О выполнении закона Республики Казахстан "О культуре" от 24 декабря 1996 года № 56-1, указа Президента Республики Казахстан "Об объявлении 2000 года Годом поддержки культуры", постановлений Правительства Республики Казахстан по данному вопросу в городе Алматы Күшін жойған

Қазақстан Республикасының 1996 жылғы 24 желтоқсандағы N№56-1 "Мәдениет туралы" Заңының, Қазақстан Республикасы Президентiнiң "2000 жылды Мәдениеттi қолдау жылы деп жариялау туралы" Жарлығының, Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң осы мәселе бойынша Қаулыларының Алматы қаласында орындалуы туралы 📌 Ескерту. Күші жойылды - Алматы қалалық Мәслихатының 29.07.2004 N 76 шешімімен. II-сайланған Алматы қалалық Мәслихаты Қазақстан Республикасының 1996 жылғы 24 желтоқсандағы N№56-1 "Мәдениет туралы" Заңының , Қазақстан Республикасы Президентiнiң "2000 жылды Мәдениеттi қолдау жылы деп жариялау туралы" Жарлығының , Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң осы мәселе бойынша қаулыларының Алматы қаласында орындалуын қарай келiп, Алматының ерекше мәртебесi бар қала ретiнде Евразия құрлығындағы әлемдiк мәдениеттiң айрықша кiндiгi, Қазақстан Республикасының интеллектуалдық рухани және мәдени орталығы болып табылатындығын атап өтедi. Алматылықтардың iзгiлiктiк салауаттылығын анықтайтын рухани мен мәдениет ұлтаралық келiсiмдi, тұрақтылықты сақтауға мүмкiндiк бередi, қалалықтардың ынтымақтасуына, рухани мұраның сақталуы мен дамуына ықпал етедi. Осының бәрi әкiмшiлiк пен оның басқармаларының қисынды жұмысының, сондай-ақ алматылықтардың жоғары бiлiмдiлiгi, ғылыми, мәдени деңгейi биiктiгiнiң, осында мемлекеттiк негiзгi шығармашылық күштердiң, орталық шығармашылық одақтардың орналасуының, ұлттық мәдени орталықтар қызметiнiң, Алматы мәдениетiнiң дамыған инфрақұрылымының, оқу орындарының бiлiктi оқытушы құрамының, мәдениет қызметкерлерi мен қайраткерлерiнiң кадрлық қуатының, елiмiздегi мәдениет пен өнер қызметкерлерi кадрларын даярлаудың ең жақсы жүйесiнiң, "Қазақстан - 2030" Стратегиясының міндеттеріне, мәдениеттi қолдау жылының тұжырымдамасына сәйкес қала мәдениетiнiң әлемдiк мәдени кеңiстiкке тартылуының арқасында болып отыр. Сонымен қатар, "Мәдениет туралы" Заң бiрқатар объективтiк себептер бойынша толық көлемде орындалмайды, заңның көптеген қағидалары уақыт талабына жауап бермейдi, мәдениет жүйесiнде қалыптасқан ахуалды көрсете алмайды. Қазақстан Республикасының Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келiсiм министрлiгiнiң Астанаға көшуiне байланысты республикалық бюджеттен қаржыландырылатын қаланың мәдениет мекемелерi қалалық мәдениет басқармасына үйлестiрушiлiк мiндетiнiң берiлмегендiгiне орай бүкiл тiршiлiктен оқшау қалды. Ал, мәдениет басқармасының қызметi iс жүзiнде 23 кiтапханасы бар Орталық кiтапхана жүйесiне, хайуанаттар паркiне, 3 Мәдениет үйiне және "Алматыинформсервис" Мемлекеттік қазыналық-коммуналдық кәсіпорнына басшылық жасау, сондай-ақ әртүрлi мерекелiк, атақты тұлғалардың мерейтойларына арналған қалалық бұқаралық шараларды ұйымдастырумен ғана шектелiп отыр. Осыған байланысты, қала мәдениетiн - театр қызметiн, концерттiк, мәдени-сауықтыру ұйымдарын, кiтапхана, мұражай iсiн, картина галлереяларын, киноны реформалаудың, ескерткiштердi, мүсiндердi, мемориалдық кешендердi, тақталарды сақтау мен салу жобаларының тұжырымдамалық негiзi жоқ. 1996 жылдан - "Мәдениет туралы" Заң қабылданған жылдан бастап осының салдарынан қалада орталық кiтапхана жүйесi 49 кiтапханасының тек 23 ғана қалды, ал оның тек 6-ы ғана үлгiлi ғимараттарда орналасқан. Бiрде-бiр кiтапханада күзет және өрттен қорғау дабылдағышы, осы заманғы ақпарат технологиясы, кiтапханалық қондырғы, компьютер, көбейту техникасы жоқ. Көптеген ғимараттар күрделi және ағымдық жөндеудi қажет етедi. Кiтап қоры 218,5 мың данаға қысқарды, Ұлттық, республикалық кiтапханалардың өзара байланыстарының тиiстi жүйесi жоқ. 15 жекешелендiрiлген кинотеатрдың, атап айтқанда, 7-де, "Октябрь", "Мир", "Экран", "Юбилейный", "Родина", "Авангард", "Чайка" кинотеатрларында кино қондырғылары толығымен бөлшектендi. Ғимарат техникалық қызмет көрсету станциялары, автотұрақтары, қоймалары бар ресторан, түнгi клуб, бар, кафе, бильярд ойнайтын жер ретiнде пайдаланылады. Қала мұражайларының 28 пайызының ғана жеке ғимараты бар, қала жоғары оқу орындарының бiрде-бiрiнде мұражайтану мамандықтарын даярлайтын арнайы кафедра, бiрде-бiр мұражайда коллекциялардың жеке каталогы жоқ, мәдениет, тарих және сәулет ескерткiштерiн қорғау мен жобалаудың, кеңсе, дүкен ретiнде қайта жабдықталатын тұрғын үйлердi, маңдайшаларды, көше жарнамаларын, көлiкте, бұқаралық ақпарат құралдарында орналастырылатын жарнаманы ұлттық мәнерде безендiрудiң есептеу жүйесi бұдан әрi реформалауды талап етедi. Жағдай Қазақстан Республикасы Парламентiнiң, Үкiметiнiң нарықтық қатынастар жағдайында мәдениеттiң дамуы, оның әлеуметтiк және экономикалық салаларының өзара байланысы үшiн құқықтық алаң жасауға тиiс бiрқатар заңды түсiндiретiн және нормативтiк актiлердiң қабылданбауынан күрделiлене түсуде. Қазақстан Республикасы Президентiнiң "Лицензиялау туралы" Жарлығына мәдениет саласының қызметi кiрген жоқ, осыған байланысты қалада соңғы жылдары құрылған көптеген шоу-бизнес кәсiпорындары көрермендерге арзанқолды шоу-көрiнiстердi, "жыртқыштық" сипаттағы көркемдiгi төмен, жастық ерекшелiктi ескермейтiн, дөрекi күштi насихаттайтын зорлық және порнография көрiнiстерге толы кино-бейне өнiмдерiн ұсынады, бұл жас ұрпақтың рухани адамгершiлiк тұрғыдан құлдырауына, ғасырлар бойы қалыптасқан тарихи-ұлттық дәстүрлер мен мораль нормаларының ұмытылуына алып келедi. Сонымен қатар, қалыптасқан жүйе жекелеген фирмаларға табыстарды жасыруға, салық төлеуден жалтаруға мүмкiндiк бередi, соның салдарынан бюджет айтарлықтай соманы жоғалтады. II-сайланған Алматы қалалық Мәслихаты ШЕШIМ ҚАБЫЛДАДЫ:

1. "Қазақстан - 2030" Стратегиясы мен "2000 жылды Мәдениеттi қолдау жылы деп жариялау туралы" Қазақстан Республикасы Президентi Жарлығының мiндеттерiн ескере отырып, Алматы қаласының мәдениетін дамыту жөніндегі жұмыс оның мәртебесiне сәйкес жалғастырылатын болсын.

2. 2001-2003 жылдарға арналған Алматы қаласының мәдени-әлеуметтiк инфрақұрылымын дамыту бағдарламасы бекiтiлсiн, N№1 қосымша.

3. Алматы қаласының Әкiмiне:

3.1. "Мәдениет туралы" Заңға, бекiтiлген 2001-2003 жылдарға арналған Алматы қаласының мәдени-әлеуметтiк инфрақұрылымын дамыту бағдарламасына, I-сайланған Алматы қалалық Мәслихатының 1997 жылғы 25 желтоқсандағы ХVI-сессиясының шешiмiне сәйкес мыналарға назар аудару ұсынылсын: - Алматы қаласының ерекше мәртебесiн және Қазақстан Республикасының Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келiсiм министрлiгiнiң Астанаға көшуiн ескере отырып, мәдениет басқармасының қызметін шығармашылық одақтардың, ұлттық мәдени орталықтардың, қаржыландыру көздерiне қарамастан меншiктiң барлық нысанындағы мәдениет мекемелерiнiң қызметiмен үйлестiру, фестивальдық және концерттік-гастрольдік қызметте, тарих ескерткіштерін есепке алу мен қорғауды жетілдіру үшін мәдениетті басқару схемасын қайта қарау; - жекешелендірілген кітапхана, кинотеатр, өзге мәдени-сауық мекемелері ғимараттарында қызмет түрлерін сақтау жөніндегі шарттық міндеттемелерді орындау. Мұражайларға, ұлттық мәдени орталықтарына, олардың жұмыс ерекшелігіне ыңғайлы ғимараттар бөлу; - шарттық міндеттемелерін орындамайтын кітапханалардың, кинотеатрлардың, өзге мәдени-саулық мекемелерінің ғимараттарының алғашқы мақсатын қайтару үшін қызмет түрін сақтау бойынша жекешелендіру қорытындысын қайта қарау; - қала Әкiмiнiң жанынан мәдениет жөнiндегi үйлестiру Кеңесiн құру; - меншiк нысандары мен қаржыландыру көздерiне қарамастан, Алматы қаласының мәдениет мекемелерiн қолдау жөнiндегi ұзақ мерзiмдi нысаналы бағдарламаны әзiрлеу. Инвестициялар, оның iшiнде қала мәдениетiн дамыту үшiн шетел инвестициясын тарту. Демеушiлiктiк қолдау мақсатында қала үшiн маңызды мәдениет мекемелерiн өзара тиiмдi шарт негiзiнде жекелеген кәсiпорындар мен ұйымдарға бекiту; - жалпықалалық көрме залдары, кiтапханалар, мұражайлар, ұлттық-мәдени орталықтар үшiн олардың жұмыс ерекшелiгiне ыңғайлы, коммуналдық қызмет төлемi бойынша тиiстi жеңiлдiктермен жекелеген ғимараттар бөлу мүмкiндiгiн iздестiру; - Алматы қаласындағы мұражай iсiн дамытудың, республикалық және жергiлiктi маңыздағы тарих, сәулет, мүсiн өнерiнiң ескерткiштерiн, көне заман ескерткiштерiн сақтаудың тұжырымдамасын әзiрлеу, "ХХI ғасырдағы Алматы Мұражайлары" қалалық бағдарламасын жасау; - қала шығармашылықтары, мұражайлары қауымдастығын құру; - қала жоғары оқу орындарының бiрiнде мұражайтанушы мамандарды әзiрлейтiн арнайы кафедра ашу; - Қазақстан Республикасы ұлттық ғылым Академиясының базасында шығармашылық шеберханаларды, лабораторияларды, студиялардың қалалық форум мектебiн құру; - сарап кеңесiн құру және мұражайлық жобалау мен мұражайлық жобаларды сараптаудың қалалық лабораториясын ашу; - мәдениет ғимараттары мен жайларын, оның iшiнде Республика Сарайын жекешелендiру мәселесi мен оларды нысаналы мақсат бойынша пайдалану арқылы коммуналдық меншiкке беру, бұрын жекешелендiрiлген ғимараттарды тексеру; - кiтапханалар санының қысқаруына жол бермеу, оларды қалыпты жұмыс iстеу үшiн жеткiлiктi көлемде қаржыландыруды қамтамасыз ету; - мұражайларды, кiтапханаларды, кинотеатрларды өзге мәдениет мекемелерiн қолдаудың бюджеттiк бағдарламасының жеңiмпазын анықтау жөнiнде тендерлер өткiзу.

3.2. Мына ережелердi әзiрлеу және қалалық Мәслихаттың бекiтуiне енгiзу: - Алматы қаласы орталық кiтапхана жүйесiнiң базасындағы қалалық ақпарат орталығы туралы; - 2001-2003 ж.ж. қалада өткiзiлетiн тұрақты шаралардың тiзбесi туралы - Алматы қаласында шетелдiк орындаушылардың гастрольдерi мен өзге де бұқаралық шараларды өткiзу тәртiбi; - қосымша қаржыландыру жолымен бағдарламалық-нысаналы қаржыландыруды енгiзу туралы; - қала кiтапханалары үшiн қазақстандық баспалардың, құжаттардың (кiтаптың, мерзiмдiк басылымның) даналарын мiндеттi (тегiн) түрде бөлу туралы; - Алматы қаласының кiтапханалары туралы ереже.

4. Қоғамдық келiсiм және рухани дамыту, ғылым және бiлiм мәселелерi жөнiндегi тұрақты депутаттық комиссиялардың мәдениет жағдайын қарастыратын қолданымдағы нормативтiк-құқықтық актiлерге өзгерiс пен толықтыру енгiзу және жаңа нормативтiк-құқықтық актiлердi даярлау жөнiндегi ұсыныстары келiсiлсiн. Олар белгiленген тәртiппен Қазақстан Республикасының Парламентiне, Қазақстан Республикасының Үкiметiне және Қазақстан Республикасының Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келiсiм министрлiгiне жолдансын, N№2 қосымша.

5. Осы шешiмнiң орындалуын бақылау бiлiм және ғылым (Т.И. Есполов), қоғамдық келiсiм және рухани дамыту (А.Ж. Байсарина) жөнiндегi тұрақтық депутаттық комиссияларға жүктелсiн.

II-сайланған Алматы қалалық Мәслихатының 2000 жылғы 27 қыркүйектегi VI-сессиясының шешiмiне N 1 қосымша Алматы қаласының 2001-2003 жылдары аралығында әлеуметтік-мәдени инфрақұрылымының дамуының БАҒДАРЛАМАСЫ БАҒДАРЛАМАНЫҢ ТӨЛҚҰЖАТЫ Бағдарлама аты: Алматы қаласының 2001-2003 жылдары аралығында әлеуметтік-мәдени инфрақұрылымының дамуы Бағдарламаны әзірлегендер: Алматы қаласының мәдени басқармасы, қазақтың мәдениет және өнертану ғылымы-зерттеу институты Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі Бағдарламаны орындағандар: Алматы қаласы әкімшілік аппаратының құрылымдары аудан әкімшілік аппараты өнер және мәдениет мекемелері, көңіл көтеру және демалу орталықтарының барлық жекеменшік өнер кәсібі

КІРІСПЕ Президент Н.Назарбаевтың "Қазақстан - 2030" атты Қазақстан халқына жолдауының мемлекеттік дамудағы стратегиялық контексті. Бүкіл Қазақстан халқының қауіпсіздігі, мәдени және рухани гүлденуі, әл-ауқатының жақсаруы ұзақ мерзімге құрылған экономикалық реформаның нәтижесіне байланысты. Біздің мемлекетіміздің мәдени саясаты тұрғындардың терең білім алуына, салауатты өмір салтына, ұлттың мәдени рухани байлығын қалыптастыруға және мына стратегиялық басымдарға бағытталған. - Қазақ мәдениеті мен Қазақстандағы халықтардың мәдениетін өркендету, ұлттың тарих-мәдени мұраларды көбейтіп, сақтау; - Қазақстандықтардың көркем шығармашылығының еркін дамуы; - халықтарды отандық мәдени рухани байлықтармен, қазыналарға еркін кіруін қамтамасыз ету; - отандық мәдени өнімдердің қызметін нарыққа қалыптастыру; - әлем мәдениетінің кеңістігін интеграциялау, халықаралық мәдениетті кеңейтуде ынталандыру. Алматының мәдени инфрақұрылымына байланысты, жоғарыда көрсетілген басымдарды іске асыруға Орта Азия аймағында және ел көлемінде жаңа тәжірибелер мен хабарлар, қала интеграциясының әлемдік мәдени-хабар кеңістігі, қалалықтардың саяси-мәдени дамуының жылдамдығы кең түрдегі даму парасаттылығын көрсетеді. Осы ойда Алматы бұрынғыдай дәстүрлі мәдениет акциясы, алқалы жиын, ынталылар фестивальдар өткізетін орталық болып қала береді. Алматының стратегиялық бағытта өркендеуі Қазақстанның астанасы Астана қаласына көшірілуіне міндетті түрде байланысты. Осы жағдайда қаланың мәдени инфрақұрылымының бағдарламасын жасап, одан әрі дамытуға уақыт келген сияқты. "Алматы-мәдени, фестиваль, туристік орталығы" Алматының өркендетіп дамыту ұраны болып қалды. Алматы қаласының жетістігіне мәдени инфрақұрылымның дамуы жеткілікті, әртүрлі категориялардағы тұтынушылардың мәдени сұранысын қанағаттандыратын қабілетті және әртүрлі халықаралық деңгейде мәдени акциялар өткізетіні белгілі тәжірибелі мамандандырылған мәдени қызметкерлердің әлеуметі (потенциал) жеткілікті. Осы бағдарламаның негізгі мақсаты, қала мәдениетінің мемлекеттің саясатына ғылыми-әдістемелік, қаржы-экономикасы, құқықтық-ұйымдастыру базасын құру болып есептеледі. Ұлттық мәдениетті сақтау, жаңғырту және насихаттау; қаланың әлеуметтік-мәдени өзіндік тұрмысын қалыптастыру, қала тұрғындарының жақсы демалу және салауатты өмір салтын насихаттауға жағдай жасау. Бағдарламаны қалалық мәдениет басқармасы мамандары, Қазақстан Республикасы Мәдениет министрлігінің Қазақтың өнер, білім және мәдениетін ғылыми зерттейтін институты мәдени ақпарат және қоғамдық келісім министрлігі әзірледі және Қазақстан Республикасы Мәдениет комитетінің хабарлама-талдау бөлімі сарапшыларынан қолдау тапты.

1. Алматы қаласының қазіргі әлеуметтік-мәдени жағдайына талдау

1.1. Мәдени мүмкіндікке (потенциалға) жалпы мінездеме 01.01.2000 ж. қаланың мәдениетін 270-тен астам ұжым, мекеме және кәсіпорындар құрады. Алматы қаласының әлеуметтік мәдени инфрақұрылымы төменде (N 1 таблицада) берілген. Бұдан басқа Алматыда мемлекеттік және облыстық филармония, 11 оркестр, оның ішінде мемлекеттік симфониялық Құрманғазы атындағы қазақтың ұлттық аспаптар оркестрі, Н.Тлендиев атындағы "Отырар сазы", қала Әкімінің эстрада-симфониялық, камералық оркестрлері, 13 ансамбль, оның ішінде мынандай атақты "Гүлдер", "Салтанат", "Алтын-бүбі", "Ақ көгершін" би ансамбльдері, құрамында Қазақстанда сыртқы танымал музыканттар ойнайтын 7 концерттік ұжымдар бар. Қала аумағында 115 тарихи, сәулет және үлкен өнер, оның 31-і республикалық 83-і жергілікті көлемдегі ескерткіштер орналасқан. Жыл басында Алматы қаласында қызмет ететін 32 мұражайлар бар, оның 7-уі республикалық, 19-мекемелер қарамағында, 5-уі жеке, 1-і жергілікті бағынышта. Атап айтқанда, кейінгі кезде алматылықтардың бастамасымен келушілердің көңілін көп аударатын өзіндік көне құнды машиналар, қала тарихының дамуы, атақты ұлы бабалар мұражайлары ашылуда. Қала галлереялары тез дамуда. Бүгінгі таңда 20-сы тіркелген, орталық көрме залынан басқасы жеке меншік қолында. Өнерді құрметтеп бас иетін қалалықтар және саяхатшылар баратын Ә. Қастеев атындағы мемлекеттік көркем сурет-мұражайымен қатар "Тенгри-Ұмай" "Трибуна", "Мост" галлереялары тұрақты жұмыс істейді. Қалалық мәдениет-басқармасының қарамағында МҚК "Информсервис" және құрамында 3 мәдениет үйі бар МҚК "Демалыс" саяжайы кіреді. Онда 13 халық шығармашылық ұжымы және 11 әуесқой бірлестік, орталықтандырылған кітапханалар жүйесінде 23 кітапхана, әлемдік фаунаның байлығын жинақтаған қалалық хайуанаттар паркі жұмыс істейді. Алматының мәдени өмірінде ұлттық мәдени орталықтар ең маңызды орын алады. Барлығы 25. Олар өткізіп жатқан мәдени іс-шаралар қоғамымызда мәнді орын алады. Олардың көпшілігінде көркем шығармашылық топтар жұмыс істейді, іс жүзінде Қазақстанда тұратын барлық ұлт-өкілдерінің мәдениетінің еркін даму құқығы іске асырылуда. Алматы шоу-бизнес әлемін дамытуда алдыңғы орында: бұнда продюссерлік орталықтар тез ұйымдастырылуда, сонымен қатар жастар арасында "Үркер", "АБК", "Роксонаки", "Мюзикола", "Бублики" сияқты ансамбльдер мен рок группалар, көптеген жеке орындаушылар мен әншілер Р. Рымбаева, Н. Есқалиева, т.б. шығармашылық қызметтерін кеңінен таратуда. Алматы өнер адамдарын дайындауда еліміздегі ең жақсы профессорлық ұстаз мамандар қызмет етеді. Құрманғазы атындағы Алматы мемлекеттік консерваториясы, Т. Жүргенев атындағы Қазақ Мемлекеттік театр және кино институты; Селезнев атындағы хореографиялық училище, Ж. Елеубеков атындағы эстрадалық цирк өнер колледжі, театр жанындағы мектеп студиялары, Тансықбаев атындағы Алматы көркем-өнер колледжі, Ж. Аубакированың музыкалық колледжі, Байсейітова атындағы музыка мектебі, Ә. Қашаубаев атындағы музыка мектебі, "Үкіл" халық шығармашылық колледжі, көптеген орта музыкалық мектептер, бейнелеу өнері колледждері мен мектептер. Осы оқу орындарынан жыл сайын 735 жоғары білімді мамандар дайындалып шығарылады. Алматыда атақты мәдениет және өнер қайраткерлері басқаратын 9 шығармашылық орталық бар. Алматының мәдениет ұжымдарында еліміздегі ең негізгі шығармашылық әлеуметті жинақталған тек бүгінгі мемлекеттік 9 театрда 684 актер, оның 203-і құрметті атақ және құрмет белгісі иегері, 5-уі КССР халық әртісі, 44-і Қазақстанның халық әртісі, 67-і Қазақстанға еңбек сіңірген, 25-і СССР Мемлекеттік сыйлығының лауреаты, Қазақстан Жастар сыйлығы. 15-і өнер және мәдениетке еңбегі сіңген қайраткері. Мемлекеттік концерттік ұжымдарда 248 әртіс, оның 9-ы халық, 95-і еңбек сіңірген әртіс, 43-і еңбек сіңірген қайраткер, 97-і халықаралық конкурстар лауреаттары жұмыс істейді. Алматының мемлекеттік хайуанаттар паркі 1937 жылы құрылған ТМД елдерінің ішінде Москва хайуанаттар паркінен кейін екінші орында оның 350 түрі 5000 дана хайуанаттар коллекциясынан тұрады. Біздің хайуанаттар паркі жыртқыш құстарды көбейтуде әлемде жетекші орын алады. Бұнда арқарлардың еріксіз жерде көбейтетін жалғыз түрі бар. Осы жағдайда жаңа құрылыс салуға қаражаттың аз бөлінуіне байланысты көп түйінді мәселелер шешілмей жатыр. Мысалы: Жаңа экзотеррориумның құрылысына 22 млн. теңге бөлінудің орнына, 5 млн.теңге бөлінді, хайуанаттар паркінің ауласын жақсартуға 5 млн.теңге, зоопарк үйін түбегейлі жөндеуге 3 млн. теңге, сонымен қатар 25 жылдан бері жаңартылмаған торкөз қоршауына 10 млн. теңге қажет. Салыстыру үшін: Соңғы 10 жылда Москва хайуанаттар паркіне 350 млн. АҚШ доллары бөлінген, ал Киев, Харьков, Селебе хайуанаттар паркінің салынуының жылдамдатуын айтса да жеткілікті. Бүгінгі таңға Алматы хайуанаттар паркінің жағдайын жақсарту үшін 2001 жылдың қала қаржысына 40 млн. теңге салу керек. Алматы қаласының әлеуметтік-мәдени инфрақұрылымының дамуының жалпы мүмкіндігі осындай.

1.2. Қала мәдениетінің әлеуметтік демографиялық жағдайы Мәдениетті мүмкіндігінше пайдаланатын негізгі көпшілік бөлік 16-дан 30-ға дейінгі; жоғарғы сыныптағы мектеп оқушылары (20 мың адамға жақын, тұрғындардың 22%) колледж және жоғарғы оқу орындарының студенттері (144,0 және 16,8 мың адам қаланың барлық тұрғындарының 14%) және жас мамандар (61,3 мың адам; 5,4%). Негізгі пайдаланушылардың талғамы жоғары болғандықтан мәдени қызмет көрсету түрлері де әр-алуан болуы қажет. Әлеуметтік-мәдени инфрақұрылымның дамуына ең маңызды орта кіріс жалпы мүмкіндік береді. Алматыда жұмыс пен қамту ең жоғарғы сатыда тұр: қаладағы шағын кәсіп орындады есепке алмағанның өзінде 1999 жылы 243 мың адам жұмыспен қамтылды. Жеке меншік өндірісте еңбек ақы басқа аймақпен салыстырғанда қалада ортадан жоғары. Алматыда шетел өкілдері көп екенін естен шығармау керек: елшiлiктер, серiктестiктер бiрiккен өндiрiстер, халықаралық ұйымдар, офистардағы қызметкерлер банк мекемелерiнiң қызметкерлерiнiң салыстырғанда кiрiстерi жоғары. Алматы елiмiздегi қаржы қызметiнiң ең үлкен iрi орталығы және солай болып қалады да. Алматыда мәдени қызмет көрсетудi қажет ететiн тұтынушының 3 тобы бар: - жоғарғы дәрежелi бiлiмдi көпшiлiк тұтынушы; - тұтынушы жастар; - сатып алу қабiлетi жоғары тұтынушы. Қазақстанның ұлттық және мәдени этнографиялық ерекшелiгiн есепке ала отырып келешекте бiрiншi кезекте қызмет көрсетудi талап ететiн - саяхатшылар тобын құру керек. Қаланың инфрақұрылымының дамуы бiр қалыпты емес: қала тұрғындарының 28% тұратын Медеу және Алмалы аудандарында 160 мыңнан аса ұжымдар мен өндiрiстер шоғырланған; 25% тұрғыны бар Әуезов ауданында мәдени объектiлер барлығы - 27; тұрғыны 21% Бостандық ауданында - 30 объект; қаланың 45% аумағын алып жатқан Түрксiб және Жетiсу аудандарында - 38 мәдени объектiнiң қызмет көрсетуi басқалармен салыстырғанда тек қана аты. Қала аудандарында мәдениет ошақтарының тең бөлiнбеуi жасөспiрiмдер, жастар арасында тәртiп бұзушылықты көрсетуi тегiн емес. Тек қана балалар мен жастар арасындағы заң бұзушылықтың өсуiне әртүрлi жағдайлар көп әсер етедi, заң бұзушылықтың алдын алу көпшiлiкке белгiлi мекемелердiң мәдени қызмет көрсету деңгейiнiң дамуы болып есептеледi. Бүгiнгi Алматының шешушi түйiнi заң бұзушылықты тудыратын қауiп-қатер үлкендерден гөрi жастардың кешкi уақытта алыс аудандардан мәдени қызмет көрсететiн объектiлердiң бiр жерге көптеп шоғырланған жерiне келуiнен көптеген заңды бұзу қаупiн туғызып отыр. Қазiргi болып жатқан оқиғаларды жою негiзiнде 2003 ж. аралығында Әуезов, Жетiсу, Түрксiб аудандарында муниципальді мекемелер ашу, бос уақыттары мен демалыстарын жақсы пайдалану үшiн жекеше бастамаларға жағдай туғызу қажет. Қаланың инфрақұрылымының әртүрлi параметрi мен әлеуметтiк -мәдени дамуын сенiмдi ғылыми зерттеулерге сүйене отырып Алматының әлеуметтiк және мәдени дамуын жоспарлау қажет. Осы мақсатпен ғылыми институттарға әлеуметтiк зерттеу жүргiзудi тапсыру, мысалы кiтапханадағы оқырмандар аудиториясы ара қатынасын және интернеттi пайдаланушылар, қалалықтардың әр түрлi топтарының бос уақыттарын пайдалануы, осыдан басқа Алматы өмiрiнiң әлеуметтiк-мәдени дамуын жоспарлауда қаланың әртүрлi параметрдегi инфрақұрылымның дәлелдi ғылыми зерттеулерi және әлеуметтiк жылдамдық (динамика) барысына сүйенуi қажет.

1.3. Қаланың әлеуметтiк-мәдени орталықтары дамуының түйiндi мәселелерi

1.3.1. Театрдың даму хал-жағдайы және көтеретiн мәселелерi Алматының дәрежесiн Қазақстанның аймақтық астанасы ретiнде 9 мемлекеттiктен басқа, 5 жеке меншiк: Б.Ибрагимов, "Зазеркалье", "Терiсқақпай әзiл-сықақ", бойшаң тұлға, жастардың эксперименттiк театрлары анықтайды. Өткен жылы мемлекеттiк театрлар 1660,0 мың көрерменге қызмет көрсетiп, 516 спектакль қойды. 8 мемлекеттiк театрдың өз ғимараты бар. Жағында Н. Сац атындағы орыстың жасөспiрiмдер театрына - (9-i театрға) Алматы мақта-мата комбинатының мәдени-үйiнiң ғимараты пайдалануға берiледi. Мемлекеттiк театрлардың 1999 жылғы жұмысының қорытынды көрсеткiшiн 2-таблицадан көруге болады. Жас актерлардың, музыканттардың, суретшiлердiң және режиссерлердің барлық шығармашылық мүмкiндiгiн пайдалана отырып, өзiн-өзi басқаратын жеке кiшiгiрiм және аралас студияларда драмалық жастардың жаңа үлгiсiн қолдануға болар едi. Мысалы; жас режиссер Қайрат Сүгiрбековтың абсурд театрын құрудағы ынтасы назар аударуға тұралық. Ол үшiн әкiмшiлiк көпшiлiк тұрған жерде бос қалған үйлердi жөндеп-дайындап, мына шығармашылық ұжымдарға; жеке театр студиялары, заман талабына сай орталықтар, жастар шығармашылығының шеберханасы, галлереялар және т.б. арасында тендер жариялап бөлiп, жұмысқа орналастырар едi. Алматыда тендер арқылы заман талабына лайықты өнер орталықтарын құрудың iс-тәжiрибесi бар. Бiр өкiнiштiсi оны отандық мецанаттар емес, шетелдiк Сорос қоры iске асырды. Алматыда әртүрлi жанр бағытындағы көптеген театрлар: опера және балеттен бастап, қуыршақ театрына дейiн бар. Ал, қалада күнi бүгiнге дейiн оперетта өнерi жолға қойылмаған. Классикалық жанрдың жеңiл әуендерi қала аудиториясында қажеттiлiгi айқын. Мүмкiндiгi үлкен тұрақты мамандардың шығармашылық топтары: режиссерлар, хореографтар, дирижерлар, қазiргi кезде әрқайсысы өз беттерiнше жұмыс iстеуде. Қарағанды қаласында бұрыннан музыкалық комедия театры болғандықтан, оны қайталамай, Алматыда қалалық Мюзик-холл құрған дұрыс. Оны ұстауға бiр жылға 30 млн. теңгеге жақын қажет. Бұл үшiн акционерлiк қоғам "Iскердiң"» Әуезовпен Төле би көшесi қиылысындағы жиһаз орталығы орналасқан мәдениет үйiн қайта жабдықтаса болады. Осы ғимаратта 20 жыл бойы, халық музыкалық комедия және балалар опера театры жұмыс iстеген, және де ғимараттың акустикасы театрға қажет стандартқа сай келедi. Алматы Мюзик-холлы Алматы қаласы Қазақстандағы мәдениет астанасы екенiн тағы бiр паш етiп, абыройын көтередi, жаңа экономикалық жағдайда мемлекеттiк мәдени тәжiрибе орталығы екенiн танытады. Театрлардың алдына қойған үлкен мәселелерiнiң бiрi жаңа спектакль дайындап шығару. Бiр айта кететiн жәй, Президент Н.Ә.Назарбаев 1999 және 2000 жыл "Мәдениеттi қолдау жылы"»- деп атаса да, Алматы қаласының театрлары бiрде-бiр спектакль қоюға бюджеттен бiр теңге де алған жоқ. Осыған қарамастан әр театр бiр жылда 2-3 жаңа спектакль қоюда, оған кететiн қаржы 1-1,5 млн. теңге, ал тарихи тақырыпқа бiр спектакль қою үшiн 4 млн. теңгеге дейiн қажет. Спектакльдарды сахнаға шығаруға көп күш кетедi: ескi сахна көркiн қайта жабдықтау, өз материалынан костюмдер тiгу; қаражат iздеп көп мекемелердiң және фирмалардың табалдырығын тоздыруға тура келедi. Қалыптасқан жағдайдан шығу үшiн және театрдың бүгiнгi мүшкiл халiн ескере отырып әлемдiк елдердiң iс-тәжiрибесiне сүйенiп, 2001 жылы қала бюджетiне 30 млн. теңге қосымша қаржы салуы қажет. Қала әкiмшiлiгi жеке спектакльдерге, атаулы күндерге, тарихта аты қалған атақты адамдарға арналған спектакльдерге және аламтылық өнер адамдарына өнер жол сапары гастрольге шығуына, яғни белгiлi бiр мақсатқа жұмсалатын қаржы бөлiнуi керек.

1.3.2. Киноқызметi: Мiндеттерi және хал жәйi Қалалық кино жүйелерде ерекше құрылымдық өзгерiстер болуда. Осы салада қала әкiмшiлiгiнiң саясаты киноөнерi ғимараттарын қайтадан қалпына келтiруге бағытталған. Қазiргi кезеңде Алматыда 9346 орындық 19 кинотеатр бар. Оның 5-уi жекеменшiк иелiгiнде ("Арман","Алатау","Искра", "Сары-арка","Номад"). Олар қайта жабдықталып, жоғары класты кино және дыбыстау аппараттары қойылып, Алматы көрермендерiнiң ХХ ғасырға сай талабына сәйкестендi. Мемлекет жекеменшiгiнде 3 кинотеатрға күрделi жөндеу өткiзiлдi. 1990 жылға дейiнгi болған 18 кинотеатрдың қазiргi уақытта 7-де ғана фильмдер көрсетiледi. ("Арман","Искра","Алатау","Сары-арқа","Қазақстан (1 зал", "Шұғыла", "Юность"). Жеке меншiкке берiлген 15 кинотеатрдың 5-уi ғана өз саласы бойынша қызмет көрсетедi. Қалғандарына кафе, ресторан (400 орындық к-тр "Экран", 500 орындық к-тр "Октябрь") ал "Юбилейный"» кинотеатры ғимаратын тұрғын үйге айналдырды, 400 орындық "Мир" кинотеатрын қойма ретiнде пайдалануда. 300 орындық "Чайка"»400 орындық "Спутник"» кинотеатрлары жұмыс iстемей жабық тұр. "Қазақстан"»кинотеатрының бiр залы бильярд залы болып қайта жабдықталып, ал орталық саяжайдағы "Родина"» кинотеатры iстен шыққан. Кинотеатрлардың репертуарына талдау жасаған кезде, америкалық фильмдер прокаты белсендi өтуде. 1998-2000 ж. аралығында 77-ден тек қана 4-уi "Қазақфильм"»студиясы, 3-уi Россиялық киноөнер кәсiбi, 2 Италия және 68 США-нiкi екенi белгiлi болды. Сондықтанда мемлекет және қала мүддесiне қажеттi кино және видеофильмдердi ашық түрде көрсету үшiн берiлетiн рұқсат қағаздарды, сол туралы заңдағы баптарға өзгерiс енгiзу; - қала қаражатының Қазақстан киномотографистер фильмдерiнен қалалық киноқорын, рухани және отаншылдық тәрбие беретiн, балаларға арналған "Қазақстан - 2030"»бағдарламасының стратегиялық дамуындағы салауатты өмiр салтын насихаттау; - Кинотеатрларға шетелдiң репертуарларын жалға беруге қайтарымдылық көрсеткеннен гөрi қазақ тiлiнде, отандық өндiрiстiк, балалар және отаншылдық тақырыбындағы фильмдердi көбiрек ұсыну керек. - Шарттарын бұзған жекешелендiрiлген кинотеартлардың жұмыстарын қайта қарап, бастапқы әрекеттерiне қайтару. - "Искра"»және "Қазақстан"»(2 залы) кинотеатрында арнайы тақырыптарға арналған фильмдердi көрсету праволарын қайта енгiзудi ұсыну.

1.3.3. Жаңа бағыттағы кiтапхана iсi Қазiргi таңда Алматы қаласында Республикалық - 101 кiтапхана, (4-еуi мәдениет комитетi жүйесiнде, 6 кiтапхана ведомство қарамағында), 23 жергiлiктi, 1 облыстық мектеп және жоғарғы оқу орындарының кiтапханалары бар. Қазақстандағы кiтапхана iсiнде Ұлттық кiтапхана (ҰК) жетекшi орын алатынын ерекше атап өткен жөн. Кiтапхана қоры 100-ге тарта әлем халықтары тiлiнде, 5,5 млн. онда карталар жинағы, ноталар, дыбысқа жазылған, сирек кездесетiн кiтаптар, диссертациялар, журналдар, және т.т. бар. Кiтапханалардың барлығына тән қиындыққа қарамай, 1999 жылы Ұлттық кiтапханада 8 мың теңгеге оқырмандардың қазiргi сұранысына сай басылымдардың электрондық залы ашылды. Мұнда, оқырмандар ақпараттық хабарламаны әлемдiк деңгейде Интернеттен және электрондық таратушы жүйеден пайдалана алады. Ғылыми көрсеткiштер, анықтамалық-библиографиялық құралдар, Республикалық құрама каталог "Казахстаника"»басылып шығып тұрады. Кiтапхана халықаралық байланыста қызмет iстейдi және АҚШ, Индия, Ұлыбритания, Франция, Египет, Турция, т.б. әлем елдерiмен кiтап алмасады. Кiтапханалардың негiзгi қызметi N№3-таблицада көрсетiлген. Орталықтандырылған кiтапханалар жүйесi (ОКЖ) 1984 жылы ұйымдастырылған 1995 жылы 49 кiтапхананың жалпы кiтап қоры 1.663 мың дана кiтап және 143.3 мың оқырманы болды. Қазiргi уақытта кiтапханалар жүйесiнде 85,7 мың оқырман, кiтап қоры 1 343,1 мың дана кiтап. ОК жүйесiндегi 23 кiтапхана мына аудандарға бөлiнiп орналасқан: Алматы ауданында - 3 кiтапхана Әуезов ауданында - 2 кiтапхана Бостандық ауданында - 3 кiтапхана Жетiсу ауданында - 4 кiтапхана Түрксiб ауданында - 5 кiтапхана ОКЖ бүгiнгi күнi Алматы қаласы оқырмандарының сұранысын қанағаттандыра алмай отыр. Соңғы жылдары кiтапханалар жүйесi 5%-ке қысқарды. Кiтапхана жүйесiнiң даму нормативi бойынша қаланың Алмалы ауданында 10 кiтапхана, Әуезов ауданында - 13, Бостандықта - 11, Жетiсу ауданында - 6 және т.б. болуға тиiс. Жыл сайын кiтап қорының саны да, сапасы да төмендеп барады. Соңғы жылда кiтап қоры 218,5 мың данаға азайды. 1996-1997 ж.ж. қысқартылу науқанынан 10 кiтапхана жабылып, 9 кiтапхана тұрғын үй қорына берiлдi, ал 7-сi жекешелендiрiлдi, оның 4-еуi өз профилiн сақтап қалды. Қала кiтапханаларының проблемасы бiреу-ақ, ол кiтап қорын толықтыруға, жаңа жабдықтар алуға қаражат жоқтың қасы, осыдан барып кiтап беру көлемi төмендейдi. Қазақстан үшiн орны ерекше үлкен мәдени орталық Алматы қаласының кiтапхана ұжымдары, қазiргi оқырмандардың биiк талғамын ескере отырып, бұрыннан қалыптасып қалған құрылымын қайта қарап, жаңа заман талабына сай жұмыс iстеуi керек. Кiтап қорын бөлгенде "аздап болса да бәрiне де жетсiн"»- деген принциптен арылуы керек, ол қаражатты бөлiске түсiрiп, шашыратуға соқтырады, кiтаптардың өзiне қажетiн де, қажет емесiн де алуға мәжбүр етедi. Мұның орнына арнайы қазақ тiлiндегi әдебиеттерге мамандандырылған кiтапханасының iс-тәжiрибесiн қолдана отырып және әрi қарай арнайы кiтапханалар болып құрылса, барлық анықтамалық әдебиеттердi сақтауда белгiлi бiр бағытқа назар аударатыны сөзсiз. Қалалық ОК жүйесiнде өзгерiс енгiзуге мына келесi ұсынысты берiп отырмыз. 2001-2003 ж.ж. аралығындағы қысқартылудың қорытындысын қайта қарап, 6 кiтапхананы жаңадан ашу керек: Әуезов ауданында - 2, Жетiсуда - 1, Алмалыда - 1 Бостандық ауданында - 1 Түрксiб ауданында - 2. Оқырмандардың әр алуан тапсырысын ескере отырып, мына бағыттарда арнайы кiтапханалар: - Алматы тарихы және өлкетану кiтапханасы; - Ағартушылық әдебиет және қазақстандық отаншылдыққа тәрбиелеу кiтапханасы; - Адамгершiлiк және эстетикалық тәрбие кiтапханасы; - салауатты өмiр салты кiтапханасы; - Жанұя кiтапханасы. Қалада қызмет iстейтiн мекемелер және жоғарғы оқу орындарының 40 кiтапханасы оқырман қалалықтардың және қонақтардың тапсырысын мүмкiндiгiнше толық қанағаттандыра алады. Кiтапханалар жүйесiнiң жаңа моделi барлық кiтапханаларды байланыстыратын бiрыңғай және ақпараттық компьютерлiк орталық құрғанда ғана жақсы нәтиже берерi сөзсiз. Бүкiл кiтапханалық жүйенi жаңа оргтехникамен жабдықтау үшiн барлығы 5 млн. теңге керек.

1.3.4. Мұражай және мұражай қызметi Қазiргi уақытта Алматы қаласында 32 мұражай және 20 галлерея iске қосылған (Таблица N№4). Олар бағытына қарай 12 тарихи, 25 көркемдiк, 2 тарихи-жаратылыстану, 7 мемориал (есте қалдыру), 5-техникалық, 1 балалар мұражайы болып бөлiнедi. Бұл мекемелердiң 13% республикалық бюджеттен, 38% мемлекеттiк басқару мекемелер жүйесi бюджетiнен, 48% жекеменшiк көзiнен, оның 2% ғана қалалық бюджеттен қаржыланады. (Алматы тарихи және қайта құру мұражайы). Мұражайларға безендiру және бейнелеу шығармаларын, құнды заттарды алу үшiн қаржы жоқ. Алматы қаласындағы көптеген мұражайлардың техникалық тұрмыс жағдайын жақсарту, жабдықтар алуға, өңдеу жұмыстарын жүргiзуге үнемi қаражат жетпейдi. Мұражай қызметкерлерiнiң табыстары өте төмен қалпында. Мұражайлар Алматы саяхатшылар орталығы ретiнде өзiне тартуына қарамастан, қала және Республикалық бюджеттер (қаржыландыру) мұражайларға бiрiгiп қолдау беру мәселелерiн әлi шешпей отыр. Атап айтқанда, қала мұражайының жалпы проблемасы мынадай: Қазiргi өмiр талабына сай аудиовизуалды аппараттарды көркемдеп, көшпелi мәдени және тарихи ескерткiштердi өңдеу базасының төмендiгi. Көркемдiк шығармалар мен мұражай қорларын дайындау үшiн стандартсыз жабдықтар жасап шығаратын өнеркәсiптiң жоқтығы, альбом, буклеттер, болашақты бағдарлау, ғылыми еңбектер шығаруда қиыншылықтар туып отыр. Мұражайлар үшiн басты шешiлмей жатқан мәселе ғимарат үйi. Тек қала мұражайларының 28%-i ғана жеке қора жайда орналасқан. Олардың көпшiлiгi аулаларын қоршау және жарықпен безендiрудi қажет етедi. Көрме қойылымдарының сақталуын қамтамасыз ету үшiн жаңа үлгiлерге сай кондиционерлер, ауа жұтқыш және жаңғыртушылар үшiн сорғыштар, мұражай қорларын сақтайтын бөлмелерде ауаның ылғалдылығымен, температурасын бақылайтын құралдар болуы керек. Киiз және матадан жасалынған заттарды жәндiктер мен зиян келтiрушiлерден сақтау үшiн уландыру камералары керек. Жаңа талапқа сай бейнебайқаушы мен сигнал жүйесi қажет. Мұражайлар қызметiне жаңа технология аз мөлшерде енгiзiлген: 17% компьютер, одан да аз "Wеb"»- беттерi мен "Интернет" жүйесi бар. Алматыда мұражай iстерiн дамыту үшiн iстелiнетiн жұмыстар: - Алматы қаласы мұражай iсiнiң белгiлi бiр жүйеде дамуын және "Алматы мұражайы ХХI ғасырға"»атты бағдарлама жасау; - Бiршама мұражай мекемелерiн Алматы қаласының жекеменшiгiне, ал кейбiреуiн Орталық көрме залының еншiсiне беру туралы сұрақты жетiлдiру; - Алматы қаласы жоғарғы оқу орнының бiрiнде мұражай тану қызметкерлерiн дайындайтын мамандандырылған кафедра ашу; - "Бизнес-инкубатор"»базасының жанынан мұражайларға жабдықтар шығаратын және жөндеу жұмысымен айналысатын өнеркәсiп ашу; - жекеменшiктегi мұражай мекемелерiн келiсiм шарт бойынша қамқорлық көрсету үшiн қаланың үлкен өнеркәсiптерiне бекiтiп беру. - Мұражай сараптамасы және жобасымен айналысатын қалалық лаборатория ашу.

1.3.5. Қалалық ортаның қалыптасуы Оңтүстiк астананың келбетi, оның архитектуралық ерекшелiгi. Қала аймағында барлығы 115 тарихи сәулет алып өнер ескерткiштерi орналасқан. Оның 31-i республикалық және 83-i жергiлiктi мағынада. Соңғы 42-сi сәулет ескерткiшi, 29-i алып өнер, 12-тарихи ескерткiш. Қала аймағының Төле би - Қонаев - Гоголь - Зенкова көшелерiнiң шаршысына 1993 жылы Алматы мемлекеттiк тарихи-сәулеттi және еске алу қорығы статусы берiлдi. Қалалықтарды, әсiресе өсiп келе жатқан жас ұрпақты отаншылдыққа тәрбиелеуге, өткен тарихи мұраларымызды есте сақтауда тарихи алып ескерткiштердiң маңызы өте зор. Егер, бiз Алматы мәдениет орталығы болсын десек, бiзге тарихи көп ескерткiштердiң iшiнде өнер қайраткерлерiне көңiл бөлiнбейтiнiн айта кету керек. Ұлттық мәдениетке, өнерге, еңбектерi сiңген Е. Брусиловский, А. Жұбанов, Л. Хамиди, М. Мақатаев, А. Затаевич, Ш. Қалдаяқов сынды, т.б. өнер алыптарын бiзге еске алуға тұрмай ма? Алып өнерге тек қана ескерткiштер емес, мүсiн, кескiндеме,.. ғимараттарды саяжайларды және гүл алаңын, әдемiлеп өнер туындыларымен безендiрiлген құрылыс әшекейi де жататынын айта кеткен жөн. Мысалы, қаланың iшкi бейнесiн бұзып тұрған ғимараттардың сұрықсыз сыртын мағыналы етiп, көркемдеп әшекейлесе де болар едi, әлемдегi көп қалаларда осылай етiлген. Осындай бастамаға халықаралық "Азия дауысы"»конкурс сынды өтiп жатқан балалар суретiнiң бәйгісi негiз болды. Екiншi жыл - оны жеңiмпаздары "Медеу"»алаңының шөңке төселген көше жақ бетiн әшекейлеуге құқық алды. Неге, бiр кезде тiрi гүл-өсiмдiктерi мен саяжайлары, демалыс алаңдары және де көше алаңқайлары өрiлiп әшекейленген Алматының«"гүл-қала" атандырған даңқын қайта жандандырмасқа. Бүгiнгi күнi қала көшелерiн жөндеп-жабдықтау, ғимараттардың әшекейлi көрiнiсi заман талабына сай құрылыс материалдарымен жасалған, бәрi жақсы. Бiр өкiнiштiсi - қазақтың ұлттық нақышы ескерiлмеген. Осындайда табандылық танытып, жаңаның тартымды жағы, адамдар сезiмiнiң ойлау жүйесiне, қазақстандық ұлтжандылық туғызуына мүдделi болуымыз керек. Осы мақсатпен қалалық мәдениет басқармасында арнайы көркемдiк-сараптау кеңесiн құрып, Қазақстан Республикасының "Мәдениетi туралы", "Тiл туралы"»Заңдарының мекеме және өнеркәсiп ономастикасына көркемдiк безендiруге мiндеттi түрде қорытынды шығарып беруге құқық берiлуi керек.

1.3.6. Мемлекеттiк емес мәдени секторының дамуы Қала өмiрiнің елеулi өзгерiстерi бос уақытты өткiзу индустриясының дамуы арқасында болып отыр. Жеке секторлардың мәдени жұмысы ең алдымен көңіл көтеретiн қызметтердiң ассортиментiн көбейтуге және отандық бос уақыттың индустриясын дамытуға бағытталған. Бүгiнгi таңда қалада мемлекеттiк емес секторларда 20 сурет галереясы, 26 түнгi клубтар мен дискотекалар, 4 аттракцион паркi, 5 театр, 5 музей, 12 казино, 19 кинотеатр, 24 ойын автоматтары клубы, 4 боулинг орталығы және басқа да мекемелер жұмыс iстейдi. "Ерке", "Айя - Мир фантазия","Ақ бота"»жеке нүктелерi көңiл көтеретiн дағдылы демалыс орындарына айналып отыр. Қалалық мәдениет және демалыс саяжайлары жеке структуралардың басқаруына беру тәжiрибесi өзiн ақтады. Мұнымен қатар, мынадай проблемалар туындап отыр: шетелдiк көңiл көтеретiн аттракциондар сатып алу, құру, жабдықтау және оның сыртқы безендiрiлуi арқылы қала тұрғындарының, әсiресе балалар мен жасөспiрiмдер санасында вестерн түсiнiктерi тез қарқынмен дамуда. Қала парктерiнiң арасында қазiргi өмiр талабына сай бiрде-бiр ұлттық үлгiде безендiрiлген аттракцион жоқ. Мемлекеттiң саяси приоритеттерiн осы арада басқа органдарының деңгейiнде қажеттi түрде қамтамасыз ету керек. Осы жағдайға байланысты "Диснейленд" жолына елiктемей Қазақстан халықтарының фольклорлық стилiне, негiзiне қарап, "Алмагүл" ықшам ауданында көңiл көтеретiн "Оңтүстiк"»паркiн ашу туралы жұмыс басталсын деген ұсыныс бар. Iшкi сыртқы инвестициялар, сонымен бiрге олардың негiзгi бөлiмi Алматы зауытының бiр базасында отандық аттракцион өндiрiсiн және парк жабдықтарын құрылуына бағытталып, келешекте ел iшiнде және Орта Азия елдерiнде сатылып, заттарының шығынын толтыратын қаржы механизмi болып есептеледi. Қаланың әлеуметтiк-мәдени инфрақұрылымының өркендеуiне жеке секторлар ең алдымен мынадай маңызды орында болу керек: - қосымша инвестицияларды мәдениетке тарту мүмкiндiгi болу; - халықтың бос уақытын толық қамтуда қызметтiң жаңа әдiс түрлерiн дамыту; - мәдениет өнiмдерi және қызмет көрсету салық үшiн түсiнiктi және оның таңдау мүмкiншiлiктерiн кеңейту; - мамандандырылған мәдениет қызметкерлерiне қосымша жұмыс орындарын ашу. Сонымен қатар, мәдениет саласындағы мемлекеттiк емес құрылымдардың жұмысы реттеушi заңның жоқтығынан қиынға соғып отыр. Осы сферадағы қызметтер түрлерiнiң ҚР Президентiнiң "Лицензияландыру жөнiндегi"» Жарлығына кiрмеуiнен, отандық нарық оның iшiнде Алматы бүгiнгi күнде төменгi сапалы және мәдени өнiмдердi шығарып сату қорғалмаған. Бұл бiр жағынан, тұтынушылардың жоғары сападағы мәдени тұрмысқа қажет өнiмдердi алуға құқығының бұзылуына әкеп соғады. Басқа жағынан қарасақ, кино, бейне және аудио-өнiмдерiн шығарушылардың авторлық құқықты бұзуына, әлбетте, халықаралық мәдени қарым-қатынасты қиындатады. Жоғарыда көрсетiлгендей бұдан басқа да алматылықтардың санасындағы белсендi жаңашылдық, әсiресе жастарға Қазақстан Республикасының Конституциясына "Мәдениет туралы", "Тiл туралы"» Заңдарға Президентiмiз Н.Ә.Назарбаевтың "Қазақстан - 2030"» стратегиялық даму мақсатындағы арнауына қайшы келедi. Алматыдағы шетелдiк орындаушылардың концерттiк жоспарларын ретке (тәртiпке) келтiру қажет. Түнгi клубтардың қызметi бiздiң саясатымыздың қатынасына қарай қатаң корректировканы талап етедi. Тiптi, осы мекемелердiң аты-жөндерiнiң өзiнде қазақтың ештеңе жоқ: "Колизей", "Рэд Энд Блэк", "Уайт холл", "Манхеттен", "Голливуддиско", "Адмирал Нельсон", "Текила сантраз", "Гаван-клуб", "Майттаун"»және т.б. тiптi, iшкi безендiруi мен бағдарламасының мазмұнынын айтпағанда, Алматы көшелерiнiң атын өзгерту қалаға өзiндiк (колорит) нақышын бердi, оған Кеңес дәуiрiнде ие бола алмаған. Алайда, қазiргi уақытта қала бейнесi түнгi клубтардың, дискотека, мейманханалардың аттарының шет тiлде болуына байланысты тағы да жоғалып кетiп отыр. Iшкi iстер органдары қызметкерлерiнiң ресми емес мәлiметтерiне орай, түнгi клубтар мен дискотекалар жасөспiрiмдердiң есiрткi қолданылатын негiзгi орыны болып табылады. Отандық мәдениеттi қорғау мақсатында және бәсекелестiктi дамытуда заңды түрде Президенттiң "Лицензиялау туралы"»Жарлығына өзгерістер енгiзiлуiне дейiн, қажеттi түрде Әкiмнiң шешiмiмен қаржылық етiп отырған субъектiлерде ұлттық нақышпен безендiрiлуiн, сонымен қатар қаладағы мәдениет басқармасына Алматының саяси-мәдени келбетiн қалыптастыратын, сараптау-дизайн және ғимараттар мен жарнамаларды безендiрулердiң мазмұнын басқаратын Қазақстан Республикасының заңына сай келетiн көрiнiстердi көрсетуге мiндетi бар, тұрақты қызмет ететiн кеңес құруға ұсыныс жасау қажет.

1.3.7. Фестивальдық тәжiрибенiң одан ары дамуы Әртүрлi мекемелер, фестивальдар, мерейтойлық iс-шаралар, ұлттық және халықаралық конкурстар өткiзуден Алматыда айтарлықтай тәжiрибе жинақталған. "Азия дауысы", "Қазақстан әлемдiк балет жұлдыздары", "Ақ жол", кинофестиваль "Евразия"»дәстүрлi фестивальдарға айналды. Жаңа фестивальдар, "Алматы - моя первая любовь", "Бозторғай"» көпшiлiк арасына кеңiнен тарай бастады. Бұл iс-шаралар демеушiлiк қаржыландырумен өткiзiлiп жүр. Сонымен бiрге, қаладағы кейбiр iс-шаралар, "Қазақстан - 2030"» басымдық бағдарламасын сезiмдi түрде қабылдауға, аудиторияға қазақстандық патриотизм рухын беруге тәрбиелiк-көркемдiк мазмұны жағынан үлкен жауапкершiлiктiң қалыптасуына ықпал жасау үшiн өзiндiк жаңарту талап етiледi. Ұлттық мерекелер "Наурыз", "Тәуелсiздiк күнi" басқа да аталып өтілетiн елiмiздегi тарихи даталарды өткізуде, жарнамаға эфирлiк уақыт жеткiлiксiз бөлiнiп отыр. Бұл жағдай халықтың тарихын, ұлттық мәдениетiн насихаттауға бағытталған iс-шараларды өткiзу жарнамасына да байланысты, осындай iс-шаралар өткiзумен айналысатын көптеген отандық ұйымдардың қалалық безендiрудiң жоғары тарифiн төлеуге мүмкiндiктерi жоқ. Қалалық мәдениет басқармасының тарапынан жұмысты үйлестiре және ұйымдастыра жүргiзу мақсатында Алматы қаласына Қазақстанның фестиваль астанасы деген статусын бекiту үшiн тұрақты iс-шаралардың тiзiмi әзiрленiп бекiтiлген. Тiзiмге кiрмеген, мiндеттi түрде қалалық мәдениет басқармасымен келiсiп, ұйымдастырушылар тарапынан қонақтар алдында қала абыройына нұқсан келтiрмеу, азаматтар қауiпсiздiгi үшiн қоғамдық тәртiптi сақтау, ұлттық, дiни, рулық басымыдылықты насихаттау және үгiттеушiлердi болдырмау ретiнде iстелiнетiн iс-шаралар мiндеттi түрде қалалық мәдениет басқармасымен келiсуiн ұйымдастыру керек. Бұдан басқа отандық мәдениет пен тарихты насихаттауға бағытталған iс-шара жарнамасының барлық түрiне дифференциалды тарифын бекiту керек. Осы айтылған мәселеге мемлекеттiк саяси мән бере отырып, қалалық Мәдениет басқармасының фестивальдар және концерт-гастрольдiк қызметiн реттейтiн бөлiм ашылу керек.

1.3.8. Басқару құрылымын (структурасын) жетiлдiру Алматы қаласының мәдениет саясатын iске асыру 7 қызметкерi бар қала әкiмшiлiгiндегi қалалық мәдениет басқармасының мiндетiне жүктелiп отыр. Аудандық әкiмшiлiктерде арнайы мәдениетке жауапты бөлiм жоқ, олардың мiндетiн әкiмшiлiктегi iшкi саясат бөлiмiнiң мамандары қоса атқарып отыр. Егер, салыстыратын болсақ, 300 мың халқы бар Астанада қалалық мәдениет басқармасы 25 адамнан тұрады; Қарағанды мәдениет департаментiнде, ақпарат және келiсiм - 28 адам, Жамбыл облыстық мәдениет басқармасында - 19 адам. Әрине, 1 млн. 300 мың халқы бар Алматы қаласында әлеуметтiк мәдениет саласында 7 адамнан тұратын Мәдениет басқармасының шамасы келедi деп айту қиын. Бүгiнгi күнi инфрақұрылымның кеңейген шағында мәдени қызмет көрсетудiң жан-жақты дамуы кезеңiнде жекеменшiк және мемлекеттiк мекемелерге әлi де норма, заң механизмiне сәйкестелмеген байланысты басқару структураларын (реформалау) өзгерту бағытының төмендегi функцияларын күшейту қажет: - мәдени мекемелердiң және басқа да бос уақытты өткiзудiң жекеменшiк түрлерiн үйлестiре ұйымдастыруын жөнге келтiру мақсатына байланысты; - қаладағы әлеуметтiк мәдени қызметтiң көркемдiк-эстетикалық мазмұнын талдап, байқап және жоспарлау; - нарықтық қатынасқа байланысты шаруа субъектiлерiнiң нәтижелi бейiлде қызмет жасау мақсатымен экономикалық нұсқасын әзiрлеу; - қалалық кеңiстiкте бос уақытты мәдени пайдалану қызметiнiң жаңа түрлерiне, ұлттық технология мен осы заманға сай жаңа жолдарын iске асыруға инновациялық жаңалықтар енгiзу. Жоғарыда айтылғандай қалалық мәдениет департаментiнiң деңгейiнде мынадай бөлiмдерi бар: кiтапхана және бос уақытты мәдени өткiзу жұмысы жөнiнде ескерткiштердi қорғау және мұражай iсi жайлы, фестиваль концерт-гастроль қызмет көрсетуiн ұйымдастыратын, жоспарлы экономикалық бөлiмдерi бар қалалық басқару структурасын ашуға болатындай вариант ұсынамыз. Аудандық әкiмшiлiк деңгейiнде мәдениет саласына жауапты бiр қызметкер тағайындау қажет. Мәдениет департаментiне статусы қаладағы ұйымдастырып өткiзетiн iс-шараларды, фестиваль, мерекелер өзiнiң мәдениет саясатының алдағы мәселелерiн шешуге және де демалыс мекемелерiндегi авторлық құқық сақтауды бақылайды, қаладағы эстетикасын қалыптастыруда; кiтапхана медиоколлектор мәселелерiн шешуге мүмкiндiк алады.

3. Мақсаттары мен мiндеттi Стратегиялық мақсаттар: Алматы қаласының мәдени саясаты бейнесiн қалыптастыру алматылықтардың рухани-мәдени дамуын қамтамасыз ету, инфрақұрылымды мәдени-әлеуметтiк жылдам дамудың бағдарламасы болып саналады. Мiндетi: - Алматы қаласының қазiргi бар мәдени инфрақұрылымын сақтау және оған көмек көрсету; - жаңадан ашылып жатқан объектiлер көмегiмен қаланың әл-ауқаты және парасатты мәдени орталықтарын толық пайдаланып, оны ары қарай жандандыру; - республикалық және мекеме есебiндегi кейбiр объектiлердi муниципальді жекеменшiкке өткiзу. Мысалы, ДК ОА, "Iскер"»ғимараты, орталық көрме залы; - республикалық, облыстық өзiн-өзi басқаратын мекемелердiң мәдени-демалыс орталықтары өзара байланыста қызмет етуiн енгiзу; - мәдени демалатын орталықтарда өткiзiлетiн шаралардың тәрбиелiк - көркемдiк жағына көңiл бөлiп, жаңалық енгiзу; - Алматының ерекше әсем келбетiн белгiлi мақсатпен қалыптастыру; - жекеменшiктегi мәдени-демалыс орталықтарын, барлық жекеменшiк орталығын, сонымен қатар көңiл көтеретiн кәсiпорынның өнеркәсiбiн шоу-бизнестерге кәсiпкерлiк қатыстыру және оны iске асыру; - қаланың шет аудандарындағы саяжайларды жабдықтау үшiн отандық«өнеркәсiп техникаларының дамуын жоспарлау; - ұйымдастыра басқару құрылымдарын жетiлдiру, түсiм және шығын кiрiстерiн жоспарлау органдарының қызметiн кеңейту; - аймақтық қаржыландыру ережесiн (норматив) құру, мәдени бос уақытты өткiзу саласындағы мекемелер қызметiне рұқсат беру; - жолсапар (гастроль) iс-тәжiрибесiн жолға қою; - шоу-бизнес жабдықтарын және отандық аттракциондар шығаратын құрылымдар ұйымдастыру; - ұлттық кәсiпшiлiк заттары, кәде-сый (сувенир) шығаратын өнеркәсiптер ашу; - көңiл көтеру және бос уақытты нәтижелi өткiзудi ұйымдастыратын жоғары мамандандырылған кадрлар (қызметкерлер) дайындау; - жақын және алыс шет елдер мекемелерi және ұйымдарымен бiрге жұмыс iстеудi дамыту.

4. Бағдарламаны жүзеге асырудың негiзгi механизмi

4.1. Қаржы көзi және оған қажеттi күш Мәдени инфрақұрылымдарды дамытудың негiзгi қаржы көзi серiктестiк және қаржының аралас түрi, мемлекеттiк қолдаудың көп жүйелiгi және мәдениеттi жан-жақты қаржыландырудың жолын iздеу. Екiншi мiндет - субъектi бюджетiнiң тәуелсiздiгi және мәдени инфрақұрылым объектiсi шығармашылық потенциалдық iшкi күшiне шабыттандырып, ынталандыру, бюджеттен тыс қаржы көзiн және де мемлекеттiк жеке аралас қаржының түрiн қарастыру. Қаржы көзiнiң үшiншi мiндетi: тiке қаржыландыру түрiнде: а) Трансферттi түрiндегi белгiлi бiр мақсаты, мәдениеттiң дамуының ұлттық және муниципальдік бағдарламасы. б) Тендермен жеңiп алынған белгiлi бiр айқын бағытта бөлiнген көңiл көтеруге және демалуға қажет өнеркәсiптi дамыту, мәдениет ұжымының гранты болып табылады. в) Жас таланттарды ашу және қолдауға жеке грант бөлу. Жоғарыда аталған қаржыландыру мүддесi Алматының туристiк және әлеуметтiк ортасына шетелдiк, отандық инвесторларды көптен белсендi тарту; көпшiлiгiне мәдениет қызанысына кең жол ашу, халық таланттарының шығармашылығын дамытуға қала тұрғындарының мәдени-ағартушылық көмегi. 2001-2003 жылдар аралығындағы iшкi құрылыстың бөлiнген қаржысы және бөлiске түскен қатынасы (республикалық + жергiліктi) мәдени инфрақұрылымның дамуына қолдауды мынадай басымнан тұруы керек: - жалпы халықтық мағыналы мәдениет ұжымдарын қолдау (театр, мұражай, кiтапхана); - қаланың шет аудандарындағы көңiл көтеретiн демалыс инфрақұрылымдарды дамыту (фестиваль, акция, алқалы жиын); - жаңа таланттарды қолдау және өнердегi орындаушылық шеберлiктi жетiлдiру; - жастардың мәдени ынтасын көтеру, қолдау; - көңiл көтеруге және демалуға қажет өнеркәсiптi дамытуға бөлiнген қаржы шығынының статьясын бiртiндеп қысқарту көзделiп отыр, өйткенi, қазiргi мәлiмет бойынша олар шыққан шығынды өздерi өтейдi және пайда да түсiре алады.

4.2. Салық салу жүйесi Алматы қаласының мәдениет инфрақұрылымының өркендеуi және оның қызметiндегi кiрiстiң қалыптасуы бұл шығармашылық қызметтiң ерекшелiгiн, қоғамдағы маңыздылығына және оның нәтижесiнiң ұдайы өндiрмейтiндiгi, салық жеңiлдiгiнiң саясатына көбiнесе тiкелей байланысты. Европа елдерiндегi тәжiрибе мынаны көрсетедi: Бельгияда өнер саласында НДС 19-дан 6% төмендетiлген, Италияда тарихы-мәдени мұраларды қайта өңдеу жұмысында ноль процент қаралады. Бұл жоспарда салық жеңiлдiгiн кiргiзiп және де көңiл көтеретiн бос уақытын өткiзетiн өндiрiстен тiкелей салық түсуi қажет. Бұл үшiн Мәдениет департаментi жанынан Алматының мәдени әлеуметiнiң даму қорын ашу керек. Бұл жерде тағы да Францияның киноөндiрiсiнде кездесетiн салық төлеушiлердiң салық базасының кiрiс салығын салғандағы инвестицияны игеру тәжiрибесi берiлген. Мысалы заңды мекемелер салық салу кiрiсiнiң 50% инвестициясын, киноөндiрiсiне аударуға, ал жеке адамдар - 108% өздерiнiң кiрiсiн, егер ол 25% кiрiсiнен аспаса мүмкiндiктерi бар.

4.3. Инвестицияларды тарту Алматы қаласының мәдениетiн дамытуда алдағы уақытта ең маңызды жүйе - инвестицияны тарту. Инвестиция тартудың негiзгi екi (түрi) формасы: - бiр жолы негiзiнен инвестициялау; - қайтару негiзiнде ұзақ мерзiмге инвестициялау; Алматының тарихи-мәдени мұраларына, сәулетiн жөндеу. Жұмыстарын жүргiзу кезiнде, бiр жола инвестиция формасы келедi. Ұзақ мерзiмге қайтару инвестициясы қаржы салуды болжайды. - Көңiл көтеретiн, бос уақытты өткiзетiн индустрияның ұйымдастыру, өркендеуiн ұлттық аттракционды, аквапарк және парктердi т.б. жүйелердiң жабдықтарын өндiруiн құру үшiн; - қолөнер және халықтық кәсiптiң өркендеуiнде; - ұлттық аукциондардың орнығуында; - жабдықтау өндiрiстерiнiң бос уақытын өткiзетiн, көңiл көтеретiн сферада жабдықтау өндiрiсiнiң базасын құруда.

5. Күтетiн нәтижемiз Бағдарламаның орындалуы Алматы қаласының инфрақұрылымының мәдени сақтауын қамтамасыз етедi және қаланың мәдени ортасындағы бар парасаттылықты пайдалана отырып, әл-ауқатын көтеру, оны жаңадан енгiзген объектiлер арқылы iске асыру; - республикалық, облыстық және муниципальдік мекемелердiң демалыс орындарының өзара байланысты қызмет жасауын енгiзу; - мәдени демалатын орташа өткiзетiн шаралардың тәрбиелiк-көркемдiк жағына баса көңiл бөлiп, жаңаша жұмыс iстеу; - Алматының әсем бейнесiн ерекше етiп белгiлi бiр бағытта қалыптастыру. - мемлекеттiк саясат - "Қазақстан - 2030-ды"»iс жүзiне асыруда жекеменшiк мекемелерiнiң демалыс мәдени ортасының барлық түрiн, сонымен қатар көңiл көтеретiн өнеркәсiп кәсіпорны, шоу-бизнестi қалыптастыру; - қаланың шет аудандарындағы саяжайларды жабдықтау үшiн отандық өнеркәсiп техникаларының дамуын жоспарлау. Ескерту.(Таблицалардың қазақша аудармасы жоқ, орысша текстен қараңыз) Алматы қаласының әлеуметтiк инфрақұрылымы даму бағдарламасын iс жүзiне асырудағы жүргiзiлетiн шаралардың жоспары Өткiзiлетiн шараның немесе Қаражат көзi Орындалу Орындаушы объектiнiң аты және көлем мерзiмi шамасы

I-бөлiм. Қаланың инфрақұрылымын жетiлдiру Мiндетi: Аудандарда мәдениет ұйымдарын ашуға және ынталыларға және демалуға керек өндiрiс өнеркәсiбiне жағдай жасау және үйлесiмi жоқ қаладағы әлеуметтiк мәдени құрылымдарды жауып, оны жою. ___________________________________________________________________________ 1. Шығармашылық ұйымдарға 2001- Мәдениет ғимарат беру, қажеттiлiк 2003 ж.ж. басқармасы, бойынша тендер өткiзу жекеменшiк үй-жайды басқару департаментi 2. Қаз МӨГЗИ-ге әлеуметтiк Қала 2000 ж. Мәдениет зерттеу жүргiзуге тапсырыс: бюджетi басқармасы кiтапханадағы оқырман аудиториясын және пайдаланушыларды салыстыру; әр түрлi категориялардағы қалалықтардың бос уақытындағы демалуына жағдай жасап, мүмкiндiгiнше қанағаттандыру, талабын орындау; мәдениет ұжымының қызмет жағдайы және бос уақытында демалуы. 3. Экзотерраризм құрылысын Қала бюджетi 2000 ж. Мәдениет бiтiру және Алматы 40 млн.теңге басқармасы, хайуанаттар паркiнiң қалалық 3-павильонын түбегейлi қаржы жөндеуден өткiзу басқармасы « "Көгалдан- дыру"»АҚ ___________________________________________________________________________

II-бөлiм. Театр қызметтерiнiң дамуы Мiндетi: Театр қойылымдары көрiнiстерiнiң көркемдiк және сапалы жағын көтеру үшiн репертуарларын жаңартуға жағдай жасау ___________________________________________________________________________ 1. "Iскер"»АҚ мәдениет үйiнiң Сыртқы - 2001 ж. Мәдениет мекен-жайында Алматы инвестиция басқармасы, муниципальді Мюзик-холл және қосымша жекеменшiк ұйымдастыру бюджеттен үй-жай 30 млн.теңге департаментi, Қалалық қаржы басқармасы, ___________________________________________________________________________ 2. Жаңа 9 қойылым енгiзу үшiн Республикалық Мәдениет қала бюджетiнен қаржы бөлу бюджет басқармасы 30 млн.теңге 3. Мақсатты түрде N№1 қосымша 2001- Қалалық бойынша сахналық қойылымды Қалалық қаржы бюджеттiк қаржыландыру, бюджет 2003 ж.ж. басқармасы - тарихи тұлғалар жыл сайын - отандық және шетел классиктерiнiң 5 млн. теңге шығармалары - Елiмiздiң тәуелсiздiгiнiң 10 жылдығына байланысты 4. ТМД елдерiне 2 алматылық 2002 ж. Мәдениет группалардың гастрольдiк басқармасы сапарын ұйымдастырып, оны қаржыландыру 5. Қаланың барлық аудандарында Республикалық 2001 ж. Аудандар театрлық-концерттiк кассалар бюджет әкiмдер ашу 5-6 млн.теңге ___________________________________________________________________________

III-бөлiм Кинобейне қызметi Мiндетi: Кинотеатр ғимараттарын жаңарту және кино қызметiн ретке келтiру, Қазақстан киноматографистерiнiң прокаттағы фильмдерiнiң саны мен сапасын көтеру, балалар тақырыбын отаншылдық, рухани iзгiлiк тәрбиелейтiн, "Қазақстан - 2030"»стратегиясының бағдарламасына сай салауатты өмiр салтын насихаттау ___________________________________________________________________________ 1. Кинотеатрларды жекешелендiру Аймақтық қорытындысын қайтадан қарап, жекешелендiру шарт бойынша мiндеттелген қызмет комитетi, түрiн пайдаланып бұзғандарын бастапқы Мемлекеттiк қалпына келтiру құқығы бар Әкiм аппараты 2. "Бейнелеу"»кино қызметiнiң қорын Қаланың құратын белгiлi бiр мақсаттағы қаржыландыру қаржыландыруды құру басқармасы, МКП Бейнелеу кино қызметi 3. Лицензия беру заңының кейбiр Мәдениет баптарды жариялау (публично) түрiнде басқармасы, көрсетiлетiн кинолар мен бейнелердi ММКП, лицензиялау қызметiне өзгерiс енгiзу Бейнелеу кино қызметi 4. Кинотеатрларға балалар тақырыбындағы Мәдениет және ұлтжандылық, Отандық департаментi, өндiрiстер туралы фильмдердiң ММКП репертуарын прокаттауда Бейнелеу қолайлы жағдай туғызу кино қызметi ___________________________________________________________________________

IV-бөлiм. Кiтапхана iсiнiң дамуы Мiндетi: Кiтапхана мекемелерi жүйесiнде қалыптасып қалған құрылымды қайта қарап, бүгiнгi күннiң талабына сай үйрену, өндiрiстiк заттармен жабдықтау, кiтап қорларын жаңарту және сақтау ___________________________________________________________________________ 1. Қысқарту қорытындысын қайта 12 млн.теңге 2001- Аймақтық қарау, және жаңадан 6 2003 ж.ж. жекешелендiру кiтапхана ашу комитетi ___________________________________________________________________________ Әуезов ауданы - 2, Алмалы -/- - 1, Аудан Бостандық -/- - 1, Түрксiб -/- - 1 әкiмдерi, Қалалық қаржы басқармасы 2. ОКЖ негiзiнде бiрыңғай 5 млн. теңге 2001 ж. Мәдениет орталықтандырылған қалалық басқармасы, хабарлама-компьютер орталығын Қалалық құру қаржы басқармасы 3. Кiтап қорын толықтыру және Жыл сайын 2001- Мәдениет ОКЖ-ның материалдық- 8 млн.теңге 2003 ж.ж. басқармасы, өндiрiстiк базасын нығайту Бюджет Қалалық қаржы басқармасы 4. Муниципальдік кiтапханалар Мәдениет қорын қайта жүйелеп, мына басқармасы, мамандыққа бағыттау: қалалық - Алматы тарихын және өлкетану қаржы кiтапханасы; басқармасы - қазақстандық ұлтжандылыққа тәрбиелейтiн ұстаз-ағарту кiтапханасы; - салауатты өмiр салты кiтапханасы; - адамгершiлiк және эстетикалық тәрбие кiтапханасы; - ұлттық балалар әдебиетi кiтапханасы ___________________________________________________________________________

V-бөлiм. Мұражай және мұражай iсi. Мiндетi: Мәдени-тарихи мұраны сақтау мұражайлардың техникалық тұрмыс жағдайын толықтау және қаржыландыру тетiгiн жетiлдiру. Тұрғындардың ұлттық мәдени байлықтарға кең түрде енуiне мүмкiндiк туғызу ___________________________________________________________________________ 1. Қалалық "Бизнес-клубтар" базасында Экономика стандартты емес мұражайлық жабдықтар комитетi жасап шығаратын кәсiпорын құру 2. Муниципальді мұражайлар мекемелерiне көмек көрсету мақсатымен қаланың iрi кәсiпорындарына бекiтiп беру 3. "Алматы мұражайлары - ХХI ғасырда" 2001 ж. Мәдениет атты бағдарламаның мұражай iсiн дамыту басқармасы, концепциясын әзiрлеу ҚР Мемлекеттiк мұражайы 4. Қаланың бiр жоғары оқу орнында 2001 ж. Бiлiм беру мұражай мамандарын дайындайтын департаментi, мамандандырылған кафедра ашу жоғары оқу орны ректоры 5. Қазақстан Республикасы 5 млн.теңге 2001 ж. Мәдениет Президентiнiң мұражайын ашу басқармасы, Қалалық қаржы басқармасы, Ком. жекеменшiк департаментi ___________________________________________________________________________

VI-бөлiм. Қаланың эстетикалық ортасын құру Мiндетi: Қаланың өзiндiк бейнесiн жасау оның абыройын арттыру және халықаралық туризмдi өзiне тарту ___________________________________________________________________________ 1. Мәдениет департаментiнде Қала бюджетi 2001 ж. Әкiм, саяжай, демалыс орындарын аппаратының басқару (құру) қызметiн жетекшiсi, ұйымдастыру Қалалық қаржы басқармасы, Мәдениет басқармасы 2. Қаланың ғимараттарының көркемдiк 2001 ж. Мәдениет мазмұндық сипатын және жарнамалау басқармасы, жұмыстарын ҚР-ның заңдылықтарынан Сәулет және ауытқымауын қадағалап, қаланың қала құрылысы эстетикалық ортасына үйлестiрiп департаментi отыратын арнайы кеңес құру Мемлекеттiк қызмет, « "Алматы- жарнама"» 3. Ғимараттың көшеге қарайтын тегiс 2001- Сәулет және емес қабырғаларын көркем тақырыппен 2003 ж.ж. қала құрылысы және жерасты жүрiс жолдарын департаментi, әшекейлеу бағдарламасын жасау «"Қала безендiру", « "Благо- устройство", « "Зеленстрой"» АҚ-дары 4. Қала көшелерiн және алаң мен Мәдениет алаңқайларды, саяжайларды өсiмдiктер- басқармасы, мен әшекейлеп көркем композиция «"Көгалдан- жасау дыру", "Қала- безендiру" АҚ-дары 5. "Алмагүл" ықшамауданында 2001 ж. Мәдениет Қазақстан халықтарының басқармасы, фольклорлық үлгiсiне орай, "Көгалдан- муниципальді көңiл көтеретiн дыру"»АҚ « "Оңтүстiк" саяжайын салуға кiрiсу 6. Алматының бiр зауытында отандық 2002 ж. Экономика аттракциондар және өнеркәсiптiк комитетi жабдықтар жасайтын сұранысты зерттеп тапсырыс беру 7. Қаланың шаруашылық субъектiлерiне 2001 ж. Мәдениет қаланы безендiруде ұлттық нақышты басқармасы, сақтауды ұсыну «"Қаланы безендiру"» АҚ ___________________________________________________________________________

VII-бөлiм. Фестиваль тәжiрибесiн дамыту және концерттiк-гастрольдiк қызмет Мiндетi: Көпшiлiк шаралардың тыңдаушыларға қазақстандық-отаншылдық рухта тиiмдi әсер ететiндей көркемдiк-мазмұнын жаңарту, "Қазақстан - 2030" бағдарламасы басымын орындауда жауапкершiлiк сезiмiн тудыру, Алматы келбетiн елiмiздегi фестиваль орталығы ретiнде нығайтуы, қалалық Мәдениет департаментiне ұйымдастыру көмегiн беру және үйлесiмдi жаңартуды жүктеу ___________________________________________________________________________ 1. Алматы қаласында шетелдiк Мәдениет орындаушылар гастрольдерiнiң басқармасы өткiзiлуiн тәртiптеудi жетiлдiру және бекiту 2. Қалада 2001-2003 жж. аралығында Мәдениет өтетiн шаралардың тұрақты тiзiмiн басқармасы дайындау және бекiту 3. 2000 жылдың аяғына дейiн қала күнiне 2001 ж. Қалалық ҚР-ның Тәуелсiздiк күнiне, Жаңамың- қаржы жылдықты салтанатпен қарсы алуға басқармасы, қалалық бюджеттен қосымша қаржы бөлу Мәдениет басқармасы ___________________________________________________________________________

VIII-бөлiм. Басқару құрылымын жетiлдiру Мiндетi: Мәдени бос уақыт өрiстерiндегi мекемелердiң барлық жекеменшiк түрлерiнде мемлекеттiң мәдениет саясатын нәтижелi өткiзу үшiн басқарма органдарының мiндеттi iсiн ұлғайту ___________________________________________________________________________ 1. Құрамында 4 бөлiмi бар, 15-20 адамнан 2001 ж. Аппарат тұратын Алматы қаласының Мәдениет бастығы, департаментiн құру. Көпшiлiк iс-шаралар Қалалық ұйымдастырып, мейрамдар мен қаржы фестивальдар өткiзу; басқармасы Мәдениет мекемелерiндегi авторлық Мәдениет құқықты бақылау; ескерткiштердi басқармасы қорғау, мәдени мұраларды сараптау және өңдеудi ұсыну; қаланың әсемдiк құрылысы; концерттiк-гастрольдердiң қызметiн реттеу; экономикалық инновациялық қызметiн дамыту және т.б. 2. Аудандық әкiмшiлiктерде Мәдениет 2001 ж. Аппарат мәселелерiмен айналысатын 1 қызметкер бастығы, тағайындау аудан әкiмдерi, қалалық қаржы басқармасы, Мәдениет басқармасы ___________________________________________________________________________ IХ-бөлiм. Өнер және мәдениет қызметкерлерiн әлеуметтiк тұрғыда қолдау Мiндетi: Өнер және мәдениет қызметкерлерiн әлеуметтiк тұрғыда қолдау және олардың шығармашылық өнерлерiн дамытуға жағдай туғызу ___________________________________________________________________________ 1. Өнер және мәдениет ардагерлерiне Күнделiктi Қала iзгiлiк көрсетiп, тұрмыс жағдайларын әкiмшiлiгi, көтеруге көмек беретiн бағдарламаны аудан ары қарай жетiлдiрiп, жалғастыру әкiмдерi, Алматы қаласы мекемелерiнiң басшылары а) Өнер және мәдениет қызметкерлерiн Жыл Тұрғын үй тұрғын үймен қамтамасыз ету сайын департаментi, Мәдениет басқармасы б) мәдениет мекемелерiнде қызмет 2001- Қалалық жер iстейтiндерге жеке тұрғын үй салу үшiн 2003 ж.ж. комитетi, жер бөлу қалалық сәулет, құрылыс департаментi в) атақты мәдениет ардагерлерiнiң 2001- Алматы атаулы күндерiне арнап, мерейтойлық 2003 ж.ж. қалалық iс-шараларын ұйымдастырып өткiзу әкiмшiлiгi, Өнер және мәдениет мекемелерiнiң басшылары г) Мәдениет және өнер институтының 2001- Мәдениет дарынды студенттерiне, өнер және 2003 ж.ж. және өнер, мәдениет ардагерлерiне әкiмшiлiк бiлiм стипендиясының ережесiн әзiрлеп, бөлiмдерi, бекiту Қалалық қаржы басқармасы д) жеке қызметкерлер мен жекеменшiк 2001- Ұсақ өнер және мәдениет мекемелерiне 2003 ж.ж. кәсiпкерлер жеңiлдiк несиелер бөлуге жәрдемдесу департаментi ___________________________________________________________________________ Х-бөлiм. Қоғамдық ұйымдар мен өзара ынтымақтастық дамыту Мiндетi: Қаланың мәдени қуатын дамыту үшiн қоғамдық ұйымдармен байланысты дамыту және кеңейту ___________________________________________________________________________ 1. Алматы қаласының ұлттық мәдени Демеушiлер Жыл Қазақстан орталықтарының қатысуымен қаражаты сайын халықтары « "Қазақстан - менiң Отаным" Ассамблеясы, халық шығармашылығының Мәдениет фестивалiн өткiзу басқармасы 2. Бауырлас қалаларда Алматы Бюджет 2001- Қалалық қаласының Мәдениет күндерiн 2003 ж.ж. қаржы өткiзу: 2001 жылы - Стамбулда басқармасы, 2002 жылы - Мәскеуде Сыртқы эконо- 2003 жылы - Тель-Авивте калық және мәдени байланыстар комитетi, Мәдениет басқармасы ___________________________________________________________________________ 3. "Сорос", ЮНЕСКО қорлары Тұрақты Сыртқы өкiлдiктерiмен, Қазақстандағы экономикалық шетел елшiлiктерiмен, мәдениет және мәдени саласындағы ынтымақтасу байланыстар, жөнiндегi жұмысты жүргiзу Мәдениет басқармасы 4. Шығармашылық одақтармен Тұрақты Мәдениет ұдайы тығыз қарым-қатынаста болу басқармасы ___________________________________________________________________________ Қорытынды: 2000 жылға қажеттi еркiн қаржыдан қалғаны - 15 млн. теңге. 2001 жылға - 164,3 млн. теңге.

II-сайланған Алматы қалалық Мәслихаты 2000 жылғы 27 қыркүйектегi VI-сессиясының шешiмiне N 2 қосымша II-сайланған Алматы қалалық Мәслихатының Қазақстан Республикасының Парламентiне, Қазақстан Республикасының Үкiметiне және Қазақстан Республикасының Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келiсiм министрлiгiне, Қазақстан Республикасының заңдық және нормативтiк актiлерi бойынша ҰСЫНЫСЫ Қазақстан Республикасының Парламентiнен сұралсын: Қазақстан Республикасының: "Қазақстан Республикасындағы кiтапхана iсi туралы", "Құжаттардың мiндеттi данасы туралы", "Мұражай және мұражай iсi туралы", "Театрлар, концерт мекемелерi, шығармашылық одақтар мен ансамбльдер туралы", "Ұлттық-мәдени орталықтар туралы", "Кино туралы" Заңдарын әзiрлеу мен қабылдау. Өзгерiс пен толықтыру енгiзу: - мемлекеттiк мәдениет саясатына, ел iшiнде сондай-ақ одан тысқары жерлерде шығармашылық ұжымдардың гастрольдерiн өткiзуге және мемлекеттiң қаржыландырылуына сәйкес гастрольдiк практиканы реттеу мақсатында "Мәдениет туралы" Қазақстан Республикасының заңына; - "Салықтар және бюджетке мiндеттi төлемдер туралы" Қазақстан Республикасы заңының отандық мәдениеттi қолдайтын, мәдениет мекемелерiне, демеушiлiк ұйымдар мен жекелеген медсанаттарға жеңiлдiк салық салу бөлiмiне. Қазақстан Республикасының Үкiметiнен сұралсын: I. Бастама көтеру - "Қазақстан Республикасының ұлттық кiтапханасы туралы" Қазақстан Республикасы Президентiнiң Жарлығын қабылдауға; - "Лицензиялау туралы" Қазақстан Республикасы Президентi Жарлығының мәдениетке байланысты қызметтер түрi жоқ 10 бабының "Мiндеттi лицензиялануға тиiс қызмет түрлерi" 2 тарауына толықтыру енгiзуге. Ол мынадай тармақтармен толықтырылсын: 1) ауди-кино-бейнеөнiмдерi өндiрiсi мен жалданылуы; 2) концерт- гастроль қызметi; 3) ойын-сауық саласындағы ақылы сахналық және көңiл көтеретiн қойылымдарды ұйымдастыру; 4) мәдениет саласында аукциондық қызметпен шұғылдану. II. Бекiту және енгiзу "Зере-Сауыт" кiтапханалар құжаттарын сақтау жүйесiн құру мен дамытудың ұлттық бағдарламасын; - Алматы қаласының кiтапхана қорларын толтыру, республикалық бағыныстағы кiтапханалар үшiн мерзiмдiк баспасөзге жазылуға 60 мың теңге сомасында қосымша қаражат бөлу; - Ұлттық кiтапхана базасында халықтың мемлекеттiк тiлдi жедел игеру үшiн қазақ тiлiнiң Республикалық орталығын құру; - "Тақырыптық базалар мен банктiк мәлiметтерi бар ғылым, бiлiм және мәдениет саласының базалық корпоративтiк кiтапханалық-ақпараттық желiсiнiң" кiтапханалық-ақпараттық компьютерлiк желiсiнiң базалық буынын құру; - кiтапханаларды осы заманғы қондырғылар: компьютермен, көбейту аппаратымен, дыбыс жазу қондырғысымен саз орталығымен және т.б. жабдықтау; - Алматы қаласы жоғары оқу орындарының бiрiнде мұражайтану мамандарын даярлау бойынша арнайы кафедра ашу; - Республика сарайын Алматы қаласының коммуналдық меншiгiне беру. III. Кино-бейнефильмдердi пайдалану және өткiзу саласындағы қатынасты реттейтiн нормативтiк актiлердi қабылдау: - кино-бейнефильмдердi жария көрсетуге байланысты қызметтi лицензиялау туралы; - бейнеөнiмдердi шығару, жиынымен және даралай өткiзу бойынша қызметтi лицензиялау туралы; - кино-бейнефильмдердi тiркеу және олардың жария көрсетiлуiн реттеу туралы; - Қазақстан Республикасы аумағынан кино-бейнефильмдердi әкету туралы; - фестиваль, концерт-гастроль қызметiн лицензиялау туралы. Қазақстан Республикасы Мәдениет, ақпарат және қоғамдық келiсiм министрлiгiнен сұралсын: Мұражайлар мекемелерi қызметiн, оның iшiнде мұражайлар категориясын адамдардың баруы бойынша белгiлейтiн нормативтiк құжаттарды қайта қарау. Қалпына келтiру базасын құру, ғылымды дамыту, мұражай, мұражай баспасөзi қызметкерлерiнiң бiлiктiлiгiн көтеру, сондай-ақ Қазақстан Республикасы мұражайлары қауымдастығын құру. Әзiрлеу және бекiту: - жалпы жұртшылық баратын (қалалық) кiтапханалар туралы ереже; - құжаттардың (кiтаптың, мерзiмдi баспасөздiң) мiндеттi (тегiн) данасы туралы ереже; - қала кiтапханалары желiсiн ұйымдастыру принциптерi мен нормативтерi; - қалалық бұқаралық кiтапханаларды пайдаланудың үлгiлiк тәртiбi; - қосымша қаржыландыру жолымен бағдарламалық-нысаналық қаржыландыруды енгiзу туралы ереже; - осы заманғы театр қызметiнiң тұжырымдамалық негiзiн анықтау; - республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мұражай iсiн дамыту жөнiндегi мемлекеттiк бағдарлама.