Об утверждении Плана по управлению пастбищами и их использованию по Сарыоленскому сельскому округу Курчумского района на 2026-2030 годы Қолданыста

Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспарды бекіту туралы Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңының 6-бабы 1-тармағының 15) тармақшасына, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңының 8-бабының 1)-тармақшасына, 13-бабына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі № 173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 29 сәуірдегі № 145 «Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың үлгілік қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2024 жылғы 29 шілдедегі № 263 «Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі үлгілік жоспарды бекіту туралы» бұйрығына сәйкес, Күршім аудандық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

1. Осы шешімнің қосымшасына сәйкес Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар бекітілсін.

2. Күршім аудандық мәслихатының 2023 жылғы 26 желтоқсандағы № 14/15-VIII «Сарыөлең ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарын бекіту туралы» шешімінің күші жойылды деп танылсын.

3. Күршім аудандық мәслихатының 2021 жылғы 27 желтоқсандағы № 14/16-VII «Сарыөлең ауылдық округі бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2021-2022 жылдарға арналған жоспарын бекіту туралы» шешімінің күші жойылды деп танылсын.

4. Осы шешім оның алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Күршім аудандық мәслихатының 2026 жылғы 18 маусымдағы № 54/11-VIІI шешіміне 1-қосымша Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар

1. Осы Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар (бұдан әрі-Жоспар) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңының 6-бабы 1-тармағының 15) тармақшасына, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңының 8-бабының 1) тармақшасына, 13-бабына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі № 173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 29 сәуірдегі № 145 «Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың үлгілік қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2024 жылғы 29 шілдедегі № 263 «Жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі үлгілік жоспарды бекіту туралы» бұйрығына сәйкес әзірленді.

2. Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, азыққа деген қажеттілікті орнықты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозу процестерін болдырмау мақсатында қабылданады.

3. Жоспарды әзірлеген кезде мыналар ескеріледі:

1) осы Жоспарға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша ауданның жер балансының және мемлекеттік жер кадастрының ақпараттық жүйесінің деректері;

2) осы Жоспарға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қарау мәліметтері;

3) Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2020 жылғы 3 ақпандағы № 35 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 19987 болып тіркелген) бекітілген Мал қорымдарының (биотермиялық шұңқырлардың) тізілімін жүргізу қағидаларына сәйкес қалыптастырылатын мал қорымдары (биометриялық шұңқырлар) туралы мәліметтер;

4) осы Жоспарға 3-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жайылымдық инфрақұрылым объектілері туралы және ауыл шаруашылығы жануарларын айдап өтуге арналған сервитуттар туралы мәліметтер;

5) осы Жоспарға 4-қосымшаның 1-кестесіне сәйкес нысан бойынша ауыл шаруашылығы жануарларының иелерін көрсете отырып, оларды сәйкестендіру дерекқорынан алынған ауыл шаруашылығы жануарлары басының саны туралы деректер;

6) осы Жоспарға 4-қосымшаның 2-кестесіне сәйкес нысан бойынша ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық жас топтары бойынша қалыптастырылған үйірлердің, отарлардың, табындардың саны туралы деректер;

7) осы Жоспарға 4-қосымшаның 3-кестесіне сәйкес нысан бойынша шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарлары басының саны туралы мәліметтер;

8) екпе және аридтік жайылымдарда, орман, су қорлары мен ерекше қорғалатын табиғи аумақтар жерлерінде ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері туралы деректер (Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша екпе және аридті жайылымдардың болмауына, сондай-ақ орман, су қорлары жерлерінде және ерекше қорғалатын табиғи аумақтарда мал жаюдың болмауына байланысты жоқ);

9) осы Жоспарға 5-қосымшаға сәйкес нысан бойынша ұсынылатын жайылым айналымдарының схемалары;

10) мал шаруашылығы және өсімдік шаруашылығы статистикасы бойынша ресми статистикалық ақпарат (мал шаруашылығы статистикасы бойынша ресми статистикалық ақпарат Шығыс Қазақстан облысының ветеринария басқармасының «Күршім-Вет» ШЖҚ КМК тарапынан ұсынылған және 1-қосымшада 3-кесте, 4-қосымшада 1-кесте, 2-кесте, 3-кесте қамтылған. Өсімдік шаруашылығы статистикасы бойынша ресми статистикалық ақпарат Шығыс Қазақстан облысы бойынша «Жерлерге зерттеп-қарау жұмыстарын жүргізу мемлекеттік институты» ШЖҚ КМК филиалы тарапынан ұсынылған және 2-қосымшада қамтылған).

4. Жоспарда мынадай қосымшалар қамтылған:

1) Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі аумағында жайылымдардың жер санаттары бөлінісінде орналасу схемасы (картасы), онда жайылымдардың шекаралары, алаңдары мен түрлері, оның ішінде шалғайдағы, маусымдық, құрғақ және екпе жайылымдар, (Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша шалғайдағы, маусымдық, аридті және екпе жайылымдар жоқ), жер учаскесіне құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттарының негізінде олардың меншік иелері немесе жер пайдаланушылар туралы мәліметтер көрсетіледі;

2) жеке ауладағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю бойынша халықтың мұқтаждығына арналған жайылымдар, оның ішінде қоғамдық жайылымдар белгіленген схема (карта), онда жеке ауладағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаю бойынша халықтың мұқтаждығына арналған жайылымдардың, оның ішінде қоғамдық жайылымдардың шекаралары мен алаңдары көрсетіледі;

3) ұсынылатын жайылым айналымдарының схемалары көрсетілген схема (карта), онда жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қарау негізінде ұсынылатын жайылым айналымдарының схемалары көрсетіледі;

4) ауыл шаруашылығы жануарларын айдауға арналған сервитуттар, мал айдайтын трассалар және жайылымдық инфрақұрылымның өзге де объектілері, сондай-ақ мал қорымдары (биометриялық шұңқырлар) белгіленетін схема (карта), онда ауыл шаруашылығы жануарларын айдауға арналған сервитуттар, мал айдайтын трассалар, жайылымдық инфрақұрылым объектілері, мал қорымдарының (биометриялық шұңқырлардың) орналасқан жері көрсетіледі;

5) жайылымды пайдаланушыларға жер пайдалануға берілуі мүмкін жайылымдар белгіленген схема (карта);

6) суды тұтыну нормасына сәйкес жасалған су көздеріне (көлдерге, өзендерге, тоғандарға, қазандарға, суару немесе суландыру каналдарына, құбырлы немесе шахта құдықтарына) қол жеткізу схемасы, онда жануарлардың су көздеріне қарай жүріп-тұру маршруттары көрсетіледі;

7) ауыл шаруашылығы жануарларының басын шалғайдағы жайылымдарға орналастыру схемасы, онда ауыл шаруашылығы жануарларының басын орналастыруға арналған шалғайдағы жайылымдардың шекаралары мен алаңдары көрсетіледі (Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша шалғайдағы жайылымдар жоқ);

8) ауылдық округке кіретін ауылдық елді мекендер арасында жайылымдарды жобалық бөлу (қайта бөлу), онда жайылымдармен қамтамасыз етілмеген жеке және заңды тұлғалардың ауыл шаруашылығы жануарларының басы үшін ауылдық округтің ауылдық елді мекендері арасында жайылымдарды бөлу (қайта бөлу) схемасы көрсетіледі (ауылдық елді мекендерде жайылымдардың жетіспеуіне байланысты жайылымдарды қайта бөлу жүргізілмейді);

9) Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі аумағында жайылымдарды ұтымды пайдалану үшін қажетті талаптар: «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 11064 болып тіркелген) сәйкес жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын сақтау; жайылым айналымын және суды пайдалану көздерін ескере отырып жайылымдарды пайдалану; жайылым алаңдарын жекеленген өріс учаскелеріне бөлу; жайылым учаскелерін жыл маусымдары бойынша кеңістікте және уақытпен (маусым, жыл ішінде) кезектестіру; жайылым айналымы учаскелерінің бірін жайылымсыз және ауыл шаруашылығы жануарларынсыз жыл сайын қалдыру.

Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 1-қосымша Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі жер балансының және мемлекеттік жер кадастрының ақпараттық жүйесінің деректері № 1-кесте. Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі жайылымдарын жерлердің санаттары бойынша бөлу, гектар Ауыл­дық округ­тер­дің ата­уы Әкім­ші­лік-аумақ­тық объ­ек­ті­лер жік­те­уі­ші­нің ко­ды Жер­лер са­нат­та­ры ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы мақ­са­тын­да­ғы ел­ді ме­кен­дер­дің өнер­к­ә­сіп, кө­лік және өзге де ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы мақ­са­тын­да­ғы емес ерекше қор­ға­ла­тын та­би­ғи аумақ­тар­дың ор­ман қо­ры­ның су қо­ры­ның босал­қы жер Жер­лер жиы­ны 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Са­ры­о­лен ауыл­дық окру­гі 635259000 101 337 440 1 159 0 818 695 0 104 449 № 2-кесте. Елді мекеннің жайылымдарын бөлу, гектар Р/с № Ауыл­дық округ­тің ата­уы Әкім­ші­лік-аумақ­тық объ­ек­ті­лер жік­те­уі­ші­нің ко­ды Ауыл­дық округ­тің ата­уы Жай­ы­лым­дар­дың жал­пы ала­ңы, гек­тар Жай­ы­лым­дар­дың алаң­да­ры мен түр­ле­рі же­ке аулад­а­ғы ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы жа­ну­ар­ла­рын жаю бой­ын­ша ха­лық мұқ­та­жын қа­на­ғат­тан­ды­ру­ға ар­нал­ған, гек­тар көп­ші­лік пай­да­ла­на­тын, гек­тар шал­ғай­да­ғы, гек­тар мау­сым­дық, гек­тар арид­тық, гек­тар ек­пе жай­ы­лым­дар, гек­тар 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 1 Са­ры­ө­лең ауыл­дық окру­гі 635259100 Са­ры­о­лен ауы­лы 90681 5635 0 11108 68736 0 0 2 635259400 Ба­рак Ба­тыр ауы­лы 603 3 635259300 Бір­лік ауы­лы 748 4 635259102 Аман­кел­ді ауы­лы 3 411 Бар­лы­ғы: 90 681 10 837 0 11108 68736 0 0 ШҚО Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округіне қарасты жергілікті тұрғындардың малын жаюға 10837 гектар жер берілді. Жайылымдарды негізгі пайдаланушылар Сарыөлең ауылы, Барақ батыр ауылы, Бірлік ауылы, Аманкелді ауылы ауылының тұрғындары болып табылады. № 3-кесте. Жер учаскесіне құқық белгілейтін және сәйкестендіру құжаттары негізінде меншік иелері мен жер пайдаланушылар туралы мәліметтер Р/с № Меншік иелерінің, жер пайдаланушылардың атауы БСН/ЖСН Жер учаскесінің кадастрлық нөмірі Жайылымдар алаңы, гектар 1 Абылкаиров Жанысхан 451117300676 5072032502 208.20 2 Абылкаирова Кульмайра 530123402001 5072032728 928.10 3 Айдарбеков Талгат Айдарбекулы 830616300814 5072032625 2774.50 4 Ашимов Мубарак Кенесханович 650309300450 5072032637 529.00 5 Ашубаев Шарипхан Мухамеджанович 530226300415 5072032218 600.00 6 Базарбай Оразбек 850623399092 5072032179 640.00 7 Базарбай Оразбек 850623399092 5072032438 723.00 8 Базаров Тлеукан Камаргалиевич 621014301561 5072032408 165.00 9 Бахтияров Алибек Калирахимович 690421300982 5072032615 998.00 10 «Т-Марат» шаруа қожалығының (басшысы Ботобаев Марат Тлеубергенұлы) 641221301997 5072032359 180.00 11 Ботобаев Марат Тлеубергенұлы 641221301997 5072032457 570.00 12 Ботобаев Марат Тлеубергенұлы 641221301997 5072032590 1051.10 13 Қазақстан Республикасы Қоршаған орта және су ресурстары министрлігінің «Қазсушар» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнының Шығыс Қазақстан филиалы – «Алтай» каналын орналастыру және пайдалану 110841011616 5072032459 0.01 14 Газизов Мейрамбек Кабенович 920501351248 5072032284 545.70 15 «Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі әкімінің аппараты» мемлекеттік мекемесі-«Жауғашты»каналын орналастыру және пайдалану үшін 980840001059 5072032462 11.84 16 «Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Қалғұты ауылдық округі әкімінің аппараты» ММ-антенна - діңгек құрылысын орналастыру және пайдалану үшін 980840000982 5072032694 0.01 17 «Шығыс Қазақстан облысы Күршім ауданы Күршім ауылдық округі әкімінің аппараты» ММ-«Төретоғам"каналын орналастыру және пайдалану үшін 980840000893 5072032458 0.01 18 «ШҚО Күршім ауданының ветеринария бөлімі» ММ-жерлеу 150440009047 5072032542 0.01 19 «ШҚО Күршім ауданының ветеринария бөлімі» ММ-жерлеу 150440009047 5072032543 0.01 20 «ШҚО Күршім ауданының ветеринария бөлімі» ММ-жерлеу 150440009047 5072032544 0.01 21 Әжікенов Серік Рахметтоллаұлы 691031301428 5072032226 676.00 22 Әсенов Нұрлан Өмірәліұлы 690821300283 5072032448 538.00 23 Журагатов Бакытхан Камалханович 730407302407 5072032501 300.00 24 Журагатов Бакытхан Камалханович 730407302407 5072032583 818.00 25 Зайнешева Жадыра Асылғазықызы 961206450381 5072032436 20.00 26 Зейнел Рахметқали 770405399096 5072032302 597.50 27 Ибраева Гульсин Кабыкеновна 621203402286 5072032643 613.00 28 Ибраева Гульсин Кабыкеновна 621203402286 5072032660 1189.39 29 Игисинов Жомарт Окасович 560724301119 5072032608 496.00 30 Кадыролдинов Асхат Атымтаевич 790122300165 5072032650 547.10 31 КадыролдиновАсхат Атымтаевич 790122300165 5072032471 241.00 32 Казкенов Кымбат Сакенович 730809301999 5072032541 159.80 33 Кайлюбаев Сейткан Аканович 570327300401 5072032740 722.27 34 Камзина Сагдат Казбековна 740528402255 5072032722 486.40 35 Каримбаева Кульзиян Кусаиновна 470118400351 5072032335 500.00 36 Касымханова Жанар Жылхайдаровна 701012401306 5072032527 1422.00 37 Касымханова Жанар Жылхайдаровна 701012401306 5072032528 1200.00 38 Касымханова Жанар Жылхайдаровна 701012401306 5072032614 1049.10 39 Койлыбаева Альмира Есказовна 710315401431 5072032001 158.00 40 Койлыбаева Альмира Есказовна 710315401431 5072032001 158.00 41 Койлыбаева Альмира Есказовна 710315401431 5072032653 457.00 42 Койлыбаева Альмира Есказовна 710315401431 5072032654 84.50 43 Коммунальное государственное предприятие Курчумского районного акимата "Күршім мал дәрігері" на праве хозяйственного ведения - скотомогильник 110540013606 5072032558 0.01 44 Кулетаев Бакытжан Сергалиевич 730421302007 5072032407 400.00 45 Кулетаев Бакытжан Сергалиевич 730421302007 5072032711 1227.45 46 Кумаргалиев Бауыржан Токтарханович 641126300152 5072032216 200.00 47 Кумаргалиев Бауыржан Токтарханович 641126300152 5072032307 840.00 48 Қадыролда Тлеухан Халықұлы 710520300676 5072032547 100.00 49 қадыролда Тлеухан Халықұлы 710520300676 5072032624 57.48 50 Мамырбаев Баглан Серикханович 810926303018 5072032657 288.10 51 Машманов Жәнібек 530520301590 5072032263 562.00 52 Мешел Медет 740903302900 5072032662 213.83 53 Муканов Медет Амангельдынович 840914302476 5072032683 982.40 54 Мұхтариятұлы Арай 900312399043 5072032553 1499.70 55 Мяселов Бакытжан Жениспекович 721128302779 5072032676 562.82 56 Ниетбаева Аймен Адылхановна 611104400081 5072032175 50.00 57 Ниетпаев Оралтай 600101301002 5072032503 670.00 58 Нурахметов Джумакан Казезович 520620301691 5072032495 746.50 59 Нургаламбаев Тлеубек Кабылкаирович 590126301857 5072032532 18.40 60 Нуриев Қайрат Акатаевич 621203302221 5072032535 20.00 61 Нуркасимова Галия Кожахметовна 630103400394 5072032449 500.00 62 Нурхманов Алибек Нурбекович 740101312561 5072032423 351.30 63 Ожикенов Жантас Айтказыулы 850722302513 5072032589 155.00 64 Оразбек Оңал 840102399068 5072032681 401.60 65 Оразбек Оңал 840102399068 5072032682 358.63 66 Рақыметоллаев Жандос Дәулетбайұлы 960412350441 5072032632 963.00 67 Рустемов Адылгазы Сайпулгазинович 601130301856 5072032556 500.00 68 Садықов Серік Мұратұлы 680519300150 5072032585 585.40 69 Сакенов Ерлан Шарипханович 700402300319 5072032308 299.70 70 Сақалбаев Дәуітбек 621019300799 5072032672 433.76 71 Сексембаев Айдар Ұатканұлы 700217301202 5072032400 670.00 72 Смагулов Амангельды Чериазданович 650129300175 5072032424 502.00 73 Смагулов Амангельды Чериазданович 650129300175 5072032425 450.00 74 Смагулов Маулен Чериязданұлы 620425302115 5072032586 549.80 75 Сулейменова Салтанат Кумаровна 830923401898 5072032506 1000.00 76 Тастамбеков Мұқитқан 550803301691 5072032490 485.00 77 Тастембеков Талғат Қалидолдаұлы 660910302327 5072032178 170.00 78 Тастембеков Талғат Қалидолдаұлы 660910302327 5072032388 70.00 79 Таткенов Марат Толеуханович 660702301962 5072032276 200.00 80 Таткенов Марат Толеуханович 660702301962 5072032661 514.00 81 Таякбаева Алмагуль Чакеновна 670311402293 5072032640 251.20 82 Таякбаева Алмагуль Чакеновна 670311402293 5072032656 275.59 83 Таякбаева Алмагуль Чакеновна 670311402293 5072032673 206.08 84 Таякбаева Алмагуль Чакеновна 670311402293 5072032674 640.36 85 Тогжанов Марат Оразханович 600726301922 5072032223 360.00 86 Тогжанов Марат Оразханович 600726301922 5072032437 0.10 87 Тогузов Даулеткан Калыкович 540427301606 5072032382 30.00 88 Токтаганов Кымбатбек Азимханович 670108301569 5072032007 827.00 89 Токтаганов Кымбатбек Азимханович 670108301569 5072032211 440.00 90 Токтаганов Кымбатбек Азимханович 670108301569 5072032613 1130.70 91 Токтаганова Роза Ниязбековна 660101410455 5072032367 300.00 92 ТоктағановСерик Азимханович 721126301849 5072032690 299.20 93 ТОО «Шығыссельхозпродукт» 141240013792 5072032545 225.00 94 Турсунов Серик Заманбекович 680814301261 5072032306 444.00 95 Уябаев Азамат Бекмухамбетович 861204301404 5072032635 854.94 96 Уябаев Азамат Бекмухамбетович 861204301404 5072032652 574.50 97 Хайруллин Асхат Ерболұлы 841023301962 5072032530 60.45 98 Хайруллина Кулимхан Кабыловна 581012402743 5072032559 789.10 99 Хайруллина Кулимхан Кабыловна 581012402743 5072032704 1185.50 100 Хасенов Жилыбай 520101301937 5072032587 599.00 101 Шакаев Омербек Сагидолдинович 600317301512 5072032536 838.00 102 Ыбраев Елімұхамет Юсупханұлы 501106301507 5072032227 180.00 Барлығы: 50 428,16 № 4-кесте. Жайылымдарды бөлу Р/с№ Ауыл­дық округ­тің ата­уы Әкім­ші­лік-аумақ­тық объ­ек­ті­лер жік­те­уі­ші­нің ко­ды Ел­ді ме­кенн­нің ата­уы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы жа­ну­ар­ла­ры үшін қа­жет­ті жай­ы­лым ала­ңы, мың гек­тар Қо­ғам­дық жай­ы­лым­дар ала­ңы, мың гек­тар Ірі қа­ра мал Ұсақ мал Жыл­қы­лар Шал­ғай­да­ғы жай­ы­лым­дар ала­ңы, мың гек­тар 1 2 3 4 5 6 7 9 10 1 Са­ры­ө­лең ауыл­дық окру­гі 635259100 Са­ры­о­лен ауы­лы 8,322 4,533 7,353 5,635 14,573 2 635259400 Ба­рак Ба­тыр ауы­лы 6,109 2,196 2,679 0,603 10,381 3 635259300 Бір­лік ауы­лы 5,206 1,324 3,249 0,748 9,031 4 635259102 Аман­кел­ді ауы­лы - - - 3,411 14,573 Бар­лы­ғы: 19,637 8,053 13,281 30,574 Жоспар жайылымдық жерлерді ұтымды пайдалану, жемшөпке деген қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозу процестерінің алдын алу мақсатында қабылданды. Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округінде 2025 жылдың 1 қаңтарына - 2488 бас ірі қара, 4239 - бас уақ мал, 1165 - бас жылқы бар. Сарыөлең ауылында: ірі қара - 1082 бас, ұсақ мал - 2386 бас, жылқы - 645 бас. Сарыөлең ауылының жайылымдық жері 5635 гектарды құрайды. Барақ батыр ауылында: ірі қара - 769 бас, ұсақ мал - 1156 бас, жылқы - 235 бас. Барақ батыр ауылындағы жайылымдық жер көлемі 603 гектарды құрайды. Бірлік ауылында: ірі қара - 637 бас, ұсақ мал - 697 бас, жылқы - 285 бас. Бірлік ауылындағы жайылымдық жер көлемі 748 гектарды құрайды. Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2025 жылдың 1 қаңтарына Ш/Қ мен ЖШС: ірі қара - 2008 бас, ұсақ мал - 6981 бас, жылқы - 1655 бас. № 5-кесте. Қосымша қажет етілетін жайылымдар Р/с № Босал­қы жер­лер­ден қа­жет еті­ле­тін қо­сым­ша жай­ы­лым­дар, мың гек­тар Қо­сым­ша бе­рі­ле­тін жай­ы­лым­дар жай­ы­лым пай­да­ла­ну­шы­лар­ға жер пай­да­ла­ну­ға бе­рі­луі мүм­кін жай­ы­лым­дар, мың гек­тар же­ке аулад­а­ғы ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы жа­ну­ар­ла­рын жаю бой­ын­ша ха­лық мұқ­та­жын қа­на­ғат­тан­ды­ру мақ­са­тын­да ре­зерв­ке қой­ы­лу­ға ти­іс жай­ы­лым­дар, мың гек­тар 1. 30,574 30,574

Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 2-қосымша 1. ӨСІМДІК ЖАМЫЛҒЫСЫ 2. НЕГІЗГІ АЗЫҚТЫҚ, ҚОРЕКТЕНБЕЙТІН, УЛЫ ЖӘНЕ ДӘРІЛІК ӨСІМДІКТЕРГЕ ҚЫСҚАША СИПАТТАМА Түкті қауырсын (тырса) - көпжылдық тығыз кусталы шымды биіктігі 50-80 см дәнді дақыл. Көктемде ол көптеген ксерофильді дәндерден кеш өсе бастайды, сондықтан оның кебуі әлдеқайда кешірек жүреді. Басқа қауырсынды шөптерден жоғары өнім береді, ал масақ басына дейін шабылған кезде бірінші шабылған массаның 50%-на ь дейін отава береді, ал отава негізінен жапырақтардан тұрады. Көктемде жапырақтарды жылқылар жақсы жейді және тез салмақ қосады. Гүлденудің соңынан бастап оны әрең жейді. Ірі қара жылқыларға қарағанда біршама нашар жейді, қойлар мен ешкілер оларды жас кезінде ғана қанағаттанарлықтай жейді. Күзгі отава өте нәзік және оны барлық жануарлар жақсы жейді. Сарепт тырсығы (тырсық) - тығыз шымтезек түзетін көпжылдық шөп. Генеративті өсінділердің биіктігі 40-80 см-ге жетеді. Жылы гүлдейді мамыр-маусымда.Лшығыс көктемде жылқылар ықыласпен жейді, емізетін биелер сүт өнімділігін арттырады. Қауырсынды шөпті жайылымдарда жылқылар тез қалпына келеді, қымыз сапалы болып шығады. Ірі қара мал бұл қауырсынды шөпті біршама нашар жейді. Қойлар оны өсудің ерте кезеңдерінде ғана қанағаттанарлық түрде жейді, гүлдену және әсіресе жеміс беру фазалары олар үшін өте қауіпті. Отаву өте нәзік өнім береді және оны барлық жануарлар жақсы жейді. Азықтандыру кезінде жануарлардың жақсы өсуін қамтамасыз етеді. Борозды бетеге (типчак) - биіктігі 30-60 см болатын көпжылдық тығыз бұталы дәнді дақыл, көптеген базальды жапырақтары бар күшті тығыз шөптерді құрайды. Ол мамырдың аяғында-маусымның басында гүлдейді, гүлденуден кейін кебе бастайды және толық піскен кезде сары және дөрекі шөпке айналады. Барлық ыстық жаз тыныштықта және қайта өспейді. Температураның төмендеуімен және алғашқы жаңбырдың түсуімен базальды жапырақтардың массасы пайда болады. Жайылымда оны жануарлардың барлық түрлері, әсіресе жылқылар жақсы жейді, тек түйелер оны қанағаттанарлық түрде жейді. Гүлдену басталғаннан бастап, әсіресе пісу кезеңінде ол нашар жейді, ал жазда тек базальды жапырақтар жейді. Қара масақты қияқ - ұзын сусымалы өркендері бар көпжылдық тамырсабақты өсімдік. Сабақтары жіңішке, түзу, биіктігі 30-60 см. Жапырақтары ойықпен ширатылған, ені 2-4 мм, қатты. Маусым айында гүлдейді. Азықтың сапасы орташа. Жайылымда жеміс беретін өркендер тек гүлдегенге дейін, жапырақты (вегетативті) өркендер сәл ұзағырақ және қанағаттанарлық жағдайда ғана жейді. Шілдеде ол нашар жейді. Отава тамыз айында жақсы жейді, кейінірек нашарлайды. Құрғақ далада ол тез кедір-бұдырға айналады, сондықтан оны жануарлар жейтін кезең өте қысқа. Пішенде ірі қара мен жылқы жақсы жейді, қой мен түйе нашар жейді. Бескильница орналастырылған (ақ-мамық) - көпжылдық бұта астық,туралыбұзушы кедір-бұдыр, қираған шөптер. 15-60 см биіктікке жетеді. Маусым-шілде айларында гүлдейді. Ол өте қатты тұздануға төзеді, бірақ құрғақ тұзды батпақтарда нашар дамиды. Орманды дала мен далада ол ең жақсы жемшөп өсімдіктерінің бірі болып саналады: жайылымда оны ірі қара, жылқы, одан да жаманы - қой, ешкі және түйе жақсы жейді. Шабылған масақтану кезеңінде ол жануарлардың барлық түрлерімен жақсы қоректенетін өте нәзік пішен береді. Гүлдену кезеңінен бастап ол өте дөрекі болады және нашар жейді. Гүлдегенге дейін жайылған кезде 30%-ға дейін, ылғалды жылдары - 60% -ға дейін өнім береді. Тағамдық құндылығы бойынша ол ең жақсы дәнді дақылдарға теңестіріледі. Ылғалды сортаң топырақтарда мәдениетте сынау үшін ұсынылады. Жерүсті айрауығы (ақ-батауқ) - биіктігі 80-150 см, сусымалы тамырсабақты көпжылдық шөп, бірге орташа жапырақты сабағымен. Маусым-шілде айларында гүлдейді. Су басқан және батпақты шалғындардың ірі азықтық шөптері. Талап етілмейді топыраққа, айтарлықтай тұздануға төзеді. Оның жайылымға және шабындыққа төзімділігі жақсы, бірақ дөрекі, нашар жейтін шөп береді. Шөп шабу үшін шөп шабу кезеңінен кешіктірмей шабу керек, өйткені ол өте тез өрескел болады. Жайылымда оны жабайы және үй жануарларының барлық түрлері нашар жейді: ірі қара мен жылқы масақ шыққанға дейін ғана жейді, жаздың екінші жартысында тек гүлшоғыры мен жоғарғы жапырақтары шағып алады. Жінішкі бидайық - биіктігі жалаңаш, тегіс сабақты көпжылдық шөп 50-120 см. Жапырақ қабықшалары тегіс, тілінің ұзындығы 8 мм-ге дейін. Жапырақтары ені 7 мм-ге дейін, кейде бүктелген. Ұзындығы 10-30 см болатын үрей. Маусым-қыркүйек айларында гүлдейді. Дөрекі жем. Жайылымда оны ерте сатыдағы жануарлар, негізінен жылқылар мен ірі қара малдар азды-көпті қанағаттанарлықтай жейді. Ол өте тез кедір-бұдырланады, сондықтан пішенді үрей басылғанға дейін жинау керек. Жағалаулық сортаңды (ажрек) - биіктігі 5-15 см, түбінен ұзын, көпжылдық шөп тармақталған және түйіндерде тамырланған өркендер. Сәуір-маусым айларында гүлдейді. Гүлдер масақ тәрізді паникулада жиналады. Топырақтың қатты тұздануына төзеді және көбінесе таза қопалар береді. Өнімділіккесілген тіршілік ету ортасына байланысты ауытқиды. Шөлдердің негізгі өсімдіктерінің бірі. Жайылымда оны барлық жануарлар жейді, жақсырақ - жеміс беру кезеңінен бастап, күзде және қыста. Пішенде - қанағаттанарлық және тіпті жақсы, бірақ пішенді масақтану кезеңінен кешіктірмей тазалау керек, өйткені шамадан тыс шөп жануарлардың ауыз қуысына зақым келтіруі мүмкін. Оңтүстікте оны жануарлар ықыласпен жейді қайтарылғанда таулардан. Шалғынды көкшөп - биіктігі 30-90 см, сусымалы тамырсабақты көпжылдық борпылдақ дәнді дақыл. Мамыр-шілде айларында гүлдейді. Жіңішкелері бар, әлсіз жапырақты генеративті сабақтардан басқа сабақтарында вегетативті өркендердің саны көп, сондықтан оны кәдімгі қарапайым дәнді дақылдар қатарына жатқызады. Жайылымдық өсімдік, қалыпты жайылымда шөптесін жерлерде кең және тез таралады. Бұл тамаша жемдік өсімдік болып саналады: .тамашатамақтанады жылқылармен, ірі қара малдармен, қойлармен және жабайы жануарлармен. Бұл жайылымдар әсіресе жас малды азықтандыру үшін өте құнды. Бұталы қараған - биіктігі 0,5-2 м әлсіз тікенді, тармақталған бұта, түзу өсінділері мен бұтақтары қою, жасыл түстіо- немесе сарғыш-сұр қабығы бар. Гүлдері ашық сары. Мамыр-шілде айларында гүлдейді, шілде-қыркүйек айларында жеміс береді. Жайылымда жапырақтары мен жас өркендерін ірі қара мен қой жейді. Ол жақсы жапырақты, ал бұтақтары қалың бұталарда, әсіресе өсімдіктері жыл сайын шабылатын жерлерде жіңішке, бұтақ тәрізді. Арналған сондай жайылымдарда кейде тіпті күзге дейін жақсы жейді. Жапырақтары мен гүлдерінде ақуыздың көп мөлшері бар. Ақ алабота (кокпек) - биіктігі 20-50 см, жайылған, қысқа, сүректі бұтақтары бар жартылай бұта. Биіктігі 15-30 см болатын бір жылдық өсінділер. Жапырақтары кезектесіп орналасады, жуан, ұзындығы 0,5-3 см, ені 0,2-0,7 см, сопақша-сопақша, ұшында доғал. Жапырақтардың қолтықтарында кішірек жапырақтары бар қысқартылған өркендер болады. Гүлдер шиыршық тәрізді гүлшоғыр түрінде жиналады. Шілде-қыркүйек айларында гүлдейді және жеміс береді. Жайылымда гүлдену кезеңінен бастап, күзде жеміс бергеннен кейін және қыста түйелер жақсы жейді, қанағаттанарлық әйелдер және жылқылармен. Қойлар мен түйелер үшін күзде және қыста-жемдік азық. Ерте көктемде жылқылар былтырғы бұтақтарды ықыласпен жейді. Химиялық талдауға сәйкес, оның құрамында салыстырмалы түрде көп ақуыз және аз талшық бар, бірақ ерте фазалардағы барлық қоректік заттардың сіңімділік коэффициенті өте төмен, сәйкесінше осы кезеңдегі тағамдық құндылығы да төмен (40 бірліктен төмен). Жеміс беру кезеңінен бастап талшықтар мен БЭ-нің сіңімділігі едәуір артады, сондықтан күзде жалпы тағамдық құндылығы жаз бен көктемге қарағанда жоғары болады. Жапырақтарда органикалық қышқылдар бар. Жануарлардың тәбетін ашады. Қаражидек сортаңды (біргүн) - биіктігі 5-40 см бұта, ағаш тәрізді, сәждеге созылған бұтақтары бар, көптеген жалаңаш, шөптесін цилиндр тәрізді, тармақталған, буынды біржылдық өркендер береді. Жапырақтары етті, ұзындығы 5 мм-ге дейін. Гүлдері дара, масақ тәрізді гүлшоғырына жиналған. Шілде-тамыз айларында гүлдейді. Жусанды-сортаңды жайылымдарда кең таралған өсімдіктердің бірі. Түйелерге арналған негізгі жайылымдық өсімдік (жусаннан кейін). Жылыкөктемде ацилюдалар былтырғы өркендерді жақсы жейді, жазда жасылдарды нашар жейді, күзде және қыста қайтадан жақсы жейді. Күзде біргүн түйелер үшін - жемдік жем-шөп, қой, ешкі , жылқы көктемде (былтырғы өркендер), күзде және қыста жақсы жейді, бірақ түйелерден де жаманы жазда әрең жейді. Қазақстанның әртүрлі аймақтарынан алынған үлгілерді талдау оның дамуының барлық кезеңдерінде жоғары қоректік құндылығын көрсетеді. Шайқурай жапырақты тобылғы - биіктігі 150 см-ге дейін бұта, бұтақ тәрізді қоңыр бұтақтарда көптеген қолшатыр гүлдері бар. Жапырақтары кішкентай, жас түкті, арқа-жұмыртқа тәрізді. Гүлшоғыры - 4-10-гүлді отырықшы қолшатырлар. Сәуір-мамыр айларында гүлдейді, маусым айында жеміс береді. Жайылымда жапырақтар мен жас өркендерді қойлар мен ешкілер ықыласпен жейді. Басқа жануарлар нашар тамақтанады. Бастапқы кезеңдерде ақуыз, май және талшықтар көп емес, ал тағамдық құндылығы жақсы бұршақ тұқымдас пішеннен жаман емес. Құрамында витамин бар Бастап, хош иісті заттар. Ақ жер жусаны (тамыржусан) - биіктігі 45 см-ге дейін жететін, тығыз және кең шымтезектерді құрайтын көптеген вегетативті және генеративті өсінділері бар көпжылдық шөптесін өсімдік. Бүкіл өсімдік түкті. Жапырақтары сопақша пішінді, ұзындығы 1-2 см, ені 1 см-ге дейін, жай немесе екі рет пішінді қайта бөлшектелген. Гүлдері сары. Тамыз-қазан айларында гүлдейді. Жайылымда қойлар жақсы, тіпті жақсы жейді көктемде,уқанағаттанарлық жазда нашар, күзде және қыста қайтадан жақсы және жақсы жейді. Жылқылар мен түйелер оны аздап нашар жейді. Ірі қара мал оны көктемде, күзде және қыста қанағаттанарлықтай, ал жазда әрең жейді. Лессинг жусаны - сүректі, көп басты тамыры және көптеген вегетативті (қысқартылған) және генеративті, жоғарғы жағында тармақталған сабақтары (биіктігі 45 см-ге дейін), биік, тығыз шымтезек түзетін көпжылдық өсімдік. Қыркүйек-қазан айларында гүлдейді. Азықтық қатынаста нашар зерттелген. Әдеби деректерге сүйенсек, қойлар мен жылқыларды күзде және қыста қанағаттанарлықтай жейді. Геоботаниктердің бақылаулары бойынша жайылымда оны барлық жануарлар көктемде, жазда және күзде қанағаттанарлықтай жейді. Ерте фазаларда оның құрамында ақуыз көп және талшық аз. Жылтыр ши (ший)- көпжылдық ірідәнді қож,дайналушы биіктігі 250 см, сабағы мықты. Мамыр-шілде айларында гүлдейді. Өсімдік қатты кедір-бұдырлы жапырақтары бар өрескел. Әртүрлі адамдар кездеседі топырақта, бірақ әрдайым дерлік жер асты суларының пайда болуына жақын жерлерде, кейде үздіксіз қопаларды қалыптастырады. Шия шоғыры бойынша бағдарланады орынды таңдау құдық қазу үшін. Жайылымда оны құлағына дейін ғана ықыласпен жейді, кейінірек ол өте дөрекі болады. Отава чияны жазда да ықыласпен жейді. Шөпте жақсы жейді, егер шабылған масақталғанға дейін, ал кейінірек шөп шабу - жапырақтары ғана жейді. Қысқы жайылымдарда оның маңызы ерекше, өйткені биік чиа бұталарын қар басып қалмайды. Сапасы орташа азықтық өсімдіктерге жатады. Кәдімгі қамыс - биіктігі 2,5-тен 9 м-ге дейін тамырсабақты шөп. Гүлдейді мамыр-маусым айларында. Жас кезінде қамыстың құрамында қант көп болады, ал бұл кезде жылқы мен ірі қара оны ықыласпен жейді. Оны қойлар, ешкілер, түйелер азырақ жейді. Алайда, дүрбелеңді лақтырмас бұрын да, оның кедір-бұдырлығы соншалық, жайылымдағы мал оны құлықсыз жейді. Себеп - қамыстың қатты кедір-бұдырлануы және күрт ұлғаюы қорытылмайтын зат. Қарама-қарсы жапырақты климакоптера - биіктігі 7-15 см түзу, бұтақтанған сабағы бар бір жылдық шөптесін өсімдік. Төменгі тармақтар бір-біріне қарама-қарсы, сызықты,етті,сүйір ұшты. Қабықшалы, күлгін немесе күлгін түсті жемістер лимон-сары қанаттары бар. Сортаңды жерлерде, қатты сортаңданған топырақтарда кездеседі. Шілде-қыркүйек айларында гүлдейді. Күзгі-қысқы азық. Ондағы тұздардың көп болуына байланысты жазда оны түйелер ғана қанағаттанарлықтай жейді. Күзде қойлар оны жақсы жейді және түйелер, оның үстіне түйелер үшін - жемдік азық. Ірі қара мал мен жылқы оған нашар қызмет етеді. Тағамдық құндылығы жеткілікті-жоғары. Нанофитон кірпі (тасбиюргун, жапак) - биіктігі 5-15 см бұта, қысқа, көп тармақты, сүректі, жуан сабақтарымен. Образует тығыз, жастық тәрізді, қатты шымтезек. Жапырақтары кезектесіп орналасады, тығыз орналасады, сабағын жасырады, қысқа, етті, субулат тәрізді шипикпен соңында. Гүлдері дара, бұтақтарының ұшында қолтық асты. Тамыз-қыркүйек айларында гүлдейді. Өте баяу өсетін өсімдік, жазда бұтақтары 1-4 см-ден аспайтын өсінді береді. Бұл таза жайылымдық өсімдік. Қойларды жыл бойы жейді, бірақ әсіресе күзде және қыста жануарлар жақсы жейді. Қойлар мен түйелер үшін жемдік жем, бұл химиялық талдау деректерімен расталады. Күзгі жағдайда да оның тағамдық құндылығы орташа сапалы шалғынды шөптен кем түспейді. Шыңғыл күміс - биіктігі 50-200 см болатын қатты тікенді бұта бұрғыланған-қоңыр қабығымен. Жапырақтары қос ұшты, тікенекпен аяқталады, 1-5 жұп жапырақшалары бар, ұзынша-сопақша пішінді. Гүлдер қызғылт, сирек ақ. Мамыр-маусым айларында гүлдейді. Жануарлар нашар жейді. Күзде және қыста түйелер мен қойлар жемістерді жейді және құлаған жапырақтар. Сібір бузильнигі - биіктігі 40-75 см, сабағы түзу, борозды, көпжылдық шөптесін тамырсабақты өсімдік. Тамырсабақ қысқартылған, көптеген тамыр қабықшалары бар. Жапырақтары ұзынша-үшбұрышты немесе сопақша-сопақша, ұзындығы 5-35 см және ені 2,5-25 см, жиегі бойынша біркелкі емес тісті. Шеткі гүлдері ашық сары түсті. Маусым-тамыз айларында гүлдейді, тамыз-қыркүйек айларында жеміс береді. Әдеби деректерге сүйенсек, мал жемейді, зиянды арамшөп жайылымда болады және жойылуы тиіс. Геоботаниктердің бақылаулары бойынша жазда оны ішінара қойлар мен жылқылар жейді. Құрамында ақуыз мен талшықтың орташа мөлшері бар. Сүтті шөп жоңғар - көп жылдық шөптесін өсімдік бастап сабақтарының биіктігі 35-110 см, жоғарыдан жақсы жапырақты. Жылы гүлдейді шілдеде,блодоноситтер шілде-тамыз айларында. Әдеби деректерге сүйенсек, жануарларды жеуге болмайды. Өс тамақтанғанда ауыз қуысының қабынуын тудырады, ал сауын сиырларда сүт қызыл түске боялады. Геоботаниктердің бақылаулары бойынша қойлар мен түйелер аздап жейді. Түлкіқұйрық брунец - сабағы тармақталған, биіктігі 80-100 см-ге дейін, гүлдері сарғыш реңді ақ түсті. Мамыр-маусым айларында гүлдейді, жемістері шілде-тамыз айларында піседі. Қамтиды алколоидисофоридин, софокарпин, алоперин. Белгілі жағдайлар бар улануларовец. Бұл дәлелденді алколоидтарбастамаларәрекетті етеді жүйке жүйесіне. Жатаған укекіре - биіктігі 15-60 см көпжылдық шөптесін өсімдік. Мамыр-маусым айларында гүлдейді, шілде-тамыз айларында жеміс береді. Пішенде жейді барлық жануарларға қанағаттанарлық. Құрамында алкалоидтар бар, сондықтан ол улы болып саналады. Жылқылар ащыға ең сезімтал. Ащыдағы алкалоидтардың ең көп мөлшері сортаңданған топырақтарда байқалады. Улану ащыдан емес, оны зақымдайтын саңырауқұлақтан туындайтыны анықталды. Көбінесе улану шөптің нашар өсуімен және ащының қатты өсуімен жүреді. Түлкіқұйрық брунец (софора) - көпжылдық тамырсабақты өсімдік Биіктігі 20-60 см. Сабағы тармақталған, бұтақтары жоғары бағытталған, жапырақтары сопақша-ұзынша жапырақшалары, гүлдері кілегей немесе ақ түсті, санаулы ғана сарғыш, тар жиналған, масақ тәрізді төбешіктер кисталар; бұршақ тәрізді, қою қоңыр немесе қара түсті. Шөпте улы алкалоидтардың шамамен 3% -ы кездеседі. Құрғақ өсімдіктен жасалған шаң (ұсақ ұнтақ) күшті қасиеттерге ие инсектицидтік қасиеттері, бірақ оның уыттылығы анабазинге қарағанда әлсіз. Препараттардан жасалған брунца тыныс алуды қоздырады. Дәрілік қандышөп - көп жылдық шөптесін тамырсабақты өсімдік түйіршікті, жоғарғы жағында биіктігі 20-100 см тармақталған сабақ. Маусым-тамыз айларында гүлдейді, тамыз-қыркүйек айларында жеміс береді. Тамырларда 16-17-ге дейін болады% лубильдік заттар, эфир майы. шавелқышқылды кальций, крахмал, бояғыш заттар. Халықтық медицинада ол қан кетулерге, диареяға, ветеринарияда - ішек ауруларына, диафоретикалық және вермифуга ретінде қолданылған. Медицинада және қазіргі уақытта халықтық медицинада - қатерлі ісіктерде, тері ауруларында, гомеопатияда - қалай қолданылады гемостатикалық өкпе ауруларында, гинекологияда, диарея кезінде, жараны емдейтін, антигельминтикалық, келесі жағдайларда асқазан-ішек ауруларында. Нағыз қазтабаншөп - биіктігі 15-80 см болатын тармақталған тамырсабақты және түзу тармақталған сабағы бар көпжылдық өсімдік. Гүлдері ұзын, тығыз, үрейлі гүлшоғырында, ашық сары, бал иісі бар. Маусымнан қыркүйекке дейін гүлдейді. Жапырақтардан, гүлдерден және сығылған шырыннан алынған жапырақтар халықтық емдеу практикасында әр түрлі қолданыста болады. Кәдімгі мыңжапырақ - биіктігі 20-120 см көпжылдық шөптесін өсімдік, тамырсабағы жіңішке, сусымалы, тармақталған. Жапырақтары найза тәрізді, қосарланған перисторланған. Гүлдері ақ, сары, қызғылт, қызыл, диаметрі 2-15 см күрделі қалқандарды құрайтын себеттерге жиналған. Шілдеден бастап гүлдейді қыркүйек.Тмыңжапырақтының раваты қанды тоқтататын қасиеттері бар және қабынуға қарсы қасиеттері бар. Гмелин кермегі - көпжылдық шөптесін өсімдік. Шілде-қыркүйек айларында гүлдейді, тамыз-қыркүйек айларында жеміс береді. Тамырында 25% -ға дейін илеу бар заттардың. Егістікте өсіруге ұсынылады засоленнях өнеркәсіптік мақсаттарға арналған топырақтарда. Медицинада тұтқыр және гемостатикалық агент ретінде және асқазан-ішек аурулары кезінде қолданылады. Жақсы бал өсімдігі, бірақ сапасыз бал береді. Беггер итмұрыны - биіктігі 120-180 см, бұтақтары жіңішке түзу тікенектермен жабылған көпжылдық бұта. Маусым-шілде айларында гүлдейді. Піскен жемістерді олардың сарғыш түсі өзгерген кезде пайдаланыңыз ашық қызыл. Осы кезеңде олардың құрамында аскорбин қышқылының максималды мөлшері болады. Итмұрынның жемістерінде таниндер, минералды тұздар, қант, ақуыздар, майлар, каротин, С, В дәрумендері бар1, Жылы2, Р, РР және К, токоферолдар, органикалық қышқылдар және тағыда басқа Итмұрынның дәрумендік белсенділігінен басқа, құрамында қабынуға қарсы, өт айдағыш, диуретиктіктермен қасиеттері. Итмұрынның сығындысы өт секрециясын күшейтетіні тәжірибе жүзінде дәлелденген, сондықтан бауыр мен өт жолдарының ауруларын кешенді емдеуде көрсетілген. Жеміс препараттары итмұрынқолданылады жедел және созылмалы инфекцияларда, атеросклерозда, ішек ауруларында, асқазан жарасында, пневмонияда және бронхопневмонияда және тағыда басқа Табиғи азықтық алқаптардың жалпы сипаттамасы және жіктелуі Баумақтың табиғи жағдайлары мен өсімдік жамылғысының табиғаты туралы Сарыөлең ауылдық округ шөлейтті аймаққа жатады. Мұнда жусан сияқты шөлді және тасты дала өсімдіктерінің түрлері кең таралған тар қырлы, жусан ақ жер, сұр квиноа, біргүн, тасбиюргун, қауырсынды шөптер - түкті, сарепталық, Лессинг, ойықты бетеге. Шалғынды дәнді дақылдар мен шөптер аз таралған. Өсімдіктердің таралуы айқын зоналылыққа ие. Ең шеткі оңтүстікте қоңыр сортаң топырақтарда және қоңыр сортаңдарда негізінен сортаңды жайылымдар (бірғұндар) кең таралған, тасбиүргіндіктер және көкпектәрізділер). Жылы орта бөліктің округ аумағы қоңыр және ақшыл-қызғылт топырақтарда төбешік жазықтар кең таралған жусандылар, қауырсынды шөптер (негізінен жусандар: тар қырлы, ақ жер, қауырсынды шөптерден - түкті). Солтүстік-шығыс таулы бөлігінде таулы ашық қоңыр топырақтарда түкті қауырсынды шөптерден және бетегелі шөптерден жасалған қауырсынды шөпті жайылымдар кең таралған жайылымдар,бмүліктік жағынан кері арналған орналасқан және көлбеу учаскелерде. Шұңқырлардың бойында бұталар кездеседі. Аумақтың солтүстік-батыс бөлігінде атап өтіледібұталы жылтыр чиа артықшылығы бар өсімдік жамылғысы. Округтің барлық аумағы негізінен жайылымдардан тұрады. Шабындықтар мен егістік жерлерді алып жатыр ауыр емес бөлігі. Күршім өзенінің аңғарында ұсақ тоғайлар түрінде көктерек, терек, тал өседі кейбір бұталар. Өзендер мен бұлақтар аңғарларында, көл жағасындағы ойпаңдарда, жер бедері ойпаңдарында, осы сулардың минералдануына байланысты жер асты сулары жақын жерлерде дәнді дақылдар жиі кездеседі., шиевые және түкті мал жайылымдары шабындықтар, сондай-ақ солянкалар: сарсазановтар, көкпектәрізділер және басқа жайылымдар. Олар қалыптасады шалғынды-қоңыр сортаңданған сазды топырақтарда, шалғынды-қоңыр сортаңдарда және шалғынды сортаңдарда. Дәнді дақылдардан басым: бидай шөптері, волоснец, ажрек және қамыс. Өте ылғалды жерлерде қияқтар мен қамыс өседі. Далалық зерттеу материалдары бойынша флористикалық тізім 96 тұқымдас пен 27 тұқымдасқа жататын 124 түрді құрайды. Тұқымдастардағы түрлердің саны бойынша олар басым: жұлдызқұрттар мен дәнді дақылдаре- 21 түрден, тұман - 19 түрден, бұршақ тұқымдастар - 10 түрден, қолшатыр - 6 түрден, Лалагүл, раушан және Лабиат - 5 түрден, қарақұмық және қалампыр - 4 түрден, Қияқ - 3 түр, Тал, Крест тәрізді, Шошқалы, Норичниковые және жолжелкенділер - әрқайсысы 2 түрден, қалған тұқымдастар 1 түрден тұрады. Өсімдік жамылғысында 20 түрі доминантты болып табылады. Түрлердің басым көпшілігі (117 түрі - 94,3%) жейді мал басы,ментолықтырылғандармен 7 түрі қарастырылады, дәрілік - 16 түрі. Карталарды салыстыру кезінде алынған өзгерістерді келтірейік геоботаникалық зерттеулерді 1980 және 2022 жылдар. Бұрын геоботаникалық зерттеу Сарыөлең ауылдық округ 1980 жылы өткізілді. Аумақтың жалпы ауданы Сарыөлең ауылдық округ 1980 жылы жүргізілген зерттеу барысында 132384 га құрады. Қазіргі уақытта зерттеу алаңы 104449 га құрады. Округ алаңдарының бұрынғы және қазіргі зерттеудегі сәйкессіздігі ауылдық округтің солтүстік бөлігінің аумаққа қосылуына байланысты алды Абай ауылдық округіне қосылған. 2022 жылы жайылымдардың ауданы - 90681 га, ал 1980 жылғы зерттеуде - 101698 га құрады. Солтүстік бөлігінде Сарыөлең ауылдық округтің шалғынды топырақтарында айтарлықтай өзгерістер болған жоқ, дәнді дақылдар да басым (жылтыр ши, бидай шөптері)., волоснец тар), түрлі шөптесін (жалаңаш мия, шалғынды беде), арамшөптер (ұсақ жемісті сүттіген, бузульник сібір, брунецлисохвостный) шабындықтар мен жайылымдар. 1980 жылы жүргізілген зерттеуде шабындық алқаптары 4073 га, қазіргі уақытта 2337 га жерді алып жатыр. 1980 жылы жүргізілген сауалнамада ауылдық округтің солтүстік-батыс және батыс бөлігінде аумақтың үлкен аумақтары егістік жерлерге жатқызылды, қазіргі кезде бұл учаскелер сақталып қалды, тек кейбіреулері жайылымға кетті және дәнді-дәнді дақылдармен айналысатындар және жусанды қауымдастықтармен ойықты бетеге (бетеге), жусан басым тар қырлы, сирек бұталы жайылымдармен. Орталық және шығыс таулы бөлігінде бұрындары бетегелі шөптер басым болса, қазір бетегелі жайылымдар басым. Ауылдық округтің орталық жазық бөлігінде жусан басым жусанды жайылымдар бар тар қырлы, ақ жер телімінің және суық өзгерген жоқ. Сортаңды жайылымдар есебінен қысқарды полинниктердің үстемдігі және жабық жайылымдардың. 1980 жылғы сауалнамада оңтүстік және оңтүстік-шығыс бөлігі Сарыөлең ауылдық округте шалғынды жайылымдар басым болды жұмсақ сабақты дәнді дақылдар (бидай, арпа және көкшөп), қазіргі уақытта осында басымдығы бар топтар басым ірі дәнді дәнді дақылдар (қамыс, ши және тағыда басқа) волоснец) жайылымдардан. Солянка жайылымдары басым бірғұн, тасбиюргуна, көкпека және сарсазана қазіргі уақытта сақталған және тек доминанттар мен субдоминанттар ретінде тізбектерде орындар алмасқан. Жалпы, аумақта Сарыөлең ауылдық округте өсімдік жамылғысында дала және тау шөптерінің айтарлықтай жақсарғаны байқалады, бұл ретте күзгі жайылымдарда сортаңдар басым. Салыстыру кезінде мәдени-техникалық 1980 және 2022 жылдардағы зерттеулердің жай-күйі келесі өзгерістерді анықтады: 1980 жылы таза жайылымдық алқап 89997 га (85,1%) құрады, бұталанған - 9943 га (9,4%), құлатылған - 1223 га (1,2%), қоқыс тасталған - 1131 га (1,1%); 2022 жылғы зерттеуде таза жайылымдық алқап 50122 га (55,3%) құрады, бұталанған - 10038 га (11,1%), құлатылған - 2240 га (2,5%), қоқыстанған - 7105 га (7,8%), жабық - 21176 га (23,4%). Тапталған жайылымдардың көбеюі мынаны көрсетеді шектен тыс мал жаю малдың, соның салдарынан тозған (тапталған және қоқыстанған) жайылымдар пайда болды. Жайылымдық жүктемені азайтып, іс-шараларды жүргізу ұсынылады күресте арамшөпті өсімдіктермен. Ұлғайту лақтырылған жайылымдарға түсіндіріледі 1980 жылы аумақтың орталық бөлігін егістік алқаптар алып жатқандықтан, 2022 жылы бұл учаскелер түкті қауырсынды шөптер басым жайылымдарға ауыстырылды (тырсы). Табиғи азықтық алқаптардың жіктелуіне сәйкес Қазақстан Республикаларықазақстан, табиғи азықтық алқаптар зерттеу шекараларында қара-қызғылт аз дамыған және аласа таулы дала жайылымдары болып табылады. толық дамымаған топырақтарда, ашық-қызғылт түсті аз дамыған және толық дамымаған топырақтарда; шалғынды ашық-қызғылт сортаңды және шалғынды сортаңдардағы ойпатты шалғынды жайылымдар; ашық-қызғылт кәдімгі, толық емес және дамымаған, қоңыр кәдімгі және тау бөктеріндегі жайылымдар толық дамымаған топырақтарда; шалғынды, шалғынды-ашық қызғылт сортаңды, сортаңды тау бөктеріндегі ойпатты шалғынды жайылымдар, шалғынды-қоңырсұзды, шалғынды-қоңыр сортаңдарда және шалғынды сортаңдарда. Осы сыныптардың әрқайсысы жер бедері, ылғалдану дәрежесі, топырақ типі, олардың механикалық құрамы жағынан жағдайы жағынан ұқсас жемшөп алқаптарын біріктіретін кіші сыныптарға бөлінеді. Зерттеу барысында өсімдіктер қауымдастығының 54 түрі, 38 кіші түрі және 20 модификациясы анықталды. Түрлері 28 топқа жүйеленген, олардың сипаттамасы төменде келтірілген. Жергілікті өсімдіктер болмаған кездегі түрлері деп аталады антропогендік құбылыстар белгіленеді жұлдызшамен. 3. ТОПЫРАҚ «Қазақстанның жер қорының табиғи-ауыл шаруашылығы» схемасы бойынша аудан бекіту зерттелген аумағы шөлейтті аймақта орналасқан Зайсан провинциялар Зайсан округ бойынша. «Жүйелі тізімге және негізгі диагностикалық мәліметтерге сәйкес Қазақстанның таулы және тау бөктеріндегі аумақтары топырақтарының көрсеткіштеріне», (Алматы, 1989 г.) жерлерде Сарыөлең ауылдық округте топырақтың келесі типтері, кіші типтері және тұқымдары ажыратылады: - ашық-қоңыр кәдімгі; - ашық-қоңыр түсті толық емес және дамымаған; - кәдімгі шалғынды ашық-қоңыр сары; - шалғынды-ақшыл-қызғылт сортаңды және сортаңды; - кәдімгі қоңыр; - қоңыр сортаңды; - шалғынды-қоңыр сортаңды; - қоңыр сортаңдар; - шалғынды-қоңыр сортаңдар; - шалғынды сортаңдар. Төменде жоғарыда аталған топырақтардың сипаттамалары келтірілген. Ашық қоңыр түсті кәдімгі топырақтар тау бөктеріндегі жазықтың беткейлерінде шектеулі таралуды алды. Топырақ түзуші жыныстар көбінесе қиыршық тасты элювиалды-делювиалды шөгінділермен едәуір тереңдікте жатқан лесс және лесс тәрізді саздақтар болып табылады; көбінесе топырақтар элювиалды-делювиалды шөгінділерде түзіледі. Механикалық құрамы бойынша сазды. Өсімдік жамылғысы ұсынылған шымды-дәнді-тар үлесті-жусанды, тырс-бетегелі-ұзынбөлекті жусанды және шымды-дәнді-тар бөлікшелі жусанды-изенді түрлері бойынша. Қарашіріктің құрамы кәдімгі ашық қоңыр түсті үстіңгі горизонттаср-да АҚедем 2% құрайды, 1,3-2,6% шегінде ауытқиды және көкжиекте азаяды. Жылы11,3-2,1% шегінде ауытқулармен 1,4%-ға дейін. Көкжиекте Жылы2 бұл шама почтаға өзгеруде (орташа шамасы 1,2%); көкжиекте ЖС гумустың мөлшері 0,3-1,1% аралығында ауытқиды, орташа есеппен 0,8% құрайды. Қарашірік горизонттарының қалыңдығы, жалпы профиль сияқты, салыстырғанда төмендеді жуылмаған сілтіленген қара топырақтармен. Сонымен, көкжиектердің орташа қалыңдығы А+B, ауытқулары 42-58 см аралығында 48 см құрайды, ал топырақ профилінің жалпы қалыңдығы тұтастай алғанда 64-98 см аралығында ауытқиды, орташа есеппен 80 см. Топырағы жайылымдық жерлер ретінде сипатталатын учаскелер пайдаланылады. Ашық қоңыр түсті толық емес және дамымаған топырақтар орайластырылған тау етегіндегі жазықтардың тегістелген беткейлеріне, еңіс беткейлері мен құламалардың үстірт тәрізді төбелеріне, сондай-ақ аласа таулардың толқынды-төбелі беттеріне. Олар аласа таулардың әртүрлі экспозицияларының беткейлерінде және толқынды толқынды көлбеу тау бөктеріндегі жазықтарда дамиды. Табиғи өсімдік жамылғысы, ұсынылған шымды-дәнді-тар бөлікшелі жусанды, бетегелі-тырс-жусанды, бетегелі-жусанды, бұталы-шымды-дәнді-әр түрлі шөптесін өсімдіктер, бұталы-шымды-шымды-тар ұзынша жусанды, тар ұзынша жусанды, узкодоль чат жусанмен және басқа қауымдастықтар. Топырақ түзуші жыныстар 40 см және одан жоғары шектерде жатыр топырақтыңбеті және тығыз жыныстармен немесе олардың қоқысымен бейнеленген. Горизонттағы гумустың құрамы А 1,3-2,5% аралығында ауытқиды, орташа мәні 1,6%. Оның тереңдікпен азаюы біртіндеп жүреді. Күштілігіне байланысты қаңқалық ерекшелігімен сипатталатын топырақтың жалпы қарашірік қоры салыстырғанда айтарлықтай аз толық бейінді нұсқалары. Қарашірік горизонттарының қалыңдығы, жалпы профиль сияқты, салыстырғанда төмендеді жуылмаған сілтіленген қара топырақтармен. Сонымен, көкжиектердің орташа қалыңдығы А+В, 42-58 см аралығындағы ауытқулармен 48 см құрайды, ал жалпықуаттылық топырақ профилі тұтастай алғанда 64-98 см аралығында ауытқиды, орташа есеппен 80 см құрайды. Бұл топырақтар жайылым ретінде пайдаланылады. Шалғынды ашық-қоңыр кәдімгі топырақтар топырақтың бұл түрі қалыптасады кіші аймақта ашық қызғылт түсті топырақтар салыстырмалы түрде төмен жерлерде, жер үсті суларының немесе жер асты бүйірлік ағындарының уақытша жиналуына байланысты ылғалдылығы жоғары жерлерде немесе жер асты суларының таяз (3-6 м) шөгінділері бар жерлерде. Топырақ түзуші жыныстар ретінде сол шөгінділер қызмет етеді сәйкес келетіндердің автоморфты топырақта. Топырақтар батыс бөлігінде ұсақ дақтарда таралған Сарыөлең ауылдық округ және рельефтің жағымсыз формаларымен шектелген: арқалықтардың, бөренелердің түбі, білеуаралық тұйық төмендеулерге. Өсімдік жамылғысы ұсынылды дәнді-шөбі-әр түрлі шөптесін бірлестіктермен. Белгілердің болуы жарқырау профильде немесе жыныста; қарашірік горизонтының қалыңдығы A+B, 41 см және одан жоғары; болмауы немесе көрінісі сортаңданушылықтар әлсіз дәрежеде көкжиекте Жылы ; 0-150 см қабатта уытты концентрацияларда тез еритін тұздармен тұзданудың болмауы; В горизонтында тұз қышқылынан қайнау. Сипатталған топырақтар жайылым және шабындық ретінде пайдаланылады. Шалғынды-ақшыл-қоңыр сортаң және сортаң топырақтар бұл топырақтар таралған солтүстік, солтүстік-батыс және орталық бөліктерде округтер. Олардың қалыптасуы таяздықпен байланысты жатқан минералдандырылған жер асты суларымен немесе елеулі топырақ түзушілердіңтұздануы шаюға қарағанда эффузиялық ылғалдану режимінің айқын басымдығы бар жыныстар. Өсімдік жамылғысы келесі түрлермен ұсынылған: дәнді-қияқты, дәнді-шөбі-әр түрлі шөптесін өсімдіктермен, волоснец-арам шөптесін өсімдіктермен, қамыс, дәнді-түрлі шөптесін, ши-шренков жусанды,сағиево-брунцовтар, чиев-камфоросмов-бескильницевтар және тағыда басқа Болуымен сипатталады суда еритін 0-30 қабаттағы тұздар см,количество сапасы оның тұздылығы әлсіз дәрежеге сәйкес келеді. Белгілердің болуы жарқырау жыныста немесе профильде; горизонттағы сіңірілген натрийдің мөлшері Жылы соманың 5-15% құрайды; қарашірік горизонтының қалыңдығы А+В, 40 см және одан аз; профильдің кез келген бөлігінде қайнау; тұзданудың болмауы суда еритін 0-150 см қабаттағы уытты концентрациядағы тұздармен. Қаралатын мәселелер топырағы жайылым және шабындық ретінде пайдаланылады. Кәдімгі қоңыр - қоңыр топырақтар Сарыленскінің ауылдық округтің шағын кеңістігін. Топырақ түзуші жыныстар әр түрлі және ұсынылғанқұмдар және құмды сазды көне аллювиалды шөгінділермен, жиі аударылатындармен кейінгі уақытта екі мүшелі сазды-малтатасты шөгінділермен (тұздалмаған немесе гипсті), ал сондай-ақ түрлі-түсті, ішінара тығыз және құмды, үшіншілік саздармен, негізінен гипсті және сортаңданған. Шөптесін жамылғыдәнді дәнді-тар бөлікшелі жусанмен және тар ұзынша жусанды түрлері бойынша. Қарашірік горизонтының қалыңдығы А + В, сирек 30 см-ден асады. Өтпелі көкжиек ЖС оның ақшыл-қоңыр түсі бар, оның қалыңдығы 20-30 см аралығында өзгереді. Гумустың мөлшері 1-2% аралығында өзгереді; өкпе топырағында мехқұрамыаэта шамасы одан да аз болуы мүмкін. Қайнау жер бетінен анықталады (жоғарғы горизонттағы көмірқышқыл газының мөлшері 3-6% құрайды), ал карбонаттардың максимумы ӘК карбонатты-иллювиалды горизонтында анықталады. Топырақтың сіңіру қабілеті төмен - 10-14% дейін мг-экв/100 г топырақ, топырақ сіңіргіш кешен негізінен кальциймен (80-85%) және магниймен (10-15%) қаныққан; калий 4-5% шегінде, ал натрий, әдетте, 1%-дан аз, бірақ кейде оның мөлшері жалпы мөлшердің 5%-на дейін жетуі мүмкін. Сипатталған топырақтар жайылым ретінде пайдаланылады. Қоңыр сортаңды Сарыөлең ауылдық округі аумағында кең таралған. Сортаң топырақтардың түзілуі мыналармен байланысты сортаңданған топырақ түзушілермен жыныстармен, негізінен ауыр механикалық құраммен. Өсімдік жамылғысытүрік-тырса-ақ топырақты жусанмен ұсынылған, бұталы-тырс-терескендермен, бұталы-дәнді дақылдармен,бел-жер-жусанды, ақ топырақты-терескен, көклекті-ақ топырақты-жусанды типтермен. Қоңыр сортаң топырақтардың профилі айқын сараланған генетикалық сортаң типі бойынша горизонттар: жер бетінен кедір-бұдыр, тығыз және жарылған қыртыс пайда болып, айналады. қатпарлы көкжиек А. Оның астында орналасқан иллювиалды көкжиек және айқын білінетін қоңыр (қызғылттау) түске, тығыз қатпарлануға қабілетті, жаңғақтау немесе жаңғақ-призма тәрізді құрылымдық ерекшеліктердің қырларында жылтырлығы бар құрылым. Дәреженің өсуіне қарай сортаңданушылықтар артады тығыздықтар және айқынырақ көрінеді құрылымы. Ондағы сесквиоксидтердің көбеюі жиі байқалады, бұл горизонттың қызыл түске ие болуымен көрінеді. Ол сондай-ақ сіңіргіш кешендегі алмасу натрийінің жоғарылауымен сипатталады, оның мөлшері қосындының 5-тен 15%-ға дейін ауытқиды және сілтілілігі жоғарылайды. Магнийге бай тау жыныстарында дамитын топырақтарда оның құрамы «магнийдің» өзіндік көрінісімен 25-45% жетеді. сортаңданушылықтар, жұқа арқылы анықталатын қатпарланушылықтар қыртыс асты қабатының ғана емес, сонымен қатар В горизонтының жоғарғы бөлігінің де. Мұндай топырақтарда шамалы ұлғаю байқалады гумустың құрамы және осы көкжиекте алмасу мүмкіндіктері. Топырақтар тұз қышқылынан, әдетте, жер бетінен қайнайды, дегенмен, «жеңіл» сортаң топырақтарда қайнау температурасын тереңірек төмендетуге болады. Уытты концентрацияларда 0-80 см шегінде тез еритін тұздар қабаттар жоқ. Аталған топырақтары бар учаскелер жайылымдық жерлерге пайдаланылады. Шалғынды-қоңыр сортаңды - бұл топырақтар ауылдық округтің оңтүстік бөлігінде кездеседі.От шалғынды кәдімгі қоңыр қоңырлар көзге көрінетіндердің болуымен ерекшеленеді оңай еритіндердің мөлшерлері 30-80 см қабаттағы тұздар. Тұзданудың түрі мен дәрежесі әртүрлі. Табиғи өсімдік жамылғысы қамыс, дәнді және аралас шөптерден тұрады, дәнді-арамшөпті шөптермен, чиев-шренковск жусандарымен, ши-терескеновтармен, ажрековтармен, селитра-жусанды-ажректі-камфоросмомды және терескен-торғайот типтерімен. Олар әдетте сортаңды, бірақ сонымен бірге пайда болуы мүмкін салықсыз нұсқалар. Жарқ ету қарашірік горизонтының төменгі бөлігінде, кейде көкжиекте А; бетінен тұз қышқылынан қайнау; 30-80 см қабатта әлсізден күшті дәрежеге дейін тұздану; сортаңдану кез келген дәрежеде көрінеді. Тұз қышқылының қайнауы жер бетінен байқалады. Максималды Карбонаттар ӘК көкжиегінде немесе Бастап - 5%. Горизонттағы гумустың құрамы А елеусіз - 0,8-0,9%. Тұздану бейін бойынша ал аналық тұқымда жоқ. Қаралатын мәселелер топырағы жайылым және шабындық ретінде пайдаланылады. Қоңыр сортаңдар аумақтың оңтүстік және орталық бөліктері, рельефтің әлсіз ойпаттары бойындағы қоңыр топырақтар арасында кездеседі. Үлкен қуатпен ерекшеленеді сортаң үстіндегі горизонт, тұзды горизонттың тереңірек пайда болуы. Көкжиектің қуаты А 11-18 см аралығында ауытқиды. Көкжиегі В, анық көрсетілген, оның қалыңдығы 11-20 см. Көкжиекте Жылы2 тұздардың жиналуы және карбонаттардың бөлінуі байқалады. Қайнау жер бетінен және бүкіл профиль бойынша анықталады. 4. ЖАЙЫЛЫМДАРДЫ ҰТЫМДЫ ПАЙДАЛАНУ НЕГІЗДЕРІ. Сарыөлең ауылдық округінің жерлері бір негізгі учаскемен ұсынылған - кадастрлық кварталдар 05-072-028, 05-072-029, 05-072-030, 05-072-031, 05-072-032. Сарыөлең ауылдық округінің әкімшілік орталығы-Сарыөлең ауылы. Сарыөлең ауылдық округінің жерлері солтүстігінде ЖҚЗ жерлерімен, шығысында Абай және Қалғұты ауылдық округтерінің жерлерімен, оңтүстігінде Балықшы ауылдық округінің жерлерімен, батысында Күршім ауылдық округінің жерлерімен және Бұқтырма су қоймасымен шектеседі. Іздестіру аумағының жалпы ауданы 104449 га құрады, оның ішінде олардың ауыл шаруашылығына пайдаланылатын басқа да пайдалы қазбалары алқаптар - 101337 га, басқа алқаптар - 3112 га. Ауыл шаруашылығы алқаптары жайылымдармен - 90681 га, шабындықтармен - 2337 га, егістік жерлермен - 8319 га құрайды. Басқа жерлермен қатар мыналар бөлінді: жапырақты орман - 574 га, қамыс батпақтар - 234 га, тау жыныстарының шығымы - 627 га, сортаңдар арамшөпті - 362 га, тақырлар - 144 га, су беті - 69 га, елді мекендер - 440 га және қосалқы құрылыстар - 36 га. (7-қосымша, 15-нысан) Округтің негізгі бөлігі Зайсан бассейнінің аумағында орналасқан, ол Зайсан көлі мен Бұқтырма су қоймасына қарай концентрлі көлбеу сияқты әлсіз таулы жазық болып табылады. Жер бедері бойынша Зайсан ойпаты әлсіз бөлінген жазыққа жатқызылуы мүмкін. Тау асты жолағының оңтүстігінде оның өте әлсіз беткейлері бар және Зайсан көліне қарай беткейлері бар. Жиектер көбінесе қатты бөлшектенеді, кейде таңқаларлық пішіндер түзеді. Бассейннің батыс бөлігінің рельефі ақшыл-толқынды немесе толқынды жазық сипатқа ие, сонымен қатар көбінесе су ағындарының арналарымен кесілген, кейде бетіне өте қатты кесілген. Сарыөлең ауылдық округінің аумағы сумен нашар қамтамасыз етілген. Бұлақтар мен бұлақтар аз. Тау етегіндегі жазықтағы жер асты сулары 2-ден 50 м-ге дейін тереңдікте жатыр. округ аумағында Күршім өзені ағып жатыр, құдықтар мен бірнеше ұсақ көлдер бар. Округ аумағының жазық бөлігі негізінен таяз тереңдікте жатқан және тұщы сулардың басым болуымен түрлі-түсті минералдануы бар жер асты суларымен сипатталады. Округтің ең үлкен су артериясы-Күршім өзені. Округ аумағы арқылы өтетін Күршім өзені Алтайдың биік жоталарынан бастау алады және аралас қоректену түрімен (жаңбыр, қар және топырақ) сипатталады. Күршім өзенінің тұрақты ағысы және жайылымдар мен ауылшаруашылық сумен жабдықтауға жарамды судың сапасы жақсы. Жалпы, округ аумағының таулы бөлігіндегі жайылымдар жақсы суланған, ал жазық бөлігінде әлсіз. Құдықтар аз. Өсімдік жамылғысы рельефке, аймақтың эдафикалық және климаттық жағдайларына сәйкес келеді. Далалық зерттеу материалдары бойынша флористикалық тізім 96 ұрпақ пен 27 отбасына жататын 124 түрді құрайды. Тұқымдастардағы түрлердің саны бойынша: Астерацеялар мен дәнді дақылдар - 21 түрден, Маревтер - 19 түрден, бұршақ тұқымдастар - 10 түрден, қолшатырлар - 6 түрден, лалагүлдер, Розацея және Лабиат - 5 түрден, қарақұмық және қалампыр - 4 түрден, шөгінділер - 3 түрден, талдар, Крест тәрізділер, шошқа, Норичниктер ал жолжелкен-әрқайсысы 2 түр; қалған отбасылар 1 түрден тұрады. Өсімдік жамылғысындағы доминанттар-20 түрі. Түрлердің басым көпшілігін (114 түрі немесе 91,9 %) мал жейді; жеуге жарамсыз - 3 түрі, улы - 7 түрі, дәрілік - 16 түрі. Зерттеу аймағының флорасын экологиялық талдау жазықта ксерофиттердің кең таралғанын көрсетеді. Жер бедерінің элементтері өсімдік жамылғысының таралуында маңызды рөл атқарады. Зерттеу нәтижесінде өсімдіктердің тіршілік ету ортасы мен құрамына байланысты табиғи жем-шөп алқаптары рельефтің негізгі формалары: төмен таулар, төмен таулардың төмендеуі, толқынды, толқынды-толқынды, сәл толқынды жазық, жазықтың төмендеуі шегінде жүйеленген. Жер пайдалану аумағындағы жоғарыда сипатталған барлық қауымдастықтар қазіргі уақытта жеке мал жаю үшін пайдаланылуда. Маусымдық пайдалану бойынша жайылымдар арасында Көктем-Жаз-Күз басым - 65110 га (71,8 %). Көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдардың азықтық қоры 257095 ц құрғақ массаны немесе 139882 ц азықтық бірлікті құрайды (2-қосымша, 9-нысан). Көктемгі-жаздық-күзгі жайылымдар 14463 га (16,0%) алып жатыр. Көктемгі-жаздық-күзгі жайылымдардың жем қоры 67447 ц құрғақ массаны немесе 39767 ц Жем бірлігін құрайды. Күзгі жайылымдардың үлесіне 11108 га (12,2%) келеді. Күзгі жайылымдардың жемшөп қоры 25979 ц құрғақ массаны немесе 11097 ц жемшөп бірлігін құрайды. Зерттелген аумақтың жайылымдарының жалпы жем қоры 350521 ц құрғақ массаны немесе 190746 ц Жем бірлігін құрайды. Ауданы 2337 га болатын шабындықтардың жемшөп қоры 18573 ц құрғақ массаға немесе 9096 ц жемшөп бірлігіне тең. Сарыөлең ауылдық округінде 01.07.2022 жылға әлеуметтік-экономикалық паспорттың деректері бойынша 9629 бас қой мен ешкі, 5300 бас ірі қара, 2176 жылқы немесе 49185 шартты қой басы бар, жалпы жем қоры 369094 ц құрғақ масса. Округ аумағында 170 күнге созылатын жайылым кезеңінде 86845 қой бағуға болады. Жайылымдардың мәдени-техникалық жай-күйі 4-қосымшада келтірілген, 11-нысан. Жайылымдардың жалпы ауданынан 90681 га таза алқапқа 50122 га (55,3 %), бұқтырылған - 10038 га (11,0 %), тығындалған - 21176 га (23,4 %), құлатылған - 9345 га (10,3%) келеді. Құлатылған жайылымдарға мыналар жатады: 2240 га (құлатылған жайылым алаңының 2,5%), біржылдық-Солянка өсімдіктерімен өскен; 792 га (0,9 %) - нашар жейтін өсімдіктермен бітелген; 6313 га (6,9 %) - улы өсімдіктермен бітелген. Шабындықтардың жалпы ауданы 2337 га, таза алқаптарға 993 га (42,5%) келеді, улы өсімдіктермен бітелген - 1344 га (57,5 %). Округ аумағында жайылымдық жүктемені азайту және 15077 га алқапта мал жаюды ретке келтіру ұсынылады. арамшөптермен күресу 3304 га алқапта ұсынылады. Жайылымдар мен жайылымдық мал азығының маңызы. Жасыл шөп-жоғары қоректік Жем. Ең жақсы жайылымдық шөптер, әсіресе дәнді-бұршақты шөп қоспалары 100 кг-нан асатын 10 кг-нан асатын ақуызды және 100-ге дейін жем бірлігін қамтиды. Сонымен қатар, шөптің сіңімділігі жасыл шөпке қарағанда едәуір төмен (15-20 %). Жайылымдық жасыл шөпте, мысалы, А дәрумені Шөпке қарағанда шамамен 10 есе көп. Минералды заттар (негізінен кальций мен фосфор тұздары), олардың жетіспеушілігімен жануарлардың дұрыс өсуі мен дамуы мүмкін емес, жасыл шөпте қажетті мөлшерде болады, бұл әртүрлі аурулардың алдын алуға көмектеседі. Мал жаю өсімдіктерге үлкен әсер етеді. Шөпті тістеу, зақымдау, қағу, жерге тигізу оның жағдайына айтарлықтай әсер етеді. Сонымен қатар, жайылым шалғынды жерлердің топырағына әсер етеді, оны тығыздайды, топырақтың физикалық қасиеттерін, су-ауа және тамақтану режимін өзгертеді. Жайылым нәтижесінде өсімдік жамылғысы өзгереді: шөптегі өсімдік түрлерінің саны азаяды, негізінен жайылымға төзімді өсімдік түрлері сақталады. Жайылымдарды дұрыс пайдаланбаған кезде көбінесе құндылығы төмен шөптер, дөрекі шөптер пайда болады, шөптердің сапасы нашарлайды, шөптердің өнімділігі төмендейді. Жайылымның өнімділігі шөпте шабындық шөптердің болуымен ғана қамтамасыз етіледі, олар шабылғаннан кейін тез өсіп, жайылым кезеңінде Жасыл массаның тұрақты шығуын қамтамасыз етеді. Бұл қабілет көбінесе жайылымдағы шөптің негізін құрайтын негізгі дәнді дақылдарға тән. Жайылымдарды ұтымды пайдалану кезіндегі негізгі талаптар жайылымдардың жоғары өнімділігін алу үшін жағдай жасауға, шөптің құнды құрамын ұзақ уақыт сақтауға, жайылымдық азықпен малдардың ең көп санын қамтамасыз етуге және мал шаруашылығы өнімдерінің жоғары шығымдылығын алуға дейін азаяды. Осыған байланысты шөпті жайылымдық пайдалану кезінде қосалқы қоректік заттардың жинақталуы мен жұмсалуы, шөптердің өсуі мен дамуының биологиясы, шөптің қайта өсуіндегі маусымдық ауытқулар, жайылымдардың "демалу" кезеңдері үлкен маңызға ие. Жайылымдарды пайдаланған кезде, ең алдымен, жайылымдардың уақыты, биіктігі мен саны, сондай-ақ жайылымдарға қалыпты жүктеме үлкен маңызға ие. Жайылымдардың өнімділігін қолдайтын және арттыратын іс-шаралар. Жайылымдарда егінді және жақсы жемшөп құрамын бүкіл пайдалану кезеңінде жоғары деңгейде ұстап тұру тек ұтымды пайдалану әдістерінің үйлесімімен ғана мүмкін болады. Шөптерді пайдаланудың жеткілікті қарқындылығымен өнімділікті жоғары деңгейде ұстап тұруға мүмкіндік беретін бірқатар шаралар бар: жайылымға күтім жасау шараларын қолдану (тыңайтқыштар енгізу, шөптерді егу, уланбаған қалдықтарды шабу және басқалар), мезгіл-мезгіл демалу, тұқымдар пісіп болғаннан кейін шөпті пайдалану, шабындықпен жайылымды пайдалану, жайылымдық-учаскелік жаю жүйесін енгізу. Бұл іс - шаралардың барлығы шашыраңқы емес, белгілі бір жүйеде-жайылымдарда жайылым айналымын ұзақ уақыт пайдалану жолымен қолданылуы тиіс. Жайылымдардың шөптесін жерлерін күтіп-баптау және бір мезгілде жақсарту, сондай-ақ олардың өнімділігін арттыру шараларына су режимін жақсарту және реттеу, бүршіктер мен бұталарды жою, арамшөптермен күресу және тағыда басқа іс-шаралар жатады. 5. ЖАЙЫЛЫМДАР АУМАҒЫН ҰЙЫМДАСТЫРУ Мал шаруашылығына берік жем-шөп базасын құруда және жайылымдардың деградация процестерінің алдын алуда арзан және қоректік жемшөптің негізгі көздерінің бірі болып табылатын жайылымдарды дұрыс пайдалану маңызды рөл атқарады. Табиғи жайылымдарды ұтымды пайдаланудың негізі жайылым айналымы болып табылады. Жайылым айналымы-бұл шөптің өнімділігін сақтауға және арттыруға бағытталған жайылымдарды пайдалану және күту жүйесі. Бұл белгілі бір ретпен жылдар бойы қайталанатын Жеке пайдалану және күтім әдістері кезектесетін жүйе. Өсімдік жамылғысының ерекшеліктерін ескере отырып, жайылымдардың белгілі бір түрлерінде шөпті уақтылы егу, жайылымдық шаруашылықты ұйымдастыруға кететін шығындарды азайту, жайылымдық учаскелер мен су көздерін дұрыс орналастыру, сондай-ақ жануарлардың бос қозғалысын барынша азайту қажетті ветеринариялық-профилактикалық талаптардың сақталуын қамтамасыз етеді.

Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 3-қосымша Жайылымдық инфрақұрылым объектілері туралы және ауыл шаруашылығы жануарларын айдауға арналған сервитуттар туралы мәліметтер Р/с № Жайылымдық инфрақұрылым объектілері Пайдаланудағы жайылым инфрақұрылымы объектілерінің саны, бірлік Құрылысты (қайта жаңғыртуды) қажет ететін жайылым инфрақұрылымы объектілерінің саны, бірлік Ұзындығы, километр Ауданы, мың шаршы метр 1 2 3 4 5 6 1. Суландыру құрылыстары(ұңғымалар, құбырлы және шахталық құдықтар, қазандар) 2. Құрылыстар, көпірлер, жолдар 3. Мал айдау трассалары, мал тоқтайтын суару алаңдары 3 30 95 80 4. Қой тоғытатын ыдыстар, қора-жайлар мен қоршалған орындар, жайылым қоршаулары, шарбақтар (соның ішінде электр қоршаулар), ауыл шаруашылығы жануарларын айдап-бөліп жаюға арналған загондар 5. Ауыл шаруашылығы жануарларын ветеринариялық өңдеуге арналған бөліністер Сарыолен ауылы - 1 Барак Батыр ауылы - 1 Бирлик ауылы - 1 6. Электр және жылу энергиясымен қамтамасыз етуге арналған құрылыстар мен объектілер, жаңартылатын және баламалы энергия көздерін пайдалану жөніндегі объектілер 7. Сумен жабдықтау объектілері тіршілікті қамтамасыз етудің басқа түрлері, персоналдың маусымдық тұруына арналған құрылыстар және жайылымдарды күтіп-ұстауға және пайдалануға қажетті өзге де мүлік табиғи суару орны - өзендер, бұлақтар және бұлақтар

Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 4-қосымша 1-кесте. Ауылшаруашылығы жануарларының иелерін көрсете отырып, олардың саны туралы деректер № п/п Жеке тұлғалардың тегі, аты, әкесінің аты (бар болса) немесе заңды тұлғалардың атауы Бизнес сәйкестендіру нөмірі / иесінің жеке сәйкестендіру нөмірі Бас саны, бас Ірі қара малы Жылқылар Ұсақ мал (ешкі) Ұсақ мал (қой) 1 2 3 4 5 6 7 1 Абдреимова Гульназ Дамировна 701020402318 3 2 Абдылдабек Онер 700410302884 14 34 3 Абылкамит Амина 415650379 4 4 Абылкаирова Кульмайра 530123402001 210 45 5 Адыкенов Ерлан 680901303568 6 6 Ажикенов Серик 691031301428 43 7 Айдарбеков Талгат Айдарбекулы 830616300814 46 8 Айдарбекова Динара Ержановна 890622401565 10 9 Айтан Бейсен 870723351540 17 1 20 10 Айтқазы Жұмағазы 760105350778 15 11 Акжаркын Адал 720310350775 3 1 12 12 Акимгожина Кулия 420820400755 7 1 5 24 13 Акпаев Ербол кудайбергенович 750330300238 1 11 14 Ақан Данияр Ержанұлы 950213350329 15 15 Ақиқат Сауле 960125000565 14 16 Аққоян Мимінхан Аққоян 730701499088 2 17 Ақметбай Боранбек 760424399071 5 25 18 Ақсартова Гүлбарам Амангелдіқызы 641021400938 30 19 Алдербаев Елтай 560711301029 12 3 20 20 Алиаскан Мурал Алиасканович 701010399161 16 2 17 21 Алиасқан Бақыт 640707399065 4 22 Альдеков Калибек 470212301502 5 19 23 Аманбаев Нурсабет Акзамбекович 660201303053 7 8 24 Амыр Орлеубек 740905399072 36 1 21 25 Анекей Улабек 790615399065 28 4 27 26 Аншек Нурбек 701006350622 13 16 27 Арыкша Ануарбек 500307399032 14 32 28 Аскаров Еркын 610101308100 4 5 8 29 Асылхан Нәзигүл 841001000192 1 30 Ахмадиев Мадияр 390101319564 2 4 10 31 Ахмадиев Манап 440206300546 11 2 25 32 Ахмеджанова Айтжамал 620515402507 3 4 10 33 Ахметкали Баян 841128302822 18 1 18 34 Ахметкали Таскын 700927302835 12 4 30 35 Баах Николай 631016302027 3 36 Бажан Жұмабек Жұмабекұлы 851116302998 2 11 37 Базаров Тлеукан 621014301561 33 20 34 38 Байтуманов Куандық Аукенович 540419301662 9 39 Байтуманов Нурбек 680202303499 8 40 Бейсен Кайрат 800403399057 18 1 16 41 Бек Мұрат 920809351004 38 1 42 Бекен Минәуәр 900210451675 9 43 Бәйжік Мұрат 850802399104 24 44 Бидаш Бұлбұлқан 860510451408 12 45 Билимхан Солтан 530610000126 11 46 Білімхан Жануалхан 840714499051 11 47 Бокешев Сейсенбы 511002300208 5 48 Боленхан Шаттықгүл Боленханұлы 770215403534 11 49 Ботабаев Марат 641221301997 92 97 47 468 50 Букетов Данияр 811118302446 3 5 51 Бухарбаев Ермат 650202302069 12 52 Бұдырхан толеш нет 761109499098 14 9 4 53 Газизов Мейрамбек 920501351248 138 54 Даутова Кульбану 500806401843 11 10 16 55 Добыш Токан 710603399134 8 19 56 Донаш Риза 860618499053 8 57 Дубай Болыс 760801399123 24 7 58 Дуйсенбаева Казине 480515401343 3 59 Дуйсенгазин Амангельды Советбекович 650714301381 9 60 Дуйсенгазин Турсынкан 620514302179 8 2 2 23 61 Ералимов Болат Мамбетұлы 610812302375 13 62 Ергалиева Галия Советкановна 660103402237 7 63 Есымханов Серык 540305301414 54 7 37 64 Әбілқат Айқын - 750105000334 6 65 Әбілқат Жұмабек 841202399054 68 66 Әділхан нұрлыбек әділхан ұлы 890330399097 59 67 Әзімхан Бекболат Қымбатбекұлы 941001350852 49 68 Әкеш серік 680401000368 18 23 69 Әнуәрбек Болат Әнуәрбек ұлыБолат 720918399149 25 19 70 Жабер Баелхан 751008350721 16 19 71 Жакия гымын жакияулы 660804350569 24 19 72 Жаксыбаева Роза Кавкановна 470922401013 5 4 73 Жақсыбаев Қуандық 560403301282 3 18 74 Жампеисов Талгат Батырханович 641122301344 2 40 75 Жанабаева кульпаш камзановна 541012401996 5 76 Жанаев Актангелды 580215302976 6 8 77 Жанар Турарбек 900309399106 4 78 Жанузаков Женыскан 580509302141 2 2 15 79 Жунусов с 541116301122 2 4 80 Жунусов Сакен 481224300841 1 81 Журтбаев Мамырбек 580507301846 5 22 82 Жүнісбек Тәлімбек 650319399038 12 18 83 Зейнелғап Жеңісхан 730810000373 11 84 Зияш Гулина - 760609499063 8 85 Ибак Кабылбай 860113303275 30 28 86 Ибак Калыйя 810320403070 5 87 Ибақ Мұрат 800617303343 8 6 88 Ибраева Кульсин Кабыкеновна 621203402286 284 28 89 Игисинов Даурен Борисович 820215302978 1 90 Игисинов Жомарт 560724301119 9 19 91 Игисинов Мурат 540812301410 9 92 Идагам Сауырбек 630210399110 19 3 19 93 Изамаденов Кайрат 631227300711 12 1 7 94 Изамадинов Ерден 680426302191 10 5 95 Изамеденов Бакытбек 660324301125 10 2 4 8 96 Имошкен Талапкан Имошкен 870601399026 10 97 Исаканов Кадырхан Данканович 650801302878 12 5 3 36 98 Кабанбаева Асель Асылбековна 870213401499 3 99 Кабдешов Нұрлан 671126301212 8 100 Кабдолда Уларбек 760305399044 8 3 101 Кабдуллин Аргынбек 650126302610 2 102 Кабыкенов Ербол Рахимович 740103300251 11 103 Кабыкенова Кабыкул 490725401046 4 25 104 Кабылтаева Кульбаран 540204400858 7 16 105 Кайдаров Кайрат Жаныбекович 660323300092 10 3 24 106 Кайлюбаев Болаткан Аканович 591209301682 22 107 Калажанов болат хан 560825302047 3 4 39 108 Кали Сетерхан 741211399052 13 8 109 Калидолдин Байжан 600101305947 1 10 110 Калиев Серык 800813301481 2 1 111 Калиева Анар Курметкызы 840322401248 2 112 Калиева Сауле Турсуновна 731109400023 8 24 113 Каменов Сериккали 600211302049 13 2 114 Камза Нуреден 500801303172 19 1 115 Камзанова Убан 410915402210 8 8 116 Капасов Нурлан Кибатолдинович 680320300208 2 10 117 Капасов Сайфулла 640223300194 4 3 8 118 Капаш Тлеубек 761126302913 19 3 13 119 Капталов Сержан Масалимович 610114301312 3 120 Капталов Сержан Масалимович 610114301312 11 121 Карыбаев Алманбек 640613301013 7 9 122 Карыпов Серик Сериккалиевич 810110302201 4 123 Карянова Людмила 600605401396 2 1 3 124 Каспаков Бакытжан 650412300699 6 1 15 125 Касымбеков Г 690424302474 11 34 126 Касымханова Жанар Жылхайдаровна 701012401306 308 1 127 Кеңесбеков Ерлан Санатұлы 940119351374 11 3 11 128 Керуенов Максат 660112300035 5 18 129 Кешубаев Аханбек 510101307588 6 13 130 Кәрім Жанар 730405350892 8 13 131 Килымхан Бекзатхан 870209351615 72 3 25 132 Кожебаев Т А 390216301110 1 47 133 Кожебаев Тлеукан 640203300185 7 134 Кожебай Нургул 720529450673 18 135 Кожиков Асет Серикович 891229300547 18 136 Кожиков Серик 610214301792 23 25 137 Кожиракаев Серикбек Самарханұлы 601030302345 10 2 26 138 Койлыбаев Сеиткан 570327300401 26 121 7 120 139 Койлыбаев Мураткан 630116300606 22 1 22 140 Койлыбаева Альмира Есказовна 710315401431 33 16 28 109 141 Кокебаев Муратай 720211302472 3 10 18 142 Коленкинов Марат 650817301331 12 143 Крамбаев Абдразак Асылканович 521125301603 6 144 Крамбаев Нуржан 670824301680 9 15 145 Крамбаев Рустам Нуржанович 920804350594 13 6 146 Крамбаев Табарак 520628301427 10 8 147 Кулікай Адал 700905399124 17 1 27 148 Кумаргалиев Бауыржан 641126300152 264 91 1438 149 Кумархан Алтынгул 860226499042 1 150 Кунапин Ерлан Айткешевич 660102301633 10 151 Куркутов Батырбек 650119302018 8 4 19 152 Куркутов Берик 860930300788 10 1 6 153 Курманбаев Адылбек 500501300107 7 154 Курняев Нуржан Каиргумарұлы 930414350942 4 155 Курняев Сагымбек 670524302519 5 156 Кусаинов Алтынхан 680113300986 7 4 7 157 Кусайнова Кульсағат 470316401039 5 3 158 Кусман Муралбек 750115350760 8 48 2 5 159 Қабылқақ Сайрангүл 740107499080 8 160 Қадылбек Гүлназхан 810101452245 13 161 Қажақыман Ақиқат 730301000871 18 2 3 162 Қайрат Ермек 900317000349 18 163 Қалиасқар Манеатбек Қалиасқар ұлы 851206351310 6 164 Қанат Жақан 761110350699 18 165 Қапар Құмархан 861103351649 14 6 24 166 Құанған Айнар 819650602 5 167 Құдыс Нұргүл 700908450636 47 168 Құмар Бодалқан 740501399096 20 16 169 Құсман Тұрсынхан 640626350687 7 12 170 Мағұлым Сәулегүл 700806450467 6 171 Маденов Базархан 591115302769 17 26 2 21 172 Маденов Бақытқан 620105303619 2 22 173 Маденов Сұнғат Базарханович 850805300429 8 174 Маденов Сымбат Базарханович 870805301321 5 175 Мадинов Ергалий 600107302093 2 176 Маекбаев Солтан 560502301815 5 5 43 177 Маженов Есен 640229300276 26 178 Мазенов Рашид 800219301442 1 179 Мазенов Сайранқан Аубакирович 580117300431 12 7 180 Макажанов Сабиталы 500127301965 18 181 Мамиев Аян Бакытулы 841219301303 15 6 22 182 Мамырбаев Баглан 810926303018 11 183 мамырбаева Марьям Токтаркановна 680301404104 9 184 Марчук Светлана 770614401507 10 185 Маукен Манат 820122399132 2 186 Маукен Мәсілихат 941010351661 16 28 187 Маулытай Кулзада Маулытайқызы 630222402982 9 7 14 188 Мауытхан Толымхан 840228351613 1 189 Меллат Жемісгүл 821105499109 3 190 Мешел Адилбек 690923302899 19 3 27 191 Мәуітхан Сержан 810309350927 25 192 Мәутай Серик 820306351386 9 4 22 193 Мүсілім Бабаш 640806350605 11 58 194 Муканов Медет 840914302476 41 15 195 Мукашев Кайрат 680418302366 15 2 24 196 Муралкасымова Сания 570323402323 6 1 6 197 Мусагалиева Айнур 811207400410 11 12 198 Мустафинов Болаткан 590223302575 4 199 Мути Токен 770622399086 11 200 Мухаметалимов Ерлан 710515302173 6 5 11 201 Мухаметалимов Ертай Муталяпович 611022300387 2 202 Мухаметалимова Куляж Кабдыловна 500516400185 5 203 Мухаметкалиев Ерболат 650401303059 5 204 Мухитов Елтай 680912301511 6 26 205 Мухтарканов Нурлан 750629301826 3 2 3 22 206 Мұқият Ерсінбек 920310000424 9 12 15 8 207 Мұралбек Қуаныш Мұралбек ұлы 950724351642 2 208 Мұрат Махат Мұратұлы 910210351591 5 38 209 Мұрат Отанбек Мұратұлы 41031550632 19 210 Мырзабек Адак 700123303179 12 2 3 8 211 Наби Шанжын 711221350475 4 212 Назырхан Нұрбақыт 780514000333 10 213 Нәсімхан Нұрлан Нәсімханұлы 740915000554 2 214 Ниязбек Қалымбек 850813351635 8 10 215 Ногаева Гульбаршин 650609400874 8 9 21 216 Нугербек Абек 580627301958 10 4 217 Нукай Мукай 610106399151 12 218 Нурахметов Бертыкан 700404301873 16 219 нурахметова Алма нурахметовна 540709400042 17 27 220 Нургаламбаев Тлеубек 590126301857 19 7 10 221 Нургаланбаев Айткалий 680104302428 18 9 11 43 222 Нургаланбаев Ерболат 630715301879 3 223 Нургалиев Ербол 700413302157 13 224 Нургалиев Нурлан Газизович 770305302221 3 2 10 225 Нургожи Ержан акебаевич 630903301880 2 3 226 Нуркасимова Галия 630103400394 3 227 Нуркманов Нурбек 491103401621 54 66 85 473 228 Нуркола Айгуль 750906000263 20 14 229 Нуря Нурдан 761215302848 7 6 230 Нұрғалиев Берікбол Ерболұлы 10605550466 7 231 Нұриев Қайрат Ақатайұлы 621203302221 10 7 15 30 232 Нұркасымов Нұрболат Жолбосынұлы 920322350396 4 233 Нұрлан Шалғын 861102303199 14 234 Оқас Мұрат 700314399042 11 2 27 235 Оразбек Оңал 840102399068 119 77 236 Откульбаев Ринат Еркынович 920927350375 69 237 Петрашова Елена Сергеевна 480314400319 4 238 Рамазанов Кали 541030301214 9 2 22 239 Рахметоллаев Жандос Даулетович 960412350441 193 240 Рустемов Адылгазы Сайпулгазинович 601130301856 14 30 2 11 241 Рысбек Уалибек 770410303270 39 1 22 242 Сабиолдинова Назерке Жамбулатовна 910417451711 8 14 243 Сағатбек Нәдира 860404499060 8 244 Сагындыкова Кульжазира Аукеновна 700603400157 10 245 Садвакасов Куаныш 681127301557 3 34 246 Садуова Жанат Рамашевна 680108400093 8 247 Сайыпқызы Минар 800221403377 6 248 Сакалбаев Манарбек Шапипканович 660101317565 37 9 249 Сакалбаев Дәулет 731205303172 1 25 21 250 Сакалбаев Маратбек 680527301648 8 3 8 251 Сакалбаева Кульмира Советхановна 630715401220 41 36 10 21 252 Сакпанов Бекжан Мергенгалиевич 911028350765 19 253 Сакпанов Ерлан Сагижанович 691004300323 5 254 Сакпанов Мергенгали 620306301813 21 255 Салимова Гульзада Сабеткановна 621111402018 21 31 256 Самолдыров Алтай 830607300697 4 257 Самолтыров Амантай 610705402588 2 258 сарбасов дархан 740330302301 13 8 18 259 Сарбасов Ерхан 720427302632 7 8 260 Сарбасов Оразхан 600227300218 6 18 27 261 Сегызбаев 780619301222 20 43 262 Сейсеке Жидай 580118399072 74 263 Сейташимова Гайнигуль 591111400251 2 24 264 Сейтказин Ерболат Сейлханович 650926302213 9 265 Сейтказин Чайхуали 571212301883 7 266 Сексенбаев Айдар 700217301202 1 5 768 267 Серикбаев Сабихан Кудыкенович 641103302339 1 4 30 8 268 Серикбаев Жаммихан 570123301837 16 54 269 Серикбаева Асия Кумаровна 841211400794 6 270 Серікұлы Азамат 950812350127 14 271 Cіләмұлы 810401351112 10 19 272 Скакова Кадиша 600421402374 3 39 273 Смагул Женыс 680210303175 12 2 1 32 274 Смагулов Амангелды Черезданович 650129300175 136 70 315 275 Субханов Кайрат 820513301484 1 10 276 Суйегенова Эльмира Шополатовна 751201403498 5 277 Сураужанов Мукан 570424300578 15 278 Сыдыков Казбек 590106302300 3 279 Сыршыба Нурлан 730112399039 29 13 15 280 Тайтикенов Кайырбек 590726301809 18 2 28 281 Тайтикенова Бахыткуль Кумарбековна 630807401111 1 1 282 Такей Минар 851101499053 1 5 283 Такенов Ербол 690610300962 4 5 284 Такенова гульжазира кадыровна 731118400895 12 285 Талапбек Шекай 660613350590 17 286 Таткенов Марат 660702301962 7 287 Таякбаев Ермек 640119302412 2 288 Таякбаева Алмагуль Чакеновна 670311402293 504 289 Терликбаев Мурат Мурат 581029301474 5 3 12 290 Тәрбие Тасқын Тәрбиеұлы 911213399010 2 291 Тлеубаева Жулдыз Нурлановна 851118402241 1 11 292 Тлеубаева Кульбану 550115403416 9 293 Тогузов Даулетхан 540427301606 9 25 294 Токжанов Марат 600726301922 2 485 295 Токтаганов Кымбатбек 670108301569 179 525 296 Токтаганов Серик 721126301849 189 297 Токтаганова Роза Ниязбековна 660101410455 153 298 Толеубай Мамыр 480503399041 10 29 299 Толеухан Кадысбек 681205399056 6 2 20 300 Тукушев Оразхан 600307302147 1 23 301 Тукушов Ержан 650222301862 4 2 109 302 Турганбаев Едыл 560816300933 3 17 303 Турсабаева Кулжамила 490628400101 3 10 304 Турсын даулет 800515303498 12 8 305 Түгелбай Бикен 710218350634 118 58 306 Тюлюкбаев Медет 800619301506 8 9 307 Уаңбай Серік 820321351417 13 2 1 3 308 Ульмесекова Гульмира Халеловна 640101414315 4 309 Уябаев Азамат Бекмухаметович 861204301404 6 22 790 310 Ұйысбек Минаш Ұйысбек қызы 820112499075 6 311 Хайруллин Асхат Ерболұлы 841023301962 156 312 Хайруллина Кулимхан Кабыловна 581012402743 388 40 891

Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 5-қосымша Ұсынылатын жайылым айналымдарының схемалары Жылдар Учаскелердің нөмірлері I II III IV 1 2 3 4 5 2026 көктемгі маусым жазғы маусым күзгі маусым демалатын учаске 2027 демалатын учаске көктемгі маусым жазғы маусым күзгі маусым 2028 күзгі маусым демалатын учаске көктемгі маусым жазғы маусым 2029 жазғы маусым күзгі маусым демалатын учаске көктемгі маусым 2030 көктемгі маусым жазғы маусым күзгі маусым демалатын учаске

Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 6-қосымша Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі аумағында жайылымдардың жер санаттары бөлінісінде орналасу схемасы (картасы)

Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 7-қосымша Жеке ауланың ауыл шаруашылығы жануарларын, оның ішінде қоғамдық жайылымдарды жаю бойынша халықтың мұқтажына арналған жайылымдарды белгілейтін схема (карта)

Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 8-қосымша Жайылымдардың геоботаникалық зерттеуі негізінде ұсынылатын жайылым айналымдарыны схемалары көрсетілген ұсынылатын жайылым айналымдарыны схемалары белгіленген схема (карта)

Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 9-қосымша Ауыл шаруашылығы жануарларын айдау үшін сервитуттар, мал айдау трассаларын және басқа да жайылымдық инфрақұрылымы нысандарын, сондай-ақ мал қорымдарын (биометриялық шұңқырларды) белгілейтін схема (карта)

Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 10-қосымша Жайылым пайдаланушыларға жер пайдалануға берілуі мүмкін жайылымдарды белгілейтін схема (карта)

Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 11-қосымша Су көздеріне (көлдерге, өзендерге, тоғандарға, қазбатоғандарға, суару және суландыру каналдарына, құбырлы және шахталы құдықтарына) қол жеткізу схемасы

Күршім ауданы Сарыөлең ауылдық округі бойынша 2026-2030 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспарға 12-қосымша Ауыл шаруашылығы жануарларының басын шалғайдағы жайылымдарға орналастыру схемасы