Об утверждении Плана по управлению пастбищами и их использованию по Абайскому сельскому округу Курчумского района на 2026-2030 годы Қолданыста

Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспарды бекіту туралы Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңының 6-бабы 1-тармағының 15) тармақшасына, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңының 8-бабының 1)-тармақшасына, 13-бабына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі № 173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 29 сәуірдегі № 145 «Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың үлгілік қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2024 жылғы 29 шілдедегі № 263 «Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі үлгілік жоспарды бекіту туралы» бұйрығына сәйкес, Күршім аудандық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

1. Осы шешімнің қосымшасына сәйкес Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар бекітілсін.

2. Күршім аудандық мәслихатының 2023 жылғы 26 желтоқсандағы № 14/6-VIII «Абай ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарын бекіту туралы» шешімінің күші жойылды деп танылсын.

3. Күршім аудандық мәслихатының 2021 жылғы 27 желтоқсандағы № 14/6-VII «Абай ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2021-2022 жылдарға арналған жоспарын бекіту туралы» шешімінің күші жойылды деп танылсын.

4. Осы шешім оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Күршім аудандық мәслихатының 2026 жылғы 18 маусымдағы № 54/5-VIІI шешіміне 1-қосымша Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар

1. Осы Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар (бұдан әрі-Жоспар) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңының 6-бабы 1-тармағының 15) тармақшасына, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңының 8-бабының 1) тармақшасына, 13-бабына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі № 173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 29 сәуірдегі № 145 «Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың үлгілік қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2024 жылғы 29 шілдедегі № 263 «Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі үлгілік жоспарды бекіту туралы» бұйрығына сәйкес әзірленді.

2. Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, азыққа деген қажеттілікті орнықты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозу процестерін болдырмау мақсатында қабылданады.

3. Жоспарды әзірлеген кезде мыналар ескеріледі:

1) осы Жоспарға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша ауданның жер балансының және мемлекеттік жер кадастрының ақпараттық жүйесінің деректері;

2) осы Жоспарға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қарау мәліметтері;

3) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 3 ақпандағы № 35 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 19987 болып тіркелген) бекітілген Мал қорымдарының (биотермиялық шұңқырлардың) тізілімін жүргізу қағидаларына сәйкес қалыптастырылатын мал қорымдары (биометриялық шұңқырлар) туралы мәліметтер;

4) осы Жоспарға 3-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жайылымдық инфрақұрылым объектілері туралы және ауыл шаруашылығы жануарларын айдап өтуге арналған сервитуттар туралы мәліметтер;

5) осы Жоспарға 4-қосымшаның 1-кестесіне сәйкес нысан бойынша ауыл шаруашылығы жануарларының иелерін көрсете отырып, оларды сәйкестендіру дерекқорынан алынған ауыл шаруашылығы жануарлары басының саны туралы деректер;

6) осы Жоспарға 4-қосымшаның 2-кестесіне сәйкес нысан бойынша ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық жас топтары бойынша қалыптастырылған үйірлердің, отарлардың, табындардың саны туралы деректер;

7) осы Жоспарға 4-қосымшаның 3-кестесіне сәйкес нысан бойынша шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарлары басының саны туралы мәліметтер;

8) екпе және аридтік жайылымдарда, орман, су қорлары мен ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жерлерінде ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері туралы деректер (Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша екпе және аридті жайылымдардың болмауына, сондай-ақ орман, су қорлары жерлерінде және ерекше қорғалатын табиғи аумақтарда мал жаюдың болмауына байланысты жоқ);

9) осы Жоспарға 5-қосымшаға сәйкес нысан бойынша ұсынылатын жайылым айналымдарының схемалары;

10) мал шаруашылығы және өсімдік шаруашылығы статистикасы бойынша ресми статистикалық ақпарат (мал шаруашылығы статистикасы бойынша ресми статистикалық ақпарат Шығыс Қазақстан облысының ветеринария басқармасының «Күршім-Вет» ШЖҚ КМК тарапынан ұсынылған және 1-қосымшада 3-кесте, 4-қосымшада 1-кесте, 2-кесте, 3-кесте қамтылған. Өсімдік шаруашылығы статистикасы бойынша ресми статистикалық ақпарат Шығыс Қазақстан облысы бойынша «Жерлерге зерттеп-қарау жұмыстарын жүргізу мемлекеттік институты» ШЖҚ КМК филиалы тарапынан ұсынылған және 2-қосымшада қамтылған).

4. Жоспарда мынадай қосымшалар қамтылған:

1) Күршім ауданы Абай ауылдық округі аумағында жайылымдардың жер санаттары бөлінісінде орналасу схемасы (картасы), онда жайылымдардың шекаралары, алаңдары мен түрлері, оның ішінде шалғайдағы, маусымдық, құрғақ және екпе жайылымдар, (Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша шалғайдағы, маусымдық, аридті және екпе жайылымдар жоқ), жер учаскесіне құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттарының негізінде олардың меншік иелері немесе жер пайдаланушылар туралы мәліметтер көрсетіледі;

2) жеке ауладағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю бойынша халықтың мұқтаждығына арналған жайылымдар, оның ішінде қоғамдық жайылымдар белгіленген схема (карта), онда жеке ауладағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю бойынша халықтың мұқтаждығына арналған жайылымдардың, оның ішінде қоғамдық жайылымдардың шекаралары мен алаңдары көрсетіледі;

3) ұсынылатын жайылым айналымдарының схемалары көрсетілген схема (карта), онда жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қарау негізінде ұсынылатын жайылым айналымдарының схемалары көрсетіледі;

4) ауыл шаруашылығы жануарларын айдауға арналған сервитуттар, мал айдайтын трассалар және жайылымдық инфрақұрылымның өзге де объектілері, сондай-ақ мал қорымдары (биометриялық шұңқырлар) белгіленетін схема (карта), онда ауыл шаруашылығы жануарларын айдауға арналған сервитуттар, мал айдайтын трассалар, жайылымдық инфрақұрылым объектілері, мал қорымдарының (биометриялық шұңқырлардың) орналасқан жері көрсетіледі;

5) жайылымды пайдаланушыларға жер пайдалануға берілуі мүмкін жайылымдар белгіленген схема (карта);

6) суды тұтыну нормасына сәйкес жасалған су көздеріне (көлдерге, өзендерге, тоғандарға, қазандарға, суару немесе суландыру каналдарына, құбырлы немесе шахта құдықтарына) қол жеткізу схемасы, онда жануарлардың су көздеріне қарай жүріп-тұру маршруттары көрсетіледі;

7) ауыл шаруашылығы жануарларының басын шалғайдағы жайылымдарға орналастыру схемасы, онда ауыл шаруашылығы жануарларының басын орналастыруға арналған шалғайдағы жайылымдардың шекаралары мен алаңдары көрсетіледі;

8) ауылдық округке кіретін ауылдық елді мекендер арасында жайылымдарды жобалық бөлу (қайта бөлу), онда жайылымдармен қамтамасыз етілмеген жеке және заңды тұлғалардың ауыл шаруашылығы жануарларының басы үшін ауылдық округтің ауылдық елді мекендері арасында жайылымдарды бөлу (қайта бөлу) схемасы көрсетіледі (ауылдық елді мекендерде жайылымдардың жетіспеуіне байланысты жайылымдарды қайта бөлу жүргізілмейді);

9) Күршім ауданы Абай ауылдық округі аумағында жайылымдарды ұтымды пайдалану үшін қажетті талаптар: «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 11064 болып тіркелген) сәйкес жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын сақтау; жайылым айналымын және суды пайдалану көздерін ескере отырып жайылымдарды пайдалану; жайылым алаңдарын жекеленген өріс учаскелеріне бөлу; жайылым учаскелерін жыл маусымдары бойынша кеңістікте және уақытпен (маусым, жыл ішінде) кезектестіру; жайылым айналымы учаскелерінің бірін жайылымсыз және ауыл шаруашылығы жануарларынсыз жыл сайын қалдыру.

Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 1-қосымша Күршім ауданы Абай ауылдық округі жер балансының және мемлекеттік жер кадастрының ақпараттық жүйесінің деректері 1-кесте. Күршім ауданы Абай ауылдық округі жайылымдарын жерлердің санаттары бойынша бөлу, гектар Ауыл­дық округ­тер­дің ата­уы Әкім­ші­лік-аумақ­тық объ­ек­ті­лер жік­те­уі­ші­нің ко­ды Жер­лер са­нат­та­ры ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы мақ­са­тын­да­ғы ел­ді ме­кен­дер­дің өнер­к­ә­сіп, кө­лік және өзге де ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы мақ­са­тын­да­ғы емес ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар­дың ор­ман қо­ры­ның су қо­ры­ның босал­қы жер Жер­лер жиы­ны 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Абай ауыл­дық окру­гі 635233000 85514 329 6591 - 2433 1291 96158 2-кесте. Елді мекеннің жайылымдарын бөлу, гектар Р/с № Ауыл­дық округ­тің ата­уы Әкім­ші­лік-аумақ­тық объ­ек­ті­лер жік­те­уі­ші­нің ко­ды Ауыл­дық округ­тің ата­уы Жай­ы­лым­дар­дың жал­пы ала­ңы, гек­тар Жай­ы­лым­дар­дың алаң­да­ры мен түр­ле­рі же­ке аулад­а­ғы ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы жа­ну­ар­ла­рын жаю бой­ын­ша ха­лық мұқ­та­жын қа­на­ғат­тан­ды­ру­ға ар­нал­ған, гек­тар көп­ші­лік пай­да­ла­на­тын, гек­тар шал­ғай­да­ғы, гек­тар мау­сым­дық, гек­тар арид­тық, гек­тар ек­пе жай­ы­лым­дар, гек­тар 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1 Абай ауыл­дық окру­гі 635233100 а. Бу­ра­бай 75125 4324 - 719 66608 - - 2 635233300 а. Кой­тас 3042 3 635233400 а. Те­ректы-бу­лак 432 Бар­лы­ғы 75125 7798 - 719 66608 - - 3-кесте. Жер учаскесіне құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттары негізінде меншік иелері мен жер пайдаланушылар туралы мәліметтер Р/с № Меншік иелерінің, жер пайдаланушылардың атауы БСН/ЖСН Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі Жайылымдар алаңы, гектар 1 Әбек Ыбырайым 871004351445 05-072-019-226 298,00 2 Әбікеш Рақымбай 500705399036 05-072-019-183 695,00 3 Әлімғожин Болат «Арғын» шаруа қожалығы 400202300081 05-072-019-074 500,00 4 Абралимов Абзал Нурланович 740621302284 05-072-019-138 800,00 5 Абралимов Нурлан 500303302246 05-072-019-380 98,83 6 Акиолдин Бейбит Алыбекович 831126301683 05-072-019-280 454,00 7 Актанова Батима Жумашевна 580303400270 05-072-019-112 549,90 8 Алибекұлы Сырым 940712350756 05-072-019-238 2830,00 9 Амиренов Кенжекан Есимканович 560109301096 05-072-019-036 60,00 10 Амиренов Кенжекан Есимканович 560109301096 05-072-019-038 50,00 11 Амиренова Багзада Тлеукановна 571110400420 05-072-019-083 795,00 12 Амренов Кенжегалии Калиякперович 691006302182 05-072-019-295 320,80 13 Ареков Беглан Омирбекович 761115301291 05-072-019-143 210,00 14 Ареков Беглан Омирбекович 761115301291 05-072-019-301 355,10 15 Ашуов Сайлаубек Рақышұлы 580910300294 05-072-019-042 56,00 16 Ашуов Сайлаубек Рақышұлы 580910300294 05-072-019-202 225,00 17 Баймухамбетов Адил Кенесханович 690531301146 05-072-019-090 449,99 18 Баймухамбетов Адил Кенесханович 690531301146 05-072-019-209 700,00 19 Байырхан Абдолла 480705301524 05-072-019-127 442,00 20 Бақтияров Әлібек Калирахимұлы 690421300982 05-072-019-259 805,00 21 Бақтияров Әлібек қалирахимұлы 690421300982 05-072-019-034 500,00 22 «Азат» шаруа қожалығы 451119400495 05-072-019-063 260,00 23 Болысканов Бейбит Толендыулы 841203301930 05-072-019-335 149,96 24 Боразбек Ынтымақ 700510350550 05-072-019-319 209,65 25 Боразбек Ынтымақ 201040035472 05-072-019-366 246,27 26 Бұлжан Сәтбек Рәбілұлы 690512300858 05-072-019-223 368,20 27 Дамұхан Мұқамет 880219303423 05-072-019-324 347,60 28 Дамұхан Мұқамет 880219303423 05-072-019-344 599,77 29 Дөкен Оразқан 900407001317 05-072-019-340 171,44 30 Дюсупов Куматай Кыдыкенович қожалығы 610226301758 05-072-019-070 375,00 31 Дюсупов Куматай Кыдыкенович 610226301758 05-072-019-225 550,00 32 Дюсупов Куматай Кыдыкенович 610226301758 05-072-019-298 483,00 33 Елеубаева Орынжамал Абдолдиновна 520507400645 05-072-019-133 731,00 34 Есимханов Бекайдар Зимуханбетович 560618301698 05-072-019-381 85,00 35 Жагипаров Бакыт Кокенович 790220300504 05-072-019-342 213,39 36 Жаксылыков Медет Толеуханович 810414302422 05-072-019-312 478,00 37 Жанаева Кумыс Асимбековна 510204401446 05-072-019-055 800,00 38 Жанбагисов Камбар Магидолданович 610101310579 05-072-019-191 447,50 39 Жанбагисов Камбар Магидолданович 610101310579 05-072-019-330 397,00 40 Зейнел Рахметқали 770405399096 05-072-019-318 976,12 41 Кабдулин Турганбек Акманович 751114302420 05-072-019-269 303,20 42 Кабдуллин Аргынбек Ахманович 650126302610 05-072-019-011 520,00 43 Кабдуллин Аргынбек Ахманович 650126302610 05-072-019-206 1100,80 44 Кабдуллин Аргынбек Ахманович 650126302610 05-072-019-207 374,90 45 Кабдуллин Аргынбек Ахманович 650126302610 05-072-019-277 234,48 46 Кабдуллин Аргынбек Ахманович 650126302610 05-072-019-289 408,01 47 Кабдуллин Аргынбек Ахманович 650126302610 05-072-019-369 397,00 48 Кабдуллин Аргынбек Ахманович 650126302610 05-072-019-376 303,59 49 Кабдыгалиев Берикхан 601129300096 05-072-019-182 700,00 50 Кабдыгалиев Мурат Кибатолдаевич 621015300211 05-072-019-109 276,50 51 Кабдыгалиев Мурат Кибатолдаевич 621015300211 05-072-019-120 477,80 52 Казбаева Кульсарай 390101406688 05-072-019-253 323,00 53 Казиманова Алмажан Фазыловна 530620400146 05-072-019-082 698,34 54 Каменов Болат Кадырович 680317301468 05-072-019-307 480,46 55 Каменов Болат Кадырович 680317301468 05-072-019-308 52,40 56 Каменов Болат Кадырович 680317301468 05-072-019-333 777,82 57 Кизатаев Марат Муканович 731231300338 05-072-019-030 160,00 58 Кизатаев Марат Муканович 731231300338 05-072-019-331 716,17 59 Кожабаев Мурат Мырзабаевич 670511302072 05-072-019-076 263,60 60 Кожабаев Мурат Мырзабаевич 670511302072 05-072-019-325 573,98 61 Кожанов Шеризат Болатбекович 690212300222 05-072-019-149 100,00 62 Кустубаева Раушан Саветбековна 660103401615 05-072-019-300 476,20 63 Кустубаева Раушан Саветбековна 660103401615 05-072-019-359 164,83 64 Кустубаева Раушан Саветбековна 660103401615 05-072-019-186 1049,00 65 Қапдығалым Бейсен 850808399127 05-072-019-299 365,64 66 Қапдығалым Бейсен 850808399127 05-072-019-071 68,00 67 Қапдығалым Бейсен 850808399127 05-072-019-243 382,40 68 «Қуат» шаруа қожалығы 7312313003 05-072-019-089 149,20 69 Маденов Базархан Тілеуханұлы 591115302769 05-072-019-306 325,32 70 Маденов Базархан Тілеуханұлы 591115302769 05-072-019-338 286,30 71 Малиев Баянды Болатович 810103302233 05-072-019-309 145,89 72 Малиев Баянды Болатович 810103302233 05-072-019-220 495,40 73 Малиев Баянды Болатович 810103302233 05-072-019-341 1008,00 74 Малиев Саян Болатулы 771207300265 05-072-019-048 300,00 75 Муханов Кадирбек Манапович 550604301628 05-072-019-180 600,00 76 Набиева Багжамал 470508400183 05-072-019-177 700,00 77 Наурузбаев Ербол Абылкаирович 700619302187 05-072-019-278 77,91 78 Нукаева Самал Алибековна 851219400707 05-072-019-326 608,74 79 Нурсадыков Бакжан Кабдыкаримович 780726300692 05-072-019-273 54,80 80 Нурсадыков Бакжан Кабдыкаримович 780726300692 05-072-019-291 53,70 81 Нурсадыков Бакжан Кабдыкаримович 780726300692 05-072-019-353 198,10 82 Нурсадыков Бакжан Кабдыкаримович 780726300692 05-072-019-379 198,10 83 Нурсадыков Нуржан Кабдыкаримұлы 670314300203 05-072-019-200 400,00 84 «Даулет» шаруа қожалығын 490213400341 05-072-019-066 1000,00 85 Нұрахымет Нұртай 880307302897 05-072-019-263 126,80 86 Ошакбаев Кадылбек Карменович 600207302384 05-072-019-192 514,50 87 Ошакбаев Кадылбек Карменович 600207302384 05-072-019-193 809,50 88 Ракымбай Курметкан 740202303462 05-072-019-303 59,50 89 Сагатов Елемес 390202300671 05-072-019-199 613,00 90 Сагидолдина Кулсун Аблхаировна 520330400217 05-072-019-350 103,80 91 Садыкова Бинагуль Омирбекқызы 680221402163 05-072-019-009 80,00 92 Салкымбаев Еркеш 590815300309 05-072-019-258 106,47 93 Сергазин Мейрамбек 401108300083 05-072-019-201 301,00 94 Солтанғожанов Бекболат Жұмағожаұлы 910302351076 05-072-019-323 337,06 95 Сулейменов Ержан Марданович "шаруа қожалығы 71110730414 05-072-019-050 900,00 96 Сулейменов Ержан Марданович 711107304144 05-072-019-152 600,00 97 Сулейменов Ержан Марданович 711107304144 05-072-019-346 782,47 98 Сулейменов Рауан Марданович 820522301423 05-072-019-219 50,00 99 СулейменовЕржан Марданович 711107304144 05-072-019-134 249,80 100 Сыдық Самғау 810501399051 05-072-019-237 720,00 101 Таутан Дәулетбек 810207350912 05-072-019-334 499,40 102 Темиргалиев Куандык Казизбекович 710110302974 05-072-019-078 1027,00 103 Темиргалиев Куандык Казизбекович 710110302974 05-072-019-130 400,00 104 Темиргалиев Куандык Казизбекович 710110302974 05-072-019-210 200,00 105 Темиргалиев Куандык Казизбекович 710110302974 05-072-019-370 159,66 106 Темиргалиев Куандык Казизбекович 710110302974 05-072-019-371 147,66 107 Темиреева Магира Кумашевна 560924400065 05-072-019-283 1588,60 108 Тойгожанов Кайрат Серикович 760306301871 05-072-019-067 623,00 109 Тойгожанов Кайрат Серикович 760306301871 05-072-019-250 353,10 110 Тойгожанов Кайрат Серикович 760306301871 05-072-019-336 219,40 111 Тойгожанов Кайрат Серикович 760306301871 05-072-019-337 392,70 112 Токтаров Бауржан Саркытович 630629301851 05-072-019-377 797,42 113 «BASAGRO» жауапкершілігі шектеулі серіктестігі 230640018596 05-072-019-222 910,10 114 Төлепберді Еркін 690119399038 05-072-019-229 339,00 115 Хайруллин Қуаныш 720102300639 05-072-019-019 193,00 116 Хатиятуллин Марат Советбекович 760922302746 05-072-019-315 476,07 117 Ырысбек Қалиқан 750207399139 05-072-019-383 500,18 118 Ырысбек Қалиқан 750207399139 05-072-019-256 422,00 Күршім ауданы Абай ауылдық округінің жергілікті тұрғындарының мал жаюы үшін 7798 гектар жер берілген. Негізгі пайдаланушылар болып Күршім ауданы Абай ауылдық округінің Бурабай, Қойтас, Жылытау ауылдарының тұрғындары табылады. Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, жем-шөбіне деген қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың деградация үдерістерінің алдын алу мақсатында қабылданды. 2025 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Күршім ауданы Абай ауылдық округінде алықтың жеке қосалқы шаруашылығында: ірі қара мал - 2476 бас, ұсақ мал - 4813 бас, жылқы - 1156 бас. Бурабай ауылында: ірі қара мал - 865 бас, ұсақ мал - 1523 бас, жылқы - 328 бас. Бурабай ауылының жайылым алаңы - 4324 гектар. Қойтас ауылында: ірі қара мал - 701 бас, ұсақ мал - 1143 бас, жылқы - 530 бас. Қойтас ауылының жайылым алаңы - 3042 гектар. Теректібұлақ ауылында: ірі қара мал - 938 бас, ұсақ мал - 2189 бас, жылқы - 296 бас. 2025 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша Күршім ауданы Абай ауылдық округінде шаруа қожалықтары мен ЖШС-терде: ірі қара мал - 4529 бас, ұсақ мал - 13436 бас, жылқы - 1972 бас. Бурабай ауылында: ірі қара мал - 2185 бас, ұсақ мал - 6757 бас, жылқы - 1096 бас. Қойтас ауылында: ірі қара мал - 1297 бас, ұсақ мал - 1157 бас, жылқы - 678 бас. Теректібұлақ ауылында: ірі қара мал - 602 бас, ұсақ мал - 158 бас, жылқы - 275 бас. 4-кесте. Жайылымдарды бөлу Р/с№ Ауылдық округтің атауы Әкімшілік-аумақтық объектілер жіктеуішінің коды Елді мекенннің атауы Ауыл шаруашылығы жануарлары үшін қажетті жайылым алаңы, мың гектар Қоғамдық жайылымдар алаңы, мың гектар Ірі қара мал Ұсақ мал Жылқылар 1 2 3 4 5 6 7 9 1 Абай ауылдық округі 635233100 Бурабай ауылы 6,420 2,285 2,952 4,324 2 635233300 Койтас ауылы 5,258 1,715 4,770 3,042 3 635233400 Теректыбулак ауылы 5,120 1,8 3 0,432 Абай ауылдық округі бойынша ауыл шаруашылығы жануарларын қамтамасыз ету үшін 72125 гектар жайылымдық жер бар. Ауыл шаруашылығы жануарларын жаю үшін 15,602 мың гектар қажет. 5081 бас мал 7,798 мың гектарды құрайтын қоғамдық жайылымдарда жайылады, ал 13170 бас мал 64,327 мың гектарды құрайтын отгондық жайылымдарда жайылады. 5-кесте. Қосымша қажет етілетін жайылымдар Р/с № Босалқы жерлерден қажет етілетін қосымша жайылымдар, мың гектар Қосымша берілетін жайылымдар жайылым пайдаланушыларға жер пайдалануға берілуі мүмкін жайылымдар, мың гектар жеке ауладағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю бойынша халық мұқтажын қанағаттандыру мақсатында резервке қойылуға тиіс жайылымдар, мың гектар 1. 15,602 15,602 -

Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 2-қосымша 1. ӨСІМДІК ЖАМЫЛҒЫСЫ Табиғи жағдайлары мен өсімдік сипаты бойынша Абай ауылдық округінің аумағы құрғақ дала және шөлейт аймақтарына, орман-шалғынды, орман-шалғынды-далалы, қара - қоңыр және ашық-қоңыр топырақтардың кіші аймағына жатады. Рельефтің негізгі түрлері-орта таулар, төмен таулар, төмен таулар, тау бөктеріндегі жазықтар, төмен жазықтар. Далалық зерттеу материалдары бойынша флоралық тізім 26 тұқымдасқа, 74 туысқа жататын 102 түрді құрайды. Тұқымдастар бойынша түр саны жағынан басымдылық танытады: Астық тұқымдастар - 18 түр, Күрделігүлділер - 17 түр, Раушангүлділер мен Бұршақтылар - 10 түрден, Ерінгүлділер - 6 түр, Лалагүлділер, Қарақұмықтылар, Қызылтүбіктер - 4 түрден, Талдар - 3 түр, Қияқөлеңдер, Құртқашаштар, Сарыгүлділер, Қазтабаңдар, Жұпаргүлділер, Сүттігендер, Сабынкөктер, Бақажапырақтылар - 2 түрден, қалған тұқымдастар құрамында 1 түрден бар. Өсімдік жамылғысында 16 түр доминант болып табылады. Түрлердің басым көпшілігі (97 түр - 95,1%) малмен желінеді, улы деп есептелетіндері 5 түр, 2 түрі - дәрілік. Мұнда шөл және тасты дала өсімдіктерінің түрлері кең таралған, мысалы, сұр квиноа, биургун, тар жусан, ақ жер жусан, тасбияргун, түкті қауырсын, қызыл, Лессинга, борозды бетеге. Шалғынды дәнді дақылдар мен шөптер аз кездеседі. Өсімдіктердің таралуы айқын аймақтылыққа ие. Ең оңтүстігінде қара қоңыр қалыпты және толық жетілмеген топырақтарда негізінен шымды-астық тұқымдасты және жусанды жайылымдар таралған. Округ аумағының орта бөлігінде қара қоңыр қалыпты топырақтарда төмен таулар бойында астық тұқымдастар, бұталар, әртүрлі шөптер, сирек арамшөптер таралған. Солтүстік таулы бөлігінде қара қоңыр толық жетілмеген және шалғынды-қара қоңыр қалыпты топырақтарда бұталар, жусандар, астық тұқымдастар, әртүрлі шөптер тегістелген және беткейлі учаскелерде таралған. Ойыстар бойында бұталар кездеседі. Аумақтың солтүстік-батыс бөлігінде бұталы дала өсімдіктері, негізінен тау өсімдігі және ішінара қараған басым. Округтің барлық аумағы негізінен жайылымдардан тұрады. Шабындық жерлер аз бөлікті алып жатыр. Күршім өзенінің аңғары бойында шағын тоғайлар түрінде көктерек, терек, тал, қайың және тағыда басқа өседі. Өзендер мен жылғалардың аңғарлары бойында, көлдердің маңындағы ойыстарда, рельеф ойыстарында, жер асты сулары жақын орналасқан жерлерде осы сулардың минералдануына байланысты астық тұқымдасты, шілікті және қылқан бозды жайылымдар мен шабындықтар, сондай-ақ басқа да жайылымдар таралған. Олар шалғынды-қара қоңыр саздақты топырақтарда қалыптасады. Астық тұқымдастардан басымдылық танытады: жидек шөп, нәзік аяқ, қамыс құрақ, сұлыбас, боз, қамыс құрақ және қамыс. Өте ылғалды учаскелерде қияқөлеңдер мен қамыс өседі. Абай ауылдық округі бұрынғы Маралиха, Қалғұты және КОКП 22-ші атауы съезі кеңшарларын ірілендіру негізінде ұйымдастырылды. Шекараларға өзгерістер енгізілуіне байланысты, мәдени-техникалық жағдай бойынша салыстырмалы талдау жасау мүмкін болмады. Қазақстан Республикасының табиғи жемдік жерлерінің классификациясына сәйкес, іздестіру шегіндегі табиғи жемдік жерлер – 2 сыныппен ұсынылған: орман-шалғынды-далалы саздақты және орман-шалғынды саздақты топырақтардағы орта таулы далалы жайылымдар; қара қоңыр қалыпты саздақты және құмды саздақты, қара қоңыр толық жетілмеген саздақты және ашық қара қоңыр толық жетілмеген және аз жетілген саздақты топырақтардағы төмен таулы далалы жайылымдар; Күршім, Қыстау-Күршім өзендерінің аңғары, төмен таулы ойыс, шалғынды-қара қоңыр қалыпты саздақты топырақтарда, шалғынды-қара қоңыр сортаңды және сортаңдау саздақты топырақтарда, шалғынды-қара қоңыр сортаңды саздақты топырақтарда, шалғынды-қара қоңыр тұзданған топырақтарда және шалғынды-ашық қара қоңыр қалыпты ашық қара қоңыр қалыпты саздақты топырақтарда; ашық қара қоңыр қалыпты саздақты топырақтарда, ашық қара қоңыр толық жетілмеген және аз жетілген саздақты топырақтарда және ашық қара қоңыр сортаңдау саздақты топырақтардағы тау бөктеріндегі толқынды жазық; Күршім өзенінің аңғары, тау бөктеріндегі жазықтың ойыстары, шалғынды-ашық қара қоңыр сортаңды саздақты топырақтарда және су жайылмалы қара қоңыр шалғынды қалыпты саздақты топырақтарда. Көрсетілген сыныптардың әрқайсысы рельефтегі орны, ылғалдану дәрежесі, топырақ түрі, олардың механикалық құрамы бойынша ұқсас жемдік жерлерді біріктіретін кіші сыныптарға бөлінеді. Зерттеу барысында өсімдік қауымдастықтарының 54 типі, 22 кіші типі және 33 модификациясы анықталды. Типтер 24 топқа жүйеленген, сипаттамасы. 2. НЕГІЗГІ ЖЕМДІК, ЖЕЛІНБЕЙТІН, УЛЫ ЖӘНЕ ДӘРІЛІК ӨСІМДІКТЕРДІҢ ҚЫСҚАША СИПАТТАМАСЫ Түкті қауырсын (тырса) - биіктігі 50-80 см болатын көпжылдық тығыз бұталы шымтезек шөп. Көктемде ол көптеген ксерофильді шөптерге қарағанда кеш өсе бастайды, сондықтан ол әлдеқайда кеш кебеді. Ол басқа қауырсынды шөптерге қарағанда жоғары өнім береді, ал басуға дейін шабу кезінде бірінші шабақ массасының 50% -на дейін қалдық береді, ал рептерация негізінен жапырақтардан тұрады. Көктемде жапырақтар жылқыларға жақсы жеуге және тез семіруге көмектеседі. Гүлденудің соңынан ол дерлік жеуге болмайды. Ірі қара мал жылқыға қарағанда нашар жейді; қой мен ешкі оны жас кезінде ғана қанағаттанарлықтай жейді. Күзгі жапырақтар өте нәзік және барлық жануарлар жақсы жейді. Борозды бетеге (типчак) - биіктігі 30-60 см көпжылдық тығыз шымды астық тұқымдас, көптеген сабақ түбі жапырақтары бар қуатты тығыз шымдар түзеді. Мамыр-маусымда гүлдейді, гүлдегеннен кейін кебе бастайды және толық піскенде сары және өрескел шөпке айналады. Барлық ыстық жазды тыныштық күйінде өткізеді және өспейді. Температураның төмендеуімен және алғашқы жаңбырлардың жаууымен сабақ түбі жапырақтарының көпшілігі пайда болады, олар көктемдегідей биіктікке дейін өседі. Жайылымда барлық мал түрлерімен, әсіресе жылқылармен өте жақсы жемделеді, тек түйелер оны қанағаттанарлықтай жейді. Гүлдеу басынан бастап және әсіресе пісу фазасында нашар жемделеді, ал жазда тек сабақ түбі жапырақтары ғана жемделеді. Жерүсті айрауығы (ақ-батаук) - биіктігі 80-150 см, орташа жапырақты сабағы бар, жорғалаушы тамырсабақты көпжылдық астық тұқымдас. Маусым-шілдеде гүлдейді. Суды мол қажет ететін және батпақты шалғындардың өрескел жемдік шөбі. Топыраққа талап етпейді, айтарлықтай тұздануға шыдайды. Жайылымға және шабындыққа төзімділігі жақсы, бірақ өрескел, нашар жемделетін пішен береді. Пішенге масақтау фазасынан кешіктірмей шабу керек, себебі ол өте тез өрескелденеді. Жайылымда барлық жабайы және үй жануарлары нашар жейді: ірі қара мал мен жылқылар оны тек масақтауға дейін жейді, жаздың екінші жартысында тек гүлшоғырын және жоғарғы жапырақтарын жұлып жейді. Жіңішке бидай - биіктігі 50-120 см жалаңаш, тегіс сабақты көпжылдық астық тұқымдас. Жапырақ қынаптары тегіс, тілшесі ұзындығы 8 мм дейін. Жапырақтары ені 7 мм дейін, кейде бүктелген. Сыпыртқысы ұзындығы 10-30 см. Маусым-қыркүйекте гүлдейді. Өрескел жем. Жайылымда азды-көпті қанағаттанарлықтай жануарлармен ерте фазаларда, негізінен жылқылармен және ірі қара малмен жемделеді. Өте тез өрескелденеді, сондықтан пішенге сыпыртқыларын шығарғанға дейін дайындау қажет. Сортаңды жағалау шөбі (ажрек) - биіктігі 5-15 см, негізінен тармақталып, түйіндерінен тамырланатын ұзын өркендері бар көпжылдық астық тұқымдас. Сәуір-маусымда гүлдейді. Гүлдері масақ тәрізді сыпыртқыға жиналған. Топырақтың қатты тұздануына шыдайды және жиі таза шоғырлар береді. Өнімділік мекендеу ортасына байланысты күрт өзгереді. Шөлдердің негізгі өсімдіктерінің бірі. Жайылымда барлық жануарлармен, ал жеміс беру фазасынан бастап, күзде және қыста одан да жақсы жемделеді. Пішенде – қанағаттанарлықтай және тіпті жақсы, бірақ пішенге масақтау фазасынан кешіктірмей жинау керек, себебі шабылмай қалған пішен жануарлардың ауыз қуысын зақымдауы мүмкін. Оңтүстікте таудан қайтқан соң жануарлар оны ынтамен жейді. Шалғынды сұлыбас - биіктігі 30-90 см, жорғалаушы тамырсабағы бар көпжылдық бос шымды астық тұқымдас. Мамыр-шілдеде гүлдейді. Жіңішке, әлсіз жапырақты сабақтары бар, генеративті сабақтардан басқа көптеген вегетативті өркендері болады, соның арқасында ол типтік төменгі астық тұқымдастарға жатады. Жайылымдық өсімдік, орташа жайылым кезінде шөп жамылғысында кең және тез таралады. Өте жақсы жемдік өсімдік болып саналады: жылқылармен, ірі қара малмен, қойлармен және жабайы жануарлармен өте жақсы жемделеді. Бұл жайылымдар әсіресе ірі қара мал төлдерін бордақылау үшін құнды. Бұталы қараған (қараған) - биіктігі 0,5-2 м, қара, жасылдау-немесе сарғыш-сұр қабығы бар тік өркендері мен бұтақтары бар, әлсіз тікенді, бұталы бұта. Гүлдері ашық-сары. Мамыр-шілдеде гүлдейді, шілде-қыркүйекте жеміс береді. Жайылымда жапырақтары мен жас өркендерін ірі қара мал мен қойлар жейді. Жақсы жапырақты, ал қалың тоғайлардағы бұтақтары, әсіресе өсімдіктер жыл сайын шабылып тұратын жерлерде, жіңішке, талшық тәрізді. Мұндай жайылымдарда кейде тіпті күзге дейін жақсы жемделеді. Жапырақтары мен гүлдерінде протеин көп. Ақ алабота (көкпек) - биіктігі 20-50 см, жазылған, ұзын емес ағаштанған бұтақтары бар жартылай бұта. Бір жылдық өркендерінің биіктігі 15-30 см. Жапырақтары кезектесіп орналасқан, біршама жуан, ұзындығы 0,5-3 см, ені 0,2-0,7 см, сопақша-жұмыртқа тәрізді, ұшында доғал. Жапырақ қолтықтарында ұсақ жапырақтары бар қысқарған өркендер. Гүлдері шоғыр-масақ тәрізді гүлшоғырға жиналған. Шілде-қыркүйекте гүлдейді және жеміс береді. Жайылымда гүлдеу фазасынан бастап, күзде жеміс бергеннен кейін және қыста түйелермен жақсы жемделеді, қойлар мен жылқылармен қанағаттанарлықтай жемделеді. Қойлар мен түйелер үшін күзде және қыста – семірткіш жем. Ерте көктемде жылқылар өткен жылғы бұтақшаларды ынтамен жейді. Химиялық талдау мәліметтері бойынша, салыстырмалы түрде протеин көп және клетчатка аз, бірақ барлық қоректік заттардың сіңімділік коэффициенті ерте фазаларда өте төмен, тиісінше осы кезеңдегі қоректілік те төмен (40 корм бірлігінен төмен). Жеміс беру фазасынан бастап клетчатка мен БЭВ сіңімділігі айтарлықтай артады, сондықтан жалпы қоректілік күзде жаз бен көктемге қарағанда жоғары. Жапырақтарында органикалық қышқылдар бар. Жануарлардың тәбетін ашады. Шайқурай жапырақты тобылғы - биіктігі 150 см дейін, қоңыр талшық тәрізді бұтақтарында көптеген қолшатыр гүлдері бар бұта. Жапырақтары ұсақ, жас кезінде түкті, кері-жұмыртқа тәрізді. Гүлшоғырлары - 4-10 гүлді отырыңқы қолшатырлар. Сәуір-мамырда гүлдейді, маусымда жеміс береді. Жайылымда жапырақтары мен жас өркендерін қойлар мен ешкілер ынтамен жейді. Қалған жануарлар нашар жейді. Ерте кезеңдерінде протеин, май көп және клетчатка онша көп емес, ал қоректілігі жақсы бұршақты пішеннен кем емес. С дәрумені, хош иісті заттар бар. Ақ жер жусан (тамыр жусан) - биіктігі 45 см дейін, көптеген вегетативті және генеративті өркендері бар, тығыз және кең шымдар түзетін көпжылдық шөптесін өсімдік. Бүкіл өсімдік түкті. Жапырақтары пішіні жұмыртқа тәрізді, ұзындығы 1-2 см және ені 1 см дейін, жай немесе екі рет қауырсын тәрізді тілімделген. Гүлдері сары. Тамыз-қазанда гүлдейді. Жайылымда қойлармен көктемде жақсы және тіпті өте жақсы жемделеді, жазда қанағаттанарлықтай нашар, күзде және қыста қайтадан жақсы және өте жақсы жемделеді. Одан сәл нашар оны жылқылар мен түйелер жейді. Ірі қара мал оны көктемде, күзде және қыста қанағаттанарлықтай жейді және жазда іс жүзінде жемейді. Көптеген химиялық талдау мәліметтері (Қазақстанның әртүрлі облыстарынан алынған 90 үлгі) клетчатканың жоғары мөлшері (45% дейін) туралы әдебиеттік мәліметтерді растамайды. Біз жинаған үлгілердің қысқы қураған шөптерінде де клетчатка мөлшері 35%-дан аспады. Орташа сападан жоғары жемдік өсімдіктерге жатқызуға болады. Лессинг тәрізді жусан (тар жапырақты) - ағаштанған, көпбасты тамырлы және көптеген вегетативті (қысқарған) және генеративті, жоғарғы жағынан тармақталған сабақтары (биіктігі 45 см дейін) жоғары, тығыз шым түзетін көпжылдық өсімдік. Қыркүйек-қазанда гүлдейді. Жемдік қатынасы әлсіз зерттелген. Әдебиет көздері бойынша, қойлар мен жылқылар оны күзде және қыста толығымен қанағаттанарлықтай жейді. Геоботаниктердің бақылаулары бойынша, жайылымда барлық жануарлар көктемде, жазда және күзде қанағаттанарлықтай жейді. Ерте фазаларда протеин көп және клетчатка аз. Жылтыр ши (ший) - биіктігі 250 см-ге жететін, берік сабақты ірі шымды көпжылдық астық тұқымдас. Мамыр-шілдеде гүлдейді. Өсімдік өрескел, қатты кедір-бұдыр жапырақты. Әртүрлі топырақтарда кездеседі, бірақ әрқашан дерлік жер асты суы таяу жатқан жерлерде, кейде тұтас шоғырлар құрайды. Шідің жиналуы бойынша құдық қазуға орын таңдауда бағдарланады. Жайылымда ынтамен тек масақтауға дейін жемделеді, кейін ол өте өрескелденеді. Шінің өнімі жазда да ынтамен жемделеді. Пішенде, егер масақтауға дейін шабылса, жақсы жемделеді, ал кешірек шабылған кезде - тек жапырақтары жемделеді. Қысқы жайылымдарда ерекше маңызға ие, себебі шінің биік бұталары қар астында қалмайды. Орташа сападағы жемдік өсімдіктерге жатады. Кәдімгі қамыс - тамырсабақты астық тұқымдас, биіктігі 2,5 - тен 9 м - ге дейін. Мамыр-маусымда гүлдейді. Жас кезінде қамыс құрамында қант көп болады және осы уақытта жылқылар, ірі қара мал оны өте ынтамен жейді. Одан да нашар оны қойлар, ешкілер және түйелер жейді. Дегенмен, сыпыртқысы шығарылғанға дейін ол соншалықты өрескел болады, сондықтан мал оны жайылымда ынтасыз жейді. Себебі – қамыстың қатты өрескелденуі және оның құрамында сіңімсіз заттардың күрт артуы. Күміс шыңғыл - биіктігі 50-200 см, қоңыр-қоңырқай қабығы бар, қатты тікенді бұта. Жапырақтары қанатсыз қауырсынды, тікенмен аяқталады, 1-5 жұп жапырақшасы бар, сопақша-кері жұмыртқа тәрізді. Гүлдері қызғылт, сирек ақ. Мамыр-маусымда гүлдейді. Жануарлармен нашар жемделеді. Күзде және қыста түйелер мен қойлар жемістері мен түскен жапырақтарын жейді. Сібір бүзұлшағы - биіктігі 40-75 см, тік, ойық сабақты көпжылдық шөптесін тамырсабақты өсімдік. Тамырсабағы қысқарған, көптеген тамыр бүршіктері бар. Жапырақтары сопақша-үшбұрышты немесе сопақша-жұмыртқа тәрізді, ұзындығы 5-35 см және ені 2,5-25 см, жиегі бойынша тегіс емес тісті. Жиек гүлдері ашық - сары. Маусым тамызда гүлдейді, тамыз - қыркүйекте жеміс береді. Әдебиет көздері бойынша, жануарлармен жемделмейді, жайылымда зиянды арамшөп және жойылуға жатады. Геоботаниктердің бақылаулары бойынша, жазда ішінара қойлар мен жылқылар жейді. Орташа мөлшерде протеин мен клетчатка бар. Жоңғар сүттігені (сүттіген) - биіктігі 35-110 см, көпбасты тамырлы және тік, төменгі жағынан бұтақталған, талшық тәрізді сабақтары бар, жоғарғы жағынан жақсы жапырақты көпжылдық шөптесін өсімдік. Шілдеде гүлдейді, шілде-тамызда жеміс береді. Әдебиет мәліметтері бойынша, жануарлармен жемделмейді. Жеген кезде ауыз қуысының қабынуын тудырады, ал сауын сиырларда сүт қызыл түске айналады. Геоботаниктердің бақылаулары бойынша, қойлар мен түйелер аздап жейді. Түлкіқұйрықты брунец - сабағы бұтақты, биіктігі 80-100 см-ге дейін. Гүлдері ақ, сарғыш реңкті. Мамыр-маусымда гүлдейді, жемістері шілде-тамызда піседі. Құрамында софоридин, софокарпин, алоперин алкалоидтары бар. Қойлардың улану жағдайлары белгілі. Брунецтің алкалоидтары жүйке жүйесіне әсер ететіні дәлелденген. Жатаған укекіре - биіктігі 15-60 см көпжылдық шөптесін өсімдік. Мамыр-маусымда гүлдейді, шілде-тамызда жеміс береді. Пішенде барлық жануарлармен қанағаттанарлықтай жемделеді. Құрамында алкалоидтар бар, сондықтан улы болып саналады. Ащы шөпке ең сезімталдар – жылқылар. Ащы шөптегі алкалоидтардың ең көп мөлшері тұзданған топырақтарда байқалады. Улануды ащы шөп емес, оны зақымдайтын саңырауқұлақ тудыратыны анықталған. Уланулар көбінесе шөп жамылғысы нашар және ащы шөптің қатты өсуі кезінде болады. Түлкіқұйрықты брунец (софора) - биіктігі 20-60 см көпжылдық тамыр өркенді өсімдік. Сабағы бұтақты, жоғары бағытталған бұтақтары бар, жапырақтары сопақша-сопақша жапырақшалары, гүлдері кремді немесе ақ, біраз сарғыш, тар, масақ тәрізді шоқ гүлшоғырларға жиналған; бұршақтары шыбық тәрізді, қою-қоңыр немесе қарағылт. Шөбінен шамамен 3% улы алкалоидтар табылған. Құрғақ өсімдіктен дайындалған дуст (ұсақ ұнтақ) күшті инсектицидтік қасиеттерге ие, бірақ оның уыттылығы анабазиннен әлсіз. Брунец препараттары тынысты қоздырады. Дәрілік қандауыршөп - биіктігі 20-100 см, қырлы, жоғарғы жағы бұтақты сабағы бар көпжылдық шөптесін тамырсабақты өсімдік. Маусым-тамызда гүлдейді, тамыз-қыркүйекте жеміс береді. Тамырлары 16-17% дейін илік заттарды, эфир майын, қымыздық қышқылды кальцийді, крахмалды, бояғыш заттарды қамтиды. Халық медицинасында қан кетулерде, диареяда қолданылған, ветеринарияда – ішек ауруларында және терлеткіш және құрт қуушы ретінде. Медицинада қазіргі уақытта да қолданылады, халық медицинасында - қатерлі ісіктерде, тері ауруларында, гомеопатияда – өкпе ауруларында, гинекологияда, диареяда, жараларды емдейтін, антигельминдік, асқазан-ішек ауруларында гемостатикалық ретінде қолданылады. Нағыз қазтабаншөп  - биіктігі 15-80 см, бұтақталған тамырсабағы және тік бұтақты сабақтары бар көпжылдық өсімдік. Гүлдері ұзын қою сыпыртқы гүлшоғырында, ашық сары, бал иісі бар. Маусымнан қыркүйекке дейін гүлдейді. Жапырақтары, гүлдері және жапырақтардан сығылған шырыны халықтық емдік тәжірибеде әртүрлі қолданысқа ие. Кәдімгі мыңжапырақ - биіктігі 20-120 см көпжылдық шөптесін өсімдік, тамырсабағы жіңішке, жорғалаушы, бұтақталған. Жапырақтары қандауыр тәрізді, екі рет қауырсынды тілімделген. Гүлдері ақ, сары, қызғылт, қызыл, себеттерге жиналған, диаметрі 2-15 см күрделі қалқандар түзеді. Шілдеден қыркүйекке дейін гүлдейді. Мыңжапырақ шөбі қанды тоқтататын және қабынуға қарсы қасиеттерге ие. Гмелин кермегі – көпжылдық шөптесін өсімдік. Шілде-қыркүйекте гүлдейді, тамыз-қыркүйекте жеміс береді. Тамырларында 25% дейін илік заттар бар. Тұзданған топырақтарда өнеркәсіптік мақсаттар үшін егінде өсіруге ұсынылады. Медицинада тұтқыр қан тоқтатқыш ретінде және асқазан-ішек ауруларында қолданылады. Жақсы балды өсімдік, бірақ бал төмен сапалы береді. 3. ТОПЫРАҚТАР «Қазақстан жер қорын табиғи-ауылшаруашылық аудандастыру» бойынша зерттелген аумақ Қазақстанның Орталық-Қазақстан және Зайсан провинцияларының, Қалба және Зайсан округтерінің құрғақ дала және шөлейт аймақтарында орналасқан. «Қазақстанның таулы және тау бөктеріндегі аумақтары топырақтарының жүйелік тізімі және негізгі диагностикалық көрсеткіштері» (Алматы, 1989 ж.) сәйкес Абай ауылдық округінің жерлерінде топырақтардың келесі типтері, кіші типтері және тектері анықталған: Орман-шалғынды - зерттелген аумақтағы орта таулы белдеуде таралған, онда оңтүстік, сирек батыс экспозициялы беткейлерді алып жатыр. Шалғынды өсімдіктер астында дамиды. Топырақ түзуші жыныстар - қатты жыныстардың щебнисті рухлягымен, сирек – жарықшақты қатты жыныстармен астынан көмкерілген, екі мүшелі элювиалды-делювиалды щебнисті саздақтар. Табиғи өсімдіктер қияқөлеңді-әртүрлі шөпті қауымдастықпен (қияқөлеңдер: жоңғарлық, қара масақты және тапал) ұсынылған. Шөптерден басқа аз мөлшерде бұталар - итмұрын, тау өсімдігі, итмұрын кездеседі. Шөптердің жабықтығы 90-100%, бұталардікі - 10-20%. Орман-шалғынды топырақтар жоғары гумустылығымен (10-17%), А қабатының қуаттылығы 25-45 см құрайды, тереңдікке қарай гумустылық алдымен күрт, содан кейін біртіндеп төмендейді. Әдетте, қышқылдық тереңдікке қарай күшейеді. Сипатталған жайылымдар жазғы кезеңде жайылым ретінде пайдаланылады. Орман-шалғынды - далалы Абай ауылдық округінің аумағында орта таулар бойынша оңтүстік және кей жерлерде батыс экспозиция беткейлерінде, орман-шалғынды топырақтармен кешенде, шалғынды-далалы өсімдіктер астында бөлінеді. Топырақ түзуші жыныстар болып элювиалды-делювиалды щебнисті саздақтар, сирек - құмдақ, аз тереңдікте щебнисті, әдетте карбонатсыз рухлякпен көмкерілген. Орман-шалғынды-далалы топырақтардың табиғи өсімдіктері шымды астық тұқымдасты-әртүрлі шөпті-жусанды қауымдастықтармен ұсынылған. Өсімдіктердің жабықтығы 90% құрайды. Шалғынды-орманды-далалы топырақтардың жоғарғы қабаттарындағы гумус мөлшері 6-12%, азот - 0,4-1,0% жетеді. Тереңдікке қарай гумус пен азот мөлшері біртіндеп кемиді. Топырақ суспензиясының реакциясы орташа қышқыл (рН = 5-6), тереңдікке қарай күшейеді немесе әлсірейді. Механикалық құрамы – саздақты. Сипатталған жайылымдар жазғы кезеңде жайылым ретінде пайдаланылады. Қара қоңыр топырақтар - зерттелетін аумақта кең таралған. Тау бөктеріндегі жазықтардың, тау аралық аңғарлардың және тау бөктерлерінің топырақтары, тік аймақтылықтың әсерімен қалыптасады. Сипатталған топырақтар орналасқан абсолюттік биіктіктер 800-1200 м шамасында ауытқиды. Беткей құрылысы бойынша сипатталған аумақ әртүрлі және төмен тауларды білдіреді, олар төмен жоталар немесе жондар жүйесін құрайды, аралықтарын тау аралық ойыстар, кейде өте ірі ойыстар бөліп жатады. Төмен таулардың жондары мен жоталары жұмсақ пішіндерге ие, ал олардың төбелері көбінесе сатылы құрылымға байланысты тегістелген үстірт тәрізді беттермен сипатталады. Жер асты сулары 10 м-ден терең орналасқан және топырақ түзілу процестеріне әсер етпейді. Қара қоңыр топырақтардың табиғи өсімдік жамылғысы тырса-боз бітеуік-жусанды топтамаларымен, әдетте ксерофильді әртүрлі шөптермен және бұталармен ұсынылған. Механикалық құрамы бойынша сипатталған топырақтар басым түрде орташа және ауыр саздақты, кейде құмдақты. Топырақ түзуші жыныстардың ерекшеліктеріне байланысты қара қоңыр топырақтардың арасында қалыпты (қалыпты), карбонатты және аз жетілген генетикалық тектері бөлінеді. Қара қоңыр қалыпты - кең таралған. Рельефі бойынша қара қоңыр қалыпты аз қуатты топырақтар төмен таулы, төбелі-толқынды-жонды беткейге бекіген. Сипатталған топырақтардың топырақ түзуші жыныстары болып басым көпшілігінде лёсс тәрізді саздақтар мен лёсстер, сондай-ақ саздақты механикалық құрамның, кейде щебнисті элювиалды-делювиалды шөгінділері қызмет етеді. Өсімдік жамылғысы бозды, боз бітеуік-жусанды топтамаларымен әртүрлі шөптер және бұталармен (тау өсімдігі, қараған және тағы басқалар) ұсынылған. Топырақтар жақсы сараланған профильмен сипатталады. Тыңайған учаскелердегі А қабаты (орташа қуаттылығы 18 см) қоңыр-сұр түсті, тыңайған жерлерде ұсақ кесекті немесе берік емес кесекті және жыртылған жерде ұнтақ тәрізді құрылымға ие. В1 қабатына өту әрқашан айқын. В1 қабаты жоғарғы гумустық қабаттан айырмашылығы, негізгі түстің қара қоңыр фонында айқын қоңыр реңкке, кесекті немесе ірі кесекті құрылымға ие. Қара қоңыр қалыпты топырақтар жақсы гумусталған. Мәселен, А қабатында ауыр- және орташа саздақты механикалық құрамды топырақтарда гумус мөлшері 3,2-4,2% шегінде ауытқиды, орташа есеппен 3,7% құрайды; жеңіл саздақты топырақтарда оның мөлшері біршама төмен - оның орташа мәні 3,2% құрайды. Гумустың тереңдікке қарай кемуі айтарлықтай байқалады: В1 қабатында оның мөлшері 1,8-3,1%, В1 қабатында - 1,4-2,2%, ВС қабатында 0,8-1,7% дейін біртіндеп төмендейді. Жайылым ретінде пайдаланылады. Қара қоңыр толық жетілмеген - қара қоңыр топырақтар салыстырмалы түрде тегістелген рельеф жағдайында төмен тауда қалыптасады. Топырақ түзуші жыныстар болып элювиалды-делювиалды саздақтар, лёсс тәрізді саздақтар мен лёсстер, кейде айтарлықтай қуатты, сондай-ақ, өте сирек, үштік саздар немесе олардың қайта шөгінді өнімдері қызмет етеді. Қара қоңыр толық жетілмеген топырақтар ауылдық округтің батыс бөлігінде таралған. А қабатындағы гумустың орташа мөлшері 3,5% құрайды, 1,7-4,3% шегінде өзгереді. А+В1 гумустық қабатының қуаттылығы 30-50 см шегінде өзгереді, орташа есеппен 39 см құрайды. Өсімдік жамылғысы астық тұқымдасты-жусанды, астық тұқымдасты-жусанды-әртүрлі шөпті және астық тұқымдасты-әртүрлі шөпті типтермен ұсынылған. Бұл топырақтар жайылым ретінде пайдаланылады. Қара қоңыр аз жетілген - кең таралған және ең тік, жақсы жылытылатын беткейлерге және жондардың, жоталар мен жеке таулардың тар төбелеріне бекіген. Өсімдік жамылғысы тау-далалық топтамалармен қалыптасқан, онда жетекшілері ксерофильді шымды астық тұқымдастар (тырса, боз суыл, қызыл боз, сұлышөп, боз бітеуік және тағы басқалар) әртүрлі шөптермен, жартылай бұталармен және бұталармен, олар кейде тоғайлар түзеді. Топырақ түзуші жыныстар болып аз қуатты элювиалды-делювиалды щебнисті саздақтар, қатты жыныстардың рухлягы немесе массивті-кристалды жыныстар, бетінен 40 см және одан жоғары жерде орналасады. Сипатталған топырақтардың сипатты ерекшелігі - ұсақ жер қалыңдығының қуаттылығы 40 см-ден аспайды, ал морфологиялық келбеті үшін генетикалық горизонттарға әлсіз саралану, әдетте олардың толық емес жиынтығы және қысқалығы тән. Ұсақ жерлі қабаттың орташа қуаттылығы 30 см құрайды, 24-38 см шегінде ауытқиды, А қабатының қуаттылығы 14 см-ден аспайды. Топырақтар салыстырмалы түрде жақсы гумусталған - А қабатында гумустың орташа мәні 3,2% құрайды, 2,0%-дан 4,9%-ға дейін ауытқуымен, В қабатында гумус мөлшері 1,4-2,8% шегінде өзгереді, орташа есеппен 2,0% құрайды. Әдетте, қара қоңыр аз жетілген топырақтар бетінен тұз қышқылынан көпіршімейді және айқын көрінетін иллювиалды-карбонатты горизонтқа ие емес. Қара қоңыр аз жетілген топырақтардың тектерге бөлінуі жүргізілмейді. Механикалық құрамы бойынша саздақты сорттары басым. Сипатталған топырақтар жайылым ретінде пайдаланылады. Шалғынды-қара қоңыр қалыпты орташа қуатты - қара қоңыр топырақтардың кіші аймағында таралған, таяз жыралардың, ойпандардың, жон аралық тұйық ойыстардың түптеріне бекіген. Өсімдік жамылғысы астық тұқымдасты және астық тұқымдасты-жусанды-әртүрлі шөпті қауымдастықпен ұсынылған, мұнда астық тұқымдастар құрамында: тар қылқан боз, жорғалаушы боз, шалғынды сұлыбас, жерүсті қамыс құрақ, кәдімгі қамыс бар. Топырақ түзуші жыныстар болып лёсс тәрізді саздақтар, тереңнен қиыршық тасты шөгінділермен көмкерілген немесе әлсіз қабатты ежелгі-аллювиалды, негізінен саздақты шөгінділер қызмет етеді. А+В1 гумустық қабаттарының қуаттылығы 43-58 см шегінде ауытқиды, орташа есеппен 52 см құрайды. Әрқашан дерлік А* және А1 бөлінетін А қабаты, қою сұр түсті, кесекті немесе түйіршікті-кесекті құрылымға ие (тыңайған жерде). В қабаты жоғарыдағыдан қоңыр реңкімен, кесекті немесе берік емес кесекті құрылымымен ерекшеленеді. Осы қабатта, ол әдетте В, және Вг қабатшаларына бөлінеді, тұз қышқылынан көпіршіту байқалады. Топырақтар гумустың жоғары мөлшерімен сипатталады: А қабатында оның мәні 5,1% құрайды, 3,9-7,8% шегінде ауытқуымен; В1 - 3,5%, В1 және ВС қабаттарында екі есеге жуық төмендейді. Механикалық құрамы бойынша сипатталған топырақтар басым түрде орташа және ауыр саздақты. Учаскелер жайылымдық, сондай-ақ шабындық ретінде пайдаланылады. Ашық қара қоңыр топырақтар - абсолюттік биіктіктер 700-800 м-ден 1300-1400 м-ге дейінгі шектерде төмен таулы және тау бөктеріндегі рельефтің белдеуінде бөлінеді және шөлейт-далалық аймағының жоғарғы кіші аймағын құрайды. Олар төмен таулардың әртүрлі экспозициядағы беткейлерінде, арал төбелерінде және жонды-толқынды көлбеу тау бөктеріндегі жазықтарда дамиды. Ашық қара қоңыр аз жетілген топырақтар төбелі-жонды тау бөктеріндегі жазықтың беткейлері бойынша шектеулі таралған. Қалыпты топырақтармен кешендер түзеді. Өсімдік жамылғысы шымды астық тұқымдасты-тар жапырақты жусанды, астық тұқымдасты-жусанды, және бұталы-жусанды-әртүрлі шөпті қауымдастықтармен ұсынылған. Топырақ түзуші жыныстар топырақ бетінен 40 см және одан жоғары жерде орналасады және қатты жыныстармен немесе олардың рухлягымен ұсынылған. А қабатындағы гумус мөлшері 1,3-2,5% шегінде ауытқиды, орташа мәні 1,6%. Оның тереңдікке қарай кемуі біртіндеп. Сипатталатын топырақтардың қатты скелеттілігіне байланысты гумустың жалпы қоры толық профильді нұсқалармен салыстырғанда айтарлықтай аз. Көп жағдайда ашық қара қоңыр аз жетілген топырақтар бетінен көпіршиді, дегенмен карбонаттар ұсақ жерлі қалыңдықтан тыс жерлерде де табылуы мүмкін. Оларда айқын көрінетін карбонатты горизонт жоқ және көбінесе карбонаттардың көрінетін нысандары тек щебенің төменгі беттерінде аққан түрінде, щеткалар түрінде, жыныстағы дәнекерлер түрінде ғана байқалады. Бұл жерде көбінесе гипс және суда еритін тұздар бар. Топырақтардың механикалық құрамы саздақты. Бұл топырақтар жайылым ретінде пайдаланылады. Шалғынды-ашық қара қоңыр топырақтар - бұл типтегі топырақтар ашық қара қоңыр топырақтардың кіші аймағында салыстырмалы түрде ойыс учаскелерде, беткі немесе топырақішілік бүйірлік ағын сулардың уақытша жиналуы есебінен немесе жер асты суларының таяз (3-6 м) орналасуы орындарында ылғалдануы жоғары жерлерде қалыптасады. Топырақ түзуші жыныстар тиісті автоморфты топырақтардағыдай шөгінділер қызметін атқарады. Шалғынды-ашық қара қоңыр сортаңды топырақтар - бұл топырақтар зерттелетін округтің негізгі учаскесінің батыс бөлігінде таралған. Олардың қалыптасуы таяз жатқан минералданған жер асты суларымен немесе шайылу режимімен салыстырғанда сору режимінің айқын басымдылығы кезінде топырақ түзуші жыныстардың айтарлықтай тұздануымен байланысты. Өсімдіктер келесі түрлермен ұсынылған: ақбас, шөлді және жорғалаушы боз, қамыс құрақ, қамыс, боз бітеуік, ажрек, мыңжапырақ, мия, цикорий және күздік жусан. Олар суда еритін тұздардың болуымен сипатталады, олардың мөлшері әлсіз тұздану дәрежесіне сәйкес келеді. Сипатталған топырақтар жайылым ретінде пайдаланылады. Су жайылмалы қара қоңыр сортаңды топырақтар - өзендер мен жылғалардың терасса маңындағы су жайылмасында, минералданған жер асты суларымен қоректену нәтижесінде тұзданатын жерлерде қалыптасады. Топырақ түзуші жыныстар болып терең горизонттарда әлсіз тұзданған, әлсіз қабатты саздақты және сазды аллювиалды шөгінділер қызмет етеді. Табиғи өсімдіктер қауымдастықтармен ұсынылған. Морфологиялық профиль гумустық қабаттың аз қуаттылығымен және жоғарғы 80 сантиметрлік қабатта оңай еритін тұздардың 0,3% -нан астам болуымен сипатталады (0-30 см қабатта - сортаңды, ал 30-80 см - сортаңдау). Топырақты шалғынды тұзданған топырақтарда азот аз және гумустылығы 3-4% құрайды. Сипатталған топырақтар жайылым ретінде пайдаланылады. 4. ЖАЙЫЛЫМДАРДЫ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ НЕГІЗДЕРІ. Абай ауылдық округінің жерлері бір Негізгі учаскемен ұсынылған. Геоботаникалық іздестірулер мен компьютерлік есептеу нәтижелері бойынша Абай ауылдық округінің жалпы ауданы 96158 га құрады. Округтің негізгі бөлігі Зайсан қазаншұңқырының аумағында орналасқан, ол кең тау аралық жазықты құрайды, әлсіз, концентрлік көлбеу Зайсан көлі мен Бұқтырма су қоймасының жағына қарай бағытталған. Округ аумағы күрделі рельефпен және абсолюттік биіктіктердің айтарлықтай айырмашылығымен сипатталады. Округ аумағы агроклиматтық аудандастыру бойынша екі ауданға жатады. Ауылдық округтің топырақтары айтарлықтай әртүрлілікпен сипатталады. Таулы рельеф және тау бөктеріндегі жазық шегінде аймақтық ашық қара қоңыр, қара қоңыр аз жетілген саздақты топырақтар орналасқан. Өзендер мен жылғалардың аңғарлары бойында басым топырақтар болып шалғынды-қара қоңыр саздақты топырақтар табылады. Табиғи жағдайлары мен өсімдік сипаты бойынша Абай ауылдық округінің аумағы құрғақ дала, шөлейт аймақтарына жатады. Мұнда шөл және тасты дала өсімдік түрлері кең таралған, мысалы, тар жапырақты жусан, ақ жер жусан, көкпек, биюргун, тасбиюргун, қылды боз, қызғылт боз, Лессинг бозы, ойық боз бітеуік. Округтің барлық аумағы негізінен жайылымдардан тұрады. Шабындықтар аз бөлікті алып жатыр. Күршім өзенінің аңғары бойында шағын тоғайлар түрінде көктерек, терек, тал, қайың және тағы басқалар өседі. Өзендер мен жылғалардың аңғарлары бойында, көлдердің маңындағы ойыстарда, рельеф ойыстарында, жер асты сулары жақын орналасқан жерлерде осы сулардың минералдануына байланысты астық тұқымдасты, шілікті және қылқан бозды жайылымдар мен шабындықтар, сондай-ақ басқа да жайылымдар таралған. Олар шалғынды-қара қоңыр саздақты топырақтарда қалыптасады. Астық тұқымдастардан басымдылық танытады: жидек шөп, нәзік аяқ, қамыс құрақ, сұлыбас, боз, қамыс құрақ және қамыс. Өте ылғалды учаскелерде қияқөлеңдер мен қамыс өседі. Абай ауылдық округі аумағының гидрографиялық желісі сумен әлсіз қамтылған. Мұнда бұлақтар мен жылғалар аз. Жер асты сулары тау бөктеріндегі жазықта тереңдігі 2-ден 50 м-ге дейін орналасқан. Округ аумағымен Күршім өзені ағып өтеді, құдықтар мен бірнеше ұсақ көлдер бар. Жалпы, округтің таулы бөлігіндегі жайылымдар сумен жақсы қамтылған, ал жазық бөлігінде әлсіз қамтылған. Іздестіру ауданының флорасының экологиялық талдауы жазықтар бойынша ксерофиттердің кең таралғанын көрсетеді. Өсімдік жамылғысының таралуында өсімдік және рельеф элементтері маңызды рөл атқарады. Зерттеу нәтижесінде мекендеу жағдайлары мен өсімдік құрамына байланысты табиғи жемдік жерлер рельефтің негізгі формалары шегінде жүйеленген: орта таулы, төмен таулы, төмен таулы ойыс, тау бөктеріндегі жазық, жазық ойыстары. Жер пайдалану аумағындағы жоғарыда сипатталған барлық қауымдастықтар қазіргі уақытта жеке малды жайылымға пайдалану астында. Іздестіру аумағының жалпы ауданы 96158 га құрады, оның ішінде ауылшаруашылық жерлері - 85514 га, өзге жерлер - 10644 га Ауылшаруашылық жерлері жайылымдар - 75125 га, шабындықтар - 5344 га, егістіктер - 5045 га болып ұсынылған. Өзге жерлер құрамында: жапырақты орман - 2092 га, қамыс тоғайлары - 14 га, бұта тоғайлары - 327 га, бастапқы жыныстар шығындылары - 6528 га, су беті - 1291 га, елді мекендер - 329 га, өзгелер (карьер) – 63 га бөлінген. Жайылымдардың ішінде пайдалану маусымдылығы бойынша көктемгі-жазғы-күзгілер басым - 58540 га (77,9%). Көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдардың жем қоры 305931 ц құрғақ массаны немесе 163940 ц корм бірлігін құрайды. Көктемгі-ерте жазғы-күзгілердің үлесіне - 15866 га (21,1%). Көктемгі-ерте жазғы-күзгі жайылымдардың жем қоры 84184 ц құрайды. Жазғы жайылымдардың үлесіне 719 га (1,0%) келеді. Күзгі жайылымдардың жем қоры 4734 ц құрғақ массаны немесе 2529 ц корм бірлігін құрайды. Зерттелген аумақ жайылымдарының жалпы жем қоры 394849 ц құрғақ массаны немесе 212756 ц корм бірлігін құрады. Ауданы 5344 га шабындықтардың жем қоры 38154 ц құрғақ массаны немесе 20286 ц корм бірлігін құрайды. Жайылымдардың жалпы ауданы 75125 га-ның тазаларына 7614 га (10,1%), бұталылары - 26050 га (34,7%), боздылары - 29072 га (38,7%), мал басып қатайғандары - 12389 га (16,5%) келеді. Мал басып қатайған жайылымдарға (мал басып қатайған жайылымдар ауданынан) бір жылдық солянкалы өсімдіктермен өскені - 2113 га (17,1%), жусанды өсімдіктермен - 5540 га (44,7%), нашар жемделетін өсімдіктермен ластанғандары - 4145 га (33,5%), улы өсімдіктермен ластанғандары - 591 га (4,7%) жатқызылған. Шабындықтардың жалпы ауданы 5344 га-ның тазаларына - 2197 га (41,1%), боздылары - 2203 га (41,2%), улы нашар жемделетін өсімдіктермен ластанғандары - 944 га (17,7%) келеді (5-қосымша, 12-нысан). Округ аумағында жайылымдық жүктемені азайту және мал жайылымын ретке келтіру ауданы - 13058 га, арамшөп өсімдіктермен күрес ұсынылған ауданы - 2819 га (6-қосымша, 13-нысан). Жайылымдар мен жайылымдық жемнің мал үшін маңызы. Жасыл шөп – жоғары қоректік жемдік құрал. Ең жақсы жайылымдардың шөбі, әсіресе астық тұқымдасты-бұршақты шөп қоспалары, 100 кг-да 10 кг-нан астам сіңімді белок және 100 корм бірлігіне дейін болады. Бұдан басқа, пішеннің сіңімділігі жасыл шөпке қарағанда айтарлықтай төмен (15-20%). Жайылымдық жасыл шөпте, мысалы, А дәрумені пішенге қарағанда шамамен 10 есе көп. Минералдық заттар (негізінен кальций тұздары және фосфор тұздары), олардың тапшылығы кезінде жануарлардың дұрыс өсуі мен дамуы мүмкін емес, жасыл жайылымдық шөпте қажетті мөлшерде болады. Жайылымдық ұстау малға көпжақты қолайлы әсер етеді. Ол малдың жақсы дамуына және өсуінің күшеюіне ықпал етеді, олардың ағзасы әртүрлі ауруларға қарсы төзімдірек болады. Жайылымдарды ұтымды пайдалану негіздері. Малды жайу өсімдіктерге үлкен әсер етеді. Жұлу, зақымдау, тепкілеу, шөп жамылғысын жерге басып тастау оның жағдайына айтарлықтай әсер етеді. Бұдан басқа, жайылым шалғындық жерлердің топырағына әсер етіп, оны нығыздайды, топырақтың физикалық қасиеттерін, су-ауа және қоректік режимін өзгертеді. Жайылым нәтижесінде өсімдік жамылғысы өзгереді: шөп жамылғысындағы өсімдік түрлерінің саны азаяды, негізінен жайылымға төзімді деп аталатын түрлер сақталады, шөп жамылғысы нашарлайды, шөп өнімділігі төмендейді. Жайылымның өнімділігі... көп мөлшерде аз құнды шөптер, өрескел... Жайылымға төзімді түрлер тек шөп жамылғысында жайылымдық кезең ішінде жайылғаннан кейін тез өсіп, жасыл массаның тұрақты шығымын бере алатын шалғындық шөптердің болуымен ғана қолдау табады. Бұл қабілет әдетте жайылымдарда шөп жамылғысының негізін құрайтын төменгі астық тұқымдастарға тән. Жайылымдарды ұтымды пайдалану кезіндегі негізгі талаптар жайылымдардың жоғары өнімділігін алу, шөп жамылғысының құнды құрамын ұзақ уақыт бойы сақтау, жайылымдық жеммен жануарлардың ең көп санын қамтамасыз ету және мал шаруашылығы өнімінің жоғары шығымын алу үшін жағдай жасауға саяды. Осыған байланысты қоректік заттардың жиналуы мен жұмсалуы, шөптердің өсу және даму биологиясы, шөптің өсуіндегі маусымдық ауытқулар, жайылымдардың «тынығу» кезеңдері үлкен маңызға ие. Жайылымдарды пайдалану кезінде, ең алдымен, жайылымдардың мерзімдері, биіктігі және жайылу саны, сондай-ақ жайылымдардың қалыпты жүктемесі өте жоғары маңызға ие. Жайылымдардың өнімділігін қолдайтын және арттыратын іс-шаралар. Жайылымда өнімді және жақсы жемдік құрамды барлық пайдалану жылдарында жоғары деңгейде сақтауға ұтымды пайдалану тәсілдерін үйлестіру арқылы ғана қол жеткізуге болады. Шөптерді жеткілікті қарқынды пайдалану кезінде олардың өнімділігін жоғары деңгейде ұстауға мүмкіндік беретін бірқатар іс-шаралар бар: жайылымға күтім жасау тәсілдерін қолдану (тыңайтқыштар енгізу, шөп себу, қалдықтарын шабу және т.б.), мерзімді түрде демалыс беру, тұқымдары піскеннен кейін пайдалану, жайылымдық пайдалануды шабындықпен алмастыру, қатарлы-учаскелік жайылым жүйесін енгізу. Барлық бұл іс-шаралар бір-бірінен бөлек емес, белгілі бір жүйеде – ұзақ мерзімді пайдаланылатын жайылымдарда жайылым айналымын енгізу арқылы қолданылуы тиіс. Жайылым шөбіне күтім жасау және бір уақытта оның өнімділігін арттыру шараларына су режимін жақсарту және реттеу, өңгірлерді, бұталарды жою, арамшөптермен күрес және т.б. жөніндегі іс-шаралар да жатады. Мал шаруашылығы үшін берік жемшөп базасын құруда және жайылымдардың деградация процестерінің алдын алуда арзан және қоректік жемдердің негізгі көздерінің бірі болып табылатын жайылымдарды дұрыс пайдалану қажет. Табиғи жайылымдарды ұтымды пайдаланудың негізі жайылым айналымы болып табылады. Жайылым айналымы - бұл шөп жамылғысының өнімділігін сақтауға және арттыруға бағытталған жайылымдарды пайдалану және оларға күтім жасау жүйесі. Белгілі бір реттілікпен жылдар бойы пайдалану мен күтімнің жекелеген тәсілдері алмасып, қайталанатын жүйе. Өсімдіктердің вегетациялық ерекшеліктерін ескере отырып, жайылымдардың белгілі бір типтерінде шөп жамылғысын уақытылы жайылымға пайдалану; жайылым шаруашылығын ұйымдастыруға жұмсалатын шығындардың ең аз мөлшері; жайылымдық учаскелерді, су көздерін дұрыс орналастыру және жануарлардың бос қозғалыстарын барынша азайту, қажетті ветеринарлық-профилактикалық талаптарды сақтау. Жайылымның шөп жамылғысына әсері. Малды жайу өсімдіктерге үлкен әсер етеді. Жұлу, зақымдау, тепкілеу, шөп жамылғысын жерге басып тастау оның жағдайына айтарлықтай әсер етеді. Бұдан басқа, жайылым шалғындық жерлердің топырағына әсер етіп, оны нығыздайды, топырақтың физикалық қасиеттерін, су-ауа және қоректік режимін өзгертеді. Жайылым нәтижесінде өсімдік жамылғысы өзгереді: шөп жамылғысындағы өсімдік түрлерінің саны азаяды, өсімдіктер. Жайылымды дұрыс пайдаланбаған кезде көбінесе көп мөлшерде аз құнды шөптер, сабағы өрескел әртүрлі шөптер пайда болады, шөп жамылғысының сапасы нашарлайды, шөп өнімділігі төмендейді. Жайылымның өнімділігі тек шөп жамылғысында жайылғаннан кейін тез өсіп, бүкіл жайылымдық кезең ішінде жасыл массаның тұрақты шығымын бере алатын шалғындық шөптердің болуымен ғана қолдау табады. Бұл қабілет ең алдымен әдетте жайылымдарда шөп жамылғысының негізін құрайтын төменгі астық тұқымдастарға тән. Жайылымдарды ұтымды пайдалану кезіндегі негізгі талаптар жайылымдардың жоғары өнімділігін алу, шөп жамылғысының құнды құрамын ұзақ уақыт бойы сақтау, жайылымдық жеммен жануарлардың ең көп санын қамтамасыз ету және мал шаруашылығы өнімінің жоғары шығымын алуға саяды. Осыған байланысты жайылымдық пайдалану кезінде қоректік заттардың жиналуы мен жұмсалуы, шөптердің өсу және даму биологиясы, шөптің өсуіндегі маусымдық ауытқулар, жайылымдардың «тынығу» кезеңдері үлкен маңызға ие. Жайылымдарды пайдалану кезінде, ең алдымен, жайылымдардың мерзімдері, биіктігі және жайылу саны, сондай-ақ жайылымдардың қалыпты жүктемесі өте жоғары маңызға ие. Жайылымдардың өнімділігін қолдайтын және арттыратын іс-шаралар. Жайылымда өнімді және жақсы жемдік құрамды барлық пайдалану жылдарында жоғары деңгейде сақтауға ұтымды пайдалану тәсілдерін үйлестіру арқылы ғана қол жеткізуге болады. Шөптерді жеткілікті қарқынды пайдалану кезінде олардың өнімділігін жоғары деңгейде ұстауға мүмкіндік беретін бірқатар іс-шаралар бар: жайылымға күтім жасау тәсілдерін қолдану (тыңайтқыштар енгізу, шөп себу, қалдықтарын шабу және т.б.), мерзімді түрде демалыс беру, тұқымдары піскеннен кейін пайдалану, жайылымдық пайдалануды шабындықпен алмастыру, қатарлы-учаскелік жайылым жүйесін енгізу. Барлық бұл іс-шаралар бір-бірінен бөлек емес, белгілі бір жүйеде – ұзақ мерзімді пайдаланылатын жайылымдарда жайылым айналымын енгізу арқылы қолданылуы тиіс. Жайылым шөбіне күтім жасау және бір уақытта оның өнімділігін арттыру шараларына су режимін жақсарту және реттеу, өңгірлерді, бұталарды жою, арамшөптермен күрес және тағы басқалар жатады.

Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 3-қосымша Жайылымдық инфрақұрылым объектілері туралы және ауыл шаруашылығы жануарларын айдауға арналған сервитуттар туралы мәліметтер Р/с № Жайылымдық инфрақұрылым объектілері Пайдаланудағы жайылым инфрақұрылымы объектілерінің саны, бірлік Құрылысты (қайта жаңғыртуды) қажет ететін жайылым инфрақұрылымы объектілерінің саны, бірлік Ұзындығы, километр Ауданы, мың шаршы метр 1 2 3 4 5 6 1. Суландыру құрылыстары(ұңғымалар, құбырлы және шахталық құдықтар, қазандар) Ұңғымалар - 15 2. Құрылыстар, көпірлер, жолдар 3. Мал айдау трассалары, мал тоқтайтын суару алаңдары 2 37 шақырым 4. Қой тоғытатын ыдыстар, қора-жайлар мен қоршалған орындар, жайылым қоршаулары, шарбақтар (соның ішінде электр қоршаулар), ауыл шаруашылығы жануарларын айдап-бөліп жаюға арналған загондар 5. Ауыл шаруашылығы жануарларын ветеринариялық өңдеуге арналған бөліністер Бурабай ауылы -1 Қойтас ауылы - 1 Теректібұлақ ауылы - 1 6. Электр және жылу энергиясымен қамтамасыз етуге арналған құрылыстар мен объектілер, жаңартылатын және баламалы энергия көздерін пайдалану жөніндегі объектілер 7. Сумен жабдықтау объектілері тіршілікті қамтамасыз етудің басқа түрлері, персоналдың маусымдық тұруына арналған құрылыстар және жайылымдарды күтіп-ұстауға және пайдалануға қажетті өзге де мүлік Өзендер, ағындар және бұлақтар

Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 4-қосымша 1-кесте. Ауылшаруашылығы жануарларының иелерін көрсете отырып, олардың саны туралы деректер № п/п Жеке тұлғалардың тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) немесе заңды тұлғалардың атауы Бизнес сәйкестендіру нөмірі / иесінің жеке сәйкестендіру нөмірі Бас саны, бас Ірі қара малы Жылқылар Ұсақ мал (ешкі) Ұсақ мал (қой) 1 2 3 4 5 6 7 1 Алихан Болат 870301301986 92 2 Абдолла Мукият 690827302788 32 10 7 21 3 Абдрахманов Мақсат 740109302499 1 5 192 4 Абзалхан Мукатай 630808399111 22 1 9 5 Абилмажинов Марат 620125300356 19 8 4 6 Абишпаев Куаныш Маиданович 750528300591 3 7 18 7 Абралимов Абзал 740621302284 30 44 580 8 Абралимов Марат 720710302849 20 10 15 9 Абралимов Нұрлан 500303302246 10 10 Авкубаев Фархат 740913302777 8 2 9 24 11 Адышев Бақытбек 530316300157 5 1 4 24 12 Айдарханов Талғат 640404301790 1 14 17 13 Айтақымет Серік 840616351543 27 17 14 Алибаев Темирбек Зайнелович 740123300161 119 15 Алибекұлы Сырым 940712350756 466 944 16 Аманжолов Бакан Калиулы 540103300547 1 1 2 16 17 Амиренова Багзада Тлеукановна 571110400420 26 18 Амірханова Мансия 550516400233 23 10 2 5 19 Амренов Бейбит 840512301115 6 43 20 Амренов Кенжеғали 691006302182 422 12 55 1136 21 Амренов Руфат Салимович 860905301819 4 9 22 Ареков Беглан Омирбекович 761115301291 203 6 141 23 Арпабаев Асылбек 730613300113 17 4 11 16 24 Арпабаев Арман Алимжанович 710514302584 9 25 Арысбек Бердіхан 940601399031 13 4 26 Арысбек Иманғали 530721399029 6 7 23 27 Аскетаев Берік 530102300361 18 28 Ахметкали Темирхан 630516300442 42 2 9 75 29 Ахметқалиев Арман 690626300223 17 6 10 26 30 Ахметқалиев Мақсат Темірханұлы 910726351844 18 31 Ахметов Болат 710327300125 13 1 17 4 32 Ашимов Ермек Амергалиевич 681014302243 2 33 Ашимов Эрик Амергалиевич 760501300972 42 3 180 34 Ашуов Берік 690712300072 24 63 35 Ашуов Сайлаубек 580910300294 43 13 9 66 36 Базарбай Оразбек 850623399092 573 52 342 37 Байырхан Абдолла 480705301524 55 1 2 32 38 Бақтияров Оразғали 600704300349 5 2 3 15 39 Баталов Батырбек 730118301232 5 4 20 13 40 Бахтияров Алибек 690421300982 642 224 2099 41 Баяндина Нурия 451119400495 19 14 7 42 Бейсебаев Елубек 671103300135 3 5 30 43 Бейсебаев Әлібек 540326300292 173 16 39 44 Бекқожанова Шайза 620525400278 5 53 2 45 Бектемиров Олжас Каиргазинович 841115302267 5 134 46 «Болашақ» шаруа қожалығы 810501399051 132 47 Боразбек Ынтымақ 700510350550 41 9 5 5 48 Ғазез Оразбек 880505351537 12 20 6 49 Гуммель Владимир Германович 631001303618 20 50 Дабынов Ғажайып 621024402015 10 4 51 Дабынов Ерболат 730719301881 10 100 52 Дабынов Мұрат 691021301969 8 53 Дабынов Совет Ашуұлы 630728300465 3 54 Дамұхан Мұқамет 880219303423 37 371 55 Дәлелқан Қасым 761005000771 9 56 Дөкен Оразқан 900407001317 45 5 28 57 Дөкен Сетербек 820518000167 13 1 11 58 Елеубаева Орынжамал Абдолдиновна 520507400645 17 59 Есимханов Бекайдар Зимуханбетович 560618301698 18 60 Егизбаев Кадылбек 540304300946 7 3 34 61 Ежембаев Дәулетхан 490314300196 11 13 62 Еженов Баян 611203301844 4 10 6 63 Ерлікұлы Мейіржан 841229301167 10 3 64 Есембаев Асхат 710604302355 246 8 547 65 Есенаев Сегізбай 560319300238 2 7 10 66 Есенбаева Улданай Садыковна 761001400100 19 67 Есімханов Жанайдар 600509403261 6 13 13 68 Есмұханбетов Жұмағали 520411300171 5 3 51 69 Әбек Ыбырайым 871004351445 23 10 34 46 70 Әдішев Жәнібек 470120300198 8 5 19 5 71 Жакупова Кайникамал 630704401924 26 3 12 178 72 Жақсылықов Ержан Серікұлы 980428350373 3 73 Жамбауова Айжамал Еркановна 650101407394 107 50 15 350 74 Жампейісова Катира 540101411588 10 1 31 27 75 Жампейсов Секен 570611301671 10 3 6 14 76 Жанаев Құмарғазы 500328301591 17 9 22 17 77 Жанаев Төкен 720930301232 86 78 Жанаева Кумыс Асимбековна 510204401446 116 44 79 Жанбауов Ерғалым 640618301902 17 4 2 35 80 Жумаибеков Берик Актангельдинович 790619301770 14 81 Жүмәдділ Нарсын 30515550103 22 82 Жұман Тасқынгул - 750401499070 22 83 Жылыспаев Серікхан 580426301122 12 9 48 84 Ибраев Амангелді 671228301366 5 85 Ибраев Еділ Амангельдыұлы 970406350585 4 86 Ибраев Әділ Амангелдіұлы 930723350714 17 87 Ибраев Куаныш Құрметұлы 980422351408 3 88 Ибраев Курмет Сергеевич 710119300382 15 89 Иргебаев Мұбарак 631118300401 10 4 20 11 90 Іргебаев Болат 690214301777 34 1 1 91 Кабдуллин Аргынбек 650126302610 596 305 92 Кабдуллина Гульшат Сагидолдиновна 640831402112 23 93 Кабдыгалиева Салтанат Кумарбековна 700922402498 6 94 Казбаева Кульсарай 390101406688 2 9 12 176 95 Калибасова Людмила Канашевна 480918401241 31 96 Калыкова Кания Доконовна 540228400187 1 97 Камзина Гульмира Кумаргазыновна 780112400185 10 18 6 98 Канарбаева Раиса Сабиолловна 590115402148 10 99 Канжархан Екпин 700219302777 19 100 Касаинов Ризабек Калиолданович 660313302966 28 14 30 101 Каукей Бағила 880610351499 10 102 Кенжеғанова Қымбат Кенжеқанқызы 306650613 14 103 Кәлім Сиғыбат 790412350415 26 5 2 13 104 Кибатолдин Адил Муратович 950803351384 7 105 Конжабаев Кадылбек 560717300935 4 106 Куанов Азамат Даулетханович 811207300939 9 5 107 Кустубаева Раушан Саветбековна 660103401615 630 57 108 Қабдешов Қайрат 541128301584 35 109 Қабдығалиев Мұрат 621015300211 9 110 Қабдығалым Бейсен 850808399127 32 2 12 111 Қабылмажинов Болат 640801302886 10 9 8 40 112 Қаисаров Тоқтарбек Жансарбаевич 611227301607 29 19 14 215 113 Қайдар Сетерхан 760821399159 12 114 Қайырбаев Танаш 511111300082 8 2 17 38 115 Қалдыбаев Бибек 660220300419 8 2 1 28 116 Қалиақперов Дархан Кенжеғалиұлы 960508351075 160 8 251 117 Қалидолдин Болат 730101308541 130 9 118 Қалқабек Төкен 630415399105 6 30 119 Қамза Әбек 510506350451 2 120 Қанасбай Тасқынбек 720307350659 6 121 Қасымбаев Құмар 590824300477 3 1 9 122 Қасымжанов Қуаныш 670306301941 4 1 25 123 Қибатолдин Еділ Мұратұлы 991204350366 126 124 Қисасіләмов Нұржан 690324300915 3 14 23 125 Қопан Дүйсен 920225351505 25 17 126 Құмарғалиева Жазира 540408400859 2 1 13 13 127 Құмаров Саят Маратұлы 910607351490 21 128 Құсайынов Сейітқожа 711018300683 8 51 129 Мажиков Бакытжан 630202300138 6 3 2 16 130 Майлыханов Бакытбек 660101312891 6 6 26 131 Майлыханов Әділ 890407302419 5 7 13 132 Малгаждаров Уалихан 750519300235 9 1 4 38 133 Мамет Равила 770408403137 22 2 134 Мамырбеков Құмар 420515300314 4 1 1 10 135 Манап Бейсенбек 910817302424 16 29 136 Манасов Ерик Зарлыханович 740520302542 17 1 34 137 Маненова Бакытгуль 710111401750 7 15 7 138 Марденова Айгуль 680425400790 5 23 139 Масалиев Алмурат Айнухатович 760921302407 16 17 14 74 140 Мауытхан Толкын 560602399037 3 141 Мейірбаев Ербол 661130300145 11 142 Мейірбаева Битай 420808400125 1 17 143 Мешелов Талғат 680408300187 25 144 Муканов Медет 840914302476 55 145 Мукашев Бауыржан Жекенович 731210302528 15 1 4 34 146 Муратов Сунгат 850812302611 64 6 20 147 Мусаканов Алтай Калиевич 870301301986 1 666 148 Мұқадил Қайсар 850510001345 6 149 Мұқатай Ілес 920630351824 47 35 150 Мұқышев Қайролда 560201300335 10 24 151 Мұратова Қамажай Мұратқызы 950411450460 14 18 152 Мынгатов Алтынбек Ракшанович 731004300998 5 153 Мысақанов Ерлан 600716300127 16 1 12 2 154 Наурузбаева Әсем Бекмуханбетовна 890430400226 10 155 Наурызбаев Ермұханбет 630313300335 3 21 156 Нукенова Нұркамал 490213400341 194 17 699 157 Нукешов Досбол 830823301649 15 158 Нукешова Нургайни 420101417067 7 5 6 159 Нурахметова Айгул 500430400227 14 17 87 160 Нургапасов Нуржан Нургапасович 760714300990 4 2 12 9 161 Нуржапарова Роза Черияздановна 681121402083 19 162 Нұрахметов Ержан 690309402143 46 1 163 Нұрахметов Еркін 700129302202 17 3 19 22 164 Нұрахметов Қабиден 600101321384 8 5 14 165 Нұржапаров Балғынбек 721021300146 26 7 8 60 166 Нұржапаров Бекболат 770122300250 299 167 Нұрпейісов Болатхан 591107301866 10 1 7 30 168 Омаржанова Бакжамал Жакуповна 470225401242 10 169 Омаров Болат 630716300330 2 5 70 170 Оразаев Болат 671015300161 9 171 Орынбаева Лунара Асылбековна 810723402052 6 4 39 172 Ошакбаев Кадылбек 600207302384 85 58 908 173 Поштабаев Алмас 780107300326 24 13 105 174 Ракымбай Курметкан 740202303462 114 26 175 Рахпанова Нұрлыхан Сабикановна 570101408197 2 89 176 Рахымжанов Секен 491219300073 4 2 12 34 177 Рашев Төлеген 500603301141 2 2 11 21 178 Ромбаев Сәрсембай 590519301516 6 179 Рымбеков Әділет Рымбекұлы 940421351455 43 28 180 Рышпанов Қайрат 650213302584 7 3 18 22 181 Сәбитов Дүсіпхан 570206300453 6 1 28 21 182 Cакен Майра 860922403329 15 183 Сақтасынов Қанат 690410300209 23 4 77 184 Сабырбаев Жәнібек 560425300145 48 185 Сагидолдина Кулсун Аблхаировна 520330400217 10 39 186 Сағиев Кайрат 721108302006 19 3 45 10 187 Саден таутан 620401350888 44 14 188 Салкымбаев Еркеш 590815300309 32 14 16 130 189 Салкымбаев Серик 720505301053 34 31 4 24 190 Сарсембин Нурлан 650815300243 8 2 45 191 Сауқабаев Орынтай 570104300439 28 15 32 192 Сейсебаев Куаныш Зайнелұлы 901210300637 1 10 193 Секишев Медет 780921301551 8 7 44 194 Сәкенов Ерасыл Серікұлы 950416351261 9 195 Сіләмов Ерланбек 610923300471 9 7 62 51 196 Смағұлов Алихан 621203302517 12 8 14 197 Субатилов Мұрат 740802301864 21 3 22 34 198 Сулейменов Рауан 820522301423 26 199 Сулейменова Салтанат Кумаровна 830923401898 537 119 1439 200 Сүлейменов Ержан 711107304144 127 74 58 201 Такенова Жамалхан Базылхановна 660101401466 15 202 Талапхан базархан 881111001225 13 203 Танашанов Бауржан Абилканович 690321302043 20 14 24 204 Танашанов Манарбек 640218300464 1 39 88 205 Таскынбек Умутбек 960113351256 10 206 Таупихов Данияр Сагидолдинович 881109301898 8 9 27 207 Таупихов Сагидолда Таупихович 510401301361 2 208 Таутан Даулетбек 810207350912 63 54 209 Темиржанов Галимардан 651124300160 2 8 3 210 Теміржанов Жанат 700210300216 6 1 11 211 Тәукенов Мерей Құатбекұлы 940314351572 2 212 Токатов Дархан Жумаханович 811202302482 1 213 Токтасынов Алихан Кайрканович 800402303493 144 214 Тоқтаров Бауыржан 630629301851 40 215 Толеухан Жулдыз 840326402159 1 7 216 Тонашанов Нұрбек 661210301356 7 81 217 Тонашанова Сауле Калымхановна 660101402266 16 7 218 Төлепберді Еркін 690119399038 116 22 219 Төлеуханов Бейбіт 690414300200 4 14 3 23 220 Тұрсынханов Мұратхан 721220302382 15 1 221 Урумбаев Қайрат 610508300227 2 5 7 222 Хайруллин Досбол Аянбаевич 670221300045 19 23 223 Хайруллин Куаныш Баянбаевич 720102300639 11 224 Хайруллин Нуржан 620920300150 15 14 85 225 Шакен Жумадил 750828399066 25 17 17 12 226 Шауен Кайрат 600809399022 24 24 29 227 Ықышев Сайлау 710103303101 4 3 37 35 228 Ынтықбаев Бақыт 630618300338 9 2 14 229 Ырысбек Калихан 750207399139 214 72 Барлығы 8711 2629 1202 15251

Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 5-қосымша Ұсынылатын жайылым айналымдарының схемалары Жылдар Учаскелердің нөмірлері I II III IV 1 2 3 4 5 2026 көктемгі маусым жазғы маусым күзгі маусым демалатын учаске 2027 демалатын учаске көктемгі маусым жазғы маусым күзгі маусым 2028 күзгі маусым демалатын учаске көктемгі маусым жазғы маусым 2029 жазғы маусым күзгі маусым демалатын учаске көктемгі маусым 2030 көктемгі маусым жазғы маусым күзгі маусым демалатын учаске

Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 6-қосымша Күршім ауданы Абай ауылдық округі аумағында жайылымдардың жер санаттары бөлінісінде орналасу схемасы (картасы)

Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 7-қосымша Жеке ауланың ауыл шаруашылығы жануарларын, оның ішінде қоғамдық жайылымдарды жаю бойынша халықтың мұқтажына арналған жайылымдарды белгілейтін схема (карта)

Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 8-қосымша Жайылымдардың геоботаникалық зерттеуі негізінде ұсынылатын жайылым айналымдарыны схемалары көрсетілген ұсынылатын жайылым айналымдарыны схемалары белгіленген схема (карта)

Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 9-қосымша Ауыл шаруашылығы жануарларын айдау үшін сервитуттар, мал айдау трассаларын және басқа да жайылымдық инфрақұрылымы нысандарын, сондай-ақ мал қорымдарын (биометриялық шұңқырларды) белгілейтін схема (карта)

Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 10-қосымша Жайылым пайдаланушыларға жер пайдалануға берілуі мүмкін жайылымдарды белгілейтін схема (карта)

Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 11-қосымша Су көздеріне (көлдерге, өзендерге, тоғандарға, қазбатоғандарға, суару және суландыру каналдарына, құбырлы және шахталы құдықтарына) қол жеткізу схемасы

Күршім ауданы Абай ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 12-қосымша Ауыл шаруашылығы жануарларының басын шалғайдағы жайылымдарға орналастыру схемасы