Об утверждении схемы пастбищеоборотов на основании геоботанического обследования пастбищ на 2023 - 2024 годы по Алакольского района Күшін жойған

Алакөл ауданы бойынша 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қарау негізінде жайылым айналымдарының схемасын бекіту туралы «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 31-бабына, «Жайылымдар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 9-бабы 1-тармағының 3-тармақшасына сәйкес Алакөл ауданының әкімдігі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. Осы қаулының қосымшасына сәйкес 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қарау негізінде жайылым айналымдарының схемасы бекітілсін.

2. Осы қаулының орындалуын бақылау Алакөл ауданы әкімінің жетекшілік ететін орынбасарына жүктелсін.

3. Осы қаулы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.

Алакөл ауданының әкімдігінің қаулысына қосымшасы Алакөл ауданындағы жайылымдардың геоботаникалық жағдайы туралы мәлімет Жалпы мәлімет Аудан 1928 жылдан бастап Алакөл ауданы болып құрылды. Ауданның әкімшілік-аумақтық бөлінісі 1 қала 23 ауылдық округтен, 56 ауылдық елді мекеннен тұрады. Алакөл ауданының жалпы көлемі – 2367,267 мың гектар; Жерлер категория бойыншакелесідей бөлінеді: Ауыл шаруашылығы нысанындағы жерлер – 1063,671 мың гектар, оның ішінде жайылымдық жерлер – 894,186 мың гектар, шабындық жерлер - 51,748 мың гектар. Елді мекен жерлері - 59,363 мың гектар; өнеркәсіп, көлік, байланыс, ғарыш қызметі, қорғаныс, ұлттық қауіпсіздік мұқтажына арналған жер және ауылшаруашылығына арналған өзге де жерлер -22,963 мың гектар; орман қорының жерлері – 245,221 мың гектар; табиғи қорық жерлері-168,985 мың гектар; су қорының жерлері - 794 мың гектар; босалқы жер қоры – 808,560 мың гектар. Алакөл ауданының климаты континенталды. Жылдық жауын-шашын мөлшері жазық аймақтарда 150-260 мм, тау бөктерлері мен аңғарларында 350-550 мм.Қаңтардың орташа температурасы -12-16°С, шілдеде +18+23°С. Жазық даласы жартылай шөлейтті сұры-қоңыр топырақтан, ал тау бөктері ашық-қоңыр, қара топырақтан тұрады. Аудан аумағында Тентек, Шынжылы, Жаманты, Қызылтал, Ырғайты өзендері ағып жатыр. Аудан аумағында өсімдіктердің 110 түрі тараған. Оның 25 тұқымды түрге және 85 гүлді өсімдіктерге жатады. Ең көп таралған үш тұқымдастар: дәнді, күрделі гүлділер және бұлдырлар. Жайылымдық алқаптардың орташа өнімділігі 3,5 центнер/гектарды құрайды. Жайылымдар азықтарының қоры жайылымдық кезеңде 180-210 күн ұзақтығымен пайдаланылады. Әкімшілік-аумақтық бөлініс бойынша Алакөл ауданында 1 қала 23 ауылдық округтер, 56 ауылдық елді - мекендер орналасқан. Санаттар бөлінісінде Алакөл ауданы аумағының жалпы ауданы мың ( га ) № п/п Жер ка­те­го­ри­я­сы Бар­лы­ғы Со­ның ішін­де жай­ы­лым 1 Аумақ­тың жал­пы кө­ле­мі: со­ның ішін­де 2 367 267 2 Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы жер­ле­рі 1 063 671 894 186 3 Ел­ді ме­кен 59 363 4 Өнер­к­ә­сіп, кө­лік, бай­ла­ныс және бас­қа да ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы емес мақ­сат­та­ғы жер­лер 22 963 5 Ор­ман қо­ры жер­ле­рі 245 221 6 Су қо­ры­ның жер­ле­рі 794 7 Босал­қы жер­лер 808 560 8 Та­би­ғи қо­рық жер­ле­рі 168 985 Ауылдық округтер бөлінісінде ауданның жер пайдалануы мың ( га ) № п/п Округ ата­уы Ауыл ата­уы Аумақ­тың жал­пы кө­ле­мі в том чис­ле Бү­кіл егіс ал­қа­бы Ауыл­дық ел­ді ме­кен­дер­дің жер­ле­рі Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы жер­ле­рі Босал­қы жер­лер және ар­найы қор жер­ле­рі Бас­қа­лар 1 Үша­рал қа­ла­лық окру­гі Үша­рал 49765 2783 49753 1271 2746 МТФ 12 12 2 До­стық ауыл­дық окру­гі До­стық 553 553 СТ-Жа­ла­ңа­шкөл 27 27 СТ-Көк­тұ­ма 28 28 3 Бес­көл ауыл­дық окру­гі Бес­көл 4440 683 3757 251 319 Бұ­лақ­ты 9236 1444 7192 77 2668 Қа­ра­тұ­ма 45 45 РЗД-Сай­хан 8 8 РЗД-Пя­тый 7 7 РЗД-13 16 16 4 Ыр­ғай­ты ауыл­дық окру­гі Көк­тұ­ма 82664 953 81711 5535 Ақ­ши 11652 1835 9817 1937 5 Жай­пақ ауыл­дық окру­гі Жай­пақ 13738 4977 8761 349 2968 6 Қай­нар ауыл­дық окру­гі Қай­нар 8524 2077 6447 974 1784 7 Ақ­тү­бек ауыл­дық окру­гі Ақ­тү­бек 22449 2010 20439 1061 2214 8 Ын­та­лы ауыл­дық окру­гі Ын­та­лы 22185 32 22153 1702 3176 9 Қа­мысқа­ла ауыл­дық окру­гі Қа­мысқа­ла 5613 4981 632 2 Ала­көл 6071 3959 2113 10 Жа­ға­тал ауыл­дық окру­гі Қа­зақ­стан 46659 1401 45258 1211 4024 Бе­са­ғаш 9677 1025 8652 110 1896 11 Жа­на­ма ауыл­дық окру­гі Жа­на­ма 21676 2067 19609 209 1345 Ескі Жа­на­ма 23 23 Қа­ра­бұ­лақ 14400 1265 13135 53 2246 12 Ең­бек­ші ауыл­дық окру­гі Ең­бек­ші 49952 5486 44466 811 1547 13 Ар­қар­лы ауыл­дық окру­гі Ар­қар­лы 66101 3254 62847 874 53 14 Қы­зы­ла­шы ауыл­дық окру­гі Жұ­ма­хан Ба­ла­па­нов 33199 2569 30630 1624 5612 15 Қа­бан­бай ауыл­дық окру­гі Қа­бан­бай 32018 677 31341 513 5736 Жам­был 20735 49 20686 650 1836 16 Те­ректі ауыл­дық окру­гі Те­ректі 36974 735 36239 325 3777 Тал­ды­бұ­лақ 4845 249 4596 220 772 17 Ек­пін­ді ауыл­дық окру­гі Ек­пін­ді 53626 513 53113 234 5676 Қар­лы­ғаш 7993 305 7688 210 611 Ұш­қай­ын 7279 276 7003 305 209 18 Жы­лан­ды ауыл­дық окру­гі Жы­лан­ды 57060 962 56098 1815 Әшім 3607 236 3371 Кө­к­жар 5675 302 5373 150 Май­қын 5653 316 5337 102 Шы­н­жы­лы 7497 494 7003 19 Ақ­жар ауыл­дық окру­гі Ақ­жар 7176 532 6644 4187 Қо­ңыр 1536 583 953 79 293 Ма­лай­шат 3788 314 3474 85 1511 20 Са­пақ ауыл­дық окру­гі Са­пақ 182700 883 181817 98 3690 Биба­қан 5944 380 5564 159 2005 21 То­қ­жай­лау ауыл­дық окру­гі То­қ­жай­лау 63857 1876 61981 5032 3439 22 Үш­бұ­лақ ауыл­дық окру­гі Ұш­бұ­лақ 19032 768 18264 1831 683 Ке­ңес 2929 194 2735 100 534 Ай­па­ра 11873 188 11685 23 Леп­сі ауыл­дық окру­гі Леп­сі 13503 2165 11338 357 1329 Шым­бұ­лақ 4938 478 4460 35 574 Жүн­жү­рек 5537 175 5362 5 578 Бай­зе­рек 5517 466 5051 10 982 24 Көл­бай ауыл­дық окру­гі Көл­бай 30009 830 29179 733 2374 Әлем­ді 10615 241 10374 414 1123 Бұ­дыр 6921 57 6864 37 868 Қы­зыл­қай­ын 22694 588 22100 100 1798 Ауыл шаруашылығы жануарларын қамтамасыз ету үшін Алакөл ауданы бойынша барлығы 894186 га жайылымдық жер бар. Елді мекен шегінде 98264 га жайылым бар, босалқы жерлерде 808560 га жайылымдық жерлер бар. Ауылдық округтерде мал басының өсуіне байланысты жеке аулаларда 52803 га жайылымдық жерлер жетіспейді. Осы проблемаларды шешу үшін-мемлекеттік қордан жайылымдық жерлерді ұтымды пайдалану және елді мекендердің жерлері есебінен жайылым алаңдарын ұлғайту қажет, сонымен қатар қордағы жерлердің құрамынан тыңайған жерлерді басқа (жайылымдар) санаттағы жерлерге ауыстыру қажет. Бұл жер учаскелерін ауыл шаруашылығы айналымына тарту үшін бұл жерлерді мал жаю үшін жайылымдармен қамтамасыз етілмеген адамдарға бөлу қажет. Жайылымдардан жем - шөп қоры ұзақтығы 180-210 күн болатын жайылым кезеңінде пайдаланылады. Шабындықтардан жем қоры қора кезеңінде пайдаланылады. Гидрография және суландыру Аудан аумағында Тентек, Шынжылы, Жаманты, Қызылтал, Ырғайты өзендері ағып жатыр. Қорытындылай келе, суладыру көздері ауданда ауыл шаруашылық малдарының қажеттілігін толығымен қанағаттандырып отыр. Бір ауылшаруашылық малына су тұтынудың орташа тәуліктік нормасы Қазақстан Республикасы Премьер-Министрі орынбасарының 2016 жылғы 30 желтоқсандағы № 545 бұйрығымен бекітілген Су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу әдістемесіне айқындалады. Жайылым сыйымдылығы Жайылым сыйымдылығын анықтау, жайылым кезеңінде оның өнімділігі туралы деректер негізінде жүргізілді. Шамамен алғанда, жасыл азықтың келесі нормалары алынды (орта есеппен бір бас малға): ірі қара мал (ІҚМ) – 4,5 га, ұсақ қара мал (ҰҚМ) - 1 га, жылқылар – 4,5 га. Жайылым кезеңінің ұзақтылығы 180-210 күн. Осылайша, жайылым өнімін, малдың жасыл азықты бір күндегі қажет ету көлемін, жайылым кезеңінің ұзақтылығын біле отырып, жайылымның сыйымдылығын анықтауға болады. Жайылымдардың өнімділігі мен шөп құрамын жақсарту мақсатында жайылым айналымы ұйымдастырылады. Жайылым айналымы - шөпті жаңарту мен жақсарту бойынша басқа да іс-шаралармен бірлескен жеке учаскедегі жылдар бойынша малды бағу, демалу және шөп оруды кезекшілеу тәсілімен жайылымдар өнімділігін арттыруға бағытталған жайылымды пайдалану және оған күтім жасау жүйесі. Жайылымдардың өнімділігін арттыруда табын мен отар учаскелерін, жазғы лагерьлердерін, су кешендерін және мал айдайтын жолдарды орналастырудан тұратын олардың аумағын дұрыс ұйымдастыру маңызды рөлге ие. Табиғи жайылымдарда (күнтізбелік графигі) көрсетілген келесі мерзімдерімен төрт танапты жайылым айналымын ұйымдастыру қарастырылады. Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың және айдаудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымды пайдалану жөніндегі күнтізбелік графигі Жыл­дар Жай­ы­лым­дар­дар­ға мал­дар­ды ай­дап шы­ға­ру және жай­ы­лым­дар­дан қай­та­ру мер­зім­де­рі Көк­тем Жаз Күз Қыс 2023 На­урыз ай­ы­ның I-ші он күн­ді­гі Ма­мыр ай­ы­ның II –ші он күн­ді­гі Ма­мыр ай­ы­ның II-ші он күн­ді­гі Қа­зан ай­ы­ның II-ші он күн­ді­гі Қа­зан ай­ы­ның II-ші он күн­ді­гі Қа­ра­ша ай­ы­ның III-ші он күн­ді­гі Қа­ра­ша ай­ы­ның III-ші он күн­ді­гі На­урыз ай­ы­ның II-ші он күн­ді­гі 2024 На­урыз ай­ы­ның I-ші он күн­ді­гі Ма­мыр ай­ы­ның II-ші он күн­ді­гі Ма­мыр ай­ы­ның II-ші он күн­ді­гі Қа­зан ай­ы­ның II-ші он күн­ді­гі Қа­зан ай­ы­ның II-ші он күн­ді­гі Қа­ра­ша ай­ы­ның III –ші он күн­ді­гі Қа­ра­ша ай­ы­ның III-ші он күн­ді­гі На­урыз ай­ы­ның II-ші он күн­ді­гі Ветеринариялық-санитариялық обьектілер туралы мәлімет Аудан бойынша ауылдық округтер бөлінісінде ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәліметтер ( кестеде ) көрсетілген. № р/н Округ ата­уы Жа­сан­ды ұрық­тан­ды­ру пунк­ті Мал қо­рым­да­ры Сі­бір жа­ра­сы кө­мін­ді­ле­рі Ве­те­ри­на­ри­я­лық пунк­тер 1 Үша­рал қа­ла­лық окру­гі 1 1 1 2 До­стық ауыл­дық окру­гі 1 1 3 Бес­көл ауыл­дық окру­гі 1 1 1 4 Ыр­ғай­ты ауыл­дық окру­гі 1 5 Жай­пақ ауыл­дық окру­гі 1 1 6 Қай­нар ауыл­дық окру­гі 1 1 1 7 Ақ­тү­бек ауыл­дық окру­гі 1 1 8 Ын­та­лы ауыл­дық окру­гі 1 1 9 Қа­мысқа­ла ауыл­дық окру­гі 1 1 10 Жа­ға­тал ауыл­дық окру­гі 1 1 11 Жа­на­ма ауыл­дық окру­гі 2 3 6 1 12 Ең­бек­ші ауыл­дық окру­гі 1 1 1 1 13 Ар­қар­лы ауыл­дық окру­гі 1 1 1 14 Қы­зы­ла­шы ауыл­дық окру­гі 1 1 1 15 Қа­бан­бай ауыл­дық окру­гі 1 1 3 1 16 Те­ректі ауыл­дық окру­гі 1 1 1 17 Ек­пін­ді ауыл­дық окру­гі 1 1 1 18 Жы­лан­ды ауыл­дық окру­гі 1 1 1 19 Ақ­жар ауыл­дық окру­гі 1 1 1 20 Са­пақ ауыл­дық окру­гі 1 21 То­қ­жай­лау ауыл­дық окру­гі 1 1 1 22 Үш­бұ­лақ ауыл­дық окру­гі 1 1 1 23 Леп­сі ауыл­дық окру­гі 1 24 Көл­бай ауыл­дық окру­гі 2 1 1 1 Алакөл ауданында 75 ветеринариялық-санитарлық объектілер әрекет етеді. Оның ішінде: 21 мал қорымы, 21 сібір ошағы, 22 ветеринариялық пункт, 2 мал емдеу орындары, 9 ірі қара малын қолдан ұрықтандыру пунктер. Қабылданған шешім Ауданда 894 186 га жайылым бар, сондықтан Алакөл ауданы жерінің территориясында жайылымдарды басқару мен қолдану бойынша Жоспарды жүзеге асыру мәселесі жайылымның жоғарғы өнімділігіне, шөптердің бағалы құрамын ұзақ мерзімге сақтауға, жайылым азықтарымен мал басы санының көбін қамтамасыз етуге, мал шаруашылығы өнімдерінің жоғары сапасын алу мен мал басы санын көбейтуге зор ықпалы тиетін жерлерді тиімді әрі ұтымды пайдалануға мүмкіндік береді. Алакөл ауданы аумағындағы жайылымдық жерлерді негізгі пайдаланушылар ауыл шаруашылығы құрылымдары болып табылады. Елді мекендер тұрғындарының ауыл шаруашылығы жануарлары елді мекендердің, ауыл шаруашылығы құрылымдарының жерлерінде және босалқы жерлерде жайылады.