Об утверждении единой системы классификации качества воды в водных объектах Күшін жойған

Су объектілерінде су сапасын жіктеудің бірыңғай жүйесін бекіту туралы 2003 жылғы 9 шілдедегі Қазақстан Республикасының Су кодексі56-бабының 3-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

1. Қоса беріліп отырған Су объектілерінде су сапасын жіктеудің бірыңғай жүйесі бекiтілсін.

2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің Су ресурстарын пайдалануды реттеу басқармасы заңнамада белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;

2) тіркелген осы бұйрықты алған күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмесінің қазақ және орыс тілдеріндегі бір данасын баспа және электрондық түрде Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне қосу үшін «Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберілуін;

3) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмесін мерзімді баспа басылымдарына және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесіне ресми жариялауға жіберілуін;

4) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің ресми интернет-ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитетінің төраға орынбасарына жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. «КЕЛІСІЛГЕН» Қазақстан Республикасының Энергетика министрі Қ. Бозымбаев 2016 жылғы « » «КЕЛІСІЛГЕН» Қазақстан Республикасы Энергетика министрінің міндетін атқарушы М. Мырзағалиев 2016 жылғы 16 қараша

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитеті төрағасының 2016 жылғы 9 қарашадағы № 151 бұйрығымен бекітілген Су объектілеріндегі су сапасын жіктеудің бірыңғай жүйесі* № Нор­ма­ла­на­тын көр­сет­кіш­тер Хи­ми­я­лық сим­вол Өл­шем бір­лі­гі Са­па клас­ста­ры бой­ын­ша су са­па­сы стан­дарт­та­ры­ның сан­дық мәні 1 класс ** 2 класс ** 3 класс ** 4 класс ** 5 класс ** 6 класс ** Кис­ло­род­тық ре­жим шар­ты 1 Тем­пе­ра­ту­ра Tсу oC Жа­з­да 20-28 °С Қы­ста 5-8 °С 2 Ері­ген от­те­гі О2 мг О2/л ≥6 ≥4 ≥4 4 4 ≤3 3 От­те­гі­мен қа­ны­ғуы О2 % қа­нық­ты­ру О2/л >90% ≥80% ≥60% ≥40% <40% ≤20 % 4 От­те­гі­ні био­хи­ми­я­лық тұ­ты­ну (5 тәу­лік) ОБТ5 мг О2/л 2,1 2,1 3,0 5,0 6,0 >6,0 5 От­те­гі­ні био­хи­ми­я­лық тұ­ты­ну (то­лық) ОБТто­лық мг О2/л 3,0 3,0 6,0 7,0 8,0 >8,0 6 От­те­гі­ні хи­ми­я­лық тұ­ты­ну (пер­ман­га­нат) ОХТ (перм) мг О2/л <7,0 7,0 15,0 20,0 20,0 >20,0 7 От­те­гін хи­ми­я­лық тұ­ты­ну (би­хро­мат) ОХТ (би­хр) мг О2/л ≤15,0 15,0 30,0 35,0 40,0 >40,0 8 рН 6,5-8,5 6,5-8,5 6,0-9,0 6,0-9,0 6,0-9,0 <6,0->9,0 Ор­га­но­леп­ти­ка­лық па­ра­метр­ле­рі 9 Иіс балл <2,0 2,0 2,0 4,0 4,0 5,0 10 Тү­сті­лі­гі гра­дус <20 20 30 40 80 >80 11 Мөл­дір­лі­гі см >20 20 3-10 2,0 2,0 <2,0 12 Қал­қы­ма заттар мг/л Сфон.+ 0,25 Сфон.+ 0,75 Сфон.+ 1,0 Сфон.+ 5,0 Сфон.+ 10,0 >Сфон. 10,0 Ми­не­рал­ды­лы­ғы 13 Жал­пы ми­не­рал­ды­лы­ғы; Ион­дар со­ма­сы; Құр­ғақ қал­дық; Тұз­ды­лы­ғы Минжал­пы мг/л ≤1000 1000 1300 1500 ≤2000 >2000 14 Мен­шік­ті электр өт­кіз­гіш­тік мкСм/см 50 500 1000 1500 1500 >1500 15 То­тығу-то­тық­сызда­ну по­тен­ци­а­лы2 ОВП1 Eh, мВ 400 500 600 700 700 >700 16 Суль­фат­тар SO42- мг/л <100 100 500 ≤600 ≤1500 >1500 17 Хло­рид­тер Cl- мг/л 300 350 350 400 400 >400 18 Каль­ций Ca2+ мг/л 180 180 170 150 150 180 (150 ***) 19 Маг­ний Mg2+ мг/л ≤20,0 20,0 60,0 ≤100,0 100 >100 20 На­трий Na+ мг/л 120,0 200,0 200,0 200,0 200,0 200,0 21 Ка­лий K+ мг/л 50,0 50,0 50,0 <100,0 100,0 >100,0 22 Сі­л­ті­лік2 HCO3- мг CaCO3/л <40,0 40,0-<50,0 50,0-<100,0 100,0-<200,0 200,0 >200 23 Кер­мек­ті­лік 3 мг-экв/л <4,0 6 9 10 13 ≥15 24 Кө­мір­қыш­қыл га­зы CO2 мг/л 0,2 0,4 1,0 2,0 3,0 ≥4,0 Био­ген­ді заттар 25 Жал­пы азот Nжал­пы мг N/л 1,5 4,0 8,0 20,0 20,0 >20,0 26 Нит­рат ион NO3- мг/л ≤40,0 40,0 45,0 45,0 45,0 >45,0 27 Нит­рит ион NO2- мг/л 0,1 3,3 3,3 3,3 5,0 >5,0 28 Ам­мо­ний ион NH4+ мг/л ≤0,5 0,5 1,0 2,0 2,6 >2,6 29 Ам­ми­ак NH3·nH2O мг/л 0,05 0,05 0,10 0,20 0,26 >0,26 Ам­ми­ак азот бой­ын­ша мг/л <2,0 2,0 2,0 2,3 2,7 >2,7 30 Фос­фор жал­пы Ржал­пы мг Р/л 0,1 0,2 0,4 1,0 1,0 >1,0 31 Фос­фат­тар РО43- мг/л 0,2 0,4 0,7 1,0 ≤3,5 >3,5 32 Фос­фор үш хлор­лы PCl3 мг/л 0,01 0,01 0,25 0,60 >0,60 >0,60 33 Бор В мг/л ≤0,5 0,5 0,7 1,3 2,0 >2,0 34 Крем­ний Si мг/л 10,0 10,0 12,0 12,0 12,0 >12,0 Ме­тал­дар 35 Алю­ми­ний Al мг/л 0,04 0,04 0,50 0,50 0,50 >0,50 36 Бе­рил­лий Ве мг/л 0,0001 0,0002 0,0002 0,002 0,004 >0,004 37 Жал­пы те­мір Feжал­пы мг/л 0,1 0,1 0,3 0,5 0,5 >0,5 Те­мір (2+) Fe2+ мг/л ≤0,005 0,005 0,01 0,02 0,02 >0,02 Те­мір (3+) Fe3+ мг/л ≤0,01 0,01 0,02 0,04 0,05 >0,05 38 Мар­га­нец (2+) Mn2+ мг/л 0,01 0,01 0,10 0,20 0,30 >0,30 39 Кад­мий жал­пы Cdжал­пы мг/л 0,005 0,005 0,025 0,125 0,125 >0,125 Кад­мий ері­ті­л­ген Cdерт мг/л 0,001 0,001 0,005 0,025 0,025 >0,025 40 Қор­ға­сын жал­пы Pbжал­пы мг/л 0,12 0,60 0,60 1,00 1,00 >1,00 Қор­ға­сын ері­ті­л­ген Pbерт мг/л 0,006 0,03 0,03 0,05 0,05 >0,05 41 Сы­нап жал­пы Hgжал­пы мг/л 0,0001 0,0005 0,001 0,001 0,001 >0,001 Сы­нап ері­ті­л­ген Hgерт мг/л 0,00002 0,0001 0,0002 0,0002 0,0002 >0,0002 42 Ни­кель жал­пы Niжал­пы мг/л 0,01 0,025 0,05 0,10 0,10 >0,10 Ни­кель ері­ті­л­ген Niерт мг/л 0,008 0,020 0,04 0,08 0,08 >0,08 43 Мыс жал­пы Cuжал­пы мг/л 0,002 0,002 2,0 2,0 2,4 >2,4 Мыс ері­ті­л­ген Cuерт мг/л 0,001 0,001 1,0 1,0 1,2 >1,2 44 Мы­рыш жал­пы Znжал­пы мг/л 0,04 0,04 0,04 0,12 0,20 >0,20 Мы­рыш еті­рі­л­ген Znерт мг/л 0,01 0,01 0,01 0,03 0,05 >0,05 45 Ко­бальт жал­пы Coжал­пы мг/л 0,01 0,01 0,1 0,1 0,1 >0,1 Ко­бальт ері­ті­л­ген Coерт мг/л 0,005 0,005 0,05 0,05 0,05 >0,05 46 Мо­либ­ден жал­пы Можал­пы мг/л 0,002 0,002 0,0040 0,0050 0,0050 >0,0050 Мо­либ­ден ері­ті­л­ген Моерт мг/л 0,001 0,001 0,0020 0,0025 0,0025 >0,0025 47 Хром жал­пы Сrжал­пы мг/л 0,1 0,1 0,55 0,55 0,55 >0,55 Хром (3+) Сr3+ мг/л 0,07 0,07 0,15 0,15 0,30 >0,30 Хром (6+) Сr6+ мг/л ≤0,02 0,02 0,05 0,10 0,25 >0,25 Ор­га­ни­ка­лық заттар 48 Фе­нол­дар (ұшпа) - мг/л 0,001 0,001 0,001 0,002 0,005 >0,005 49 Фе­нол­дар - мг/л 0,001 0,001 0,005 0,10 0,10 >0,10 50 Мұ­най өнім­де­рі - мг/л 0,05 0,05 0,10 0,20 0,30 >0,30 51 Ері­ті­л­ген және эмуль­си­я­лан­ған жағ­дай­ын­да мұ­най және мұ­най өнім­де­рі - мг/л 0,05 0,05 0,10 0,50 1,0 >1,0 52 СБАЗ, БАЗ, АС­БАЗ - мг/л ≤0,1 0,1 0,5 0,5 0,7 >0,7 53 Фто­рид­тер F- мг/л 0,75 0,75 1,5 2,0 2,1 >2,1 54 Кү­кірт­ті су те­гі H2S мг/л 0,003 0,003 0,003 0,003 0,003 >0,003 55 ПАК және олар­дың ме­та­бо­лит­те­рі (бенз(а)пи­рен бой­ын­ша)4 - мг/л 0,00001 0,00001 0,00001 0,00001 0,00001 >0,00001 Улы заттар 56 Ци­а­нид­тер CN- мг/л 0,03 0,035 0,035 0,05 0,10 >0,10 57 Мы­шьяк жал­пы As мг/л 0,05 0,05 0,08 0,10 0,10 >0,10 Мы­шьяк ері­ті­л­ген - - 0,002 0,002 0,04 0,05 0,05 >0,05 58 Ро­да­нид­тер SCN- мг/л 0,10 0,10 0,10 0,15 0,20 >0,20 Пе­сти­цид­тер 59 гам­ма-ГХЦГ (лин­дан) - мг/л 0,00001 0,00001 0,0001 0,0002 0,0003 >0,0003 60 1, 2, 3, 4, 5, 6 - Гек­са­хлор­цик­л­ді-гек­сан5 - мг/л 0,00001 0,00001 0,00001 0,00001 0,00001 >0,00001 61 ДДТ (изо­мер­лер қо­сындысы)6 - мг/л 0,000025 0,000050 0,000065 0,000075 0,000075 >0,000075 Гид­ро­био­ло­ги­я­лық па­ра­метр­ле­рі 62 Фи­то­планк­тон, зоо­планк­тон, пе­ри­фи­тон бой­ын­ша Палт­ле және Бук­ка бой­ын­ша са­проб ин­дек­сі (Сла­де­чек мо­ди­фи­ка­ци­я­сы) - - <1,0 1,00- 1,50 1,51- 2,50 2,51- 3,50 3,51- 4,00 > 4,00 63 Зо­обен­тос бой­ын­ша: - % 1-20 21-35 36-50 51-65 66-85 86-100 неме­се мак­ро­бен­тос жоқ - оли­го­хет жал­пы са­ны­ның су тү­бін­де­гі ор­га­низмдер­дің жал­пы са­ны­на қа­ты­на­сы - Ву­ди­висс бой­ын­ша био­ти­ка­лық ин­декс - бал­лы 10 7-9 5-6 4 2-3 0-1 Мик­ро­био­ло­ги­я­лық па­ра­метр­лер 64 Лак­то­за­лық оң ішек та­яқ­ша­ла­ры ЛКА в дм3 1000 1000 1000 5000 5000 >5000-<5500 65 Ко­ли-фаг­тар - Бляш­ка-құ­ра­у­шы бірл. жоқ жоқ <100 100 100 >100-<120 66 Ау­ру қоз­дыр­ғы­штар - жоқ жоқ жоқ жоқ ізі ізі 67 Бак­те­ри­я­лар­дың жал­пы са­ны - 106 кл/см3 кл/мл <0,5 0,5-1,0 1,1-3,0 3,1-5,0 5,1-10,0 >10,0-<10,5 68 Са­про­фит­ті бак­те­ри­я­лар са­ны - 103 кл/см3 кл/мл <0,5 0,5-5,0 5,1-10,0 10,1-50,0 50,1-100 >100-<120 69 Жал­пы бак­те­ри­я­лар са­ны­ның са­про­фит­ті бак­те­ри­я­лар са­ны­на қа­ты­на­сы - 3 >103 103-102 2 2 2 Ескертпе: * Су объектілеріндегі су сапасын жіктеудің бірыңғай жүйесі (бұдан әрі - жіктеу) «ең жақсы сападағы» судың 1-класынан «ең нашар сападағы» 6-класқа біртіндеп ауыса отырып, суды пайдаланудың алты класына бөлінген. Ұсынылған су сапаның сандық мәндері өзендердегі, каналдардағы, арналық су қоймаларындағы судың сапасын бағалау үшін пайдаланылады және Каспий теңізі, Арал теңізі, Балқаш көлін қоса алғанда, теңіздер мен көлдер үшін қолданылмайды. ** Су пайдаланудың әрбір класы су объектісінің қалыптасқан экологиялық әлеуетіне байланысты су пайдаланудың өз санатымен сипатталады. Су пайдалану санаттарының сипаттамасы осы жіктеменің 1-кестесінде келтірілген. Су пайдалану сыныптарын кластарын су пайдалану санаттары (түрлері) бойынша бөлу осы жіктеменің 2-кестесінде келтірілген. *** 150 мг/л суды өнеркәсіптік мақсатта пайдаланған кезде кальций мөлшеріне таралады (өнеркәсіптік қондырғыларда қақ пайда болу қаупі). 1-кесте Суды пайдалану кластарының сипаттамасы № Су сапасы класы Суды пайдалану санаттарының сипаттамасы 1 1 класс (өте жақсы сапа) Физикалық-химиялық және биологиялық сапа мәндерінде өзгерістер жоқ (немесе өте аз) жер үсті сулары. Ластаушы заттардың концентрациясы су экожүйелерінің жұмысына әсер етпейді және адам денсаулығына зиян тигізбейді. Осы кластағы жер үсті сулары су пайдаланудың барлық түрлеріне (санаттарына) арналған. 2 2 класс (жақсы сапа) Адам іс-әрекетінен аз дәрежеде әсері тиген және суды пайдаланудың барлық түрлеріне (санаттарына) жарамды жер үсті сулары. Ауыз су-шаруашылық мақсатында пайдалану үшін қарапайым су дайындау әдістері қажет. 3 3 класс (орташа ластанған) Физикалық-химиялық және биологиялық мәндері адам әрекетіне байланысты су сапасының табиғи фонынан орташа ауытқыған жер үсті сулары. Экожүйенің бұзылуының орташа белгілері тіркеледі. Суды пайдаланудың осы класындағы суды албырт балықтарын өсіру үшін пайдалану қажет емес, ал оларды ауыз су-шаруашылық мақсатында пайдалану үшін тазартудың неғұрлым тиімді әдістері қажет. Суды пайдаланудың барлық басқа санаттары үшін (рекреация, суару, өнеркәсіп) осы кластың түрлері шектеусіз жарамды. 4 4 класс (ластанған) Жер үсті сулары адам әрекетіне байланысты су сапасының физикалық-химиялық және биологиялық мәндерінің табиғи фоннан айтарлықтай ауытқуын көрсетеді. Суды пайдаланудың осы класындағы сулар гидроэнергетика, тау-кен өндірісі, гидротранспортты қоса алғанда, суару және өнеркәсіптік су пайдалану үшін ғана жарамды. Суды пайдаланудың осы класындағы суды ауыз су-шаруашылық мақсатына пайдалану үшін су қабылдағыштардағы суды қарқынды (терең) дайындау қажет. Суды пайдаланудың осы класындағы сулар рекреациялық мақсатта ұсынылмайды. 5 5 класс (өте ластанған) Адамның іс-әрекетіне байланысты су сапасының табиғи фонынан сапаның физикалық-химиялық және биологиялық мәндерінің айтарлықтай ауытқуын көрсететін жер үсті сулары. Осы кластағы суларды тек өнеркәсіптік суды пайдалану және суару мақсаттары үшін тұндыру карталарында тұндыру әдістерін қолдану кезінде пайдалануға болады. 6 6 класс (жоғары ластанған) Жер үсті сулары тұрақты антропогендік жүктемеге байланысты су сапасының бірқатар нормаланған көрсеткіштері бойынша айтарлықтай ауытқуларға ие. Осы кластағы суларды тек гидроэнергетика, су көлігі мақсаттары үшін, су сапасының стандарттарын сақтауды қажет етпейтін пайдалы қазбаларды өндіру процестерінде пайдалануға болады. Басқа мақсаттар үшін суды пайдаланудың осы класындағы су ұсынылмайды. Ескертпе: Тек қана ауыз су мақсаттары үшін пайдаланылатын 1-кластағы жер үсті сулары, сондай-ақ органолептикалық, санитариялық-химиялық және микробиологиялық көрсеткіштер бойынша ауыз су-шаруашылық сумен жабдықтау мақсатында пайдалануға жарамды су пайдаланудың 2 және 3-класты жер үсті сулары Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 24 қарашадағы № ҚР ДСМ-138 бұйрығымен бекітілген Ауыз су және шаруашылық-тұрмыстық суды пайдалану қауіпсіздігі көрсеткіштерінің гигиеналық нормативтеріне (бұдан әрі - Норматив) (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 30713 болып тіркелген) сәйкес болуы қажет. Сарқынды суларды, сондай-ақ су пайдаланудың 4 және 5-класындағы суларды Нормативтердің және «Паразиттік аурулардың алдын алу жөніндегі санитариялық-эпидемияға қарсы және санитариялық-профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыруға және жүргізуге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 16 мамырдағы № ҚР ДСМ-44 бұйрығымен санитариялық қағидаларын бекіту туралы» санитариялық қағидаларын бекіту туралы» бұйрықтың (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 28086 болып тіркелген) көрсеткіштеріне дейін тазалған жағдайда бұл суларды суару үшін пайдалануға болады. 2-кесте Су пайдалану кластарын суды пайдаланудың санаттары (түрлері) бойынша саралау Суды пайдалану класы Тазалау мақсаты/түрі Су пайдалану кластары 1 класс 2 класс 3 класс 4 класс 5 класс 6 класс Су экожүйелерінің қызметі - + + - - - - Балық өсіру/ихтиофаунаны қорғау Албырт балық + + - - - - Тұқы балық + + + - - - Ауыз су-шаруашылық сумен жабдықтау және тамақ өнеркәсібі кәсіпорындарын сумен жабдықтау Қарапайым өңдеу + + - - - - Дағдылы өңдеу + + + - - - Қарқынды өңдеу + + + - - - Мәдени-тұрмыстық су пайдалану Туризм, спорт, демалыс, шомылу + + + - - - Суару Дайындықсыз + + + + - - Тұндыру карталарын пайдалану кезінде + + + + + - Өнеркәсіптік су пайдалану Технологиялық процестер, салқындату процестері + + + + + - Гидроэнергетика - + + + + + + Су көлігі - + + + + + + Тау-кен өндірісі - + + + + + + Негізгі қысқартулар oC Цельсий дәрежесі мг О2/л литріне миллиграмм оттегі О2/л % қанығу литрге оттегінің қанығу пайызы % пайыз см сантиметр мг/л литріне миллиграмм мкСм/см сантиметрге микро Сименс Eh, мВ химиялық заттың электрондарды қосу қабілетінің өлшемі, милливольт мг CaCO3/л литріне миллиграмм кальций карбонаты мг-экв/л миллиграмм-литрге эквивалент мг N/л литріне миллиграмм жалпы азот мг Р/л бір литрге жалпы миллиграмм фосфор кл/см3, текше сантиметрге килолитр кл/мл миллилитрге килолитр дм3 текше дециметр Сфон фондық концентрация СБАЗ Синтетикалық беттік активті заттар БАЗ Беттік активті заттар АСБАЗ Анионды синтетикалық беттік активті заттар ПАК Полициклді ароматты көмірсутектер ≤ аз немесе тең ≥ көп немесе тең < аз > көп