергілікті бюджет 2 Халықты әлеуметтік қорғау нысандарын күрделі жөндеумен қамтамасыз ету. ОАШБ-на ақпарат ОЕЖҚ және ӘҚБ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын 39000 14000 4800 Жергілікті бюджет 3 Халықты әлеуметтік қорғау нысандарының материалдық техникалық базасын нығайту бойынша жұмыстарды жалғастыру. ОАШБ-на ақпарат ОЕЖҚ және ӘҚБ, аудан әкімдері әр тоқсан сайын 23298 15600 11860 Жергілікті бюджет Халықты жұмыспен қамту 1 Ауыл шаруашылық кәсіпорындарының, 2006 жылға дейінгі мерзімде жоғарғы және орташа әлеуетті АЕМ-дер аясында, жұмыс күшіне сұраныстарды анықтау. ОАШБ-на ақпарат ОЕЖҚ және ӘҚБ, аудан әкімдері I тоқсан, 2004 жыл Қаржыландыруды қажет етпейді 2 2004-2006 жылға аралығындағы мерзімде жоғарғы және орташа әлеуетті АЕМ-дер аясында жаңа жұмыс орындары болжамы бойынша мониторинг өткізу. ОАШБ-на ақпарат ОЕЖҚ және ӘҚБ, аудан әкімдері I тоқсан, 2004 жыл Қаржыландыруды қажет етпейді 3 Еңбек рыногы бірлескен ақпарат базасы шеңберінде ауылшаруашылықы өндірісі және басқа да экономика саласы үшін мамандықтар бойынша жұмыс күшіне сұраныс пен ұсыныс мониторингін жүргізу. ОАШБ-на ақпарат ОЕЖҚ және ӘҚБ, ЭжәнеШБДОБ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын Қаржыландыруды қажет етпейді 4 Еңбек көші-қоны есебінен жұмыс күшінің мобильділігі жоғарлауы мүмкіндігіне зерттеу жүргізу. ОАШБ-на ақпарат ОКҚжәнеДБ, ОЕЖҚжәнеӘҚБ, аудан әкімдері Желтоқсан, әр жыл сайын Қаржыландыруды қажет етпейді 5 2003-2005 жылдарда Кедейшілікті азайту жөніндегі аймақтық бағдарлама шеңберінде анықталған жұмыссыз азаматтарды біліктілігін жетілдіру, кәсіби даярлауды және қайта даярлауды, қоғамдық жұмыстарда еңбекпен қамтуды ұйымдастыру бойынша жоспарлы тапсырмалардың орындалуын шүбәсіз қамтамасыз ету. ОАШБ-на ақпарат ОЕЖҚжәнеӘҚБ, аудан әкімдері III тоқсан 2005 жыл Қаржыландыруды қажет етпейді 6 Тиісті әкімшілік-аумақтық бірлік аумағында мақсатты топтарды анықтау және оларды әлеуметтік қорғау бойынша шаралар дайындау. ОАШБ-на ақпарат ОЕЖҚжәнеӘҚБ, аудан әкімдері III тоқсан, 2004 жыл Республикалық және жергілікті бюджеттер 7 Жолдарда құрылыс, жөндеу, сақтау, көгалдандыру және т.б. бағдарламалары арқылы ауылдардағы жұмыссыздар үшін қоғамдық жұмыстар ұйымдастыру. ОАШБ-на ақпарат ОЕЖҚжәнеӘҚБ, аудан әкімдері I тоқсан, с 2004 жыл Жергілікті бюджет Қоғамдық қауіпсіздік 1 Қоғамдық тәртіп сақтау қызметкерлері жоқ АЕМ-ді қамтамасыз ету мақсатымен полиция учаскелік пунктін толықтыру. ОАШБ-на ақпарат ІІБ, аудан әкімдері III тоқсан, 2004 жыл Республикалық және жергілікті бюджеттер 2 Полиция учаскелік пунктын материалдық-техникалық жабдықтауға жәрдем жасау. ОАШБ-на ақпарат ІІБ, аудан әкімдері I тоқсан әр жыл сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 4) Ауылдық аймақтарды экологиялық қауіпсіздікпен қасыздандыру 1. Облыс әкімшілік аудандарының экологиялық паспортын жасау мақсатымен ауылдық аумақтарда экологиялық-демографиялық тексеру жүргізу. ОАШБ-на ақпарат ҚОҚАБ (келісіммен), аудан әкімдері III тоқсан, 2004 жыл Республикалық және жергілікті бюджеттер 2 Табиғат қорғау нысандарын сақтау және қайта құру, қалпына келтіру, аумақтарды санитарлық тазарту, көркейту бойынша іс-шараларды жүзеге асыруды жалғастыру. ОАШБ-на ақпарат ҚОҚАБ (келісіммен), аудан әкімдері Әр тоқсан сайын Республикалық және жергілікті бюджеттер 5) Ауыл халқын тиімді көшірудің үлгісіне ұсыныстар дайындау 1 Қазақстан Республикасының 2015 жылға дейінгі аумақтық даму Бағдарламасымен және Қазақстан Республикасының 2003-2015 жылдарға арналған өнеркәсіптік-инновациялық стратегиясымен үйлестірілген ауыл халқын тиімді көшірудің үлгісіне ұсыныстар даярлау. ОАШБ-на ақпарат КҚжәнеДОБ, ОЕЖҚжәнеӘҚБ, ЭжәнеШБДОБ, Өжәне СОБ, аудан әкімдері IV тоқсан, 2006 жыл Қаржыландыруды қажет етпейді 6) Ауыл халқының көші-қонын мемлекеттік реттеу 1 Көшіруге, орналастыруға және олардың бюджеттік ресурстармен үйлестірілуінің шығындарын азайтуға негізделген, көші-қон ағынының тиімді жобасы жасалсын және ауыл халқының көші-қоны ақынының болжаулы көлемінің есебін жүргізу. ОАШБ-на ақпарат КҚжәнеДОБ, ОЕЖҚжәнеӘҚБ, ЭжәнеШБДОБ, аудан әкімдері II тоқсан, 2004 жыл Қаржыландыруды қажет етпейді 7) Жер Қатынастары 1 Ауылдық елді мекендерді картаграфиялық материалдармен қамтамасыз ету және жер-кадастры карталарын даярлау. ОАШБ-на ақпарат ЖРБ б-ша ОК (келісіммен), аудан әкімдері II тоқсан, 2004 жыл Жергілікті бюджет 2 Елді мекендердің жері мен ауылшаруашылықтың маңызы бар жерлерге түгендеу жүргізу. ОАШБ-на ақпарат ЖРБ б-ша ОК (келісіммен), аудан әкімдері IV тоқсан, 2004 жыл Республикалық және жергілікті бюджеттер 3 Ауылдық аймақтардың жопарлау және ұйымдастыру аймақтық жобасын әзірлеу. ОАШБ-на ақпарат ЖРБ б-ша ОК (келісіммен), аудан әкімдері III тоқсан, 2004 жыл Жергілікті бюджет 4 Ауылдық елді мекендер аймағының жер-шаруашылық орналастыру жобаларын әзірлеу. ОАШБ-на ақпарат ЖРБ б-ша ОК (келісіммен), аудан әкімдері III тоқсан, 2004 жыл Жергілікті бюджет * Ескерту: республикалық және жергілікті бюджеттерді 2004 және одан кейінгі жылдарға құрған уақытта шығынға болжанған цифрлар қайта анықталады Қысқартылған сөздер: ОАШБ - облыстық ауыл шаруашылық басқармасы ҚР АШМ ОАБ - Қазақстан Республикасы облыстық аумақтық басқармасы ЭжәнеШБДОБ - экономика және шағын бизнесті дамыту облыстық басқармасы ОӨжәнеСБ - облыстық өнеркәсіп және сауда басқармасы СҚТК және ЖШОБ - сәулет, құрылыс тұрмыстық коммуналдық және жол шаруашылығы облыстық басқармасы ОТКБ - облыстық телекоммуникация дирекциясы ОББ - облыстық білім басқармасы ОДСБ - облыстық денсаулық сақтау басқармасы ОМБ - облыстық мәдениет басқармасы ОСжәнеТБ - облыстық спорт және туризм бойынша басқармасы ОЕЖҚжәнеӘҚБ - облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы ОКҚжәне ДБ - облыстық көші-қон және демография басқармасы ІІББ - ішкі істер бас басқармасы ҚОҚАБ - қоршаған ортаны қорғау аумақтық басқармасы ОЖРБж-гіК - облыстық жер ресурстарын басқару жөніндегі комитеті 1-кесте Көрсеткіштері Ақмола Ақкөл Аршалы Астрахан Атбасар Бұланды Егіндікөл Еңбекшілдер Ерейментау Ауыл шаруашылық ЖӨ, млрд. теңге 64,9 2,9 3,5 5,1 5,7 3,2 2,3 3,3 2,8 100 ауылдық тұрғынға кәсіпкерлік нысандар саны 3,4 3,6 2,2 3,0 4,2 3,8 4,5 2,8 3,6 1000 ауылдық тұрғынға ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өңдеу кәсіпорындары 1,0 1,1 2,2 1,1 1,5 0,7 0,6 0,5 1,6 Көрсеткіштері Есіл Жақсы Жарқайың Зеренді Қорғалжын Сандықтау Шортанды Целиноград Щучье Ауыл шаруашылық ЖӨ, млрд. теңге 5,0 4,5 2,3 5,5 1,0 5,7 3,9 5,3 5,7 100 ауылдық тұрғынға кәсіпкерлік нысандар саны 3,1 3,0 5,7 2,2 2,3 2,4 2,1 2,7 7,2 1000 ауылдық тұрғынға ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өңдеу кәсіпорындары 0,2 0,8 0,4 0,7 0,6 1,3 0,7 2,5 1-кесте облыстық статистика басқармасының мәліметтері 2-кесте Ақмола Ақкөл Аршалы Астрахан Атбасар Бұланды Егіндікөл Еңбекшілдер Ерейментау 2002 жылдың III тоқсанындағы бір адамға айына орташа өмір сүру минимумы 4803 4500 4626 5054 4864 4353 4843 4303 4793 Есіл Жақсы Жарқайың Зеренді Қорғалжын Сандықтау Шортанды Целиноград Щучье 2002 жылдың III тоқсанындағы бір адамға айына орташа өмір сүру минимумы 4600 4640 4670 4389 4733 4513 4819 4474 5091 3-кесте № р/с Ауданның атауы (қаланың) 1995 1996 келді кетті +/- келді кетті +/- 1 Ақкөл 748 1791 -1043 662 2256 -1594 2 Аршалы 687 1583 -896 687 1583 -.896 3 Астрахан 269 907 -638 287 1000 -713 4 Атбасар 870 1806 -936 1260 2871 -1611 5 Бұланды 1299 2766 -1467 937 2240 -1303 6 Егіндікөл 384 791 -407 181 456 -275 7 Есіл - - - - - - 8 Ерейментау 1118 2822 -1704 805 2191 -1386 9 Жақсы - - - - - - 10 Жарқайың - - - - - - 11 Қорғалжын 282 1317 -1035 199 1223 -1024 12 Сандықтау 711 1809 -1038 828 1659 -831 13 Целиноград 2112 3764 -1652 1581 2339 -758 14 Шортанды 1274 1942 -668 732 1936 -1204 15 Зеренді 1994 3842 -1848 1126 3324 -2198 16 Щучье 2839 4610 -1771 2111 3859 -1748 17 Еңбекшілдер 776 2531 -1755 549 2046 -1497 жиынтығы 15363 32281 -16858 11945 28983 -16142 № р/с Ауданның атауы (қаланың) 1997 1998 1999 келді кетті +/- келді кетті +/- келді кетті +/- 1 Ақкөл 682 3446 -2764 864 2170 -1306 680 2751 -2071 2 Аршалы 292 704 -412 293 929 -636 192 1797 -1605 3 Астрахан 260 1561 -1301 284 1617 -1333 493 2959 -2466 4 Атбасар 972 3566 -2544 1142 2684 -1542 967 4466 -3499 5 Бұланды 725 3813 -3088 608 2673 -2065 822 2385 -1563 6 Егіндікөл 165 1218 -1053 248 1186 -938 146 1375 -1229 7 Есіл 222 874 -652 1031 3096 -2065 767 2584 -1917 8 Ерейментау 822 2676 -1854 756 2309 -1553 492 4325 -3833 9 Жақсы 435 2433 -1998 324 1858 -1534 287 2130 -1843 10 Жарқайың 339 2207 -1868 199 1991 -1792 87 1427 -1340 11 Қорғалжын 125 997 -872 255 1112 -857 215 3261 -3046 12 Сандықтау 484 2817 -2333 623 1750 -1127 446 1374 -928 13 Целиноград 1474 2422 -948 2566 2391 175 1396 6430 -5034 14 Шортанды 610 2415 -1805 696 1876 -1180 800 2535 -1735 15 Зеренді 449 3074 -2625 533 2713 -2180 258 1848 -1590 16 Щучье 1214 5141 -3927 2372 4060 -1688 1753 3573 -1820 17 Еңбекшілдер 215 2372 -2157 256 2934 2678 123 1925 -1802 жиынтығы 9485 41736 -32201 13050 37349 -18943 9924 47145 -37321 р/с Ауданның атауы (қаланың) 2000 келді кетті +/- 1 Ақкөл 701 2697 -1996 2 Аршалы 273 1917 -1644 3 Астрахан 805 2669 -1864 4 Атбасар 1026 4196 -3170 5 Бұланды 701 2084 -1383 6 Егіндікөл 111 1085 -974 7 Есіл 1004 1955 -951 8 Ерейментау 264 3873 -3609 9 Жақсы 280 1343 -1063 10 Жарқайың 149 1106 -957 11 Қорғалжын 193 3400 -3217 12 Сандықтау 498 1199 -701 13 Целиноград 1520 6827 -5307 14 Шортанды 653 2257 -1604 15 Зеренді 132 1435 -1303 16 Щучье 1565 2965 -1400 17 Еңбекшілдер 243 1642 -1399 Жиынтығы 8339 35367 -27038 р/с Ауданның атауы (қаланың) 2001 2002 келді кетті +/- келді кетті +/- 1 Ақкөл 693 2217 -1524 483 497 -514 2 Аршалы 374 2064 -1690 397 734 -337 3 Астрахан 554 2416 -1862 859 1072 -213 4 Атбасар 1252 3592 -2340 1738 1961 -223 5 Бұланды 663 1827 -1164 780 1360 -580 6 Егіндікөл 28 823 -795 112 387 -275 7 Есіл 748 1651 -903 759 1532 -773 8 Ерейментау 195 3491 -3296 739 1462 -723 9 Жақсы 256 1174 -918 355 972 -617 10 Жарқайың 15 1086 -1071 57 877 -820 11 Қорғалжын 146 2603 -2457 32 556 -524 12 Сандықтау 329 1020 -691 236 863 -627 13 Целиноград 1574 6197 -4623 2014 1120 894 14 Шортанды 455 2074 -1619 653 2257 -1604 15 Зеренді 132 1269 -1137 674 1618 -944 16 Щучье 1503 2693 -1190 1537 2144 -607 17 Еңбекшілдер 386 1584 -1198 375 942 -567 Жиынтығы 7682 31084 -23402 10061 18051 -7990 4-кесте Аудандар АЕМ саны Экономикалық қарым даму қарымы әлсіз орташа жоғары 0-15 16-40 41-60 Ақкөл 29 - 25 4 Аршалы 35 3 23 9 Астрахан 40 - 31 9 Атбасар 40 1 33 6 Бұланды 39 33 6 Егіндікөл 14 - 11 3 Еңбекшілдер 49 - 45 4 Ерейментау 38 1 37 - Есіл 30 2 28 - Жақсы 42 - 33 9 Жарқайың 24 - 22 2 Зеренді 89 6 53 30 Қорғалжын 26 - 26 - Сандықтау 47 1 36 10 Целиноград 53 - 53 - Шортанды 34 2 29 3 Щучье 60 - 48 12 Жиынтығы 689 16 566 107 Аудандар Инженерлік инфрақұрылым Әлеуметтік дамуы даму қарымы даму қарымы әлсіз орташа жоғары әлсіз орташа жоғары 0-14 15-24 25-30 0-4 5-8 9-10 Ақкөл 1 3 25 - 16 13 Аршалы 4 19 12 3 14 18 Астрахан - 11 29 3 28 9 Атбасар - 25 15 7 28 5 Бұланды 2 7 30 3 10 26 Егіндікөл 2 12 - 1 13 - Еңбекшілдер 4 30 15 5 15 29 Ерейментау 2 28 8 6 32 - Есіл - - 30 1 3 26 Жақсы 3 20 19 6 34 2 Жарқайың 2 4 18 2 22 - Зеренді 7 20 62 26 52 11 Қорғалжын 2 13 11 9 16 1 Сандықтау 2 27 18 6 41 - Целиноград - 19 34 11 38 4 Шортанды 1 19 14 3 11 20 Щучье - 27 33 19 34 7 Жиынтығы 31 283 375 110 408 171 Ескерту: өлшем топтары қиындысында перспективтік деңгейлері бойынша Ақмола облысының АЕМ топтастыру облыстық аудандарын құжаттандыру негізінде Ауыл шаруашылық министрлігі құрастырған. 5-кесте Аудандар АЕМ саны Радиация деңгейі Топырақтың сортаңдану деңгейі 33 артық 33 дейін Аса көп, 6% артық Көп, 4-6% орташа, 2-4% Төмен, 2%дейін коэффициенті коэффициенті k 0 k 1 k 0 k 0,25 k 0,75 k 1 1 2 3 4 5 6 7 8 Ақкөл 29 - 29 29 Аршалы 35 - 35 35 Астрахан 40 - 40 40 Атбасар 40 - 40 40 Бұланды 39 - 39 39 Егіндікөл 14 - 14 14 Еңбекшілдер 49 - 49 49 Ерейментау 38 - 38 38 Есіл 30 - 30 30 Жақсы 42 - 42 42 Жарқайың 24 - 24 24 Зеренді 89 - 89 89 Қорғалжын 26 - 26 26 Сандықтау 47 - 47 47 Целиноград 53 53 53 Шортанды 34 34 34 Щучье 60 60 60 Жиынтығы 689 689 689 Аудандар Судың сапасы (судағы тұздың құрамы) 3 гр/л артық 2-3 гр/л 1,5-2 гр/л 0-1,5 гр/л коэффициенті k 0 k 0,25 k 0,75 k 1 1 9 10 11 12 Ақкөл 29 Аршалы 5 30 Астрахан 40 Атбасар 40 Бұланды 39 Егіндікөл 14 Еңбекшілдер 2 6 41 Ерейментау 1 37 Есіл 5 25 Жақсы 42 Жарқайың 1 23 Зеренді 89 Қорғалжын 26 Сандықтау 47 Целиноград 1 52 Шортанды 34 Щучье 60 Жиынтығы 91 19 579 6-кесте Аудан Экологиялық жағдайының есебімен жиынтық көрсеткіші АЕМ саны жоғары 70-100 бал. орташа 35-69 бал. Төмен 1 34 бал. тұрғынсыз әлеуеті жоқ 0 бал. Ақкөл 29 10 19 - - Аршалы 35 10 22 3 - Астрахан 40 18 22 - - Атбасар 40 11 29 - - Бұланды 39 12 26 - 1 Егіндікөл 14 3 11 - - Еңбекшілдер 49 5 42 2 - Ерейментау 38 - 37 - 1 Есіл 30 6 24 - - Жақсы 42 - - 42 - Жарқайың 24 5 19 - - Зеренді 89 37 47 1 4 Қорғалжын 26 3 23 - - Сандықтау 47 - - 47 - Целиноград 53 3 49 1 - Шортанды 34 8 25 - 1 Щучье 60 21 39 - - Жиынтығы 689 152 434 96 7 7-кесте Тараулары Республикалық бюджет республикалық бюджет БАРЛЫҒЫ 2004 жыл 2005 жыл 2006 жыл 1. Ауылдық аумақтарды басқару бойынша институциональдық құрылымды күшейту 192504 192504 192504 577512 1) Ауылдық әкімдер аппаратын құру 192504 192504 192504 577512 2. Ауыл шаруашылық өндірісінің өсуі және экономикалық қызмет саласын кеңейту 0 0 0 0 3. Инженерлік инфрақұрылымды дамыту 191540 474880 350060 1016480 1) Сумен жабдықтау 191540 474880 350060 1016480 2) Ауыл жолдары 4. Әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту 218000 506790 593700 1318490 1) Білім 118000 200000 135800 453800 2) Денсаулық сақтау 100000 306790 457900 864690 3) Мәдениет 4)Спорт және туризм 5) Әлеуметтік қамтамасыз ету Облыс бойынша жинағы: 602044 1174174 1136264 2912482 Тараулары Жергілікті бюджет жергілікті бюджет БАРЛЫҒЫ БАРЛЫҒЫ облыс бойынша 2004 жыл 2005 жыл 2006 жыл 1. Ауылдық аумақтарды басқару бойынша институциональдық құрылымды күшейту 0 0 0 0 577512 1)Ауылдық әкімдер аппаратын құру 0 0 0 0 577512 2.Ауыл шаруашылық өндірісінің өсуі және экономикалық қызмет саласын кеңейту 0 2200 2500 4700 4700 3. Инженерлік инфрақұрылымды дамыту 125600 799956 560743 1486299 2502779 1) Сумен жабдықтау 20600 56840 41700 119140 1135620 2) Ауыл жолдары 105000 743116 519043 1367159 1367159 4. Әлеуметтік инфрақұрылымды дамыту 771209 1426301 1843364 4040874 5359364 1) Білім 532502 596070 1310770 2439342 2893142 2) Денсаулық сақтау 112610 684286 239721 1036617 1901307 3) Мәдениет 62217 97345 274513 434075 434075 4)Спорт және туризм 1582 2000 1700 5282 5282 5) Әлеуметтік қамтамасыз ету 62298 46600 16660 125558 125558 Облыс бойынша жинағы: 896809 2228457 2406607 5531873 8444355