О внесении изменений в приказ Председателя Агентства Республики Казахстан по финансовому мониторингу от 6 января 2022 года № 3 «О некоторых вопросах прохождения службы в оперативно-следственных подразделениях органов по финансовому мониторингу (служба экономических расследований)» Күшін жойған

«Қаржылық мониторинг органдарының жедел-тергеу бөлімшелерінде (экономикалық тергеу қызметі) қызмет өткерудің кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Қаржылық мониторинг агенттігі төрағасының 2022 жылғы 6 қаңтардағы № 3 бұйрығына өзгерістер енгізу туралы «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 48-бабының 2-тармағына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:

1. «Қаржылық мониторинг органдарының жедел-тергеу бөлімшелерінде (экономикалық тергеу қызметі) қызмет өткерудің кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Қаржылық мониторинг агенттігі төрағасының 2022 жылғы 6 қаңтардағы № 3 бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 26493 болып тіркелген) келесі өзгерістер енгізілсін: көрсетілген бұйрықпен бекітілген аттестаттауға жататын қызметкердің Қазақстан Республикасының заңнамасын білуін және логикалық ойлау қабілетін компьютерлік тестілеуден өткізудің қағидалары мен шарттарында: 1-қосымша осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес жаңа редакцияда жазылсын; көрсетілген бұйрықпен бекітілген қаржылық мониторинг органдарының экономикалық тергеу қызметі қызметкерлерінің кәсіби жарамдылығын айқындау бойынша нормативтер осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес редакцияда жазылсын.

2. Қазақстан Республикасы Қаржылық мониторинг агенттігінің Кадр жұмысы департаменті заңнамамен белгіленген тәртіпте:

1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;

2) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігінің интернет-ресурсында ресми жарияланған бірінші күннен кейін орналастырылуын қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Қаржылық мониторинг агенттігінің аппарат басшысына жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күннен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігінің төрағасы 2022 жылғы 18 наурыздағы № 22 Бұйрыққа 1 қосымшасы Қаржылық мониторинг органдарының экономикалық тергеу қызметінің аттестаттауға жататын қызметкерлерінің Қазақстан Республикасының заңнамасын білуін және логикалық ойлау қабілетін компьютерлік тестілеуден өткізудің қағидалары мен шарттарына 1-қосымша Тестілеу бағдарламасы Те­сті­леу бағ­дар­ла­ма­сы Ла­у­а­зым са­нат­та­ры­ның ата­уы Ла­у­а­зым са­нат­та­ры Нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер­дің ата­уы Сұ­рақ­тар са­ны Шек­ті мәні Заң­на­ма­ны бі­лу­ге ар­нал­ған тест: 140 сұ­рақ (140 ми­нут): 140 Қар­жы­лық мо­ни­то­ринг агент­ті­гі­нің ор­та­лық ап­па­ра­ты­ның (бұ­дан әрі - ОА) ап­па­рат бас­шы­сы B-FM-1, 1 1) Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Кон­сти­ту­ци­я­сы 15 әр­бір нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер бой­ын­ша 70 % ОА Де­пар­та­мент бас­шы­сы, ке­ңес­ші B-FM-2, ОА Де­пар­та­мент бас­шы­сы­ның орын­ба­са­ры B-FM-3, ОА Бас­қар­ма бас­шы­сы, кө­мек­ші B- FM -4, ОА Бас­қар­ма бас­шы­сы­ның орын­ба­са­ры B- FM -5, 2) Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның «Сы­бай­лас жем­қор­лық­қа қар­сы іс-қи­мыл ту­ра­лы» За­ңы; 15 Аумақ­тық ор­ган­ның (бұ­дан әрі - АО) бас­шы­сы B- FMО-1, АО бас­шы­сы­ның орын­ба­са­ры B- FMО-2, АО Бас­қар­ма бас­шы­сы B- FMО-3, 3) Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның «Құқық қор­ғау қыз­ме­ті ту­ра­лы» За­ңы; 10 АО Бас­қар­ма бас­шы­сы­ның орын­ба­са­ры, бө­лім бас­шы­сы B- FMО-4. 4) Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Әкім­ші­лік рә­сім­дік-про­це­стік ко­дек­сі; 10 5) Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның «Же­дел-із­де­сті­ру қыз­ме­ті ту­ра­лы» За­ңы; 10 6) Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның «Мем­ле­кет­тік құ­пи­я­лар ту­ра­лы» За­ңы; 5 7) Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Қыл­мыстық ко­дек­сі; 20 8) Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Қыл­мыстық -про­це­стік ко­дек­сі; 20 9) Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның «Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы ке­ден­дік рет­теу ту­ра­лы» ко­дек­сі; 10 10) Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның «Са­лық­тар және бюд­жет­ке тө­ле­не­тін бас­қа да мін­дет­ті тө­лем­дер ту­ра­лы» (Са­лық ко­дек­сі) ко­дек­сі; 10 11) Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның «Қыл­мыстық жол­мен алын­ған кі­рі­стер­ді заң­да­сты­ру­ға (жы­лы­ста­ту­ға) және тер­ро­ризмді қар­жы­лан­ды­ру­ға қар­сы іс-қи­мыл ту­ра­лы» За­ңы; 10 12) Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­зи­ден­ті­нің 2015 жы­л­ғы 29 жел­тоқ­сан­да №153 Жар­лы­ғы­мен бе­кі­ті­л­ген Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мем­ле­кет­тік қыз­мет­ші­ле­рі­нің әдеп ко­дек­сі (Мем­ле­кет­тік қыз­мет­ші­лер­дің қыз­мет­тік әдеп қа­ғи­да­ла­ры) 5 2 Заң­на­ма­ны бі­лу­ге ар­нал­ған тест: 110 сұ­рақ (110 ми­нут): 110 әр­бір нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер бой­ын­ша 70 % ОА аса ма­ңы­зды іс­тер жө­нін­де­гі тер­ге­у­ші­сі, ОА аса ма­ңы­зды iстер жөнiн­де­гi же­дел уәкi­лі (анық­та­у­шы), ОА бас кри­ми­на­ли­сі, ОА аға тер­ге­у­ші­сі, ОА аға же­дел уәкі­лі (анық­та­у­шы), ОА аға кри­ми­на­ли­сі B-FM-6, АО аса ма­ңы­зды іс­тер жөнiн­де­гi тер­ге­у­ші­сі, АО аса ма­ңы­зды iстер жөнiн­де­гi же­дел уәкi­лі (анық­та­у­шы), АО бас кри­ми­на­ли­сі, АО аға тер­ге­у­ші­сі АО аға же­дел уәкі­лі (анық­та­у­шы), АО аға кри­ми­на­ли­сі B-FMО-5, 1) Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Кон­сти­ту­ци­я­сы; 10 ОА тер­ге­у­ші­сі, ОА же­дел уәкі­лі (анық­та­у­шы), ОА кри­ми­на­ли­сі B-FM-7. АО тер­ге­у­ші­сі, АО же­дел уәкі­лі (анық­та­у­шы), АО анық­та­у­шы­сы, АО кри­ми­на­ли­сі B-FMО-6. 2) Қазақстан Республикасының «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл туралы» Заңы; 10 3) Қазақстан Республикасының «Құқық қорғау қызметі туралы» Заңы; 10 4) Қазақстан Республикасының Әкімшілік рәсімдік-процестік кодексі; 10 5) Қазақстан Республикасының «Жедел-іздестіру қызметі туралы» Заңы; 10 6) Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік құпиялар туралы» Заңы; 5 7) Қазақстан Республикасының Қылмыстық кодексі; 10 8) Қазақстан Республикасының Қылмыстық-процестік кодексі; 10 9) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасында кедендік реттеу туралы» кодексі; 10 10) Қазақстан Республикасының «Салықтар және бюджетке төленетін басқа да міндетті төлемдер туралы» (Салық кодексі) кодексі; 10 11) Қазақстан Республикасының «Қылмыстық жолмен алынған кірістерді заңдастыруға (жылыстатуға) және терроризмді қаржыландыруға қарсы іс-қимыл туралы» Заңы; 10 12) Қазақстан Республикасы Президентінің 2015 жылғы 29 желтоқсандағы № 153 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасы мемлекеттік қызметшілерінің әдеп кодексі (Мемлекеттік қызметшілердің қызметтік әдеп қағидалары) 5

Қазақстан Республикасының Қаржылық мониторинг агенттігінің төрағасы 2022 жылғы 18 наурыздағы № 22 Бұйрыққа 2 қосымшасы Қаржылық мониторинг агенттігі төрағасының 2022 жылғы «6» қаңтардағы №3 бұйрыққа 2 қосымша Қаржылық мониторинг органдарының экономикалық тергеу қызметі қызметкерлерінің кәсіби жарамдылығын айқындау бойынша нормативтер

1-тарау. Жалпы ережелер

1. Кәсіби жарамдылық келесіні қамтиды: дене шынықтыру және атыс дайындығы, ЭССЕ жазу және IQ анықтау тестілері.

2. Қаржылық мониторинг органдарының экономикалық тергеу қызметі қызметкерлерінің кәсіби жарамдылығын айқындау жөніндегі нормативтерді орындау осы нормативтерге 1, 2 және 3-қосымшаларға сәйкес белгіленеді.

3. Қызметкердің кәсіби жарамдылығын айқындау кезінде әрбір норматив бойынша жиынтық балдар ескеріледі.

2-тарау. IQ анықтауға тестілеу жүргізу және эссе жазу шарттары мен тәртібі

4. IQ анықтау тестілеуі қысқа индикативті, іріктеу тестінің әдістемесіне негізделген және қызметкердің зияткерлік қабілеттерінің жалпы деңгейін диагностикалауға арналған. IQ анықтамасы келесі интеллект параметрлерінің психодиагностикасын қарастырады:

1) жалпылау және талдау қабілеті;

2) ойлаудың икемділігі;

3) материалды қабылдау жылдамдығы мен дәлдігі;

4) сауаттылық. IQ анықтау үшін тестілеу уақыты 20 минутты құрайды. Қызметкердің тестілеуден өтуі аттестаттау комиссиясы мүшелерінің қатысуымен компьютерде жүргізіледі.

5. ЭССЕ – бұл композициялық тұтастық пен логикалық дәйектілікке ие шығармашылық туынды. ЭССЕ жазу кезінде қызметкер аталған тақырып бойынша мысалдармен толықтырылған жеке пікірін білдіреді. Эссенің мақсаты – қызметкердің таңдалған тақырыпты шығармашылықпен түсіну, қойылған мәселе бойынша өз пікірін және ойын білдіру, өз ұстанымын дәлелдеу қабілетін дамыту. ЭССЕ жазудың негізгі міндеттері:

1) өз пікірін дәйекті және қисынды түрде жеткізе білу;

2) тиісті тақырыпты дәлелдей білу;

3) сыни ойлау дағдыларын көрсету;

4) мәтіннің сауатты орфографиялық, пунктуациялық, стилистикалық жазылуын көрсету;

5) сөздік қорының алуан түрлілігін көрсету. ЭССЕ жазу уақыты – 30 минут. Эссені қызметкер аттестаттау комиссиясы мүшелерінің қатысуымен компьютерде жазады.

Қаржылық мониторинг органдарының экономикалық тергеу қызметі қызметкерлерінің кәсіби жарамдылығын айқындау бойынша нормативтерге 1-қосымша Қаржылық мониторинг органдарының экономикалық тергеу қызметі қызметкерлерінің дене шынықтыру және атыс даярлығын айқындау жөніндегі нормативтер Ерлер үшін Жат­тығ­у­дың ата­уы Ба­ға Жас топ­та­ры 21-27 28-34 35-39 40-44 45-49 50 және одан жо­ға­ры 100 м (с) жү­гі­ру өте жақ­сы 13 14 15 16 17 18 жақ­сы 14 15 16 17 18 19 қа­на­ғат­та­нар­лық 15 16 17 18 19 21 Жа­тқан қал­пын­да қол­ды со­зу және бү­гу (рет са­ны) өте жақ­сы 35 33 30 27 25 20 жақ­сы 33 30 27 25 22 18 қа­на­ғат­та­нар­лық 30 27 25 22 20 15 Тар­ты­лу (рет са­ны) өте жақ­сы 15 13 11 9 7 5 жақ­сы 13 11 9 7 5 4 қа­на­ғат­та­нар­лық 11 9 7 5 4 3 Әйелдер үшін Жат­тығ­у­дың ата­уы Ба­ға Жас топ­та­ры 21-26 27-30 31-35 36-45 45 және одан жо­ға­ры 60 м (с) жү­гі­ру өте жақ­сы 12 14 16 18 22 жақ­сы 13 15 17 19 24 қа­на­ғат­та­нар­лық 14 16 18 20 26 Ар­қа­сын­да жа­тқан қа­лып­тан де­не­ні кө­те­ру (рет са­ны) өте жақ­сы 30 28 25 22 20 жақ­сы 28 25 22 20 18 қа­на­ғат­та­нар­лық 25 22 20 18 16 Жа­тқан қал­пын­да қол­ды со­зу және бү­гу (рет са­ны) өте жақ­сы 20 18 15 13 10 жақ­сы 18 15 13 10 8 қа­на­ғат­та­нар­лық 15 13 10 8 6 Ескертпе:

1. Дене шынықтыру дайындығы бойынша жаттығуларды орындау шарттары келесі тәртіпте:

1) 100 метрге жүгіру стадионның жүгіру жолында немесе кез келген тегіс жерде жүргізіледі;

2) Денесін түзу ұстаған бойда қолды бүгу және жазу жатып тірелу қалпында орындалады, ерлер үшін – қолды кеудемен жерге тигенге дейін бүгу қажет.

2. Әйелдерге бұл жаттығуды тізеден орындауға рұқсат етіледі.

3. Биік белтемірге тартылу бастапқы қалпынан жоғарыдан ұстап ілінген бойда, аяғын еденге (жерге) тигізбей орындалады. Иек тұсы белтемірден өткен кезде жаттығу орындалған болып есептеледі. Ерлер үшін ілінген қалыпта 5 секундтан артық демалуға (тоқтауға) және тартылуды шайқалудан бастауға рұқсат етілмейді.

4. Әйелдер үшін денені көтеру арқада жатқан қалпынан орындалады, аяқ тізеге қарай 90 градус бұрышта бүгілген, қол иықта, аяқтық бас жағы серіктеспен ұсталады. Егер жаттығу дұрыс орындалмаса, үш реттен артық емес жағдайда «есептелмейді» командасы беріледі, содан кейін тестіленуші жаттығуды орындаудан босатылады.

5. Ату (ерлер) келесі тәртіпте жүзеге асырылады:

1) мақсаты: 75х75 қалқанға, атушының көз деңгейінде орнатылған шеңберлері бар нысана (50х50) ;

2) мақсатқа дейінгі қашықтық: 15 метр;

3) оқ-дәрілердің саны: 6 (3 сынамалы, 3 есепке алынатын);

4) атуға арналған қалып: тұрған бойда қолмен (екі қолды қолдануға болады);

5) ату уақыты: шектелмеген.

6. Бағалау көрсеткіштері: нысанаға 3 (үш) рет тигізу – «өте жақсы», 2 (екі) рет тигізу – «жақсы», 1 (бір) тигізу – «қанағаттанарлық».

7. Баға атудың (сынамалы, есепке алынатын) үздік нәтижелері бойынша қойылады.

Қаржылық мониторинг органдарының экономикалық тергеу қызметі қызметкерлерінің кәсіби жарамдылығын айқындау бойынша нормативтерге 2-қосымша Эссені бағалау парағы _____________________ (қызметкердің лауазымы) _____________________ (Аты, әкесінің аты (бар болған жағдайда), тегі) Эссе тақырыбы:______________________________________________________ Ем­ти­хан қа­был­да­у­шы­ның аты, әке­сі­нің аты (бар болған жағ­дай­да), те­гі Са­у­ат-ты­лық және бі­лім те­рең-ді­гі. Бей­ін-дік бі­лім дең­гейі Тал­дау, дәлел­деу және дәлел­деу негі­зі. Мә­се­ле­ні ше­шу бой­ын­ша иде­я­лар­ды син­тез­деу. Кейс бой­ын­ша дәлел­ді ше­шім шы­ға­ру Ой­лау қа­бі­ле­ті­нің ерекше­лі­гі. Мә­се­ле­ні ше­шу­дің ба­ла­ма және түп­нұс­қа жол­да­ры. Жал­пы балл Қо­лы ____________________ ____________________ Ем­ти­хан қа­был­да­у­шы­ның аты, әке­сі­нің аты, те­гі Ем­ти­хан қа­был­да­у­шы­ның ла­у­а­зы­мы ____________________ ____________________ Ем­ти­хан қа­был­да­у­шы­ның аты, әке­сі­нің аты, те­гі Ем­ти­хан қа­был­да­у­шы­ның ла­у­а­зы­мы ____________________ ____________________ Ем­ти­хан қа­был­да­у­шы­ның аты, әке­сі­нің аты, те­гі Ем­ти­хан қа­был­да­у­шы­ның ла­у­а­зы­мы Қо­ры­тын­ды ба­ға: 20-дан __

Қаржылық мониторинг органдарының экономикалық тергеу қызметі қызметкерлерінің кәсіби жарамдылығын айқындау бойынша нормативтерге 3-қосымша IQ тестілеуден өту мәндерінің нәтижелері Тү­рі Дұ­рыс жа­у­ап­тар про­цен­ті Бал­да­ры IQ- тест (0-ден 50 бал­ға дей­ін) 60%-тен ба­стап (30-дан 50-ге дей­ін) 15 50%-тен ба­стап (20-дан 29-ға дей­ін) 13 38%-тен ба­стап (15-тен 19-ға дей­ін) 11 28%-тен ба­стап (7-ден 14-ке дей­ін) 7 12%-тен ба­стап (0-ден 6-ға дей­ін) 3 ЭССЕ жазуды бағалау критерийлері. Ба­ға­лау кри­те­рий­ле­рі Балл Бал­дың мәні Са­у­ат­ты­лық және бі­лім те­рең­ді­гі. Бей­ін­дік бі­лім дең­гейі. 1 балл Тап­сыр­ма­ның негіз­гі ком­по­нент­те­рін дұ­рыс неме­се мүл­де тү­сін­беу. Кө­пте­ген грам­ма­ти­ка­лық қа­те­лер орын ал­ған. 2 балл Мә­се­ле­ні на­шар, үстірт тү­сі­ну. Іс то­лық ашыл­ма­ған. Кө­пте­ген грам­ма­ти­ка­лық қа­те­лер орын ал­ған. 3 балл Кейс про­бле­ма­ти­ка­сы­ның ерекше­лік­те­рі мен ба­ғы­тын ор­та­ша тү­сі­ну. Кә­сі­би са­лад­а­ғы бі­лім­ді ара­кі­дік қол­да­ну. Мәт­ін­де эпи­зод­тық грам­ма­ти­ка­лық қа­те­лер бар. 4 балл Кейс про­бле­ма­ти­ка­сы­ның ерекше­лік­те­рі мен ба­ғы­тын жақ­сы тү­сі­ну. Кә­сі­би са­лад­а­ғы бі­лім­ді орын­ды пай­да­ла­ну. Ша­ма­лы грам­ма­ти­ка­лық қа­те­лер мен тү­зе­ту­лер бар. 5 балл Ұсы­ны­л­ған ақ­па­рат­ты тү­сі­ну­дің жо­ға­ры дең­гейі. Ше­шім қа­был­дау зерт­тел­ген ақ­па­рат­ты бай­ып­ты тал­да­у­ға негіз­дел­ген. Кә­сі­би са­лад­а­ғы бі­лім­ді мұ­қи­ят пай­да­ла­ну. Бі­лі­мі мен дағ­ды­ла­ры бі­лім­нің бас­қа са­ла­ла­ры­нан бі­рік­ті­рі­ле­ді. Грам­ма­ти­ка­лық қа­те­лер жоқ неме­се олар ма­ңы­зды емес. Тал­дау, ар­гу­мент кел­ті­ру және дәлел­деу негі­зі. Мә­се­ле­ні ше­шу бой­ын­ша иде­я­лар­ды син­тез­деу. 1 балл Дәлел жоқ, эс­се маз­мұ­ны ұсы­ны­л­ған та­қы­рып­қа сәй­кес кел­мей­ді. Стиль­дің аса әл­сіз­ді­гі сөй­лем­дер­дің на­шар тұ­жы­рым­да­луы және/неме­се ло­ги­ка­лық құ­ры­лым­ның бол­мауы иде­я­ның тү­сі­нік­сіз­ді­гіне алып кел­ген. 2 балл Ар­гу­мент­тер үстірт неме­се ма­ңы­зды­лы­ғы жоқ. Ұсы­ны­л­ған та­қы­рып\мә­се­ле­ге фо­кус рет­тел­ме­ген. Си­ту­а­ци­я­ны ша­шы­раң­қы және тұ­тас емес түр­де кө­ре­ді. Мәтін тү­сі­нік­сіз, идея әл­сін-әл­сін бай­қа­ла­ды, бі­рақ стиль­дің әл­сіз­ді­гі, сөй­лем­дер­дің әл­сіз не тү­сі­нік­сіз құ­ры­луы­на бай­ла­ны­сты оған еру неме­се тү­сі­ну қиын. 3 балл Кей­бір дәлел­дер­ді ұсы­на­ды. Ұсы­ны­л­ған та­қы­рып­тан ауыт­қы­ған. Си­ту­а­ци­я­ны ша­шы­раң­қы кө­ре­ді, алай­да ай­қын тен­ден­ци­я­лар мен про­бле­ма­лар­ды анық­тай ала­ды. 4 балл Ар­гу­мент­ті дәлел­дер ба­за­сы бар, алай­да аз­ды-көп­ті ес­кер­ту­лер кез­де­се­ді. Ұсы­ны­л­ған та­қы­рып/ мә­се­ле­ге фо­ку­сты сақ­тай бі­ле­ді. Жағ­дай­ды то­лық кө­ру және се­беп-сал­дар­лық бай­ла­ны­стар­ды ор­на­ту, ша­шы­раң­қы ақ­па­рат­ты са­лы­сты­ру және се­беп-сал­дар­лық бай­ла­ны­стар­ды ор­на­ту, про­бле­ма­ның ай­қын емес өза­ра бай­ла­ны­сын анық­тау қа­бі­ле­тін бай­қа­та­ды. 5 балл Ар­гу­мент­ті дәлел­дер ба­за­сы бар. Сы­ни тал­дау мен дәлел­де­ме­лер ба­за­сы кел­ті­рі­л­ген. Ұсы­ны­л­ған та­қы­ры­бы­на/ мә­се­ле­ге де­ген нақ­ты фо­кус сақ­тал­ған. Си­ту­а­ци­я­ны то­лық кө­ру, ша­шы­раң­қы ақ­па­рат­ты жүй­е­лі түр­де са­лы­сты­ру және се­беп-сал­дар­лық бай­ла­ны­стар­ды ор­на­ту, про­бле­ма­ның ай­қын емес қа­ты­на­ста­рын анық­тау қа­бі­ле­тін бай­қа­та­ды. Кей­стің дәлел­ді ше­ші­мі 1 балл Стиль­дің өте әл­сіз­ді­гі, сөй­лем­дер­дің на­шар тұ­жы­рым­да­луы және/неме­се ло­ги­ка­лық құ­ры­лым­ның бол­мауы сал­да­ры­нан идея тү­сі­нік­сіз. 2 балл Мәтін тү­сі­нік­сіз, идея бай­қа­ла­ды, бі­рақ әл­сіз стиль­ге, әл­сіз неме­се тү­сі­нік­сіз сөй­лем­ге, құ­ры­лым­ға бай­ла­ны­сты оны ұста­ну неме­се тү­сі­ну қиын. 3 балл Мәтін көп жағ­дай­да тү­сі­нік­ті, бі­рақ стиль­дің әл­сіз­ді­гі, тұ­жы­рым­да­удың, сөй­лем­дер мен құ­ры­лым­дар­дың әл­сіз­ді­гі неме­се күр­де­лі­лі­гі сал­да­ры­нан иде­я­ны ұста­ну неме­се тү­сі­ну қиын. 4 балл Иде­я­лар­дың тұ­та­стығы сақ­тал­ған. Мәтін қа­ра­пай­ым және ай­қын. Ақ­па­рат оңай қа­был­да­на­ды және нәти­же­лер­дің өзін­дік ерекше­лі­гін ба­ға­ла­у­ға мүм­кін­дік бе­ре­ді. 5 балл Иде­я­лар­дың ерекше тұ­та­стығы. Мәтін өте қа­ра­пай­ым және ай­қын. Иде­я­лар өте ай­қын тұ­жы­рым­дал­ған, ақ­па­рат оңай қа­был­да­на­ды және нәти­же­лер­дің өзін­дік ерекше­лі­гін ба­ға­ла­у­ға мүм­кін­дік бе­ре­ді.