Барлық қызметтер
Мамандар Сұрақтар Өтініштер Заңнама Мақалалар
Қызметтер
Құжатқа тапсырыс Сұрақтар Менің жағдайымды шешу Құжат конструкторы
Навигация
Мамандар Мақалалар Сұрақтар Өтініштер Заңнама
Параметрлер
Аккаунт
Кіру Қолданушы ретінде Маман ретінде тіркелу
Заңнама › О внесении изменений в постановление Правления Национальног… › 11.08.2026

О внесении изменений в постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 22 сентября 2008 года № 79 «Об утверждении Типового плана счетов бухгалтерского учета для отдельных субъектов финансового рынка Республики Казахстан» и постановление Правления Национального Банка Республики Казахстан от 1 июля 2011 года № 68 «Об утверждении Инструкции по ведению бухгалтерского учета отдельными субъектами финансового рынка Қолданыста

11.08.2026 жағдай бойынша қолданыста болған редакция: 24.12.2025. Бұл — корпустағы соңғы редакция.
Қолданыстағы редакция Редакциялар тарихы
Басқа 0
«Қазақстан Республикасы қаржы нарығының жекелеген субъектілеріне арналған бухгалтерлік есептің үлгі шот жоспарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2008 жылғы 22 қыркүйектегі № 79 қаулысына және «Қаржы нарығының жекелеген субъектілерінің бухгалтерлік есепті жүргізуі жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2011 жылғы 1 шілдедегі № 68 қаулысына өзгерістер енгізу туралы Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:
Тармақ 1
Тармақ 2
2. «Қазақстан Республикасы қаржы нарығының жекелеген субъектілеріне арналған бухгалтерлік есептің үлгі шот жоспарын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2008 жылғы 22 қыркүйектегі № 79 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5348 болып тіркелген, 2008 жылғы 12 желтоқсанда Қазақстан Республикасының орталық атқарушы және өзге де орталық мемлекеттік органдарының актілер жинағында № 12 жарияланған) мынадай өзгеріс енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қазақстан Республикасы қаржы нарығының жекелеген субъектілеріне арналған бухгалтерлік есептің үлгі шот жоспарында: 1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «1. Осы Қазақстан Республикасы қаржы нарығының жекелеген субъектілеріне арналған бухгалтерлік есептің үлгі шот жоспары (бұдан әрі – Шоттар жоспары) «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» 2007 жылғы 28 ақпандағы Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес әзірленді және бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорларының (бұдан әрі – жинақтаушы зейнетақы қорлары), банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың (ипотекалық ұйымдарды және бұрын еншілес банктер болған заңды тұлғаларды қоспағанда), Қазақстан Республикасының бағалы қағаздар нарығына кәсіби қатысушылардың, микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың, сақтандыру брокерлерінің (бұдан әрі – ұйымдар) қаржылық есептілік элементтерін топтастыру және қаржылық есептілікті жасау үшін бухгалтерлік есеп шоттарында құндық көрсеткішпен ағымдағы көрсетуге, сондай-ақ Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлері филиалдарының (бұдан әрі – ұйымдар) бухгалтерлік есепке алу деректері бойынша есептілік элементтерін топтастыру және бухгалтерлік есепке алу деректері бойынша есептілікті жасау үшін бухгалтерлік есеп шоттарында құндық көрсеткішпен ағымдағы көрсетуге арналған.».
Тармақ 3
3. «Қаржы нарығының жекелеген субъектілерінің бухгалтерлік есепті жүргізуі жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2011 жылғы 1 шілдедегі № 68 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 7121 болып тіркелген, 2011 жылғы 5 қазанда «Заң газеті» газетінде № 144 (1960) жарияланған) мынадай өзгеріс енгізілсін: көрсетілген қаулымен бекітілген Қаржы нарығының жекелеген субъектілерінің бухгалтерлік есепті жүргізуі жөніндегі нұсқаулықта: 2-тармақ мынадай редакцияда жазылсын: «2. Осы Нұсқаулық бірыңғай жинақтаушы зейнетақы қорының, ерікті жинақтаушы зейнетақы қорларының (бұдан әрі – жинақтаушы зейнетақы қорлары), банк операцияларының жекелеген түрлерiн жүзеге асыратын ұйымдардың (ипотекалық ұйымдарды және бұрын еншілес банктер болған заңды тұлғаларды қоспағанда), бағалы қағаздар нарығына кәсiби қатысушылардың, микроқаржылық қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың, сақтандыру брокерлерінің және Қазақстан Республикасы бейрезидент-сақтандыру брокерлері филиалдарының (бұдан әрi – ұйым) меншiктi ақшаны салымдарға, қарыздарға, бағалы қағаздарға, туынды қаржы құралдарына, тазартылған бағалы металдарға, шетел валютасына орналастыру операцияларының, хеджирлеу операцияларының, сондай-ақ РЕПО және керi РЕПО операцияларының бухгалтерлiк есебін жүргiзуді нақтылайды.».
Тармақ 4
4. Осы қаулыға қосымшаға сәйкес тізбе бойынша Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің, сондай-ақ Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілерінің құрылымдық бөліктерінің күші жойылды деп танылсын.
Тармақ 5
5. Бухгалтерлік есеп департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:
Тармақша 1
1) Заң департаментімен бірлесіп осы қаулыны Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;
Тармақша 2
2) осы қаулы ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ресми интернет-ресурсына орналастыруды;
Тармақша 3
3) осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде Заң департаментіне осы қаулының осы тармағының 2) тармақшасында және 6-тармағында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.
Тармақ 6
6. Ақпарат және коммуникациялар департаменті – Ұлттық Банктің баспасөз қызметі осы қаулы мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмелерін мерзімді баспасөз басылымдарында ресми жариялауға жіберуді қамтамасыз етсін.
Тармақ 7
7. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Төрағасының орынбасары А.М. Баймағамбетовке жүктелсін.
Тармақ 8
8. Осы қаулы ресми жариялануға тиіс және 2020 жылғы 16 желтоқсаннан бастап қолданысқа енгізіледі.
Басқа 1. Екінші деңгейдегі банктердің, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, «Қазақстанның Даму Банкі» акционерлік қоғамының және ипотекалық ұйымдардың бухгалтерлік есепті жүргізуі жөніндегі нұсқаулық
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2020 жылғы 21 қыркүйегі № 109 қаулысымен бекітілді Екінші деңгейдегі банктердің, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, «Қазақстанның Даму Банкі» акционерлік қоғамының және ипотекалық ұйымдардың бухгалтерлік есепті жүргізуі жөніндегі нұсқаулық
Тарау 1. 1-тарау. Жалпы талаптар
1-тарау. Жалпы талаптар
Тармақ 1
1. Осы Екінші деңгейдегі банктердің, Қазақстан Республикасы бейрезидент-банктері филиалдарының, «Қазақстанның Даму банкі» акционерлік қоғамының және ипотекалық ұйымдардың бухгалтерлік есеп жүргізуі жөніндегі нұсқаулық (бұдан әрі – Нұсқаулық) «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 15-бабы екінші бөлігінің 63) тармақшасына, «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 20-бабы 6-тармағының 1), 3-2), 3-4) тармақшаларына, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес әзірленді және екінші деңгейдегі банктердің, Қазақстан Республикасы бейрезидент - банктері филиалдарының, «Қазақстанның Даму Банкі» акционерлік қоғамының, бұдан бұрын еншілес банк болған заңды тұлғаның (бұдан әрі – банктер) және ипотекалық ұйымдардың бухгалтерлік есеп жүргізуін нақтылайды.
Тармақ 2
2. Нұсқаулықта Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде (Жалпы бөлім), Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде (Ерекше бөлім), «Қазақстан Республикасындағы вексельдік айналым туралы» Қазақстан Республикасының Заңында, «Қазақстан Республикасының екiншi деңгейдегi банктерінiң, Қазақстан Республикасы бейрезидент банктері филиалдарының вексельдерді есепке алуы қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 1999 жылғы 15 қарашадағы №396 қаулысында (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №1015 болып тіркелген) және «Екінші деңгейдегі банктердің, Қазақстан Республикасының бейрезидент банктері филиалдарының және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардың аударым және жай вексельдермен операциялар жүргізу қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2015 жылғы 31 желтоқсандағы №261 қаулысында (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №13071 болып тіркелген) көзделген ұғымдар қолданылады.
Тармақ 3
3. Банктер жасайтын операциялардың бухгалтерлік есебі халықаралық қаржылық есептілік стандарттарының талаптарына және Нұсқаулыққа сәйкес жүзеге асырылады.
Тармақ 4
4. Нұсқаулықта халықаралық қаржылық есептілік стандарттарының талаптарына сәйкес мәміле жасау күнгі және мәміле бойынша есеп айырысу күнгі қаржы активтерін сатып алудың және сатудың үлгі мәмілелерін есепке алу әдістері қолданылады. Осы тармақта көрсетілген қаржы активтерін сатып алудың және сатудың үлгі мәмілелерін есепке алу әдістерінің бірін таңдау банктің есеп саясатында айқындалады.
Тармақ 5
5. Егер шарттық талаптарға сәйкес аллокирленбеген металл шоттарына орналастырылған тазартылған бағалы металдар (IAS) 32 «Қаржы құралдары: ұсыну» халықаралық қаржылық есептілік стандартында айқындалған қаржы құралдарының анықтамасына сәйкес келген жағдайда, аллокирленбеген металл шоттарына орналастырылған тазартылған бағалы металдармен операциялардың бухгалтерлік есебі (IFRS) 9 «Қаржы құралдары» халықаралық қаржылық есептілік стандартына сәйкес жүргізіледі.
Тармақ 6
6. Банктің бухгалтерлік есеп жүргізуді реттейтін ішкі құжаттарында көзделген тәртіппен «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының және халықаралық қаржылық есептілік стандарттарының талаптарына қайшы келмейтін бөлігінде банкішілік транзиттік шоттарды пайдалануға және қосымша бухгалтерлік жазбалар жасауға рұқсат етіледі. Шетел валютасының валюталық позициясы және қарсы құны шоттарын пайдаланыла отырып, шетел валютасындағы операциялар сомаларын көрсетуге рұқсат етіледі. Сыйақы түріндегі кірістер мен шығыстар (IFRS) 9 «Қаржы құралдары» халықаралық қаржылық есептілік стандартына сәйкес пайыздың тиімді мөлшерлемесі әдісі пайдаланыла отырып танылады.
Тарау 2. 2-тарау. Шетел валютасымен дилингтік операциялардың бухгалтерлік есебі
2-тарау. Шетел валютасымен дилингтік операциялардың бухгалтерлік есебі
Тармақ 1. 1-параграф. Шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілелерін мәміле жасау күні бойынша есепке алу
1-параграф. Шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілелерін мәміле жасау күні бойынша есепке алу
Тармақ 7
7. Шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілесі жасалған күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: шетел валютасындағы талаптар сомасына және сатып алу бағамы бойынша теңгемен міндеттемелер сомасына: Дт 1894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша та­лап­тар Кт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер, бір мезгілде шетел валютасының сатып алу бағамының есептік бағамнан айырмашылығы болған жағдайда туындайтын айырмаға мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады шетел валютасын сатып алу бағамы есептік бағамнан асып кеткен кезде: Дт 5530 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша шы­ғы­стар Кт 1894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша та­лап­тар; есептік бағам шетел валютасын сатып алу бағамынан асып кеткен кезде: Дт 1894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша та­лап­тар Кт 4530 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша кі­рі­стер.
Тармақ 8
8. Шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілесі банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамы бойынша қайта бағаланған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің теріс бағамдық айырма сомасына: Дт 5703 Шетел валютасын қайта бағалаудан болған шығыстар Кт 1894 Спот операциялары бойынша талаптар;
Тармақша 2
2) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің оң бағамдық айырма сомасына: Дт 1894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша та­лап­тар Кт 4703 Ше­тел ва­лю­та­сын қай­та ба­ға­ла­удан бо­ла­тын кі­рі­стер.
Тармақ 9
9. Нұсқаулықтың 8-тармағына сәйкес қайта бағалау жүргізілгеннен кейін шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілесін валюталау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) шетел валютасын сатып алу үшін аударылатын теңгемен сомаға: Дт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер Кт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кін­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот­тар;
Тармақша 2
2) сатып алынатын шетел валютасының сомасына: Дт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кін­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот­тар Кт 1894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша та­лап­тар.
Тармақ 2. 2-параграф. Шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілелерін есеп айырысу күні бойынша есепке алу
2-параграф. Шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілелерін есеп айырысу күні бойынша есепке алу
Тармақ 10
10. Шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілесі жасалған күні шетел валютасындағы шартты талаптар сомасына және теңгемен шартты міндеттемелер сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 6405 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша шар­тты та­лап­тар Кт 6905 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша шар­тты мін­дет­те­ме­лер.
Тармақ 11
11. Шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілесі банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамы бойынша қайта бағаланған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің теріс бағамдық айырма сомасына: Дт 5703 Ше­тел ва­лю­та­сын қай­та ба­ға­ла­удан шы­ғы­стар Кт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер;
Тармақша 2
2) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің оң бағамдық айырма сомасына: Дт 1894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша та­лап­тар Кт 4703 Ше­тел ва­лю­та­сын қай­та ба­ға­ла­удан бо­ла­тын кі­рі­стер;
Тармақша 3
3) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының оң және теріс өзгеруі бойынша ең аз қалдық сомасына: Дт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер Кт 1894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша та­лап­тар.
Тармақ 12
12. Шетел валютасын сатып алу бойынша спот мәмілесін валюталау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) шетел валютасын сатып алу бойынша шартты міндеттемелер мен талаптар сомасына: Дт 6905 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша шар­тты мін­дет­те­ме­лер Кт 6405 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша шар­тты та­лап­тар;
Тармақша 2
2) теңгемен және шетел валютсындағы сомаға: Дт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кін­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот­тар Кт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кін­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот­тар;
Тармақша 3
3) шетел валютасын сатып алу бағамы есептік бағамнан асып кеткен кезде: Дт 5530 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша шы­ғы­стар Кт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер;
Тармақша 4
4) есептік бағам шетел валютасын сатып алу бағамынан асып кеткен кезде: Дт 1894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша та­лап­тар Кт 4530 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша кі­рі­стер;
Тармақша 5
5) бұрын жүргізілген қайта бағалауды қалпына келтіру: Дт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер Кт 5703 Ше­тел ва­лю­та­сын қай­та ба­ға­ла­удан бо­ла­тын шы­ғы­стар; немесе Дт 4703 Ше­тел ва­лю­та­сын қай­та ба­ға­ла­удан бо­ла­тын кі­рі­стер Кт 1894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша та­лап­тар.
Тармақ 3. 3-параграф. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілелерін мәміле жасау күні бойынша есепке алу
3-параграф. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілелерін мәміле жасау күні бойынша есепке алу
Тармақ 13
13. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілесі жасалған күні сату бағамы бойынша талаптар мен міндеттемелер сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: шетел валютасымен міндеттемелер сомасына және теңгемен талаптар сомасына: Дт 1894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша та­лап­тар Кт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер, бір мезгілде шетел валютасын сату бағамының есептік бағамнан айырмашылығы болған жағдайда туындайтын айырмаға мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: есептік бағам шетел валютасын сату бағамынан асып кеткен кезде: Дт 5530 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша шы­ғы­стар Кт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер; шетел валютасын сату бағамы есептік бағамнан асып кеткен кезде: Дт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер Кт 4530 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша кі­рі­стер.
Тармақ 14
14. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілесі банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамы бойынша қайта бағаланған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің теріс бағамдық айырма сомасына: Дт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер Кт 4703 Ше­тел ва­лю­та­сын қай­та ба­ға­ла­удан бо­ла­тын кі­рі­стер;
Тармақша 2
2) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің оң бағамдық айырма сомасына: Дт 5703 Ше­тел ва­лю­та­сын қай­та ба­ға­ла­удан бо­ла­тын шы­ғы­стар Кт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер.
Тармақ 15
15. Нұсқаулықтың 14-тармағына сәйкес қайта бағалау жүргізілгеннен кейін шетел валютасын сату бойынша спот мәмілесін валюталау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) өткізілетін шетел валютасының сомасына: Дт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер Кт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кін­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот­тар;
Тармақша 2
2) шетел валютасын өткізгені үшін алынған теңгемен сомаға: Дт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кін­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот­тар Кт 1894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша та­лап­тар.
Тармақ 4. 4-параграф. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілелерін есеп айырысу күні бойынша есепке алу
4-параграф. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілелерін есеп айырысу күні бойынша есепке алу
Тармақ 16
16. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілесі жасалған күні шартты міндеттемелер мен талаптар сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 6405 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша шар­тты та­лап­тар Кт 6905 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша шар­тты мін­дет­те­ме­лер.
Тармақ 17
17. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілесі банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамы бойынша қайта бағаланған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің теріс бағамдық айырма сомасына: Дт 1894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша та­лап­тар Кт 4703 Ше­тел ва­лю­та­сын қай­та ба­ға­ла­удан бо­ла­тын кі­рі­стер;
Тармақша 2
2) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының өзгеруінің оң бағамдық айырма сомасына: Дт 5703 Ше­тел ва­лю­та­сын қай­та ба­ға­ла­удан бо­ла­тын шы­ғы­стар Кт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер;
Тармақша 3
3) валюталарды айырбастаудың нарықтық бағамының оң және теріс өзгеруі бойынша ең аз қалдық сомасына: Дт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер Кт 1894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша та­лап­тар.
Тармақ 18
18. Шетел валютасын сату бойынша спот мәмілесін валюталау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) шетел валютасын сату бойынша шартты міндеттемелер мен шартты талаптар сомасына: Дт 6905 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша шар­тты мін­дет­те­ме­лер Кт 6405 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша шар­тты та­лап­тар;
Тармақша 2
2) шетел валютасындағы және теңгемен сомаға, сондай-ақ шетел валютасын қайта бағалау сомасына: Дт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кін­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот­тар Кт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кін­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот­тар;
Тармақша 3
3) есептік бағам шетел валютасын сату бағамынан асып кеткен кезде: Дт 5530 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша шы­ғы­стар Кт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер;
Тармақша 4
4) шетел валютасын сату бағамы есептік албағамнан асып кеткен кезде: Дт 1894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша та­лап­тар Кт 4530 Ше­тел ва­лю­та­сын са­тып алу-са­ту бой­ын­ша кі­рі­стер;
Тармақша 5
5) бұрын жүргізілген қайта бағалауды қалпына келтіру: Дт 2894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша мін­дет­те­ме­лер Кт 5703 Ше­тел ва­лю­та­сын қай­та ба­ға­ла­удан бо­ла­тын шы­ғы­стар; немесе Дт 4703 Ше­тел ва­лю­та­сын қай­та ба­ға­ла­удан бо­ла­тын кі­рі­стер Кт 1894 Спот опе­ра­ци­я­ла­ры бой­ын­ша та­лап­тар.
Тарау 3. 3-тарау. Салым операцияларының бухгалтерлік есебі
3-тарау. Салым операцияларының бухгалтерлік есебі
Тармақ 19
19. Банк салымына бастапқы және (немесе) қосымша ақша жарнасын салған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) банктік салымы шарты бойынша ақша сомасына: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1005 Банкоматтардағы және электрондық терминалдардағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 2021 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің талап етілгенге дейінгі салымдары 2022 Шетелдік орталық банктердің талап етілгенге дейінгі салымдары 2023 Басқа банктердің талап етілгенге дейінгі салымдары 2121 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің мерзімді салымдары 2122 Шетелдік орталық банктердің мерзімді салымдары 2123 Басқа банктердің қысқа мерзімді (бір айға дейінгі) салымдары 2124 Басқа банктердің қысқа мерзімді (бір жылға дейінгі) салымдары 2125 Басқа банктерден бір түнге тартылған салымдар 2127 Басқа банктердің ұзақ мерзімді салымдары 2130 Басқа банктердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын салым 2132 Басқа банктердің жинақ салымдары (бір айдан аспайтын) 2133 Басқа банктердің шартты салымдары 2134 Басқа банктердің жинақ салымдары (бір жылдан аспайтын) 2141 Басқа банктердің жинақ салымдары (бір жылдан астам) 2205 Жеке тұлғалардың талап етілгенге дейінгі салымдары 2206 Жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымдары 2207 Жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары 2208 Жеке тұлғалардың шартты салымдары 2211 Заңды тұлғалардың талап етілгенге дейінгі салымдары 2213 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымы 2214 Жеке тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан аспайтын) 2215 Заңды тұлғалардың қысқа мерзімді салымдары 2217 Заңды тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары 2218 Заңды тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан астам) 2219 Заңды тұлғалардың шартты салымдары 2220 Заңды тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан аспайтын) 2223 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын заңды тұлғалардың салымы 2229 Жеке тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан астам) 2241 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымы;
Тармақша 2
2) жеңілдік сомасына: Дт 2140 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдік орталық банктерден, басқа банктерден және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардан тартылған салымдар бойынша дисконт 2239 Клиенттерден тартылған салымдар бойынша дисконт Кт 2021 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің талап етілгенге дейінгі салымдары 2022 Шетелдік орталық банктердің талап етілгенге дейінгі салымдары 2023 Шетелдік орталық банктердің талап етілгенге дейінгі салымдары 2121 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің мерзімді салымдары 2122 Шетелдік орталық банктердің мерзімді салымдары 2123 Басқа банктердің қысқа мерзімді салымдары (бір айға дейінгі) 2124 Басқа банктердің қысқа мерзімді салымдары (бір жылға дейінгі) 2125 Басқа банктерден бір түнге тартылған салымдар 2127 Басқа банктердің ұзақ мерзімді салымдары 2130 Басқа банктердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын салым 2132 Басқа банктердің жинақ салымдары (бір айдан аспайтын) 2133 Басқа банктердің шартты салымдары 2134 Басқа банктердің жинақ салымдары (бір жылдан аспайтын) 2141 Басқа банктердің жинақ салымдары (бір жылдан астам) 2205 Жеке тұлғалардың талап етілгенге дейінгі салымдары 2206 Жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымдары 2207 Жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары 2208 Жеке тұлғалардың шартты салымдары 2211 Заңды тұлғалардың талап етілгенге дейінгі салымдары 2213 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымы 2214 Жеке тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан аспайтын) 2215 Заңды тұлғалардың қысқа мерзімді салымдары 2217 Заңды тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары 2218 Заңды тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан астам) 2219 Заңды тұлғалардың шартты салымдары 2220 Заңды тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан аспайтын) 2229 Жеке тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан астам) 2241 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымы; сыйлықақы сомасына: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 2139 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдік орталық банктерден, басқа банктерден және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардан тартылған салымдар бойынша сыйлықақы 2238 Клиенттерден тартылған салымдар бойынша сыйлықақы.
Тармақ 20
20. Банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікке сәйкес банк салымы шарты бойынша сыйақы есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 5121 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ұлт­тық Бан­кі­нің та­лап етіл­ме­лі са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар 5122 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ұлт­тық Бан­кі­нің мер­зім­ді са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар 5123 Ше­тел­дік ор­та­лық банк­тер­дің та­лап етіл­ме­лі са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар 5124 Ше­тел­дік ор­та­лық банк­тер­дің мер­зім­ді са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар 5125 Бас­қа банк­тер­дің та­лап етіл­ме­лі са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар 5126 Бас­қа банк­тер­дің қы­сқа мер­зім­ді (бір ай­ға дей­ін­гі) са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар 5127 Бас­қа банк­тер­дің қы­сқа мер­зім­ді (бір жы­л­ға дей­ін­гі) са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар 5128 Бас­қа банк­тер­дің ұзақ мер­зім­ді са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар 5130 Бас­қа банк­тер­дің мін­дет­те­ме­ле­рін қам­та­ма­сыз ету бо­лып та­бы­ла­тын са­лым бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар 5131 Бас­қа банк­тер­дің жи­нақ са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар (бір ай­дан ас­пай­тын) 5132 Бас­қа банк­тер­дің жи­нақ са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар (бір жыл­дан ас­пай­тын) 5133 Бас­қа банк­тер­дің шар­тты са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар 5139 Бас­қа банк­тер­дің жи­нақ са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар (бір жыл­дан астам) 5211 Кли­ент­тер­дің та­лап етіл­ме­лі са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар 5215 Кли­ент­тер­дің қы­сқа мер­зім­ді са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар 5217 Кли­ент­тер­дің ұзақ мер­зім­ді са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар 5218 Кли­ент­тер­дің жи­нақ са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар (бір жыл­дан ас­пай­тын) 5219 Кли­ент­тер­дің шар­тты са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар 5220 Кли­ент­тер­дің жи­нақ са­лым­да­ры бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар (бір жыл­дан астам) 5223 Кли­ент­тер­дің мін­дет­те­ме­ле­рін қам­та­ма­сыз ету бо­лып та­бы­ла­тын са­лым бой­ын­ша сый­а­қы тө­ле­у­ге бай­ла­ны­сты шы­ғы­стар Кт 2702 Бас­қа банк­тер­дің та­лап етіл­ме­лі са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2709 Бас­қа банк­тер­дің жи­нақ са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2712 Бас­қа банк­тер­дің мер­зім­ді са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2713 Бас­қа банк­тер­дің мін­дет­те­ме­ле­рін қам­та­ма­сыз ету бо­лып та­бы­ла­тын са­лым бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2714 Бас­қа банк­тер­дің шар­тты са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2719 Кли­ент­тер­дің шар­тты са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2720 Кли­ент­тер­дің та­лап етіл­ме­лі са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2721 Кли­ент­тер­дің мер­зім­ді са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2723 Кли­ент­тер­дің мін­дет­те­ме­ле­рін қам­та­ма­сыз ету бо­лып та­бы­ла­тын са­лым бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2724 Кли­ент­тер­дің жи­нақ са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар.
Тармақ 21
21. Банк салымы шартында көзделген міндеттемелердің жалпы сомасына банк салымы бойынша есептелген сыйақы сомасын капиталдандыру кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2702 Басқа банктердің талап етілгенге дейінгі салымдары бойынша есептелген шығыс 2709 Басқа банктердің жинақ салымдары бойынша есептелген шығыс 2712 Басқа банктердің мерзімді салымдары бойынша есептелген шығыс 2713 Басқа банктердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын салым бойынша есептелген шығыс 2714 Басқа банктердің шартты салымдары бойынша есептелген шығыс 2719 Клиенттердің шартты салымдары бойынша есептелген шығыс 2720 Клиенттердің талап етілгенге дейінгі салымдары бойынша есептелген шығы 2721 Клиенттердің мерзімді салымдары бойынша есептелген шығыс 2723 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын салым бойынша есептелген шығыс 2724 Клиенттердің жинақ салымдары бойынша есептелген шығыс Кт 2021 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің талап етілгенге дейінгі салымдары 2022 Шетелдік орталық банктердің талап етілгенге дейінгі салымдары 2023 Басқа банктердің талап етілгенге дейінгі салымдары 2121 Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің мерзімді салымдары 2122 Шетелдік орталық банктердің мерзімді салымдары 2123 Басқа банктердің қысқа мерзімді (бір айға дейінгі) салымдары 2124 Басқа банктердің қысқа мерзімді (бір жылға дейінгі) салымдары 2125 Басқа банктерден бір түнге тартылған салымдар 2127 Басқа банктердің ұзақ мерзімді салымдары 2130 Басқа банктердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын салым 2132 Басқа банктердің жинақ салымдары (бір айдан аспайтын) 2133 Басқа банктердің шартты салымдары 2134 Басқа банктердің жинақ салымдары (бір жылдан аспайтын) 2141 Басқа банктердің жинақ салымдары (бір жылдан астам) 2205 Жеке тұлғалардың талап етілгенге дейінгі салымдары 2206 Жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымдары 2207 Жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары 2208 Жеке тұлғалардың шартты салымдары 2211 Заңды тұлғалардың талап етілгенге дейінгі салымдары 2213 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымы 2214 Жеке тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан аспайтын) 2215 Заңды тұлғалардың қысқа мерзімді салымдары 2217 Заңды тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары 2218 Заңды тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан астам) 2219 Заңды тұлғалардың шартты салымдары 2220 Заңды тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан аспайтын) 2223 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын заңды тұлғалардың салымы 2229 Жеке тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан астам) 2241 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымы.
Тармақ 22
22. Банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікке сәйкес банк салымы бойынша жеңілдіктер/сыйлықақылар амортизациясы кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) дисконт амортизациясы сомасына: Дт 5138 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдік орталық банктерден, басқа банктерден және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардан тартылған салымдар бойынша дисконт амортизациясы бойынша шығыстар 5236 Клиенттерден тартылған салымдар бойынша дисконт амортизациясы бойынша шығыстар Кт 2140 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдік орталық банктерден, басқа банктерден және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардан тартылған салымдар бойынша дисконт 2239 Клиенттерден тартылған салымдар бойынша дисконт;
Тармақша 2
2) сыйлықақы амортизациясы сомасына: Дт 2139 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдік орталық банктерден, басқа банктерден және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардан тартылған салымдар бойынша сыйлықақы 2238 Клиенттерден тартылған салымдар бойынша сыйлықақы Кт 4270 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкінен, шетелдік орталық банктерден, басқа банктерден және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардан тартылған салымдар бойынша сыйлықақы амортизациясы бойынша кірістер 4440 Клиенттерден тартылған салымдар бойынша сыйлықақы амортизациясы бойынша кірістер.»;
Тармақ 23
23. Банк салымы бойынша есептелген сыйақы сомасын төлеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2702 Бас­қа банк­тер­дің та­лап етіл­ме­лі са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2709 Бас­қа банк­тер­дің жи­нақ са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2712 Бас­қа банк­тер­дің мер­зім­ді са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2713 Бас­қа банк­тер­дің мін­дет­те­ме­ле­рін қам­та­ма­сыз ету бо­лып та­бы­ла­тын са­лым бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2714 Бас­қа банк­тер­дің шар­тты са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2719 Кли­ент­тер­дің шар­тты са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2720 Кли­ент­тер­дің та­лап етіл­ме­лі са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2721 Кли­ент­тер­дің мер­зім­ді са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2723 Кли­ент­тер­дің мін­дет­те­ме­ле­рін қам­та­ма­сыз ету бо­лып та­бы­ла­тын са­лым бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар 2724 Кли­ент­тер­дің жи­нақ са­лым­да­ры бой­ын­ша есеп­тел­ген шы­ғы­стар Кт 1001 Кас­са­да­ғы қол­ма-қол ақ­ша 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кін­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот­тар 2010 Кор­ре­спон­дент­тік шот­тар 2203 Заң­ды тұ­лға­лар­дың ағым­да­ғы шот­та­ры 2204 Же­ке тұ­лға­лар­дың ағым­да­ғы шот­та­ры.
Тармақ 24
24. Банк салымы сомасын енгізу күні салымшыға сыйақы төлеу кезінде төленген сыйақы сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1792 Алын­ған за­ем­дар мен са­лым­дар бой­ын­ша сый­а­қы­ны ал­дын ала тө­леу Кт 1001 Кас­са­да­ғы қол­ма-қол ақ­ша 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кін­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот­тар 2010 Кор­ре­спон­дент­тік шот­тар 2203 Заң­ды тұ­лға­лар­дың ағым­да­ғы шот­та­ры 2204 Же­ке тұ­лға­лар­дың ағым­да­ғы шот­та­ры. № 1792 «Алынған заемдар мен салымдар бойынша сыйақыны алдын ала төлеу» баланстық шоттағы қалдық есептеу әдісіне сәйкес шығысқа жатқызылуы тиіс.
Тармақ 25
25. Банк тартқан банк салымы бойынша салымшыға негізгі борыш сомасын қайтарған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2021 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ұлт­тық Бан­кі­нің та­лап етіл­ме­лі са­лым­да­ры 2022 Ше­тел­дік ор­та­лық банк­тер­дің та­лап етіл­ме­лі са­лым­да­ры 2023 Бас­қа банк­тер­дің та­лап етіл­ме­лі са­лым­да­ры 2121 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ұлт­тық Бан­кі­нің мер­зім­ді са­лым­да­ры 2122 Ше­тел­дік ор­та­лық банк­тер­дің мер­зім­ді са­лым­да­ры 2123 Бас­қа банк­тер­дің қы­сқа мер­зім­ді (бір ай­ға дей­ін­гі) са­лым­да­ры 2124 Бас­қа банк­тер­дің қы­сқа мер­зім­ді (бір жы­л­ға дей­ін­гі) са­лым­да­ры 2125 Бас­қа банк­тер­ден бір түн­ге тар­ты­л­ған са­лым­дар 2127 Бас­қа банк­тер­дің ұзақ мер­зім­ді са­лым­да­ры 2130 Бас­қа банк­тер­дің мін­дет­те­ме­ле­рін қам­та­ма­сыз ету бо­лып та­бы­ла­тын са­лым 2132 Бас­қа банк­тер­дің жи­нақ са­лым­да­ры (бір ай­дан ас­пай­тын) 2133 Бас­қа банк­тер­дің шар­тты са­лым­да­ры 2134 Бас­қа банк­тер­дің жи­нақ са­лым­да­ры (бір жыл­дан ас­пай­тын) 2141 Бас­қа банк­тер­дің жи­нақ са­лым­да­ры (бір жыл­дан астам) 2205 Же­ке тұ­лға­лар­дың та­лап етіл­ме­лі са­лым­да­ры 2206 Же­ке тұ­лға­лар­дың қы­сқа мер­зім­ді са­лым­да­ры 2207 Же­ке тұ­лға­лар­дың ұзақ мер­зім­ді са­лым­да­ры 2208 Же­ке тұ­лға­лар­дың шар­тты са­лым­да­ры 2211 Заң­ды тұ­лға­лар­дың та­лап етіл­ме­лі са­лым­да­ры 2214 Же­ке тұ­лға­лар­дың жи­нақ са­лым­да­ры (бір жыл­дан ас­пай­тын) 2215 Заң­ды тұ­лға­лар­дың қы­сқа мер­зім­ді са­лым­да­ры 2217 Заң­ды тұ­лға­лар­дың ұзақ мер­зім­ді са­лым­да­ры 2218 Заң­ды тұ­лға­лар­дың жи­нақ са­лым­да­ры (бір жыл­дан астам) 2219 Заң­ды тұ­лға­лар­дың шар­тты са­лым­да­ры 2220 Заң­ды тұ­лға­лар­дың жи­нақ са­лым­да­ры (бір жыл­дан ас­пай­тын) 2229 Же­ке тұ­лға­лар­дың жи­нақ са­лым­да­ры (бір жыл­дан астам) Кт 1001 Кас­са­да­ғы қол­ма-қол ақ­ша 1005 Бан­ко­мат­тар­да­ғы және элек­трон­дық тер­ми­нал­дар­да­ғы қол­ма-қол ақ­ша 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кін­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот­тар 2010 Кор­ре­спон­дент­тік шот­тар 2203 Заң­ды тұ­лға­лар­дың ағым­да­ғы шот­та­ры 2204 Же­ке тұ­лға­лар­дың ағым­да­ғы шот­та­ры.
Тарау 4. 4-тарау. Қарыз операцияларының бухгалтерлік есебі
4-тарау. Қарыз операцияларының бухгалтерлік есебі
Тармақ 26
26. Теңгемен және шетел валютасымен банктік қарызды берген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) егер берілген банктік қарыздың сомасы өтелуге жататын банктік қарыздың сомасына тең болса: нақты берілген ақша сомасына: Дт 1301 Бас­қа банк­тер­дің кор­ре­спон­дент­тік шот­та­ры бой­ын­ша овер­драфт за­ем­да­ры 1302 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген қы­сқа мер­зім­ді за­ем­дар 1303 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген овер­найт за­ем­да­ры 1304 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген ұзақ мер­зім­ді за­ем­дар 1407 Кли­ент­тер­ге фак­то­ринг 1411 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген қы­сқа мер­зім­ді за­ем­дар 1417 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген ұзақ мер­зім­ді за­ем­дар 1429 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген бас­қа да за­ем­дар Кт 1001 Кас­са­да­ғы қол­ма-қол ақ­ша 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кін­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот­тар 2203 Заң­ды тұ­лға­лар­дың ағым­да­ғы шот­та­ры 2204 Же­ке тұ­лға­лар­дың ағым­да­ғы шот­та­ры; банктік қарызды алған кезге дейін банктік қарызды алумен байланысты комиссиялық шығыстар түрінде клиент шеккен шығыстар сомасына (жеңілдік сомасына): Дт 1001 Кас­са­да­ғы қол­ма-қол ақ­ша 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кін­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот­тар 2203 Заң­ды тұ­лға­лар­дың ағым­да­ғы шот­та­ры 2204 Же­ке тұ­лға­лар­дың ағым­да­ғы шот­та­ры Кт 1312 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар бой­ын­ша дис­конт 1434 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар бой­ын­ша дис­конт;
Тармақша 2
2) егер берілген банктік қарыз сомасы өтелуге тиіс банктік қарыз сомасынан аз болса: нақты берілген ақша сомасына: Дт 1301 Бас­қа банк­тер­дің кор­ре­спон­дент­тік шот­та­ры бой­ын­ша овер­драфт за­ем­да­ры 1302 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген қы­сқа мер­зім­ді за­ем­дар 1303 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген овер­найт за­ем­да­ры 1304 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген ұзақ мер­зім­ді за­ем­дар 1407 Кли­ент­тер­ге фак­то­ринг 1411 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген қы­сқа мер­зім­ді за­ем­дар 1417 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген ұзақ мер­зім­ді за­ем­дар 1429 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген бас­қа да за­ем­дар Кт 1001 Кас­са­да­ғы қол­ма-қол ақ­ша 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кін­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гі кор­ре­спон­дент­тік шот­тар 2203 Заң­ды тұ­лға­лар­дың ағым­да­ғы шот­та­ры 2204 Же­ке тұ­лға­лар­дың ағым­да­ғы шот­та­ры; өтелуге тиіс банктік қарыз сомасы мен берілген банктік қарыз сомасы арасындағы оң айырма сомасына: Дт 1301 Бас­қа банк­тер­дің кор­ре­спон­дент­тік шот­та­ры бой­ын­ша овер­драфт за­ем­да­ры 1302 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген қы­сқа мер­зім­ді за­ем­дар 1303 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген овер­найт за­ем­да­ры 1304 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген ұзақ мер­зім­ді за­ем­дар 1407 Кли­ент­тер­ге фак­то­ринг 1411 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген қы­сқа мер­зім­ді за­ем­дар 1417 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген ұзақ мер­зім­ді за­ем­дар 1429 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген бас­қа да за­ем­дар Кт 1312 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар бой­ын­ша дис­конт 1434 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар бой­ын­ша дис­конт. Банктік қарыз шарты, кепіл шарттарының түпнұсқалары, кепіл затына құқық белгілейтін құжаттар № 7339 «Әр түрлі құндылықтар және құжаттар» баланстан тыс шотта 1 (бір) теңге шартты құны бойынша көрсетіледі.
Тармақ 26-1
26-1. Пайыздық мөлшерлемесі нарықтағыдан төмен банктік қарыз берген кезде байланысты емес тарапқа мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 1301 Басқа банктердің корреспонденттік шоттары бойынша овердрафт қарыздары 1302 Басқа банктерге берілген қысқа мерзімді қарыздар 1303 Басқа банктерге берілген овернайт қарыздары 1304 Басқа банктерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар 1407 Клиенттерге факторинг 1411 Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар 1417 Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар 1429 Клиенттерге берілген басқа да қарыздар Кт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары бір уақытта: Дт 5071 Берілген қарыздарды модификациялауға байланысты олардың жалпы баланстық құнын түзету түріндегі және (немесе) пайыздың нарықтық емес мөлшерлемесі бойынша түзету түріндегі шығыстар 5241 Клиенттерге берілген қарыздарды модификациялауға байланысты жалпы баланстық құнын түзету түріндегі және (немесе) пайыздың нарықтық емес мөлшерлемесі бойынша берілген қарыздарды түзету түріндегі шығыстар Кт 1312 Басқа банктерге берілген қарыздар бойынша дисконт 1434 Клиенттерге берілген қарыздар бойынша дисконт Банктік қарыз шарттары, кепіл шарттарының түпнұсқалары, кепіл затына құқық белгілейтін құжаттар № 7339 «Түрлі құндылықтар мен құжаттар» баланстан тыс шотында 1 (бір) теңге шартты құны бойынша көрсетіледі.
Тармақ 27
27. Кепіл шарты және басқа да құжаттар негізінде банктік қарызды қамтамасыз етуге қабылданған мүлік құнының сомасына (теңгемен және сол сияқты шетел валютасымен) мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Кі­ріс 7250 Кли­ент­тің мін­дет­те­ме­ле­рін қам­та­ма­сыз ету­ге (ке­пі­л­ге) қа­был­дан­ған мү­лік.
Тармақ 28
28. Егер қарыз алушының міндеттемелерін қамтамасыз ету ретінде кепілдік қабылданса, қабылданған кепілдік сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 6075 Қа­был­дан­ған ке­піл­дік­тер бой­ын­ша ық­ти­мал та­лап­тар Кт 6575 Қа­был­дан­ған ке­піл­дік­тер бой­ын­ша та­лап­тар­дың ық­ти­мал аза­юы.
Тармақ 29
29. Банктік қарыз бойынша қамтамасыз ету ретінде ақшаны қабылдаған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1005 Банкоматтардағы және электрондық терминалдардағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2013 Басқа банктердің корреспонденттік шоттары 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары 2205 Жеке тұлғалардың талап етілгенге дейінгі салымдары 2206 Жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымдары 2207 Жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары 2208 Жеке тұлғалардың шартты салымдары 2211 Заңды тұлғалардың талап етілгенге дейінгі салымдары 2214 Жеке тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан аспайтын) 2215 Заңды тұлғалардың қысқа мерзімді салымдары 2217 Заңды тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары 2218 Заңды тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан астам) 2219 Заңды тұлғалардың шартты салымдары 2220 Заңды тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан аспайтын) 2222 Арнайы мақсаттағы еншілес ұйымдардың салымдары 2229 Жеке тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан астам) Кт 2213 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымы 2223 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын заңды тұлғалардың салымы 2240 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету (кепілзат, кепілпұл) ретінде қабылданған ақшаны сақтау шоты 2241 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымы
Тармақ 30
30. Банк кредит желісін ашқан не банктік қарыз шартына сәйкес болашақта банктік қарыз берген кезде пайдаланылмаған лимит немесе берілмеген банктік қарыз сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 6125 Бо­ла­шақ­та бе­рі­ле­тін, қай­та­рып алын­бай­тын за­ем­дар бой­ын­ша шар­тты та­лап­тар 6126 Бо­ла­шақ­та бе­рі­ле­тін, қай­та­рып алы­на­тын за­ем­дар бой­ын­ша шар­тты та­лап­тар Кт 6625 Бо­ла­шақ­та бе­рі­ле­тін, қай­та­рып алын­бай­тын за­ем­дар бой­ын­ша шар­тты мін­дет­те­ме­лер 6626 Бо­ла­шақ­та бе­рі­ле­тін, қай­та­рып алы­на­тын за­ем­дар бой­ын­ша шар­тты мін­дет­те­ме­лер. Банктік қарыз шартына сәйкес банктік қарыздың кезекті сомасын берген кезде банктің болашақта банктік қарыздарын беру бойынша шартты міндеттемелері берілген банктік қарыз сомасына азайтылады және мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 6625 Бо­ла­шақ­та бе­рі­ле­тін, қай­та­рып алын­бай­тын за­ем­дар бой­ын­ша шар­тты мін­дет­те­ме­лер 6626 Бо­ла­шақ­та бе­рі­ле­тін, қай­та­рып алы­на­тын за­ем­дар бой­ын­ша шар­тты мін­дет­те­ме­лер Кт 6125 Бо­ла­шақ­та бе­рі­ле­тін, қай­та­рып алын­бай­тын за­ем­дар бой­ын­ша шар­тты та­лап­тар 6126 Бо­ла­шақ­та бе­рі­ле­тін, қай­та­рып алы­на­тын за­ем­дар бой­ын­ша шар­тты та­лап­тар.
Тармақ 31
31. Банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікке сәйкес банктік қарыздар бойынша сыйақы және жеңілдік (дисконт) амортизациясын есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) сыйақы есептеген кезде: Дт 1730 Басқа банктерге берілген заемдар мен қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер 1740 Клиенттерге берілген заемдар мен қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер Кт 4301 Басқа банктерге берілген овердрафт заемдары бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер 4302 Басқа банктерге берілген қысқа мерзімді заемдар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер 4303 Басқа банктерге берілген овернайт заемдары бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер 4304 Басқа банктерге берілген ұзақ мерзімді заемдар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер 4407 Клиенттерге факторинг бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер 4411 Клиенттерге берілген қысқа мерзімді заемдар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер 4417 Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді заемдар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер 4428 Клиенттерге берілген өзге де заемдар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер;
Тармақша 2
2) дисконт амортизациясы кезінде: Дт 1312 Басқа банктерге берілген заемдар бойынша дисконт 1434 Клиенттерге берілген заемдар бойынша дисконт Кт 4312 Басқа банктерге берілген қарыздар бойынша пайыздың тиімді мөлшерлемесі әдісімен танылатын пайыздық кірістерді түзетуден түскен кірістер 4434 Клиенттерге берілген қарыздар бойынша пайыздың тиімді мөлшерлемесі әдісімен танылатын пайыздық кірістерді түзету түріндегі кірістер
Тармақ 32
32. Клиент банктік қарыз бойынша есептелген сыйақыны төлеген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) ақша қолма-қол нысанда енгізілген кезде: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1005 Банкоматтардағы және электрондық терминалдардағы қолма-қол ақша Кт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары;
Тармақша 2
2) қарыз алушы банктік қарыз бойынша есептелген сыйақы сомасын алдын ала төлеген кезде: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1005 Банкоматтардағы және электрондық терминалдардағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 2792 Берілген қарыздар бойынша сыйақыны және негізгі борышты алдын ала төлеу;
Тармақша 3
3) есептелген сыйақы бойынша берешекті өтеу кезінде: Дт 2010 Корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары 2213 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымы 2223 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын заңды тұлғалардың салымы 2241 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымы 2792 Берілген қарыздар бойынша сыйақыны және негізгі борышты алдын ала төлеу Кт 1730 Басқа банктерге берілген қарыздар мен қаржы лизингі бойынша есептелген кіріс 1740 Клиенттерге берілген қарыздар мен қаржы лизингі бойынша есептелген кіріс
Тармақ 33
33. Банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, берілген банктік қарыздарды қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) банктік қарыздың әділ құны оның есептік құнынан асып кеткен кезде айырма сомасына: Дт 1310 Басқа банктерге берілген заемның құнын оң түзету шоты 1430 Клиенттерге берілген қарыздың әділ құнын оң түзету шоты Кт 4310 Басқа банктерге берілген заемның құнын оң түзету түріндегі кірістер 4430 Клиенттерге берілген заемның құнын оң түзету түріндегі кірістер;
Тармақша 2
2) банктік қарыздың есептік құны оның әділ құнынан асып кеткен кезде айырма сомасына: Дт 5057 Басқа банктерге берілген заемның құнын теріс түзету түріндегі шығыстар 5232 Клиенттерге берілген заемның құнын теріс түзету түріндегі шығыстар Кт 1311 Басқа банктерге берілген заемның құнын теріс түзету шоты 1431 Клиенттерге берілген заемның құнын теріс түзету шоты;
Тармақша 3
3) банктік қарыздың әділ құнын есептегі оң және теріс түзету сомасына: Дт 1311 Басқа банктерге берілген заемның құнын теріс түзету шоты 1431 Клиенттерге берілген қарыздың әділ құнын теріс түзету шоты Кт 1310 Басқа банктерге берілген заемның құнын оң түзету шоты 1430 Клиенттерге берілген қарыздың әділ құнын оң түзету шоты.»;
Тармақ 34
34. Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қарыздар құны банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен қайта бағаланады және мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) қарыздардың әділ құны олардың есептік құнынан асып кеткен кезде: Дт 1332 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын за­ем­дар­дың әділ құ­нын оң тү­зе­ту шо­ты Кт 3563 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын қары­здар­дың құ­нын қай­та ба­ға­лау ре­зерв­те­рі;
Тармақша 2
2) қарыздардың есептік құны олардың әділ құнынан асып кеткен кезде: Дт 3563 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын қары­здар­дың құ­нын қай­та ба­ға­лау ре­зерв­те­рі Кт 1333 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын за­ем­дар­дың әділ құ­нын те­ріс тү­зе­ту шо­ты;
Тармақша 3
3) қарыздардың әділ құнын есептегі оң (теріс) түзету сомасына: Дт 1333 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын за­ем­дар­дың әділ құ­нын те­ріс тү­зе­ту шо­ты Кт 1332 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын за­ем­дар­дың әділ құ­нын оң тү­зе­ту шо­ты. Қарыздар бойынша қайта бағалау Нұсқаулықтың 31-тармағына сәйкес қарыздар бойынша сыйақы есептеліп, дисконт амортизациясынан кейін жүргізіледі.
Тармақ 35
35. Валюталық баламасы белгіленген теңгедегі банктік қарызды қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) валютаны айырбастаудың нарықтық бағамы ұлғайған кезде: Дт 1411 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген қы­сқа мер­зім­ді за­ем­дар 1417 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген ұзақ мер­зім­ді за­ем­дар 1424 Кли­ент­тер­дің за­ем­дар бой­ын­ша мер­зі­мі өт­кен бе­ре­ше­гі 1740 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша есеп­тел­ген кі­рі­стер 1741 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша мер­зі­мі өт­кен сый­а­қы Кт 4705 За­ем­дар­дың ва­лю­та­лық ба­ла­ма­сын бел­гі­лей оты­рып, тең­ге­де­гі за­ем­дар­ды қай­та ба­ға­ла­удан бо­ла­тын кі­ріс;
Тармақша 2
2) валюта айырбастаудың нарықтық бағамы азайған кезде: Дт 5705 За­ем­дар­дың ва­лю­та­лық ба­ла­ма­сын бел­гі­лей оты­рып, тең­ге­де­гі за­ем­дар­ды қай­та ба­ға­ла­удан бо­ла­тын шы­ғыс Кт 1411 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген қы­сқа мер­зім­ді за­ем­дар 1417 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген ұзақ мер­зім­ді за­ем­дар 1424 Кли­ент­тер­дің за­ем­дар бой­ын­ша мер­зі­мі өт­кен бе­ре­ше­гі 1740 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша есеп­тел­ген кі­рі­стер 1741 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша мер­зі­мі өт­кен сый­а­қы.
Тармақ 36
36. Егер банктік қарыз шартының талаптарында теңгемен банктік қарыз бойынша төлемдерді индекстеу көзделсе, банктік қарыз қалдықтарын егер банктік қарыз шартында өзгеше мерзімдер белгіленбесе, банктің есеп саясатында белгіленген мерзімдерде қайта бағалау жүргізіледі және мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) оң индекстелген кезде: Дт 1417 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген ұзақ мер­зім­ді за­ем­дар 1740 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша есеп­тел­ген кі­рі­стер Кт 4703 Ше­тел ва­лю­та­сын қай­та ба­ға­ла­удан бо­ла­тын кі­рі­стер;
Тармақша 2
2) теріс индекстелген кезде: Дт 5703 Ше­тел ва­лю­та­сын қай­та ба­ға­ла­удан бо­ла­тын шы­ғы­стар Кт 1417 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген ұзақ мер­зім­ді за­ем­дар 1740 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша есеп­тел­ген кі­рі­стер.
Тармақ 37
37. Банктік қарыз бойынша негізгі борышты өтеген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1005 Банкоматтардағы және электрондық терминалдардағы қолма-қол ақша Кт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары, бір мезгілде: Дт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары 2213 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымы 2223 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын заңды тұлғалардың салымы 2241 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымы Кт 1407 Клиенттерге факторинг 1411 Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыз 1417 Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыз 1429 Клиенттерге берілген басқа да қарыз; қолма-қол ақшалай емес нысанда ақша енгізілген жағдайда: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары 2213 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымы 2223 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын заңды тұлғалардың салымы 2241 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымы Кт 1301 Басқа банктердің корреспонденттік шоттары бойынша овердрафт қарызы 1302 Басқа банктерге берілген қысқа мерзімді қарыз 1303 Басқа банктерге берілген овернайт қарызы 1304 Басқа банктерге берілген ұзақ мерзімді қарыз 1407 Клиенттерге факторинг 1411 Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыз 1417 Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыз 1429 Клиенттерге берілген басқа да қарыз.
Тармақ 38
38. Кредиттік желіні ұсыну туралы шартқа сәйкес банктік қарыз бойынша негізгі борыш өтелген кезде болашақта банктік қарыздар беру бойынша банктің шартты міндеттемелері өтелген банктік қарыз сомасына ұлғайтылады және мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 6125 Бо­ла­шақ­та бе­рі­ле­тін, қай­та­рып алын­бай­тын за­ем­дар бой­ын­ша шар­тты та­лап­тар 6126 Бо­ла­шақ­та бе­рі­ле­тін, қай­та­рып алы­на­тын за­ем­дар бой­ын­ша шар­тты та­лап­тар Кт 6625 Бо­ла­шақ­та бе­рі­ле­тін, қай­та­рып алын­бай­тын за­ем­дар бой­ын­ша шар­тты мін­дет­те­ме­лер 6626 Бо­ла­шақ­та бе­рі­ле­тін, қай­та­рып алы­на­тын за­ем­дар бой­ын­ша шар­тты мін­дет­те­ме­лер.
Тармақ 39
39. Банктік қарызды және сыйақыны толық өтеген, банктік қарыз бойынша қамтамасыз ету болып табылатын құжаттарды (банктік қарыз шартын, кепіл шартын, міндеттемелерді орындауды қамтамасыз ету шартын, сондай-ақ кепіл затына құқық белгілейтін құжаттарды, олардың техникалық құжаттамаларын және қарыз алушыға міндетті түрде қайтаруға жататын басқа да құжаттарды) және қабылданған кепіл құнын, қабылданған кепіл сомасын, ақшаны есептен шығарған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) кепіл затының құнын есептен шығарған кезде: Шығыс 7250 Клиенттің міндеттемелерін қамтамасыз етуге (кепілге) қабылданған мүлік;
Тармақша 2
2) құжаттарды есептен шығарған кезде: Шығыс 7339 Әртүрлі құндылықтар мен құжаттар;
Тармақша 3
3) қабылданған кепілдік сомасын есептен шығарған кезде: Дт 6575 Қабылданған кепілдіктер бойынша талаптардың ықтимал азаюы Кт 6075 Қабылданған кепілдіктер бойынша ықтимал талаптар;
Тармақша 4
4) банктік қарыз бойынша қамтамасыз ету болып табылатын ақшаны есептен шығарған кезде: Дт 2213 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымы 2223 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын заңды тұлғалардың салымы 2240 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету (кепілзат, кепілпұл) ретінде қабылданған ақшаны сақтау шоты 2241 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымы Кт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары 2205 Жеке тұлғалардың талап етілгенге дейінгі салымдары 2206 Жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымдары 2207 Жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары 2208 Жеке тұлғалардың шартты салымдары 2211 Заңды тұлғалардың талап етілгенге дейінгі салымдары 2214 Жеке тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан аспайтын) 2215 Заңды тұлғалардың қысқа мерзімді салымдары 2217 Заңды тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары 2218 Заңды тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан астам) 2219 Заңды тұлғалардың шартты салымдары 2220 Заңды тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан аспайтын) 2222 Арнайы мақсаттағы еншілес ұйымдардың салымдары 2229 Жеке тұлғалардың жинақ салымдары (бір жылдан астам).
Тармақ 40
40. Егер банктік қарыз шартында белгіленген мерзім басталған кезде қарыз алушы есептелген сыйақыны төлемесе, есептелген, бірақ төленбеген сыйақы сомасы мерзімі өткен активтер шотына жатқызылады және мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1731 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша мер­зі­мі өт­кен сый­а­қы 1741 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша мер­зі­мі өт­кен сый­а­қы Кт 1730 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша есеп­тел­ген кі­рі­стер 1740 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша есеп­тел­ген кі­рі­стер.
Тармақ 41
41. Егер қарыз алушы мерзімі келген кезде банктік қарыз бойынша негізгі борышты өтемесе, өтелмеген негізгі борыштың сомасы мерзімі өткен активтердің шотына жатқызылады және мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1306 Бас­қа банк­тер­дің за­ем­дар бой­ын­ша мер­зі­мі өт­кен бе­ре­ше­гі 1409 Кли­ент­тер­дің фак­то­ринг бой­ын­ша мер­зі­мі өт­кен бе­ре­ше­гі 1424 Кли­ент­тер­дің за­ем­дар бой­ын­ша мер­зі­мі өт­кен бе­ре­ше­гі Кт 1301 Бас­қа банк­тер­дің кор­ре­спон­дент­тік шот­та­ры бой­ын­ша овер­драфт за­ем­да­ры 1302 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген қы­сқа мер­зім­ді за­ем­дар 1303 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген овер­найт за­ем­да­ры 1304 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген ұзақ мер­зім­ді за­ем­дар 1407 Кли­ент­тер­ге фак­то­ринг 1411 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген қы­сқа мер­зім­ді за­ем­дар 1417 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген ұзақ мер­зім­ді за­ем­дар 1429 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген бас­қа да за­ем­дар.
Тармақ 42
42. Егер банктік қарыз шартында тұрақсыздық айыбын (айыппұл, өсімпұл) есептеу көзделсе және тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл) «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес актив ұғымының анықтамасына сәйкес келсе, тұрақсыздық айыбының (айыппұлдың, өсімпұлдың) сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1879 Есептелген тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл). Кт 4900 Тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл).
Тармақ 43
43. Егер банктік қарыз шартында қарыздар және қаржы лизингі бойынша негізгі борыштың мерзімі өткен бөлігіне, «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес актив ұғымының анықтамасына сәйкес келетін қарыздар мен қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақы сомасына сыйақы есептеу көзделсе, мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1731 Басқа банктерге берілген қарыздар мен қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақы 1741 Клиенттерге берілген қарыздар мен қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақы Кт 4306 Басқа банктердің қарыздар бойынша мерзімі өткен берешегі бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер 4424 Клиенттердің қарыздар бойынша мерзімі өткен берешегіне сыйақы алуға байланысты кірістер.
Тармақ 44
44. Банктік қарыз бойынша мерзімі өткен сыйақыны және тұрақсыздық айыбын (айыппұл, өсімпұл) төлеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1005 Банкоматтардағы және электрондық терминалдардағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары 2213 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымы 2223 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын заңды тұлғалардың салымы 2241 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымы Кт 1731 Басқа банктерге берілген қарыз және қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақы 1741 Клиенттерге берілген қарыз және қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақы 1879 Есептелген тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл).
Тармақ 45
45. Банктік қарыз бойынша мерзімі өткен негізгі борышты төлеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1005 Банкоматтардағы және электрондық терминалдардағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкiндегi корреспонденттiк шот 1052 Басқа банктердегi корреспонденттiк шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары 2213 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымы 2223 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын заңды тұлғалардың салымы 2241 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымы Кт 1306 Басқа банктердің қарыз бойынша мерзімі өткен берешегі 1409 Клиенттердің факторинг бойынша мерзімі өткен берешегі 1424 Клиенттердің қарыз бойынша мерзімі өткен берешегі.
Тармақ 46
46. Банктік қарыздар бойынша күтілетін кредиттік зияндарды жабуға арналған резервтер (провизиялар) құрған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 5452 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша ре­зерв­тер­ді (про­ви­зи­я­лар­ды) қа­лып­та­сты­ру­ға ар­нал­ған шы­ғы­стар 5455 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша ре­зерв­тер­ді (про­ви­зи­я­лар­ды) қа­лып­та­сты­ру­ға ар­нал­ған шы­ғы­стар Кт 1319 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша ре­зерв­тер (про­ви­зи­я­лар) 1428 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша ре­зерв­тер (про­ви­зи­я­лар) 3564 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын за­ем­дар бой­ын­ша кү­ті­ле­тін кре­дит­тік зи­ян­дар­ға ар­нал­ған ре­зерв­тер (про­ви­зи­я­лар).
Тармақ 47
47. Банктік қарыздар бойынша күтілетін кредиттік зияндарды жабуға арналған резервтер (провизиялар) азайған (жойылған) кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1319 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша ре­зерв­тер (про­ви­зи­я­лар) 1428 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша ре­зерв­тер (про­ви­зи­я­лар) 3564 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын за­ем­дар бой­ын­ша кү­ті­ле­тін кре­дит­тік зи­ян­дар­ға ар­нал­ған ре­зерв­тер (про­ви­зи­я­лар) Кт 4952 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша құ­ры­л­ған ре­зерв­тер­ді (про­ви­зи­я­лар­ды) қал­пы­на кел­ті­ру­ден бо­ла­тын кі­рі­стер 4955 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша құ­ры­л­ған ре­зерв­тер­ді (про­ви­зи­я­лар­ды) қал­пы­на кел­ті­ру­ден бо­ла­тын кі­рі­стер.
Тармақ 48
48. Банк төленбеген мерзімі өткен банктік қарызды және ол бойынша сыйақыны банктің ішкі құжаттарында белгіленген тәртіппен және мерзімде баланстан есептен шығару туралы шешім қабылдаған жағдайда банктік қарыздың негізгі сомасына және төленбеген мерзімі өткен сыйақыға мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 1319 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша ре­зерв­тер (про­ви­зи­я­лар) 1428 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша ре­зерв­тер (про­ви­зи­я­лар) Кт 1306 Бас­қа банк­тер­дің за­ем­дар бой­ын­ша мер­зі­мі өт­кен бе­ре­ше­гі 1424 Кли­ент­тер­дің за­ем­дар бой­ын­ша мер­зі­мі өт­кен бе­ре­ше­гі 1731 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша мер­зі­мі өт­кен сый­а­қы 1741 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген за­ем­дар мен қар­жы ли­зин­гі бой­ын­ша мер­зі­мі өт­кен сый­а­қы.
Тармақ 49
49. Банк әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын төленбеген мерзімі өткен банктік қарызды және ол бойынша сыйақыны банктің ішкі құжаттарында белгіленген тәртіппен және мерзімде баланстан есептен шығару туралы шешім қабылдаған жағдайда мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 3564 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын за­ем­дар бой­ын­ша кү­ті­ле­тін кре­дит­тік зи­ян­дар­ға ар­нал­ған ре­зерв­тер (про­ви­зи­я­лар) Кт 3563 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын қары­здар­дың құ­нын қай­та ба­ға­лау ре­зерв­те­рі, бір мезгілде: Дт 1333 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын за­ем­дар­дың әділ құ­нын те­ріс тү­зе­ту шо­ты Кт 1302 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген қы­сқа мер­зім­ді за­ем­дар 1304 Бас­қа банк­тер­ге бе­рі­л­ген ұзақ мер­зім­ді за­ем­дар 1411 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген қы­сқа мер­зім­ді за­ем­дар 1417 Кли­ент­тер­ге бе­рі­л­ген ұзақ мер­зім­ді за­ем­дар.
Тармақ 49-1
49-1. Берілген қарыз бойынша ақша ағындарының елеусіз модификациясы кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) мерзімі өткен сыйақыны капиталдандыру сомасына: Дт 1302 Басқа банктерге берілген қысқа мерзімді қарыздар 1304 Басқа банктерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар 1407 Клиенттерге факторинг 1411 Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар 1417 Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар 1429 Клиенттерге берілген басқа да қарыздар Кт 1306 Басқа банктердің қарыздар бойынша мерзімі өткен берешегі 1409 Клиенттердің факторинг бойынша мерзімі өткен берешегі 1424 Клиенттердің қарыздар бойынша мерзімі өткен берешегі 1731 Басқа банктерге берілген қарыздар мен қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақы 1741 Клиенттерге берілген қарыздар мен қаржы лизингі бойынша мерзімі өткен сыйақы;
Тармақша 2
2) қарыздың жалпы баланстық құнын теріс түзету сомасына: Дт 5071 Берілген қарыздарды модификациялауға байланысты олардың жалпы баланстық құнын түзету және (немесе) берілген қарыздарды пайыздың нарықтық емес мөлшерлемесі бойынша берілген қарыздарды түзету кезінде туындайтын шығыстар 5241 Клиенттерге берілген қарыздарды модификациялауға байланысты жалпы баланстық құнын түзету түріндегі және (немесе) пайыздың нарықтық емес мөлшерлемесі бойынша берілген қарыздарды түзету түріндегі шығыстар Кт 1312 Басқа банктерге берілген қарыздар бойынша дисконт 1434 Клиенттерге берілген қарыздар бойынша дисконт
Тармақша 3
3) қарыздың жалпы баланстық құнын оң түзету сомасына: Дт 1313 Басқа банктерге берілген қарыздар бойынша сыйлықақы 1435 Клиенттерге берілген қарыздар бойынша сыйлықақы Кт 4313 Басқа банктерге берілген қарыздарды модификациялауға баланысты жалпы баланстық құнын түзету түріндегі кірістер 4436 Клиенттерге берілген қарыздарды модификациялауға байланысты олардың жалпы баланстық құнын түзету кезінде туындайтын кірістер
Тармақша 4
4) ең аз қалдық сомасына қарыздар бойынша дисконт пен сыйлықақыға нетто жасау: Дт 1312 Басқа банктерге берілген қарыздар бойынша дисконт 1434 Клиенттерге берілген қарыздар бойынша дисконт Кт 1313 Басқа банктерге берілген қарыздар бойынша сыйлықақы 1435 Клиенттерге берілген қарыздар бойынша сыйлықақы.
Тармақ 49-2
49-2. Иеленген немесе қалыптастырылған кредиттік-құнсызданған қарызды бастапқы тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) иеленетін немесе қалыптастырылатын кредиттік-құнсызданған қарыз үшін нақты берілген ақша сомасына: Дт 1302 Басқа банктерге берілген қысқа мерзімді қарыздар 1304 Басқа банктерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар 1407 Клиенттерге факторинг 1411 Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар 1417 Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар 1429 Клиенттерге берілген басқа да қарыздар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар; 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары.
Тармақша 2
2) төленген сома мен қарыз шарты бойынша төленуге тиіс иеленген кредиттік-құнсызданған қарыз бойынша ақша ағындарының сомасы арасындағы теріс айырманы көрсететін сомаға: Дт 1302 Басқа банктерге берілген қысқа мерзімді қарыздар 1304 Басқа банктерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар 1407 Клиенттерге факторинг 1411 Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар 1417 Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар 1429 Клиенттерге берілген басқа да қарыздар; Кт 1312 Басқа банктерге берілген қарыздар бойынша дисконт 1434 Клиенттерге берілген қарыздар бойынша дисконт.
Тармақша 3
3) берілген сома мен қалыптастырылған кредиттік-құнсызданған қарыз бойынша қарыз шарты бойынша төленуге жататын ақша ағындарының сомасы арасындағы теріс айырма сомасына: Дт 5071 Берілген қарыздарды модификациялауға байланысты олардың жалпы баланстық құнын түзету және (немесе) берілген қарыздарды пайыздың нарықтық емес мөлшерлемесі бойынша берілген қарыздарды түзету кезінде туындайтын шығыстар 5241 Клиенттерге берілген қарыздарды модификациялауға байланысты жалпы баланстық құнын түзету түріндегі және (немесе) пайыздың нарықтық емес мөлшерлемесі бойынша берілген қарыздарды түзету түріндегі шығыстар Кт 1312 Басқа банктерге берілген қарыздар бойынша дисконт 1434 Клиенттерге берілген қарыздар бойынша дисконт.
Тармақ 49-3
49-3. Қолданыстағы проблемалық қарызды елеулі түрде модификациялау жолымен қолданыстағы қарыз қалыптастырылған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жасалады:
Тармақша 1
1) қолданыстағы қарызды тану тоқтатылған кезде: Дт 1860 Банктік қызмет бойынша басқа да дебиторлар 1312 Басқа банктерге берілген қарыздар бойынша дисконт 1434 Клиенттерге берілген қарыздар бойынша дисконт 1319 Басқа банктерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша резервтер (провизиялар) 1428 Клиенттерге берілген қарыздар және қаржы лизингі бойынша резервтер (провизиялар) Кт 1302 Басқа банктерге берілген қысқа мерзімді қарыздар 1304 Басқа банктерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар 1407 Клиенттерге факторинг 1411 Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар 1417 Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар 1429 Клиенттерге берілген басқа да қарыздар 1435 Клиенттерге берілген қарыздар бойынша сыйлықақы 1313 Басқа банктерге берілген қарыздар бойынша сыйлықақы;
Тармақша 2. 5-тарау. Бағалы қағаздармен операциялардың бухгалтерлік есебі
2) қалыптастырылған кредиттік-құнсызданған қарыз сомасына: Дт 1302 Басқа банктерге берілген қысқа мерзімді қарыздар 1304 Басқа банктерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар 1407 Клиенттерге факторинг 1411 Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар 1417 Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар 1429 Клиенттерге берілген басқа да қарыздар 5071 Берілген қарыздарды модификациялауға байланысты олардың жалпы баланстық құнын түзету және (немесе) берілген қарыздарды пайыздың нарықтық емес мөлшерлемесі бойынша берілген қарыздарды түзету кезінде туындайтын шығыстар 5241 Клиенттерге берілген қарыздарды модификациялауға байланысты жалпы баланстық құнын түзету түріндегі және (немесе) пайыздың нарықтық емес мөлшерлемесі бойынша берілген қарыздарды түзету түріндегі шығыстар Кт 1860 Банктік қызмет бойынша басқа да дебиторлар 1312 Басқа банктерге берілген қарыздар бойынша дисконт 1434 Клиенттерге берілген қарыздар бойынша дисконт 4413 Олардың модификациясына байланысты берілген қарыздардың жалпы баланстық құнын түзету кезінде туындайтын кірістер 4436 Клиенттерге берілген қарыздарды модификациялауға байланысты жалпы баланстық құнын түзету түріндегі кірістер 5-тарау. Бағалы қағаздармен операциялардың бухгалтерлік есебі
Тармақ 1. 1-параграф. Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған борыштық бағалы қағаздарды есепке алу
1-параграф. Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған борыштық бағалы қағаздарды есепке алу
Тармақ 50
50. Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздарды сатып алу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: әділ құнға (олардың номиналды құнынан аспайтын әділ құнға борыштық бағалы қағаздар бойынша): Дт 1201 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкiндегi корреспонденттiк шот 1052 Басқа банктердегi корреспонденттiк шоттар 2010 Корреспонденттік шоттар, бір мезгілде борыштық бағалы қағаздар бойынша мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) сыйлықақы сомасына: Дт 1206 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын, са­тып алын­ған ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша сый­лы­қа­қы Кт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кiн­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот­тар 2010 Кор­ре­спон­дент­тік шот­тар;
Тармақша 2
2) дисконт сомасына: Дт 1201 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар Кт 1205 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын, са­тып алын­ған ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша дис­конт;
Тармақша 3
3) алдыңғы ұстаушы есептеген сыйақы сомасына: Дт 1744 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша есеп­тел­ген кі­рі­стер Кт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кiн­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот­тар 2010 Кор­ре­спон­дент­тік шот­тар.
Тармақ 51
51. Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақыны (тиесілі кіріс) және сыйлықақыны (дисконтты) амортизациялауды есептеген кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) сыйақы (тиесілі кіріс) сомасына: Дт 1744 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша есеп­тел­ген кі­рі­стер Кт 4201 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша сый­а­қы алу­ға бай­ла­ны­сты кі­рі­стер;
Тармақша 2
2) амортизациялауға жататын сыйлықақы сомасына: Дт 5305 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын, са­тып алын­ған ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша сый­лы­қа­қы­ны амор­ти­за­ци­я­лау бой­ын­ша шы­ғы­стар Кт 1206 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын, са­тып алын­ған ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша сый­лы­қа­қы;
Тармақша 3
3) амортизациялауға жататын дисконт сомасына: Дт 1205 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын, са­тып алын­ған ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша дис­конт Кт 4202 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын, са­тып алын­ған ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша дис­конт­ты амор­ти­за­ци­я­лау бой­ын­ша кі­рі­стер.
Тармақ 52
52. Банктің есептік саясатында белгіленген мерзімділікпен әділ құны бойынша борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздар құнына қайта бағалау жүргізіледі және мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) бағалы қағаздардың әділ құны олардың есептік құнынан асып кеткен кезде: Дт 1208 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар­дың әділ құ­нын оң тү­зе­ту шо­ты Кт 4709 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар­дың құ­ны­ның өзге­ру­і­нен бо­ла­тын кі­рі­стер;
Тармақша 2
2) бағалы қағаздардың есептік құны олардың әділ құнынан асып кеткен кезде: Дт 5709 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар­дың құ­нын өзгер­ту­ден бо­ла­тын шы­ғы­стар Кт 1209 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар­дың әділ құ­нын те­ріс тү­зе­ту шо­ты;
Тармақша 3
3) бағалы қағаздардың әділ құнына есептелген оң (теріс) түзету сомасына: Дт 1209 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар­дың әділ құ­нын те­ріс тү­зе­ту шо­ты Кт 1208 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар­дың әділ құ­нын оң тү­зе­ту шо­ты. Нұсқаулықтың 51-тармағына сәйкес борыштық бағалы қағаздар бойынша жарияланған сыйақыны (тиесілі кірісті) және сыйлықақыны (дисконтты) амортизациялауды есептеу жүргізілгеннен кейін борыштық бағалы қағаздар бойынша қайта бағалау жүргізіледі.
Тармақ 52-1
52-1. Өзгерістері пайда немесе залал құрамында көрсетілетін, құны шетел валютасында көрсетілген әділ құны бойынша ескерілетін борыштық бағалы қағаздарды қайта бағалау кезінде валюталардың айырбастау бағамы бойынша мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: валюталардың айырбастау бағамы оң бағамдық айырма сомасына ұлғайған кезде: Дт 1201 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар 1206 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы 1208 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын оң түзету шоты 1744 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер Кт 4703 Шетел валютасын қайта бағалаудан болатын кірістер; бір уақытта, теріс бағамдық айырма сомасына: Дт 5703 Шетел валютасын қайта бағалаудан шығыстар Кт 1205 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша дисконт 1209 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын теріс түзету шоты; валюталардың айырбастау бағамы теріс бағамдық айырма сомасына азайған кезде: Дт 5703 Шетел валютасын қайта бағалаудан шығыстар Кт 1201 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар 1206 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы 1208 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын оң түзету шоты 1744 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер; бір уақытта, оң бағамдық айырма сомасына: Дт 1205 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша дисконт 1209 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын теріс түзету шоты Кт 4703 Шетел валютасын қайта бағалаудан болатын кірістер.»;
Тармақ 53
53. Эмитент бағалы қағаздар бойынша есептелген сыйақыны (тиесілі кірісті) өтеу кезінде алынған сыйақы (тиесілі кіріс) сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кiн­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот­тар 2010 Кор­ре­спон­дент­тік шот­тар Кт 1744 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша есеп­тел­ген кі­рі­стер.
Тармақ 54
54. Борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздарды сату кезінде жарияланған сыйақыны, сыйлықақыны (дисконтты) амортизациялауды есептегеннен және әділ құны бойынша борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздарды қайта бағалағаннан кейін Нұсқаулықтың 51 және 52-тармақтарына сәйкес мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) амортизацияланбаған сыйлықақы сомасына: Дт 1201 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар Кт 1206 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын, са­тып алын­ған ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша сый­лы­қа­қы;
Тармақша 2
2) амортизацияланбаған дисконт сомасына: Дт 1205 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша дисконт Кт 1201 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар;
Тармақша 3
3) бағалы қағаздарды әділ құны бойынша жинақталған оң қайта бағалау сомасына: Дт 1201 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар Кт 1208 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын оң түзету шоты;
Тармақша 4
4) бағалы қағаздарды әділ құны бойынша жинақталған теріс қайта бағалау сомасына: Дт 1209 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын теріс түзету шоты Кт 1201 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар;
Тармақша 5
5) әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздарды сату туралы мәміле сомасына: Дт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кiн­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот­тар 2010 Кор­ре­спон­дент­тік шот­тар Кт 1201 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар 1744 Әділ құ­ны бой­ын­ша пай­да неме­се зи­ян ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша есеп­тел­ген кі­рі­стер;
Тармақша 6
6) әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздарды сату туралы мәміле сомасы олардың есептік құнынан асып кеткен жағдайда, айырма сомасына: Дт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кiн­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот­тар 2010 Кор­ре­спон­дент­тік шот­тар Кт 4510 Ба­ға­лы қа­ға­з­дар­ды са­тып алу-са­ту бой­ын­ша кі­рі­стер;
Тармақша 7
7) әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың есептік құны бағалы қағаздарды сату туралы мәміле сомасынан асып кеткен жағдайда, айырма сомасына: Дт 5510 Бағалы қағаздарды сатып алу-сату бойынша шығыстар Кт 1201 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар.
Тармақ 2. 2-параграф. Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздарды есепке алу
2-параграф. Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздарды есепке алу
Тармақ 55
55. Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздарды сатып алу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: мәміле бойынша шығындарды ескере отырып әділ құнына (борыштық бағалы қағаздар бойынша осы қағаздардың номиналдық құнынан аспайтын әділ құнына): Дт 1452 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар Кт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кiн­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот­тар 2010 Кор­ре­спон­дент­тік шот­тар, бір мезгілде борыштық бағалы қағаздар бойынша мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) сыйлықақы сомасына: Дт 1454 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын, са­тып алын­ған ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша сый­лы­қа­қы Кт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кiн­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот­тар 2010 Кор­ре­спон­дент­тік шот­тар;
Тармақша 2
2) дисконт сомасына: Дт 1452 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар Кт 1453 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын, са­тып алын­ған ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша дис­конт;
Тармақша 3
3) алдыңғы ұстаушы есептеген сыйақы сомасына: Дт 1746 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша есеп­тел­ген кі­рі­стер Кт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кiн­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот­тар 2010 Кор­ре­спон­дент­тік шот­тар.
Тармақ 56
56. Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын, сатып алынған борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздар (артықшылық берілген акциялар) бойынша сыйақыны (тиесілі кірісті) және сыйлықақыны (дисконтты) амортизациялауды есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) сыйақы (тиесілі кіріс) сомасына: Дт 1746 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша есеп­тел­ген кі­рі­стер Кт 4452 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша сый­а­қы алу­ға бай­ла­ны­сты кі­рі­стер;
Тармақша 2
2) амортизациялауға жататын сыйлықақы сомасына: Дт 5306 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша сый­лы­қа­қы­ны амор­ти­за­ци­я­лау бой­ын­ша шы­ғы­стар Кт 1454 Әділ құ­ны бой­ын­ша бас­қа да жиын­тық кі­ріс ар­қы­лы есеп­ке алы­на­тын, са­тып алын­ған ба­ға­лы қа­ға­з­дар бой­ын­ша сый­лы­қа­қы;
Тармақша 3
3) амортизациялауға жататын дисконт сомасына: Дт 1453 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша дисконт Кт 4453 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша дисконтты амортизациялау бойынша кірістер.
Тармақ 57
57. Банктің есептік саясатында белгіленген мерзімділікпен әділ құны бойынша борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздар құнына қайта бағалау жүргізіледі және мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) бағалы қағаздардың әділ құны олардың есептік құнынан асып кеткен кезде: Дт 1456 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын оң түзету шоты Кт 3561 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын қайта бағалау резервтері;
Тармақша 2
2) бағалы қағаздардың есептік құны олардың әділ құнынан асып кеткен кезде: Дт 3561 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын қайта бағалау резервтері Кт 1457 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын теріс түзету шоты;
Тармақша 3
3) бағалы қағаздардың әділ құнына есептелген оң (теріс) түзету сомасына: Дт 1457 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын теріс түзету шоты Кт 1456 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын оң түзету шоты. Нұсқаулықтың 56-тармағына сәйкес борыштық бағалы қағаздар бойынша жарияланған сыйақыға (тиесілі кіріске) және сыйлықақыға (дисконтқа) амортизациялауды есептеу жүргізілгеннен кейін борыштық бағалы қағаздар бойынша қайта бағалау жүргізіледі.
Тармақ 58
58. Эмитент борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздар бойынша есептелген сыйақыны (тиесілі кірісті) өтеу кезінде алынған сыйақы (тиесілі кіріс) сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздар бойынша: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкiндегi корреспонденттiк шот 1052 Басқа банктердегi корреспонденттiк шоттар 2010 Корреспонденттік шоттар Кт 1746 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер.
Тармақ 59
59. Борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздарды сату кезінде жарияланған сыйақыны, сыйлықақыны (дисконтты) амортизациялауды есептегеннен және борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздардың әділ құны бойынша қайта бағалағаннан кейін Нұсқаулықтың 56 және 57-тармақтарына сәйкес мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) борыштық бағалы қағаздар бойынша: амортизацияланбаған сыйлықақы сомасына: Дт 1452 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар Кт 1454 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы; амортизацияланбаған дисконт сомасына: Дт 1453 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздар бойынша дисконт Кт 1452 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар;
Тармақша 2
2) борыштық және (немесе) үлестік бағалы қағаздар бойынша: әділ құны бойынша бағалы қағаздарды жинақталған оң қайта бағалау сомасына: Дт 1452 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар Кт 1456 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын оң түзету шоты; әділ құны бойынша бағалы қағаздарды жинақталған теріс қайта бағалау сомасына: Дт 1457 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың әділ құнын теріс түзету шоты Кт 1452 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар; әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздарды сату бойынша мәміле сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкiндегi корреспонденттiк шот 1052 Басқа банктердегi корреспонденттiк шоттар 2010 Корреспонденттік шоттар Кт 1452 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар 1746 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер; әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздарды сату туралы мәміле сомасы олардың есептік құнынан асып кеткен жағдайда айырма сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкiндегi корреспонденттiк шот 1052 Басқа банктердегi корреспонденттiк шоттар 2010 Корреспонденттік шоттар Кт 4510 Бағалы қағаздарды сатып алу-сату бойынша кірістер; әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың есептік құны бағалы қағаздарды сату туралы мәміле сомасынан асып кеткен жағдайда, айырма сомасына: Дт 5510 Бағалы қағаздарды сатып алу-сату бойынша шығыстар Кт 1452 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар; күтілетін кредиттік зияндарға арналған резервтер (провизиялар) сомасына: Дт 3562 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша күтілетін кредиттік зияндарға арналған резервтер (провизиялар) Кт 3561 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын қайта бағалау резервтері; борыштық бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалаудан кірістер сомасына: Дт 3561 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын қайта бағалау резервтері Кт 4733 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар құнының өзгеруінен болатын кірістер; борыштық бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалаудан шығыстар сомасына: Дт 5733 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар құнының өзгеруінен болатын шығыстар Кт 3561 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын қайта бағалау резервтері; үлестік бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалаудан кірістер сомасына: Дт 3561 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын қайта бағалау резервтері Кт 3599 Бөлінбеген таза пайда (жабылмаған зиян); үлестік бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалаудан болған шығыстар сомасына: Дт 3599 Бөлінбеген таза пайда (жабылмаған зиян) Кт 3561 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын қайта бағалау резервтері.
Тармақ 60
60. Эмитент әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды өтеген кезде Нұсқаулықтың 56 және 57-тармақтарына сәйкес сыйақыны, сыйлықақыны (дисконтты) амортизациялауды есептеуді және борыштық бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалауды жүргізгеннен кейін мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) борыштық бағалы қағаздар эмитентінен түскен ақша сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкiндегi корреспонденттiк шот 1052 Басқа банктердегi корреспонденттiк шоттар 2010 Корреспонденттік шоттар Кт 1452 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар 1746 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер;
Тармақша 2
2) күтілетін кредиттік зияндарға арналған резервтер (провизиялар) сомасына: Дт 3562 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша күтілетін кредиттік зияндарға арналған резервтер (провизиялар) Кт 3561 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын қайта бағалау резервтері;
Тармақша 3
3) борыштық бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалаудан кірістер сомасына: Дт 3561 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын қайта бағалау резервтері Кт 4733 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар құнының өзгеруінен болатын кірістер;
Тармақша 4
4) борыштық бағалы қағаздарды әділ құны боынша қайта бағалаудан шығыстар сомасына: Дт 5733 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар құнының өзгеруінен болатын шығыстар Кт 3561 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздардың құнын қайта бағалау резервтері.
Тармақ 61
61. Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын борыштық бағалы қағаздар бойынша күтілетін кредиттік зияндарға резервтер (провизиялар) құру (ұлғайту) кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 5464 Бағалы қағаздар бойынша резервтерді (провизияларды) қалыптастыруға арналған шығыстар Кт 3562 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша күтілетін кредиттік зияндарға арналған резервтер (провизиялар); Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын борыштық қағаздар бойынша күтілетін кредиттік зияндарға резервтер (провизиялар) азайған (жойылған) кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 3562 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша күтілетін кредиттік зияндарға арналған резервтер (провизиялар) Кт 4954 Бағалы қағаздар бойынша құрылған резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден болатын кірістер.
Тармақ 3. 3-параграф. Амортизацияланған құны бойынша сатып алынған бағалы қағаздарды есепке алу
3-параграф. Амортизацияланған құны бойынша сатып алынған бағалы қағаздарды есепке алу
Тармақ 62
62. Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды сатып алу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) мәміле бойынша шығындарды ескере отырып, бағалы қағаздардың әділ құнына (олардың номиналды құнынан аспайтын): Дт 1481 Амор­ти­за­ци­я­лан­ған құ­ны бой­ын­ша есеп­ке алы­на­тын ба­ға­лы қа­ға­з­дар Кт 1051 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Ұлт­тық Бан­кiн­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот 1052 Бас­қа банк­тер­де­гi кор­ре­спон­дент­тiк шот­тар 2010 Кор­ре­спон­дент­тік шот­тар;
Тармақша 2
2) сыйлықақы сомасына: Дт 1483 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкiндегi корреспонденттiк шот 1052 Басқа банктердегi корреспонденттiк шоттар 2010 Корреспонденттік шоттар;
Тармақша 3
3) дисконт сомасына: Дт 1481 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар Кт 1482 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша дисконт;
Тармақша 4
4) алдыңғы ұстаушы есептеген сыйақы сомасына: Дт 1745 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкiндегi корреспонденттiк шот 1052 Басқа банктердегi корреспонденттiк шоттар 2010 Корреспонденттік шоттар.
Тармақ 63
63. Банктің есептік саясатында белгіленген кезеңділікпен сатып алынған борыштық бағалы қағаздар бойынша сыйақыны және сыйлықақы (дисконт) амортизациясын есептеген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) сыйақы сомасына: Дт 1745 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер Кт 4481 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер;
Тармақша 2
2) сыйлықақы сомасына: Дт 5308 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйлықақыны амортизациялау бойынша шығыстар Кт 1483 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы;
Тармақша 3
3) дисконт сомасына: Дт 1482 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша дисконт Кт 4482 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша дисконтты амортизациялау бойынша кірістер.
Тармақ 64
64. Эмитент борыштық бағалы қағаздар бойынша есептелген сыйақыны өтеген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкiндегi корреспонденттiк шот 1052 Басқа банктердегi корреспонденттiк шоттар 2010 Корреспонденттік шоттар Кт 1745 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер.
Тармақ 65
65. Борыштық бағалы қағаздарды сату кезінде борыштық бағалы қағаздардың жарияланған сыйақысы және сыйлықақысының (дисконтының) амортизациясы есептелгеннен кейін Нұсқаулықтың 63-тармағына сәйкес мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) амортизацияланбаған сыйлықақы сомасына: Дт 1481 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар Кт 1483 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы;
Тармақша 2
2) амортизацияланбаған дисконт сомасына: Дт 1482 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша дисконт Кт 1481 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар;
Тармақша 3
3) күтілетін кредиттік зияндарға қалыптастырылған резервтер (провизиялар) сомасына: Дт 1486 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша резервтер (провизиялар) Кт 1481 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар;
Тармақша 4
4) амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздарды сату бойынша мәміле сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкiндегi корреспонденттiк шот 1052 Басқа банктердегi корреспонденттiк шоттар 2010 Корреспонденттік шоттар Кт 1481 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар 1745 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер;
Тармақша 5
5) амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздарды сату туралы мәміле сомасы олардың есептік құнынан асып кеткен жағдайда айырма сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкiндегi корреспонденттiк шот 1052 Басқа банктердегi корреспонденттiк шоттар 2010 Корреспонденттік шоттар Кт 4510 Бағалы қағаздарды сатып алу-сату бойынша кірістер;
Тармақша 6
6) амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздардың есепке алу құны бағалы қағаздарды сату туралы мәміле сомасынан асып кеткен жағдайда айырма сомасына: Дт 5510 Бағалы қағаздарды сатып алу-сату бойынша шығыстар Кт 1481 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар;
Тармақ 66
66. Амортизацияланған құнмен есептелінетін борыштық бағалы қағаздар бойынша күтілетін кредиттік шығындарды жабуға арналған резервтер (провизиялар) құрған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 5464 Бағалы қағаздар бойынша резервтерді (провизияларды) қалыптастыруға арналған шығыстар Кт 1486 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша резервтер (провизиялар).
Тармақ 67
67. Амортизацияланған құнмен есептелінетін борыштық бағалы қағаздар бойынша күтілетін кредиттік шығындарды жабуға арналған резервтер (провизиялар) азайған (жойылған) кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1486 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша резервтер (провизиялар) Кт 4954 Бағалы қағаздар бойынша құрылған резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден болатын кірістер.
Тармақ 68
68. Эмитент борыштық бағалы қағаздардың құнын өтеу кезінде жарияланған сыйақы және сыйлықақының немесе дисконттың амортизациясын есептегеннен кейін борыштық бағалы қағаздардың эмитентінен түскен ақша сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2010 Корреспонденттік шоттар Кт 1481 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар 1745 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер.
Тармақ 69
69. Құнсызданған борыштық бағалы қағаздар қалыптастырылған резервтер (провизиялар) есебінен есептен шығарылған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1486 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша резервтер (провизиялар) Кт 1481 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар 1745 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер. Дисконттың және (немесе) сыйлықақының амортизацияланбаған бөлігінің сомасына бухгалтерлік жазбалар Нұсқаулықтың 65-тармағына сәйкес жүзеге асырылады.
Тармақ 4. 4-параграф. Банк айналысқа шығарған бағалы қағаздарды есепке алу
4-параграф. Банк айналысқа шығарған бағалы қағаздарды есепке алу
Тармақ 70
70. Банк бағалы қағаздарды айналысқа шығарған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) облигацияларды іске асыру сомасына (олардың номиналды құнынан аспайтын): Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2010 Корреспонденттік шоттар Кт 2301 Айналысқа шығарылған облигациялар 2303 Айналысқа шығарылған басқа да бағалы қағаздар 2406 Реттелген облигациялар;
Тармақша 2
2) сыйлықақы сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2010 Корреспонденттік шоттар Кт 2304 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы 2403 Айналысқа шығарылған, реттелген облигациялар бойынша сыйлықақы;
Тармақша 3
3) дисконт сомасына: Дт 2305 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша дисконт 2404 Айналысқа шығарылған, реттелген облигациялар бойынша дисконт Кт 2301 Айналысқа шығарылған облигациялар 2303 Айналысқа шығарылған басқа да бағалы қағаздар 2406 Реттелген облигациялар.
Тармақ 71
71. Банктің есеп саясатында белгіленген мерзімділікпен банк айналысқа шығарған бағалы қағаздар бойынша сыйақы және сыйлықақы (жеңілдік) амортизациясын есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: сыйақы сомасына: Дт 5301 Айналысқа шығарылған облигациялар бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар 5303 Айналысқа шығарылған басқа да бағалы қағаздар бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар 5406 Реттелген облигациялар бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар Кт 2730 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша есептелген шығыстар 2756 Реттелген облигациялар бойынша есептелген шығыстар; сыйлықақының амортизация сомасына есептелген шығыстар: Дт 2304 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы 2403 Айналысқа шығарылған, реттелген облигациялар бойынша сыйлықақы Кт 4454 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақыны амортизациялау бойынша кірістер 4455 Айналысқа шығарылған, реттелген облигациялар бойынша сыйлықақыны амортизациялау бойынша кірістер; дисконттың амортизация сомасына: Дт 5307 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша дисконтты амортизациялау бойынша шығыстар 5404 Айналысқа шығарылған, реттелген облигациялар бойынша дисконтты амортизациялау бойынша шығыстар Кт 2305 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша дисконт 2404 Айналысқа шығарылған, реттелген облигациялар бойынша дисконт.
Тармақ 72
72. Банк айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша есептелген сыйақыны өтеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2730 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша есептелген шығыстар 2756 Реттелген облигациялар бойынша есептелген шығыстар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2010 Корреспонденттік шоттар.
Тармақ 73
73. Банк айналысқа шығарылған бағалы қағаздарды өтеу кезінде сыйақы және сыйлықақы/дисконт амортизациясын есептегеннен кейін банк төлеген ақша сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2301 Айналысқа шығарылған облигациялар 2303 Айналысқа шығарылған басқа да бағалы қағаздар 2406 Реттелген облигациялар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2010 Корреспонденттік шоттар.
Тарау 6. 6-тарау. РЕПО және кері РЕПО операцияларының бухгалтерлік есебі
6-тарау. РЕПО және кері РЕПО операцияларының бухгалтерлік есебі
Тармақ 74
74. РЕПО операцияларын жүзеге асыру кезінде мәміле сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 2255 Бағалы қағаздармен «РЕПО» операциялары.
Тармақ 75
75. «РЕПО» операциясы бойынша сыйақы түрінде шығыстарды есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 5250 Бағалы қағаздармен «РЕПО» операциялары бойынша шығыстар Кт 2725 Бағалы қағаздармен «РЕПО» операциялары бойынша есептелген шығыстар.»;
Тармақ 76
76. РЕПО операциясы бойынша бұрын берілген бағалы қағаздарды алған кезде РЕПО операциясы бойынша сыйақы түрінде есептелген шығыстар сомасына және РЕПО операциясын жабу сомасына (осы мәміле жасалған кезде белгіленген мәмілелерді жабу құны) мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2255 Бағалы қағаздармен «РЕПО» операциялары 2725 Бағалы қағаздармен «РЕПО» операциялары бойынша есептелген шығыстар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар.
Тармақ 77
77. Кері РЕПО операциясын жасаған кезде (бағалы қағаздарды сатып алу кезінде) операция сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1461 Бағалы қағаздармен «кері РЕПО» операциялары Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар.
Тармақ 78
78. «Кері РЕПО» операциясы бойынша сыйақыны есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1748 Бағалы қағаздармен «РЕПО» операциялары бойынша есептелген кірістер Кт 4465 Бағалы қағаздармен «РЕПО» операциялары бойынша кірістер.»;
Тармақ 78-1
78-1. Қабылдаушы тараптың қамтамасыз ету ретінде «кері РЕПО» операциясы бойынша қабылданған бағалы қағаздарды сатуы кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 2257 «РЕПО» операциясы бойынша қабылданған бағалы қағаздарды қайтару жөніндегі міндеттеме.
Тармақ 78-2
78-2. Эмитенттен қамтамасыз ету ретінде «кері РЕПО» операциясы бойынша қабылданған бағалы қағаздар бойынша сыйақы алған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 2256 «Кері РЕПО» операциялары бойынша берілген бағалы қағаздар бойынша алынған сыйақы түріндегі міндеттеме.
Тармақ 78-3
78-3. Қамтамасыз ету ретінде «кері РЕПО» операциясы бойынша қабылданған бағалы қағаздарды қайтару жөніндегі міндеттемені қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: міндеттеме құнын теріс түзету сомасына: Дт 5260 «Кері РЕПО» операциялары бойынша қабылданған бағалы қағаздарды қайтару бойынша міндеттемені қайта бағалаудан болған шығыстар Кт 2257 «Кері РЕПО» операциясы бойынша қабылданған бағалы қағаздарды қайтару бойынша міндеттеме; міндеттеме құнын оң түзету сомасына: Дт 2257 «Кері РЕПО» операциясы бойынша қабылданған бағалы қағаздарды қайтару бойынша міндеттеме Кт 4466 «Кері РЕПО» операциясы бойынша қабылданған бағалы қағаздарды қайтару жөніндегі міндеттемені қайта бағалаудан түскен кірістер.»;
Тармақ 79. 7-тарау. Тазартылған қымбат металдарды сатып алу және сату операцияларының бухгалтерлік есебі
79. Кері РЕПО операциясы бойынша бұрын алған бағалы қағаздарды берген кезде кері РЕПО операциясы бойынша есептелген сыйақы сомасына және кері РЕПО операциясын жабу сомасына (осы мәміле жасалған кезде белгіленген мәмілелерді жабу құны) мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 1461 Бағалы қағаздармен «кері РЕПО» операциялары 1748 Бағалы қағаздармен «РЕПО» операциялары бойынша есептелген кірістер.»; 7-тарау. Тазартылған қымбат металдарды сатып алу және сату операцияларының бухгалтерлік есебі
Тармақ 80
80. Тазартылған бағалы металдарды сатып алған кезде мәміле бойынша шығындарды ескере отырып сатып алу құнына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1011 Тазартылған бағалы металдар 1012 Жолдағы тазартылған бағалы металдар 1013 Металл шоттарда орналастырылған тазартылған бағалы металдар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар.
Тармақ 81
81. Егер сатып алынған тазартылған бағалы металдар ұйымның есеп саясатына сәйкес әділ құны бойынша қайта бағаланған жағдайда, мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) егер тазартылған бағалы металдардың әділ құны олардың есептік құнынан жоғары болса: Дт 1011 Тазартылған бағалы металдар 1012 Жолдағы тазартылған бағалы металдар 1013 Металл шоттарда орналастырылған тазартылған бағалы металдар Кт 4704 Тазартылған бағалы металдарды қайта бағалаудан болатын кірістер;
Тармақша 2
2) егер тазартылған бағалы металдардың есептік құны олардың әділ құнынан жоғары болса: Дт 5704 Тазартылған бағалы металдарды қайта бағалаудан болатын шығыстар Кт 1011 Тазартылған бағалы металдар 1012 Жолдағы тазартылған бағалы металдар 1013 Металл шоттарда орналастырылған тазартылған бағалы металдар.
Тармақ 82
82. Нұсқаулықтың 81-тармағына сәйкес тазартылған бағалы металдарды қайта бағалаудан кейін әділ құны бойынша сатқан кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) тазартылған бағалы металдарды есептен шығару сомасына: Дт 5540 Тазартылған бағалы металдардың баланстық құнын есептен шығару бойынша шығыстар Кт 1011 Тазартылған бағалы металдар 1012 Жолдағы тазартылған бағалы металдар 1013 Металл шоттарда орналастырылған тазартылған бағалы металдар;
Тармақша 2
2) тазартылған бағалы металдарды сату бойынша жасалған мәміле сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 4540 Тазартылған бағалы металдарды сатудан түскен кірістер.
Тарау 8. 8-тарау. Туынды қаржы құралдармен операциялардың бухгалтерлік есебі
8-тарау. Туынды қаржы құралдармен операциялардың бухгалтерлік есебі
Тармақ 1. 1-параграф. Форвардтық мәмілелермен операцияларды есепке алу
1-параграф. Форвардтық мәмілелермен операцияларды есепке алу
Тармақ 83
83. Форвард мәмілесі жасалған күні базалық активті сатып алуға және/немесе сатуға арналған форвард мәмілесінің талаптарына сәйкес шартты талаптар және шартты міндеттемелер сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 6205 Бағалы қағаздар сатып алу бойынша шартты талаптар 6305 Бағалы қағаздар сату бойынша шартты талаптар 6350 Басқа да туынды қаржы құралдары бойынша шартты талаптар 6405 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты талаптар 6415 Тазартылған қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша шартты талаптар Кт 6705 Бағалы қағаздар сатып алу бойынша шартты міндеттемелер 6805 Бағалы қағаздар сату бойынша шартты міндеттемелер 6850 Басқа да туынды қаржы құралдары бойынша шартты міндеттемелер 6905 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер 6915 Тазартылған қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер.
Тармақ 84
84. Банктің есеп саясатында белгіленген мерзімділікпен шетел валютасын сатып алу және/немесе сату бойынша форвард мәмілелерін әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) форвард мәмілесінің әділ құнын оң өзгерту сомасына: Дт 1892 Форвард операциялары бойынша талаптар Кт 4560 Бағалы қағаздар бойынша форвард операцияларын қайта бағалаудан болатын кірістер 4570 Шетел валютасы бойынша форвард операцияларын қайта бағалаудан болатын кірістер 4580 Тазартылған бағалы металдар бойынша форвард операцияларын қайта бағалаудан болатын кірістер 4594 Басқа да туынды қаржы құралдарымен операцияларды қайта бағалаудан болатын кірістер;
Тармақша 2
2) форвард мәмілесінің әділ құнын теріс өзгерту сомасына: Дт 5560 Бағалы қағаздар бойынша форвард операцияларын қайта бағалаудан болатын шығыстар 5570 Шетел валютасындағы форвард операцияларын қайта бағалаудан болатын шығыстар 5580 Тазартылған бағалы металдар бойынша форвард операцияларын қайта бағалаудан болатын шығыстар 5594 Басқа да туынды қаржы құралдарымен операцияларды қайта бағалаудан болатын шығыстар; Кт 2892 Форвард операциялары бойынша міндеттемелер;
Тармақша 3
3) форвард мәмілесінің әділ құнын оң/теріс түзету сомасына: Дт 2892 Форвард операциялары бойынша міндеттемелер Кт 1892 Форвард операциялары бойынша талаптар.
Тармақ 85
85. Ашық позицияны жабу және/немесе форвард мәмілесін орындау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) базалық активті сатып алуға және/немесе сатуға арналған форвард мәмілесінің талаптарына сәйкес шартты талаптар/міндеттемелер сомасына: Дт 6705 Бағалы қағаздар сатып алу бойынша шартты міндеттемелер 6805 Бағалы қағаздар сату бойынша шартты міндеттемелер 6850 Басқа да туынды қаржы құралдары бойынша шартты міндеттемелер 6905 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер 6915 Тазартылған қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер Кт 6205 Бағалы қағаздар сатып алу бойынша шартты талаптар 6305 Бағалы қағаздар сату бойынша шартты талаптар 6350 Басқа да туынды қаржы құралдары бойынша шартты талаптар 6405 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты талаптар 6415 Тазартылған қымбат металдарды сатып алу-сату бойынша шартты талаптар;
Тармақша 2
2) банк немесе контрәріптес форвард мәмілесінің құнын (ашық позицияны ашу) нетто негізінде ақшамен өтеу кезінде: форвард мәмілесінің теріс құны кезінде: Дт 2892 Форвард операциялары бойынша міндеттемелер Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары; форвард мәмілесінің оң құны кезінде: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 1892 Форвард операциялары бойынша талаптар;
Тармақша 3
3) базалық активті сатып алу бойынша форвард мәмілесін орындаған кезде: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 1452 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар 1481 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар 1201 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 1892 Форвард операциялары бойынша талаптар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары;
Тармақша 4
4) базалық активті сату бойынша форвардтық мәмілені орындау кезінде: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2892 Форвард операциялары бойынша міндеттемелер Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 1201 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар 1452 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар 1481 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар.
Тармақ 2. 2-параграф. Фьючерстік мәмілелер бойынша операцияларды есепке алу
2-параграф. Фьючерстік мәмілелер бойынша операцияларды есепке алу
Тармақ 86
86. Базалық активті сатып алуға немесе сатуға арналған фьючерстік мәмілені жасау күні фьючерстік мәмілелердің шарттарына сәйкес шартты талаптар мен шартты міндеттемелер сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 6210 Фьючерс операциялары бойынша шартты талаптар Кт 6710 Фьючерс операциялары бойынша шартты міндеттемелер.
Тармақ 87
87. Фьючерстік мәмілелердің шарттарына сәйкес маржаны төлеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1852 Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларымен есеп айырысулар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары.
Тармақ 88
88. Базалық активті сатып алуға және (немесе) сатуға арналған фьючерстік мәмілені әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) фьючерстік мәміленің әділ құнын оң өзгерту сомасына: Дт 1891 Фьючерс операциялары бойынша талаптар Кт 4590 Қаржы фьючерстерін қайта бағалаудан болатын кірістер;
Тармақша 2
2) фьючерстік мәміленің әділ құнының теріс өзгеру сомасына: Дт 5590 Қаржы фьючерстерін қайта бағалаудан болатын шығыстар Кт 2891 Фьючерс операциялары бойынша міндеттемелер;
Тармақша 3
3) фьючерстік мәміленің әділ құны есептелетін оң (теріс) түзету сомасына: Дт 2891 Фьючерс операциялары бойынша міндеттемелер Кт 1891 Фьючерс операциялары бойынша талаптар.
Тармақ 89
89. Банк контрәріптестің пайдасына/контрәріптес банктің пайдасына маржа сомасын төлеген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) банк қосымша төлеген маржа сомасына: Дт 1852 Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларымен есеп айырысулар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары;
Тармақша 2
2) контрәріптестен алынған маржа сомасына: Дт 1852 Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларымен есеп айырысулар Кт 2852 Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларымен есеп айырысулар;
Тармақша 3
3) қор биржасында/брокерде ашылған шоттан есептеуге рұқсат етілген маржаны есептен шығару кезінде: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 1852 Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларымен есеп айырысулар;
Тармақша 4
4) қор биржасы/брокер алған маржа сомасына: Дт 2852 Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларымен есеп айырысулар Кт 1852 Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларымен есеп айырысулар.
Тармақ 90
90. Фьючерстік мәміленің ашық позициясын жабу күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) базалық активті сатып алуға және/немесе сатуға арналған фьючерстік мәміленің талаптарына сәйкес шартты талаптар және шартты міндеттемелер сомасына: Дт 6710 Фьючерс операциялары бойынша шартты міндеттемелер Кт 6210 Фьючерс операциялары бойынша шартты талаптар;
Тармақша 2
2) банк немесе контрәріптес фьючерс мәмілесінің құнын (ашық позицияны жабу) нетто негізінде ақшамен өтеу кезінде: Дт 2891 Фьючерс операциялары бойынша міндеттемелер 2852 Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларымен есеп айырысулар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 1852 Бағалы қағаздар нарығының кәсіби қатысушыларымен есеп айырысулар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары.
Тармақ 3. 3-параграф. Опцион мәмілелері бойынша операцияларды есепке алу
3-параграф. Опцион мәмілелері бойынша операцияларды есепке алу
Тармақ 91
91. Базалық активті сатып алуға/сатуға арналған «колл/пут» опционын сатып алу күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) сатып алынған «колл/пут» опционының шарттарына сәйкес шартты талаптар және шартты міндеттемелер сомасына: Дт 6225 Сатып алынған опцион операциялары - «колл/пут» бойынша шартты талаптар Кт 6725 Сатып алынған опцион операциялары – «колл-пут» бойынша шартты міндеттемелер – қарсы шот;
Тармақша 2
2) сатып алынған «колл/пут» опционы бойынша төленген сыйлықақы сомасына: Дт 1893 Опцион операциялары бойынша талаптар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары.
Тармақ 92
92. Банктің есеп саясатында белгіленген мерзімділікпен, сондай-ақ «колл/пут» опционын орындау күні сатып алынған «колл/пут» опционы әділ құны бойынша қайта бағаланады және мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) сатып алынған «колл/пут» опционының әділ құнын оң өзгерту сомасына: Дт 1893 Опцион операциялары бойынша талаптар Кт 4591 Опцион операцияларын қайта бағалаудан болатын кірістер;
Тармақша 2
2) сатып алынған «колл/пут» опционының әділ құнын теріс өзгерту сомасына: Дт 5591 Опцион операцияларын қайта бағалаудан болатын шығыстар Кт 1893 Опцион операциялары бойынша талаптар.
Тармақ 93
93. Ашық позицияны жабу күні сатып алынған «колл/пут» опционын орындау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) сатып алынған «колл/пут» опционының шарттары бойынша шартты талаптар және шартты міндеттемелер сомасына: Дт 6725 Сатып алынған опцион операциялары - «колл/пут» бойынша шартты міндеттемелер - қарсы шот Кт 6225 Сатып алынған опцион операциялары - «колл/пут» бойынша шартты талаптар;
Тармақша 2
2) «колл/пут» опцион (ашық позицияны жабу) құнын ақшамен өтеу кезінде: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 1893 Опцион операциялары бойынша талаптар;
Тармақша 3
3) сатып алынған «колл» опционының шарттары бойынша базалық активті сатып алу кезінде: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 1201 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар 1452 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар 1481 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 1893 Опцион операциялары бойынша талаптар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары;
Тармақша 4
4) сатып алынған «пут» опционының шарттары бойынша базалық активті сату кезінде: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 1201 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар 1452 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар 1481 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар 1893 Опцион операциялары бойынша талаптар.
Тармақ 94
94. Базалық активті сатып алуға/сатуға арналған «колл/пут» опционын сату күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) сатылған «колл/пут» опционының талаптары бойынша шартты талаптардың және шартты міндеттемелердің сомасына: Дт 6325 Сатылған опцион операциялары - «колл/пут» бойынша шартты талаптар - қарсы шот Кт 6825 Сатылған опцион операциялары - «колл/пут» бойынша шартты міндеттемелер;
Тармақша 2
2) сатылған «колл/пут» опционы бойынша алынған сыйақы сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 2893 Опцион операциялары бойынша міндеттемелер.
Тармақ 95
95. Банктің есеп саясатымен белгіленген мерзімділікпен, сондай-ақ опцион мәмілесін орындау күні сатылған «колл/пут» опционының әділ құны бойынша қайта бағалау жүргізіледі және мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) сатылған «колл/пут» опционының әділ құнының оң өзгеру сомасына: Дт 2893 Опцион операциялары бойынша міндеттемелер Кт 4591 Опцион операцияларын қайта бағалаудан болатын кірістер;
Тармақша 2
2) сатылған «колл/пут» опционының әділ құнының теріс өзгеру сомасына: Дт 5591 Опцион операцияларын қайта бағалаудан болатын шығыстар Кт 2893 Опцион операциялары бойынша міндеттемелер.
Тармақ 96
96. Сатылған «колл/пут» опционын орындау кезінде ашық позицияны жабу күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) сатылған «колл/пут» опционының талаптары бойынша шартты талаптар және шартты міндеттемелер сомасына: Дт 6825 Сатылған опцион операциялары - «колл/пут» бойынша шартты міндеттемелер Кт 6325 Сатылған опцион операциялары – «колл-пут» бойынша шартты талаптар – қарсы шот;
Тармақша 2
2) «колл/пут» опционының құнын ақшамен өтеу кезінде (ашық позицияны жабу): Дт 2893 Опцион операциялары бойынша міндеттемелер Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары;
Тармақша 3
3) сатылған «колл» опционының шарттары бойынша базалық активті сату кезінде: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2893 Опцион операциялары бойынша міндеттемелер Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 1201 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар 1452 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар 1481 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар;
Тармақша 4
4) сатылған «пут» опционының шарттары бойынша базалық активті сатып алу кезінде: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 1201 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар 1452 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар 1481 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар 2893 Опцион операциялары бойынша міндеттемелер Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары.
Тармақ 4. 4-параграф. Своп мәмілелерін есепке алу
4-параграф. Своп мәмілелерін есепке алу
Тармақ 97
97. Мәміле паспортының негізінде форвардты қосқанда спот талаптарымен кері сатумен шетелдік валютаны сатып алу бойынша валюталық своп мәмілесі жасалған күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) теңгемен және шетел валютасындағы талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 1895 Своп операциялары бойынша талаптар Кт 2895 Своп операциялары бойынша міндеттемелер;
Тармақша 2
2) сатып алу бағамы есептік бағамнан төмен болған жағдайда: Дт 1895 Своп операциялары бойынша талаптар Кт 4895 Своп операциялары бойынша кірістер;
Тармақша 3
3) сатып алу бағамы есептік бағамнан жоғары болған жағдайда: Дт 5895 Своп операциялары бойынша шығыстар Кт 2895 Своп операциялары бойынша міндеттемелер;
Тармақша 4
4) шетел валютасын кері сату бойынша шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 6405 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты талаптар (валюталық своп мәмілесі үшін бөлек жеке шот) Кт 6905 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер (валюталық своп мәмілесі үшін бөлек жеке шот).
Тармақ 98
98. Своп мәмілесін ашу кезінде валюталау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: сатып алынатын шетел валютасының сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 1895 Своп операциялары бойынша талаптар; теңге сомасына: Дт 2895 Своп операциялары бойынша міндеттемелер Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары.
Тармақ 99
99. Валюталық своп мәмілесін әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) оң айырма сомасына: Дт 1895 Своп операциялары бойынша талаптар Кт 4593 Своп операцияларын қайта бағалаудан болатын кірістер;
Тармақша 2
2) теріс айырма сомасына: Дт 5593 Своп операцияларын қайта бағалаудан болатын шығыстар Кт 2895 Своп операциялары бойынша міндеттемелер;
Тармақша 3
3) талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 2895 Своп операциялары бойынша міндеттемелер Кт 1895 Своп операциялары бойынша талаптар.
Тармақ 100
100. Валюталық своп мәмілесін жабу кезінде валюталау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: сатылатын шетел валютасы үшін алынатын теңге сомасына және сатылатын шетел валютасының сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2895 Своп операциялары бойынша міндеттемелер Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 1895 Своп операциялары бойынша талаптар; Шетел валютасын кері сату бойынша шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 6905 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер (валюталық своп мәмілесі үшін бөлек жеке шот) Кт 6405 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты талаптар (валюталық своп мәмілесі үшін бөлек жеке шот).
Тармақ 101
101. Форвардты қосқанда спот талаптары бойынша кері сатып алумен шетелдік валютаны сату бойынша валюталық своп мәмілесі жасалған күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: шетел валютасын сату бойынша:
Тармақша 1
1) теңгемен және шетел валютасындағы талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 1895 Своп операциялары бойынша талаптар Кт 2895 Своп операциялары бойынша міндеттемелер;
Тармақша 2
2) сату бағамы есептік бағамнан төмен болған жағдайда: Дт 5895 Своп операциялары бойынша шығыстар Кт 2895 Своп операциялары бойынша міндеттемелер;
Тармақша 3
3) сату бағамы есептік бағамнан жоғары болған жағдайда: Дт 1895 Своп операциялары бойынша талаптар Кт 4895 Своп операциялары бойынша кірістер;
Тармақша 4
4) шетел валютасын кері сатып алу бойынша мәміле бағамы бойынша шетел валютасындағы шартты талаптар және теңгемен міндеттемелер сомасына: Дт 6405 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты талаптар (валюталық своп мәмілесі үшін бөлек жеке шот) Кт 6905 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер (валюталық своп мәмілесі үшін бөлек жеке шот).
Тармақ 102
102. Валюталық своп мәмілесін ашу кезінде валюталау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) сатылатын шетел валютасының сомасына: Дт 2895 Своп операциялары бойынша міндеттемелер Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары; сатылатын шетел валютасы үшін алынатын теңгедегі ақша сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 1895 Своп операциялары бойынша талаптар.
Тармақ 103
103. Валюталық своп мәмілесін әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) оң айырма сомасына: Дт 1895 Своп операциялары бойынша талаптар Кт 4593 Своп операцияларын қайта бағалаудан болатын кірістер;
Тармақша 2
2) теріс айырма сомасына: Дт 5593 Своп операцияларын қайта бағалаудан болатын шығыстар Кт 2895 Своп операциялары бойынша міндеттемелер;
Тармақша 3
3) талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 2895 Своп операциялары бойынша міндеттемелер Кт 1895 Своп операциялары бойынша талаптар.
Тармақ 104
104. Валюталық своп мәмілесін жабу кезінде валюталау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) шетел валютасын сатып алуға жұмсалатын теңге сомасына және сатып алынатын шетел валютасының сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2895 Своп операциялары бойынша міндеттемелер Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 1895 Своп операциялары бойынша талаптар;
Тармақша 2
2) Шетел валютасын кері сатып алу бойынша шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 6905 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер (валюталық своп мәмілесі үшін бөлек жеке шот) Кт 6405 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты талаптар (валюталық своп мәмілесі үшін бөлек жеке шот).
Тармақ 105
105. Пайыздық своп мәмілесін жасау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) пайыздық свопты сатып алу кезінде шартты талаптар мен шартты міндеттемелер сомасына: Дт 6240 Пайыздық своп Кт 6740 Пайыздық своп;
Тармақша 2
2) пайыздық свопты сату кезінде шартты талаптар мен шартты міндеттемелер сомасына: Дт 6240 Пайыздық своп Кт 6740 Пайыздық своп.
Тармақ 106
106. Пайыздық свопты әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) оң айырма сомасына: Дт 1895 Своп операциялары бойынша талаптар (пайыздық своп мәмілесі бойынша міндеттемелерді есепке алу үшін тиісті қосалқы шот) Кт 4593 Своп операцияларын қайта бағалаудан болатын кірістер;
Тармақша 2
2) теріс айырма сомасына: Дт 5593 Своп операцияларын қайта бағалаудан болатын шығыстар Кт 2895 Своп операциялары бойынша міндеттемелер (пайыздық своп мәмілесі бойынша міндеттемелерді есепке алу үшін тиісті қосалқы шот); пайыздық своп мәмілесінің әділ құнының есепте тұрған оң/теріс түзету сомасына: Дт 2895 Своп операциялары бойынша міндеттемелер (пайыздық своп мәмілесі бойынша міндеттемелерді есепке алу үшін тиісті қосалқы шот) Кт 1895 Своп операциялары бойынша талаптар (пайыздық своп мәмілесі бойынша талаптарды есепке алу үшін тиісті қосалқы шот).
Тармақ 107
107. Пайыздық своп мәмілесі бойынша сыйақы есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) төленетін сыйақы сомасына: Дт 5091 Басқа банктермен жүргізілетін операциялар бойынша сыйақы төлеуге байланысты басқа шығыстар Кт 2727 Туынды қаржы құралдарымен операциялар бойынша есептелген шығыстар;
Тармақша 2
2) алынатын сыйақы сомасына: Дт 1753 Туынды қаржы құралдарымен операциялар бойынша есептелген кірістер Кт 4091 Басқа банктермен жүргізілетін операциялар бойынша сыйақы алуға байланысты басқа кірістер.
Тармақ 108
108. Кезеңдік төлемдерді пайыздық своп мәмілесінің талаптарына сәйкес жүргізу күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: алынған сыйақы сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 1753 Туынды қаржы құралдарымен операциялар бойынша есептелген кірістер; төленген сыйақы сомасына: Дт 2727 Туынды қаржы құралдарымен операциялар бойынша есептелген шығыстар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары.
Тармақ 109
109. Пайыздық своп мәмілесінің мерзімі өткен күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) пайыздық свопты сатып алу кезінде шартты талаптар мен шартты міндеттемелер сомасына: Дт 6740 Пайыздық своп Кт 6240 Пайыздық своп;
Тармақша 2
2) пайыздық свопты сату кезінде шартты талаптар мен шартты міндеттемелер сомасына: Дт 6740 Пайыздық своп Кт 6240 Пайыздық своп.
Тарау 9. 9-тарау. Хеджирлеу операцияларының бухгалтерлік есебі
9-тарау. Хеджирлеу операцияларының бухгалтерлік есебі
Тармақ 1. 1-параграф. Ақша ағындарын хеджирлеуді есепке алу
1-параграф. Ақша ағындарын хеджирлеуді есепке алу
Тармақ 110
110. Ақша ағынының және сатып алынған/орналастырылған борыштық бағалы қағаздардың хеджирленуші баптың есебінде хеджирленуінің есебі хеджирлеу құралы есебінде жасалған пайыздық свопты пайдалану арқылы жүзеге асырылады. Ақша ағынының басқа қаржы құралдарын пайдалану арқылы хеджирлеу жүзеге асырылған жағдайда бухгалтерлік есеп осы параграфта көзделген тәртіпте және тиісті қаржы құралдарын есепке алу үшін Нұсқаулықта көзделген баланстық шоттарды пайдалану арқылы жүзеге асырылады.
Тармақ 111
111. Сатып алынған актив немесе орналастырылған міндеттемелер бойынша сыйақы есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) сатып алынған актив бойынша: Дт 1744 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер 1746 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер Кт 4201 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер 4452 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйақы алумен байланысты кірістер;
Тармақша 2
2) орналастырылған міндеттеме бойынша: Дт 5301 Айналысқа шығарылған облигациялар бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар Кт 2730 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша есептелген шығыстар.
Тармақ 112
112. Хеджирлеу құралын әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) оң айырма сомасына: Дт 1895 Своп операциялары бойынша талаптар Кт 3589 Басқа да қайта бағалау бойынша резервтер;
Тармақша 2
2) теріс айрыма сомасына: Дт 3589 Басқа да қайта бағалау бойынша резервтер Кт 2895 Своп операциялары бойынша міндеттемелер.
Тармақ 113
113. Хеджирленетін бап бойынша сыйақы түрінде есептелген кірісті алу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 1744 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер 1746 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша есептелген кірістер; хеджирленетін бап бойынша есептелген шығыстарды төлеу бойынша: Дт 2730 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша есептелген шығыстар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар.
Тармақ 114
114. Своп мәмілесі бойынша кезеңдік есеп айырысуларды жүзеге асыру бойынша мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) контрагенттен алынған сомаға: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 4201 Әділ құны бойынша пайда немесе зиян арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер 4452 Әділ құны бойынша басқа да жиынтық кіріс арқылы есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша сыйақы алумен байланысты кірістер;
Тармақша 2
2) контрагентке төлем сомасына: Дт 5301 Айналысқа шығарылған облигациялар бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыстар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар.
Тармақ 2. 2-параграф. Әділ құнды хеджирлеуді есепке алу
2-параграф. Әділ құнды хеджирлеуді есепке алу
Тармақ 115
115. Әділ құнды хеджирлеуді есепке алу мынадай тәртіппен жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) әділ құны бойынша хеджирлеу құралын қайта есептеуден алынған кірістер мен шығыстарды есепке алу Нұсқаулықтың 8-тарауында көзделген туынды қаржы құралдарын есепке алуға ұқсас жүзеге асырылады;
Тармақша 2
2) қаржылық есептілікте хеджирлеу құралдары бойынша кірістер мен шығыстар хеджирленетін баптан кірістер мен шығыстар ұсынылатын пайда мен зиян туралы есептің сол тұрақты бабында көрсетіледі. Хеджирлеу операциясының тиімді емес бөлігіне жататын кірістер мен шығыстар басқа да кірістер мен шығыстар бабында көрсетіледі.
Тармақ 116
116. Таза инвестицияларды хеджирлеуді есепке алу осы тарауда көзделген ақша ағындарын есепке алуға ұқсас жүзеге асырылады.
Тарау 10. 10-тарау. Төлем карточкаларымен және жол чектерімен операциялардың бухгалтерлік есебі
10-тарау. Төлем карточкаларымен және жол чектерімен операциялардың бухгалтерлік есебі
Тармақ 1. 1-параграф. Төлем карточкаларымен операцияларды есепке алу
1-параграф. Төлем карточкаларымен операцияларды есепке алу
Тармақ 117
117. Төлем карточкаларын әзірлеуші ұйыммен жасалған төлем карточкаларын әзірлеу шартының негізінде төлем карточкаларын әзірлеу үшін ақы төлеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1867 Негізгі емес қызмет бойынша басқа да дебиторлар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2013 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары.
Тармақ 118
118. Төлем карточкаларын әзірлеуші ұйымнан немесе эмитент-банктен төлем карточкаларын алу кезінде алынған төлем карточкаларының құнына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 5922 Негізгі емес қызметтен болатын басқа да шығыстар Кт 1867 Негізгі емес қызмет бойынша басқа да дебиторлар.
Тармақ 119
119. клиенттің ағымдағы шотына ақшаны есептеу/аудару кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1005 Банкоматтар мен электронды терминалдардағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2013 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары.
Тармақ 120
120. Банк төлем карточкасына қызмет көрсеткені үшін және басқа да қызмет түрлері үшін комиссиялық сыйақы есептелген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1810 Есептелген комиссиялық кірістер Кт 4608 Басқа да комиссиялық кірістер 4619 Төлем карточкаларына қызмет көрсету үшін комиссиялық кірістер.
Тармақ 121
121. Банк төлем карточкасына қызмет көрсеткені үшін есептелген сыйақыны төлеу күні мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 1810 Есептелген комиссиялық кірістер.
Тармақ 122
122. Клиент төлем карточкасын пайдалана отырып тауарларға және/немесе қызмет көрсетуге ақы төлеген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2013 Басқа банктердің корреспонденттік шоттары 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары.
Тармақ 123
123. Төлем карточкасы дебеттік-кредиттік болған жағдайда ақшаны төлем карточкасы бойынша дебеттік қалдық шегінде ағымдағы шотқа/ағымдағы шоттан есептеу/есептен шығару бойынша операцияларды бухгалтерлік есепке алуды жүргізу Нұсқаулықтың 119-122-тармақтары аралығында көзделген тәртіпке ұқсас болады.
Тармақ 124
124. Клиентке кредиттік карточка беру кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: комиссия сомасына: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2013 Басқа банктердің корреспонденттік шоттары 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 4608 Басқа да комиссиялық кірістер 4619 Төлем карточкаларына қызмет көрсету үшін комиссиялық кірістер; Клиенттерге берілген кредит лимитінің сомасына: Дт 1403 Клиенттердің кредит карточкалары бойынша шоттар Кт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары.
Тармақ 125
125. Кредиттік карточка бойынша құнсызданудан болған зияндардың орнын жабуға резервтер (провизиялар) құру кезінде Нұсқаулықтың 46-тармағында көзделген бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады. Бұдан былай резервтер (провизиялар) азайған, кредиттік карточка бойынша борышты өтеу немесе баланстан есептен шығарған кезде Нұсқаулықтың 47, 48-тармақтарында көзделген бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады.
Тармақ 126
126. Клиент кредиттік карточка бойынша төлемді жүзеге асырған кезде ақша сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2013 Басқа банктердің корреспонденттік шоттары 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары.
Тармақ 127
127. Кредиттік карточка бойынша берілген банктік қарыздар бойынша сыйақы есептелген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1740 Клиенттерге берілген заемдар мен қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер Кт 4403 Клиенттердің кредиттік карточкалары бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер.
Тармақ 128
128. Клиент банктік қарыз бойынша есептелген сыйақы сомасын банкке өтеген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1005 Банкоматтардағы және электрондық терминалдардағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2013 Басқа банктердің корреспонденттік шоттары 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 1403 Клиенттердің кредит карточкалары бойынша шоттар 1740 Клиенттерге берілген заемдар мен қаржы лизингі бойынша есептелген кірістер.
Тармақ 129
129. Клиент пен банк арасында жасалған банктік қарыз шартының мерзімі аяқталғанда немесе бұзылғанда мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 1403 Клиенттердің кредит карточкалары бойынша шоттар.
Тармақ 2. 2-параграф. Жол чектерімен операцияларды есепке алу
2-параграф. Жол чектерімен операцияларды есепке алу
Тармақ 130
130. Жол чектерін сатып алған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 1008 Жол чектеріндегі ақша Кт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2013 Басқа банктердің корреспонденттік шоттары, бір мезгілде баланстан тыс есепке алуда: Кіріс 7339 Әртүрлі құндылықтар және құжаттар.
Тармақ 131
131. Жол чектерін сату кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша Кт 1008 Жол чектеріндегі ақша, бір мезгілде баланстан тыс есепке алуда: Шығыс 7339 Әртүрлі құндылықтар және құжаттар.
Тармақ 132
132. Жол чектерімен операциялар бойынша комиссиялық кіріс сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша Кт 4608 Басқа да комиссиялық кірістер.
Тармақ 133
133. Банк жол чектерін инкассоға қабылдаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) ақысы төленген жол чектері бланкілерінің шартты құндарын баланстан тыс есепке кіріске алу кезінде: Кіріс 7339 Әртүрлі құндылықтар және құжаттар;
Тармақша 2
2) жол чектерімен операциялар бойынша комиссиялық кіріс сомасына: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша Кт 4608 Басқа да комиссиялық кірістер;
Тармақша 3
3) инкассоға қабылданған жол чектері бойынша келіп түскен және клиенттің ағымдағы шотына есептелген өтеу сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары;
Тармақша 4
4) жол чектері бланкілерінің шартты құны баланстан тыс есептен шығарылған кезде: Шығыс 7339 Әртүрлі құндылықтар және құжаттар.
Тарау 11. 11-тарау. Банктік кепілдіктермен операциялардың бухгалтерлік есебі
11-тарау. Банктік кепілдіктермен операциялардың бухгалтерлік есебі
Тармақ 1. 1-параграф. Клиент міндеттемелерінің орындалуын қамтамасыз етусіз берілетін банктік кепілдіктерді есепке алу
1-параграф. Клиент міндеттемелерінің орындалуын қамтамасыз етусіз берілетін банктік кепілдіктерді есепке алу
Тармақ 134
134. Клиенттің міндеттемесін қамтамасыз етусіз берілетін банктік кепілдіктерді беру кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) берілген банктік кепілдік бойынша шартты талаптар және міндеттемелер сомасына: Дт 6055 Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша ықтимал талаптар Кт 6555 Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша ықтимал міндеттемелер;
Тармақша 2
2) шығарылған банктік кепілдіктің әділ құнына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 2869 Берілген кепілдіктер.
Тармақ 135
135. Шығарылған банктік кепілдіктер бойынша алғашқы танылған міндеттемелердің амортизациясы кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2869 Берілген кепілдіктер Кт 4606 Кепілдіктермен операциялар қызмет көрсетулер үшін комиссиялық кірістер.
Тармақ 136
136. Банктік кепілдіктің қолданылу мерзімі өткен, кепілдік шарты жойылған немесе бұзылған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) берілген банктік кепілдік бойынша шартты міндеттемелер сомасына: Дт 6555 Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша ықтимал міндеттемелер Кт 6055 Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша ықтимал талаптар;
Тармақша 2
2) амортизацияланбаған комиссиялық сыйақы сомасына: Дт 2869 Берілген кепілдіктер Кт 4606 Кепілдіктермен операциялар қызмет көрсетулер үшін комиссиялық кірістер.
Тармақ 137
137. Берілген банктік кепілдік бойынша міндеттемелерді реттеу үшін резерв құру кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 5465 Шартты міндеттемелер бойынша резервтерді (провизияларды) қалыптастыруға арналған шығыстар Кт 2869 Берілген кепілдіктер.
Тармақ 138
138. Берілген банктік кепілдік бойынша міндеттемелердің реттелуі бойынша бұрын танылған резервтің азаюы кезінде резервтің азаю сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2869 Берілген кепілдіктер Кт 4958 Шартты міндеттемелер бойынша құрылған резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден болатын кірістер.
Тармақ 139
139. Банк банктік кепілдік сомасын немесе оның бір бөлігін төлеу туралы кредитордың талабын алған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: төлем сомасына: Дт 2869 Берілген кепілдіктер Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары, бір мезгілде, берілген банктік кепілдік бойынша шартты міндеттемелердің азаю сомасына: Дт 6555 Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша ықтимал міндеттемелер Кт 6055 Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша ықтимал талаптар. Егер кепілдік шартының талаптарында клиент банк төлеген соманы оның кредиторының пайдасына өтеуі көзделген болса, мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1861 Кепілдіктер бойынша дебиторлар Кт 4958 Шартты міндеттемелер бойынша құрылған резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден болатын кірістер.
Тармақ 140
140. Клиент банктік кепілдік бойынша төленген соманы өтеу кезінде нақты алынған ақша сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары 2205 Жеке тұлғалардың талап еткенге дейінгі салымдары 2211 Заңды тұлғалардың талап еткенге дейінгі салымдары 2215 Заңды тұлғалардың қысқа мерзімді салымдары 2217 Заңды тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары Кт 1861 Кепілдіктер бойынша дебиторлар.
Тармақ 2. 2-параграф. Ақшаны кепілге қою арқылы берілген банктік кепілдіктерді есепке алу
2-параграф. Ақшаны кепілге қою арқылы берілген банктік кепілдіктерді есепке алу
Тармақ 141
141. Ақша кепілімен берілген банктік кепілдікті беру кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: берілген банктік кепілдік бойынша шартты міндеттемелер сомасына: Дт 6055 Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша ықтимал талаптар Кт 6555 Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша ықтимал міндеттемелер; кепілдік шарты бойынша клиенттің міндеттемелерін қамтамасыз ету ретінде қабылданған ақша сомасына: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары 2205 Жеке тұлғалардың талап еткенге дейінгі салымдары 2211 Заңды тұлғалардың талап еткенге дейінгі салымдары 2215 Заңды тұлғалардың қысқа мерзімді салымдары 2217 Заңды тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары Кт 2223 Заңды тұлғалардың міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын салым 2240 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету (кепілзат, кепілпұл) ретінде қабылданған ақшаны сақтау шоты. Сонымен бір мезгілде, банктің балансында банктік кепілдіктің әділ құнның сомасына Нұсқаулықтың 134-тармағының 2-тармақшасында көзделген бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады.
Тармақ 142
142. Банктің есеп саясаты белгілеген кезеңділікпен шығарылған өтелген (қамтамасыз етілген) банктік кепілдік бойынша алғашқы танылған міндеттеменің амортизациясы жүргізіледі және Нұсқаулықтың 135-тармағында көзделген бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады.
Тармақ 143
143. Банктік кепілдіктің кредиторларға талап қоймай қолданылу мерзімі өткен, кепілдік шарты жойылған немесе бұзылған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) кепілдік шарты бойынша клиенттің міндеттемесін қамтамасыз ету ретінде бұрын қабылданған ақша сомасына: Дт 2223 Заңды тұлғалардың міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын салым 2240 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету (кепілзат, кепілпұл) ретінде қабылданған ақшаны сақтау шоты Кт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шоты 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары 2205 Жеке тұлғалардың талап еткенге дейінгі салымдары 2211 Заңды тұлғалардың талап еткенге дейінгі салымдары 2215 Заңды тұлғалардың қысқа мерзімді салымдары 2217 Заңды тұлғалардың ұзақ мерзімді салымдары;
Тармақша 2
2) берілген банктік кепілдік бойынша шартты міндеттемелер сомасына: Дт 6555 Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша ықтимал міндеттемелер Кт 6055 Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша ықтимал талаптар;
Тармақша 3
3) амортизацияланбаған комиссиялық сыйақы сомасына: Дт 2869 Берілген кепілдіктер Кт 4606 Кепілдіктермен операциялар қызмет көрсетулер үшін комиссиялық кірістер.
Тармақ 144
144. Банктік кепілдік сомасын төлеу туралы кредитордың талабын алған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) ақы төлеу сомасына: Дт 1861 Кепілдіктер бойынша дебиторлар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шоты 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары;
Тармақша 2
2) банк орындаған міндеттемелер сомасын кепілдік шарты бойынша клиенттің міндеттемесін қамтамасыз ету ретінде қабылданған ақша есебінен өтеу кезінде: Дт 2223 Заңды тұлғалардың міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын салым 2240 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету (кепілзат, кепілпұл) ретінде қабылданған ақшаны сақтау шоты Кт 1861 Кепілдіктер бойынша дебиторлар;
Тармақша 3
3) берілген кепілдік бойынша шартты міндеттемелер сомасына: Дт 6555 Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша ықтимал міндеттемелер Кт 6055 Берілген немесе расталған кепілдіктер бойынша ықтимал талаптар.
Тармақ 3. 3-параграф. Клиенттің мүлкін (ақшаны қоспағанда) кепілге қою арқылы берілген банктік кепілдікті есепке алу
3-параграф. Клиенттің мүлкін (ақшаны қоспағанда) кепілге қою арқылы берілген банктік кепілдікті есепке алу
Тармақ 145
145. Клиенттің мүлігін (ақшаны қоспағанда) кепілге беру арқылы банктік кепілдікті беру кезінде Нұсқаулықтың 134-тармағында көзделген бухгалтерлік жазбалар, сондай-ақ мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: кепілге салынған мүлік құнына: Кіріс 7250 Клиенттің міндеттемелерін қамтамасыз етуге (кепілге) қабылданған мүлік; кепіл затына құқықтарды белгілейтін құжаттардың (кепілдік шартының, банктік заемның, кепілдіктің түпнұсқалары және басқа құжаттар) шартты құнына: Кіріс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар.
Тармақ 146
146. Банктік кепілдіктің қолданылу мерзімі өткен, кепілдік шарты жойылған немесе бұзылған кезде Нұсқаулықтың 136-тармағында көзделген бухгалтерлік жазбалар, сондай-ақ мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: кепіл мүлігін есептен шығару бойынша: Шығыс 7250 Клиенттің міндеттемелерін қамтамасыз етуге (кепілге) қабылданған мүлік; кепіл затына құқықтар белгілейтін құжаттарды есептен шығару бойынша: Шығыс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар.
Тармақ 147
147. Банк оның кредиторының пайдасына төлеген соманың клиенттің өтеуі бойынша берілген банктік кепілдік және дебиторлық берешек бойынша міндеттемелерді реттеу үшін резерв құру кезінде Нұсқаулықтың 137-тармағында көзделген бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады.
Тармақ 148
148. Банк банктік кепілдік сомасын не оның бір бөлігін төлеу туралы кредитордың талабын алған кезде Нұсқаулықтың 139-тармағында көзделген бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады.
Тармақ 149
149. Клиент банктік кепілдік бойынша төленген соманы өтеген кезде Нұсқаулықтың 140-тармағында көзделген бухгалтерлік жазба, сондай-ақ мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: кепілге салынған мүлікті есептен шығару бойынша: Шығыс 7250 Клиенттің міндеттемелерін қамтамасыз етуге (кепілге) қабылданған мүлік; кепіл затына құқықтарды белгілейтін құжаттарды есептен шығару бойынша: Шығыс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар.
Тармақ 4. 4-параграф. Берілген банктік кепілдіктер бойынша дебиторлық берешекті есепке алу
4-параграф. Берілген банктік кепілдіктер бойынша дебиторлық берешекті есепке алу
Тармақ 150
150. Банк кепілдік сомасын төлеу туралы кредитордың талабын қанағаттандыруының нәтижесінде туындаған дебиторлық берешекті қайта ресімдеу кезінде банк заемы сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1411 Клиенттерге берілген қысқа мерзімді заемдар 1417 Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді заемдар Кт 1861 Кепілдіктер бойынша дебиторлар.
Тармақ 151
151. Банктік кепілдіктер бойынша дебиторлық берешектің құнсыздануынан болған зияндардың орнын жабуға резервтер (провизиялар) құру кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 5453 Банк қызметіне байланысты дебиторлық берешек бойынша резервтерді (провизияларды) қалыптастыруға арналған шығыстар Кт 1877 Банк қызметіне байланысты дебиторлық берешек бойынша резервтер (провизиялар).
Тармақ 152
152. Шығарылған банктік кепілдіктер бойынша дебиторлық берешектің құнсыздануынан болған зияндардың орнын жабуға құрылған резервтердің (провизиялардың) азаюы кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1877 Банк қызметіне байланысты дебиторлық берешек бойынша резервтер (провизиялар) Кт 4953 Банк қызметіне байланысты дебиторлық берешек бойынша құрылған резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден болатын кірістер.
Тармақ 153
153. Шығарылған банктік кепілдіктер бойынша дебиторлық берешек құрылған резервтер (провизиялар) есебінен банктің ішкі құжаттарында белгіленген тәртіппен және мерзімде баланстан есептен шығарылған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1877 Банк қызметіне байланысты дебиторлық берешек бойынша резервтер (провизиялар) Кт 1861 Кепілдіктер бойынша дебиторлар.
Тарау 12. 12-тарау. Вексельдермен операциялардың бухгалтерлік есебі
12-тарау. Вексельдермен операциялардың бухгалтерлік есебі
Тармақ 1. 1-параграф. Есепке қабылданған вексельдер бойынша операцияларды есепке алу
1-параграф. Есепке қабылданған вексельдер бойынша операцияларды есепке алу
Тармақ 154
154. Вексельдерді есепке қабылдау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) есепке алынған вексель сомасына: Дт 1405 Клиенттердің есепке алынған вексельдері Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар;
Тармақша 2
2) есепке алынған вексель бойынша дисконт сомасына: Дт 1405 Клиенттердің есепке алынған вексельдері (бөлек жеке шот) Кт 1432 Есепке алынған вексельдер бойынша дисконт;
Тармақша 3
3) есепке алынған вексель бойынша сыйлықақы сомасына: Дт 1433 Есепке алынған вексельдер бойынша сыйлықақы Кт 1405 Клиенттердің есепке алынған вексельдері;
Тармақша 4
4) алдыңғы вексель ұстаушылар есептеген сыйақы сомасына, есептелген вексель бойынша: Дт 1406 Клиенттердің есепке алынған вексельдері бойынша алдыңғы вексель ұстаушылар есептеген сыйақы Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар, бір мезгілде, кепіл затына құқық белгілейтін құжаттардың, клиентке міндетті қайтаруға жататын кепіл туралы шарттың және басқа құжаттардың түпнұсқасының 1 (бір) теңге шартты құнына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Кіріс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар.
Тармақ 155
155. Есепке алынған вексель бойынша дисконтты немесе сыйлықақыны амортизациялау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) есепке алынған вексель бойынша дисконт сомасына: Дт 1432 Есепке алынған вексельдер бойынша дисконт Кт 4405 Клиенттердің есепке алынған вексельдері бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер;
Тармақша 2
2) есепке алынған вексельдер бойынша сыйлықақы сомасына: Дт 5235 Есепке алынған вексельдер бойынша сыйлықақыны амортизациялау бойынша шығыстар Кт 1433 Есепке алынған вексельдер бойынша сыйлықақы.
Тармақ 156
156. Есепке алынған вексельдер бойынша сыйақы есептеген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1752 Есепке алынған вексельдер бойынша есептелген кірістер Кт 4405 Клиенттердің есепке алынған вексельдері бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер; Есепке алынған вексельдер бойынша есептелген сыйақыны нақты алу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 1406 Клиенттердің есепке алынған вексельдері бойынша алдыңғы вексель ұстаушылар есептеген сыйақы 1752 Есепке алынған вексель бойынша есептелген кірістер.
Тармақ 157
157. Есепке алынған вексель бойынша төлем мерзімі басталған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 1405 Клиенттердің есепке алынған вексельдері 1406 Клиенттердің есепке алынған вексельдері бойынша алдыңғы вексель ұстаушылар есептеген сыйақы 1752 Есепке алынған вексельдер бойынша есептелген кірістер, және бір мезгілде: Шығыс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар.
Тармақ 158
158. Есепке алынған вексельді мерзімінен бұрын өтеу кезінде осы Нұсқаулықтың 157-тармағында көзделген бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады, сондай-ақ мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) есепке алынған вексель бойынша толық есептелмеген дисконт сомасына: Дт 1432 Есепке алынған вексель бойынша дисконт Кт 1405 Клиенттердің есепке алынған вексельдері (бөлек жеке шот);
Тармақша 2
2) есепке алынған вексель бойынша толық есептелмеген сыйлықақы сомасына: Дт 1405 Клиенттердің есепке алынған вексельдері Кт 1433 Есепке алынған вексельдер бойынша сыйлықақы.
Тармақ 159
159. Вексельді индоссалау кезінде Нұсқаулықтың 158-тармағында көзделген бухгалтерлік жазбалар, сондай-ақ мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: вексельдің есепке алу құнына және вексельді есепке алу құнынан асып кету сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 1405 Клиенттердің есепке алынған вексельдері 4734 Басқа да қайта бағалаудан болатын кірістер, және бір мезгілде: Шығыс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар.
Тармақ 2. 2-параграф. Вексель бойынша наразылық білдірілгеннен кейінгі операцияларды есепке алу
2-параграф. Вексель бойынша наразылық білдірілгеннен кейінгі операцияларды есепке алу
Тармақ 160
160. Төлеуші есепке алынған вексельге ақы төлемеген жағдайда вексель бойынша төлем мерзімі басталған кезде вексель бойынша наразылық жасалғаннан кейін мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) наразылық білдірілген вексель сомасына: Дт 1425 Клиенттердің наразылық білдірілген вексельдері Кт 1405 Клиенттердің есепке алынған вексельдері;
Тармақша 2
2) наразылық білдірілген вексельдер бойынша есептелген сыйақы сомасына: Дт 1425 Клиенттердің наразылық білдірілген вексельдері Кт 1752 Есепке алынған вексельдер бойынша есептелген кірістер;
Тармақша 3
3) наразылық білдірілген вексель бойынша төлеушінің келісімінсіз өндіріп алынған тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл) және комиссиялық кіріс сомасына: Дт 1749 Басқа да мерзімі өткен сыйақы 1818 Есептелген басқа да комиссиялық кірістер 1879 Есептелген тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл) Кт 4424 Клиенттердің заемдар бойынша мерзімі өткен берешегі бойынша сыйақы алуға байланысты кірістер 4608 Басқа да комиссиялық кірістер.
Тармақ 161
161. Вексель бойынша берешекті қайтармауға қатысты объективті белгілер болған кезде, вексель бойынша наразылық білдірілгеннен кейін наразылық білдірілген вексель бойынша жасалған резервтер (провизиялар) сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 5455 Клиенттерге берілген заемдар мен қаржы лизингі бойынша резервтерді (провизияларды) қалыптастыруға арналған шығыстар Кт 1428 Клиенттерге берілген заемдар мен қаржы лизингі бойынша резервтер (провизиялар).
Тармақ 162
162. Наразылық білдірілген вексель бойынша берешекті өндіріп алу мүмкін болмаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: құрылған резервтердің (провизиялардың) есебінен берешекті есептен шығару сомасына: Дт 1428 Клиенттерге берілген заемдар мен қаржы лизингі бойынша резервтер (провизиялар) Кт 1425 Клиенттердің наразылық білдірілген вексельдері 1749 Басқа да мерзімі өткен сыйақы 1818 Есептелген басқа да комиссиялық кірістер 1879 Есептелген тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл), және бір мезгілде: Шығыс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар.
Тармақ 3. 3-параграф. Домицильдендірілген вексельдерге ақы төлеу бойынша операцияларды есепке алу
3-параграф. Домицильдендірілген вексельдерге ақы төлеу бойынша операцияларды есепке алу
Тармақ 163
163. Вексельдерді домицильдендіру кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) домицильдендірілген вексельдер бойынша шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 6180 Вексельдер бойынша ықтимал талаптар Кт 6680 Вексельдер бойынша ықтимал міндеттемелер, бір мезгілде, кепіл затына құқық белгілейтін құжаттардың, клиентке міндетті қайтаруға жататын кепіл туралы шарттың және басқа құжаттардың түпнұсқасының 1 (бір) теңге шартты құнына: Кіріс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар; 2) домицилианттың міндеттемелерін қамтамасыз ретінде қабылданатын ақша сомасына: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 2213 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымы 2223 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын заңды тұлғалардың салымы 2240 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету (кепілзат, кепілпұл) ретінде қабылданған ақшаны сақтау шоты; 2241 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымы
Тармақша 3
3) комиссиялық кіріс сомасына: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша Кт 4608 Басқа да комиссиялық кірістер.
Тармақ 164
164. Домицилиат вексель бойынша төлем жасаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: 1) вексель бойынша төлем сомасына: Дт 2213 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымы 2223 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын заңды тұлғалардың салымы 2240 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету (кепілзат, кепілпұл) ретінде қабылданған ақшаны сақтау шоты 2241 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымы Кт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары;
Тармақша 2. 4-параграф. Вексельдерді инкассоға қабылдау бойынша операцияларды есепке алу
2) домицилдендірілген вексель бойынша шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 6680 Вексельдер бойынша ықтимал міндеттемелер Кт 6180 Вексельдер бойынша ықтимал талаптар, және бір мезгілде: Шығыс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар. 4-параграф. Вексельдерді инкассоға қабылдау бойынша операцияларды есепке алу
Тармақ 165
165. Вексельдерді инкассоға қабылдау кезінде кепіл затына құқық белгілейтін құжаттардың, клиентке міндетті қайтаруға жататын кепіл туралы шарттың және басқа құжаттардың түпнұсқасының 1 (бір) теңге шартты құнына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Кіріс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар.
Тармақ 166
166. Инкассоға қабылданған вексель бойынша төлемді алу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: алынған төлем сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 4608 Басқа да комиссиялық кірістер, және бір мезгілде: Шығыс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар.
Тармақ 5. 5-параграф. Вексельдерді авалирлеу бойынша операцияларды есепке алу
5-параграф. Вексельдерді авалирлеу бойынша операцияларды есепке алу
Тармақ 167
167. Вексельге аваль қою кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 6180 Вексельдер бойынша ықтимал талаптар Кт 6680 Вексельдер бойынша ықтимал міндеттемелер; 2) аваль бойынша міндеттемелерді қамтамасыз ету ретінде қабылданатын ақша сомасына: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 2213 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымы 2223 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын заңды тұлғалардың салымы 2240 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету (кепілзат, кепілпұл) ретінде қабылданған ақшаны сақтау шоты; 2241 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымы
Тармақша 3
3) кепіл мүлкінің құнына: Кіріс 7250 Клиенттің міндеттемелерін қамтамасыз етуге қабылданған мүлік (кепіл). Сонымен бір мезгілде, кепіл затына құқық белгілейтін құжаттардың, клиентке міндетті қайтаруға жататын кепіл туралы шарттың және басқа құжаттардың түпнұсқасының 1 (бір) теңге шартты құнына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Кіріс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар.
Тармақ 168
168. Авалирленген вексель бойынша төлемдерді жүзеге асыру кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 6680 Вексельдер бойынша ықтимал міндеттемелер Кт 6180 Вексельдер бойынша ықтимал талаптар;
Тармақша 2
2) аваль бойынша міндеттемелерді қамтамасыз ету ретінде бұрын қабылданған ақша сомасына: Дт 2213 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың қысқа мерзімді салымы 2223 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын заңды тұлғалардың салымы 2240 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету (кепілзат, кепілпұл) ретінде қабылданған ақшаны сақтау шоты 2241 Клиенттердің міндеттемелерін қамтамасыз ету болып табылатын жеке тұлғалардың ұзақ мерзімді салымы Кт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары;
Тармақша 3
3) кепіл мүлкінің құнына: Шығыс 7250 Клиенттің міндеттемелерін қамтамасыз етуге қабылданған мүлік (кепіл). Сонымен бір мезгілде, кепіл затына құқық белгілейтін құжаттардың, клиентке міндетті қайтаруға жататын кепіл туралы шарттың және басқа құжаттардың түпнұсқасының 1 (бір) теңге шартты құнына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Шығыс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар.»;
Тармақ 169
169. Мүлікпен (ақшаны қоспағанда) қамтамасыз етілген авалирленген вексельге ақы төлеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) авалирленген вексель бойынша ақы төлеу сомасына: Дт 1861 Кепілдіктер бойынша дебиторлар Кт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар;
Тармақша 2
2) авалирленген вексель бойынша банк орындаған міндеттеме сомасын өтеу кезінде: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 1861 Кепілдіктер бойынша дебиторлар, және бір мезгілде: Шығыс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар; кепіл мүлкінің құнына: Шығыс 7250 Клиенттің міндеттемелерін қамтамасыз етуге қабылданған мүлік (кепіл);
Тармақша 3
3) авалирленген вексель бойынша шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 6680 Вексельдер бойынша ықтимал міндеттемелер Кт 6180 Вексельдер бойынша ықтимал талаптар.
Тармақ 170
170. Міндеттеме қамтамасыз етілмеген авалирленген вексельді есепке алу Нұсқаулықтың 11-тарауының 1-параграфында көзделген тәртіппен жүзеге асырылады.
Тармақ 171
171. Мүлік кепілімен (ақшаны қоспағанда) қамтамасыз етілген авалирленген вексельді есепке алу Нұсқаулықтың 146 – 149-тармақтарында көзделген тәртіппен жүзеге асырылады.
Тармақ 6. 6-параграф. Вексельдерді делдалдық тәртіппен акцептеу бойынша операцияларды есепке алу
6-параграф. Вексельдерді делдалдық тәртіппен акцептеу бойынша операцияларды есепке алу
Тармақ 172
172. Вексельдерді делдалдық тәртіппен акцептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 6180 Вексельдер бойынша ықтимал талаптар Кт 6680 Вексельдер бойынша ықтимал міндеттемелер;
Тармақша 2
2) комиссия сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 2869 Берілген кепілдіктер.
Тармақ 173
173. Акцептелген вексельге ақы төлеу бойынша бастапқы танылған міндеттемені амортизациялау кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2869 Берілген кепілдіктер Кт 4608 Басқа да комиссиялық кірістер.
Тармақ 174
174. Акцептелген вексель бойынша төлемді жүзеге асыру кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 6680 Вексельдер бойынша ықтимал міндеттемелер Кт 6180 Вексельдер бойынша ықтимал талаптар;
Тармақша 2
2) амортизацияланбаған комиссиялық сыйақы сомасына: Дт 2869 Берілген кепілдіктер Кт 4606 Кепілдіктермен операциялар қызмет көрсетулер үшін комиссиялық кірістер.
Тармақ 175
175. Акцепттелген вексельге ақы төлеу бойынша міндеттемені реттеу үшін резервтер (провизиялар) жасау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 5465 Шартты міндеттемелер бойынша резервтерді (провизияларды) қалыптастыруға арналған шығыстар Кт 2869 Берілген кепілдіктер, және бір мезгілде, банк пен вексель ұстаушы арасында вексельді ақы төлеуге қабылдау туралы мәміленің шартында банк өзінің кредиторының пайдасына төлеген соманы клиенттің өтеуі көзделген жағдайларда оны құру кезінде жасалған резервтер (провизиялар) сомасынан аспайтын сомаға: Дт 1861 Кепілдіктер бойынша дебиторлар Кт 4958 Шартты міндеттемелер бойынша құрылған резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден болатын кірістер.
Тармақ 176
176. Делдалдық тәртібімен акцептелген вексель бойынша төлемді жүзеге асыру кезінде акцептелген вексель бойынша ақы төлеу сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2869 Берілген кепілдіктер 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот Кт 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар.
Тармақ 177
177. Акцептелген вексельге ақы төлеу бойынша банк орындаған міндеттеме сомасын өтеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1001 Кассадағы қолма-қол ақша 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 1861 Кепілдіктер бойынша дебиторлар. Шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 6680 Вексельдер бойынша ықтимал міндеттемелер Кт 6180 Вексельдер бойынша ықтимал талаптар.
Тарау 12-1. 12-1-тарау. Аккредитивтермен жүргізілген операциялардың бухгалтерлік есебі
12-1-тарау. Аккредитивтермен жүргізілген операциялардың бухгалтерлік есебі
Тармақ 1. 1-параграф. Жабылған импорттық аккредитивтермен операцияларды есепке алу
1-параграф. Жабылған импорттық аккредитивтермен операцияларды есепке алу
Тармақ 177-1
177-1. Эмитент банк клиенттің ағымдағы шотынан ақша аудару және оларды аккредитив бойынша есеп айырысуды жүзеге асыру үшін жабу шотында депозитке салу жолымен жабылған импорттық аккредитивті ашу кезінде аккредитивті жабу сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 2855 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша кредиторлар.
Тармақ 177-2
177-2. Эмитент банк аккредитив талаптарын орындау кезінде жабылған импорттық аккредитив бойынша төлемді жүзеге асырған кезде және банкте аккредитивті орындау сомасына өтем болған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2855 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша кредиторлар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2013 Басқа банктердің корреспонденттік шоттары.
Тармақ 177-3
177-3. Аккредитив бойынша өтемді қайтару сомасына жабылған импорттық аккредитив жойылған жағдайда клиентке мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2855 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша кредиторлар Кт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары.
Тармақ 177-4
177-4. Жабылған импорттық аккредитив бойынша төлем орындаушы банк арқылы орындалған жағдайда орындаушы банктен тауар тиеу құжаттарын тексеру және олардың аккредитив талаптарына сәйкестігі туралы растауды алғаннан кейін аударым сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1855 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша дебиторлар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар.
Тармақ 177-5
177-5. Орындаушы банктен тиісті құжаттарды алғаны және аккредитив сомасын бенефициардың пайдасына аударғаны туралы растауды алғаннан кейін эмитент банк аккредитивті жабу сомасына мынадай бухгалтерлік жазбаны жүзеге асырады: Дт 2855 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша кредиторлар Кт 1855 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша дебиторлар.
Тармақ 177-6
177-6. Аккредитив бойынша төлемді жүзеге асыру жолымен жабылған импорттық аккредитивтің күшін жойған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) орындаушы банктен импорттық аккредитив бойынша өтеудің аударылған сомасының түсу сомасына: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 1855 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша дебиторлар;
Тармақша 2
2) аккредитив бойынша өтеу сомасын клиентке қайтарған кезде: Дт 2855 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша кредиторлар Кт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары.
Тармақ 2. 2-параграф. Жабылмаған импорттық аккредитивтермен операцияларды есепке алу
2-параграф. Жабылмаған импорттық аккредитивтермен операцияларды есепке алу
Тармақ 177-7
177-7. Эмитент банк жабылмаған импорттық аккредитив ашқан кезде аккредитив – импорттаушы клиенттің бұйрық берушісінің тапсырмасы бойынша аккредитив сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 6005 Шығарылған жабылмаған аккредитивтер бойынша ықтимал талаптар Кт 6505 Шығарылған жабылмаған аккредитивтер бойынша ықтимал міндеттемелер.
Тармақ 177-8
177-8. Эмитент банк аккредитивті аккредитив талаптарына сәйкес орындаған кезде өкім, шарт немесе клиенттің өтініші негізінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) банк шығарған және төлеген аккредитив сомасына: Дт 1855 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша дебиторлар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар;
Тармақша 2
2) клиентке берілген қарыз сомасына және банк кредит ретінде берген ақша есебінен банк төлеген аккредитив сомасын өтеуге: Дт 1411 Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар 1417 Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар Кт 1855 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша дебиторлар.
Тармақ 177-9
177-9. Берілген қарызды одан әрі есепке алу тәртібі Нұсқаулықтың 4-тарауында белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.
Тармақ 177-10
177-10. Эмитент банк жабылмаған импорттық аккредитивті орындаған кезде эмитент банкте аккредитивті жабу сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 6505 Шығарылған жабылмаған аккредитивтер бойынша ықтимал міндеттемелер Кт 6005 Шығарылған жабылмаған аккредитивтер бойынша ықтимал талаптар.
Тармақ 177-11
177-11. Жабылмаған импорттық аккредитив жойылған жағдайда Нұсқаулықтың 177-10-тармағына ұқсас бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады.
Тармақ 3. 3-параграф. Аккредитив бойынша комиссиялық сыйақыны есепке алу
3-параграф. Аккредитив бойынша комиссиялық сыйақыны есепке алу
Тармақ 177-12
177-12. Егер аккредитив талаптарында аккредитивтің қолданылу кезеңіне комиссиялық сыйақы көзделген болса, мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:
Тармақша 1
1) есептелген комиссиялық кірістер сомасына: Дт 1822 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша есептелген комиссиялық кірістер Кт 4612 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша комиссиялық кірістер;
Тармақша 2
2) есептелген комиссиялық сыйақыны өтеу кезінде: Дт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың заңды шоттары Кт 1822 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша есептелген комиссиялық кірістер;
Тармақша 3
3) егер аккредитив шарттарына сәйкес комиссиялық сыйақылар қызмет көрсетілген күні алынаса, алынатын комиссиялық сыйақы сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 4612 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша комиссиялық кірістер.
Тармақ 177-13
177-13. Клиенттің (аппликанттың/бенефициардың) ақшалай қаражаты есебінен аккредитивтерге (оның ішінде аккредитивті растау үшін) қызмет көрсетуге байланысты қызметер бойынша басқа эмитент банктің, делдал банктің комиссияларын төлеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2013 Басқа банктердің корреспонденттік шоттары.
Тармақ 177-14
177-14. Клиенттің (аппликанттың/бенефициардың) ағымдағы шотында ақшалай қаражат болмаған кезде клиенттің ақшалай қаражаты есебінен аккредитивтерге (оның ішінде аккредитивті растау үшін) қызмет көрсетуге байланысты қызметер бойынша басқа эмитент банктің, делдал банктің комиссияларын төлеу үшін мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 1855 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша дебиторлар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2013 Басқа банктердің корреспонденттік шоттары.
Тармақ 177-15
177-15. Клиент делдал банкке төленген комиссиялық сыйақы бойынша банк шығыстарын өтеген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады. Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары Кт 1855 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша дебиторлар.
Тармақ 4. 4-параграф. Экспорттық аккредитивтермен операцияларды есепке алу
4-параграф. Экспорттық аккредитивтермен операцияларды есепке алу
Тармақ 177-16
177-16. Экспорттық аккредитивті растау кезінде бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылмайды.
Тармақ 177-17
177-17. Бенефициардан экспортталатын тауар бойынша тауар тиеу құжаттары келіп түскен және олар аккредитив талаптарына сәйкес келген кезде қабылданған құжаттар 1 құжат – 1 теңге шартты бағалау бойынша кіріске алынады және мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Кіріс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар; және бір мезгілде (экспорттық аккредитив расталған жағдайда), аккредитив сомасына: Дт 6025 Расталған жабылған аккредитивтер бойынша ықтимал талаптар 6010 Расталған жабылмаған аккредитивтер бойынша ықтимал талаптар Кт 6525 Расталған жабылған аккредитивтер бойынша ықтимал міндеттемелер 6510 Расталған жабылмаған аккредитивтер бойынша ықтимал міндеттемелер.
Тармақ 177-18
177-18. Бенефициардың пайдасына аккредитивті орындау үшін шетелдік банктен өтеу сомасы түскен кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар Кт 2855 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша кредиторлар; және бір мезгілде: Дт 6525 Расталған жабылған аккредитивтер бойынша ықтимал міндеттемелер 6010 Расталған жабылмаған аккредитивтер бойынша ықтимал талаптар Кт 6025 Расталған жабылған аккредитивтер бойынша ықтимал талаптар 6510 Расталған жабылмаған аккредитивтер бойынша ықтимал міндеттемелер.
Тармақ 177-19
177-19. Эмитент банкке аккредитив бойынша құжаттарды жіберген кезде банк мынадай бухгалтерлік жазбаларды жүзеге асырады: Шығыс 7339 Әр түрлі құндылықтар мен құжаттар.
Тармақ 177-20
177-20. Орындаушы банк (бенефициар банк) құжаттардың аккредитивте көрсетілген талаптарға сәйкестігі туралы эмитент банктен растау алғаннан кейін бенефициарға аккредитив сомасын есептеген кезде есепке алу сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 2855 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша кредиторлар Кт 2203 Заңды тұлғалардың ағымдағы шоттары 2204 Жеке тұлғалардың ағымдағы шоттары.
Тармақ 177-21
177-21. Аккредитивтің игерілмеген бөлігі шетелдік эмитент банкке қайтарылған жағдайда бенефициар банк аудару сомасына мынадай бухгалтерлік жазбаны жүзеге асырады: Дт 2855 Құжаттандырылған есеп айырысулар бойынша кредиторлар Кт 1051 Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіндегі корреспонденттік шот 1052 Басқа банктердегі корреспонденттік шоттар.».
Тарау 13. 13-тарау. Қорытынды ережелер
13-тарау. Қорытынды ережелер
Тармақ 178
178. Нұсқаулықта реттелмеген мәселелер, Қазақстан Республикасының заңнамасында және халықаралық қаржылық есептіліктің стандарттарында көзделген тәртіппен шешіледі.
Басқа 2. Күші жойылды деп танылатын Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің, сондай-ақ Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілерінің құрылымдық элементтерінің тізбесі
Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2020 жылғы «__» _______ № __ қаулысына қосымша Күші жойылды деп танылатын Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің, сондай-ақ Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілерінің құрылымдық элементтерінің тізбесі
Тармақ 1
1. «Екінші деңгейдегі банктердің және «Қазақстан Даму Банкі» акционерлік қоғамының бухгалтерлік есепті жүргізуі жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2007 жылғы 24 желтоқсандағы № 152 қаулысы (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5109 болып тіркелген).
Тармақ 2
2. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Екінші деңгейдегі банктердің және «Қазақстан Даму Банкі» акционерлік қоғамының бухгалтерлік есепті жүргізуі жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» 2007 жылғы 24 желтоқсандағы № 152 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2009 жылғы 24 тамыздағы № 80 қаулысы (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5802 болып тіркелген).
Тармақ 3
3. «Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының «Екінші деңгейдегі банктердің және «Қазақстан Даму Банкі» акционерлік қоғамының бухгалтерлік есепті жүргізуі жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» 2007 жылғы 24 желтоқсандағы № 152 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2011 жылғы 31 қаңтардағы № 4 қаулысы (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 6796 болып тіркелген, 2011 жылғы 7 қазанда Қазақстан Республикасының орталық атқарушы және өзге де орталық мемлекеттік органдарының актілер жинағында №11 жарияланған).
Тармақ 4
4. «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің кейбір нормативтік құқықтық актілеріне екінші деңгейдегі банктердің және «Қазақстанның Даму Банкі» акционерлік қоғамының бухгалтерлік есепті жүргізуі мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2013 жылғы 25 ақпандағы № 63 қаулысының 1-тармағы (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 8402 болып тіркелген, 2013 жылғы 20 маусымдағы «Заң газеті» газетінде № 90 (2465) жарияланған).
Тармақ 5
5. «Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне бухгалтерлік есепті жүргізу және қаржылық есептілік мәселелері бойынша өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2016 жылғы 28 қарашадағы № 279 қаулысымен (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14738 болып тіркелген, 2017 жылғы 7 ақпанда Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің Эталондық бақылау банкінде жарияланған) бекітілген Бухгалтерлік есепті жүргізу және қаржылық есептілік мәселелері бойынша өзгерістер енгізілетін Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілерінің тізбесінің 1-тармағы.
Тармақ 6
6. «Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне бухгалтерлік есепті жүргізу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2017 жылғы 22 желтоқсандағы № 252 қаулысымен (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 16262 болып тіркелген, 2018 жылғы 31 қаңтарда Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің Эталондық бақылау банкінде жарияланған) бекітілген Бухгалтерлік есепті жүргізу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілерінің тізбесінің 2-тармағы.
Тармақ 7
7. «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының кейбір қаулыларына бухгалтерлік есеп жүргізу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2018 жылғы 27 тамыздағы № 185 қаулысымен (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 17439 болып тіркелген, 2018 жылғы 9 қазанда Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің Эталондық бақылау банкінде жарияланған) бекітілген Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының бухгалтерлік есеп жүргізу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізілетін кейбір қаулыларының тізбесінің 1-тармағы.