Об утверждении Методики по разработке удельных норм водопотребления и водоотведения Күшін жойған

Су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу жөніндегі әдістемені бекіту туралы 2003 жылғы 9 шілдедегі Қазақстан Республикасы Су кодексінің 37-бабы 1-тармағының 4-3) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

1. Қоса беріліп отырған Су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу жөніндегі әдістеме бекiтілсін.

2. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Су ресурстары комитеті заңнамада белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;

2) осы бұйрық мемлекеттік тіркелген күнінен бастап күнтізбелік он күн ішінде оның қазақ және орыс тілдеріндегі баспа және электрондық түрдегі көшірмесінің Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне ресми жариялау және қосу үшін «Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберілуін;

3) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмесін мерзімді баспа басылымдарына ресми жариялауға жіберілуін;

4) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің интернет-ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы вице-министріне жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. «КЕЛІСІЛГЕН» Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика министрі _____________Т. Сүлейменов 2017 жылғы 26 қаңтар «КЕЛІСІЛГЕН» Қазақстан Республикасының Энергетика министрі _____________Қ. Бозымбаев 2017 жылғы 19 қаңтар

Қазақстан Республикасы Премьер- Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2016 жылғы 30 желтоқсандағы № 545 бұйрығымен бекітілген Су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу жөніндегі әдістеме

1-бөлім. Жалпы ережелер

1. Осы Су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу жөніндегі әдістеме (бұдан әрі – әдістеме) 2003 жылғы 9 шілдедегі Қазақстан Республикасы Су кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 37-бабы 1-тармағының 4-3) тармақшасына сәйкес әзірленді және су пайдаланушылардың су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын (бұдан әрі – үлестік норма) әзірлеуі тәртібін айқындайды.

2. Үлестік нормаларды әзірлеу су алуды қысқартуға және сулардың зиянды әсерін төмендетуге мүмкіндік беретін қазіргі заманғы технологияларды игере отырып, суды кешенді және ұтымды пайдалану қағидатын іске асыру мақсатында жүзеге асырылады.

2-бөлім. Су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу тәртібі

1-параграф. Үлестік нормаларды есептеудің жалпы ережелер

3. Нормалауға жатады:

1) сумен жабдықтау жүйесін және су сапасын ескере отырып, өнім бірлігін (орындалатын жұмыс көлемін) өндіру үшін қажетті жалпы су көлемін тұтыну, оның ішінде технологиялық және шаруашылық-ауыз су мұқтаждықтарына, қосалқы өндіріске арналған қажеттілік;

2) өндірістен бұрылатын сарқынды сулардың, орын алатын ысыраптардың, өтеусіз су тұтыну және басқа тұтынушыларға берілген су мөлшері.

4. Үлестік нормалар берілген сападағы өндірілетін өнім (орындалған жұмыс) бірлігіне арналған текше метрлермен белгіленеді.

5. Өндірілетін өнімнің өлшем бірлігі ретінде сандық көрсеткіштер пайдаланылады.

6. Үлестік нормаларды әзірлеу мынадай бірізді өзара байланысқан іс-қимылдарды көздейді:

1) су тұтыну және сарқынды суларды жіберу талаптары, су шығысын айқындайтын факторлар және факторлардың әрқайсысының норма шамасына әсер ету дәрежесі, өндірісте орын алатын су ысыраптарының себептері қарастырылатын су шығысын, тасымалдаушы желілердегі, су тұтыну нүктелеріндегі су ысыраптарын есепке алуды ұйымдастыруға және су объектілерінен су алу көлемдерін қысқарту мүмкіндігіне жыл сайын талдау (бұдан әрі - талдау) жүргізу;

2) үлестік нормаларды есептеу.

7. Үлестік нормаларды есептеу мынадай бөлімдерден құралады:

1) жеке немесе заңды тұлғаның қызметі туралы жалпы мәліметтер, онда қызметтің бағыты, су пайдалану мақсаты, шығарылатын өнім көлемі, сумен жабдықтау және су бұру жүйелерінің сипаттамасы, су өлшеу жүйелерінің немесе құрылғыларының сипаттамасы көрсетіледі;

2) су пайдалануды алғаш рет жүзеге асыруды жоспарлаушы жеке немесе заңды тұлғаларды қоспағанда, үлестік нормаларды есептеу жылының алдындағы бес жыл ішінде суды пайдалану туралы мәліметтерді, іске асырылған су ресурстарын ұтымды пайдалану жөніндегі ұйымдастырушылық-техникалық іс-шаралар туралы ақпаратты көрсете отырып, жүргізілген талдау барысында алынған қорытындылар;

3) үлестік нормаларды есептеу алгоритмін қамтитын әдістемелік бөлім;

4) үлестік нормаларды есептеу нәтижелері: осы әдістемеге 1-қосымшаға сәйкес өнеркәсіптің түрлі салалары үшін өнім бірлігіне су тұтынудың үлестік нормалары; осы әдістемеге 2-қосымшаға сәйкес өнеркәсіптің түрлі салалары үшін өнім бірлігіне су бұрудың үлестік нормалары; осы әдістемеге 3-қосымшаға сәйкес тұрақты суармалау кезінде су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормалары; осы әдістемеге 4-қосымшаға сәйкес лиманды суару кезінде су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормалары; осы әдістемеге 5-қосымшаға сәйкес жайылымдарды суландыру кезінде малды суару үшін су тұтынудың үлестік нормалары;

5) болашақ бес жылдық кезеңге арналған ұйымдастырушылық-техникалық іс-шаралардың тізбесін қамтитын, су ресурстарын ұтымды пайдалану жөніндегі жоспар.

8. Нормаларды әзірлеу үшін теориялық және есептік-талдамалық әдістер пайдаланылады.

9. Өртке қарсы мұқтаждықтар үшін су қажеттіліктері нормаларды есептеу кезінде ескерілмейді.

2-параграф. Өнеркәсіптің әртүрлі салалары үшін су тұтынудың үлестік нормаларын есептеу

10. Су тұтынудың үлестік нормалары судың сапасы (ауыз су, техникалық) және сумен жабдықтау жүйелері (айналмалы, бірізді пайдаланылатын) ескере отырып, сатылар бойынша есептеледі:

1) әртүрлі технологиялық процестерге су шығысының жобалық нормативтері негізінде технологиялық және шаруашылық-ауыз су мұқтаждары, сондай-ақ қосалқы өндіріс қажеттілігі үшін су тұтыну көлемдері анықталады;

2) технологиялық мұқтаждықтар үшін су тұтынудың үлестік нормасы, қосалқы өндірістің су тұтынуының үлестік нормасы және шаруашылық-ауыз су мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасы есептеледі;

3) технологиялық мұқтаждықтарға арналған су тұтынудың үлестік нормасының, қосалқы мұқтаждықтарға арналған су тұтынудың үлестік нормасының және шаруашылық-ауыз су мұқтаждықтарына арналған су тұтынудың үлестік нормасының жиынтығын құрайтын су тұтынудың жиынтық үлестік нормасы анықталады.

11. Технологиялық мұқтаждықтар үшін су тұтынудың үлестік нормаларын (бұдан әрі – технологиялық үлестік норма) анықтауға арналған негіз су шығысының жобалық нормативтері болып табылады. Су шығысының жобалық нормативтері белгілі бір операцияны орындау кезінде өнім (орындалған жұмыс) бірлігін өндіруге арналған суға қажеттілікті анықтайды және негізгі өнім (жұмыс) бірлігіне кететін технологиялық қажетті судың мөлшерінен және судың нормаланатын шығыстарынан құралады. Технологиялық мұқтаждықтарға арналған су шығысының жобалық нормативтері:

1) негізгі өндірістің технолгиялық процесін қамтамасыз ететін жабдықтардың техникалық сипаттамаларына;

2) өндіріс процесіндегі судың рөліне (тасымалдаушы құрал ретінде жылуды беру немесе бұру үшін, технологиялық компонент ретінде өнімді жуып-шаю үшін);

3) өндірістік сумен жабдықтау схемаларына;

4) суды пайдалану шарттарына (жеткізілетін ластаушылардың қыздыру температурасы, химиялық құрамы, түрі мен мөлшері);

5) кәсіпорынның орналасқан жерінің климаттық жағдайларына сүйене отырып анықталады. Өнімнің бір түрін шығару жүзеге асырылатын өндірісте су шығысының жобалық нормативтері мынадай формула бойынша анықталады: мұнда, Нтех.is – су шығысының жобалық нормативі; Wтех.i – уақыт бірлігінде технологиялық операцияны орындау үшін қажетті су көлемі; Wтех.п.i – уақыт бірлігінде технологиялық операцияны орындау кезіндегі нормаланатын шығыс көлемі; Qs –уақыт бірлігі ішінде өндірілген өнімнің (жұмыстың) көлемі. Өнімнің бірнеше түрін шығару жүзеге асырылатын өндірісте су шығынының жобалық нормативтері мынадай формула бойынша анықталады: мұнда, Нтех.is – су шығысының жобалық нормативі; Wтех.i – уақыт бірлігінде технологиялық операцияны орындау үшін қажетті су көлемі; Wтех.п.i –уақыт бірлігінде технологиялық операцияны орындау кезінде нормаланатын шығыс көлемі; Оi – өндірілген немесе і операциясында өңдеуден өткен өнімнің (жұмыс) көлемі; Кis – дайын өнімнің (жұмыстың) бірлігіне өндірілген немесе «і» операциясында өңдеуден өткен өнім шығысын көрсететін коэффициент. Технологиялық үлестік норма нормаланатын су шығысын ескере отырып, негізгі өндіріс технологиясында көзделген судың тұтынылуын қамтиды. Су тұтынудың технологиялық үлестік нормасы мынадай формула бойынша өнім дайындау технологиясына сүйене отырып, су шығысының жобалық нормативтері жиынтығын білдіреді: мұнда, Ни.тех.is – су тұтынудың технологиялық үлестік нормасы; Нтех.is – су шығысының жобалық нормативі; n – негізгі өндіріс операциясының индексі. Өнімнің бір түрін шығару жүзеге асырылатын өндірісте су пайдаланудың технологиялық үлестік нормасы өнімді (жұмыстың) дайындау процесінде және белгілі бір уақыт кезеңінде әрбір технологиялық цикл бойынша оны өндіру үшін қажет етілетін су көлемін осы кезеңде шығарылатын өнім (жұмыс) көлеміне бөлумен мынадай формула бойынша анықталады: мұнда, Ни.тех.is – су тұтынудың технологиялық үлестік нормасы; Wтех.i – уақыт бірлігінде технологиялық циклді орындау үшін қажетті су көлемі; Wтех.п.i – уақыт бірлігінде технологиялық циклді орындау кезінде нормаланатын шығын көлемі; Оs – шығарылатын өнімнің (жұмыс) көлемі. Бір шикізаттан жасалатын түрлі ассортименттегі біртекті өнімді шығарған кезде өнім (жұмыс) бірлігіне технологиялық норма мынадай формула бойынша әрбір технологиялық цикл бойынша өнімді жасау (жұмысты жүзеге асыру) үшін талап етілетін судың жалпы көлемін шикізат шығысына немесе өнім бірлігінің құнына пропорционалды бөліп тарату арқылы айқындалады: мұнда, Ни.тех.s – су тұтынудың технологиялық үлестік нормасы; Wтех.i – уақыт бірлігіне технологиялық циклді орындау кезінде қажетті су көлемі; Wтех.п.i – уақыт бірлігіне технологиялық циклді орындау кезінде нормаланатын ысыраптың көлемі; Ds – өнім (жұмыс) бірлігіне заттай немесе құн түрінде шикізаттың шығысы; D – заттай немесе құн түрінде шикізаттың жалпы шығысы.

12. Қосалқы өндірістің суды тұтынуының үлестік нормасы үш кезеңге есептеледі. Бірінші кезеңде негізгі өндірісте тұтынатын судың көлемін айқындау үшін орындалатын есептемелерге ұқсас негізгі өндіріске көрсетілетін қызмет бірлігіне қосалқы өндірістің су шығысының нормативі айқындалады және мынадай тәртіппен жүзеге асырылады:

1) технологиялық циклдер, агрегаттар, көрсетілетін қызмет түріне қосалқы өндіріс учаскелері бойынша су шығысы есебімен қажетті су көлемі айқындалады;

2) мынадай: формуласы бойынша көрсетілетін қызметтің түрін орындау үшін қажетті көлемнің жалпы көлемі есептеледі, мұнда, Wв.q– көрсетілетін қызмет түрін орындау үшін жалпы қажетті су көлемі; Wв.fq – уақыт бірлігіне қосалқы өндірістің технологиялық циклін орындау үшін қажетті су көлемі; Wв.п.fq – уақыт бірлігіне қосалқы өндірістің технологиялық циклін орындау кезінде нормаланатын ысыраптың көлемі; f – қосалқы өндіріс операциясының индексі;

3) уақыт бірлігіне көрсетілетін қызметтің осы түрінің өндірісі үшін қажетті су көлемін мынадай формула бойынша сол кезеңдегі өндірілген қызметтер көлеміне бөлу арқылы көрсетілетін қызмет түрінің бірлігіне (мысалы: 1 гигакалорий буға 1000 текше метр тығыздалған ауа) су шығысының нормативі айқындалады: мұнда, Вв. – көрсетілетін қызмет түрінің бірлігіне су шығысының нормативі; Wв.q – көрсетілетін қызметтің белгілі бір түрін өндіру үшін қажетті су көлемі; Qq – уақыт бірлігіне өндірілген қызметтер көлемі; Wв.fq – уақыт бірлігіне қосалқы өндірістің технологиялық циклін орындау үшін қажетті су көлемі; Wв.п.fq – уақыт бірлігіне қосалқы өндірістің технологиялық циклін орындау кезінде нормаланатын ысыраптың көлемі; f – қосалқы өндіріс операциясының индексі. Екінші кезеңде өнімнің өзіндік құнын есептеудің кәсіпорындарда қабылданған әдістеріне байланысты көрсетілетін қызметтердің түрлері бойынша негізгі өндірістің өнім бірлігіне қосалқы өндірістің су көлемін бөліп тарату шығысына пропорционалды жүзеге асырылады. Өнімнің бір түрін шығару жүзеге асырылатын өндірісте қосалқы өндіріс суының жалпы көлемі негізгі өнім өндірісіне толық жатады. Өнімнің бірнеше түрін шығару жүзеге асырылатын өндірісте негізгі өнімнің бірлігіне қосалқы өндіріс суының көлемін бөліп тарату (көрсетілетін қызметтердің түрлері бойынша): формуласы бойынша жүргізіледі, мұнда, Вв.s – көрсетілетін қызмет түрінің бірлігіне су шығысының нормативі; Wв.q – көрсетілетін қызметтің белгілі бір түрін өндіру үшін қажетті су көлемі; Fqs – түрдің негізгі өнім бірлігіне заттай немесе құн түрінде q көрсетілетін қызметінің шығысы. Үшінші кезеңде негізгі өндірістің өнім бірлігіне қосалқы және қосымша өндірістердің көрсетілетін қызметтерінің түрлері бойынша судың шығысын мынадай формуласы бойынша жинақтау арқылы негізгі өнімнің бірлігіне қосалқы өндірістің суды тұтынуының үлестік нормасын айқындау жүзеге асырылады: мұнда, Нu.в.s – қосалқы өндірістің су тұтынуының үлестік нормасы; Вв.s – көрсетілетін қызмет түрінің бірлігіне су шығысының нормативі; q – қосалқы өндірістің көрсетілетін қызметінің индексі. Өнімнің бір түрін шығару жүзеге асырылатын өндірісте негізгі өнім бірлігіне қосалқы өндірістің су тұтынуының үлестік нормасы мынадай формула бойынша айқындалады: мұнда, Нu.в.s – қосалқы өндірістің су тұтынуының үлестік нормасы; Wв.fq – уақыт бірлігіне қосалқы өндірістің технологиялық циклін орындау үшін қажетті су көлемі; Wв.п.fq – уақыт бірлігіне қосалқы өндірістің технологиялық циклін орындау кезінде нормаланатын ысыраптың көлемі; Qi – уақыт бірлігіне өндірілген қызметтердің көлемі; q – – қосалқы өндірістің көрсетілетін қызметінің индексі; f – қосалқы өндіріс операциясының индексі.

13. Шаруашылық-ауыз су мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасы үш кезеңге есептелген. Шаруашылық-ауыз су мұқтаждықтарына су тұтыну нормасына ауыз суға, санитариялық, тұрмыстық және шаруашылық мұқтаждықтарына аумақ пен жас көшеттерді суару, тағамдар дайындау, кір жуу үшін судың, душқа түсетін орынның және негізгі өнімнің (жұмыстың) бірлігіне жатқызылғанның көлемі жатады. Шаруашылық-ауыз су мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасын есептеудің негізі құрылыс нормалары мен қағидалары (бұдан әрі - ҚНжәнеҚ) болады. Шаруашылық-ауыз су мұқтаждықтарына су шығысының бірінші кезеңінде суды пайдаланудың бағыттарына және оны тұтынуды есептеу қағидаттарына байланысты мынадай топтар бойынша бөліп таратылады:

1) жұмыс істейтіндердің санына байланысты айқындалатын су шығысы (ауызсу және коммуналдық мұқтаждықтар, тағамдар дайындау, кір жуу, душ түсетін орындар, моншалар, бассейндер, санитариялық пункттер мен ауруханалар);

2) аумақтың суарылатын немесе өңделетін алқапқа байланысты су шығысы (аумақтар мен жас көшеттерді суару, үй-жайларды жинау, шаң басу). Шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына суға қажеттілік мынадай формулаға сәйкес суды пайдалану бағыттарының топтары бойынша айқындалады: мұнда, Wх.ч – жұмыс істейтіндердің санына байланысты айқындалатын су көлемі; Wj – бағыттар топтары бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтары суның көлемі; Wх.φ – аумақтың суарылатын немесе өңделетін алқапқа байланысты айқындалатын су көлемі; j – шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су пайдалану бағытының индексі. Екінші кезеңде суды пайдалану бағыттарының топтары бойынша негізгі өнімнің (жұмыстың) бірлігіне шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы есептеледі. Суды пайдалану бағыттарының бірінші тобы бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы оны пайдаланудың көрсетілген бағыттары бойынша ҚНжәнеҚ бойынша есептелген судың жиынтық көлемдерін екі әдіспен бөліп тарату арқылы айқындалады:

1) мынадай формула бойынша өнімнің еңбек сыйымдылығына пропорционалды: мұнда, Вх.ч.s – жұмыс істейтіндердің санына байланысты шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы; Wх.ч. – жұмыс істейтіндердің санына байланысты айқындалатын су көлемі; Т – шығарылатын өнімнің жалпы еңбек сыйымдылығы, адам/сағат; Тs – шығарылатын өнім бірлігінің еңбек сыйымдылығы, адам/сағат; Wx.ч./T шамасы 1 адамға сағатына су шығысын есептеу нормативін білдіреді;

2) өнімнің еңбек сыйымдылығын есепке алу болмаған кезде суды бөліп тарату жалақыға пропорционалды түрде мынадай формула бойынша жүзеге асырылады: мұнда, Вх.ч.s – жұмыс істейтіндердің санына байланысты шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы; Wх.ч. – жұмыс істейтіндердің санына байланысты айқындалатын су көлемі; Зs – өнім бірлігіне өндірістік жұмысшылардың негізгі жалақысы (өнім бірлігінің өзіндік құнын есептеудің негізінде); Фпр – кәсіпорынның өндірістік жұмысшыларының негізгі жалақысы; Wx.ч./Фпр шамасы жалақының бір теңгесіне су шығысының нормативін білдіреді. Суды пайдалану бағыттарының екінші тобы бойынша негізгі өнімнің бірлігіне шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы оны пайдаланудың көрсетілген бағыттары бойынша судың жиынтық көлемін (Wх.φ) жалпы өнімнің құнына пропорционалды бөліп тарату арқылы айқындалады: мұнда, Вх.φs – аумақтың суарылатын немесе өңделетін алқапқа байланысты шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы; Wх.φ – аумақтың алқабы (алынатын немесе өңделетін) бойынша есептелетін суды пайдалану бағыттарының тобы бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына судың жиынтық көлемі; Р – кәсіпорынның көтерме бағаларындағы жаппай өнім; Ps – өнім бірлігінің көтерме бағасы; Wx.ч./T шамасы жаппай өнімнің бір теңгеге су шығысының нормативін білдіреді. Үшінші кезеңде суды пайдалану бағыттары топтарының (Вх.ч.s және Вх.φs) әрқайсысы бойынша өнім бірлігіне су шығысын жинақтау арқылы негізгі өндірістің өнім бірлігіне (Ни.х.s) шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасы айқындалады: мұнда, Ни.х.s – шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасы; Вх.ч.s – жұмыс істейтіндердің санына байланысты шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы; Вх.φs – аумақтың суарылатын немесе өңделетін алқабына байланысты шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы. Өнімнің бір түрін шығару жүзеге асырылатын өндірісте өнім бірлігіне шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасы оны пайдалану бағыттарының топтары бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына қажетті су көлемін шығарылатын өнімнің көлеміне мынадай формула бойынша бөлу арқылы есептеледі: мұнда, Ни.х.s – шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасы; Wо.х. – суды пайдалану бағыттарының топтары бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы; Qs – шығарылатын өнімнің көлемі. Аз тонналы өнімнің бірнеше түрін шығарған кезде негізгі өндіріс өнімінің бірлігіне шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормаларын есептеу үшін оңайлатылған әдісті пайдалануға жол беріледі, ол мынадай:

1) суды пайдаланудың барлық бағыттары бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына суға қажеттілік айқындалады;

2) негізгі өндіріс өнімі бірлігінің құнына пропорционалды шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасы мынадай формула бойынша есептеледі: мұнда, Ни.х.s – шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасы; Wо.х. – суды пайдалану бағыттарының топтары бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы; Р – кәсіпорынның көтерме бағаларындағы жаппай өнім; Ps – өнім бірлігінің көтерме бағасы; Wо.х./Р шамасы негізгі өндіріс өнімі бағасының бір теңгеге су шығысының нормативін білдіреді..

14. Сумен жабдықтаудың қолданылатын жүйелеріне (тіке ағынды, айналымды және қайталама-біркелкі) байланысты таза су тұтынудың үлестік нормасын есептеуге әдістемелік тәсіл әртүрлі болады. Жекелеген операцияларда сумен жабдықтаудың түрлі жүйелерін пайдаланған кезде өнім бірлігіне таза су тұтынудың үлестік нормасы сумен жабдықтаудың әрбір жүйесі бойынша таза су тұтынудың үлестік нормаларын жинақтаумен айқындалады. Сумен жабдықтаудың тіке ағынды жүйесі болған кезде технологиялық, қосалқы және қосымша, сондай-ақ шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтары үшін тұтынылатын бүкіл су көлемі таза сумен қамтамасыз етіледі. Сумен жабдықтаудың тіке ағынды жүйесі болған кезде өнім бірлігіне таза су тұтынудың үлестік нормасы 1 және 17-формулалары бойынша айқындалады. Сумен жабдықтаудың айналымды жүйесі болған кезде айналымды сумен жабдықтау жүйесіне берілетін және суды технологиялық, қосымша, қосалқы мұқтаждықтарға пайдаланған кезде оның қалыпты жұмыс істеуі үшін қажетті және шығарылатын өнімнің бірлігіне жатқызылған таза судың қажетті үстеме көлемінің шамасын білдіреді. таза судың үстеме көлемі мынадай формула бойынша айқындалады: мұнда, – таза судың үстеме көлемі; Wбп – қайтарымсыз тұтыну; Wпи –суды суытқан кезде оның булануындағы ысыраптар; Wпу – желдің әкетуі салдарынан болған су ысыраптары; Wпф – сүзілген суларға; Wпе – табиғи булануға және транспирацияға су ысыраптары; Wпр – айналымды жүйелерді үрлеуге су шығысы. Жұмыс істейтіндердің санына байланысты айқындалатын топ бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына тек таза су ғана қолданылады. Аумақтың суарылатын немесе өңделетін ауданына байланысты есептелетін топ бойынша айналымды сумен жабдықтаудың жағдайларында таза су ішінара пайдаланылады, қажетті судың қалған бөлігі сумен жабдықтаудың айналымды жүйесінен судың есебінен орны толтырылады. Айналымды сумен жабдықтаудың жағдайларында өнім бірлігіне таза су тұтынудың үлестік нормасы технологиялық, қосалқы және қосымша, сондай-ақ шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына таза су тұтынудың үлестік нормаларын мынадай формула бойынша жиынтығымен айқындалады: мұнда, – айналымды сумен жабдықтау жүйесінде таза су тұтынудың үлестік нормасы; – айналымды сумен жабдықтау жүйесінде технологиялық мұқтаждықтарға таза су тұтынудың үлестік нормасы; – айналымды сумен жабдықтау жүйесінде қосалқы және қосымша мұқтаждықтарға таза су тұтынудың үлестік нормасы; – айналымды сумен жабдықтау жүйесінде шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына таза су тұтынудың үлестік нормасы. Айналымды су тұтынудың үлестік нормасы технологиялық операциялар бойынша айналымды су тұтынудың үлестік нормаларын жинақтаумен айқындалады және сумен жабдықтаудың тіке ағынды жүйесі кезінде су тұтынудың үлестік нормасы мен судың қайтарымсыз тұтынылуы мен ысырабының шамасы арасындағы айырмашылық ретінде мынадай формула бойынша есептеледі: мұнда, – айналымды су тұтынудың үлестік нормасы; – сумен жабдықтаудың тіке ағынды жүйесі кезінде су тұтынудың үлестік нормасы; – сумен жабдықтаудың тіке ағынды жүйесі кезінде қайтарымсыз тұтынудың үлестік нормасы; – сумен жабдықтаудың тіке ағынды жүйесі кезінде су ысырабының үлестік нормасы. Сумен жабдықтаудың қайталама-біркелкі жүйесі болған кезде таза су тұтынудың үлестік нормасы мынадай формула бойынша есептеледі: мұнда, – сумен жабдықтаудың қайталама-біркелкі жүйесі болған кезде таза су тұтынудың үлестік нормасы; – сумен жабдықтаудың тіке ағынды жүйесі кезінде өнім бірлігіне таза су тұтынудың үлестік нормасы; – технологиялық процесс операциялары бойынша есептелетін және сумен жабдықтаудың қайталама-біркелкі жүйесін қолдану есебінен таза су тұтынудың үнемделуін білдіретін өнім бірлігіне қайталама-біркелкі пайдаланылатын су тұтынудың үлестік нормасы.

3-параграф. Өнеркәсіптің әртүрлі салалары үшін су бұрудың үлестік нормаларын есептеу

15. Өнім бірлігіне су бұрудың үлестік нормасы суды пайдалану бағытына және өндірістен бұрылатын ағынды сулардың ластануы дәрежесіне байланысты өнімді жасаудың агрегаттары, технологиялық циклдері бойынша есептеледі.

16. Су бұрудың үлестік нормасы таза су тұтынудың үлестік нормасында және оны пайдалану процесінде суды қайтарымсыз тұтыну мен ысырабының үлестік нормаларында мынадай формула бойынша айқындалады: мұнда, – су бұрудың үлестік нормасы; Ни.таз.s –таза су тұтынудың үлестік нормасы; Бп.s – су дайын өнімнің құрамдас бөлігі ретінде пайдаланылған жағдайда өнім бірлігінің өндірісінде суды қайтарымсыз тұтынудың үлестік нормасы; Пs – өнім бірлігінің өндірісінде су ысырабының үлестік нормасы (булану, әкету, транспирация, сүзілген сулар). Су ысырабының шамасы жылу және су теңгерімдерінің формулалары бойынша айқындалады. Суды қайтарымсыз тұтынудың үлестік нормалары тұтынылатын таза судың көлеміне қатысты пайыздармен белгіленуі мүмкін және мынадай формула бойынша есептеледі: мұнда, – су бұрудың үлестік нормасы; Ни.таз. – таза су тұтынудың үлестік нормасы; Бп.s – су дайын өнімнің құрамдас бөлігі ретінде пайдаланылған жағдайда өнім бірлігінің өндірісінде суды қайтарымсыз тұтынудың үлестік нормасы; Пs – өнім бірлігінің өндірісінде су ысырабының үлестік нормасы. Өндірісте суды қайтарымсыз тұтыну мен оның ысырабы технологиялық, қосалқы және қосымша, шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтары үшін айқындалады.

17. Өнім (жұмыс) бірлігіне су бұрудың үлестік нормасы технологиялық мұқтаждықтарға су бұрудың үлестік нормасының, қосалқы және қосымша өндірістерде су бұрудың үлестік нормасының және су шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтары үшін пайдаланылған кезде су бұрудың үлестік нормасының сомасын білдіреді: мұнда, – су бұрудың үлестік нормасы; – технологиялық мұқтаждықтарға су пайдаланылған кезде су бұрудың үлестік нормасы; – қосалқы және қосымша өндірістерде су бұрудың үлестік нормасы; – су шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтары үшін пайдаланылған кезде су бұрудың үлестік нормасы; Бп.тех. – технологиялық мұқтаждықтарға пайдаланылатын суды қайтарымсыз тұтыну нормасы; Бп.қ.s. – қосалқы және қосымша өндірістерде пайдаланылатын суды қайтарымсыз тұтынудың үлестік нормасы; Бп.ш.s. – шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтары үшін пайдаланылатын суды қайтарымсыз тұтынудың үлестік нормасы; Птех – технологиялық мұқтаждықтарға пайдаланылатын су ысырабының үлестік нормасы; Пқ.s. – қосалқы және қосымша өндірістерде пайдаланылатын су ысырабының үлестік нормасы; Пш.s. – шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтары үшін пайдаланылатын су ысырабының үлестік нормасы. Өндірістен тартылатын ағынды сулар ластану дәрежесіне қарай тазалауды қажет ететін және нормативтік-таза (тазалауды қажет етпейтін) ағынды суларға бөлінеді.

18. Өнім (жұмыс) бірлігіне су бұрудың үлестік нормасы өндірісте суды пайдалану бағыттары бойынша, ағынды сулардың ластануы дәрежесі бойынша су бұру нормаларының жиынтығын білдіреді және мынадай формула бойынша айқындалады: мұнда, – су бұрудың үлестік нормасы; – тазалауды қажет ететін ағынды суларды бұрудың үлестік нормасы; – нормативтік-таза (тазалауды қажет етпейтін) ағынды суларды бұрудың үлестік нормасы; – технологиялық мұқтаждықтарға пайдаланылған және тазалауды қажет етпейтін ағынды суларды бұрудың үлестік нормасы; – технологиялық мұқтаждықтарға пайдаланылған нормативтік-таза (тазалауды қажет етпейтін) ағынды суларды бұрудың үлестік нормасы; – қосалқы және қосымша өндірістерде тазалауды қажет ететін ағынды суларды бұрудың үлестік нормасы; – қосалқы және қосымша өндірістерде нормативтік-таза (тазалауды қажет етпейтін) ағынды суларды бұрудың үлестік нормасы; – шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су пайдаланылған кезде пайда болатын және тазалауды қажет ететін ағынды суларды бұрудың үлестік нормасы.

19. Өнеркәсіптің өндіруші салаларында су бұрудың үлестік нормаларын айқындаған кезде пайдалы қазбалармен бірге өндірілген судың көлемі мынадай формула бойынша есепке алынады: мұнда, – су бұрудың үлестік нормасы; – таза су тұтынудың үлестік нормасы; Бп.s – суды қайтарымсыз тұтынудың үлестік нормасы; Пs – су ысырабының үлестік нормасы; Шs – пайдалы қазбалармен бірге өндірілген су көлемі.

4-параграф. Суармалау үшін су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу

20. Суармалау үшін су тұтынудың үлестік нормаларының (бұдан әрі – суландыру нормалары) шамалары минералдануы литрге 3 граммнан (бұдан әрі – г/л) аспайтындай жерасты сулары деңгейінің (бұдан әрі - ЖСД) орналасуының тереңдігі әртүрлі болған кезде сортаңданбаған және аз сортаңданған топырақтың жағдайларын көрсетеді. Суландыру нормалары ағынның қамтамасыз етілуінің мынадай үш есептеу жылы бойынша есептеледі:

1) орташа – 50 % қамтамасыз етілген;

2) орташа құрғақ – 75 % қамтамасыз етілген;

3) құрғақ – 95 % қамтамасыз етілген.

21. Тұрақты түрде суармалаған кезде суландыру нормаларын айқындау мынадай кезектілікпен жүзеге асырылады:

1) ылғалдылықтың табиғи және тиісті агроклиматтық аймақтарына (бұдан әрі – Ык) су шаруашылық бассейндердің, әкімшілік облыстар мен аудардардың байланысты болуымен шаруашылықтар-су пайдаланушылардың орналасқан жерлері нақтыланады. Шаруашылықтар-су пайдаланушылардың орналасқан жерлері нақтыланатын ылғалдылықтың табиғи және тиісті агроклиматтық аймақтары бойынша су шаруашылығы бассейндерінің, әкімшілік облыстардың және аудандардың орналасуы осы әдістемеге 6-қосымшаның 1-кестесінде көрсетілген;

2) шаруашылықтың ауыл шаруашылығы дақылдарының егісі мен оның топырақ-гидрогеологиялық облыстарының құрылымы бойынша әртүрлі қамтамасыз етудің жылдары мен әртүрлі топырақ-гидрогеологиялық облыстар үшін вегетациялық кезеңде ауыл шаруашылығы дақылдарының нетто суландыру нормаларының мәндері айқындалады. Қамтамасыз етілуі әртүрлі жылдар мен түрлі топырақтық-гидрогеологиялық облыстар үшін вегетациялық кезеңдегі ауыл шаруашылығы дақылдары неттосының суармалау нормаларының мәндері осы әдістемеге 6-қосымшаның 2-кестесінде көрсетілген;

3) суару жүргізудің жағдайлары мен тәсілдеріне байланысты нақты суармаланатын алқап үшін бруттоның суландыру нормалары мынадай формула бойынша айқындалады: мұнда, Мбр.нақ.егістік – нақты алқап бруттосының суландыру нормасы; Мнт – суландыру нормасының таза салмағы; – нақты алқапта суды пайдалану коэффициенті. Жер бетімен суару кезінде нақты алқапта суды пайдалану коэффициентінің мәні суару жүргізудің жағдайларын (суармаланатын учаскенің жоспарланғандығы, алқаптың бағыты, топырақ-жердің су өткізгіштігі, қолданылатын техникалық құралдар) есепке алады. Жер бетімен суару барысында суды пайдалану коэффициентінің мәндері осы әдістемеге 6-қосымшаның 3-кестесінде көрсетілген. Жаңбырлатумен суармалау кезінде нақты алқапта суды пайдалану коэффициенттерінің мәндері топырақтың түрлі типтері мен жаңбырлату техникасына суды беру тәсілдері ескеріле отырып, республика ылғалдылығының агроклиматтық аймақтары бойынша белгіленеді. Жаңбырлатып суармалау кезінде суды пайдалану коэффициентінің мәндері осы әдістемеге 6-қосымшаның 4- кестесінде көрсетілген. Тамшылап суармалау кезінде нақты алқапта суды пайдаланудың коэффициенті тамшылап суармалау технологиясына, суармаланатын дақылдардың түріне және топырақтың механикалық құрамына (жеңіл, орташа, ауыр) байланысты және 0,90 бастап 0,98 дейін өзгертіледі. Бақтар мен жүзімдіктер неттосының суландыру нормасы тамшылап суару технологиясы кезінде топырақты жергілікті ылғалдандыру есебімен – осы әдістемеге 6-қосымшаның 5-кестесінде көрсетілген вегетациялық кезеңде ауыл шаруашылығы дақылдары неттосының суармалау нормасының мәндерінен 28 – 30 %-ға аз;

4) вегетацияаралық суарулар бруттосының суландыру нормалары айқындалады: ылғал зарядты (жер жыртуалды) нормалар табиғи аймақтарға байланысты айқындалады; сортаңданған шайылатын жерде шайылатын (профилактикалық) нормалар топырақ сортаңдануының түрі мен дәрежесі есебімен айқындалады. Табиғи аймақтар бойынша ылғал зарядты (топырақты жырту алдындағы) суаруларының суармалау нормасының мәндері осы әдістемеге 6-қосымшаның 5-кестесінде көрсетілген. Тұздалған жуып-шайылатын жерді жуып-шаюдың (профилактикалық) суару бруттосының суландыру нормаларының мәндері осы әдістемеге 6-қосымшаның 6-кестесінде көрсетілген.

22. Күріш егілетін аймақтарда күріш бруттосының суландыру нормалары оның құрамдас элементтеріне (топырақтың қанықтылығына, сүзілгеніне, булануына, транспирациясына, технологиялық ағызуларға) байланысты суару алабы бойынша айқындалады. Күріш өсірілетін негізгі аудандарда күріш үшін суару бруттосының суландыру нормаларының мәндері осы әдістемеге 6-қосымшаның 7-кестесінде көрсетілген.

23. Лиманды суармалау бруттосының суландыру нормалары табиғи аймақтарға, су шаруашылығы бассейндеріне, топырақ түрлеріне, ЖСД байланысты, табиғи шабындықтарға немесе егілген дақылдарға қатысты айқындалады. Табиғи аймақтар және су шаруашылығы бассейндері бойынша көлтабандап суарудың суару бруттосының суландыру нормаларының мәндері осы әдістемеге 6-қосымшаның 8-кестесінде көрсетілген.

24. Су бұрудың үлестік нормасы тұрақты және лиманды суармалау кезінде (дренаж жүйелері болған кезде) мынадай формула бойынша айқындалады: мұнда, Мсу бұру – тұрақты және лиманды суармалау кезінде су бұрудың үлестік нормасы; – суару жүргізу жағдайларына (жақсы, орташа, жаман) және суару тәсіліне (үстіңгі бетін, жаңбырлатып, тамшылап) байланысты өзгеретін суармалы алқаптан су бұру коэффициенті. Суару түріне және тәсіліне байланысты суармалы алқаптан су бұру коэффициентінің мәні осы әдістемеге 6-қосымшаның 9-кестесінде көрсетілген.

5-параграф. Жайылымдарды суландыру кезінде малды суару үшін су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу

25. Жайылымдарды суландыруды ұйымдастыру кезінде берілетін су малды суару, персоналдың шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтары және мал шаруашылығы үй-жайларына қызмет көрсету үшін арналған.

26. Суару пункттеріне жүктеме жайылымдарды пайдалану ұзақтығына байланысты. Солтүстік өңір үшін ол жылы кезеңде 180 тәулікке (жазда 110 тәулік және күзде – 70 тәулік) және қысқы кезеңде – 185 тәулікке тең қабылданады. Оңтүстік өңір үшін малды ұстаудың жылы кезеңі 250 тәулікті (жазда 150 тәулікті және көктемде және күзде - 100 тәулікті) және қыстың суық кезеңінде - 115 тәулікті құрайды. Оңтүстік өңірге солтүстік географиялық ендіктің 40,5-тен 48 градусқа дейін, солтүстік өңірге географиялық ендіктің 48-ден 53,5 градусқа дейін республиканың аумағы жатады.

27. Жайылымдарды суландыру кезіндегі малды суару үшін су тұтынудың үлестік нормасы барлық су тұтынушылар: мал шаруашылығында жұмыс істейтін адамдар, өнімдік және жұмыс малы, қолданылатын ауыл шаруашылығының жабдығы ескеріле отырып мынадай формула бойынша айқындалады: мұнда, ni – малдың i топтағы бас саны; qi – осы әдістемеге 6-қосымшаның 10-кестесіне сәйкес айқындалатын ауыл шаруашылығы малдарының орташа тәуліктік су тұтынуы.

28. Жайылымдарды суландыру кезінде малды суару үшін су бұрудың үлестік нормасы есептелмейді.

Су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу жөніндегі әдістемеге 1-қосымша Өнеркәсіптің түрлі салалары үшін өнім бірлігіне су тұтынудың үлестік нормалары Өнімнің түрі Өнімді өлшеу бірлігі Сумен жабдықтау жүйесі Су тұтынудың үлестік нормасы, өнім бірлігіне/текше метр Технологиялық мұқтаждықтарға Барлығы Оның ішінде су Таза су айна-лымды біркелкі пайда-ланыла-тын техни- калық ішуге жарай-тын жиыны 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Кестенің жалғасы Су тұтынудың үлестік нормасы, өнім бірлігіне/текше метр Қосалқы және қосымша мұқтаждықтарға Барлы-ғы Оның ішінде Таза су айна-лымды біркелкі пайдала-нылатын техни- калық ішуге жарай-тын жиы-ны 10 11 12 13 14 15 Кестенің жалғасы Ша­ру­а­шы­лық-ауыз­су мұқ­таж­дық­та­ры­на Бар­лы­ғы Оның ішін­де су әр­кел­кі­лік­тер Мау­сым­дық тұ­ты­ну­дың әр­кел­кі­лік ко­эф­фи­ци­ен­ті Бар­лы­ғы Оның ішін­де су Та­за су ай­на­лым­ды бір­кел­кі пай­да­ла-ны­ла­тын Та­за су ай­на­лым­ды бір­кел­кі пай­да­ла­ны-ла­тын тех­ни- ка­лық ішу­ге жа­рай-тын жиы­ны тех­ни- ка­лық ішу­ге жа­рай­тын жиы­ны 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28

Су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу жөніндегі әдістемеге 2-қосымша Өнеркәсіптің түрлі салалары үшін өнім бірлігіне су бұрудың үлестік нормалары Өнімнің түрі Өнімді өлшеу бірлігі Ысыраптың үлестік нормалары, өнім бірлігіне/текше метр Басқа тұтынушыларға берілген судың үлестік нормалары немесе қайтарымсыз су тұтынудың үлестік нормалары, өнім бірлігіне/текше метр техноло-гиялық мұқтаж-дықтары қосалқы өндірістің мұқтаж-дықтары шаруашы-лық-ауызсу мұқтаждық-тарына бар-лығы 1 2 3 4 5 6 7 Кестенің жалғасы Су­ды пай­да­ла­ну­дың ба­ғыт­та­ры бой­ын­ша су бұ­ру­дың үле­стік нор­ма­сы, өнім бір­лі­гіне/тек­ше метр тех­но­ло­ги­я­лық мұқ­таж­дық­тар қо­сал­қы неме­се қо­сым­ша өн­ді­рі­стің мұқ­таж­дық­та­ры ша­руа-шы­лық-тұр­мыс-тық мұқ­таж-ды­ғы бар-лы­ғы оның ішін­де ағын­ды су­лар та­за­ла­уды қа­жет ете­тін нор­ма­тив­ті та­за жиы-ны та­за­ла­уды қа­жет ете­тін нор­ма­тив­ті та­за жиы-ны та­за­ла­уды қа­жет ете­тін нор-ма­тив-ті та­за 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17

Су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу жөніндегі әдістемеге 3-қосымша Тұрақты суармалау кезінде су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормалары Ык, агроклиматтық аймақтардың шифры Көр­сет­кіш­тер Нет­то су­лан­ды­ру нор­ма­сы, тек­ше метр/гек­тар Су­а­ру тә­сіл­де­рі Су ысы­ра­бы, тек­ше метр/гек­тар Су тұ­ты­ну, тек­ше метр/гек­тар Су бұ­ру, тек­ше метр/гек­тар су­а­ру ке­зін­де та­сы­мал­дау ке­зін­де тек­ше метр/гек­тар ата­уы жал­пы аудан­нан % 1 2 3 4 5 6 7 8 9 1. Су шаруашылығы бассейні 1.1 Су шаруашылығы ауданы Вегетациялық суару Ауыл шаруашылығы дақылдарының атауы және ауданы Үстіңгі бетін Жаңбырлатып Тамшылап Вегетацияаралық суару Ылғал зарядтылар Шаю

Су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу жөніндегі әдістемеге 4-қосымша Лиманды суару кезінде су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормалары Ык, агроклиматтық аймақтардың шифры Лимандар түрлері Лимандардағы өсімдіктер Лимандық суармалау нормалары, (нетто текше метр/гектар Су тұтыну (брутто, текше метр/гектар) Су бұру, текше метр/гектар ЖСД орналасуы терең жақын терең жақын терең жақын 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Су шаруашылығы бассейні Су шаруашылығы ауданы Суы таяз Табиғи шабындықтар Егілген дақылдар Суы терең Табиғи шабындықтар Егілген дақылдар

Су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу жөніндегі әдістемеге 5-қосымша Жайылымдарды суландыру кезінде малды суару үшін су тұтынудың үлестік нормалары Ык, Қазақстан Республикасының өңірі Жануарлар Жылдың маусымдары бойынша су тұтынудың тәуліктік нормалары, (1 мал басына тәулікке/литр) жазда көктемде және күзде қыста 1 2 3 4 5 Оңтүстік өңір Жануарлар түрлері Солтүстік өңір Жануарлар түрлері

Су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу жөніндегі әдістемеге 6-қосымша 1-кесте Ылғалдылықтың табиғи және тиісті агроклиматтық аймақтары бойынша су шаруашылығы бассейндерінің, әкімшілік облыстардың және аудандардың орналасуы Табиғи аймақтар мен ылғалдылықтың тиісті коэффициенттері, Ык, Шифр Әкімшілік облыстар мен аудандар Топырақтың негізгі типтері 1. Арал-Сырдария су шаруашылығы бассейні Тау бөктеріндегі шөлейт, Ык=0,20-0,30 ТБШ Түркістан облысы: Төле би, Түлкібас аудандары, Қазығұрт, Бәйдібек, Сайрам, Сарыағаш аудандарының тау бөктері қарапайым сұр топырақ, қою сұр топырақ Оңтүстік шөл дала, Ош Түркістан облысы: Мақтаарал, Жетісай, Сарыағаш, Шардара, Қазығұрт, Отырар, Арыс, Сайрам, Бәйдібек, Ордабасы аудандары, Түркістан және Шымкент қалалары қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ Оңтүстік шөл дала, Ош Қызылорда облысы: Арал, Қазалы, Қармақшы, Жалағаш, Сырдария, Шиелі, Жаңақорған аудандары қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ 2. Балқаш-Алакөл су шаруашылығы бассейні Тау бөктеріндегі дала, Ык=0,3-0,5 ТБД Алматы облысы: Райымбек ауданы, Ескелді, Панфилово, Еңбекшіқазақ, Талғар, Іле, Қарасай аудандарының оңтүстік бөліктері қара талшынды Тау бөктеріндегі шөлейт, Ык =0,2-0,3 ТБШ Алматы облысы: Ескелді, Кербұлақ аудандары, Алакөл, Сарқан, Ақсу, Көксу аудандарының оңтүстік-шығыс бөлігі, Панфилово, Ұйғыр, Еңбекшіқазақ, Талғар, Іле, Қарасай, Жамбыл аудандарының орталық бөлігі қарапайым сұр топырақ, қою сұр топырақ Оңтүстік шөл дала, Ош Алматы облысы: Қаратал және Балқаш аудандары, Алакөл, Сарқан, Ақсу, Еңбекшіқазақ, Талғар, Іле, Жамбыл аудандарының солтүстік және орталық бөліктері, Панфилово ауданының оңтүстік бөлігі және Ұйғыр ауданының солтүстік бөлігі қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ Оңтүстік шөл дала, Ык =0,10-0,20 Ош Жамбыл облысы: Мойынқұм ауданының солтүстік-шығыс бөлігі қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ Солтүстік шөл дала, Ык =0,10-0,20 Сш Қарағанды облысы: Ақтоғай ауданының оңтүстік бөлігі қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ Солтүстік шөл дала, Ык =0,10-0,20 Сш Шығыс Қазақстан облысы: Үржар, Аягөз аудандары қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ 3. Ертіс су шаруашылығы бассейні Таулы дала, ТД Шығыс Қазақстан облысы: Шемонаиха, Глубокое, Ұлан, Алтай, Қатон-Қарағай аудандары, Күршім ауданының, Риддер және Өскемен қалаларының шығыс бөлігі таулы топырақтың типтері Тау бөктеріндегі дала, Ык =0,50-0,30 ТБД Шығыс Қазақстан облысы: Бесқарағай, Бородулиха аудандары, Жарма ауданының оң жағадағы бөлігі және Күршім ауданының батыс бөлігі қара талшынды Шөлейт, Ык =0,30-0,20 Ш Шығыс Қазақстан облысы: Тарбағатай, Зайсан аудандары, Семей қаласы, Абай, Көкпекті аудандары, Жарма ауданының сол жағадағы бөлігі ақшыл талшынды Қуаң дала, Ык =0,50-0,40 ҚД Павлодар облысы: Железин, Ертіс аудандары оңтүстік қара топырақ Құрғақ дала, Ык =0,40-0,30 ҚД Павлодар облысы: Қашыр, Ақтоғай, Успен, Павлодар, Шарбақты аудандары, Ақсу және Екібастұз қалалары қара талшынды, типтік-талшынды Тау бөктеріндегі дала, Ык =0,30-0,20 ТБД Павлодар облысы: Лебяжі, Баянауыл, Май аудандары ақшыл талшынды 4. Есіл су шаруашылығы бассейні Орманды дала, Ык =0,60-0,50 ОД Солтүстік Қазақстан облысы: Қызылжар, Мамлют, Айыртау аудандары, Булаев, Аққайың және Есіл аудандарының солтүстік бөлігі, Жамбыл ауданының солтүстік-шығыс бөлігі сілтісіздендірілген қара топырақ, қарапайым қара топырақ Қуаң дала, Ык =0,50-0,40 ҚД Солтүстік Қазақстан облысы: Уәлиханов, Ақжар, Тайынша, Тимирязев, Шал Ақын, Целинный аудандары, Булаев, Аққайың және Есіл аудандарының оңтүстік бөлігі, Жамбыл ауданының солтүстік-шығыс бөлігі оңтүстік қара топырақ Орманды дала, Ык =0,60-0,50 ОД Ақмола облысы: Щучинск ауданы сілтісіздендірілген қара топырақ, қарапайым қара топырақ Қуаң дала, Ык =0,50-0,40 ҚД Ақмола облысы: Зеренді, Еңбекшілдер, Сандықтау, Бұланды, Аккөл, Ерейментау, Шортанды, Аршалы, Есіл, Атбасар аудандары оңтүстік қара топырақ Құрғақ дала, Ык =0,40-0,30 ҚД Ақмола облысы: Есіл, Жақсы, Жарқайың, Егіндікөл, Астрахан, Целиноград, Қорғалжын аудандары қара талшынды, типтік-талшынды 5. Нұра-Сарысу су шаруашылығы бассейні Қуаң дала, Ык =0,50-0,40 ҚД Қарағанды облысы: Осакаров, Бұқар-Жырау, Қарқаралы аудандары оңтүстік қара топырақ Құрғақ дала, Ык =0,40-0,30 ҚД Қарағанды облысы: Абай ауданы, Шет ауданының солтүстік бөлігі, Қарағанды қаласы қара талшынды, типтік-талшынды Шөлейт, Ык =0,30-0,20 Ш Қарағанды облысы: Нұра ауданы, Ақтоғай ауданының солтүстік бөлігі, Шет ауданының орталық бөлігі және Жаңаарқа аудандарының солтүстік-шығыс бөлігі ақшыл талшынды Солтүстік шөл дала, Ык =0,20-0,10 Сш Қарағанды облысы: Ұлытау және Жаңаарқа аудандары қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ 6. Тобыл-Торғай су шаруашылығы бассейні Қуаң дала, Ык =0,50-0,40 ҚД Қостанай облысы: Қарабалық, Федоров, Меңдіқара, Ұзынкөл, Қостанай, Сарыкөл, Жетіқара, Денисов аудандары оңтүстік қара топырақ Құрғақ дала, Ык =0,40-0,30 ҚД Қостанай облысы: Таранов, Әулиекөл, Қарасу, Алтынсары, Наурызым, Қамысты аудандары қара талшынды, типтік-талшынды Шөлейт, Ык =0,30-0,20 Ш Қостанай облысы: Жангелді және Амангелді аудандарының солтүстік аумағы, Арқалық қаласы ақшыл талшынды Солтүстік шөл дала, Ык =0,20-0,10 Сш Қостанай облысы: Жангелді және Армангелді аудандарының солтүстік аумақтары қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ 7. Жайық-Каспий су шаруашылығы бассейні Құрғақ дала, Ык =0,40-0,30 ҚД Батыс Қазақстан облысы: Тасқала ауданының солтүстік-шығыс бөлігі, Зеленов, Бөрлі аудандарының солтүстік бөлігі, Орал қаласы қара талшынды, типтік-талшынды Шөлейт, Ык =0,30-0,20 Ш Батыс Қазақстан облысы: Теректі, Бөрлі, Шыңғырлау, Жәнібек, Қазталов аудандары, Тасқала және Зеленов аудандарының оңтүстік бөлігі, Ақжайық және Сырым аудандарының солтүстік бөлігі ақшыл талшынды Солтүстік шөл дала, Ык =0,20-0,10 Сш Батыс Қазақстан облысы: Бөкейорда, Жаңақала аудандары, Ақжайық, Сырым және Қаратөбе аудандарының оңтүстік бөлігі қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ Солтүстік шөл дала, Ык =0,20-0,10 Сш Атырау облысы: Индер, Қызылқоға, Құрманғазы, Исатай, Махамбет, Мақат, Жылыой аудандары қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ Оңтүстік шөл дала, Ык =0,20-0,10 Ош Маңғыстау облысы: Бейнеу, Маңғыстау, Түпқараған, Қарақия аудандары қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ Құрғақ дала, Ык =0,40-0,30 ҚД Ақтөбе облысы: Қарғалы ауданы, Мәртөк ауданының солтүстік бөлігі қара талшынды, типтік-талшынды Шөлейт, Ык =0,30-0,20 Ш Ақтөбе облысы: Қобда, Алға, Хромтау, Әйтеке би аудандары, Мәртөк ауданының оңтүстік бөлігі және Мұғалжар ауданының солтүстік бөлігі, Ақтөбе қаласы ақшыл талшынды Солтүстік шөл дала, Ык =0,20-=0,10 Сш Ақтөбе облысы: Темір, Ойыл, Ырғыз, Байғанин, Шалқар аудандары, Мұғалжар ауданының оңтүстік бөлігі қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ 8. Шу-Талас су шаруашылығы бассейні Тау бөктеріндегі дала, Ык =0,3-0,5 ТБД Жамбыл облысы: Жуалын ауданы қара талшынды Тау бөктеріндегі шөлейт, Ык =0,2-0,3 ТБШ Жамбыл облысы: Байзақ, Жамбыл, Қордай, Мерке, Тұрар Рысқұлов аудандары қарапайым сұр топырақ, қою сұр топырақ Оңтүстік шөл дала, Ык =0,10-0,20 Ош Жамбыл облысы: Мойынқұм, Сарысу, Талас, Шу аудандары қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ Оңтүстік шөл дала, Ык =0,10-0,20 Ош Түркістан облысы: Созақ ауданы қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ Ескертпе: ҚшД – құрғақшыл дала; ОД – орманды дала; Ош – оңтүстік шөл; ҚД – құрғақ дала; Ык – ылғалдандыру коэффиценті; Ш – шөлейт; Сш – солтүстік шөл; ТБД – тау бөктеріндегі дала; ТБШ – тау бөктеріндегі шөлейт; ТД – таулы дала. 2-кесте Қамтамасыз етілуі әртүрлі жылдар мен түрлі топырақтық-гидрогеологиялық облыстар үшін вегетациялық кезеңдегі ауыл шаруашылығы дақылдары неттосының суармалау нормаларының мәндері текше метр гектарына ЫК, табиғи аймақтарының ширі Суарылатын дақылдар Топырақтық-гидрогеологиялық облыстар автоморфты, (ЫСД>3 м) жартылай гидроморфты, (ЫСД=2-3 м) гидроморфты, (ЫСД=1-2 м) Ағынның есептік қамтамасыздығы, % 50 75 95 50 75 95 50 75 95 1. Арал-Сырдария су шаруашылығы бассейні Оңтүстік Қазақстан облысы, облыс бойынша орташа мәндері 0,25 – 0,30 Жаздық дәнді дақылдар 3050 3450 4200 2150 2500 3150 1450 1800 2400 Күздік бидай 2650 3050 3750 1850 2200 2750 1300 1600 2000 Дәндік жүгері 4850 5450 6250 3400 3900 4550 2400 2900 3400 Сүрлемдік жүгері 4000 4450 5250 2800 3250 3900 2000 2300 2950 Мақта 5000 5650 6650 3250 3850 4650 2000 2600 3300 Картоп 4850 5350 6250 3400 3850 4500 2400 2800 3350 Көкөністер 5800 6600 7650 4050 4750 5500 2800 3450 4050 Бақша дақылдары 3450 3700 4400 2500 2650 3250 1800 2150 2400 Көп жылдық шөптер 7200 7950 9100 5100 5550 6550 3600 3950 4850 Соя 4250 4850 5600 2950 3550 4350 2000 2600 3400 Жүзімдіктер 4150 4700 5500 2900 3300 3900 2000 2300 2800 Бақтар 6150 7050 8150 4000 4700 5600 2450 3100 3900 0,25 – 0,20 Жаздық дәнді дақылдар 2450 2900 3650 1550 2000 2650 900 1350 1950 Күздік бидай 1950 2450 3200 1300 1750 2400 750 1200 1800 Дәндік жүгері 3900 4350 5300 2450 2950 3800 1500 1950 2750 Сүрлемдік жүгері 3200 3500 4400 2200 2450 3300 1450 1700 2450 Мақта 3550 4050 4850 1950 2400 3100 850 1200 1900 Картоп 3750 4350 5300 2500 3050 3850 1600 2100 2750 Көкөністер 4500 5350 6400 2750 3600 4500 1600 2450 3200 Бақша дақылдары 2650 3050 3800 1800 2150 2750 1200 1450 2050 Көп жылдық шөптер 5550 6400 7350 3400 4150 4950 2000 2600 3350 Соя 3400 3900 4750 2250 2750 3600 1350 1900 2750 Жүзімдіктер 3200 3700 4500 2100 2450 3150 1300 1500 2150 Бақтар 4850 5800 6650 2900 3700 4400 1500 2250 2900 0,20 – 0,15 Жаздық дәнді дақылдар 2750 3200 3900 1800 2300 2900 1200 1600 2150 Күздік бидай 2300 2750 3450 1600 2000 2600 1050 1450 1950 Дәндік жүгері 4200 5000 5700 2750 3550 4200 1750 2500 3100 Сүрлемдік жүгері 3450 4000 4750 2400 2950 3550 1650 2100 2600 Мақта 4000 4550 5450 2300 2800 3550 1150 1650 2300 Картоп 4350 4850 5800 3050 3500 4200 2100 2550 3150 Көкөністер 5150 6000 7000 3400 4250 5000 2200 3050 3650 Бақша дақылдары 3100 3500 4150 2200 2500 3100 1550 1800 2300 Көп жылдық шөптер 6400 7150 8200 4200 4800 5800 2750 3200 4100 Соя 3650 4400 5150 2450 3200 3900 1500 2250 3000 Жүзімдіктер 3500 4200 5000 2300 2900 3400 1450 1950 2350 Бақтар 5400 6050 7350 3250 3800 5000 1850 2250 3350 0,15 – 0,10 Жаздық дәнді дақылдар 3050 3450 4200 2150 2500 3150 1450 1800 2400 Күздік бидай 2650 3050 3750 1850 2200 2750 1300 1600 2000 Дәндік жүгері 4850 5450 6250 3400 3900 4550 2400 2900 3400 Сүрлемдік жүгері 4000 4450 5250 2800 3250 3900 2000 2300 2950 Мақта 5000 5650 6650 3250 3850 4650 2000 2600 3300 Картоп 4850 5350 6250 3400 3850 4500 2400 2800 3350 Көкөністер 5800 6600 7650 4050 4750 5500 2800 3450 4050 Бақша дақылдары 3450 3700 4400 2500 2650 3250 1800 2150 2400 Көп жылдық шөптер 7200 7950 9100 5100 5550 6550 3600 3950 4850 Соя 4250 4850 5600 2950 3550 4350 2000 2600 3400 Жүзімдіктер 4150 4700 5500 2900 3300 3900 2000 2300 2800 Бақтар 6150 7050 8150 4000 4700 5600 2450 3100 3900 Қызылорда облысы, облыс бойынша орташа мәндері 0,10, Шо Жаздық дәнді дақылдар 3300 3800 4600 2400 2800 3400 1650 2100 2550 Күздік бидай 2950 3450 4250 2150 2550 3200 1500 1900 2400 Дәндік жүгері 5350 6100 7000 3800 4400 5100 2750 3250 3800 Сүрлемдік жүгері 4600 5150 6050 3300 3800 4500 2450 2850 3400 Мақта 6050 6700 7700 4050 4600 5450 2650 3150 3950 Картоп 5450 6100 6850 3900 4350 5000 2750 3250 3700 Көкөністер 6550 7400 8350 4650 5300 6000 3300 3850 4450 Бақша дақылдары 4100 4400 4900 3100 3400 3650 2350 2550 2750 Көп жылдық шөптер 7950 8600 9900 5600 6100 7250 3950 4400 5450 Соя 4850 5600 6500 3350 4150 5000 2150 3100 3950 Жүзімдіктер 4750 5500 6400 3400 4050 4750 2500 3050 3550 Бақтар 6750 7650 8800 4350 5100 6100 2750 3350 4350 2 Балқаш-Алакөл су шаруашылығы бассейні Алматы облысы, облыс бойынша орташа мәндері 0,40 – 0,10 ТБД, ТБШ, Шо Жаздық дәнді дақылдар 2300 2750 3450 1350 1800 2450 700 1150 1700 Күздік бидай 1800 2300 3000 1150 1600 2200 600 1050 1550 Дәндік жүгері 3700 4200 5100 2300 2800 3600 1300 1800 2600 Сүрлемдік жүгері 2850 3350 4200 1800 2300 3100 1050 1500 2250 Қант қызылшасы 4650 5350 6200 2950 3550 4300 1750 2350 3000 Картоп 3550 4200 5150 2250 2800 3550 1350 1850 2450 Көкөністер 4300 5150 6150 2500 3400 4150 1350 2150 2750 Бақша дақылдары 2450 2900 3600 1550 1900 2500 900 1150 1700 Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер 0,40 – 0,35, ТБД Жаздық дәнді дақылдар 1500 2000 2750 750 1200 1950 150 600 1250 Күздік бидай 1050 1500 2300 400 850 1600 0 350 1050 Дәндік жүгері 2600 3200 4000 1350 1900 2700 400 950 1700 Сүрлемдік жүгері 2150 2700 3500 1200 1700 2400 450 950 1600 Қант қызылшасы 3150 3800 4550 1650 2300 3050 600 1200 1950 Картоп 2450 3150 4100 1400 2000 2850 600 1150 1900 Көкөністер 2850 3750 4650 1450 2300 3150 450 1300 2100 Бақша дақылдары 1500 2000 2700 900 1300 1950 400 750 1350 Көп жылдық шөптер 3700 4350 5000 1950 2400 2950 700 1100 1550 Соя 2450 3000 3800 1500 2000 2750 750 1200 1950 Жүзімдіктер 2250 2750 3600 1250 1650 2400 550 850 1500 Бақтар 3350 3900 4650 1650 2150 2750 450 950 1500 0,35 – 0,30, ТБД Жаздық дәнді дақылдар 1800 2150 3050 900 1350 2100 300 700 1350 Күздік бидай 1350 1700 2600 700 1050 1800 150 550 1250 Дәндік жүгері 2950 3400 4300 1650 2150 2950 700 1200 2000 Сүрлемдік жүгері 2300 2850 3700 1350 1800 2600 650 1100 1800 Қант қызылшасы 3650 4200 5000 2150 2600 3400 1050 1500 2300 Картоп 2750 3350 4300 1650 2150 3000 800 1350 2050 Көкөністер 3350 4200 5150 1850 2600 3450 800 1500 2300 Бақша дақылдары 1800 2300 2950 1150 1550 2150 600 950 1500 Көп жылдық шөптер 4200 5000 6000 2300 2950 3850 1000 1550 2400 Соя 2700 3150 4000 1700 2050 2900 950 1300 2050 Жүзімдіктер 2500 3000 3850 1500 1800 2600 700 1000 1650 Бақтар 3600 4600 5500 1850 2750 3550 650 1500 2150 0,30 – 0,25, ТБШ Жаздық дәнді дақылдар 2000 2450 3250 1150 1550 2250 500 850 1500 Күздік бидай 1550 2000 2750 900 1300 2000 400 750 1350 Дәндік жүгері 3400 3950 4750 2050 2600 3400 1100 1650 2400 Сүрлемдік жүгері 2600 3200 4000 1650 2150 2900 900 1450 2100 Қант қызылшасы 4100 4600 5600 2500 3000 3900 1350 1850 2750 Картоп 3250 3850 4800 2100 2600 3400 1200 1700 2400 Көкөністер 3700 4600 5600 2050 2850 3700 900 1650 2450 Бақша дақылдары 2100 2550 3300 1300 1650 2350 700 1050 1650 Көп жылдық шөптер 4650 5550 6550 2600 3400 4300 1250 1900 2750 Соя 2850 3400 4200 1800 2300 3000 1050 1450 2150 Жүзімдіктер 2800 3350 4150 1700 2150 2800 900 1200 1800 Бақтар 3900 4000 5900 2000 2750 3750 700 1350 2300 0,25 – 0,20, ТБШ Жаздық дәнді дақылдар 2300 2750 3450 1350 1800 2450 700 1150 1700 Күздік бидай 1800 2300 3000 1150 1600 2200 600 1050 1550 Дәндік жүгері 3700 4200 5100 2300 2800 3600 1300 1800 2600 Сүрлемдік жүгері 2850 3350 4200 1800 2300 3100 1050 1500 2250 Қант қызылшасы 4650 5350 6200 2950 3550 4300 1750 2350 3000 Картоп 3550 4200 5150 2250 2800 3550 1350 1850 2450 Көкөністер 4300 5150 6150 2500 3400 4150 1350 2150 2750 Бақша дақылдары 2450 2900 3600 1550 1900 2500 900 1150 1700 Көп жылдық шөптер 5400 6250 7100 3200 3900 4650 1700 2300 2950 Соя 3100 3600 4450 2000 2450 3250 1200 1550 2300 Жүзімдіктер 3000 3500 4350 1750 2150 2750 850 1150 1650 Бақтар 4550 5600 6500 2400 3350 4050 950 1800 2450 0,20 – 0,15, Шо Жаздық дәнді дақылдар 2550 3050 3700 1600 2100 2650 950 1400 1900 Күздік бидай 2100 2600 3250 1350 1850 2400 800 1250 1700 Дәндік жүгері 4050 4850 5550 2650 3400 4000 1650 2350 2900 Сүрлемдік жүгері 3100 3850 4550 2050 2750 3300 1250 1950 2400 Қант қызылшасы 5500 6250 7000 3600 4300 4900 2350 2950 3500 Картоп 4200 4700 5600 2850 3350 4050 1950 2350 2950 Көкөністер 5000 5900 6850 3250 4100 4850 2000 2900 3400 Бақша дақылдары 2950 3300 3950 2000 2300 2850 1350 1550 2050 Көп жылдық шөптер 6250 7050 8000 4050 4650 5550 2550 3050 3850 Соя 3500 4250 4950 2450 3050 3700 1700 2200 2750 Жүзімдіктер 3350 4100 4800 2150 2750 3250 1250 1750 2150 Бақтар 5300 6300 7200 3150 4000 4750 1700 2450 3100 0,15 – 0,10, Шо Жаздық дәнді дақылдар 2900 3400 4000 1950 2450 2950 1250 1700 2150 Күздік бидай 2450 2950 3550 1650 2100 2550 1050 1450 1800 Дәндік жүгері 4650 5300 6050 3250 3750 4350 2200 2700 3250 Сүрлемдік жүгері 3700 4300 5050 2500 3100 3700 1650 2150 2700 Қант қызылшасы 6550 7050 7950 4500 4950 5600 3100 3500 4050 Картоп 4700 5200 6100 3250 3700 4350 2250 2600 3100 Көкөністер 5650 6500 7500 3900 4600 5300 2650 3300 3900 Бақша дақылдары 3300 3550 4250 2350 2450 3100 1650 1900 2200 Көп жылдық шөптер 7150 7850 8900 4950 5450 6350 3450 3800 4600 Соя 4050 4650 5400 2850 3350 4050 2000 2400 3000 Жүзімдіктер 4000 4600 5300 2750 3150 3700 1800 2150 2600 Бақтар 6200 6900 7950 4000 4500 5400 2450 2900 3650 3. Ертіс су шаруашылығы бассейні Шығыс-Қазақстан облысы, облыс бойынша орташа мәндері 0,60 – 0,20, ТД, ТБД, ТБШ, ҚшД, ҚД, Ш Жаздық дәнді дақылдар 1500 2000 2750 1000 1400 2150 600 950 1600 Күздік бидай 1050 1500 2350 650 1050 1800 350 700 1350 Дәндік жүгері 2650 3250 3850 1700 2250 2800 1050 1500 2000 Сүрлемдік жүгері 2050 2650 3250 1400 1900 2450 850 1350 1800 Күнбағыс 2650 3250 3850 1700 2250 2800 1050 1500 2000 Картоп 2250 2950 3750 1500 2050 2750 900 1400 1950 Көкөністер 2500 3050 4050 1700 2200 3050 1150 1550 2300 Бақша дақылдары 1500 1750 2550 1150 1250 1900 800 850 1450 Көп жылдық шөптер 2950 3900 4900 1850 2750 3550 1150 1900 2600 Бақтар және жидектіктер 2150 2650 3300 1450 1850 2500 850 1250 1850 Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер 0,60 – 0,55, ЛС Жаздық дәнді дақылдар 800 1350 2050 350 850 1400 0 450 950 Сүрлемдік жүгері 1150 1750 2400 550 1150 1700 100 600 1150 Картоп 1400 2150 2850 800 1450 2050 350 900 1450 Көкөністер 2050 2400 3250 1250 1650 2400 700 1050 1750 Көп жылдық шөптер 1900 2850 3850 1100 1850 2750 450 1150 1950 Бақтар және жидектіктер 1500 1850 2550 850 1200 1850 350 650 1300 0,55 – 0,50, ОД Жаздық дәнді дақылдар 1000 1550 2200 550 1050 1550 200 600 1050 Сүрлемдік жүгері 1250 1900 2550 700 1300 1850 250 750 1300 Картоп 1550 2200 3050 950 1500 2200 450 1000 1600 Көкөністер 2050 2500 3400 1350 1750 2550 800 1150 1850 Көп жылдық шөптер және жайылымдар 2150 3000 4050 1250 2050 2950 600 1350 2100 Бақтар және жидектіктер 1500 2050 2700 850 1350 1950 350 800 1350 0,50 – 0,45, ҚшД Жаздық дәнді дақылдар 1150 1700 2400 700 1150 1750 300 750 1250 Сүрлемдік жүгері 1500 2050 2750 950 1400 2050 450 900 1450 Картоп 1700 2350 3200 1000 1600 2350 500 1050 1700 Көкөністер 2200 2700 3600 1400 1850 2650 850 1250 1950 Бақша дақылдары 850 1350 2000 550 950 1450 300 550 1000 Көп жылдық шөптер 2400 3300 4300 1500 2350 3150 850 1650 2300 Бақтар және жидектіктер 1700 2200 2850 1050 1500 2100 550 1000 1500 0,45 – 0,40, ҚшД Жаздық дәнді дақылдар 1350 1850 2550 850 1300 1900 450 800 1350 Сүрлемдік жүгері 1700 2350 3000 1100 1650 2200 600 1100 1650 Картоп 2000 2650 3450 1250 1800 2500 700 1200 1750 Көкөністер 2400 2900 3850 1600 2050 2900 1050 1450 2200 Бақша дақылдары 1200 1700 2400 800 1150 1850 500 750 1350 Көп жылдық шөптер 2650 3600 4550 1700 2600 3400 1000 1850 2550 Бақтар және жидектіктер 1900 2400 3050 1250 1650 2250 700 1050 1650 0,40 – 0,35, ҚД Жаздық дәнді дақылдар 1500 2000 2750 1000 1400 2150 600 950 1600 Күздік бидай 1050 1500 2350 650 1050 1800 350 700 1350 Дәндік жүгері 2650 3250 3850 1700 2250 2800 1050 1500 2000 Сүрлемдік жүгері 2050 2650 3250 1400 1900 2450 850 1350 1800 Күнбағыс 2650 3250 3850 1700 2250 2800 1050 1500 2000 Картоп 2250 2950 3750 1500 2050 2750 900 1400 1950 Көкөністер 2500 3050 4050 1700 2200 3050 1150 1550 2300 Бақша дақылдары 1500 1750 2550 1150 1250 1900 800 850 1450 Көп жылдық шөптер 2950 3900 4900 1850 2750 3550 1150 1900 2600 Бақтар және жидектіктер 2150 2650 3300 1450 1850 2500 850 1250 1850 0,35 – 0,30, ҚД Жаздық дәнді дақылдар 1700 2200 2950 1200 1600 2250 800 1150 1700 Күздік бидай 1250 1700 2500 850 1250 1900 500 800 1400 Дәндік жүгері 3000 3600 4250 2050 2550 3100 1350 1800 2300 Сүрлемдік жүгері 2200 2850 3500 1550 2050 2650 1000 1500 2000 Күнбағыс 3000 3600 4250 2050 2550 3100 1350 1800 2300 Картоп 2650 3250 4150 1750 2300 3050 1100 1600 2250 Көкөністер 2850 3450 4400 2000 2550 3300 1350 1850 2550 Бақша дақылдары 1500 1900 2750 1000 1400 2050 650 1000 1550 Көп жылдық шөптер 3550 4300 5300 2400 3050 3900 1650 2200 2950 Бақтар және жидектіктер 2400 2900 3600 1600 2050 2650 1000 1400 1950 0,30 – 0,25, Ш Жаздық дәнді дақылдар 1850 2400 3200 1350 1850 2450 900 1350 1850 Күздік бидай 1400 2200 2750 1000 1700 2100 600 1250 1600 Дәндік жүгері 3400 3900 4600 2300 2700 3300 1550 1900 2350 Сүрлемдік жүгері 2550 3150 3800 1800 2250 2750 1200 1600 2050 Күнбағыс 3400 3900 4600 2300 2700 3300 1550 1900 2350 Картоп 3050 3750 4550 2100 2750 3400 1400 1950 2550 Көкөністер 3250 3850 4900 2250 2750 3600 1600 2000 2700 Бақша дақылдары 1750 2200 3050 1300 1700 2300 900 1200 1700 Көп жылдық шөптер 4150 4950 5950 2750 3450 4300 1900 2550 3250 Бақтар және жидектіктер 2750 3300 3950 1900 2400 2900 1300 1700 2150 0,25 – 0,20, Ш Жаздық дәнді дақылдар 2200 2700 3450 1600 2050 2650 1150 1500 2000 Күздік бидай 1700 2200 3000 1250 1700 2300 850 1200 1750 Дәндік жүгері 3800 4350 5250 2600 3100 3800 1850 2200 2850 Сүрлемдік жүгері 2900 3550 4150 2050 2600 3100 1400 1900 2300 Күнбағыс 3800 4350 5250 2600 3100 3800 1850 2200 2850 Картоп 3550 4050 4950 2450 2850 3600 1700 2050 2600 Көкөністер 3850 4400 5400 2750 3150 3950 1950 2350 3000 Бақша дақылдары 2150 2650 3350 1550 2050 2550 1150 1600 1950 Көп жылдық шөптер 4800 5600 6650 3250 3900 4800 2250 2900 3650 Бақтар және жидектіктер 3100 3750 4350 2200 2750 3300 1500 2050 2450 Павлодар облысы, облыс бойынша орташа мәндері 0,45 – 0,25, ҚшД, ҚД, Ш Жаздық дәнді дақылдар 1750 2150 3050 1250 1550 2400 800 1100 1800 Сүрлемдік жүгері 2250 2750 3500 1250 1750 2400 550 1050 1650 Картоп 2750 3200 4100 1900 2250 3050 1250 1600 2200 Көкөністер 2850 3400 4400 2000 2500 3300 1400 1850 2550 Бақша дақылдары 1500 1950 2750 800 1250 1950 300 650 1300 Көп жылдық шөптер 3150 3950 5050 2150 2850 3750 1350 1950 2800 Бақтар және жидектіктер 2400 2900 3600 1650 2050 2650 1050 1450 1950 Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер 0,45 – 0,40, ҚшД Жаздық дәнді дақылдар 1350 1850 2500 900 1300 1900 550 850 1350 Сүрлемдік жүгері 1750 2300 3000 1150 1600 2250 650 1050 1650 Картоп 2000 2600 3400 1250 1800 2450 750 1200 1700 Көкөністер 2250 2750 3650 1500 1950 2700 950 1300 2000 Бақша дақылдары 1000 1500 2150 650 1050 1600 350 650 1150 Көп жылдық шөптер және жайылымдар 2600 3150 4300 1700 2150 3150 1050 1450 2300 Бақтар және жидектіктер 1950 2400 3050 1250 1700 2300 750 1100 1700 0,40 – 0,35, ҚД Жаздық дәнді дақылдар 1550 2000 2800 800 1250 1950 200 600 1300 Сүрлемдік жүгері 2050 2600 3250 1100 1650 2150 400 900 1400 Картоп 2250 2750 3600 1250 1650 2350 450 800 1450 Көкөністер 2500 3050 4000 1700 2200 3000 1150 1600 2300 Бақша дақылдары 1200 1800 2550 550 1150 1800 100 600 1250 Көп жылдық шөптер 2850 3550 4650 1900 2500 3450 1150 1700 2550 Бақтар және жидектіктер 2150 2700 3300 1500 1950 2500 900 1350 1850 0,35 – 0,30, ҚД Жаздық дәнді дақылдар 1750 2150 3050 1250 1550 2400 800 1100 1800 Сүрлемдік жүгері 2250 2750 3500 1250 1750 2400 550 1050 1650 Картоп 2750 3200 4100 1900 2250 3050 1250 1600 2200 Көкөністер 2850 3400 4400 2000 2500 3300 1400 1850 2550 Бақша дақылдары 1500 1950 2750 800 1250 1950 300 650 1300 Көп жылдық шөптер 3150 3950 5050 2150 2850 3750 1350 1950 2800 Бақтар және жидектіктер 2400 2900 3600 1650 2050 2650 1050 1450 1950 0,30 – 0,25, Ш Жаздық дәнді дақылдар 2000 2450 3250 1150 1550 2250 500 950 1550 Сүрлемдік жүгері 2550 3100 3750 1550 2100 2650 850 1350 1850 Картоп 3100 3600 4450 2150 2600 3300 1500 1800 2450 Көкөністер 3150 3800 4750 2250 2800 3550 1600 2050 2700 Бақша дақылдары 1700 2150 3150 900 1300 2200 350 650 1500 Көп жылдық шөптер және жайылымдар 3750 4450 5350 2550 3100 3900 1700 2200 2850 Бақтар және жидектіктер 2700 3250 3900 1900 2400 2850 1250 1700 2100 4. Есіл су шаруашылығы бассейні Ақмола облысы, облыс бойынша орташа мәндері 0,50 – 0,20 ҚшД, ҚД, Ш Жаздық дәнді дақылдар 1700 2300 3000 850 1400 2050 250 800 1350 Сүрлемдік жүгері 2250 2800 3500 1250 1800 2400 550 1050 1600 Картоп 2550 3250 4150 1700 2300 3050 1050 1600 2250 Көкөністер 2800 3450 4400 1950 2550 3300 1350 1850 2550 Бақша дақылдары 1550 2000 2800 850 1250 2000 300 650 1350 Көп жылдық шөптер 3250 3950 5000 2200 2800 3700 1400 1950 2700 Бақтар және жидектіктер 2300 2900 3650 1550 2050 2700 950 1400 2000 Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер 0,50 – 0,45, ҚшД Жаздық дәнді дақылдар 1150 1700 2300 700 1150 1700 350 750 1200 Сүрлемдік жүгері 1600 2100 2800 1050 1450 2100 550 900 1500 Картоп 1650 2300 3200 1050 1600 2350 500 1050 1650 Көкөністер 2150 2700 4600 1400 1850 3650 850 1250 2950 Бақша дақылдары 850 1350 2000 550 900 1450 300 550 1000 Көп жылдық шөптер 2250 2800 4050 1350 1850 2900 700 1150 2100 Бақтар және жидектіктер 1700 2250 2800 1100 1550 2050 550 950 1450 0,45 – 0,40, ҚшД Жаздық дәнді дақылдар 1350 1850 2550 850 1350 1950 450 850 1400 Сүрлемдік жүгері 1800 2300 3050 1150 1600 2300 650 1100 1650 Картоп 2350 2900 3750 1650 1600 2800 1100 600 2100 Көкөністер 2000 2600 3450 1200 1800 2500 600 1150 1750 Бақша дақылдары 1100 1550 2100 700 1050 1600 400 650 1100 Көп жылдық шөптер 2550 3050 4250 1600 2100 3050 900 1350 2250 Бақтар және жидектіктер 1850 2450 3050 1200 1700 2300 650 1100 1700 0,40 – 0,35, ҚД Жаздық дәнді дақылдар 1600 2050 2800 1100 1450 2100 650 1000 1600 Сүрлемдік жүгері 2050 2550 3250 1100 1600 2150 350 850 1350 Картоп 2200 2800 3650 1100 1700 2350 350 850 1450 Көкөністер 2550 3050 4050 1750 2250 3050 1150 1600 2300 Бақша дақылдары 1200 1850 2550 600 1150 1800 100 600 1200 Көп жылдық шөптер 2850 3450 4500 1850 2350 3300 1100 1600 2350 Бақтар және жидектіктер 2100 2700 3300 1450 1900 2550 850 1350 1850 0,35 – 0,30, ҚД Жаздық дәнді дақылдар 1700 2300 3000 850 1400 2050 250 800 1350 Сүрлемдік жүгері 2250 2800 3500 1250 1800 2400 550 1050 1600 Картоп 2550 3250 4150 1700 2300 3050 1050 1600 2250 Көкөністер 2800 3450 4400 1950 2550 3300 1350 1850 2550 Бақша дақылдары 1550 2000 2800 850 1250 2000 300 650 1350 Көп жылдық шөптер 3250 3950 5000 2200 2800 3700 1400 1950 2700 Батар және жидектіктер 2300 2900 3650 1550 2050 2700 950 1400 2000 10,30 – 0,25, Ш Жаздық дәнді дақылдар 1900 2450 3200 1050 1550 2200 400 850 1450 Сүрлемдік жүгері 2550 3050 3850 1600 2100 2750 850 1350 1900 Картоп 3050 3700 4500 2100 2650 3300 1400 1900 2500 Көкөністер 3250 3850 4800 2300 2800 3600 1650 2100 2750 Бақша дақылдары 1700 2300 3050 900 1400 2100 350 800 1400 Көп жылдық шөптер 3800 4500 5450 2550 3150 3950 1700 2250 2850 Бақтар және жидектіктер 2700 3300 4000 1850 2400 2950 1250 1750 2150 0,25 – 0,20, Ш Жаздық дәнді дақылдар 2250 2700 3450 1350 1800 2450 650 1100 1700 Сүрлемдік жүгері 2950 3550 4200 1900 2500 3050 1150 1700 2250 Картоп 3400 4000 4900 2400 2900 3600 1650 2100 2650 Көкөністер 3650 4250 5300 2600 3100 4000 1850 2300 3050 Бақша дақылдары 2150 2550 3400 1350 1650 2350 700 950 1600 Көп жылдық шөптер 4450 5200 6200 3050 3700 4500 2050 2650 3350 Бақтар және жидектіктер 3050 3750 4350 2150 2800 3300 1500 2100 2500 Солтүстік Қазақстан облысы, облыс бойынша орташа мәндері 0,60 – 0,45 ОД, ҚшД Жаздық дәнді дақылдар 950 1500 2200 500 950 1550 150 550 1050 Сүрлемдік жүгері 1200 1800 2500 650 1200 1800 150 650 1200 Картоп 1500 2200 3000 900 1450 2200 400 900 1550 Көкөністер 2000 2500 3400 1350 1750 2550 800 1150 1900 Көп жылдық шөптер 1950 2650 3750 1050 1700 2600 400 950 1750 Бақтар және жидектіктер 1550 1950 2700 900 1300 1950 400 750 1350 Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер 0,60 – 0,55, ОД Жаздық дәнді дақылдар 750 1300 2000 300 800 1450 0 400 900 Сүрлемдік жүгері 1050 1700 2400 500 1050 1700 50 500 1100 Картоп 1450 2050 2800 850 1400 2050 350 850 1450 Көкөністер 1950 2450 3250 1250 1700 2400 700 1150 1700 Көп жылдық шөптер 1800 2500 3550 950 1500 2500 350 850 1700 Бақтар және жидектіктер 1450 1900 2550 850 1200 1850 350 650 1300 0,55 – 0,50, ОД Жаздық дәнді дақылдар 950 1500 2200 500 950 1550 150 550 1050 Сүрлемдік жүгері 1200 1800 2500 650 1200 1800 150 650 1200 Картоп 1500 2200 3000 900 1450 2200 400 900 1550 Көкөністер 2000 2500 3400 1350 1750 2550 800 1150 1900 Көп жылдық шөптер 1950 2650 3750 1050 1700 2600 400 950 1750 Бақтар және жидектіктер 1550 1950 2700 900 1300 1950 400 750 1350 0,50 – 0,45, ҚшД Жаздық дәнді дақылдар 1150 1700 2400 650 1200 1750 250 750 1250 Сүрлемдік жүгері 1450 2050 2750 900 1450 2050 400 900 1450 Картоп 1700 2300 3200 1050 1600 2350 500 1050 1700 Көкөністер 2200 2700 3600 1450 1850 2550 850 1250 1750 Көп жылдық шөптер 2150 2750 3950 1250 1850 2800 600 1150 1950 Бақтар және жидектіктер 1700 2200 2800 1000 1450 2100 450 900 1450 5. Жайық-Каспий су шаруашылығы бассейні Батыс Қазақстан облысы, облыс бойынша орташа мәндері 0,30 – 0,10, Ш, Шс Жаздық дәнді дақылдар 2100 2650 3450 1550 2000 2650 1100 1450 2000 Сүрлемдік жүгері 2900 3550 4200 2100 2600 3150 1450 1900 2350 Дәндік жүгері 3650 4300 5000 2550 3100 3700 1750 2300 2750 Картоп 3450 4050 4900 2450 2950 3650 1700 2100 2700 Көкөністер 3750 4300 5300 2700 3150 4000 1950 2350 3050 Бақша дақылдары 2100 2650 3350 1550 2050 2550 1100 1600 1900 Көп жылдық шөптер 4500 5200 6100 3100 3700 4500 2100 2700 3300 Соя 2950 3550 4200 1850 2350 2950 1050 1500 2100 Бақтар және жидектіктер 3100 3650 4300 2200 2700 3250 1500 1950 2450 Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер 0,30 – 0,25, Ш Жаздық дәнді дақылдар 1900 2350 3250 1350 1750 2500 900 1300 1900 Сүрлемдік жүгері 2500 3100 3800 1700 2200 2800 1150 1550 2050 Дәндік жүгері 3250 3800 4600 2250 2700 3350 1500 1900 2450 Картоп 3100 3700 4550 2150 2650 3400 1450 1900 2500 Көкөністер 3300 3900 4850 2350 2850 3700 1700 2100 2800 Бақша дақылдары 1850 2300 3050 1350 1700 2300 950 1300 1700 Көп жылдық шөптер 3750 4500 5450 2500 3150 3900 1700 2250 2900 Соя 2600 3100 3850 1750 2250 2850 1200 1600 2100 0,25 – 0,20, Ш Бақтар және жидектіктер 2700 3250 3950 1900 2350 2900 1300 1700 2100 Жаздық дәнді дақылдар 2100 2650 3450 1550 2000 2650 1100 1450 2000 Сүрлемдік жүгері 2900 3550 4200 2100 2600 3150 1450 1900 2350 Дәндік жүгері 3650 4300 5000 2550 3100 3700 1750 2300 2750 Картоп 3450 4050 4900 2450 2950 3650 1700 2100 2700 Көкөністер 3750 4300 5300 2700 3150 4000 1950 2350 3050 Бақша дақылдары 2100 2650 3350 1550 2050 2550 1100 1600 1900 Көп жылдық шөптер 4500 5200 6100 3100 3700 4500 2100 2700 3300 Соя 2950 3550 4200 1850 2350 2950 1050 1500 2100 Бақтар және жидектіктер 3100 3650 4300 2200 2700 3250 1500 1950 2450 0,20 – 0,15, Шс Жаздық дәнді дақылдар 2500 3050 3750 1900 2300 2900 1400 1700 2250 Сүрлемдік жүгері 3450 4050 4550 2500 3000 3400 1850 2250 2550 Дәндік жүгері 3950 4700 5250 2800 3400 3900 1900 2450 2850 Картоп 3950 4500 5400 2850 3300 4050 2000 2450 3000 Көкөністер 4400 5050 6100 3150 3650 4500 2300 2700 3400 Бақша дақылдары 2500 2900 3650 1900 2250 2850 1450 1700 2150 Көп жылдық шөптер 5150 5950 6850 3550 4200 4900 2500 3050 3650 Соя 3550 4150 4650 2550 3100 3500 1900 2300 2650 Бақтар және жидектіктер 3550 4150 4450 2550 3100 3300 1850 2300 2400 0,15 – 0,10, Шс Жаздық дәнді дақылдар 2900 3400 4050 2150 2550 3100 1550 1900 2300 Сүрлемдік жүгері 3850 4450 5050 2850 3300 3800 2050 2450 2900 Дәндік жүгері 4400 5100 5750 3050 3650 4150 2100 2550 3050 Картоп 4450 5050 6050 3150 3700 4450 2250 2700 3300 Көкөністер 5300 5950 6900 3800 4300 5000 2750 3150 3750 Бақша дақылдары 2800 3350 4100 2100 2500 3100 1500 1900 2350 Көп жылдық шөптер 5900 6700 7700 4100 4800 5650 2900 3500 4250 Соя 3950 4550 5150 2900 3350 3900 2100 2500 2900 Бақтар және жидектіктер 4050 4600 5250 2950 3400 3950 2150 2500 3000 Атырау облысы, облыс бойынша орташа мәндері 0,15 – 0,10, Шс Жаздық дәнді дақылдар 2950 3350 4050 2150 2550 3100 1600 1900 2350 Күздік бидай 2500 2900 3600 1900 2250 2800 1400 1700 2150 Дәндік жүгері 4250 4800 5350 2950 3350 3750 2000 2300 2650 Сүрлемдік жүгері 3800 4400 4950 2800 3250 3700 2000 2400 2750 Картоп 4350 4950 5900 3100 3550 4350 2150 2600 3250 Көкөністер 5100 5750 6800 3600 4050 4950 2600 2950 3700 Бақша дақылдары 2800 3250 4000 2100 2450 3050 1550 1800 2300 Көп жылдық шөптер 5900 6650 7600 4150 4750 5550 2950 3450 4100 Бақтар және жидектіктер 3950 4550 5150 2900 3350 3850 2100 2500 2900 Ақтөбе облысы, облыс бойынша орташа мәндері 0,30 – 0,10, Ш, Шс Жаздық дәнді дақылдар 2150 2650 3400 1600 2000 2600 1150 1500 1950 Сүрлемдік жүгері 2900 3500 4150 2050 2600 3100 1450 1900 2350 Картоп 3350 3950 4900 2400 2850 3600 1650 2050 2700 Көкөністер 3650 4250 5300 2600 3150 4000 1900 2300 3050 Бақша дақылдары 2100 2500 3300 1550 1950 2550 1100 1500 1950 Көп жылдық шөптер 4450 5200 6150 3050 3750 4500 2050 2750 3350 Бақтар және жидектіктер 3100 3500 4250 2150 2550 3200 1500 1850 2400 Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер 0,35 – 0,30, ҚД Жаздық дәнді дақылдар 1700 2150 2900 1200 1550 2200 800 1100 1700 Сүрлемдік жүгері 2200 2800 3450 1550 2050 2600 1000 1450 1950 Картоп 2600 3200 4100 1700 2250 3050 1050 1600 2200 Көкөністер 2850 3400 4400 2000 2500 3300 1400 1850 2550 Бақша дақылдары 1500 1950 2750 1050 1450 2100 750 1050 1550 Көп жылдық шөптер 3300 4050 4900 2200 2900 3650 1500 2100 2650 Бақтар және жидектіктер 2350 2900 3500 1600 2050 2600 1050 1450 1900 0,30 – 0,25, Ш Жаздық дәнді дақылдар 1900 2400 3150 1400 1800 2400 950 1300 1800 Сүрлемдік жүгері 2500 3150 3750 1700 2300 2750 1150 1650 2000 Картоп 3050 3600 4450 2150 2600 3300 1450 1800 2450 Көкөністер 3100 3750 4700 2200 2700 3550 1550 1950 2650 Бақша дақылдары 1750 2250 3000 1250 1700 2300 900 1250 1700 Көп жылдық шөптер 3800 4600 5550 2600 3300 4050 1750 2350 3000 Бақтар және жидектіктер 2650 3200 3900 1800 2300 2850 1250 1650 2100 0,25 – 0,20, Ш Жаздық дәнді дақылдар 2150 2650 3400 1600 2000 2600 1150 1500 1950 Сүрлемдік жүгері 2900 3500 4150 2050 2600 3100 1450 1900 2350 Картоп 3350 3950 4900 2400 2850 3600 1650 2050 2700 Көкөністер 3650 4250 5300 2600 3150 4000 1900 2300 3050 Бақша дақылдары 2100 2500 3300 1550 1950 2550 1100 1500 1950 Көп жылдық шөптер 4450 5200 6150 3050 3750 4500 2050 2750 3350 Бақтар және жидектіктер 3100 3500 4250 2150 2550 3200 1500 1850 2400 0,20 – 0,15, Шс Жаздық дәнді дақылдар 2500 2900 3700 1900 2150 2850 1400 1600 2200 Сүрлемдік жүгері 3350 3950 4550 2400 2900 3400 1750 2150 2600 Картоп 3800 4450 5350 2700 3300 4000 1900 2400 3050 Көкөністер 4350 4900 6000 3100 3550 4450 2200 2600 3300 Бақша дақылдары 2400 2900 3650 1800 2200 2850 1300 1700 2150 Көп жылдық шөптер 5100 5950 6850 3550 4200 4950 2450 3050 3700 Бақтар және жидектіктер 3500 4050 4650 2500 3000 3500 1750 2200 2600 0,15 – 0,10, Шс Жаздық дәнді дақылдар 2900 3350 4000 2150 2550 3050 1550 1950 2300 Сүрлемдік жүгері 3800 4400 4950 2800 3250 3700 2050 2400 2800 Картоп 4350 4900 5950 3100 3550 4400 2150 2600 3300 Көкөністер 5150 5800 6800 3650 4200 4950 2600 3100 3700 Бақша дақылдары 2800 3300 3950 2100 2500 3000 1550 1900 2250 Көп жылдық шөптер 5850 6550 7600 4100 4650 5550 2900 3400 4150 Бақтар және жидектіктер 3950 4550 5200 2850 3350 3900 2100 2500 2950 Маңғыстау облысы, облыс бойынша орташа мәндері 0,10, Шо Жаздық дәнді дақылдар 2950 3350 4050 2200 2550 3050 1600 1900 2350 Күздік бидай 2500 2900 3600 1900 2250 2800 1400 1700 2150 Дәндік жүгері 4250 4800 5350 2950 3300 3800 2000 2300 2650 Сүрлемдік жүгері 3800 4400 4950 2800 3250 3700 2050 2400 2800 Картоп 4350 4950 5900 3050 3550 4350 2150 2600 3250 Көкөністер 5100 5750 6800 3600 4050 4950 2550 2950 3700 Бақша дақылдары 2800 3250 4000 2100 2450 3050 1600 1850 2300 Көп жылдық шөптер 5900 6650 7600 4150 4750 5500 2950 3450 4100 Бақтар және жидектіктер 3950 4550 5150 2850 3350 3850 2100 2500 2900 6. Нұра-Сарысу су шаруашылығы бассейні Қарағанды облысы, облыс бойынша орташа мәндері 0,45 – 0,10, ҚшД, ҚД, Ш, Шс Жаздық дәнді дақылдар 1900 2350 3150 1350 1750 2400 950 1250 1850 Дәндік жүгері 3200 3800 4400 2250 2650 3200 1500 1850 2300 Сүрлемдік жүгері 2550 3100 3750 1800 2250 2750 1200 1600 2000 Картоп 3050 3650 4500 2100 2600 3350 1400 1850 2500 Көкөністер 3150 3800 4750 2300 2800 3550 1600 2050 2700 Бақша дақылдары 1900 2150 3000 1300 1600 2300 900 1150 1700 Көп жылдық шөптер 3750 4450 5400 2550 3100 3950 1700 2200 2900 Соя 2600 3150 3800 1850 2300 2800 1200 1600 2050 Бақтар және жидектіктер 2700 3200 3900 1850 2300 2850 1250 1650 2100 Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер 0,45 – 0,40, ҚшД Жаздық дәнді дақылдар 1300 1850 2550 850 1300 1900 450 850 1400 Сүрлемдік жүгері 1700 2300 2950 1100 1600 2200 600 1100 1600 Картоп 1900 2550 3450 1150 1750 2500 600 1100 1800 Көкөністер 2250 2750 3700 1500 1900 2750 900 1350 2050 Бақша дақылдары 1050 1500 2100 700 1050 1550 400 650 1100 Көп жылдық шөптер 2550 3000 4250 1650 2050 3100 950 1300 2250 Бақтар және жидектіктер 1950 2400 3000 1300 1700 2250 750 1100 1600 0,40 – 0,35, ҚД Жаздық дәнді дақылдар 1550 2050 2700 1100 1500 2050 650 1050 1550 Сүрлемдік жүгері 2000 2550 3200 1350 1850 2400 850 1300 1800 Картоп 2250 2900 3700 1450 2050 2700 850 1350 1950 Көкөністер 2800 3050 4000 2050 2200 3050 1450 1600 2300 Бақша дақылдары 1250 1750 2400 850 1250 1800 550 850 1350 Көп жылдық шөптер 2800 3450 4500 1800 2400 3300 1100 1600 2400 Бақтар және жидектіктер 2150 2650 3250 1450 1900 2450 900 1300 1850 0,35-0,30, ҚД Жаздық дәнді дақылдар 1700 2200 2950 1200 1600 2300 800 1150 1700 Сүрлемдік жүгері 2200 2750 3450 1550 2000 2600 1000 1400 1950 Картоп 2600 3200 4050 1750 2300 3000 1100 1600 2150 Көкөністер 2800 3300 4350 2000 2400 3300 1350 1750 2500 Бақша дақылдары 1750 1900 2700 950 1350 2050 700 950 1550 Көп жылдық шөптер 3200 3900 4900 2150 2800 3550 1400 1900 2600 Бақтар және жидектіктер 2400 2900 3600 1600 2100 2650 1100 1450 2000 0,30 – 0,25, Ш Жаздық дәнді дақылдар 1900 2350 3150 1350 1750 2400 950 1250 1850 Дәндік жүгері 3200 3800 4400 2250 2650 3200 1500 1850 2300 Сүрлемдік жүгері 2550 3100 3750 1800 2250 2750 1200 1600 2000 Картоп 3050 3650 4500 2100 2600 3350 1400 1850 2500 Көкөністер 3150 3800 4750 2300 2800 3550 1600 2050 2700 Бақша дақылдары 1900 2150 3000 1300 1600 2300 900 1150 1700 Көп жылдық шөптер 3750 4450 5400 2550 3100 3950 1700 2200 2900 Соя 2600 3150 3800 1850 2300 2800 1200 1600 2050 Бақтар және жидектіктер 2700 3200 3900 1850 2300 2850 1250 1650 2100 0,25 – 0,20, Ш Жаздық дәнді дақылдар 2150 2650 3450 1600 2000 2650 1150 1500 2050 Дәндік жүгері 3550 4100 4750 2500 2950 3450 1700 2100 2550 Сүрлемдік жүгері 2950 3500 4150 2100 2550 3100 1450 1850 2300 Картоп 3300 3950 4900 2300 2850 3600 1600 2100 2700 Көкөністер 3650 4250 5200 2650 3150 3900 1850 2300 2950 Бақша дақылдары 2100 2600 3350 1550 2050 2550 1100 1600 1950 Көп жылдық шөптер 4500 5100 6100 3150 3650 4500 2150 2650 3300 Соя 3050 3600 4250 2150 2650 3200 1550 1950 2400 Бақтар және жидектіктер 3150 3600 4250 2250 2650 3200 1600 1950 2400 0,20 – 0,15, Шс Жаздық дәнді дақылдар 2500 2950 3700 1850 2250 2850 1350 1600 2200 Дәндік жүгері 3950 4600 5150 2800 3300 3800 1950 2350 2750 Сүрлемдік жүгері 3350 4000 4550 2450 2950 3400 1750 2200 2550 Картоп 3850 4400 5400 2750 3250 4050 1950 2350 3050 Көкөністер 4350 5000 6000 3100 3650 4450 2250 2650 3300 Бақша дақылдары 2400 2950 3600 1800 2300 2800 1350 1700 2100 Көп жылдық шөптер 5150 5950 6800 3550 4250 4950 2500 3050 3650 Соя 3450 4100 4650 2500 3050 3500 1800 2250 2650 Бақтар және жидектіктер 3450 4050 4650 2500 3000 3500 1800 2200 2600 0,15 – 0,10, Шс Жаздық дәнді дақылдар 2950 3300 4000 2200 2500 3050 1600 1850 2300 Дәндік жүгері 4300 5150 5700 3000 3700 4100 2100 2650 3000 Сүрлемдік жүгері 3800 4450 5000 2800 3300 3750 2050 2450 2800 Картоп 4400 5000 6000 3100 3600 4450 2200 2650 3300 Көкөністер 5150 5900 6800 3650 4250 4950 2650 3100 3700 Бақша дақылдары 2750 3250 4000 2050 2450 3050 1500 1850 2300 Көп жылдық шөптер 5850 6550 7400 4100 4700 5300 2900 3400 3950 Соя 3900 4550 5100 2850 3350 3800 2100 2500 2900 Бақтар және жидектіктер 4050 4550 5200 2900 3350 3900 2100 2500 2950 7. Тобыл-Торғай су шаруашылығы бассейні Қостанай облысы, облыс бойынша орташа мәндері 0,55 – 0,10, ОД, ҚшД, ҚД, Ш, Шс Жаздық дәнді дақылдар 1950 2350 3300 1450 1700 2500 950 1200 1950 Сүрлемдік жүгері 2600 3250 3800 1800 2350 2800 1200 1700 2050 Картоп 3050 3750 4600 2100 2700 3350 1450 1950 2500 Көкөністер 3150 3750 4750 2250 2750 3550 1550 1950 2700 Бақша дақылдары 1700 2200 3200 1250 1650 2450 900 1200 1850 Көп жылдық шөптер 3800 4550 5550 2550 3200 4050 1700 2250 3000 Бақтар және жидектіктер 2750 3300 4000 1950 2350 2950 1300 1700 2150 Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер 0,55 – 0,50, ОД Жаздық дәнді дақылдар 950 1600 2250 500 1050 1650 150 650 1150 Сүрлемдік жүгері 1200 1900 2550 650 1250 1850 150 700 1200 Картоп 1550 2250 3050 900 1550 2250 400 950 1600 Көкөністер 2050 2500 3450 1350 1750 2550 800 1200 1900 Бақша дақылдары 650 1150 1900 300 700 1350 100 350 900 Көпж. шөптер 2000 2650 3800 1150 1700 2700 450 950 1850 0,50 – 0,45, ҚшД Бақтар және жидектіктер 1600 2000 2650 900 1300 1950 400 750 1300 Жаздық дәнді дақылдар 1200 1700 2400 700 1200 1750 350 750 1250 Сүрлемдік жүгері 1450 2050 2800 900 1400 2050 400 850 1450 Картоп 1700 2400 3300 1000 1550 2300 450 950 1600 Көкөністер 2150 2750 3650 1400 1850 2650 800 1250 1950 Бақша дақылдары 900 1400 2100 550 900 1550 300 550 1100 Көп жылдық шөптер 2250 2950 4000 1400 1950 2850 700 1250 1950 Бақтар және жидектіктер 1700 2250 2850 1100 1550 2100 550 950 1500 0,45 – 0,40, ҚшД Жаздық дәнді дақылдар 1400 1950 2550 900 1400 1950 550 900 1400 Сүрлемдік жүгері 1700 2300 3000 1150 1600 2250 650 1050 1650 Картоп 1950 2600 3500 1200 1750 2500 650 1200 1750 Көкөністер 2350 2850 3800 1600 2000 2850 1000 1400 2150 Бақша дақылдары 1100 1550 2200 700 1050 1650 400 650 1200 Көп жылдық шөптер 2550 3200 4350 1650 2200 3200 900 1450 2300 Бақтар және жидектіктер 1900 2500 3050 1200 1700 2300 650 1150 1700 0,35 – 0,30, ҚД Жаздық дәнді дақылдар 1800 2250 3000 1250 1700 2250 850 1200 1700 Сүрлемдік жүгері 2250 2850 3550 1600 2100 2700 1000 1450 2000 Картоп 2750 3300 4150 1800 2300 3000 1200 1650 2250 Көкөністер 2850 3300 4350 2000 2400 3300 1400 1700 2450 Бақша дақылдары 1450 2000 2800 1050 1450 2150 650 1050 1600 Көп жылдық шөптер 3250 4000 5050 2200 2800 3750 1400 1950 2750 Бақтар және жидектіктер 2400 2950 3650 1650 2050 2700 1050 1450 1950 0,30 – 0,25, Ш Жаздық дәнді дақылдар 1950 2350 3300 1450 1700 2500 950 1200 1950 Сүрлемдік жүгері 2600 3250 3800 1800 2350 2800 1200 1700 2050 Картоп 3050 3750 4600 2100 2700 3350 1450 1950 2500 Көкөністер 3150 3750 4750 2250 2750 3550 1550 1950 2700 Бақша дақылдары 1700 2200 3200 1250 1650 2450 900 1200 1850 Көп жылдық шөптер 3800 4550 5550 2550 3200 4050 1700 2250 3000 Бақтар және жидектіктер 2750 3300 4000 1950 2350 2950 1300 1700 2150 0,25 – 0,20, Ш Жаздық дәнді дақылдар 2200 2650 3500 1650 2000 2700 1200 1450 2000 Күздік бидай 1700 2200 3000 1250 1650 2300 900 1200 1750 Дәндік жүгері 3600 3500 4050 2500 2300 2750 1700 1450 1800 Сүрлемдік жүгері 3000 4300 4950 2100 3350 3900 1450 2650 3100 Картоп 3450 4000 5000 2450 2900 3700 1700 2050 2750 Көкөністер 3700 4350 5400 2650 3150 4050 1900 2300 3050 Бақша дақылдары 2150 2650 3350 1600 2100 2600 1150 1600 1950 Көп жылдық шөптер 4500 5250 6250 3050 4050 4600 2050 3200 3400 Бақтар және жидектіктер 3200 3800 4400 2250 2800 3300 1550 2100 2500 0,20 – 0,15, Шс Жаздық дәнді дақылдар 2550 3000 3800 1950 2250 2950 1450 1700 2250 Күздік бидай 2100 2550 3300 1550 1950 2600 1150 1450 1950 Дәндік жүгері 3450 4750 5400 3300 3700 4300 1800 2950 3400 Сүрлемдік жүгері 3150 3850 4500 2800 3250 3900 1950 2450 2900 Картоп 3950 4500 5500 2800 3300 4100 1950 2450 3100 Көкөністер 4450 5100 6150 3200 3700 4550 2250 2700 3400 Бақша дақылдары 2500 2950 3800 1900 2250 3000 1400 1650 2300 Көп жылдық шөптер 5150 6100 6950 3550 4350 5000 2500 3100 3700 Бақтар және жидектіктер 3550 4100 4750 2550 3000 3550 1800 2200 2700 0,15 – 0,10, Шс Жаздық дәнді дақылдар 3000 3350 4100 2250 2500 3100 1650 1900 2350 Күздік бидай 2500 2950 3650 1900 2250 2800 1400 1700 2150 Дәндік жүгері 3850 5350 5900 3500 4150 4650 2000 3300 3750 Сүрлемдік жүгері 3550 4400 5050 3000 3750 4250 2050 2700 3100 Картоп 4450 5000 6050 3150 3600 4450 2250 2650 3300 Көкөністер 5300 5950 6900 3750 4300 4950 2700 3150 3700 Бақша дақылдары 2850 3300 4050 2150 2500 3050 1600 1900 2300 Көп жылдық шөптер 5900 6700 7750 4100 4800 5650 2900 3500 4250 Бақтар және жидектіктер 4050 4600 5350 2950 3400 4000 2150 2500 3000 8. Шу-Талас су шаруашылығы бассейні Жамбыл облысы, облыс бойынша орташа мәндері 0,35 – 0,10, ТБД, ТБШ, Шо Жаздық дәнді дақылдар 2350 2800 3550 1450 1900 2550 850 1250 1850 Күздік бидай 1900 2350 3100 1250 1650 2350 700 1100 1700 Дәндік жүгері 3800 4300 5200 2350 2850 3700 1400 1850 2700 Сүрлемдік жүгері 3100 3400 4300 2100 2350 3200 1350 1600 2350 Қант қызылшасы 4700 5350 6250 2950 3650 4400 1850 2450 3100 Картоп 3650 4250 5200 2400 2950 3700 1500 2000 2650 Көкөністер 4400 5300 6250 2650 3550 4350 1500 2350 3050 Бақша дақылдары 2550 2950 3700 1750 2050 2700 1100 1350 1950 Көп жылдық шөптер 5450 6300 7150 3300 4000 4800 1900 2500 3200 Соя 3300 3800 4700 2350 2850 3750 1650 2150 3000 Жүзімдіктер 3100 3600 4450 2000 2350 3100 1200 1450 2050 Бақтар 4850 5800 6550 2900 3700 4300 1550 2250 2800 Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер 0,35 – 0,30, ТБД Жаздық дәнді дақылдар 1900 2300 3150 1350 1700 2600 850 1300 2100 Күздік бидай 1450 1850 2700 300 700 1550 0 0 750 Дәндік жүгері 3150 3650 4550 2200 2700 3600 1500 2000 2950 Сүрлемдік жүгері 2300 2600 3500 1550 1850 2750 950 1250 2150 Қант қызылшасы 3750 4300 5150 2200 2700 3600 1100 1650 2500 Картоп 2950 3550 4550 2000 2650 3600 1350 1900 2950 Көкөністер 3650 4450 5450 2800 3650 4650 2200 2950 4000 Бақша дақылдары 1900 2350 3100 1350 1850 2600 950 1450 2200 Көп жылдық шөптер 4650 5500 6550 3500 4350 5400 2650 3500 4550 Соя 2800 3250 4150 2000 2500 3350 1400 1850 2750 Жүзімдіктер 2700 3200 4100 1600 2100 3000 800 1300 2200 Бақтар 3750 4600 5600 1900 2750 3750 650 1500 2500 0,30 – 0,25, ТБШ Жаздық дәнді дақылдар 2100 2500 3300 1250 1600 2350 600 1000 1600 Күздік бидай 1650 2050 2850 1000 1400 2100 500 850 1450 Дәндік жүгері 3450 4000 4850 2150 2650 3500 1150 1700 2500 Сүрлемдік жүгері 2700 3050 3900 1750 2050 2800 1000 1300 2000 Қант қызылшасы 4150 4650 5650 2600 3050 4000 1450 1900 2850 Картоп 3300 3900 4900 2150 2700 3550 1300 1800 2500 Көкөністер 3800 4600 5650 2150 2950 3800 1000 1750 2550 Бақша дақылдары 2100 2550 3450 1300 1700 2500 750 1100 1800 Көп жылдық шөптер 4700 5650 6650 2700 3500 4400 1350 2050 2900 Соя 3050 3600 4450 2250 2800 3650 1600 2150 3000 Жүзімдіктер 2850 3400 4250 1800 2200 2950 1000 1300 1950 Бақтар 4150 5050 5950 2250 3050 3850 1000 1700 2450 0,25 – 0,20, ТБШ Жаздық дәнді дақылдар 2350 2800 3550 1450 1900 2550 850 1250 1850 Күздік бидай 1900 2350 3100 1250 1650 2350 700 1100 1700 Дәндік жүгері 3800 4300 5200 2350 2850 3700 1400 1850 2700 Сүрлемдік жүгері 3100 3400 4300 2100 2350 3200 1350 1600 2350 Қант қызылшасы 4700 5350 6250 2950 3650 4400 1850 2450 3100 Картоп 3650 4250 5200 2400 2950 3700 1500 2000 2650 Көкөністер 4400 5300 6250 2650 3550 4350 1500 2350 3050 Бақша дақылдары 2550 2950 3700 1750 2050 2700 1100 1350 1950 Көп жылдық шөптер 5450 6300 7150 3300 4000 4800 1900 2500 3200 Соя 3300 3800 4700 2350 2850 3750 1650 2150 3000 Жүзімдіктер 3100 3600 4450 2000 2350 3100 1200 1450 2050 Бақтар 4850 5800 6550 2900 3700 4300 1550 2250 2800 0,20 – 0,15, Шо Жаздық дәнді дақылдар 2650 3100 3800 1750 2200 2800 1100 1500 2050 Күздік бидай 2200 2650 3350 1500 1900 2500 950 1350 1850 Дәндік жүгері 4150 4700 5650 2700 3250 4100 1700 2200 3000 Сүрлемдік жүгері 3400 3900 4650 2350 2800 3400 1550 2000 2500 Қант қызылшасы 5500 6250 7050 3700 4300 5000 2450 3000 3600 Картоп 4250 4750 5650 2950 3400 4100 2000 2450 3000 Көкөністер 5050 5950 6900 3300 4150 4900 2100 2950 3550 Бақша дақылдары 3000 3400 4050 2100 2400 2950 1450 1700 2200 Көп жылдық шөптер 5800 7050 8050 3600 4700 5650 2150 3100 3950 Соя 3550 4300 5050 2300 3100 3850 1450 2200 2950 Жүзімдіктер 3400 4150 4900 2200 2800 3350 1300 1850 2250 Бақтар 5500 6300 7250 3400 4050 4850 1950 2500 3200 0,15 – 0,10, Шо Жаздық дәнді дақылдар 2950 3400 4100 2050 2450 3100 1300 1750 2300 Күздік бидай 2500 2950 3650 1750 2100 2650 1150 1500 1900 Дәндік жүгері 4750 5350 6100 3300 3850 4450 2300 2800 3350 Сүрлемдік жүгері 3950 4350 5150 2800 3100 3800 1900 2200 2800 Қант қызылшасы 6550 7100 7950 4550 5000 5650 3150 3550 4150 Картоп 4850 5350 6250 3400 3850 4600 2450 2800 3400 Көкөністер 5700 6550 7550 3950 4650 5400 2700 3400 4000 Бақша дақылдары 3400 3600 4350 2400 2550 3200 1750 2000 2350 Көп жылдық шөптер 7150 7850 8950 5000 5450 6400 3550 3850 4700 Соя 4150 4750 5550 2850 3450 4250 1850 2500 3300 Жүзімдіктер 4050 4600 5400 2800 3250 3850 1900 2200 2700 Бақтар 6350 7000 8000 4150 4600 5500 2650 3000 3750 3-кесте Жер бетімен суару барысында суды пайдалану коэффициентінің мәндері Суарулардың жүргізілу жағдайы Жер бетімен суару барысында суды пайдалану коэффициентінің мәні техникалық құралдарсыз техникалық құралдармен Жақсы – алап жақсы тегістелген, ылдилықтары үйлесімді, жер бедері бір қалыпты, топыпрақтарының су өткізгіштігі орташа 0,75-0,80 0,81-0,85 Орташа – алап тегістігі қанағаттанарлық, ылдилықтары орташа, жер бедері бір қалыпты, топыпрақтарының су өткізгіштігі төмен және орташадан жоғары 0,70-0,75 0,75-0,80 Күрделі – алап тегістігі қанағаттсыз, учаскелері майда контурлы, сыртқы пішіні әртүрлі, ылдилықтары жоғары немесе төмен, жер бедері күрделі, топыпрақтарының су өткізгіштігі жоғары және өте төмен 0,65-0,70 0,70-0,75 4-кесте Жаңбырлатып суармалау кезінде суды пайдалану коэффициентінің мәндері Табиғи аймақтар, ЫК Жаңбырлату барысында суды пайдалау коэффициентінің мәні, (нақ.егістік) ашық құлақарықтан жабық желілерден Орманды дала (ОД), құрғақшыл дала (ҚшД) Ык =0,60-0,40 0,80-0,85 0,85-0,90 Құрғақ дала (ҚД), шөлейт (Ш) Ык =0,40-0,20 0,75-0,80 0,80-0,85 Оңтүстік шөл (Шо), тау бөктерлік шөлейт (ТБШ), Ык =0,10-0,30 0,70-0,75 0,75-0,80 Тау бөктерлік дала (ТБД), Ык =0,30-0,45 0,75-0,80 0,80-0,85 5-кесте Табиғи аймақтар бойынша ылғалдандыру (топырақты жырту алдындағы) вегетация аралық суаруларының суармалау нормасының брутто мәндері текше метр гектарына Суарылатын дақылдар Табиғи аймақтар орманды дала, Ык 0,50 дала, Ык =0,50 – 0,30 шөлейт, Ык =0,30–0,20 Шөл тау бөктерлік шөлейт, Ык =0,20–0,30 тау бөктерлік дала, Ык =0,30 – 0,5 солтүстік, Ык =0,20–0,10 оңтүстік, Ык 0,10–0,15 Жаздық дәнді дақылдар 350-400 350-500 350-500 500-600 1100-1200 950-1100 950-1100 Күздік бидай - - - 600-700 1200-1300 1100-1200 1100-1200 Сүрлемдік жүгері 350-500 350-500 500-600 600-700 1100-1200 950-1100 1100-1200 Дәндік жүгері - 350-500 500-600 600-700 1100-1200 950-1100 1100-1200 Қант қызылшасы - - - - 1100-1200 1100-1200 950-1100 Мақта - - - - 1200-1300 1100-1200 - Көкөністер 500-550 550-650 550-650 600-700 1100-1200 1100-1200 900-1100 Көпжылдық шөптер 400-550 400-550 550-650 600-700 1100-1200 1100-1200 950-1100 Бақтар 500-550 450-550 550-650 650-700 1100-1200 1100-1200 1000-1100 6-кесте Тұздалған жуып-шайылатын жерді жуып-шаюдың (профилактикалық) суару бруттосының суландыру нормаларының мәндері Топырақтардың тұздану дәрежесі (0-100 см қабаттағы тығыз қалдықтан тұздардың %-дық мөлшері) Топырақ грунттарының тұздану түріне байланысты жуып-шайылғаннан кейінгі тұздардың рауалы мөлшері хлоридтік (0,2 пайыз) сульфатты-хлоридтік (0,3 пайыз) сульфатты-натрийлік (0,4 пайыз) Механикалық құрамы бойынша жеңіл топырақтар Әлсіз (0,2-0,5) Орташа (0,5-1) 3000 3000-5000 2000 2000-4000 1000 1000-4000 Орташа саздақтар немесе топырақтың тұз қайтарымы бойынша осыларға ұқсас, құрылысы біркелкі емес қабатты Әлсіз (0,2-0,5) Орташа (0,5-1) 4500 4500-7500 3000 3000-6500 1500 1500-5000 Сазды топырақтар немесе тұз қайтарымы төмен болатын саздақтар (сортаңдар, тақырлар) Әлсіз (0,2-0,5) Орташа (0,5-1) 5500 5500-10000 3500 3500-8000 1500 1500-6500 7-кесте Күріш өсірілетін негізгі аудандарда күріш үшін суару бруттосының суландыру нормаларының мәндері текше метр гектарына Суармалы массивтер Топырақ грунттарының сумен қанығуы Сүзілу Булану мен транспирация Технологиялық су қашыртқылары Суармалау қалыбы (брутто-алқап) Оңтүстік Қазақстан облысы Қызылқұм 2100-2700 7800-8800 11100-12600 1200-2000 3500-2500 22200-26100 24500-26600 Қызылорда облысы Жаңақорған-Шиелі 2400-3000 7000-7900 10400-11800 2000-2800 4500-3500 21800-25000 24300-26200 Қызылорда 2500-3100 6500-7300 9700-10800 2600-3000 5400-4500 21300-24200 24100-25700 Қазалы-Арал 2600-3200 6300-7100 9000-9900 3000-4000 7200-5400 20900-24200 25100-25600 Алматы облысы Ақдала 1700-2100 6500-7000 8100-9200 2700-3100 6000-5000 19000-21400 22300-25300 Қаратал 1800-2200 5700-6400 7900-8900 2000-3000 5500-4500 17400-20500 20900-22000 *Ескерту – бөлшектің алымында тұзданған және әлсіз тұзданған жерлердегі суармалау мөлшері; бөлімінде тұзданған жерлердегі суармалау мөлшері. 8-кесте Көлтабандап суарудың суармалау нормаларының брутто мәндері текше метр гектарына ЫК, табиғи аймақтың шифрі Көлтабандардың түрлері Көлтабандағы өсімдіктер Көлтабандардың топырақ грунттары ауыр орташа жеңіл ЫСД орналасуы терең жақын терең жақын терең жақын 1. Арал-Сырдария су шаруашылығы бассейні 0,10-0,20, Шо таяз табиғи шабындық шөп 3500 2850 3050 2350 2400 1750 егілген шабындық шөп 2700 2150 2350 1850 1850 1350 терең табиғи шабындық шөп 6050 4900 5300 4050 4250 3250 егілген шабындық шөп 3850 3150 3400 2600 2700 2050 2. Балқаш-Алакөл су шаруашылығы бассейні 0,20-0,30 Ш таяз табиғи шабындық шөп 3300 2650 2850 2150 2200 1550 егілген шабындық шөп 2500 2000 2150 1650 1650 1150 терең табиғи шабындық 5850 4700 5100 3850 4050 3050 егілген дақылдар 3650 2950 3200 2400 2500 1850 0,10-0,20, Шс таяз табиғи шабындық шөп 3350 2700 2900 2200 2250 1600 егілген шабындық шөп 2550 2050 2200 1700 1700 1200 терең табиғи шабындық шөп 5900 4750 5150 3900 4100 3100 егілген шабындық шөп 3700 3000 3250 2450 2550 1900 Шо, 0,10-0,20 таяз табиғи шабындық шөп 3500 2850 3050 2350 2400 1750 егілген шабындық шөп 2700 2150 2350 1850 1850 1350 терең табиғи шабындық шөп 6050 4900 5300 4050 4250 3250 егілген шабындық шөп 3850 3150 3400 2600 2700 2050 3. Ертіс су шаруашылығы бассейні 0,30-0,50, ҚшД, ҚД, таяз табиғи шабындық шөп 3250 2600 2800 2100 2150 1500 егілген шабындық шөп 2450 1950 2100 1600 1600 1100 терең табиғи шабындық шөп 5800 4650 5050 3800 4000 3000 егілген шабындық шөп 3600 2900 3150 2350 2450 1700 0,20-0,30, Ш таяз табиғи шабындық шөп 3300 2650 2850 2150 2200 1550 егілген шабындық шөп 2500 2000 2150 1650 1650 1150 терең табиғи шабындық шөп 5850 4700 5100 3850 4050 3050 егілген шабындық шөп 3650 2950 3200 2400 2500 1850 4. Есіл су шаруашылығы бассейні 0,30-0,50, ҚшД, ҚД таяз табиғи шабындық шөп 3250 2600 2800 2100 2150 1500 егілген шабындық шөп 2450 1950 2100 1600 1600 1100 терең табиғи шабындық шөп 5800 4650 5050 3800 4000 3000 егілген шабындық шөп 3600 2900 3150 2350 2450 1700 5. Нұра-Сарысу су шаруашылығы бассейні 0,30-0,50, ҚшД, ҚД таяз табиғи шабындық шөп 3250 2600 2800 2100 2150 1500 егілген шабындық шөп 2450 1950 2100 1600 1600 1100 терең табиғи шабындық шөп 5850 4650 5050 3800 4000 3000 егілген шабындық шөп 3600 2900 3150 2350 2450 1700 0,20-0,30, Ш таяз табиғи шабындық шөп 3300 2650 2850 2150 2200 1550 егілген шабындық шөп 2500 2000 2150 1650 1650 1150 терең табиғи шабындық шөп 5850 4700 5100 3850 4050 3050 егілген шабындық шөп 3650 2950 3200 2400 2500 1850 0,10-0,20, Шс таяз табиғи шабындық шөп 3350 2700 2900 2200 2250 1600 егілген шабындық шөп 2550 2050 2200 1700 1700 1200 терең табиғи шабындық шөп 5900 4750 5150 3900 4100 3100 егілген шабындық шөп 3700 3000 3050 2450 2550 1900 6. Тобыл-Торғай су шаруашылығы бассейні 0,30-0,50, ҚшД, ҚД таяз табиғи шабындық шөп 3250 2600 2800 2100 2150 1500 егілген шабындық шөп 2450 1950 2100 1600 1600 1100 терең табиғи шабындық шөп 5800 4650 5050 3800 4000 3000 егілген шабындық шөп 3600 2900 3150 2350 2450 1700 0,20-0,30, Ш таяз табиғи шабындық шөп 3300 2650 2850 2150 2200 1550 егілген шабындық шөп 2500 2000 2150 1650 1650 1150 терең табиғи шабындық шөп 5850 4700 5100 3850 4050 3050 егілген шабындық шөп 3650 2950 3200 2400 2500 1850 0,10-0,20, Шс таяз табиғи шабындық шөп 3350 2700 2900 2200 2250 1600 егілген шабындық шөп 2550 2050 2200 1700 1700 1200 терең табиғи шабындық шөп 5900 4750 5150 3900 4100 3100 егілген шабындық шөп 3700 3000 3050 2450 2550 1900 7. Жайық-Каспий су шаруашылығы бассейні 0,20-0,30, Ш таяз табиғи шабындық шөп 3300 2650 2850 2150 2200 1550 егілген шабындық шөп 2500 2000 2150 1650 1650 1150 терең табиғи шабындық шөп 5850 4700 5100 3850 4050 3050 егілген шабындық шөп 3650 3950 3200 2400 2500 1850 0,10-0,20, Шс таяз табиғи шабындық шөп 3350 2700 2900 2200 2250 1600 егілген шабындық шөп 2550 2050 2200 1700 1700 1200 терең табиғи шабындық шөп 5900 4750 5150 3900 4100 3100 егілген шабындық шөп 3700 3000 3250 2450 2550 1900 <0,10-0,20, Шо таяз табиғи шабындық шөп 3500 2850 3050 2350 2400 1750 егілген шабындық шөп 2700 2150 2350 1850 1850 1350 терең табиғи шабындық шөп 6050 4900 5300 4050 4250 3250 егілген шабындық шөп 3850 3150 3400 2600 2700 2050 8. Шу-Талас су шаруашылығы бассейні <0,10-0,20, Шо таяз табиғи шабындық шөп 3500 2850 3050 2350 2400 1750 егілген шабындық шөп 2700 2150 2350 1850 1850 1350 терең табиғи шабындық шөп 6050 4900 5300 4050 4250 3250 егілген шабындық шөп 3850 3150 3400 2600 2700 2050 9-кесте Суару түрі мен әдісіне байланысты суарылатын егістіктен су тарту коэффициентінің мәндері Суару түрі Суару әдісі Су тарту коэффициенті Жүйелі суару (вегетациялық суарулар) жер бетімен 0,12-0,15 жаңбырлату 0,08-0,12 тамшылату 0,0-0,05 Ылғалдандыра суарулар жер бетімен 0,22-0,27 жаңбырлату 0,20-0,24 Жуып-шаю суарулары жер бетімен 0,45-0,60 Көлтабандап суару секциялар бойынша сумен бастыру 0,24-0,26 10-кесте Ауыл шаруашылығы малдарының орташа тәуліктік су тұтынуының орташа ұлғайтылған нормалары 1 мал басына келетін тәуліктегі литр Малдардың топтары Су тұтыну* Оңтүстік өңір Солтүстік өңір Жыл маусымдары Жыл маусымдары жаз көктем және күз қыс жаз көктем және күз қыс Сүтті сиырлар 60 45 35 55 45 35 Суалған сиырлар 50 40 30 50 40 30 2 жасқа дейінгі қысырлар 30 30 25 30 30 25 6 айға дейінгі бұзаулар 20 15 15 20 15 15 Ұрғашы шошқалар төлімен 40 30 - 40 30 - Ересек буазы мегежіндер 25 20 - 25 20 - Шошқалардың 4 айға дейінгі төлі 15 10 - 15 10 - Жұмыс жылқылары, еміздірмейтін ұрғашылар 50 40 30 50 40 30 Асыл тұқымды жылқылар, еміздіретін ұрғашылар 60 40 30 50 40 30 1,5 жасқа дейінгі құлындар 40 30 20 40 30 20 7 айға дейінгі құлындар 10 7 - 10 6 - Ересек қойлар 8 6 3 8 5 3 Қойлардың 1 жылға дейінгі төлі 3 3 - 3 - - * Ескерту: ауыл шаруашылығы малдарының орташа тәуліктік су тұтыну мәндерінде мал шаруашылығындағы барлық су тұтынушылары ескерілген.