Правила техники безопасности при проведении морских геофизических раб… — 10.08.2026

Басқа 0

Теңiз геофизикалық жұмыстарын жүргiзу кезiндегi қауiпсiздiк техникасының ЕРЕЖЕЛЕРI 📌 Ескерту. Күші жойылды - ҚР Төтенше жағдайлар министрінің20.05. 2005 № 469 бұйрығымен. "Заңға тәуелдi актiлердi жетiлдiру жөнiндегi шаралар туралы" Қазақстан Республикасы Премьер-Министрiнiң 2004 жылғы 20 наурыздағы N 77-ө өкiмiне сәйкес БҰЙЫРАМЫН: Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетi жанындағы Өнеркәсiптегі жұмыстардың қауiпсiз жүргiзiлуiн қадағалау және тау-кен қадағалау комитетiнiң, Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар жөнiндегi мемлекеттiк комитетiнiң, Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар жөнiндегi агенттiгi төрағасының кейбір шешімдерiнiң күшi жойылды деп танылсын. Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинеті жанындағы Өнеркәсiптегi жұмыстардың қауiпсiз жүргізілуін қадағалау және тау-кен қадағалау комитетiнiң, Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар жөніндегі мемлекеттiк комитетiнiң, Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар жөнiндегi агенттiгi төрағасының күші жойылған кейбiр шешімдерінің тізбесі

Тармақ 1

1. Теңiздегi геофизикалық жұмыстарды жүргiзу кезiндегi техника қауiпсiздiгi ережесi. Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетi жанындағы Өнеркәсiптегi жұмыстардың қауiпсіз жүргізiлуiн қадағалау және тау-кен қадағалау комитетi 1995 жылы 21 шiлдеде бекiткен (Қазақстан Республикасының Әдiлет министрлiгiнде 1995 жылғы 15 мамырда N 171 нөмірмен тiркелген)... ------------------------------------

Тарау 2. І. КIРIСПЕ

І. КIРIСПЕ Мұнай мен газды iздеудiң сейсмикалық барлау әдiстерi қауiптi жағдай болып табылады. Бұл нұсқаудың мақсаты осыған байланысты сұрақтарды түсiндiру.

Тармақ 1.1

1.1. ҚАУIПСIЗДIК ТЕХНИКАСЫ ЖӨНIНДЕГI БАҒДАР Геофизикалық кемедегi адамдар кеме үстiндегi барлық уақытта қауiпсiздiк жағдайында болулары қажет.

Тармақ 1.1.1

1.1.1. Ол адамдар үшiн сақтандыру шаралары алдын ала жүргiзiлуi керек және мына жағдайларды мiндеттi түрде қамтуы тиiс:

Тармақша а

а) Кеменiң құрылым жобасы, онда құтқару жабдықтарының тұрған орындары мен мiндеттерi қоса түсiндiрiледi. Алғашқы медициналық көмек көрсету аптечкасы, апат болған жағдайда жиналатын орын.

Тармақша б

б) Апат болған жағдайда iстелетiн әрекеттердi және сақтық шараларын түсiндiру.

Тармақ 1.1.2

1.1.2. Кемеде тұрақты iстейтiн жұмыскерлер үшiн осы шаралардан басқа қосымша мыналарды iстеу керек:

Тармақша а

а) Команданы бойына қарай сапқа тұрғызу және жауапты адамдарды тағайындау.

Тармақша б

б) Апат болған жағдайдағы мiндеттерi және орналасу орындары.

Тармақша в

в) Iстелетiн жұмыс түрлерi және соған байланысты туатын қауiп-қатерлер.

Тармақша г

г) Қауiпсiздiк ережелерi

Тармақша д

д) Қауiпсiздiк және қоршаған ортаны қорғау шаралары.

Тармақ 1.1.3

1.1.3. Уақытша келушілер кеме капитанынан не оның кеме көмекшiсiнен қауiпсiздiк техникасы (ҚТ) жайындағы нұсқауды портта тұрғанда алуы керек. Апат жағдайы туа қалғанда олар тез арада кемеден кетулерi керек. Барлық уақытша қызметшiлер мен келушiлердiң жолбасшылары болуға тиiс.

Тармақ 1.1.4

1.1.4. Кеме бортында жұмыс iстейтiн немесе ұзақ уақыт бойы сонда болатын әрбiр адам қауiпсiздiк техникасына жауапты кiсi арқылы түсiнiктеме алулары керек. Олар кем дегенде мыналарды қамтиды:

Тармақша а

а) Апат кезiндегi iс-әрекет және тұратын орындарының бағдарламасы.

Тармақша б

б) Құтқару жилеттерiнiң тұрған жерлерi.

Тармақша в

в) Апат кезiнде жиналатын жер.

Тармақша г

г) Әрбiр адамға қауiпсiздiк техникасының негiзгi талаптарын көрсететiн қысқаша нұсқаудың көшiрмесiн беру.

Тармақша д

д) Әрбiр адамда жеке басын қорғау құралының болуын тексеру. Егер ондай құралдары жоқ болса, солармен қамтамасыз ету.

Тармақша е

е) Егер келушiлер банк тұрған жаққа қарай (палубаның артқы бөлiгi) жүрсе, онда олардың бәрiне құтқару жилеттерi берiлiп, экипаж мүшелерiнiң бiреуi жолбасшылық жасауы керек.

Тармақ 1.2

1.2. ҚАУIПСIЗДIК ТЕХНИКАСЫ ЖӨНIНДЕГI КЕҢЕСТЕР Апатқа жақын нақтылы жағдайларды талдау үшiн және команданы алдын ала сақтандыру шараларымен таныстыру үшiн қажетiне қарай қысқаша 15-20 минуттық жиналыстарды өткiзу. Қысқаша жиналыстарда қаралуға болмайтын жаңа материалдар мен объектiлердi талқылау мақсатында тұрақты кесте бойынша жақсы ұйымдастырылған жиналыстар өткiзiлуi керек. Бұл жиналыстардың хаттамалары оған қатысқандар мен команда мүшелерiнiң сандары көрсетiлiп үнемi жазылып отыруы керек.

Тармақ 1.3

1.3. ЖАЛПЫ ЖАҒДАЙЛАР Теңiз геофизикалық жұмыстары кезiнде қауiп-қатерлi тәуекелдiк iстер мейлiнше аз болуы керек. Кемеге келмес бұрын қауiпсiздiк техникасына жауапты қызметтен (ҚТ) қауiпсiздiк техникасы туралы нұсқау алу керек. Нұсқаудың негiзгi тармақтары мыналар:

Тармақ 1.3.1

1.3.1. Кеме мен борттағы барлық қызметкерлер үшiн жауапкершiлiк Капитанға жүктеледi.

Тармақ 1.3.2

1.3.2. Сейсмикалық құралдары үшiн геофизикалық команданың бастығы Капитанмен бiрге жауап бередi.

Тармақ 1.3.3

1.3.3. Қауiпсiздiк техникасын және айналаны қоршаған ортаны қорғаудың белгiленген талаптары геофизикалық қызметкерлер үшiн де, барлық команда үшiн де ортақ мiндет. Осы мiндеттердi орындауда жаттығулар мен тәжiрибелiлiк үлкен маңыз атқарады.

Тармақ 1.3.4

1.3.4. Геофизикалық кеме бортындағы экипаж тез тұтанатын материалдардың - газ, негiзi сутектi көмiр болатын ингибаторлар, жарылғыш заттардың жанында тамақтанады, жұмыс iстейдi, дем алады. Сондықтан, әрбiр адамның қауiпсiздiк техникасын сақтауы экипаждың қалған мүшелерiнiң өмiрiмен тiкелей байланысты. Ендеше, ешқандай қателесу деген болмауы керек және қауiпсiздiк ережесi сақталуға тиiс.

Тармақ 1.3.5

1.3.5. Жарылғыш заттарды және олардың компоненттерi - газ және оталғыш сұйықтықтарды сақтау және пайдалану жөнiндегi талаптар қатаң орындалуы керек. Осы мiндеттердi ұқыпты сақтай және орындай отырып, сiз өз өмiрiңiздi және экипаждағы басқа жолдастарыңыздың өмiрiн қорғайсыз. Кемедегi жаттығудың, өрттен сақтану жұмыстарының мақсаты апат жағдайында қызметкерлерге әбден үйреншiктi жағдайды қалыптастыру болып табылады.

Тармақ 1.3.6

1.3.6. Экипаждың құрал-жабдықтарды пайдалану кезiндегi, қауiпсiздiк техникасымен танысуы үшiн айына кем дегенде бiр рет жаттығу сабақтары өткiзiлу керек.

Тармақ 1.3.7

1.3.7. Апат бола қалған жағдайда экипаж әрдайым көрнекi жерде iлулi тұруға тиiс апат жоспары бойынша жұмыс iстеу керек. Қызметкерлер каютасында да апат бола қалған жағдайда кемедегi орны көрсетiлген апат кестесi iлулi тұруға тиiс.

Тармақ 1.3.8

1.3.8. Құтқару кеудешелерi iлгiшке iлулi немесе әрбiр төсектiң жанында солар үшiн жасалған арнайы орындарда тұруға тиiс. Барлық құтқару кеудешелерi халықаралық теңiз ережелерiне сәйкес болуы керек.

Тармақ 1.3.9

1.3.9. Борттағы құтқару жилеттерi экипаж мүшелерi мен жолаушылардың санынан кемiнде 50 %-ке артық болуы керек. Суға батырмайтын қосымша дөңгелектер апат жағдайында жиналатын орынның қасында сақталып, машина бөлiмiнiң экипажы мен келушiлер үшiн қол жетерлiк жерде тұруы қажет.

Тармақ 1.3.10

1.3.10. Кеменiң баспалдағын қойғанда оның тұтқасының, тым болмаса бiр жағында бар-жоғын тексеру керек. Одан басқа, барлық баспалдақтардың астында қорғағыш тор болуы қажет.

Тармақ 1.3.11

1.3.11. Адамдарды немесе заттарды бiр кемеден екiншi кемеге тасымалдау тек жақсы бақыланатын жағдайларда кеме докта тұрғанда не платформаға тоқтаған кезде жүргiзiлгенi дұрыс. Теңiз үстiндегi осындай көшу жұмыстары кезiнде әрбiр жұмысшы жеке жүзгiш құралдар киюi қажет. Қондырғының не платформаның қасында жұмыс iстейтiн адамда сенiмдi радиобайланыс болуы керек.

Тармақ 1.3.12

1.3.12. Герметикалық люктi жапқанда қауiпсiздiктi сақтау үшiн не iстеу керектiгiн бiлген жөн. Мұндай люктер мен есiктердi таза ұстап, герметикалығын сақтау үшiн сырламаған дұрыс.

Тармақ 1.3.13

1.3.13. Тұрмыс бөлмелерiн таза ұстап, сақтық шараларын жасау бақытсыз жағдайларға душар болудан қорғайды. Барлық бөлiмшелер мен құралдарды таза ұстаңыздар.

Тармақ 1.3.14

1.3.14. Барлық тетiктер мен аспаптарды дұрыс ұстап, дұрыс пайдаланыңыздар және уақытында жөндеуден өткiзiп отырыңыздар.

Тармақ 1.3.15

1.3.15. Газдың, дизельдiк жанармайдың, кабель майының және басқа заттардың ағуын, сыртқа шығуын жедел тоқтатыңыз.

Тармақ 1.3.16

1.3.16. Бортта болған кезiңiзде кеме қанатына асылып тұруға немесе оған қойылған қалқаларға отыруға болмайды.

Тармақ 1.3.17

1.3.17. Жiптi, трос және кабельдi тартып оған күш түсiргенде үзiлiп кетiп қауiптi жарақат болуы мүмкiн. Сондықтан одан арырақ тұрып, жiп, трос, кабельдiң бүтiндiгiн тексерiңiз.

Тармақ 1.3.18

1.3.18. Кеме шайқалғанда берiк және қолайлы жағдайды ұстаныңыз. Қажеттi аяқ киiм киген жөн. (Сандал, сланц киюге болмайды). Тиiстi аяқ киiмсiз жұмыс iстеуге болмайды. Қажетiне қарай лифтi, құтқарғыш арқанды пайдаланыңыз.

Тармақ 1.3.19

1.3.19. Кемедегi барлық сақтандыру белгiлерiне көңiл бөлiңiз.

Тармақ 1.3.20

1.3.20. Өз бөлiмшелерiндегi барлық апат кнопкаларын және құралдар, өрт шлангысы, өрт сөндiргiш, балта, құтқарғыш кеудешелер, дөңгелектер, сал, қалта фонары және алғашқы көмек көрсететiн аптечкалардың орын-орындарын бiлiңiз.

Тармақ 1.3.21

1.3.21. Ауа-райының қолайсыз кезiнде палубаға жалғыз шықпаңыз.

Тармақ 1.3.22

1.3.22. Суға сүңгитiн жұмыстар жүргiзiлген уақытта сейсмикалық жұмыстарды iстеуге болмайды. Ондай жерлерге тақау жұмыстарды бастамас бұрын iс-әрекетiңiздi суға сүңгуiрлермен келiсiп алыңыз.

Тарау ii. II. ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРДIҢ ҚАУIПСIЗДIК ТЕХНИКАСЫ

II. ҚЫЗМЕТКЕРЛЕРДIҢ ҚАУIПСIЗДIК ТЕХНИКАСЫ

Тармақ 2.1

2.1. ДЕНСАУЛЫҚ ЖӘНЕ ГИГИЕНА Экипаждың әрбiр мүшесi өз денсаулығын бақылауға мiндеттi. Естерiңiзде болсын:

Тармақ 2.1.1

2.1.1. Денсаулықтың дұрыстығына жұмыс пен демалуды тиiмдi үйлестiре бiлгенде, уақытылы құнарлы тамақ iшiп, жеткiлiктi ұйықтап және майлы тамақ, iшiмдiк, темекi, есiрткi пайдаланбағанда ғана жетуге болады.

Тармақ 2.1.2

2.1.2. Қарапайым инфекция бiр адамнан екiншi адамға кеме бортында тезiрек жұғады. Сондықтан сақтандыру шараларын қолдану да, нәтижелi емделу де бiрдей жүруi керек.

Тармақ 2.1.3

2.1.3. Адамдардың жарақаттанған не iскен жерлерiн бiрден тазалап, дәрiгерлiк алғашқы көмек көрсетiлуi шарт.

Тармақ 2.1.4

2.1.4. Көптелген ауыр инфекцияларға қарсы егiп, вакцинация жасау керек. Олар белгiлi бiр уақытта, қажетiне қарай, дәрiгерлiк шарттарға сәйкес келетiндей етiп жасалғаны дұрыс.

Тармақ 2.1.5

2.1.5. Каспийдегi безгек ауруының қаупi маса шағуына қарсы жүргiзiлген шараға байланысты азаяды. Мұндай шараларға мыналар жатады: торды пайдалану (масахана) және сымнан жасалған елеуiш, есiк, терезе, люктердi жабу, масаға қарсы әртүрлi сұйық заттарды пайдалану. Үстiдегi киiм де маса шағудан сақтайды, сондықтан қараңғы түскенде жұмыскерлер денесi ашық киiммен сыртқа шығуға болмайды. Безгекке қарсы алдын ала шаралар да безгекпен ауыру қаупiн азайтады.

Тармақ 2.1.6

2.1.6. Ұзақ уақыт мұнаймен қоян қолтық жұмыс iстеген адам терi ауруымен ауыруы мүмкiн. Егер мұнай терiге тисе сутектi көмiртегi қышқылы негiзiн қатыстырмай, таза жуынуы керек. Жұмыс киiмдерi жиi жуылуға тиiс. Сутектi көмiртегiне малынған шүберектi қалтада ұстауға болмайды.

Тармақ 2.1.7

2.1.7. Жұмыскерлер уландырғыш және басқа қауiптi заттарды ұқыпсыз пайдаланса тез арада хабарлап, тиiстi шара қолдану керек.

Тармақ 2.1.8

2.1.8. Күйдiргiш сода, ағартатын ұнтақ не сұйық тағы басқа заттардан дененiң күйiп қалуы мүмкiн. Мұндай химикаттар басқа заттармен қосылғанда әсiресе қауiптi, сондықтан оларды араластыруға болмайды.

Тармақ 2.1.9

2.1.9. Жоғары ылғалдылық не ыстықта күн өтiп кетуi, өлiм жағдайына дейiн апаруы мүмкiн. Осындай жағдайда жұмыс iстегенде кем дегенде күнiнен 4,5 л су (мұзды су емес) iшкен жөн. Суды аз-аздан жиi iшкен дұрыс. Жабық бөлмеде болғанда оны желдету керек.

Тармақ 2.1.10

2.1.10. Әсiресе ыстық уақытта күнде ұзақ тұруға болмайды. Күн астында жұмыс iстеу қажет болғанда, басты және дененi қорғайтындай киiм кию керек. Дененi күннен, құрғақ желден сақтау үшiн қорғағыш крем пайдаланған жөн.

Тармақ 2.1.11

2.1.11. Күн өткендiктiң негiзгi белгiлерi мыналар: әлсiздiк, бас ауру, бас айналу, көрудiң бұзылуы, құлақта шуыл пайда болу, жүрек айну (құсу), беттерiнiң қызаруы, температураның 38-39 градусқа дейiн көтерiлуi, қан тамырының жиi соғуы, ентiгу. Ауыр жағдайда есiнен тану, елес пайда болу, сандырақтау, талықсу.

Тармақ 2.1.12

2.1.12. Күн өткенде ең алдымен температураны түсiрiп, дем алуға көмек жасау керек. Зардап шеккен адамды көлеңкеге жатқызып, сыртқы киiмiн шешiп, басын аздап көтеру керек. Жүректiң маңайы мен желкеге суық компресс қойып, суықтықты көп iшкiзу керек (егер iше алмаса суық судан клизма жасаған жөн). Есiн бiлмеген жағдайда мұсатыр спиртiн иiскетiп, есiн жиған соң көп қылып шай, кофе, жүрек дәрiлерiн (корвалол, кордиамин және т.б.) 15-20 тамшыдан беру керек.

Тармақ 2.2

2.2. ҚОРҒАҒЫШ КИIМДЕР

Тармақ 2.2.1

2.2.1. Әрбiр жұмыстың түрi мен ыңғайына қарай сәйкес киiм мен аяқ киiм алдын ала дайындалуы керек.

Тармақ 2.2.2

2.2.2. Киiм тым қолқылдаған кең, салбыраған баусыз және қалтасыз үлкен болмауы керек. Ондай киiмдер машинаның қозғалатын тетiктерi мен бөлiктерiне, қоршауларға шығыңқы бөлшектерге iлiнiп қалып, жарақаттануға әкелiп соғу мүмкiн.

Тармақ 2.2.3

2.2.3. Жейделер мен комбинезондардың жеңдерi ұзын болғаны дұрыс, өйткенi олар қысқа жеңдi киiмге қарағанда күюден көбiрек сақтайды.

Тармақ 2.2.4

2.2.4. Машинамен жұмыс iстегенде шарфты тағуға, свитер тағы басқа мойны жабық киiм киюге болмайды, сақина, әсемдiк бұйымдар тақпау керек. Ұзын шашты арнаулы бас киiмнiң астына түйiп қойған жөн.

Тармақ 2.2.5

2.2.5. Жұмыстың кейбiр түрлерi үшiн биялай не сыртқы қолғап пайдалану керек.

Тармақ 2.2.6

2.2.6. Қатты каскалар не сақтандырғыш аяқ киiмдер команда басшысының бұйрығы бойынша немесе тиiстi нұсқауда көрсетiлгендей кездерде киiледi.

Тармақ 2.2.7

2.2.7. Көзге не көз бен бетке бiрдей жүретiн керектi сақтандырғыш құралдарды таңдағанда қауiптiң түрi мен дәрежесiн есептеп, сақтанудың мүмкiн болған мөлшерi мен ыңғайлылығы еске алынады. Көздiң жарақаттануының негiзгi себептерi мыналар:

Тармақша а

а) инфрақызыл сәуле (газбен дәнекерлеу)

Тармақша б

б) ультракүлгiн сәуле (электрлiк дәнекерлеу)

Тармақша в

в) химикаттардың әсерi (батарея қышқылдары және т.б.)

Тармақша г

г) бөлшектердiң және сырт нәрселердiң әсерлерi (тiк ұшақ, жел)

Тармақша д

д) күштi күн сәулесi. Көру үшiн киетiн жай көзiлдiрiктер көздi қорғай алмайды. Көздi қорғайтын әртүрлi көзiлдiктер бар. Солардан қажетiн таңдап алуға болады. Сонымен қатар, рецепт бойынша жазғызып алатын қорғағыш көзiлдiрiктер де болады.

Тармақ 2.2.8

2.2.8. Шуылы көп жерде iстейтiн барлық адам құлаққа дыбыстан қорғайтын құлақ аспабын киюi керек. Шуылдың ұдайы әсер етуi құлақтың естiмей қалуына апарып соғады.

Тармақ 2.3

2.3. АРНАУЛЫ ЖҮЗГIШ ҚҰРАЛДАР. ҚОРҒАҒЫШ ЖИЛЕТТЕР Суға батырмайтын құралдар өте көп. Соның iшiнде орындалатын жұмысқа қажеттi құралдарды, қорғағыш жилеттердi таңдай бiлу керек. Қорғағыш құралдардың бiр-бiрiнен айырмасы, атқару мiндетiнде емес қорғау дәрежесiне байланысты болады. Жүзу құралдары әлсiремеген адамға ғана көмек жасау, дененi тiк бағыттан 60 градусқа бұру арқылы су бетiнде қалуына көмектеседi. Қорғағыш жилет әлсiреген не талықсыған адамды бетiн жоғарыға қарайтындай етiп бұрады, бұл жағдайда басы су бетiнде жоғары тұруы керек. Арнайы жүзгiш құралдарды бағалағанда мынадай маңызды параметрлерiн есепке алу керек:

Тармақ 2.3.1

2.3.1. Бұл құрал Теңiз және су регистрiнде (көрсеткiшiнде) суға кетуден сақтайтын құрал ретiнде бекiтiлген бе және (МО) SОLАS-тың талабына (Дүниежүзiлiк Теңiз Бiрлестiгi), (Суда адам өмiрiн қорғау Конвенциясы) сәйкес келе ме?

Тармақ 2.3.2

2.3.2. Бұл құрал әртүрлi жағдайлар орнықсыз емес пе? Тiк бағыттан 60-градус бұрыш жасап бетiңмен жоғары қарап тұру үшiн пенопласты қабына салғанда оның төсенiшi бүкiл кеуденi жауып, жартысы немесе жартысынан аздауы арқаны жауып тұруы жөн. Пенопластың қозғалуына, оның жүзгiштiк бөлiнiмдерiне әсер ететiн пенопластың тозған не жыртылған жерiн есте ұстау керек.

Тармақ 2.3.3

2.3.3. Егер құтқару құралында сырғытпа - молния пайдаланылса, онда оның жоғары және төменгi жағында баулар тағылып, сапасы жоғары болғаны жөн.

Тармақ 2.3.4

2.3.4. Құтқару құралында зардап шеккен адамдарды судан шығарып алу үшiн қолданылатын белдiк не бау болуы керек.

Тармақ 2.3.5

2.3.5. Қолайлылығы және жақсы көрiнуi еске алынуы тиiс. Егер құралдың аяқтың арасына ыңғайланған бауы болмаса, адам құралдың iшiне қарай төмен құлап, иығындағы бау басының жоғарғы тұсымен бiрдей деңгейде түседi. Бас үшiн қосымша сүйенiш болуы ойластыру керек.

Тармақ 2.3.6

2.3.6. Iлгекке iлiнген не қорғағыш жилеттiң кiшкене қалтасына салынған ысқырғыш болу керек. Жилет, жақсы көрiну үшiн, сары не қошқыл сары бояуға боялуы қажет, ал жарықты шағылдыратын иықтарындағы және жағасындағы жолақтар, қосымша артықшылығы болып табылады. ҚҰТҚАРУ КЕУДЕШЕЛЕРI НЕГIЗIНЕН ҮШ ТҮРЛI БОЛАДЫ: А. Жабық қапқа салынған пенепластан жасалған төсенiшi бар жүзгiш қорғағыш кеудеше. Б. Ауызбен үрлейтiн түтiктерi бар және iлгегiн тартқанда жұмыс iстейтiн көмiр қышқыл газы толтырылған балонмен жабдықталған қорғағыш кеудешелер. В. Газды автоматты түрде үрленетiн қорғағыш кеудеше. Көмiр қышқыл газы толтырылған балоны суға түскен соң дереу өз бетiмен жұмыс жасайды және ауызбен үрлегенде не iлгектi тартқанда газ толады. Екi түрi (Б,В) де үрленбеген қалыпта адам денесiне ыңғайлы киiледi, бiрақ ешқайсысы да әбден жел толтырмайынша қорғағыш кеудеше бола алмайды. Егер суға құлағанда талықсыған күйде болсаң, қолдан үрленетiн кеудеше (Б түрi) көмектесе алмайды, сондықтан кемеде А не В түрiндегi кеудешелердi пайдалану ұсынылады. Автоматты үрленетiн не iлгектi тарту арқылы жұмыс iстейтiн қорғағыш кеудешенi (Б және В) ешбiр жағдайда да тiкұшақта отырғанда киюге болмайды, себебi тiқұшақ тосыннан қону керек болса кеудеше газға толып кетедi де, адам авариялық есiктен шыға алмай қалады. Суық су ең қауiптi жау болып есептеледi, себебi суға тосыннан түсу дем алуды әрi жиiлетiп, әрi ауырлатады және үрей тудырады. Осындай жағдайға алғашқы болып душар болған адам суда тырбыңдап қалады да, iлгектi тартуы не ауызбен үрлеп толтыру қиынға соғады. Бұл да А және В кеудешелерiнiң артықшылығын көрсететiн бiр дәлел. Қорғағыш кеудешелердi жасағанда, оларды киiп және ретке келтiру 30 секундтан аспайтындай етiп ыңғайлануы абзал. Кеудешелерде көзге анық көрiнiп тұратын ортаға орналасқан жүк көтеретiн арқандар (стропка) (қатты өрiлген iлгегi бар, ол арқылы суға кеткен адам шығарып алынады), iлгекте не кiшi қалтаға орналасқан ысқырғыш болуы керек. Қорғағыш кеудеше әлсiреген не талықсыған адамды бетi жоғары қарайтындай етiп бұрады (егер үрленген кеудеше киген болса 5 секунд iшiнде, ал автоматты, не газы қолмен үрленетiн кеудеше болса 10 секунд iшiнде) және дененi тiк бағыттағы 30 градустан 60-градусқа дейiн бұрыш жасай ұстап, ауызға су кетпейтiндей ету керек. Қорғағыш кеудеше көзге көрнектi болу үшiн сары не қошқыл сары түстi болғаны дұрыс. Газды қолмен не автоматты түрде үрленетiн кеудешелерiнiң үлгiсi жел алдын ала толтырылған кеудешеге қарағанда көп жұмыс iстеудi қажет етедi. Көмiрқышқыл газды құбыршаларды оның берiк бекемдiгiн тексеру мақсатында уақ-уақ өлшеп отыру қажет. Су бетiнде, судың iшiнде не суға бату қаупi бар қозғалыста жүретiн жерде жұмыс iстейтiндердiң барлығы да жеке-жеке жүзгiш құралдармен пайдалануы керек. АРНАЙЫ ЖҮЗГIШ ҚҰРАЛДАРДА МЫНАЛАР БОЛУЫ КЕРЕК: А. Басты суға батырмай жоғары ұстап тұратын жүзгiш жаға. Б. Судағы адамның бетiн жоғары қаратып бұратын, кеуденiң айналасындағы жүзетiн бөлiктер. В. Кеудеше жоғары көтерiлiп, не басынан сыпырылып кетпес үшiн белiне не кеудесiне байлап бекiтетiн белбеу. Г. Жағаның артқы жағында адамды судан шығаруға не сүйреуге көмектесетiн шығыршық немесе iлгек жiп.

Тармақ 2.4

2.4. ЖҮЗУ СЫНАҚТАРЫ Суда не екi өзеннiң қосылған жерiнде жұмыс iстейтiн қызметкерлер жүзу сынағынан өтулерi керек. Ол үшiн суда жүзетiн арнайы киімдердi киедi. Бұл сынақта адам арнаулы толық киiмiмен 50 м жердi кем дегенде 5 минутта жүзiп өтуi керек және өз қалпына сақтап (су iшiндегi күйi) 2 минут тұруы керек.

Тармақ 2.5

2.5. ҚҰРАЛ-ЖАБДЫҚТАР

Тармақ 2.5.1

2.5.1. Қол жабдықтарын дұрыс пайдалана бiлмеудiң салдары жеңiл, бiрақ жанға батарлықтай жарақаттарға душар етедi. Жағдайға сай келетiн құрал-жабдықтарды пайдалану керек, тозған бөлшектерiн, тiстерiн, бұрандалы бастарды (головка), тұтқаны, сақтандыратын қаптаманы ауыстырып отыру қажет. Қашау, бұрағыштар және тағы басқа өткiр құралдарды дұрыс буып-түю керек. Жөндеуге келмейтiн ақауы бар құралдарды қолдануға болмайды. Қажеттi жерiнде көздi қорғай бiлу жөн. От алғыш жарылғыштар бар орындарда ұшқын шығармайтын құралдарды (мыс, қола және жез) пайдалану дұрыс.

Тармақ 2.5.2

2.5.2. Бұранда кiлттерге түтiктердi кигiзуге болмайды.

Тармақ 2.5.3

2.5.3. Барлық электрлiк қол құралдары жермен жалғасқан, не тоқ өткiзбейтiн таспамен (лента) екi қабат оралуы керек. Үш тарамды сымнан қосылған кабельдi қолданғанда, жермен жалғасқан құралдарды пайдаланады. Ылғалды жерде жұмыс iстейтiн құралдарды қолданғанда жермен жалғасуы жоқ бұзылса, тоқты айырғыш болғаны жөн.

Тармақ 2.5.4

2.5.4. Кейбiр құралдардың сақтандырғыш қаптары болады. Егер ондай құралдарды қаптарынан алынған не бұзылған болса, қорғауышын жөндегенше не ауыстырылғанға дейiн ондай құралмен пайдалануға болмайды.

Тармақ 2.6

2.6. АУЫР ЗАТТАРДЫ КӨТЕРУ Белдiң зақымдануы көп ретте салақтықтан немесе ауыр заттарды көтеру кезiнде қауiпсiздiк ережелерiн сақтамағандықтың салдарынан болады. Мысалы, ауыр жүктi көтеру кезiнде ең алдымен жүрелеп отырып алып, сонан соң көтерер затты денеңе жақын ұстап барып түрегелу арқылы белдiң зақымданып ауырғанынан сақтануға болады. Ал қажет болған жағдайда басқалардың көмектесiп жiберулерiн өтiнген жөн. Жарақаттанудан алдын ала сақтану үшiн мына ережелердi орындаңыз:

Тармақ 2.6.1

2.6.1. Аяғыңыздың нық тұруын қадағалаңыз.

Тармақ 2.6.2

2.6.2. Денеңiздi түзу, тiк ұстаңыз. Ауырлық салмақты арқаңызға емес, аяғыңызға салуға тырысыңыз.

Тармақ 2.6.3

2.6.3. Көтерер жүктiң салмағын алдын ала мөлшерлеп алыңыз. Егер жүк тым ауыр болса, басқалардан көмек сұраңыз. Бiр адамға ауырлық түсiрмеу үшiн жүктi белгi берiлгенде ғана көтерiп не түсiру қажет.

Тармақ 2.6.4

2.6.4. Ауыр жүктердi тасығанда жадағай шаналардың, астаушалардың, кеспелтектердiң, жүк көтергiштердiң, тыянақтардың, доңғалақтардың, қол арбалардың артықшылықтарын пайдаланған жөн.

Тармақ 2.6.5

2.6.5. Қырын тұрған қалпыңызда жүктi ешқашан көтеруге не түсiруге болмайды.

Тармақ 2.6.6

2.6.6. Көтерiлiп бара жатқанда ауыр заттардың астында еш уақытта тұрмаңыз.

Тармақ 2.6.7

2.6.7. Жеңiл жүктердi көтергенде де дәл ауыр жүктердi көтерген кездегiдей әрекет жасаңыз. Мұндай реттiлiк тәртiбiн орындамау жарақаттануға жиi душар етедi.

Тармақ 2.6.8

2.6.8. Ауыр жүктердi көтерудiң мынадай мөлшерлiк белгiлерi бар екенiн үнемi есте ұстау қажет. Жалғыз кiсi ауыр жүктi тегiс жермен 25 метр жерге апаруы үшiн оның салмағы: 18 жастан асқан әйелдер үшiн - 15 кг; он сегiз жастан асқан еркек үшiн - 50 кг болуы шарт. Ал салмағы 50 кг-нан 80 кг-ға дейiн жететiн жүктi кемiнде екi ересек адам көтередi.

Тармақ 2.7

2.7. IШIМДIК ЖӘНЕ ЕСIРТКIЛЕР Iшiмдiк iшу және есiрткi пайдалану жарақаттану мен апат болу жағдайларын арттыра түседi. Сондықтан да, қызметтiк мiндетiңiздi атқару кезiнде iшiмдiк iшуге, тыйым салынған есiрткiлердi ұстауға немесе соның әсерiнде болуға жол берiлмейдi. Жазып берiлген немесе сатып алынған дәрiлер де жұмыстың орындалуыа керi ықпал жасаулары мүмкiн. Егер әлгiнде дәрiгер жұмыс барысында бөгет жасайтындай болса, ондайда алдын ала дәрiгерлерден кеңес алу немесе дәрiнiң қолданылуы туралы анықтамамен танысу дұрыс.

Тармақ 2.8

2.8. СУЫҚ КҮНДЕРI ЖҰМЫС IСТЕУ Суық күндердiң әсерi жұмысты аяқтау мерзiмiне қосымша уақытты қажет ететiндiгiн есепке алу - маңызды жағдайлардың бiрi. Сондықтан жоспарлау кезiнде мұндай қосымша мерзiмдi есепке алу қажет.

Тармақ 2.8.1

2.8.1. Суық аймақтардағы айнала ортаның барлық жағдайлары маңызды болып есептеледi, сондықтан да оның ешқайсысын да елеусiз қалдыруға болмайды. Ең жиi кездесетiн, ең қауiптi саналатын жағдай желдiң өзгеруiне қарай құбылатын суық температура.

Тармақ 2.8.2

2.8.2. Жаз бен қыстың алмасу шағындағы суық мезгiлдерде Каспий жағалауының ерекшелiк жағдайы үшiн әртүрлi температураның құбылуы кең алқапты қамтиды. Ондай құбылу аптап ыстықтан сақылдаған аязға шейiн ауысады.

Тармақ 2.8.3

2.8.3. Суықтың адамға тигiзетiн зиянды зардаптарының бiрi гипотермия деп аталатын күйге душар қылады. Ондай жағдайда бойдағы жылудың жоғалуы салдарынан дененiң температурасы қайта пайда болар жылудан көрi жылдамырақ төмендейдi. Дененiң қалыпты температурасы 37 С. Егер температура 34 С төмен түссе, адам бағдардан айрылып, ессiз күйге душар болуы мүмкiн. Егер дененiң темратурасы 31-32 С төмендесе, жүрек тоқтап қалып, өлiмге душар болады.

Тармақ 2.8.4

2.8.4. (дене негiздерiнiң немесе оның бөлшектерiнiң суықтың әсерiнен зақымдануы) егер аяқ-қолдың бармақтары мен бақайларының ұштарына өзге денелермен бiрдей жылу жетпесе гипотермиясыз-ақ үсiкке (дене негiздерiнiң немесе оның жеке бөлшектерiнiң суықтық әсерiнен зақымдануы) шалдыға бередi. Егер дене судың қату температурасынан төмен болып ашылып қалса, онда гипотермия мен үсiну күйi бiр уақытта қатарынан жүредi. Зардапқа ұшыраған адамның кез-келген дене мүшесiн жiбiту кезектi өте мұқияттықты әрi сақтықты қажет қылады. Әйтпесе, дененiң екiншi рет үсiкке ұшырауы мүмкiн.

Тармақ 2.8.5

2.8.5. Температураның кету кезеңiнен төмен болуына байланысты гипотермиялық мынадай кездерде ұшырайды: суық суға бату, желдiң әсерi (желдiң әсерiнен суыну), дененiң арықтауы және тамақтанудың жетiспеуi.

Тармақ 2.8.6

2.8.6. Суықтан зақымданудың осыған ұқсас түрi табан қуысында кездеседi (дымқыл не сулы ортада, үсiк шалмастан бұрын-ақ зақымдануы). Батырылған табан (табан қуысындағы зақымдануға ұқсас ұзақ уақыт өкшенiң суда батырылып жүруi). Бүкiл дене суға бiр минут уақыт батқанда дененiң iшкi температурасы бiрдей төмендеп, суына бастайды. Дұрыс киiнбеген адамды құрғақ қатты суықтың әсерi де осындай жағдайға ұшыратады.

Тармақ 2.9

2.9. АЛҒАШҚЫ ДӘРIГЕРЛIК КӨМЕК

Тармақ 2.9.1

2.9.1. Үсiкке шалдығу Суықтың әсерiнен болған кез келген зақымдану жағдайында мынадай алғашқы көмектер берiлуi керек:

Тармақ 2.9.1.1

2.9.1.1. Бiрден көңiл бөлу госпитальда не медициналық көмек көрсету бөлiмшелерiнде маман дәрiгерлердiң көмегiн алу.

Тармақ 2.9.1.2

2.9.1.2. Үсiкке шалдығу. Үсiкке шалдығу-қату нүктесiнен төмен температурада әсер еткенде дененiң кейбiр мүшелерiнiң үсуi. Бұл төменгi температурада, әсiресе жел кезiнде, болатын қауiп.

Тармақ 2.9.1.3

2.9.1.3. Үсудiң мынадай белгiлерi бар: тоңа бастау, сонан соң жансыздану; шанышқылау, кемiрiп не тартылып ауыру; дененiң қызаруы, одан кейiн сұрғылт тартып соңынан бозарады.

Тармақ 2.9.1.4

2.9.1.4. Сақтандыру шаралары:

Тармақша а

а) Бет, құлақ, көз, бас, мұрын, қол, аяқты қоса қорғайтындай етiп, киiмдердi жеткiлiктi кию керек;

Тармақша б

б) Тар киiм, аяқ киiм, биялайларды киюге болмайды, себебi ол қан айналысын бұзуы мүмкiн;

Тармақша в

в) Қолдың саусақтарын, аяқтың бармақтарын қозғалтып отыру. Беттiң, құлақтың жылуын сақтау үшiн оларды уқалау және жансызданған не домбыққан жердi табу.

Тармақша г

г) Үсiнудiң белгiсiн байқау үшiн бiрiн-бiрi бақылап отыру. Үсiк беткi қабатты ғана шалуы (тек терiнiң ғана үсуi) не тереңдей үсiнуi мүмкiн (терiнiң астына жайылу). Егер дененiң ашық жерi аз уақыт қана суықта болса, онда дененiң бетi ғана үсуi ықтимал, ал керiсiнше болса, қатты үсiкке шындап ұшырағаны. Егер үсiген жер тым тереңдеп кетсе, ондайды сол жерде емдеуге тырыспай, емделушiнi тез арада ауруханаға не дәрiгерлiк көмек бөлiмшелерiне жедел жеткiзу керек.

Тармақ 2.9.1.5

2.9.1.5. ДЕНЕНIҢ БЕТКI ҚАБАТЫНЫҢ ҮСIНУIН ЕМДЕУ

Тармақша а

а) Жылы қолыңмен беттi басып, ауырғанды сезгенге дейiн ұстау керек;

Тармақша б

б) Үсiнген ашық саусақты қойынға тығу керек;

Тармақша в

в) Уқалап жылытуға, отқа қақтауға, ыстық сумен не қармен ысқылау арқылы қыздыруға болмайды. Жiбiтiлгеннен кейiн ауыратындығына дайын болу керек;

Тармақша г

г) Жетiк бiлетiн медицина қызметкерiне хабарлау.

Тармақ 2.9.1.6

2.9.1.6. ТЕРЕҢДЕГЕН ҮСIКТI ЕМДЕУ

Тармақша а

а) Сол жерде емдеуге болмайды. Емделушiнi қолда бар көмекпен ауруханаға не дәрiгерлiк көмек көрсету бөлiмiне тез арада жеткiзiлуi керек.

Тармақша б

б) Үсiген жердi одан ары суық шалудан сақтау керек, бiрақ жiбiтуге тырысудың қажетi жоқ.

Тармақ 2.9.1.7

2.9.1.7. Табанның ор болып үсiнуi. Бұл да, суықтың, дымқыл не ылғал ауаның әсерiнен болатын үсiнуге ұқсас жарақат. 0 С тен 10 С температура аралығында болады. Бұл бiртiндеп үсiнуге жақын, екi жағдайдың да алғашқы себебi бiрдей, тек суықтың дәрежесi әртүрлi. Себептерi мыналар: аяқ-қолдың қозғалмау (аяқтың, табанның отырған, тұрған жағдайда астыда болуы); денеге шақ емес киiм; аяқ киiмнiң, шұлықтың және басқа киiмдердiң тар болуынан денеге қан жүрмей қалуы. Алдын алу үшiн мыналарды iстеу қажет:

Тармақша а

а) Аяқты құрғақ ұстау, су өтпейтiн аяқ киiм, жүн шұлық қию. Жылы қалпын сақтау үшiн аяқты қозғап отыру жөн.

Тармақша б

б) Ыңғайы келген кезде, күнiне тым болмаса бiр рет, шұлық пен аяқ киiмдi таза және құрғақ киiмдермен ауыстырып отыру дұрыс.

Тармақша в

в) Егер аяқ ылғалданса оны тезiрек кептiру керек. Оны қолмен ысқылауға болады. Аяққа арналған ұнтақты сеуiп құрғақ шұлық қию керек.

Тармақша г

г) Егер ылғал аяқ киiм мен шұлықты аустыру мүмкiн болмаса қайта-қайта тiзе бүгiп, саусақтарды қозғалтып отыру керек.

Тармақша д

д) Ешқашан тар аяқ киiмдi кимеген жөн.

Тармақ 2.9.1.8

2.9.1.8. Тереңдеген үсiктi емдеу:

Тармақша а

а) Аяқтың үстiн абайлау керек. Оны уқалауға және қысуға болмайды.

Тармақша б

б) Аяқты кәдiмгi ақ сабынмен абайлап жуып, кептiрiп және сәл көтерiп, ауада ұстап тұру керек.

Тармақша в

в) Емделушiнi жылытуға болады, бiрақ аяғы 20 С бөлме температурасынан аспауға тиiс;

Тармақша г

г) Дәрiгерлiк көмектер көрсетiлген соң маман дәрiгердiң емделуiнен өтуi керек. Қажет жағдайда емделушiнi орнынан ауыстыруға болады, бiрақ зақымдалған аяғын басуға рұқсат етiлмейдi.

Тармақ 2.9.1.10

2.9.1.10. СУҒА БАТЫРЫЛҒАН ТАБАН Былай зақымдану да шор табанның түрi сияқты аяқты ұзақ уақыт су iшiнде болуы салдарынан туады, тек үсiп не домбығуға әлi жете қоймаған. Мұндай зақымдану шор табанның пайда болуымен бiрдейлiктi себептi (суға малынған дене мүшесiнiң температурасының төмендеуi) оның ем-домы мен тазартуы да соған ұқсас болады.

Тармақ 2.9.1.11

2.9.1.11. СУҒА ТОЛЫҚ БАТУ Қата бастаған суға аз уақыт батудың өзi немесе жұқа киiнген адамға құрғақ қатты суықтың әсерi бүкiл дененi мұздатып, оның көпшiлiк iшкi температурасын да төмендетедi. Төменде көрсетiлген дәрiгерлiк алғашқы көмек дер кезiнде және толық болуы керек, сонан кейiн зақымданушы тез жеткiзiлiп, дәрiгерлiк қараудан өтуi қажет. Мiндеттi шарттар:

Тармақша а

а) Адамның үстiндегi су киiмдi шешiп алып, оған мүмкiндiгiнше құрғақ киiм кигiзу керек немесе ұйықтайтын қапқа жатқызады. Зардап шеккеннiң денесiн екiншi адамның денесiмен жылыту оның температурасының қалыпқа келуiнiң ең тиiмдi жолы;

Тармақша б

б) Егер зардап шегушiнiң демi шықпаса немесе үзiк, бiрқалыпты дем алмаса, дереу ауызбен аузына үрлеп қолдан дем алғызу қажет;

Тармақша в

в) Есiнен танбаған адамға жылы сұйықтық iшкiзедi, бiрақ оны есiнен танып жатқан адамға iшкiзуге болмайды, шашалып қалуы мүмкiн;

Тармақша г

г) Адамды тек жатқан қалпында ғана көтерiп жеткiзедi, өз аяғымен жүргенде ауырлық түсiп, қан айналысына ауырлық туғызады;

Тармақша д

д) Зақымданушыны кiдiртпей дәрiгерге жеткiзу қажет.

Тармақ 2.9.2

2.9.2. ЕСIНЕН ТАНУ Мұндай күйге адам қан айналысы көлемiнiң азаюынан ұшырайды. Оның себебi ауыр жарақаттанудан, қанның көп кетуiнен, ауырғандықтан, әсерленудiң бұзылуынан немесе дененiң қатты суыққа ұшырауынан болады, өйткенi саусақ, бармақтарға дейiн жетiп айналып тұратын қан жүрiсi осы жағдайлардың салдарынан азаяды. Қалыпты температурада естен тану тез жүредi және тереңiрек өршидi. Естен танудың белгiлерiне қорқу, тершеңдiк, өңнiң бозаруы, тез-тез соққан әлсiз қан тамыры, терiнi суық дымқылдың жабуы, мәнсiз, бозарған көз жанары, қарашықтың үлкейiп, шөлiркей беру жатады. Қазiргi медицинаның көмегi зор, ондай көмек көрсетiлмеген жағдайда зардап шегушiнiң хал-жағдайы төмендеп есiнен тануға дейiн барады, тiптi өлiмге ұшырауы да мүмкiн. Естен тануда көрсетiлетiн дәрiгерлiк алғашқы көмектер:

Тармақша а

а) Адамды мүмкiндiгiнше ыңғайлы қылып, ұзынынан жатқызыңыз;

Тармақша б

б) Егер басы жарақаттанбаған болса, дем алуына қиындық келмесе немесе басқадай қолайсыздық келтiрмесе, аяғын 20-25 см көтерiп қойыңыз;

Тармақша в

в) Дұрыстап жатқызу, жақсылап орау, таңғыш дөңгелектi дәл қою арқылы ауырған жердiң әсерiн азайту;

Тармақша г

г) Адамды өз қолайымен жатқызып, оны құсатындай жағдайға душар қылмаңыз;

Тармақша д

д) Адамды жылы көрпемен, ұйықтайтын қаппен жауып, жылыту;

Тармақша е

е) Адамды мезгiлiнде және толық дәрiгерлiк көмекпен қамтамасыз ету.

Тармақ 2.9.3

2.9.3. КҮННIҢ КҮЙДIРУI Қату температурасынан төмен температура кезiнде де күннiң күйдiруiне ұшырау мүмкiн. Шағылысқан күн сәулесi ерiн айналасы, мұрын, т.б. сезiмтал мүшелердi күйгiзедi. Күн сәулесiнiң күйгiзу әсерi таза ауа мен биiк жерде азаяды. Сақтану шаралары мыналардан тұрады:

Тармақша а

а) Күннен сақтау кремiн үнемi өзiмен бiрге алып жүру, беттiң күн сәулесi тiке түсетiн жерлерiне жағып қою;

Тармақша б

б) Ауа-райының жұмсақ күндерi мойын мен құлақты шарф орау арқылы сақтау;

Тармақша в

в) Қырыну үшiн арналған күшi жоғары алкоголдiк қоспа қосылған лосьондар мен сабындарды пайдалануға болмайды;

Тармақша г

г) Күлдiреу пайда болғанда тездетiп дәрiгерлiк көмек бөлiмшесiне апару керек. Күлдiреген жер, әсiресе ерiн, инфекцияның жұғуына себептер болады.

Тармақ 2.9.4

2.9.4. КӨЗДIҢ ҚАРЫҒУЫ Қарығу - көздiң күюi. Қарығу қарда шағылған ашық күн сәулесiнен болады. Әсiресе қар жаңадан жауғанда және күн сәулесi аздап ылғал не тұманмен көлеңкеленген кезде қарығады. Қарығу ұқыпсыздықтан не күннен сақталатын УФ көзiлдiрiгiн кимегендiктен болатын жағдай. Көзiлдiрiктi көз ауырғаннан кейiн кию кеш болуы да мүмкiн, себебi көздiң ауыруы, көздiң қатты күюiнен болады. Күю белгiлерi: көздiң, көздiң айналасының шаншып ауыруы, көз қарашығының үлкеюi. Қосымша белгiлерi: көздiң жасаурауы және қызаруы, көздiң әсерiнен бастың ауыруы, жарық әсер еткенде аурудың күшейте түсуi. Алғашқы дәрiгерлiк көмек мыналардан тұрады:

Тармақша а

а) Көздi таңып қою (көздi қозғағандағы ауырғанын қойғызады).

Тармақша б

б) Көзге дымқыл шүберек басу.

Тармақша в

в) Демалу.

Тармақша г

г) Көпшiлiк жағдайларда уақыт өткен сайын қарығу басылады. Егер күн сәулесi әсер етпей қайта жарақаттанбаса, көз тамшысын пайдаланғаннан кейiн бiрнеше күннен соң жазыла бастайды.

Тармақ 2.9.5

2.9.5. IШТIҢ ЖҮРМЕУI Суық күндерi дәретке отырудың қолайсыздығынан iш жүрмей қалады. Iштiң жүрмеуi тамақты iшудегi өзгерiстен және сұйықты қажеттi мөлшерде қабылдамаудан да болады. Дұрыс тамақтанып, табиғи қажетiне қарай суық iшiп отыру, уақытында дәретке барып отыру iштiң қатуынан сақтандырады. Егер iштiң қатуы қайталана берсе медицина қызметкерлерiмен ақылдасу жөн.

Тармақ 2.9.6

2.9.6. ИIС ТИЮ Иiс тигiзетiн газ СО-ның төменгi концентрациясынсыз өзi өте қауiптi, өлiмге душар етуi мүмкiн, өйткенi оның иiсi жоқ. Иiс тию плита, от, бензинмен жанатын қыздырғыштар және iштен жану двигательдердi пайдаланған барлық жабық жерде ылғи да қауiптi болып табылады. СО-дан уланудан сақтану үшiн адам отыратын не жұмыс iстейтiн жердi ұдайы таза ауамен желдетiп отыру керек. Улану белгiлерi бiлiнбейдi. Бiрақ та аз уланғанның өзiнде мыналарды байқауға болады:

Тармақша а

а) Бас ауыруы, бас айналу, есiнеу, әлсiздiк, жүрек айну, терiнiң қызаруы, құлақтың шулауы.

Тармақша б

б) Бiраздан кейiн жүрек соғуы жиiлейдi.

Тармақша в

в) Иiс тию алдын ала бiлiнбейдi, сондықтан адам тiзесi бүгiлiп қалғанша қауiптi сезбейдi. Одан кейiн ол жүре де, еңбектей де алмайды. Есiнен айрылады не өледi. Алғашқы медициналық көмек:

Тармақша а

а) Уланған адамды бiрден таза ауаға шығару керек, бiрақ оны жылы ұстаған жөн.

Тармақша б

б) Қысты күнi үйге таза ауа кiргiзу керек.

Тармақша в

в) Сырттан келген суық ауаның әсерiнен уланған адам әлсiзденуi мүмкiн. Сондықтан ауа сырттан келiп тұрса оны жылы болу үшiн ұйықтайтын қапқа салу керек.

Тармақша г

г) Уланған адам ешқашан дене шынықтыру жаттығуын жасауға болмайды, өйткенi жаттығу қосымша оттегiн қабылдауды қажет етедi.

Тармақша д

д) Егер уланған адам дұрыс дем алмай, қалтырап аузымен ауаны қармай бастаса, тез арада жасанды дем алғызушының қимылы уланған адамның дем алысымен бiрдей ырғақта болуы дұрыс.

Тармақша е

е) Оттегiнiң баруы қаннан көмiрқышқыл газын тездетiп шығарып, уланған адамның жазылуын мүмкiндiгiнше тездетедi.

Тармақша ж

ж) Иiс тию өте қауiптi зақымдану болып табылады. Иiс тиген адам қозғалуға болмайды, кем дегенде бiр күн жылы жерде болуы керек. Дененiң қалыпты температурасын ұстауға ыстық су құйылған шөлмек не грелка жақсы көмек көрсетедi.

Тармақша з

з) алғашқы дәрiгерлiк көмек көрсетiлгеннен кейiн маман дәрiгерге қаралу керек.

Тармақ 2.9.7

2.9.7. ЗАРДАП ШЕККЕНДЕРГЕ КӨМЕК ЖӘНЕ ОЛАРДЫ КӨШIРУ Зардап шеккен қызметкерлердi қолда бар көлiкпен ең жақын ауруханаларға жеткiзу қажет. Алғашқы дәрiгерлiк көмекке жататындар:

Тармақша а

а) Суықтан және естен танудан сақтау.

Тармақша б

б) Зардап шегушiнi ұйықтайтын қапқа жатқызу.

Тармақша в

в) Құрсақ аймағы ауырғаннан басқа жағдайда, жылы сұйық iшкiзу.

Тармақша г

г) Тоқтамаған қанды дененi басу арқылы тоқтатуды қадағалау. Қажет болса, резеңке бұрауды пайдалану, зақымданушыны тез арада дәрiгерге қарату. Резеңке бұрау салу өте сақтықты қажет етедi.

Тармақ 2.9.8

2.9.8. ДЕНЕДЕГI ПАРАЗИТТЕР Паразиттер денеде халықтың жиi қоныстанған, үй жағдайы нашар, жуынатын жердiң, моншаның жетiспеуiнен болатын құбылыс. Сондықтан күнде кешке киiмдi және дененi қарап отыру керек. Егер паразиттер болса, онда олармен күресу үшiн мыналарды орындау керек:

Тармақша а

а) Киiмдi аязға iлiп, одан кейiн қағу және биттердi щеткамен тазалауға болады, бiрақ сiркесi кетпейдi, сондықтан киiмдi жоғарғы температурада қыздыру керек.

Тармақша б

б) Жәндiктердi жоятын ұнтақтарды пайдалану керек. Киiмдi киердiң алдында мiндеттi түрде жуған жөн.

Тармақ 2.9.9

2.9.9. Сақтық шаралары Резеңке бұрау аяқ-қолдың ашық және жабық сынықтары не қанды басқаша тоқтатуға болмайтындай жағдайда қолданылады. Бұрау ретiнде мықты жалпақ материалдан белбеудi пайдалану керек. Сым, жiп, ширатылған жiп не басқа жiңiшке материалдарды пайдалануға болмайды. Аяқ қолдың жараланған жерiнiң үстiнен айналдырып жартылай түйiн жасап, түйiнге қысқа таяқты қойып түйiндi толығымен тартып, байлау, таяқты қан тоқтағанша бұрап, бекiтiп қою. Жарақаттанған адамның маңдайына түстi қарындашпен, күйемен және т.б. "ҚТ" (ТК) деп және уақытын жазып қою керек. Бұрауды орап тастауға болмайды. Егер дәрiгер кешiксе 20-30 минуттан кейiн (2 сағаттан аспауы керек) бұрауды аздап босату керек. Егер қан тоқтаса бұрауды босатқан қалпында қалдырып, қан ақса қайта тарта салатындай етiп қою керек. Жарақаттанған адамды ауруханаға апарылғанға дейiн бұрауды ұдайы бақылып отыру керек.

Тармақ 2.10

2.10. ЖАЙ ТҮСУДЕН САҚТАНУ Жай түсу - өте қауiптi және бүлдiретiн табиғат опаты. Ол адамдарды күйдiредi, жарақаттандырады және өлтiредi, құралдарды iстен шығарады, тоғайды және басқа жерлерде өрт болуы мүмкiн. Найзағай ең жоғарғы нүктенi не биiк нәрселердi бүлдiредi, өйткенi ол-өте аз уақытта жер мен бұлттың арасында болатын құбылыс. Жай кез келген жерде соғады, сондықтан найзағай ойнай бастағанда мынадай сақтану шараларын қолдану керек:

Тармақша а

а) Барлық қопару жұмыстарын тоқтатып, жарылғыштардан аулақ кету, алып келе жатқан жарылғыштарды жерге қойып, кем дегенде 30 м жерге аулақ кету. Найзағай тоқтағаннан кейiн тағы 30 минут тосу керек. Скважиналарды қопарғыш дәрiлермен жабдықтауға, қопарғыштардың, қопаруға дайындалған скважиналардың қасында найзағай бiткенше отыруға болмайды.

Тармақша б

б) Жазатын сейсмографтық құралдардың барлық сымдарын ағыту. Барлық кабельдердiң және жазатын сейсмографтардың қоршау сымдардың шетiне тиiп тұрмағанын бақылау керек.

Тармақша в

в) Екiжақты көшпелi радио пайдаланылса, хабар берудi тоқтатып, антеннаны суыру керек не жерге тигiзбей төмен қаратып қою керек.

Тармақша г

г) Тез тұтанғыш және тез жарылғыш материалдарға жақындамау керек.

Тармақша д

д) Барлық металл құрал-саймандарға, түсiрiлетiн және тимейтiн болат құрамаларға, трубаларға және темiр бiлiктерге айқындамаған дұрыс.

Тармақша е

е) Күштi тоқ желiсiнен, кабельдерден алыс тұру керек. Металл өткiзгiштердiң бойымен найзағай тоғы алыс жерге жетедi.

Тармақша ж

ж) Жерлестiрiлген машинадағы операцияны тоқтатып, одан алыс кету керек.

Тармақша з

з) Резина дөңгелегi бар көлiктерде болған жөн, көлiк ашық ойпаң жерге қойылуы керек, ағаштың астына қоюға болмайды.

Тармақша и

и) Жерлестiрiлмеген металл құрамаларына жайтартқыш пайдаланылады. Жарылғыштар сақталатын металл жәшiктер сыммен не жерге қағылған темiр бiлiкпен жерлестiрiлуi керек.

Тармақ 2.11

2.11. ПРОТИВОГАЗДАР Бригада мүшелерi, қажет болған жағдайда, противогаздарды дұрыс пайдалана бiлуi керек. Противогаздардың iстелетiн жұмыстың ерекшелiгiне байланысты әртүрлi қосымшалары болуы керек. Бiр ғана элементтi противогаздар мына шарттар орындалғанда пайдаланылады:

Тармақ 2.11.1

2.11.1. Бет әлпеттiң мүсiнi бойынша сызылған маска беттi тығыз және ыңғайлы жабуы керек.

Тармақ 2.11.2

2.11.2. Бетке арналған масканың әртүрлi размерлерге келетiндiгi тексерiлген болуы керек.

Тармақ 2.11.3

2.11.3. Көрудi жақсарту үшiн сүзгiштерi (фильтры) мен патрондары ортаға орналастырылмауы керек.

Тармақ 2.11.4

2.11.4. Маска төрт жерден тиянақталып, бетке сай болуы керек.

Тармақ 2.11.5

2.11.5. Дем алған кездегi әлсiздiктi азайту үшiн клапондар жүйесi болу керек.

Тармақ 2.11.6

2.11.6. Тазалап, дезинфекциялау үшiн тез бөлшектенуi керек. Органикалық буланудан (бензин, бояу, т.б.) сақтану үшiн пайдаланылатын противогаздардың ресми мақұлданған екi элементтi патроны болуы керек. Екi элементтi противогаздарда да алдыңғы бiр элементтi противогаздарға қойылған шарттар орындалуы керек.

Тарау iii. III. ТАСУ КЕЗIНДЕГI ҚАУIПСIЗДIК ТЕХНИКАСЫ

III. ТАСУ КЕЗIНДЕГI ҚАУIПСIЗДIК ТЕХНИКАСЫ

Тармақ 3.1

3.1. Су бетiмен тасымалдау. Қайықтан қайыққа ауысу

Тармақ 3.1.1

3.1.1. Ауысып мiнудiң түрiн таңдау жүйеленген жұмыс жоспарының бiр бөлiгi ретiнде қаралуға тиiстi. Үлкен кемелер бiр-бiрiне жақындасқанда, қызметкерлерге, көршiлес кеме мен корабльдiң белгiлi бiр арашығын басқышпен өтуге тура келетiндiгi есте болу керек. Теңiзде ауысу, көбiне, қосалқы және сүңгуiр қайықтар арқылы жүзеге асады. Мұндай ауысуларда көршi үлкен кемелерден гөрi шағындау жұмысшы кемесiн "Борт сыртындағы адам" ("Человек за бортом") пайдаланған қолайлы. Температураға және ауа-райына қарай бiр кемеден екiншi кемеге ауысатын адам өзiне сәйкес келетiн арнайы құтқарғыш құралдармен жабдықталғаны жөн, қажет болса, сүңгитiн костюм киюi керек. Бiр кемеден екiншi кемеге ауысқанда барлық қауiпсiздiктi сақтау үшiн мына шарттарды бiлуi қажет:

Тармақ 3.1.1.1

3.1.1.1. Екi кемеде де ауысып мiну болардың алдындағы қандай кедергiлер болса да жою керек.

Тармақ 3.1.1.2

3.1.1.2. Екi кемеден де керек емес заттардың жолдан алынғандығына көз жеткiзу керек.

Тармақ 3.1.1.3

3.1.1.3. Кеменiң бетi тайғанақ еместiгiн тексеру керек.

Тармақ 3.1.1.4

3.1.1.4. Ауысып мiнудi күндiз және жақсы көрiнетiн мезгiлде жүргiзу керек.

Тармақ 3.1.1.5

3.1.1.5. Кеменiң қайықпен түйiсер тұсындағы бөгет жасар заттардың барлығын алып тастау керек.

Тармақ 3.1.1.6

3.1.1.6. Жүк жеке апарылуы керек. Ешкiм де жүктi өзiмен бiрге алуға болмайды.

Тармақ 3.1.1.7

3.1.1.7. Ауысу кезiнде арнайы батпайтын құралдар, сәйкес аяқ киiм және киiм кию керек.

Тармақ 3.1.1.8

3.1.1.8. Ауыстыру кезiнде белгiлi бiр белгiленген тәртiптi сақтау жөн, адамдарды бiр-бiрден тасымалдау керек.

Тармақ 3.1.1.9

3.1.1.9. Ауысып мiну аяқталғаннан кейiн кеме қызметкерлерi бiр борттан екiншi бортқа ауыстыратын орыннан тез кетулерi керек.

Тармақ 3.1.1.10

3.1.1.10. Капитан қауiптi деп санаған жағдайда, қандай да бiр затты көшiруге рұқсат етiлмейдi.

Тармақ 3.1.2

3.1.2. Қызметкерлердi тасымалдау үшiн қажеттi көтерме. Қызметкерлердi қажет болғанда тасымалдау кемесiнен бұрғылау қондырғысына не платформаға платформадағы көтергiш кранға бекiтiлген көтерме арқылы ауыстыру үшiн мынадай талаптарды орындау керек:

Тармақ 3.1.2.1

3.1.2.1. Қорғағыш су костюмiн кию керек.

Тармақ 3.1.2.2

3.1.2.2. Өзiнiң жеке жүзетiн құрамын кию.

Тармақ 3.1.2.3

3.1.2.3. Кемеде ауысу үшiн корабль командасы қажеттi көмектi жасау керек.

Тармақ 3.1.2.4

3.1.2.4. Ешқандай затты ұстамай қолдың бос болғаны жөн. Жүк кәрзеңкенiң iшiне салынған болу керек.

Тармақ 3.1.2.5

3.1.2.5. Қызметкерлер кәрзеңке бортына тепе-тең болу үшiн бiркелкi орналасқаны жөн.

Тармақ 3.1.2.6

3.1.2.6. Адамдар аяқтарын ашып және жiп iлгектерден ұстап, нық тұрулары керек.

Тармақ 3.1.2.7

3.1.2.7. Платформа көтергiш кранындағы ауыстыруға жауапты адамның ауыстыруға барлығы дайын болғандығына көзi жеткенде, тор судан теңiзге қарай кемеден жоғары көтерiлуi керек. Көтеру мүмкiндiгiнше тез, байқап, тербелiссiз орындалуға тиiс.

Тармақ 3.1.2.8

3.1.2.8. Операция кезiнде құтқарғыш дөңгелектер, қайықтың iлмектерi, жiптер, авария болған жағдайда пайдалану үшiн, алуға ыңғайлы орында болғандары жөн.

Тармақ 3.1.3

3.1.3. ШАҒЫН ҚАЙЫҚТАР

Тармақ 3.1.3.1

3.1.3.1. Шағын қайықтар тек капитанның рұқсатымен ғана пайдаланылуы керек. Шағын қайықтарда жұмысқа кемi екi адам тартылуы керек.

Тармақ 3.1.3.2

3.1.3.2. Бұл мiндеттi қайықтан басқа қосымша резервте тағы кеме болуы керек. Бұл жоғары жылдамдықты катер, сенiмдi сүйенiшi бар қайық, күзет қайығы не басқа лайықты кеме болуы мүмкiн. Қайық суда әлi пайдаланылмаған болса, онда команда тез арада суға түсiруге әзiрлеуi керек. Авария болған жағдайда жоғары жылдамдықты құтқарған катер суға түсiрiлiп және 2 минут аралығында кемеден жүзiп шығуы керек.

Тармақ 3.1.3.3

3.1.3.3. Құтқарған қайық не "Борт сыртындағы адам" ("Человек за бортом") қайығы болып, кезекшi не жұмыс қайығы ретiнде пайдалануға болмайды.

Тармақ 3.1.3.4

3.1.3.4. Негiзгi құрамға (состав) капитанның рұқсатынсыз кеменi тастап кетуге болмайды.

Тармақ 3.1.3.5

3.1.3.5. Қорғауыш кеудешенi қайыққа отырмастан бұрын киiп және жағаға қайтып келгенге дейiн шешпеуi керек. Тағы басқа қорғайтын киiмдердi киген жөн.

Тармақ 3.1.3.6

3.1.3.6. Двигательдермен жабдықталған шағын қайықтарда (катерлер) қосымша двигательдер, бұранда және трансмиссиялық бiлiк болуы керек.

Тармақ 3.1.3.7

3.1.3.7. Бензиндi двигательдерге қарағанда дизельдi двигательдер тиiмдiрек болады.

Тармақ 3.1.3.8

3.1.3.8. Қайыққа қажеттi сыйымдылықтан артық асыруға болмайды. Әр уақытта теңiз жағдайы және ауа райын есепке алып отыру керек.

Тармақ 3.1.3.9

3.1.3.9. Қайықты пайдаланбас бұрын, кем дегенде мынадай құрал-жабдықтардың болуын тексеру керек:

Тармақша а

а) Негiзгi қайықпен байланыс жасау үшiн су өткiзбейтiн радиоқабылдағыш.

Тармақша б

б) Ескек.

Тармақша в

в) Алғашқы дәрiгерлiк көмек беретiн аптечка.

Тармақша г

г) Толы және бүтiн жанармай құйылған бак.

Тармақша д

д) Құтқарғыш арқан және дөңгелек.

Тармақша е

е) Двигательдi жөндейтiн құрал-саймандардың жиынтығы, жабдықтар және қосымша от алдырғыш свеча.

Тармақша ж

ж) Якорлық шынжыр.

Тармақша з

з) Өрт сөндiргiш.

Тармақша и

и) Қалта фонары (жарықты жыпылықтататын); пышақ; белгi беретiн шырақ.

Тармақша к

к) Iшетiн су.

Тармақша л

л) Теңiз якоры. Команда двигатель, радиоқабылдағыш, құрал-саймандар және жабдықтарды жауапты адам тексергенге дейiн, бортқа жiберiлмейдi. Тексерiлгеннен кейiн кемеге тиеуге және жүзiп кетуiне рұқсат берiледi.

Тармақ 3.1.4

3.1.4. АУА ДВИГАТЕЛIМЕН ЖҰМЫС IСТЕЙТIН ҚАЙЫҚТАР

Тармақ 3.1.4.1

3.1.4.1. Кеме жүрген барлық уақытта да құтқарғыш кеудеше киiп отыру керек.

Тармақ 3.1.4.2

3.1.4.2. Двигательдерi iстеп тұрған мұндай қайықтармен жүрген кезде көз бен құлақты қорғайтын құралдарды кию керек.

Тармақ 3.1.4.3

3.1.4.3. Барлық заттарды тор не брезентпен сенiмдi етiп жауып қойып, пропеллерден алысырақ қою керек. Барлық пропеллердiң қорғағыш қаптары болғаны жөн.

Тармақ 3.1.4.4

3.1.4.4. Ауа двигательдi қайықты, басқалар сияқты, артық жүкпен ауырлатпау керек. Қайықта жүк және жолаушы үшiн белгiлi бiр шек қойылғаны жөн.

Тармақ 3.1.4.5

3.1.4.5. Тиелген жүк қайықтың бетiне тең бөлiну керек.

Тармақ 3.1.4.6

3.1.4.6. Қайық қозғалып келе жатқанда жүруге не түрегелiп тұруға болмайды.

Тармақ 3.1.4.7

3.1.4.7. Еш уақытта қол мен аяқты қайық бортынан шығаруға болмайды.

Тармақ 3.1.4.8

3.1.4.8. Ауа двигательдi қайық белгiлi бiр жылдамдықпен (40 км-сағ аспауы) жүруi керек.

Тармақ 3.1.4.9

3.1.4.9. Мұндай көпшiлiк қайықтардың газ шығатын қақпақшалары ашық болады. Сондықтан қайықта өрт болудан сақтану керек. ( Құжаттың 3.1.4.10. тармақшасының болмағандығынан, орысша мәтінді ұсынамыз)

Тармақ 3.1.4.10

3.1.4.10. Управляющий лодкой несет ответственность за безопасность на его лодке.

Тармақ 3.1.4.11

3.1.4.11. Тез от алатын материалдарды тасыған кезде темекi шегуге болмайды, сондықтан темекi тартуға болмайтындығын бiлдiретiн жазу (таңба) болуы керек.

Тармақ 3.1.4.12

3.1.4.12. Қайықтың арт жағынан жақындауға болмайды. Кеменiң арт жағы қайықты жүргiзушiге көрiнбейдi. Өзiңнiң қайықта отырғандығын жүргiзушiге ұдайы хабарлап отыру керек.

Тармақ 3.1.4.13

3.1.4.13. Қайық жүргенде барлығы белдiктi асынып отыру керек. 3.2.ТIКҰШАҚТАҒЫ ЖҰМЫСТАР Барлық жолаушылар тiкұшақпен жүк тасу қауiпсiздiгi және авариялық ситуация кезiнде қалай тiрi қалу туралы курстан өтуi керек.

Тармақ 3.2.1

3.2.1. ЖАЛПЫ ЖАҒДАЙЛАР

Тармақ 3.2.1.1

3.2.1.1. Кемедегi тiкұшақ айналасындағы қоршап тұрған жiп тор кез келген уақытта пайдалануға жететiн ыңғайлы жерде тұруы керек. Жұмыс кезiнде ол әрбiр 1,5 метрден кейiн бекiтiлген және қатты тартылған болуы керек. Торды әр пайдаланғаннан кейiн инспектор (тексерушi) тексерiп отырады. Барлығы тiкұшаққа отырғанда және түскенде сақтану шараларын ұмытпауы керек.

Тармақ 3.2.1.2

3.2.1.2. Қону шырағы және прожекторды тiк ұшақ алаңына жауапты диспетчер тексередi.

Тармақ 3.2.1.3

3.2.1.3. Диспетчер сонымен қатар, әрбiр қону алдында, өрт сөндiрушi құралдардың жай-жапсарын да тексередi.

Тармақ 3.2.1.4

3.2.1.4. Радиобайланыс жүйесiнiң күйiн және бағытталмаған маякты бақылайды.

Тармақ 3.2.1.5

3.2.1.5. Тiкұшақ ұшар алдында алаң қажет емес заттардан тазартылуы керек.

Тармақ 3.2.1.6

3.2.1.6. Тiк ұшақты қабылдауға дайын емес тiкұшақ алаң халықаралық "Жоқ" ("NO") белгiсiмен белгiленуi керек.

Тармақ 3.2.2

3.2.2. ҰШУ АЛДЫНДАҒЫ ДАЙЫНДЫҚ

Тармақ 3.2.2.1

3.2.2.1. Тiк ұшақ компаниясынан мыналарды сұрау керек:

Тармақша а

а) Ауа кемесiнiң түрi, салмағы, ротор қалақтарының ұзындығы.

Тармақша б

б) Ауа кемесiнде әсер ететiн радиожиiлiгi.

Тармақша в

в) Ауа кемесiндегi шартты белгi.

Тармақша г

г) Ұшу және қайтып келу уақыты.

Тармақша д

д) Тiкқұшақ алаңына қажет шарттар (жiп тордың болуы, мөлшерi және т.б.).

Тармақ 3.2.2.2

3.2.2.2. Тiкұшақ компаниясына мыналарды хабарлау қажет:

Тармақша а

а) Тiкұшақ ауласының жайы, мөлшерi, үйлер, кедергiлер (крандар, антенналар және т.б.).

Тармақша б

б) Берiлген ауданда сол уақыттағы ауа райы туралы мәлiмет.

Тармақша в

в) Кеменiң жұмыс радиожиiлiгi (ары және берi).

Тармақша г

г) Тұрған орны туралы хабар.

Тармақша д

д) Байланыс маягының бағыттарын нақтылап хабарлау, коды және жиiлiгi.

Тармақша е

е) Сол аудандағы жиiлiгi және коды жоғары қондырғыларды нақтылап хабарлау.

Тармақша ж

ж) Теңiз байланысы туралы басқа да кез келген нақты хабарлар: диапазон және азимут (пеленг), байланыс маягы не жоғары жиiлiктi барлық бағыттағы маяк (дальномер (аралықты) қондырғыларының станциясы).

Тармақша з

з) Кемеге кедергiсiз қонатын тiкұшақ орны.

Тармақша е

е) Тiкұшақ зерттеуiнiң маршруты бойынша құс ұяларының және тюлень шығып жататын жатақтың болуы.

Тармақша к

к) жанар май құйып беретiн қондырғы, апат болған жағдайда белгiлi бiр уақытта ғана жұмыс iстейтiн қону алаңы (бұрғылау мұнарасы, платформалар, аралдар және т.б.).

Тармақша л

л) Жолаушылар саны, қол жүгiнiң салмағы және жүк. Жүк кеме бортында өлшенуi қажет.

Тармақша м

м) Авария кезiндегi эвакуацияда зардап шеккендердiң саны, жарақаттану не ауру дәрежесi және зембiлдердiң (носилка) саны. Тiкұшақ жақындағанда және одан кеткенде ұзын заттарды көлденең ұстау керек.

Тармақ 3.2.3

3.2.3. ТIКҰШАҚ БАЗАДАН АТТАНАР АЛДЫНДА

Тармақ 3.2.3.1

3.2.3.1. Ауа кемесiнiң түрi анықталғаннан кейiн жолаушылармен қауiпсiздiк техникасы туралы мына нұсқауларды таныстыру керек:

Тармақша а

а) Тiкұшақпен ұшатындардың барлығы тiкұшақ экипажының командирiнiң бұйрығына тiкелей бағынуы керек. Тiкұшақ қонғаннан кейiн кемедегiлердiң барлығы әдейi сайланған адамның бақылауында болады.

Тармақша б

б) Шамның қызыл белгiсi жанғанға дейiн, жауапты адамның жол бастауынсыз тiкұшаққа жақындауға болмайды.

Тармақша в

в) Тiкұшақтың моторын қосқан кезде ұшып кететiн киiмдердi: қалпақ, мойын орағышты киюге болмайды.

Тармақша г

г) Тiкұшаққа отыратындар экипаж оларды көретiн болып отыруы керек. Алдыңғы ұстап (несущие) тұрған бұранда ауа кемесiнiң алдындағы жағында төмен орналасқан, сондықтан экипаж түзу жүруiне болмайды. Сақ болыңыздар! Күштi жел қалақтардың бағытына әсер етуi мүмкiн.

Тармақша д

д) Тiкұшақта отырғандардың барлығы сақтану белдiгiн тартулары, құлақты қорғайтын аспапты және жеке жүзетiн құралды - ол қорғағыш костюм болуы не үрленбейтiн қорғағыш кеудеше (А түрi, болуы да мүмкiн) кию.

Тармақша е

е) Тiкұшақтағы барлық жолаушылар апат кезiнде қосымша шығатын жермен және апат кезiндегi қажеттi құрал-жабдықтардың орнымен танысулары керек. Бұл хабарды тiкұшақ iшiндегi барлық жолаушыларға жеткiзу қажет (көбiне тiк ұшақ қабырғасына iлiнген кесте түрiнде).

Тармақша ж

ж) Тiкұшақ қонуға төмендеген кезде барлық жолаушылар белдiктерi тартылған қалпында орындарында отырулары қажет. Ауа кемесiнен шығу қауiптi болмаған кезде, оларға шығуға хабар берiледi. Қауiпсiздiк техникасының барлық құрал-жабдықтары келешекте тiкұшақта басқа жолаушылар пайдалану үшiн қайтарылады.

Тармақ 3.2.3.2

3.2.3.2. Жүктi тасу үшiн алда тосып отырған ауа кемесiнiң түрi туралы экспедиторлармен қысқаша нұсқау жүргiзу. Бiреуi есiктi бақылап отыруы керек (оларды дұрыс ашып жабу). Экспедиторлар жүк таситын тiкұшағының iшiнде тартулы белбеумен отырғанда жұмысты қалай iстеудi меңгерулерi керек.

Тармақ 3.2.3.3

3.2.3.3. Тiкұшақ салонында қажет емес заттардың болмауын тексеру керек.

Тармақ 3.2.3.4

3.2.3.4. Тiкұшақтың көтергiш краны төменгi позицияға орналастырылғанын және бекiтiлгендiгiн тексеру керек.

Тармақ 3.2.3.5

3.2.3.5. Жұмыс қайығының сенiмдi бекiтiлгендiгiн тексеру керек.

Тармақ 3.2.3.6

3.2.3.6. Өртке қарсы құралдары және өрт сөндiрушiлердiң қорғаушы киiмдерiн дайындау қажет.

Тармақ 3.2.3.7

3.2.3.7. Апат жағдайындағы түнгi жұмыста қондыратын шамдар мен прожекторларды тексеру керек.

Тармақ 3.2.3.8

3.2.3.8. Байланыс торабының (радиобайланыс, төменгi жиiлiктi станция, бағытталмаған маяк) жұмысын тексеру керек.

Тармақ 3.2.3.9

3.2.3.9. Ауа транспорттық инспекциясын кезектi ауада ұшу аймағындағы жақын тұратын қондырғылар мен мұнаралар туралы хабардар ету қажет.

Тармақ 3.2.4

3.2.4. КЕМЕГЕ БАРАТЫН ЖОЛДА

Тармақ 3.2.4.1

3.2.4.1. Жолдағы ауа кемесiмен байланыс жасап тұру қажет.

Тармақ 3.2.4.2

3.2.4.2. Ауа кемесi ұшып кеткеннен кейiн онымен тез арада байланыс жасау керек. Кемеге өзiн танытатын шартты белгiнi толық пайдалану қажет. Егер бiр байланыс жасалған болса шартты белгi алғашқы не ақырғы екi әрiпке дейiн қысқартылуы мүмкiн. Тек осы аймақта жұмыс iстейтiн, осы әрiптерi қысқартылған басқа ауа кемесi болмауы керек.

Тармақ 3.2.4.3

3.2.4.3. Тiкұшаққа бағытталмаған маяктың жиiлiгiн, шартты белгi және оның әсер ету уақытын хабарлау керек.

Тармақ 3.2.4.4

3.2.4.4. Тiкұшаққа кеменiң тұрған орнын, жылдамдығын және қозғалу бағытын хабарлау керек.

Тармақ 3.2.4.5

3.2.4.5. Кеме тiкұшақты және тiкұшақтағы ұшқыш кеменi көргенде ұшқыштан қону операциясын орындау үшiн, радиожиiлiктi кеменiң жиiлiгiне өзгертудi сұрау керек. Ұшқыш жиiлiктi өзгертер алдында оған кеменiң жиiлiгi хабарланады. Осы жоғарыда айтылған жұмыстарды орындау тәртiбi кемеге 3,5 км қалғанда орындалады.

Тармақ 3.2.5

3.2.5. КЕМЕГЕ ҚОНУ Тiкұшақты және оның бортындағы құрал-жабдықтарды қабылдау үшiн, ұшып-қону алаңының дайын болуына қондыру диспетчерi жауапты болады. Диспетчер алдын ала ұшқыштың қонатындығы туралы хабардар болуы керек. Егер ұшқыш тiкұшақтың роторын тоқтатқысы келсе, онда диспетчер ротор айналып тұрған кезде ауа кемесiне ешкiмнiң жақындамауын қадағалау керек.

Тармақ 3.2.5.1

3.2.5.1. Тiкұшақ төмендердiң алдында, қону алаңын әзiрлеу үшiн, диспетчер мына жағдайларды тексеруi керек:

Тармақша а

а) Ұшып-қону алаңы нәрселер мен адамдардан бос болуы керек.

Тармақша б

б) Қондыру шамдары, жанып тұрулары керек.

Тармақша в

в) Өрт сөндiргiш қорғағыш киiмдерiн киюi керек; Өртке қарсы құрал-жабдықтар дайын болуы керек.

Тармақша г

г) Жолаушылар дайын болып және нұсқаумен танысқан болулары керек.

Тармақша д

д) Жүкшiлер дайын және нұсқау алған болулары керек. Олардың біреуi есiктiң сенiмдi болуын бақылап тұру үшiн тағайындалған болуы керек.

Тармақша е

е) Кеменiң тұтқалары кеменiң арт жағының қоршауы төмен түсiрiлу керек. "Борт сыртындағы адам" ("Человек за бортом") қайығы тiкұшақ операциясы кезiнде ұдайы дайын тұруы керек.

Тармақ 3.2.5.2

3.2.5.2. Кемеге 2 км жақындап қалғанда тiкұшақ ұшқышы кеменiң жұмыс жиiлiгiне ауысып, кеменiң атын, шартты белгiлерiн атап және қонатын алаңды босатуын сұрау керек.

Тармақ 3.2.5.3

3.2.5.3. Ұшқыш белгi бергенге дейiн, ешкiм тiкұшаққа жақындауға болмайды. Бұл белгi жыпылықтаған габарит отты өшiру арқылы орындалады.

Тармақ 3.2.6

3.2.6. ЖАНАР МАЙ ОПЕРАЦИЯЛАРЫ

Тармақ 3.2.6.1

3.2.6.1. Отын насостары, моторлар және отын насосының сүзгiлерi отын операциясына арнайы арналып жасалған болуы керек.

Тармақ 3.2.6.2

3.2.6.2. Электр тiзбектерi жерлестiрiлген болулары керек.

Тармақ 3.2.6.3

3.2.6.3. Жанар май шлангiлерi (сүзгiлерi) және ұштықтар (наконечники) техникалық шартты қанағаттандыруы керек. Шланг тесiлген жағдайда, оны арнайы жөндеуге арналған материалды пайдаланып жөндеуге болады.

Тармақ 3.2.6.4

3.2.6.4. Ұштықтар және арматура от алмайтын заттан жасалған болуы керек.

Тармақ 3.2.6.5

3.2.6.5. Жанар май қоймасы кез келген энергия көзiнен: электрмен қоректену, ауыстырып қосу қорабы және трансформаторлардан ара қашықтығы 15 метрден кем болмауы керек.

Тармақ 3.2.6.6

3.2.6.6. Жанар май қоймасынан және жанар маймен жабдықтар алдында 15 метр аралықта темекi шегуге болмайды.

Тармақ 3.2.6.7

3.2.6.7. Контейнерлер жанар майдың белгiлi бiр түрiне арнайы бекiтiлген болуы тиiс және тығыз жабылған қалпақтары не қақпақтары болулары керек.

Тармақ 3.2.7

3.2.7. ТIКҰШАҚТЫҢ КЕМЕДЕН КЕТУ ҚАРСАҢЫ

Тармақ 3.2.7.1

3.2.7.1. Диспетчер ауа кемесiнiң есiктерiнiң дұрыс жабылғандарын тексеруi керек.

Тармақ 3.2.7.2

3.2.7.2. Диспетчер тiкұшақ алаңының құрал-жабдықтардан, керек емес заттардан тазаланғандығын және адамдардан босатылғандығын тексеруi керек.

Тармақ 3.2.8

3.2.8. КЕМЕ ЭКИПАЖЫ

Тармақ 3.2.8.1

3.2.8.1. Палуба командасы ең кем дегенде мына адамдардан тұруы керек:

Тармақша а

а) Бiр диспетчер.

Тармақша б

б) Қорғағыш костюм және противогаз киген бiр өрт сөндiргiш.

Тармақша в

в) Жүкшi не жүкшiлерден (жүктiң мөлшерiне қарай).

Тармақша г

г) Өрт ысырылмасына байланысты бiр оператордан.

Тармақ 3.2.8.2

3.2.8.2. Палуба экипажы тiкұшақ төмендегенге дейiн мынадай жұмыстарды орындауы керек:

Тармақша а

а) Диспетчер және өрт сөндiрушiлер ұшу алаңын қарап шығады.

Тармақша б

б) Диспетчер жүк тиеушiлердi қарайды.

Тармақша в

в) Жұмыскерлердiң ешқайсысы алаңда болмауы керек.

Тармақша г

г) Көрушiлер тек палуба көпiрiнде тұрулары керек.

Тармақ 3.2.9

3.2.9. ПАЛУБА ҚҰРАЛ-ЖАБДЫҚТАРЫ Тiкұшақтың барлық маршруты өткен кезде мынадай құрал-жабдықтары болулары керек:

Тармақ 3.2.9.1

3.2.9.1. Өрт сөндiргiш. Тiкұшақ алаңында бiр не одан да көп өрт сөндiргiштер болады. Ол жалпы салмағы 45 килограмм құрғақ ұнтақ тәрiздес компоненттерден тұрады. Бiр және одан да көп газ өрт сөндiргiштер (СО2 (көмiрқышқылды) не Хелон 1211), жалпы салмағы 18 килограмм болатын. Бұлар тiкұшақ қонатын аймақтың қасында болуы керек. Тiкұшақ қонатын аймақтың артқы бөлiгiн жабатын көбiк бiр-бiрiне байланыссыз екi сызық бойымен әсер ететiн екi шлангыдан шығады.

Тармақ 3.2.9.2

3.2.9.2. Өрттен қорғанатын костюмнiң жалпы түрi. Өрттен қорғанатын костюмнiң жалпы түрi арнайы материалдан жасалады. Ол адамның бүкiл денесiн жауып тұрады және жеке дем алатын аппаратты алып жүруге мүмкiндiк жасайды. Костюм жиынына (комплект) мыналар кiредi:

Тармақша а

а) Байлайтын жiптерi бар күләпара (капишон).

Тармақша б

б) Жылу өткiзбейтiн шлем.

Тармақша в

в) Кеудеше мен шалбар жеке-жеке не комбинезон түрiнде болуы керек.

Тармақша г

г) Биялай кеудешенiң жеңiнде сұғынып тұратындай болғаны жөн.

Тармақша д

д) Бәтеңке. Кәдiмгi өрт комбинезоны өрт сөндiрушiнiң арнайы шкафында сақталып, кез келген уақытта ала салуға дайын тұруы қажет.

Тармақ 3.2.9.3

3.2.9.3. Басқалар: балталар, болткескiштер, қайшылар, қол аралар, байланған белбеулерге арналған пышақтар және т.б. Олар аварияға арналған құрал-сайман салатын жәшiкте сақталады. Жәшiк жабық болмай, тек қақпақпен жабылып, тексерiлiп отыруы керек. Бұдан басқа өрт сөндiргiштiң арнайы шкафында екi жиынтықтан мынадай құрал-жабдықтар дайын болуы керек:

Тармақша а

а) Әр адамға жеке дем алу аппараты.

Тармақша б

б) Өрт сөндiргiштiң балтасы.

Тармақша в

в) Портупея (Қару салынатын iлмегi бар былғары белбеу, иыққа асылады).

Тармақша г

г) отқа төзiмдi құтқару арқаны.

Тармақша д

д) Батареямен iстейтiн қол фонары.

Тармақша е

е) Жел конусы (шошақ) және басқа желмен жұмыс iстейтiн көрсеткiштер.

Тармақ 3.2.10

3.2.10. АПАТ ЖАҒДАЙЫНДА ҚОНУ Апат жағдайында қонғанда әркiм тартпа белдiктi асынған қалыптарында өз орындарында отырулары керек. Егер тартпа белдiктерi байланбаған болса, барлық жолаушылар, қону кезiнде салонның бiр жағына қарай жапырыла құлап кетулерi мүмкiн, ондайда ұшқыш дұрыс басқара алмай қалады. Одан басқа:

Тармақша а

а) Қорғағыш костюм толығымен түймеленгендiгiне көз жеткiзiңiз.

Тармақша б

б) Құлаққа арналған қорғағыш аппаратты алып тастаңыз.

Тармақша в

в) Қонар алдында орныңызға ыңғайлы, тиянақты отырып алыңыз.

Тармақша г

г) Тiк ұшақ суға соғылғаннан кейiн бiр қолыңызды байланған белдiк бекiтiлген жерге түсiрiп, екiншi қолыңызбен ауа кемесi екпiнмен лақтырып тастаған жағдайда бағдардан шатасып қалмау үшiн өзiңiзге шығатын есiктi көрсетiңiз.

Тармақша д

д) Есiктi оған ең жақын отырған адам бiрiншi болып ашады.

Тармақша е

е) Тiк ұшақ лақтырған кезде байланған белбеудi шешпес бұрын 10-ға дейiн санаған жөн. Өйткенi 10 секунд - суда тiк ұшақтың қалақтары тоқтайтын ең аз уақыт.

Тармақша ж

ж) Тiк ұшақтан секiрмес бұрын құтқару кеудешесiн үрлеп қоюға болмайды.

Тармақша з

з) Егер тiк ұшақ үрленген қайықтың жоғары тұсында тұрса, ондай үрленген қайықтың үстiнде тұруға болмайды.

Тармақша и

и) Егер тiк ұшақ вертикаль (тiк) жағдайда тұрса, онда ұшқыштың эвакуация туралы бұйрығын тосу керек. Тiк ұшақ қалақтары айналып тұрғанда ғана тiк қалпын сақтайды.

Тармақша к

к) Тiк ұшақ су бетiнде қалқып тұрған кезде оның қасында болу керек.

Тармақша л

л) Құтқарғыш салды, құтқарғыш шырақты және басқа қорғауға арналған құрал-жабдықтарды алып тастау керек.

Тармақ 3.3

3.3. АВТОКӨЛIКТЕРМЕН ТАСЫМАЛДАУ

Тармақ 3.3.1

3.3.1. ЖАЛПЫ ЖАҒДАЙЛАР Топтардың бастықтары мен жетекшiлерi жаңадан келген жүргiзушiлердi көлiктi жүргiзуге жiбермесе бұрын, ЖЖЕ (Жол жүру ережелерi) талабына сәйкес келетiндiктерi жөнiнде тексерiлгендiгiне көздерiн жеткiзулерi керек.

Тармақ 3.3.1.1

3.3.1.1. Мына ережелердi нақты орындау керек:

Тармақ 3.3.1.2

3.3.1.2. Жүргiзушiлердiң өздерi жұмыс iстеп жүрген көлiктi жүргiзуге болатындығын көрсететiн құжат қашанда жанында болуға және өздерiмен бiрге алып жүруге тиiстi және тiркеу құжаттары мен рұқсаттары барлық ресми тексерiс кезiнде жандарында екендiгiне сенiмдi болуға тиiстi. Жетекшiлер қауiптi заттар тасушы барлық жүргiзушiлердiң жергiлiктi жерге сәйкес келетiн тиiстi жүргiзу құжаттары бар екендiгiне мiндеттi түрде көздерiн жеткiзулерi керек.

Тармақ 3.3.1.3

3.3.1.3. Тартпа белдiктердi пайдалану керек. Егер белдiк орнатылған болса, онда автомобиль, автобус және ауыр жүк (мысалы, жүк автомобильдерi, астаулар) таситын машиналардағы жолаушылар мiндеттi түрде белдiк буынулары керек. (Жүк таситын машиналарға жолаушылар, нұсқау бойынша, отыратын орындардың санына сәйкес отырады).

Тармақ 3.3.1.4

3.3.1.4. Барлық жұмыскерлер көлiк жүрiп бара жатқанда дұрыс отырулары керек. Көлiк жүрiп келе жатқанда, көлiкте ұшып тұруға, не көлiкке секiруге болмайды.

Тармақ 3.3.1.5

3.3.1.5. Жолаушыларды жүк таситын автомобильдердiң үстiне ЖЖЕ-ге сәйкес келетiн жабдықтармен жабдықталғанда ғана отырғызуға болады.

Тармақ 3.3.1.6

3.3.1.6. Жанармай құйғанда темекi шегуге болмайды. Әрбiр жанармай құйылған құбырларға (цистерна) "ОТАЛҒЫШ" деп жазылып қойылуы керек. Жанар май құйып алатын жердiң маңайына жанармай түрi жазылып қойылуы керек.

Тармақ 3.3.1.7

3.3.1.7. Жолға шықпас бұрын көлiктiң барлық түрлерi ТӨПте (Тексеру өткiзу пунктi) техникалық байқаудан өтуi қажет. Көлiк қозғалмастан бұрын, тежегiштерi, жарықтандыру жүйесi және дөңгелектерi дұрыс, жұмысқа жарамды күйде болуы керек, жарықтандыру шамдары, терезелерi мен жарық шағылдырғыштары (рефлектор) таза болуы керек. Артты бақылап отыратын оң және сол жақтағы айналары жақсы күйде болуы қажет. Жүргiзушi жүру алдында көлiктiң айналасын бақылап шығуы керек. Механиктiң тiкелей нұсқауы болмаған жағдайда, кiлт от алдыру құлпында тұрғанда, ешкiмге машинада жұмыс iстеуге не қозғала бастауға болмайды. САҚТАНДЫРУ. Жүргiзушi көлiктi от алдырғанда, не жүргiзер алдында көлiктiң алдында не астында құралдар, адамдар жоқ екендiгiн тексерiп алуы керек.

Тармақ 3.3.1.8

3.3.1.8. Жөндеу жұмысы жүргiзiлмеген жағдайда, ешкiм еш уақытта көлiктiң астында дем алуға, ұйықтауға, жатуға не шынтақтап жатуға болмайды. Тоқтауға қойылған транспорттарға құрал-саймандарды қалдыруға немесе сақтауға болмайды.

Тармақ 3.3.1.9

3.3.1.9. Алып жүретiн қыздырғыштарды ешқандай транспортқа қолдануға болмайды.

Тармақ 3.3.1.10

3.3.1.10. Транспорттың барлық түрiнде жылдамдықтың мөлшерiн таңдау үшiн жүргiзушiлiк тәжiрибе мен шеберлiктi пайдалану абзал. Жол жүру ережесiнде ерекше жағдайларда жылдамдықты арттыруға рұқсат етiлгендiгiн жүргiзушiлердiң пайдаланғандары дұрыс.

Тармақ 3.3.1.11

3.3.1.11. Пайдаланылатын әрбiр жүру көлiгi мыналармен қамтамасыз етiлуi тиiс:

Тармақша а

а) Өрт сөндiргiштер және өшiргiштердiң (глушитель) ұшқындарын басатын аспап;

Тармақша б

б) Алғашқы көмектер көрсетуге арналған дәрi-дәрмек жабдықтары бар аптечка;

Тармақша в

в) Барлық жеңiл машиналардың барлық орындықтарында жолаушылардың бас-басына арналған тартпа белдiктерi;

Тармақша г

г) Жұмысқа жарамды қалыптағы қосалқы дөңгелек;

Тармақша д

д) Домкрат пен дөңгелектiң болттарын бұрауға арналған кiлттердi қоса қамтитын жөндеу құралдары;

Тармақша е

е) Айлақ алаңқайларда жүретiн транспорттарда артқы апат белгiсiн беру құралы;

Тармақша ж

ж) Жағдай душар қылған уақытта өмiрдi сақтауға көмектесетiн жабдықтар;

Тармақша з

з) Транспорттардың төбесiнде алыс аудандарға немесе ауа райының қауiптi жерлерiне арналған көрсеткiш белгiлер;

Тармақша и

и) Қауiптiң хабарын жеткiзетiн құрал.

Тармақ 3.3.1.12

3.3.1.12. Жолдың жиектемесiне тоқтамаудың барлық мүмкiндiгi қарастырылуы тиiс. Ал жол жиектемесiне немесе соған тақау жерде тоқтағанда машинаның алды қозғалыс өтiп жатқан жаққа қарап тұруы жөн. Транспорт көлiктерiн жолдың екi жақ шетiнде бiрдей бiр-бiрiне тақау етiп қоюға еш уақытта болмайды.

Тармақ 3.3.1.13

3.3.1.13. Транспорт көлiктерiн қойып кетпес бұрын олардың қауiпсiз жерге орналасқандығына көз жеткiзу қажет. Еңiс жазықтық жерлерге қойғанда жердiң ыңғайын пайдалану дұрыс. Егер ондай ыңғайлы жер кездеспесе, еңiс тұстарға дөңгелектiң астына тыянақ қойған дұрыс.

Тармақ 3.3.1.14

3.3.1.14. Жоғары гидравликалық қысымның әсерiнде болғандықтан, тiркемелер мен тракторларға арнаулы жеке талаптар қойылады. Тiркемелер мен тракторлардың жүргiзушiлерi мен бригада мүшелерi олардың жүргiзу ерекшелiгiмен таныс болулары дұрыс, өйткенi мұндай транспорттың қозғалысы қауiптi селкiлдеме соққылар тудырады.

Тармақ 3.3.1.15

3.3.1.15. Машинадан ұшып кету қаупi бар жолсыз жерлермен, дөңес дөңкiлдi жолдармен жүргенде барлық транспорт түрлерiнде ұстап отыратын тұтқалар болуы керек.

Тармақ 3.3.1.16

3.3.1.16. Автокөлiктердiң өндiрiс бағдарламасында көрсетiлген жолдан басқа жерлермен жүруiне тыйым салынады.

Тармақ 3.3.2

3.3.2. ТРАНСПОРТТАРДАҒЫ ЖҮРГIЗУШIЛЕРДI ҚОРҒАУ Сейсмикалық барлау жұмыстары жолаушыларды көп тасымалдаумен байланысты. Транспортқа мiнген жолаушылардың қауiпсiздiктерi үшiн мынадай сақтандыру жұмыстарын жүргiзу дұрыс;

Тармақ 3.3.2.1

3.3.2.1. Барлық отырғыштар мықтап бекiтiлуi керек. Жүру кезiнде жолаушылардың бәрi отырулары қажет.

Тармақ 3.3.2.2

3.3.2.2. Жүргiзушi өзiнiң арт жағында отырған жолаушыларды бақылап отыруы үшiн арнаулы айнасы болады.

Тармақ 3.3.2.3

3.3.2.3. Жолаушылар мен жүктер жеке-жеке тасымалдануы қажет.

Тармақ 3.3.2.4

3.3.2.4. Жолаушыларды тасымалдау үшiн ыңғайластырылған жүк машиналарының, тiркемелердiң, арбалардың бекiтiлген жақтау жандарының биiктiгi отырған адамның кем дегенде иығынан келуi керек. Барлық жолаушыларға тартпа белдiктердi байланып алу ұсынылады.

Тармақ 3.3.3

3.3.3. СУЫҚ КҮНДЕРI ЖҮРГIЗУ

Тармақ 3.3.3.1

3.3.3.1. Жүрердiң алдында терезелердi қардан, мұздан, дымқылдан тазалау қажет. Терезерлердiң ылғи да таза болғаны дұрыс.

Тармақ 3.3.3.2

3.3.3.2. Сыртқы және iшкi бақылау айналары таза болып, әрi дұрыс орналасуы керек.

Тармақ 3.3.3.3. ҚАУIПТI!

3.3.3.3. Жарық көзiнiң бәрiн (фарлары) қардан, мұздақтардан, жабысқақ қыраудан, су мен ластан таза ұстау керек. ҚАУIПТI! Егер кабинада ұйықтайтын болсаңыз, двигатель еш уақытта жұмыс iстеп тұрмасын. ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ГАЗ ӨЛIМГЕ ДУШАР ҚЫЛАДЫ! Тоқтап тұрған машинадағы адам отырған күйiнде ғана двигательге жұмыс iстетiп қоюға болады, онда да терезе ең кемiнде 5 см ашық болуы керек.

Тармақ 3.3.3.4

3.3.3.4. Егер тағы да қосымша күш қажет етiлсе, барлық төрт дөңгелекке күш берiлуiн пайдалану жөн.

Тармақ 3.3.3.5

3.3.3.5. Омбы қарлардан өту кезiнде бұтақтарды, құрғақ шөптердi немесе кенептердi пайдалану дұрыс. Мұздақ қаптап қалған жерде құм мен қиыршық тастар пайдаланылады.

Тармақ 3.3.3.6

3.3.3.6. Жол жағдайының ыңғайына қарай машиналардың ара қашықтығын дұрыс ұстау қажет. Мұз бен қар үстiнде тоқтау кезiнде ара қашықтықты алысырақ салады (тежелу жолы ұзарады).

Тармақ 3.3.3.7

3.3.3.7. Бұрылыстар мен өрге шығар алдында жүрiстi бәсеңдетiп, ыңғайлы күш берiлу сатысына көшу керек.

Тармақ 3.3.3.8

3.3.3.8. Бұрылыс жасағанда және тоқтағанда жүрiстi бiртiндеп жайлап тежейдi.

Тармақ 3.3.3.9

3.3.3.9. Дымқыл қар кезiнде тоқтап қалған машинаны қарға қатып қалмай тұрып тезiрек шығару керек.

Тармақ 3.3.3.10

3.3.3.10. Тежеу тетiктерiн жиi тексерiп отыру қажет. Тетiктердiң ықпалы тежелмес үшiн қардың, мұздың әсерiн есте ұстау жөн.

Тармақ 3.3.3.11

3.3.3.11. Егер жолдың қаншалықты күрделiлiгiн бiлмесең, тоқтап, жүрмес бұрын жағдайды анықтап ал. Қар астындағы жолдың бетiн мұз қаптап қалуы мүмкiн, сондықтан жаңа жауған қар үстiмен жүргенде өте сақтық керек.

Тармақ 3.3.3.12

3.3.3.12. Күртiк қар немесе таңғақ қырат, өзiн үстiндегi көпiр және қатып қалған өзен сияқты қауiптi жерлерден машиналар бiр-бiрлеп жеке-жеке өтулерi керек.

Тармақ 3.3.3.13

3.3.3.13. Қиын жерлерден өтерде ең төменгi берiлiске түсiп, әрі қарай жүрiстi жалғайды. Өтуге қиын жерлерде тоқтап, төменгi берiлiске ауысу доңғалақтардың айналып кетуi мен кейiн шегуiне соғып, транспорттың отырып қалуына душар етедi.

Тармақ 3.3.3.14

3.3.3.14. Берiлiстiң ең төменгi түрiнен керiсiншеге ауысу арқылы транспортты алдыға, артқа шайқап, ұзын тұтас жол жасауға болады, бұл әдiс транспорттың кинетикалық екпiн алып, қиын жерден өтуiне көмектеседi.

Тармақ 3.3.3.15

3.3.3.15. Мұздың немесе қардың салдарынан тайғақ жолға тоқтағанда өте сақтықпен тежеу керек. Қатты кiлт тежеу транспортты бұрып әкетуге душар етедi.

Тармақ 3.3.3.16

3.3.3.16. Қырқадан төмен түскенде ешқашан тежегiшке сенiп қалуға болмайды. Қырқаның үстiнде төменгi берiлiске ауысып асып, төмен түсер кезде двигатель арқылы тежеу дұрыс.

Тармақ 3.3.3.17

3.3.3.17. Доңғалаққа оралған шынжыр қар мен балшықта көмектескенiмен, мұз үстiнде әсерсiз. Тайғақ еңiске себiлген құм мен топырақтың күш алуға себi көбiрек тиедi.

Тармақ 3.3.3.18

3.3.3.18. Тайғақ жолдарда еш уақытта газды қатты беруге болмайды, ондайда дөңгелектiң бiреуi айналады да, екiншiсi қозғалыссыз тұрады, соның салдарынан машинаны бұрып әкетедi.

Тармақ 3.3.3.19

3.3.3.19. Бұрып әкетудiң салдарынан құтылу үшiн тежеудi босатып, бұрып әкеткен жаққа қарай бұрғыштай беру керек. Транспорттың кинетикалық энергиясы оларды алғашқы жолына параллель тура бағытқа тартып, қайта меңгеруге мүмкiндiк бередi.

Тармақ 3.3.3.20

3.3.3.20. Отырып қалатын немесе дөңгелекке зақым келтiретiн жол табанын айналып өту дұрыс. Аз уақытқа тоқтайтындай болса, дөңгелектiң астына тыйянақ қойып, қол тежегiшiн босатып қою керек. Бұл - тежегiштердiң тiстесiп тұрғандағы суықтан қатып қалуынан сақтайды.

Тармақ 3.3.3.21

3.3.3.21. Егер мүмкiншiлiк келетiн болса, тоқтауға қоюдың алдында бiрнеше рет тежеу жасау жөн. Бұл - тежеу қалыптарын (колодка), барабандарын жылытады, тежеу қалыптарында қатып қалатын қалдық суларды сарқыйды.

Тармақ 3.3.3.22

3.3.3.22. Мұз үстiмен келе жатып, қатып қалған су қиылыстарынан өту жағдайында кабинаның есiктерiн ашық ұстау қажет, ал тартпа белдiктер босатып қойылады. Егер машина мұз астына құлап бара жатса, жалма-жан машинадан кетуiңiзге тура келедi.

Тармақ 3.3.3.23

3.3.3.23. Жол бойында ери бастаған жабысқақ қар, мұздақ көпiр үстiнде әлi қатқан күйiнде жатуы мүмкiн.

Тармақ 3.3.3.24

3.3.3.24. Тоқтаған кездерде транспортты төменгi берiлiске түсiрiп, қол тежегiшiне қою керек. Ойға немесе қырға қарай тоқтаса рульдi қозғалмайтын қалыпқа қою керек.

Тармақ 3.3.3.25

3.3.3.25. Егер жолдың көрiнуi тым азайып кетсе, қашан ашылғанша тоқтай тұру керек. Мұздың шамамен көтеру қабiлетi ____________________________________________________________________ | Салмағы | Ең жұқа |Жүкпен екi аралық |(тонн.) |қалыңдығы |қашықтығы (м) | |(см) | ____________________________________________________________________ Қарда жүруге арналған аяқ киiмi бар шаңғы таққан адам 0,1 5,0 5,0 Шаңғысыз адам 0,1 10,0 10,0 Доңғалақты транспорт 3,5 23,0 15,0 Доңғалақты транспорт 6,0 30,0 20,0 Доңғалақты транспорт 10,0 40,0 30,0 ____________________________________________________________________

Тарау iv. IV. КЕМЕ ҮСТIНДЕГI ЖҰМЫСТАР

IV. КЕМЕ ҮСТIНДЕГI ЖҰМЫСТАР

Тармақ 4.1

4.1. ЖАЛПЫ ЖАҒДАЙЛАР Геофизикалық кеменiң үстiнде қауiпсiздiк техникасын ондағы барлық жұмыс iстеушiлер және жолаушылар сақтау керек. Тиiстi қауiптi аймақтарда халықаралық белгiлер мен түстер көрсетiлуi қажет. Өрт сөндiргiштердiң түрлерi мен құлақты, көздi және аяқты сақтандыратын жерлер шартты белгiлермен көрсетiлуi тиiс. Плакаттар нақты мыналарды таңбалауы қажет:

Тармақша а

а) Каскалар қажет жерлердi.

Тармақша ә

ә) Темекi шегуге болмайтын аймақтарды.

Тармақша б

б) Құтқарушы арқандарды. Жақын жердегi шығатын орынды көрсету үшiн шырақты стрелкалар палуба бойында жағалай орналастырылуы керек. Команда және жолаушылар үшiн палуба қауiптi аймақ болғандықтан, кеме иесi төмендегiдей қауiпсiздiк шараларымен қамтамасыз етуi қажет.

Тармақ 4.1.1

4.1.1. Баспалдаққа дейiнгi аралық кем дегенде енi 400 мм, таза болуы және тайғанамайтын материалмен жабылуы керек.

Тармақ 4.1.2

4.1.2. Сатылардың, алаңдардың дұрыс орналасуын тексерудi және олардың бекiтiлуiн бақылауды жиi өткiзiп отыру керек. Жүктiң тиеу және түсiру жұмыстарынан кейiн қолданылған сатылар бiрден тексерiлуi тиiс.

Тармақ 4.1.3

4.1.3. Герметикалы есiктер кеме теңiзде болған кезде тығыз жабылып тек қызметшiлер өткенде ғана бекiтiлуi және ашылуы керек. Су өтiп кетпеу үшiн есiктер мен иллюминаторлар таза болуы қажет.

Тармақ 4.1.4

4.1.4. Тайғанақ болмау үшiн палубаға құм немесе басқа сусымалы заттар себiлуi қажет. Мұндай жерлердi, әсiресе, сатылар, баспалдақтар, төсенiш-көпiрлердi өткен кезде аса сақ болу керек. Палубаға төгiлiп қалған мұнайды бiрден тазарту керек.

Тармақ 4.1.5

4.1.5. Ауа райы жаман уақытта палуба бойына сақтандырғыш арқандарды созып қою қажет.

Тармақ 4.1.6

4.1.6. Оңай ажыратылу үшiн гидранттар, қазықтайтын арқандар сияқты тұрақты құралдар және басқа да шығыңқы жерлер қарама-қарсы түстерге боялуы керек. Үшкiр бұрыштарды жұмсақ нәрсемен қаптап қойса жақсы.

Тармақ 4.1.7

4.1.7. Кез келген құрал-жабдықтар өтетiн жерден аулақ немесе палубаның алдыңғы бөлiгiне орналастырылуы керек.

Тармақ 4.1.8

4.1.8. Машина жабдықтары тиiстi орнында және жұмысқа жарамды күйiнде ұсталуы қажет.

Тармақ 4.1.9

4.1.9. Крандардың, ауыр жүк көтеретiн шығырлардың, гидравликалық жабдықтардың машинистерi оқытылған мамандардың басшылығымен жұмыс iстеуi керек.

Тармақ 4.1.10

4.1.10. Қандай ауа райы болатынына қарамастан, барлық ұсақ объектiлер бортқа әкелiнгеннен кейiн берiк бекiтiлуi тиiс.

Тармақ 4.1.11

4.1.11. Жабдықтардың дұрыс жұмыс iстейтiндiгiне көз жеткiзу үшiн, шығарушы ұсынатындай, оларды сақтандыру жұмыстарын жүргiзу қажет.

Тармақ 4.1.12

4.1.12. Қанаттар немесе қорғаныстар берiк, жақсы конструкциялы, үшкiр бұрыштарсыз болып, өздерiне тағайындалған қызметi бойынша қолданылуы қажет.

Тармақ 4.1.13

4.1.13. Бөгеттер, қауiптi аймақтар және шу деңгейi жоғары жерлер қажеттi таңбалармен белгiленуi тиiс, керек жерде есту қабiлетiн сақтайтын құралдар кию қажет.

Тармақ 4.1.14

4.1.14. Құрал-саймандарды олар құлап қалатындай немесе бiреуге зақым келтiретiндей жерлерде ұстауға болмайды. Сонымен қатар, оларды оңай түсiп қалатындай қалталарда ұстау қажет емес. Жиi қолданатын құрал-саймандар үшiн соған негiзделген белбеу тағу ұсынылады.

Тармақ 4.1.15

4.1.15. Қол суық немесе майланған болған кезде, немесе құрал-саймандардың өздерi майлы болған кезде оларды өте сақ, байқап ұстау керек.

Тармақ 4.1.16

4.1.16. Арқандар таза, химикаттармен былғанбаған (тот пен дақ кетiргiштер зиянсыз келедi) болуы қажет және энергия көздерiнен алыс жерде орналасуы тиiс. Тазалау, ауыстыру және тағы басқа қажеттi шаралар атқарылу үшiн, кез келген апаттық ластанулар жөнiнде тез арада хабарлау керек.

Тармақ 4.1.17

4.1.17. Ауада, борттың сыртында, палубаның төменгi бөлiгiнде немесе биiктiгi 2 м. жерден құлау қаупi бар басқа да жерлерде жұмыс iстейтiн адамдар құтқару арқанына бекiтiлген амортизаторлы немесе монтажды белбеулер киюi шарт. Үлкен биiктiкте жұмыс iстейтiн адам бiр мезгiлде құламауын және өз жұмысын қадағалай алмайды. Жұмыс бiткеннен кейiн төмен түсу үшiн үнемi сатыны немесе тiреуiштi пайдалану керек.

Тармақ 4.1.18

4.1.18. Әрдайым құтқару жiптерi бар немесе басқа да сақтандырғыш құралдары бар монтажды белбеулердi киiп жүру шарт. Борт бойындағы жұмыстарды атқарғанды әр түрлi малтығыш аспаптарды, құтқару көкiрекшелердi кию және арқанға байлаулы жүру керек.

Тармақ 4.2

4.2. ЖАРЫҚТАНДЫРУ

Тармақ 4.2.1

4.2.1. Команда жұмыс iстейтiн жердi тиiстi жарықпен қамтамасыз ету шарт. Әсiресе баспалдақтар мен сатыларда жарық болу керек. Қараңғы учаскелердi өткен кезде өте сақ болу керек.

Тармақ 4.2.2

4.2.2. Тасымалды шамдар өте төмен орналаспау керек және сымдарға iлiнбеулерi керек. Сымдар ешқашан қозғалу механизмi жабдықтарына, жүгi бар машиналарға тиiп тұрмаулары керек, егер сымдар есiктен өтетiн болса, есiк ашық тұруы шарт және тоқ тұйықталуы болмас үшiн, сымдарды адам өтетiн орындарға орналастыруға болмайды, сымның кез келген иiлген жерi жоққа шығарылу, яғни артылып қоюы керек.

Тармақ 4.2.3

4.2.3. Барлық адамдар осы аймақта тастап кеткенiне көз жеткiзбегенше немесе осы қалған аймақта жарық жеткiлiктi дәрежеде бар екенiне нанбағанша шамды сөндiруге немесе орнынан жылжытуға болмайды.

Тармақ 4.2.4

4.2.4. Барлық жұмыс аймақтары жарықпен жақсы қамтамасыз етiлуi тиiс.

Тармақ 4.3

4.3. ЭЛЕКТРЛIК ЖАБДЫҚТАР ЖӘНЕ СЫМДАР

Тармақ 4.3.1

4.3.1. Барлық сымдарды желiлеу өте жоғары дәрежеде жүргiзiлуi тиiс, ол үшiн қажеттi материалдар пайдаланып және электро-техникалық қызмет етуге сәйкес талаптар қойылуы керек.

Тармақ 4.3.2

4.3.2. Мүмкiндiгi болғанша, қауiп-қатерден үлкен дәрежеде сақтап қалу үшiн, құрал-жабдықтардың жұмыс iстеп, ойдағыдай қызмет етуiн қамтамасыз ету үшiн, олар дұрыс жобаланған, орнатылған және сақтандырылған болуы шарт.

Тармақ 4.3.3

4.3.3. Құрал-жабдық барынша көп қажеттi пайдаланылатын тоқты қамтамасыз етуi керек.

Тармақ 4.3.4

4.3.4. Электр өткiзгiштердiң мөлшерi мен қуаты шамаланған қажет жұмыстарға жеткiлiктi болуы керек.

Тармақ 4.3.5

4.3.5. Барлық өткiзгiштер не жеке-жеке оңашаланған, не электр қаупiнен басқа да шаралармен сақтандырылған болуы керек.

Тармақ 4.3.6

4.3.6. Электр түйiндерi және олардың жалғанған жерлерi өткiзгiштердiң механикалық күшi мен қорғанысын, көлемi мен мөлшерiн, оңашалануын ескеретiндей дұрыс конструкциялы болуы қажет.

Тармақ 4.3.7

4.3.7. Әрбiр қондырғы мен желi артық жұмыстан автоматты жабдықпен қорғалуға тиiс.

Тармақ 4.3.8

4.3.8. Егер кабельде немесе қорғаушы орағышта ақау болса, әйтпесе егер жабдықтың жұмысында кемшiлiк болса, электр жабдықтарына арналған үйлер мен қоршаулар қатерлi болады. Электрдi хауiп-қатерсiз пайдалану үшiн электр жабдықтарына арналған қоршаулар, сондай-ақ барлық темiр бөлшектер жерге қосылуға немесе соған ұқсас басқа да тиiмдi сақтық шаралар қолданылуға тиiс.

Тармақ 4.3.9

4.3.9. Жерге қосылатын бейтарап өткiзгiш сол қосылған тоқ үзгiштен басқа ешқандай сақтандырғыш, әйтпесе тоқты үзгiш тетiктерге жалғастырылмауға тиiс. Жерге қосылған бейтарап өткiзгiш жалғастырылған кез келген тоқ қуатына қосылған тоқ үзгiштер сонымен бiрге тоқ жүрiп тұрған барлық байланысты өткiзгiштердi үзетiн болуы керек.

Тармақ 4.3.10

4.3.10. Қуатқа қосулы кезде өткiзгiшке бiр полюстi тоқ аударғышты ғана қосуға болады. Жерге қосылған бейтарап өткiзгiшпен жалғасытырылған жекелеген тоқ аударғыш тоқ қуаты барлық өзара байланысты өткiзгiштердiң бәрiн үзу үшiн тоқ өшiргiшпен бiрге жүргiзiлуi керек.

Тармақ 4.3.11

4.3.11. Қауiптiң алдын алу мақсатында әрбiр қосылған түс пен тоқ желдесiн барлық тоқ қуатынан үзу үшiн дереу қолдануға оңтайлы жерге орнатылған тиiмдi құралдар болуға тиiс.

Тармақ 4.3.12

4.3.12. Әрбiр электр моторды өшiру үшiн оңай басқаларын және хауiптi болдырмауға ыңғай орнатылған тиiмдi құралдар тұруға тиiс.

Тармақ 4.3.13

4.3.13. Қолдануға қажеттi немесе адамның көңiл аударуын талап ететiн жабдықтың әрбiр бөлшегi қалыпты пайдалану үшiн жұмыс орнына сай келетiн және оған хауiп-қатерсiз баруға болатындай жағдайда орналастырылуға тиiс.

Тармақ 4.3.14

4.3.14. Ауа райының қолайсыз жағдайына, атмосфералық таттану әсерiне немесе қолайсыз жағдайға ұшырайтын жабдықтардың барлығы да сондай жағдайдан пайда болатын хауiп-қатердiң болуына жол бермейтiндей етiп жасалуы, әйтпесе одан қорғалуы тиiс.

Тармақ 4.3.15

4.3.15. Өрт немесе жарылыс болу хаупi бар жерлерге орналастырылған жабдықтардың барлығы да мұндай хауiп-қатердiң алдын алуға бейiмделiп жасалуға немесе одан қорғалуға тиiс.

Тармақ 4.3.16

4.3.16. Қолда бар жабдықтарға өкiлдiгi бар немесе оны бiлетiн адам ғана жасаған өзгерiстер бөтен ешқандай уақытта да, немесе тұрақты да, өзгерте де, немесе жаңадан қосымша да жасалуға тиiс.

Тармақ 4.3.17

4.3.17. Хауiпсiз емес аспаптар, сымдар мен электр құрал жабдықтарының бәрi пайдаланудан шығарып тастау керек және де бұлар жөнiнде электрикке немесе шеберге хабарлануға тиiс.

Тармақ 4.3.18

4.3.18. Сымдардың бәрiне қуаты бар сымдай қарау керек. Асулы тұрған немесе үзiлген сымдарға тиiсуге болмайды. Ондайлар болса ескерту жазып iлiп қою керек те, содан соң дереу электрикке немесе шеберге хабарлау қажет.

Тармақ 4.3.19

4.3.19. Қолға ұстайтын барлық электр аспаптары тиiсiнше жерге қосылуы немесе екi мәртеден қорғағыш материалдармен оралуға тиiс. Барлық электр құрал жабдықтары кострюльдердi, табалар мен тостерлердi қоса түгел жерге қосылып, ақаусыз қалыпта ұсталуы керек. Кез келген жабдықтардың немесе приборлардың жерге қосылған сымдарын шығарып тастауға, немесе үзiп қоюға болмайды.

Тармақ 4.3.20

4.3.20. Пайдаланбас бұрын аспалы шамдардың қорғағыштарын тексеру керек. Штепсель мен розетканың қалыпты жағдайда екенiне көз жеткiзген жөн. Қуаттылығы сол нүктеге арналған шамды ғана пайдалану керек. Аспалы шамдардың барлық сақтық клапанымен жабылуға тиiс.

Тармақ 4.3.21

4.3.21. Ылғалды жерлерде немесе темiр цистерналарда жұмыс iстегенде батареялы көшпелi шамдарды пайдалану керек. Сулы жерлерде үзiлгiш тетiгi бар жерге қосылатын қорғағышты пайдаланған жөн.

Тармақ 4.3.22

4.3.22. Электр жүйесiнде жұмыс iстердiң алдында тоқ жүретiн линияларды өшiрiп, оларды жауып немесе жапқан сияқты етiп белгi қою керек.

Тармақ 4.4

4.4. ЖАБУ / БЕЛГIЛЕУ Кез келген сымды сәттегi линиямен, мотормен, жанар май двигателiмен, сығымдалған ауамен жұмыс iстейтiн жабдықтармен немесе гидравикалық жабдықтармен қызмет атқару үшiн сiз өзiңiздi және басқаларды күтпеген жерден олардың iске қосылуынан қорғауға тиiс боласыз. Апат, әдетте, бiреуге сенгендiктен, механизмдi, жабдықтарды немесе электрдi әлде кiмдер жерден шығарып кеттi деп "ойлаудан" болып жатады. Бұл бөлiмде кез келген жабдықтар мен электр желiсiнiң жұмысындағы пайдаланылатын iс-әрекеттер талданып түсiндiредi. Бұл мiндеттi түрде атқарылатын мынадай жетi тармақтан тұратын Жабу/Белгiлеу жүйесi деп аталады.

Тармақ 4.4.1

4.4.1. Бұл жұмысқа жауапты кiсi өшiрiлуге тиiстi және қызмет көрсетуге жөндеуге немесе монтаждауға барлық бөлшектердi, қандай өшiргiш тетiктер, жабдықтар, адамдар қатысатынын көрсетуге тиiс. Солай болған күнде де iске қосудың iс-қимылдары (кiм, қашан және қалай) жоспарланған болуға тиiс.

Тармақ 4.4.2

4.4.2. Жабу/Белгiлеу iсiнiң басталғаны туралы бұл жұмысқа қатысы бар адамдардың әрқайсысына хабарланады.

Тармақ 4.4.3

4.4.3. Жобаның энергиялық барлық күшi көрсетiлуi керек. Олар немесе жұмыс iстейдi? Оған барлық гидравликалық және пневматикалық жүйелер, серiппелер, сығымдалған ауа, гравитациялық жүйелер мен бүкiл электр желiлерi жатады.

Тармақ 4.4.4

4.4.4. Электрдi өшiру керек. Қозғалыстағы бөлшектердi өшiредi. Энергияның серiппесiн өшiредi немесе тежеп тастайды, гидравликалық, пневматикалық және ауалық жоғары қысымды желiлер босатылады.

Тармақ 4.4.5

4.4.5. Жұмысқа қатысатын әрбiр жұмысшының өзiнiң дербес құлыбы мен кiлтi болуға, оның аты-жөнi, оған берiлген номер немесе кiлттiң сәулелi құпия белгiсi, бөлiмiнiң немесе компанияның аты-жөнi жазылған болуға тиiс. Iлгешектi, шынжырды, жабылатын жәшiктердi де пайдалануға болады, ал бұларды электрмен жабдықтайтын компанияның слесарынан, қауiпсiздiк техникасы бөлiмiмен әйтпесе жабдықтау бөлiмiнен алуға болады.

Тармақ 4.4.6

4.4.6. Энергия көздерi мен механизмдердiң бәрiне таңбалы тақтайша iлiп қою керек. Таңбалы тақтайшаларға механизмнiң немесе электр желiсiнiң жұмыс iстемейтiнi, олардың өшiрiлген себебi, (жөнделген уақытын көрсету керек), сiздiң аты-жөнiңiз, қашан жазылғаны, телефон номерi және тақтайшаның iлiнген мерзiмi көрсетiлуге тиiс. Таңбалы тақтайшаларды iлудi жұмысқа жауапты ғана адам жасайды, олар әрбiр жұмысқа жауапты адам ғана жасайды, олар әрбiр жұмысқа қатысушының құлыбы ашылғаннан кейiн ғана жүйенi сынақтан өткiзген соң және оны iске қосуға рұқсат етiлгеннен кейiн ғана алынып тасталады.

Тармақ 4.4.7

4.4.7. Жұмысқа жауапкер территорияны босатып, тазартуға, және де барлық адамдар мен штаттан тыс қызметкерлердiң территориядан түгел кеткенiне көз жеткiзуге тиiс. Жоғарыда көрсетiлген жетi тармақты орындалғанын өз көзiмен тексерiп шығаруға тиiс. Құрылыстарды ашып, жүйенi тексеру үшiн, энергия көздерiн қосып немесе қалаған iлгешегiн жауып қарауы керек. Адамдардың бәрi хауiпсiз жерге барған соң, жабдықтар әзiрленгеннен кейiн электр жүйесiн қосар алдында ғана "жұмыс iстемейдi" деген таңбалы тақтайшаны алып қоюға болады.

Тармақ 4.5

4.5. РАДИО, РАДАР ЖӘНЕ НАВИГАЦИЯ АСПАПТАРЫ

Тармақ 4.5.1

4.5.1. Детонатордың капсюлiмен iстес болған кезде кемеден радиобайланысты жүзеге асыруға рұқсат етiлмейдi.

Тармақ 4.5.2

4.5.2. Хабар беретiн антенна тиiспеуге жөн, өйткенi күйiп қалуға және дененiң терiсiн жарақаттап алуға болады. Навигация антеннасын орнатар алдын капитанға немесе жоғарыға жиналатын кеменiң кез келген бiр қызметтерiне хабарлаңыз.

Тармақ 4.5.3

4.5.3. Қызметкерлер жоғарыда жүрген кезде барлық хабарлағыш құралдарды жауып және жабылғанын белгiлеп қойыңыз.

Тармақ 4.5.4

4.5.4. Радио, радар және навигация жабдықтарын тек жауапты адам ғана пайдалана алады.

Тармақ 4.6

4.6. АС ҮЙ

Тармақ 4.6.1

4.6.1. Ас әзiрлеуге және асхана жабдықтары мен тамақ өнiмдерiне байланысты жұмысқа қабылданған адамдар дәрiгерлiк тексеруден өтуге және барлық қажеттi талаптарды орындауға тиiс.

Тармақ 4.6.2

4.6.2. Ас-су әзiрлеу процесiне қатысты адамдардың бәрi:

Тармақша а

а) Тазалықтың биiк талаптарын (жалпы да және жеке бастың да) орындауға;

Тармақша б

б) Сапасыз өнiмдердi пайдаланған жағдайда аурудың таралу қатерiнен сақтануға;

Тармақша в

в) Iшi бұзылған, баспа сияқты басқа да жұқпалы ауруларға шалдыққандарды хабарлауға тиiс.

Тармақ 4.6.3

4.6.3. Қолды ыстық және салқын сумен жуу үшiн жуып-шайынатын бұйымдары бар дербес астау (раковина) орнатылуға тиiс. Жуынып шайынатын бөлмеде "қолыңызды жуыңыз" деген плакат iлiнулi тұруға тиiс.

Тармақ 4.6.4

4.6.4. Ас үй қызметкерлерiнен ешкiм темекi шекпеуге тиiс. Темекi шегуге болмайтыны жөнiндегi ескертпе көрнектi жерге iлiнiп қойылуға тиiс.

Тармақ 4.6.5

4.6.5. Ас үйде жұмыс iстеу үшiн таза, жеңi ұзын, арнаулы сақтық киiмiн кию қажет.

Тармақ 4.6.6

4.6.6. Рефрижераторлар мен тоңазытқыштар жұмыс iстеуге тиiс. Тоңазытқыш қондырғылардың тоңазылау мен тазалау және оларда өнiмдердi сақтау жөнiндегi нұсқауларын дұрыс орындау керек. Тоңазылау температурасы 18 С (О F) градустан аспауға тиiс.

Тармақ 4.6.7

4.6.7. Ас үйде артық өнiмдердi, әртүрлi тамақтар мен сұйық заттардың қалдықтарын сақтауға болмайды, оларды дереу шығарып тастап отыру керек.

Тармақ 4.6.8

4.6.8. Тауықты, балықты, көкөнiстi, жемiстi жуу мен әзiрлеу үшiн және сол сияқты басқа да тамақтар әзiрлену үшiн пайдаланылатын астауларды мұқият санитарлық өңдеуден өткiзбей тұрып, оларды ас үй жабдықтарын, контейнерлердi, асхана аспаптарын жууға, тазалауға пайдалануға болмайды.

Тармақ 4.6.9

4.6.9. Барлық асхана жабдықтары, ыдыс-аяқтар, астаулар мен тамақ әзiрленетiн заттардың үстi оларды пайдаланғаннан кейiн мұқият жуылып, тiкелей санитарлық өңдеуден өткiзiлуге тиiс.

Тармақ 4.6.10

4.6.10. Асхана бөлмесiн таза және құрғақ (ас үйдiң, көмекшi бөлменiң, қоймалар мен жұмыс бөлмелерiнiң еденiн) ұстау керек.

Тармақ 4.6.11

4.6.11. Ас үй бөлмелерi мен асхана әрбiр апта сайын санитарлық өңдеуден өткiзiлуге тиiс. Ас үйдiң плиталары, тоңазытқыштары, рефрижераторлары, суырмалы шкафтар, желдеткiштерi, столдары, едендерi мен тоңазытылмаған өнiмдердi сақтайтын орындары да өңделетiн болады.

Тармақ 4.6.12

4.6.12. Барлық тамақтардың, ыдыс-аяқтардың, пышақ бұйымдарының, ас орамалдардың, аспаптардың, құрал-жабдықтар мен қойма бөлмелерiнiң тазалығы өмiрлiк қажеттiлiк болып табылады. Сынған немесе жарылған ыдыс аяқтар мен стакандар сол заманында алмастырылуға тиiс. Сынған шыны немесе қираған ыдыс аяққа қатысы болуы ықтимал тамақтардың бәрi шығарылып тасталуға тиiс.

Тармақ 4.6.13

4.6.13. Пiсiрiлмей сол күйiнде тамаққа пайдаланатын немесе олардан тамақ әзiрленетiн жемiстер мен көкөнiстердiң бәрiн алдын ала таза сумен мұқият түрде жуыңыз.

Тармақ 4.6.14

4.6.14. Ыдыс аяқты жуған кезде ол сынып қалатындай немесе бiр жердi зақымдап жарақаттайтындай етiп суға батырып қоюға болмайды. Пышақ сияқты өткiр ұштары бар заттарды, ұсақ бұйымдар және басқа аспаптарды жеке-жеке жуу қажет.

Тармақ 4.6.15

4.6.15. Күнделiктi үй тұрмысында қолданылатын тазартқыш заттар мысалы сода, ағартқыш ұнтақ терiнi күйгiзiп жiберуi мүмкiн. Олар және, бiр-бiрiмен қосылып кетсе, қауiптi реакция бередi.

Тармақ 4.6.16

4.6.16. Дененiң бiр жерiн кескiзiп алатын жарақаттар көп ретте сланцы, сандал сияқты оңтайсыз аяқ киiмдердi киiп, тайып кетуден, сүрiнiп құлаудан туады. Бұлар, әсiресе, бетi майлы палубаларда қауiптi. Оның үстiне мұндай аяқ киiмдер аяққа жанғыш немесе ыстық сұйықтықтар төгiлiп кетсе, күюден, терiнiң жидуiнен сақтай алмайды. Сондықтан үнемi табаны тайғақ емес, жағдайға сай келетiн аяқ киiмдердi кию дұрыс.

Тармақ 4.6.17

4.6.17. Дененiң зақымдануына душар ететiн жағдайды азайту үшiн палубалардың, торлардың үстiңгi беттерi таза ұсталып, майдан, қоқыр соқырдан, мұздан, т.б. сүртiлiп отыруы керек. Мұндай жағдай, әсiресе, шыны ыдысқа құйылған ыстық сұйықтарды тасуда қатаң сақталуға тиiс. Төгiлген заттың бәрi қолма-қол сүртiлiп алынуы керек.

Тармақ 4.6.18

4.6.18. Сынған стакандар немесе ыдыс-аяқтар щеткамен өте мұқият жиналып алынады.

Тармақ 4.6.19

4.6.19. Мұздатқыш бөлмелердiң есiгi алдындағы палубалардың үстiңгi бетi тайғанамайтын материалымен қапталуы керек.

Тармақ 4.6.20

4.6.20. Баспалдақтармен, көпiршелермен жүргенде сақ болу керек; қажеттiк туа қалған жағдайда баспалдақтардың арқалығынан ұстай алу үшiн бiр қолды үнемi бос ұстайды.

Тармақ 4.6.21

4.6.21. Кеменiң ас үйiнiң қызметшiлерi электроприборлары мен жабдықтарын бұзылған жерiн өз беттерiнше жөндеуге тырысуларына рұқсат етiлмейдi. Бұл приборлардың дұрыс жөнделуi үшiн қандай ақаулықты болса да үнемi хабарлап отыру керек. Бүлiнген жабдықтар қайта жөндегенiнше пайдаланудан алынып тасталады.

Тармақ 4.6.22

4.6.22. Ас үйдiң жабдықтарын тазалау кезiнде шлангадан аққан суды пайдалану дұрыс емес. Бұл әсiресе; электр қондырғылары орнатылған жерде өте қауiптi. Егер ас үйдiң палубаларына тазалық жүргiзу қажет бола қалса, барлық электр қосылғыштары мен жабдықтары тоқтан айырылып, тоқ көздерiнен бөлiнуi тиiс және оларға су тимеуi қадағалануы қажет.

Тармақ 4.6.23

4.6.23. Ауа райының қолайсыз күндерi таяныш аралықтан ұстау қажет. Кастрюл мен шелектердi ернеуiне шейiн шүкiлдетiп толтыруға болмайды. Оларға құйылған сұйықтықтар кеме қозғалғанда не бұрылғанда төгiлiп кетпеуi керек.

Тармақ 4.6.24

4.6.24. Ыстық кастрюлдар мен ыдыстарды тасығанда құрғақ шүберекпен не арнаулы қолғаппен ұстайды. Дымқыл шүберектерден ыстық тез өтедi де, қолдың күюi мүмкiн.

Тармақ 4.6.25

4.6.25. Суды қайнатуға және тамақ пiсiруге арналған асханадағы жабдықтардағы ыстық будың қақпағын ашарда өте сақтық қажет.

Тармақ 4.6.26

4.6.26. Қақпағы ашық кезiндегi плиталардың алдында тұруға болмайды. Ыстық духовканы ашарда өте сақтық жасаңыз. Лап ете түскен жалын күйгiзiп жiберуi мүмкiн.

Тармақ 4.6.27

4.6.27. Плитаның астыңғы жағына май тамбасын. Ол оттың тұтанып, жалын шығуына душар етуi мүмкiн. Мұндай жұмыс iстелетiн жерлерде термостатты бақыланатын пiсiргiштер қойылуы дұрыс.

Тармақ 4.6.28

4.6.28. Майлы заттардың жануынан болған өрттi жамылғылармен сөндiру абзал. Егер қол жетер тұста ондай жамылғылар жоқ болса, өрт сөндiргiштi пайдалану керек. Жылу беру көздерiн тезiрек тоқтан айырыңыз. Қашан оттың жалыны сөнгенше плита үстiндегi заттарды алуға ұмтылмаңыз.

Тармақ 4.6.29

4.6.29. Егер арнаулы дайындықтан өтпеген болса, ас үйдегi құралдарды қолдануға ешкiмге рұқсат етiлмейдi.

Тармақ 4.6.30

4.6.30. Ас үйдегi құралдарды пайдаланғанда, олардың ең қауiптiлерiн қоршап қою керек.

Тармақ 4.6.31

4.6.31. Ас үйдегi барлық машиналар мен жабдықтардың сынған бөлшектерi, қоршалғандары немесе қызметшiлердiң қорғану құралдары туралы мiндеттi түрде хабарлап, оларды пайдалануды дереу тоқтату керек.

Тармақ 4.6.32

4.6.32. Барлық электр машиналарды, оларды тазалау керек бола қалса, алдын ала тоқтан ажыратылып, бөлек бөлiнедi. Оларды тазаламас бұрын әбден тоқтағандығына көз жеткiзу жөн.

Тармақ 4.6.33

4.6.33. Ас үйдегi тамақты өңдеу аппараттарына тамақты арнаулы құралдармен ғана салу керек. Қолмен еш уақытта салуға болмайды.

Тармақ 4.6.34

4.6.34. Электр жабдықтарын су қолмен ұстауға болмайды.

Тармақ 4.6.35

4.6.35. Үшкiр құралдарды пайдаланғанда өте сақтық қажет. Егер өзiңiз пайдаланбасаңыз ондай құралдарды қалай болса солай тастамаңыз. Бiреу-мiреудiң кездейсоқ жараланып қалуы мүмкiн. Ыдыс-аяқты жуған кезде кесетiн жабдықтарды басқа ыдыстармен араластырмау керек. Оларды бөлек жуып, қауiпсiз орында бөлек сақтаған дұрыс.

Тармақ 4.6.36

4.6.36. Қарапайым ас пышақтары, ас комбайндердiң дөңгелек пышақтары, ет тартқыш машиналары, т.б. қауiпсiз жағдайда сақталуы тиiс және таза, май қалдықтарынан арылған болулары керек. Олардың жүздерi әрi таза, әрi өткiр болуы қажет.

Тармақ 4.6.37

4.6.37. Қалбырларды ашатын жабдықтар тек өзiнiң тиiстi арнауына ғана қолданылуы керек; қалбырларды басқа кез келген затпен ашу әрi қауiптi, әрi олардың жиектерiнiң үшкiр тiстi болып қалуларына соғады.

Тармақ 4.6.38

4.6.38. Еттi ет тартқыштар арқылы кесу аса мұқияттылықты қажет етедi. Ет тартқыш бекем орнатылып, кесетiн бөлiктерiне кездейсоқ басқадай заттардың түсiп кетпеуi қадағалануы керек. Қолды пышағынан алыс ұстау қажет.

Тармақ 4.6.39

4.6.39. Тоңазытқыш бөлмелердегi мұздатқыштардың бәрiнiң есiктерi ашу тұтқаларымен жабдықталып, iшiнде бiреу-мiреу қалып қойған жағдайда белгi беруi үшiн түймешесi болуы керек. Есiктердiң дыбыс беру қоңырауын және есiк қысқыштарын үнемi тексерiп отыру керек, сонымен қатар, есiктердiң iш жағынан қалай ашылуы күн сайын тексеруден өтедi.

Тармақ 4.6.40

4.6.40. Тоңазытқыш бөлмелерiнде үнемi жұмыс iстейтiн адамдар оларды қараңғылықта да пайдалана бiлетiндей болып, есiктердi iшкi жағынан ашып, дыбыс беру түймешелерiн таба алуға жаттығулары тиiс.

Тармақ 4.6.41

4.6.41. Тоңазытқыш бөлмелердiң барлық есiктерi оларға тамақ қойылған кезде ашық тұрып, тыянақпен тiрелуi керек.

Тармақ 4.6.42

4.6.42. Егер хладагенттiң шығып тұруына әлдеқандай күдiк туса, мұздатқыш камераларды да, тоңазытатын бөлмелердi де пайдалануға тыйым салынады. Осыған байланысты есiктiң сыртқы жағына сақтандыру белгiсi жазылып iлiнедi.

Тармақ 4.6.43

4.6.43. Барлық мұздатқыш камералар мен контейнерлер кеменiң жүру кезiнде қозғалып кетпейтiндей болып орналасулары қажет.

Тармақ 4.6.44

4.6.44. Асхана бөлмелерi мен ас iшетiн орындардағы қапырықтық пен дымқылды азайту мақсатында жақсы желдеткiш құрылымымен жабдықталуы қажет.

Тармақ 4.7

4.7. МАШИНАЛЫҚ БӨЛIМ

Тармақ 4.7.1

4.7.1. Өздерiнiң орналасулары мен температурасы жағынан пайдаланылған газды шығару трубалары өте қауiп туғызады, сондықтан олар тиiстi талап бойынша қорғалған және бөлектенген болулары қажет. Қызатын үстiңгi жақтары мiндеттi түрде бөлекше қорғалуы қажет, әсiресе жанар май құйылған бак құрылымы тұстарына жақын бөлiктерi қорғалуы керек.

Тармақ 4.7.2

4.7.2. Қатты шуылы бар жерлерде құлақты қорғауды қажет ететiн сақтандыру құралдары дыбыс хабарларын, дыбыстық белгiлердi қабылдауға бөгет жасаулары жарық беретiн көрiну сигналдары қоса назарды аударып, жарық беретiн көрiну сигналдары қоса орнатылу керек. Бұл жыпылықтап тұратын лампы болуға тиiс.

Тармақ 4.7.3

4.7.3. Дым шығатын ақауы бар жерлер түйiнделiп, тез арада жөнделуi керек.

Тармақ 4.7.4

4.7.4. Жанармайдың жалған қалдықтарын трюмда жинақтауға болмайды. Кез келген мұндай жиынтық сутектi көмiрмен ластану ережелерiне сәйкес заңдылықпен алғашқы мүмкiндiк болған сәтте-ақ кемеден тазартылуы керек. Барлық трюмдар жарық бояумен боялып, таза ұсталуы, жанармай жүретiн трубаға жақын жерлерi жақсы жарықтанған болуы керек. Бұл кез келген жерiнен шыққан газды тез байқауға көмектеседi. 4.7.5. Тұндырғыштарды, жанар май құятын құбырларды толтырғанда оларды тым асыра толтыруға болмайды. Әсiресе, машина бөлiгiндегi пайдаланған газды шығару трубалары, басқа да қызатын заттар орналасқан жерлерге өте сақтық керек. (Құжаттың 4.7.5. тармақшасының болмағандығынан, орысша мәтінді ұсынамыз) (Құжаттың 3.1.4.10. тармақшасының болмағандығынан, орысша мәтінді ұсынамыз)

Тармақ 4.7.5

4.7.5. Особая осторожность требуется при наполнении отстойников или других топливных цистерн для предотвращения их переполнения, особенно в машинном отделении, где выхлопные трубы или любые другие нагретые поверхности находятся непосредственно под ними.

Тармақ 4.7.6

4.7.6. Тұндырғыштар мен трюмдердi босатып алуға оңай болу үшiн машина бөлiмiнiң трюмдерi қоқсықтан және бөгде заттардан үнемi таза тұруы қажет.

Тармақ 4.7.7

4.7.7. Алыстан басқарылатын бақылау қондырғылары, өрт краны, помпаны басқаратын пульттер және тез жабылатын крандары бар жанар май сақталатын құбырлар үнемi тексерiлiп отыруы керек.

Тармақ 4.7.8

4.7.8. Жұмыс тәжiрибесi жеткiлiксiз жұмыскерлер механиктiң рұқсатынсыз автоматты басқарылатын машиналар тұрған бөлiмдерге кiруiне немесе сонда қалуына қақысы жоқ.

Тармақ 4.7.9

4.7.9. Автоматты басқарылатын жабдықтары бар бөлiктерде iстейтiн жұмыскерлердiң бәрiне үлестiрiлiп берiлетiн қауiпсiздiк техникасы туралы нұсқаулар сол бөлiктiң кiреберiстерiнiң бәрiне көрнекi етiлiп iлiнуi және машинаның кенеттен жұмыс iстеуi мүмкiн екендiгiн сақтандыратын белгi қойылуы қажет.

Тармақ 4.7.10

4.7.10. Автоматты басқарылатын жабдықтары бар бөлiмдерде үнемi жарық жанып тұруы керек.

Тармақ 4.7.11

4.7.11. Егер машина басшылардың бақылауында болса, онда олар машина жұмысының режимi өзгерерде және машина бөлiгiндегi құралдарды қалай бақылауға ауыстырарда машина бөлiмiнде iстейтiн қызметшiлерге үнемi хабарлап, отырулары керек.

Тармақ 4.7.12

4.7.12. Мұздатқыш жабдықтар қойылған бөлмелер желдеткiш қондырғылар арқылы жақсы желдетiлiп отырылуы, жақсы жарықтануы қажет. Ауаны ыдырататын да және желдейтiн де кондиционерлер үнемi жұмыс iстеп тұрулары керек.

Тармақ 4.7.13

4.7.13. Үнемi желдетiлiп тұрмайтын не аз желдетiлетiн жабық құрылыстарға ауаны уландырғыш немесе от алғыш газдар жиналуы мүмкiн немесе оттегiнiң азаю мүмкiн, мұндай жағдайлар адам өмiрiне қауiптiлiктi көбейтедi.

Тармақ 4.7.14

4.7.14. Егер көмiрқышқыл газы, хелон немесе бу отты өшiру үшiн не тұтануды болдырмау үшiн жiберiлсе, ондай бөлмеге қашан алдын ала желдетiлгенше немесе ауасы тексерiлгенше қайта кiруге болмайды.

Тармақ 4.7.15

4.7.15. Машина бөлiгiнiң тұтанып кетуi қауiптi маңыздылығына мән бермей қарауға болмайды. Өрт қаупiнен алдын ала сақтану шараларымен барлық қызметшiлер толық хабардар болулары керек. Ондай сақтану шаралары, ортаны таза ұстауды, жанар майдың ағуын болдырмауды, оңай тұтанатын заттардың бәрiн қауiптi орындардан алып тастауды қоса қамтиды.

Тармақ 4.7.16

4.7.16. Қоқыр-соқырларды, қалдықтарды, ескi-құсқыларды, сүрткiш шүберектердi тағы сол сияқты пайдаланған заттарды жинайтын темiр қораптар талапқа сай келулерi тиiс. Ондай қораптардағы қалдықтар уақтылы алынып, арнаулы жерге апарылып өртелуге немесе көмiлуге тиiс.

Тармақ 4.7.17

4.7.17. Ағаштар, бояулар, спирт қосылған нәрселер машина бөлiгiнде немесе жабдықтар бөлмесiнде сақталмауы керек.

Тармақ 4.7.18

4.7.18. Электрлiк барлық сымдар жақсы қалыпта сақталып, құрғақ және таза тұрулары қажет. Кабельдерге, сымдарға, сақтандырғыштарға түсiрiлген тиiстi күш арнаулы мөлшерден еш уақытта аспауы қажет.

Тармақ 4.7.19

4.7.19. Гидравликалық және пневматикалық (жарылғыш) құралдарды пайдаланатын қызметшiлер жұмыс iстеудiң қауiпсiздiк жағдайларымен толық таныс болулары керек. Жұмыс iстеудiң қауiпсiздiк ережелерiн үнемi басшылыққа алып отыру мiндеттi.

Тармақ 4.7.20

4.7.20. Операторлар өздерi басқаратын құрылымдардағы қысым сол қысымды көрсететiн өлшегiштер бойынша қажеттi мөлшерде болуын қадағалап отырады.

Тармақ 4.7.21

4.7.21. Гидравликалық құрылымдарды iске қосу немесе тоқтату алдында оларда ауа қалып қоймағандығын, сырттан ештеңе шығып тұрмағандығын тексеру керек. Ондай қалып қойған ауа жұмыс iстеудiң ырғағын бұзып, жарақаттануға немесе орнатылған жабдықтардың бүлiнуiне әкелiп соғады.

Тармақ 4.7.22

4.7.22. Гидравликалық жүйелердiң жұмыс iстеуi үшiн тек гидравликалық сұйықтықтар ғана қажеттi мөлшерiнде құйылуы керек. Сұйықтықтың көлемi дәл өлшенiп отыруы қажет.

Тармақ 4.7.23

4.7.23. Гидравликалық сұйықтықтардың жиналып қалған мөлшерi дереу алынады. Кейбiр сұйықтықтардың негiзiнде сутектi көмiр болады, сондықтан терiнiң сыртқы қабаты тез әрi мұқият жуылуы керек.

Тармақ 4.7.24

4.7.24. Мотор бөлiмiнде немесе кеменiң жабдықтары тұрған жерде 5 минуттан артық уақыт болатын адамдардың бәрi де құлақты қорғайтын құралдарды пайдалануы қажет. Шудың мөлшерi дауысыңызды естiту үшiн айқайлайтындай дәрежеде болса, ондай жағдайларда құлаққап кию мiндет.

Тармақ 4.8

4.8. КРАНДАР МЕН ЖҮК КӨТЕРГIШ ҚҰРАЛДАР

Тармақ 4.8.1

4.8.1. Крандар жергiлiктi техникалық бақылау органдарында тiркеледi және соны меңгерудi оқыған адам ғана басқарады. Жүгi бар крандар жұмыс iстейтiн бөлiктерге жiберiлетiн қосымша адамдар нұсқаулармен таныстырылады, осы құрал-жабдықтармен жұмыс iстеу кезiндегi сақтану жолдарымен бiлуi және жұмыс iстеуге құқылы болуы керек.

Тармақ 4.8.2

4.8.2. Краншы кранның тұғырын, тростарды, жүк арқандарын, барабандарды, тұтқаларды, күпшектердiң жабдықтарын, тиянақтарды, блоктар мен шығыршықтарды, тиегiш iлмектердi және бұзылған жағдайда хабар беретiн су асты тартылған жүйелердi тексеруден өткiзуi қажет. Кез келген бұзылған жерi кранды пайдаланбас бұрын жөнделуi тиiс. Кранның бұзылған iлгектерi ауыстырылуы қажет. Оларды сварка арқылы немесе басқа бiр жолдармен қайта түйiндеуге рұқсат етiлмейдi.

Тармақ 4.8.3

4.8.3. Барлық крандар, қайықшылар және басқадай жүк көтеруге арналған жабдықтар уақ-уақ куәландiрiлiп және тексерiлiп отырады. Барлық такелаждық шынжырлар, iлгектер, тростар, аспа арқандар, қауiпсiздiк жағдайында болып, еш жерi бұзылмаған күйде сақталынуы керек. Барлық тексерiстер тиiстi документке түседi, ол документтер айғақ ретiнде сақталады. Такелажды шынжырлар, арматуралар, бекiту бөлшектерi оларды қолданбас бұрын тексерiледi және күнделiктi қолдану барысында тағы тексерiлiп отырады. Бұзылған, жарамсыз құрал-жабдықтар қолданылудан алынып тасталады. Құрал-жабдықтардың, жүк көтергiштiң ақырғы сынақтан өткен уақыты мен онан кейiнгi сыналу мерзiмдерi майлы бояумен көрнекi жерге жазылып қойылады.

Тармақ 4.8.4

4.8.4. Көтеретiн ең ауыр жүк салмағы және кранның мойнының көлбеулiк бұрышы анық етiп белгiленедi, салмақты тиiстi мөлшерден асыруға болмайды. Кран мойнының көлбеу бұрышының көрсеткiшi кран жұмысының радиусына үнемi сай келуi керек.

Тармақ 4.8.5

4.8.5. Кранның барлық iлгектерiнiң қысқыштары қауiпсiз болуы керек. Кранның барлық мойындарында олардың тым артық иiлiп, көтермелеулерi үшiн шектегiштер қойылады.

Тармақ 4.8.6

4.8.6. Жүк көтергiш жүйенiң двигателiнде жақсы түзулiктегi электрлi блокираторы болуы керек, ол iлмек блокты кездейсоқ мойындыққа қарай алып кетуден сақтайды.

Тармақ 4.8.7

4.8.7. Краншы мен қосалқы қызметшiлер мойындықтың қозғалар жолында бөгет бар екендiгiн, оның кранның мойындығымен соқтығысып қалуы қаупi бар екенiн үнемi естерiнен шығармаулары керек.

Тармақ 4.8.8

4.8.8. Краншымен бiрге мамандырылған сигнал берушi қызметшi жұмыс iстеуi тиiс. Бұл арада стандартты сигнал берулер қолданылады. Әдетте, барлық сигналдарды сигнал берушiлер бередi, бiрақ краншы авариялық тоқтату сигналына бағынуға мiндеттi, ондай сигналды кез келген адам беруi мүмкiн. Егер сигнал назарға алмаса, сигнал беру әдiстерi краншы мен қосалқы қызметшiлердiң арасында алдын ала келiсiлуi қажет. Краншы кранның мойнының оны жұмысқа қоспай тұрып мiндеттi түрде тексерiп алады немесе жұмысты аяқтаған соң тексередi.

Тармақ 4.8.9

4.8.9. Барлық қызметшiлер жұмыстың қауiпсiздiк жолдарымен жүк тасымалынан бұрын танысулары керек. Жұмыстың қауiпсiздiгiн қамтамасыз ететiн арнайы киiмдердi, басқа да сақтану құралдарын ЖҚЖ (Жекедара қорғаныс жабдықтары) жүк тиеушiлер мен солардың айналасында iстейтiн барлық қызметшiлер киюлерi керек. ЖҚЖ-ға кiретiндер: каскалар, табандары тайғанамайтын қауiпсiз ботылар, былғары қолғаптар және басқа да кез келген арнаулы жүктердi тиеуге қажеттi киiмдер.

Тармақ 4.8.10

4.8.10. Жүктердi тиеуге арнаулы құрал-жабдықтар қолданылады, ондай құрал-жабдықтар үнемi тексерiлiп, жұмысқа жарамды қалыптарды сақталулары керек.

Тармақ 4.8.11

4.8.11. Өте қауiптi саналатын жұмыстарды еш уақытта жалғыз iстемеңiз. Жалғыз өзiңiз жағдайды шешуге тырыспай, көмекшiлердi шақырыңыз. Крандар мен көтергiш жабдықтарды пайдалануға тура келетiн жүктердi тиеу қашанда қауiптi жұмыс екенiн ұмытпаңыз.

Тармақ 4.8.12

4.8.12. Кранмен көтерiлген жүктiң қозғалыс барысын үнемi бақылап отырыңыз. Жүк қашан кемеге жетiп, краннан ажыратылып алынғанша одан көз айырмаңыз.

Тармақ 4.8.13

4.8.13. Көтерiлген жүктiң астында еш уақытта тұрмаңыз, қауiптi жүктердiң арасында да тұруға болмайды. Желдiң және судың әсерiнен қауiптi жүктердiң шайқалып не үзiлiп кетуi мүмкiн.

Тармақ 4.8.14

4.8.14. Бас киiмiңiздi айналып тұратын тетiктiң маңайында тұрып кимеңiз қолыңызға тағылған сақинамен қанатта немесе кабельде жұмыс iстемеңiз.

Тармақ 4.8.15

4.8.15. Көтерiлiп бара жатқан жүкке еш уақытта отырмаңыз.

Тармақ 4.8.16

4.8.16. Жұмыс орныңыз майдан, майлы жағылыстардан, қоқсықтардан тазартылуы керек.

Тармақ 4.8.17

4.8.17. Оттегi, ацетилен сияқты оталғыш газдарды тиеу кезiнде өте сақ болыңыз.

Тармақ 4.8.18

4.8.18. Жүк тиелетiн ашық люктардың трюмдi айналдыра таяныштары болуы керек. Жүк тиелiп бiткеннен кейiн люктер тығыз жабылуы керек. Қызметшiлер жүк тиелген кезде және крандармен, көтергiштермен жұмыс iстеген кезде өте сақ болулары керек. МЫС АРҚАНДАРДЫҢ (СТРОПАЛАР) АҚАУЛАРЫНЫҢ БЕЛГIЛЕРI Ақаулықтың негiзгi алты белгiсi бар:

Тармақша а

а) Бiр ғана қанаттың қатар жатқан сымдарының он сымы немесе бiр түйiндегi өрiмнiң бес сымы үзiледi.

Тармақша б

б) Сыртқы сымдары тозады немесе алғашқы диаметрiнiң үштен бiрiн тазалау керек болады.

Тармақша в

в) Түйiлiп қалуы, бiр жерлерiнiң ойылып қалуы, кертiлуi немесе басқа ақаулықтар.

Тармақша г

г) Тот басудың немесе жылудан бүлiнудiң әсерi.

Тармақша д

д) Шатынау, тоттану, арқанның бүрiлуi.

Тармақша е

е) Бiтiсiп, тұтасып кетуi (бiр арқандағы өрiмдердiң бiр-бiрiмен шатасып кетуi). СЫМДЫ АРҚАНДАРДАН ТҰРАТЫН АРҚАНДАРМЕН ЖҰМЫС КЕЗIНДЕГI САҚТЫҚТЫҢ БЕС ШАРАСЫ:

Тармақша а

а) Жүк қоятын арқандарды дайындаған кезде түйiншектеп байламаңыз.

Тармақша б

б) Бұрыштардың тым сүйiр жерлерiне жұмсақ төсенiш кеспелтек ағаш пайдаланыңыз.

Тармақша в

в) Жүктi көтергенде де, түсiргенде де солқылдатпай, жайлап қозғалтыңыз.

Тармақша г

г) Жүк көтеретiн арқандардың көтергiштiк күшi мен құрылымы тиiстi жүк салмағына сай келетiн болсын. Анықтама бойынша тексерiңiз.

Тармақша е

е) Көтеретiн жүктiң салмағын бiлiңiз.

Тармақ 4.9

4.9. ДӘНЕКЕРЛЕУ ЖҰМЫСТАРЫ Дәнекерлеу шеберханадан сырт жердегi дәнекерлiк жұмыстар мынадай сақтықты керек етедi.

Тармақ 4.9.1

4.9.1. Жұмысты бастар алдында және аяқталғаннан кейiн кеменiң капитанына мәлiмдеп, дәнекерлеу жұмыстарын жүргiзуге арналған тиiстi рұқсат-наряд жасалуы керек.

Тармақ 4.9.2

4.9.2. Өрт шығу қаупi бар жерлерде жұмыс iстегенде қосымша сақтық шаралары жасалады. Кем дегенде бiр адам өрт сөндiргiштiң немесе өрт шлангiсiнiң қасында тұруы қажет.

Тармақ 4.9.3

4.9.3. Жұмысты бастамас бұрын жұмыс орнын барлап, резина, май, мұнай сияқты тез тұтанғыш заттардың жоқ екенiне көз жеткiзу керек. Дәнекерлеу орны жиналмалы экранмен қоршауланады. Электродтың қалдықтары арнаулы кәрзеңкеге жиналып алынады. Палубаның үстiндегi дәнекерлеу жұмысын оның астындағы тұсы қашан тазаланғанша жүргiзбеңiз, яғни ешқандай жанармай құйылған бактар және басқа тұтанғыш заттар тұрмауы қажет.

Тармақ 4.9.4

4.9.4. Дәнекерлеу жұмысын жүргiзушi адам мұнай құйылған не бензин құйылған ыдыстардың ауызы ыстық металдың ұшқындары түспейтiндей жақсы қорғалғандығына сенiмдi болулары керек.

Тармақ 4.9.5

4.9.5. Сейсмикалық кабельдердi ашу, таптау немесе орау жұмыстары дәнекерлеу жұмыстарымен қатар iстелмейдi.

Тармақ 4.9.6

4.9.6. ЖҚЖ-нi (жұмыс ботинкасы, резина төсенiш, қолғап және қорғайтын көзiлдiрiк).

Тармақ 4.9.7

4.9.7. Жұмыс аяқталғаннан кейiн құрал-саймандарды және заттарды дұрыс сақтап қою керек.

Тармақ 4.9.8

4.9.8. Қауiптi жерлерде ешқашан жалғыз жұмыс iстемеңiз.

Тармақ 4.9.9

4.9.9. Барабанда тұрған кабель жабылмаса, не сәйкес қорғанылмаған болса, кабельдiң үстiнде, маңайында, кабельдiң өзiнде дәнекерлеуге және кесуге, басқа дәнекерлеу жұмыстарын жүргiзуге болмайды.

Тармақ 4.10

4.10. ТАСЫМАЛДАНАТЫН БАСПАЛДАҚ ЖӘНЕ САТЫ АҒАШТАР

Тармақ 4.10.1

4.10.1. Егер сiзге жоғары шығу керек болса, бұрын бақыланған баспалдақты пайдаланыңыз. Көтерiлген не түскен кезде баспалдаққа қарап тұруыңыз керек.

Тармақ 4.10.2

4.10.2. Баспалдақты қойғанда және жоғары көтерiлгенде әрқашан жоғары қараңыз. Бұл жағдайда сiз әрқашан жолда не тұрғанын, не бастарыңызды соғып алатын заттарды көре аласыз.

Тармақ 4.10.3

4.10.3. Электр құрал-жабдықтарымен жұмыс iстегенде, не электр көзiне жақын жерде жұмыс iстегенде электр тоғын өткiзбейтiн баспалдақты пайдалану керек. Көпiр ағаштардың дұрыс жақсы бекiтiлгендiгiн, май жағылмайтындығын, майлы зат және басқа тайғанайтын заттардың болмауын қадағалау керек. Барлық баспалдақтар белгiлеп қоятын стерженьдерi болу керек және пайдаланылмас бұрын орнына бекiтiлген жөн. Еш уақытта баспалдақтың көпiрiне тұруға болмайды. Ұзындығы 3 метрден артық тiк баспалдақты пайдаланғанда, ол артқа қарай не жанына құлап кетпеу үшiн оны жоғарғы жағынан байлап қою керек. Баспалдақты берiк, қатты және тегiс бетке бекiту керек. Егер бет жылтыр болса, онда баспалдақтың төменгi жақ аяғына сырғымайтын материал пайдаланған дұрыс. Шатынап кеткен не майысқан баспалдақты пайдалануға болмайды. 2 метрден артық биiктiкте жұмыс iстеген жағдайда мiндеттi түрде қорғағыш бас киiм (каска) және монтаж белбеуiн кию керек.

Тармақ 4.10.4

4.10.4. Жиналмалы және тiк баспалдақтар қауiпсiз болу үшiн сырғанап кетпейтiн резина төсенiштерi болу керек.

Тармақ 4.10.5

4.10.5. Баспалдақтың табаны оның жоғарғы жағы бекiтiлген тiреуiштен баспалдақтың ұзындығының 1/4-iндей қашықтықта орналасуы керек. Баспалдақпен көтерiлмес бұрын оны орнықтырып қойып алған жөн. Егер қажет болса баспалдақтың табанын тиянақтап қойып, жоғарғы жағын жақсылап бекiту керек.

Тармақ 4.10.6

4.10.6. Баспалдақтарды айқастырып қоймаңдар. Жарылған жердi және басқа ақау жерлердi бояу көрсетпей қояды. Сондықтан ағашты сақтау үшiн жоғарғы сапалы лакты не зығыр майы мен скипидарды пайдаланған жөн.

Тармақ 4.10.7

4.10.7. Жеңiл басқыштарды түзу баспалдақ ретiнде пайдалануға болмайды.

Тармақ 4.10.8

4.10.8. Сiз баспалдақта тұрғанда бiр заттарға еңкейiп қол созбаңыздар: баспалдақ тайып кетуi не сiз тепе-теңдiгiңiздi сақтай алмай қалуыңыз мүмкiн. Баспалдақтан түсiп, оны қажет жерге қарай ауыстырып қойыңыз.

Тармақ 4.10.9

4.10.9. Баспалдақты пайдаланар алдында тексерiп алыңыз. А формасы түрiндегi баспалдақ пайдаланар алдында тiркелуi керек.

Тармақ 4.10.10

4.10.10. Егер сiз ағаш сатыны пайдалансаңыз, оның көлденең тақтайшаларының және басқа бөлiктерiнiң түйiнi мен тесiктерi жоқ екендiгiне көз жеткiзiңiз.

Тармақ 4.10.11

4.10.11. Саты аспап болып табылады, сондықтан оның қандай жүктi көтере алатындығына көз жеткiзiңдер.

Тармақ 4.10.12

4.10.12. Сатыны қоятын еден не табан берiк, орнықты және тегiс болу керек.

Тармақ 4.10.13

4.10.13. Саты жасауды тәжiрибелi маманнан үйренiңiз.

Тармақ 4.10.14

4.10.14. Басқыш не саты бастан жоғары тұрған электрлiк және радиотрансляциялық сымға тимеуi керек.

Тармақ 4.10.15

4.10.15. Саты тақтайшаларын жиналма басқыштың көпiрлерiн төсенiш ретiнде сүйеуге болмайды.

Тармақ 4.10.16

4.10.16. Басқышпен төмен жоғары шыққанда екi қолмен ұстап алу керек. Құрал-жабдықтарға арналған белбеулердi не құрал-саймандарды және ұсақ-түйек керек заттарды алып жүретiн сөмкенi пайдаланыңыз. Егер биялай кисеңiз, оның размерi өзiңiзге дәл болуы керек. Сiздiң биялайыңыз не қолыңыз су не тайғақ болғанда басқышты ерекше байқап пайдаланыңыз.

Тармақ 4.10.17

4.10.17. Тепе-теңдiктен айырылып қалу не құлай қаупi болса, басқышта тұрып жұмыс iстеуге болмайды. Қажет болғанда монтаж белдiгiн киген жөн (2 метрден артық биiктiкте).

Тармақ 4.11

4.11. ТОТ БАСҚАНДЫ КЕТIРУ ЖӘНЕ БОЯУ

Тармақ 4.11.1

4.11.1. Машина құрал жабдықтарының айналасын бояғанда энергиямен жабдықтайтын машина ағытылған, машина құрал жабдықтары жылжи алмайтындай не өз бетiмен қозғалмайтындай орналасуын тексеру қажет. Сәйкес ескертулер жазылған кесте болғаны жөн.

Тармақ 4.11.2

4.11.2. Бояуда жүрек айнытатын не адам денесiн тiтiркендiретiн қоспалар болады, ал ерiткiштердiң буы тез жарылатын не жүрек айнытатын болуы мүмкiн. Егер бояу ыдысына пайдалану нұсқауы жазылмаса, онда сатып алған жерден пайдаланғанда қандай да бiр қаупi жоқ па, пайдаланғанда ерекше бiр әдеттi қолдану қажет пе дегендердi сұрау керек.

Тармақ 4.11.3

4.11.3. Тот басқанды қышқылдар арқылы кетiру керек, сондықтан қышқылды терiге тигiзуге болмайды. Шашырағаны көзге тимеу үшiн қорғағыш көзiлдiрiк кию керек.

Тармақ 4.11.4

4.11.4. Егер жоғарғы жақты не арқандардың маңдайын бояу керек болса, онда тот басқанды кетiргiштiң шашырандысын арқанға және монтаж белдiгiне тигiзбей, байқау керек. Жұмыс бөлмесiндегi барлық радиохабарлағыштардың сынбауын қадағалап, жауып қою керек.

Тармақ 4.11.5

4.11.5. Iшкi және жабық кеңiстiктiң бояп жатқан кезде және ол кеткенге дейiн жақсы вентиляциясы болу керек.

Тармақ 4.11.6

4.11.6. Бояп жатқан уақытта және ол толығымен кепкенге дейiн iшкi бөлмелерде темекi шегуге және ашық отты пайдалануға болмайды. Кейбiр булар, тiптi төмен қоспалар да, темекiнiң түтiнiмен қосылып, дем алғанда зиянды затқа айналуы мүмкiн.

Тарау v. Ү. СЕЙСМИКАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАР

Ү. СЕЙСМИКАЛЫҚ ОПЕРАЦИЯЛАР

Тармақ 5.1

5.1. ПНЕВМАПУШКАЛАР ЖӘНЕ КОМПРЕССОРЛАР Жоғарғы қысымнан болатын қауiп. Пневмопушкалар - қысылған ауаны тез суға жiберетiн қондырғы. Ол жарылудың әсерлiлiгiн арттырады. Геофизикалық зерттеулердi жеткiлiктi энергиямен қамтамасыз ету үшiн өте жоғары қысым беруге қабілетi бар қуатты компрессорлар қажет. Көпшiлiк пневмопушкалар жүйелерiнде қолданылатын кәдiмгi жұмыс қысымы автомобиль шиналарының қысымынан 70 есе көп болады. Осындай қысыммен шыққан кез келген ауа ерекше қауiптi болады және дененi бүлдiрiп, терi арқылы адамның қанына шаң, ауа, тiптi май бөлшектерiн түсiредi. Жоғарғы ауа қысымына байланысты қауiптi азайту үшiн мына ережелердi сақтау керек:

Тармақ 5.1.1

5.1.1. Қолдарыңызды еш уақытта ауа ағынына және кез келген қысымда тұрған шығу тесiктерiне қоймаңыздар. Қан жүретiн тамырларға ауаның кiруi өлiммен аяқталуы мүмкiн.

Тармақ 5.1.2

5.1.2. Пневмопушкалармен, басқаратын құрал-жабдықтармен және ауа компрессорларымен тек маманданған рұқсаты бар адамдар ғана жұмыс iстеуi керек. Басқа барлық қызметкерлер құрал-жабдықтардан, жинақтау сымдарынан, бұзғанда және қайта жинағандағы оқтан не пневмопушкалармен жұмыс iстегенде, олардан аулақ тұруы керек.

Тармақ 5.1.3

5.1.3. Ауа шыққанда қауiптi болатын жерде жұмыс iстейтiн барлық жұмыскерлер жүйе жұмыс iстеп тұрғанда, көздерiн және құлақтарын қорғайтын құрал алып жүрулерi керек.

Тармақ 5.1.4

5.1.4. Жоғары қысымды жүргiзу және тексеру үшiн пайдаланылатын резервуарлар, құбырлар, тiзбектер және құрал-жабдықтар арнайы жасалған құрал-жабдықтар болып есептеледi, сондықтан оларға ерекше көңiл бөлiнуi керек. Жоғары қысымда тұрғанда жоғары қысым жүйесiн пайдалануға, болттарды не құрал-жабдықтарды босатуға не қысуға, балғамен қандай да бiр бөлшегiн ұруға болмайды. (Құжаттың 5.1.5. тармақшасының болмағандығынан, орысша мәтінді ұсынамыз)

Тармақ 5.1.5

5.1.5. Резервуары, трубы, линии и оборудование, используемые для проведения и контроля такого высокого давления, являются специализированным оборудованием, которому следует уделять особое внимание. Никогда не используйте, не закрепляйте или не ослабляйте болты или оборудование, не ударяйте молотком по какой-либо части системы высокого давления, когда она находится под давлением.

Тармақ 5.1.6

5.1.6. Қысымды реттеп тұратын клапандар (ысырмалар) және басқа қорғағыш құралдарды алып тастауға не ауыстыруға болмайды. Тек жетiк мамандар ғана жөндеу не ауыстыру жұмысын жүргiзе алады.

Тармақ 5.1.7

5.1.7. Шығару клапанының алдында және артында тұрған блоктың кез келген клапандары ашық қалпында тұруы керек.

Тармақ 5.1.8

5.1.8. Клапандарды ашқанда ең алдымен толық ашық клапанды қойып, одан кейiн штурвалды жарты айналым артқа жылжытып аздап жабу керек.

Тармақ 5.1.9

5.1.9. Стандарт емес қосымша бөлшектердi пайдалану қауiптi болуы мүмкiн. ЖАРЫЛУ ҚАУПI Сығылған ауаның тағы бiр қауiптi жағдайы, ол жарылып кетуi мүмкiн. Сығылған ауа жанатын сұйықпен құбырда не жүйенiң басқа бөлiгiнде реакцияға түскенде жарылыс болуы мүмкiн. Жарылу басқа жағдайда да болуы мүмкiн: тосыннан қысқанда жабық көлемде температура жоғарлап кетедi (компрессорлық инцинировандық жану) не ауа краны майы бар монометрге ашылған кезде. Тiптi құбыр жүйесiндегi майлағыш не гидравликалық майдың жұқа қабаты да жарылыс тудыра алады. Жалын пайда болған кезде толқын ұрғанда құбырлар жарылып кетуi мүмкiн. Жарылу қаупiн азайту үшiн мына ережелердi орындау керек:

Тармақша а

а) Тездетiп барлық клапандарды ашыңдар.

Тармақша б

б) Май және басқа жанғыш заттардың барлық ауа тiзбегiне және сығылған ауа тiзбегiне түспеуiн қадағалау керек.

Тармақша в

в) Еш уақытта сутектi көмiр майын пайдаланған не майлаған пневматикалық құрал-жабдық құрастыруға болмайды. Шөп не синтетикалық (компрессорларға пайдаланатын) майларды не силеконды майлағышты пайдаланған жөн.

Тармақша г

г) Жоғарғы температураның әсерiнен май тұтанып кетуден сақтану үшiн, сығылған газ суытылғаннан кейiн температуралық режимге сәйкес келуiн қадағалау керек.

Тармақша д

д) Мына себептерден тұтанудан сақ болыңыздар: электростатикалық разряд, насоста май қабыршағының сығылуы, сыртқы соққы және сыртқы өрт.

Тармақша е

е) Палубада жөндеу жұмыстары сақтықпен жүргiзiлуi керек. Ашық жалын не басқа жылу көздерiн ауа торабы мен электр кабельдерiнен белгiлi бiр аралықта ұстаңыздар. Ауа райы өте суық болғанда жөндеу жұмыстарын уақытша жабық жерде жүргiзiңдер электр дәнекерлегiштер мен шамдар кеме палубасын жерлестiрiлген болу керек. Жөндеушi жұмыскерлердiң тағайындалуына және жарақаттанған жерлерiне құрал-жабдықтарды пайдаланыңыздар. (Металл заттар да кедiр-бұдыр қабыршақтар да адам денесiн жарақаттандырады, сондықтан оны тегiстеп өңдеу керек, не сол затты ауыстыру керек).

Тармақша ж

ж) Түтiктер мен шлангылар белгiлi бiр аралықтан кейiн, ұзына бойына, қорғалып отырылуы керек, себебi, егер сынып кетсе ұштарын бiрiктiруге болмайды.

Тармақ 5.2

5.2. ПНЕВМАПУШКАМЕН ЖҰМЫС Пневмапушка - ұқыпты түрде жұмыс iстеудi және техникалық қызмет көрсетуде қажет ететiн және қызметкерлерге өте үлкен қауiп тудыратын жүйенiң бөлiгi. Ауа пушкаларымен жұмыс iстейтiн бригада приборларды басқара бiлулерi керек. Олар құралдарды қосу, ажырату, жұмысқа қосу, палубадағы қысымды тiкелей жақындамай бақылау жұмыстарын орындай алулары қажет. Сақтандырудың мынадай шаралары қолданылуы керек:

Тармақ 5.2.1

5.2.1. Егер адам пушканы жинаған және бұзған кезде суда болса, онда жiбi бар сақтандыру белдiгiн кию ұсынылады. Мiндеттi түрде қорғағыш жилетiн киюi керек.

Тармақ 5.2.2

5.2.2. Пневмапушканы жинағанда, бұзғанда және онымен жұмыс iстегенде қызметшiлер сақтану каскаларын, сақтану ботинкасы және көздерi мен құлақтарын қорғайтын құралдарын алып жүруi керек.

Тармақ 5.2.3

5.2.3. Пневмапушкамен жұмыс iстегенде жоғарғы қысымды газға арналған шлангы, электр тiзбегi және сүйрейтiн кабель (буксировочный кабель) пайдаланылады. Ешкiмнiң ауа және электроэнергия берiлетiн тiзбекке шалынып не сүрiнiп қалмауын мұқият қарауы керек. Жоғары қысымды шлангыны және электрокабельдерiн абайлап ұстаңыз, себебi тозған жерiнде не олардың сыртқы қабатында ток өткiзбейтiн қабат керек емес кернеу болуы мүмкiн.

Тармақ 5.2.4

5.2.4. Пушкадағы қысымды ылғи да бортқа әкелмес бұрын шығарып жiберу керек.

Тармақ 5.2.5

5.2.5. Пушка палубада тұрғанда кез келген уақытта жүйеге қысым кiргiзген сайын белгi берiлетiн шам шағылады.

Тармақ 5.2.6

5.2.6. Жүйеге қысымды кездейсоқ қалпына келтiруден қорғану үшiн басқару пунктiндегi кiретiн есiктi жауып, пломба салып тастау керек.

Тармақ 5.2.7

5.2.7. Пушкаға жақындамай тұрып, қысымның дұрыс еместiгiне көзiңiздi жеткiзiңiз.

Тармақ 5.2.8

5.2.8. Қысымда тұрған жай ауа өте қауiптi болуы мүмкiн. Мүмкiн болғанынша пневмопушканы қосуды тексеруден аулақ болыңыз. Егер осындай сынақ қажет болса, онда айнала (кеңiстiк) қауiптi емес жерге дейiн тазартылған және қорғау шаралары қолданылған жағдайда ғана жүргiзу керек. Адамның қысымын шығарып сынақ жүргiзгенде, қысым 30 атм. аспауы және барлығы ЖҚЖ-мен жабдықталуы, пушкада 8 метрден кем емес аралықта болуы қажет. Сынақ кезiнде еш уақытта пушканы ұстамаңыздар.

Тармақ 5.2.9

5.2.9. Кез келген жоғары қысымды ауадан болған инъекциялық жарақат, қаншама жеңiл болса да, оған мән берiп қарау керек.

Тармақ 5.2.10

5.2.10. Байқаусызда жоғарғы қысымды ауамен зақымдалып қалған жағдайда, адам терiсi мөлдiреп қалса, не сол жердiң түсi өзгерсе, онда сол адам жарақаттанды деп есептеп, мынадай мiндеттердi орындау керек:

Тармақша а

а) Жарақаттанған адамды, тез арада, кез келген көлiкпен, ең жақын медициналық мекемеге жеткiзуге барлық жағдайды жасау керек.

Тармақша б

б) Дәрiгерлiк көмек, жарақаттанғаннан кейiн 8 сағаттан аспай, көрсетiлуi керек.

Тармақша в

в) Жарақаттанған адамға мынадай көмек көрсетуге болады: дененiң жарақаттанған бөлiгiн жүрек тұсынан жоғары көтерiп қою керек, сонда терiнiң мөлдiреуi азаяды және қысып тұратын таңғышты (жгут) жарақаттанған жермен жүректiң арасынан таңу керек.

Тармақ 5.3

5.3. СУ ПУШКАЛАРЫМЕН ЖҰМЫС IСТЕУ Су пушкаларында пневмапушкаларда сияқты потенциалды қауiптер болады, сондықтан соған ұқсас сақтану шараларын қолдану керек, атап айтқанда:

Тармақ 5.3.1

5.3.1. Пушкаға толық қысымды тек ол суда тұрған жағдайда ғана пайдалану керек. Пушка палубада тұрғанда, еш уақытта, толық гидравликалық қысымды пушкаға пайдалануға болмайды. Гидравликалық құралдар дайын болып, суға түсiрiлгенге дейiн, қоршаулы тұруы керек.

Тармақ 5.3.2

5.3.2. Газ аккумуляторлар азотпен зарядталуы керек.

Тармақ 5.4

5.4. ОТТЕГI ЖӘНЕ ПРОПАН - ГАЗДЫ ЖАРЫЛҒЫШТАРМЕН ЖҰМЫС Барлық газды цилиндрларда ағылшын тiлiнде, қазақ және орыс тiлдерiнде жазулар болуы керек. Тек түстi кодтарға ғана сенiп қалуға болмайды. Оттегi мен басқа газдардың, пропан, бутан және т.б. қоспасы қашанда қауiптi болады, сондықтан оларды ауыстыра алатын (альтернатив) сейсмикалық көздердi iздеу керек. Пропан газының шығып тұрғанын оның жағымсыз иiсiнен бiлуге болады, ал оттегiнiң иiсi жоқ, сондықтан оның шығып жатқанын бiрден бiлуге болмайды. Газбен жарылатын жүйемен тек маманданған қызметшiлер ғана жұмыс iстеуi керек. Басқа қалған қызметшiлер әсер ететiн аймақтан әрi болулары керек және онымен бiрге:

Тармақ 5.4.1

5.4.1. Жарылған газ аймақта темекi шегуге қатаң тыйым салыну керек. Палубаның маңайына, көрiнетiн орындарға сақтық белгiлерiн қойып қою керек: темекi тартуға болмайтын, ашық шам не жалынды пайдалануға болмайтындығы ескертiледi.

Тармақ 5.4.2

5.4.2. Жұмыс орындарыңызды от алғыш заттардан сақтаңыздар, оның iшiнде май, майлайтын (смазка), бояу, шүберек, ағаштар және т.б. жатады. Оттегi көп атмосферада мұндай заттар тез от алып, тiптi жарылып кетуi де мүмкiн. Оттегi көп жерде жұмыс iстегенде, ол үстегi киiмдерге сiңiп қалуы мүмкiн, сондықтан киiмдердi шешiп және кез келген от көзiнен не жалыннан аулақ жерге кем дегенде бiр сағат iлiп қойып желдету керек.

Тармақ 5.4.3

5.4.3. Газ балондарының не контейнерлердiң қасында дәнекерлеуге не пiсiру жұмыстарын жүргiзуге болмайды. Дәнекерлеу жұмыстарын жүргiзгенде өрт шлангылары не өрт сөндiргiштер дайын тұрулары қажет.

Тармақ 5.4.4

5.4.4. Өрт шлангыларын өздерiңе қарай тартып, оларды оттегi, пропан, бутан газдарын, жанармайларды, от алғыш заттарды, тотығатын агенттердi және т.б. тиегенде дайын ұстап тұру керек. Газ шыққанын сезсеңiз, палубаға көп және контейнер клапандарына көп мөлшерде су құйыңыз.

Тармақ 5.4.5

5.4.5. Ашық палубаға сақталған оттегi толтырылған баллондарды мыналардан сақтаңыздар: жаңбырдан және теңiз суынан, өйткенi тот басып не мұз және қар жиналып қалуы мүмкiн, тiк күн көзiнiң түсуiнен. Барлық газ баллондары арнайы металдан жасалған бөлмешелерде сақтанып, оған құлып салынып қояды.

Тармақ 5.4.6

5.4.6. Басқа бос не пайдаланылмаған баллондардың крандары жабық күйiнде болсын және ол крандар қорғағыш жапқыштармен жабылған болуы керек.

Тармақ 5.4.7

5.4.7. Баллондарды бiр жерден екiншi жерге ауыстырғанда механикалық әсер не соққыға кездесулерi керек, өйткенi ондай жерлер оларды бүлдiруi мүмкiн. Баллондарды лақтыруға не бiр-бiрiне тигiзiп қоюға болмайды.

Тармақ 5.4.8

5.4.8. Газ баллондар газды сақтаудан басқа мақсаттарға пайдалануға болмайды. Бос баллондарда газдың қалдығы қалуы мүмкiн, ол потенциал қауiптi болады.

Тармақ 5.4.9

5.4.9. Егер баллонды кранға не көтергiш машинаның жебесiне тiркесе, онда оларды аспанға не жүк көтеретiн қондырғыға орналастырған жөн. Көтерген кездегi оқыс жұлқылаудан сақ болу керек.

Тармақ 5.4.10

5.4.10. Баллондардың орнын ауыстыруға қол арбаларын пайдаланғанда, баллондарды тiк орналастырған жөн. Оларды арбамен горизонталь жағдайда тасуға болмайды. Баллондарды бiр жерден екiншi жерге сүйреп апаруға болмайды.

Тармақ 5.4.11

5.4.11. Баллондарды орындарынан ауыстырмас бұрын, әр уақытта клапандарын жауып қойыңыздар. Орнын ауыстыратын баллондардағы қысымды реттегiштi алып қойып, клапанды қорғайтын жапқышты бекiтiп қою керек.

Тармақ 5.4.12

5.4.12. Клапанды қорғайтын жапқышпен бiрге көлденең жатқан баллонды тiк қоймас бұрын клапанның жапқышы дәл орнында тұрғанына және тығыз жабылғандығына көздерiңiздi жеткiзiңiздер. Одан кейiн ғана баллонды тiк көтерiңiздер. Еш уақытта баллонды көтеру үшiн клапан жапқышынан ұстамаңыздар.

Тармақ 5.4.13

5.4.13. Оттегi толтырылған баллонды қосып және пайдаланбастан бұрын, алдын ала, майдың жоқ екендiгiн және сiздiң қолыңыздың не биялайыңыздың, баллон клапанының, реттегiштiң, монометрлердiң және басқа керектi жабдықтардың майланбағандығына көз жеткiзiп алыңыздар.

Тармақ 5.4.14

5.4.14. Клапанды қорғайтын жапқышты алғаннан кейiн, клапанның ластанбағанына көз жеткiзiңiз. Егер қажет болса, оны ластанған заттан тазартыңыз. Клапанның газ шығатын тесiгiн өзiңiзден, жақын тұрған адамдардан не от алғыш көздерден (источники) айналдырып қойыңыз.

Тармақ 5.4.15

5.4.15. Вентильдi бекiткеннен кейiн одан созған қолыңыздың ұзындығындай қырындап тұрыңыз. Себебi сiзге монометрдiң циферблаты көрiнiп тұратындай болуы керек. Одан кейiн винтильде қысым тез көтерiлiп кетпеу үшiн баллонның клапанын аздап ашыңыз.

Тармақ 5.4.16

5.4.16. Қолмен ұстайтын доңғалақшалары бар клапандарға гайка кiлттерiн пайдалануға болмайды. Клапанды ашқанда немесе жапқанда, еш уақытта оның доңғалақшаларына балғамен ұруға болмайды, және осы жұмыс үшiн қолдан жасаған құрал-саймандарды қолдануға болмайды.

Тармақ 5.4.17

5.4.17. Клапан жапқыштарды және баллондарды пайдаланғанда оның резьбаларын сымнан жасалған щеткамен, оларды пайдаланып болғаннан кейiн және жапқышты ауыстырар алдында, тазалау керек.

Тармақ 5.4.18

5.4.18. Оттегi контейнерiн пайдаланғаннан кейiн, клапанды жауып қою керек, себебi клапан не контейнердiң iшкi жағы кiрлеп қалуы мүмкiн. Пропан, және бутан толтырылған баллондарды қолдану және сақтау ережелерi оттегi толтырылған баллондармен бiрдей. Пропан және Бутан ауадан ауыр газдар, сондықтан олар жабық жерлердiң төменгi қабатына жиналады. Осыған сәйкес есте ұстау керек:

Тармақша а

а) Пропан және Бутан ауадан ауыр газ және ауамен не таза оттегiмен қосылған қопарылатын қоспа пайда болады;

Тармақша б

б) Пропан және Бутан негiзiнде сұйық күйiнде цистерналарда сақталады; сондықтан цистерналарды қатты қызып кетуге душар етпеңiз, себебi сұйық қызғаннан кейiн газ күйiне айналып және оның қысымы жарылуға дейiн көтерiлiп кетуi мүмкiн; электр қыздырғыштарын, дәнекерлейтiн лампаны пайдаланбаңыз. Бұлардың әсерiнен сұйық тез буға айналады. Газды генерировалау үшiн цистернаның сыртынан жылы суды пайдалану керек, суық күндерi ол жылытуға көмектеседi;

Тармақша в

в) Пропан және Бутанды оттегiнен жеке сақтау керек. Негiзiнде бұл газдарды ашық палубаның ең биiк жерiнiң үстiнде сақтайды, ал оттегi бар цилиндрлердi палубаның төмен орналасқан бөлiгiнде сақтайды;

Тармақша г

г) Пропан мен Бутанды еш уақытта шектенген кеңестiкте сақтауға болмайды. Уытты жерiнен басқа, от алғыш газдардың жинақталуы қауiптi;

Тармақша д

д) Газға арналған баллондарды ауыстырғанда не тазалағанда арнайы арналған киiмдердi кию керек.

Тармақ 5.5

5.5. СЕЙСМИКАЛЫҚ КАБЕЛЬДЕРДI ОРАУ ЖӘНЕ ҚАЙТА ТАРАТУ Сейсмикалық кемелерде қолданылатын сейсмикалық кабельдердiң номенклатурасы мен ұзындығы үнемi өзгерiп отырады. Кеменiң әрбiр командасы өздерiнiң iс-әрекеттерiне сәйкес жұмыстың ең қауiпсiз әдiсiн табулары керек. Бұл жағдайлар жазылып қойылады және үнемi қайта қаралып отырады. Жоспар жасағанда және қауiпсiз әрекеттерiне баға берiлгенде мына талаптарды тиiстi нұсқаулық ретiнде пайдалануға болады.

Тармақ 5.5.1

5.5.1. Буксирлiк жүйелердi орау және қайта тарқатар алдында осы жұмысқа қатынасушы адамдардың бәрi әрекеттерiнiң бағдарын жақсы бiлулерi керек. Буксирлiк жүйенi iске қосар алдында қай жүйенiң қосылғандығы туралы кемедегi кезекшi офицерге мәлiмдеу қажет. Орау және қайта тарату кезiнде кеменiң және геофизикалық командамен тығыз байланыс әрекетi болу керек.

Тармақ 5.5.2

5.5.2. Судағы немесе геофизикалық кез келген жұмыстарды жасамас бұрын алдағы ауа райының жағдайын, судың тереңдiгiн, кеменiң бағытын бiлу керек.

Тармақ 5.5.3

5.5.3. Кезектi (вахталық) офицер кеменiң кеңiстiктегi қозғалысын бақылап отырады, оның бағытындағы және орын ауыстыруындағы өзгерiстiң бәрiн палубаның артқы бөлiгiндегi қызметшiлерге хабарлайды.

Тармақ 5.5.4

5.5.4. Жұмысқа кiрiсер алдында төмен түсiру жүйелерiнiң барлық жабдықтарын: барабандарды, тежегiштердi, гидравликалық жүйелердi, арт жағындағы белгi беру оттарын, батареяларды, сейсмоқабылдағыштардың, т.б. тексерiп, олардың жай-күйiмен танысады. Кейбiр сейсмикалық кемелерде жоғары топтың қаупi болады. Егер осындай жағдайда iстейтiн болсаңыз, жұмыс басшысының барлық нұсқауларын орындаңыз.

Тармақ 5.5.5

5.5.5. Көпiрше мен палубаның артқы жағындағы коммуникация жүйелерiнiң және көрiну аппаратураларының қызметiн тексеру керек. Доктағы қызметшiлер мен рульдегi қызметшiлердiң тиiстi байланыстары болғанша, жұмысты бастауға болмайды.

Тармақ 5.5.6

5.5.6. Құтқару белдiктерi мен якорлық жүйелер кеменiң артқы жағында (қорлау) сақталады. Жағдайдың қажетiне орай немесе жауапты адамның нұсқауы бойынша құтқару белдiктерi киiлiп тұрылады.

Тармақ 5.5.7

5.5.7. Әркiм өзiне арналған арнаулы киiмдерiн киюге тиiс, олардың iшiнде қорғау жилетi, таймайтын бәтеңке, ауа райының дымқыл кезiнде киетiн жамылғы, қолғаптар немесе қажет болатын басқа да ЖҚЖ-лар да кiредi.

Тармақ 5.5.8

5.5.8. Шығыршықтардың барабандары айналып тұрған кезде олардың қасында жұмыс iстеуге болмайды. Шығыршықтардың барабандары маңайына келiп-кететiн жолдар қорғанмен бөлiнуi керек.

Тармақ 5.5.9

5.5.9. Кабельдiң барабандарында өте тәжiрибелi адам мұқият басқарумен жұмыс iстейдi.

Тармақ 5.5.10

5.5.10. Көтергiштердi, балкаларды, крандарды қолданып құйрықты қалқымаларды көтеру үшiн көтеру жүйесi жүктiң салмағына қоса соғылған кезде қосылатын салмақты да есепке алу керек. Құйрықты қалқымалар теңселгенде, тынышсыз теңiздегi толқынның әсерi сондай күштердi тудырады.

Тармақ 5.5.11

5.5.11. Құйрықты қалқымаларды жұмысқа қосар алдында ол туралы кезектi офицерге қолма-қол хабарлау қажет.

Тармақ 5.5.12

5.5.12. Жұмысқа қосу кезiнде құйрықты қалқымалар мен кеменiң артқы жағының екi аралығында ешкiмнiң тұруына рұқсат етiлмейдi.

Тармақ 5.5.13

5.5.13. Құйрықты қалқымаларды жұмысқа қосқанда қызметшi палубадағы қанаттың шұңғылынан ары тұруы керек. Ешкiм еш уақытта тростың үйшiгiнде тұруына рұқсат етiлмейдi.

Тармақ 5.5.14

5.5.14. Тереңдiктi бақылау үшiн немесе сондай саймандарды пайдалану кезiнде кабельдiң бекiтiлгеннен кейiнгi жағдайына сақ болу керек.

Тармақ 5.5.15

5.5.15. Сейсмикалық өрiмi бар барабан өрiм толық түскеннен кейiн ғана бекiтiлуi керек. Бұл болт арқылы немесе шынжыр арқылы бекiтiледi. Егер үнемi бақылаудан өтпесе, барабанның тежегiштерi ұстамай қалады.

Тармақ 5.5.16

5.5.16. Сейсмикалық кемелердi түсiрген кезде мүмкiндiгi бар жерде оны қорғап тұратын қоршау шынжырлар немесе таяныш қанаттар орнатылады. СЕЙСМИКАЛЫҚ КАБЕЛЬДЕРДI ОРАУ

Тармақ 5.5.17

5.5.17. Кабельдердi орауынан тарқату кезiндегi сияқты оларды қайта орағанда да, ауа райын, судың тереңдiгiн, кеменiң бағытын еске алып отыру керек.

Тармақ 5.5.18

5.5.18. Шығыр, барабан және коммуникация жүйелерi жұмыс бастамас бұрын тексерiледi.

Тармақ 5.5.19

5.5.19. Көтерiлiп алынатын заттың түрi, оны орындауға қанша уақыт кететiндiгi күзетшi офицерге хабарланады. Барлық қозғалысты капитан басқарады және кездейсоқ оқиғаларға дайын әрi сақ болуы керек.

Тармақ 5.5.20

5.5.20. Құйрықты қалқымаларды немесе кеңейткiш жүйелердi көтерген кезде жұмысқа қосылмаған басқа адамдар қорғанышы бар аулақ жерде тұрады. Тоқ жүретiн каттар мен кабельдер қашанда қауiптi.

Тармақ 5.5.21

5.5.21. Барлық құрал-жабдықтар борт үстiнде болғанда, құралдар мен саймандар ретiмен жиналуы жөн.

Тармақ 5.5.22

5.5.22. Жұмыс аяқталғаннан кейiн құйрықты қалқымалар мен сейсмокостарды дұрыстап жинап қояды.

Тармақ 5.5.23

5.5.23. Барлық тұтқалар, шынжырлар, сақтандырғыш жүйелер құрал-жабдықтар жұмысқа қосылғаннан кейiн жиналып алынады.

Тармақ 5.5.24

5.5.24. Сейсмикалық кабельдердегi кез келген тұтанғыш сұйықтықтар кабель көтерiлiп алынғаннан кейiн тазалануы қажет.

Тармақ 5.5.25

5.5.25. Кабельмен жұмыс iстеген кезде палубаның артқы жағында темекi тартуға болмайды.

Тармақ 5.5.26

5.5.26. Жауапты адам күзетшi офицерге артқы палубаның таза екендiгi және буксирлiк жүйенiң бекiтiлгендiгi туралы хабарлап тұрады.

Тармақ 5.6

5.6. КАБЕЛЬДIҢ МАЙЫ Кабельдiң майы өте тұтанғыш, сондықтан:

Тармақ 5.6.1

5.6.1. Кабельдiң майлайтын май құйылған ыдыстың сыртына "оттан қауiптi" деп анық жазылған белгi жасалынады.

Тармақ 5.6.2

5.6.2. Кабель оралған барабандардың қасында және кабельмен жұмыс iстейтiн орында темекi тартуға немесе от жағуға болмайды.

Тармақ 5.6.3

5.6.3. Сейсмикалық кабельдердi орағаннан немесе қайта тарқатқаннан кейiн және сейсмикалық кабельмен кез келген жұмыстан кейiн палубаны мұқият жуыңыз.

Тармақ 5.6.4

5.6.4. Кабельдiк майлар тамған терiңiздi, киiмiңiздi суды мол етiп қолма-қол жуыңыз, өйткенi ол тез кебедi де, күйдiрiп жiбередi.

Тармақ 5.7

5.7. КЕМЕ ЖҮРУ СТАНЦИЯЛАРЫНДАҒЫ ЖҰМЫСТАР Мұнаралар орнатуды қажет ететiн негiзгi кеме жүру станциялары мынадай жабдықтармен қамтамасыз етiлуi қажет:

Тармақ 5.7.1

5.7.1. ӘРКIМГЕ МIНДЕТТI ЖАБДЫҚТАР:

Тармақша а

а) Сақтандыру бәтеңкелерi - үстiңгi жағы мықты жүк түсуден сақтанатын шұлығы бар, тайғанамайтын, орнықты, химиялық қоспалар мен ыстыққа шыдамды табаны бар жұмыс бәтеңкелерi.

Тармақша б

б) Екiншi аяқ киiм - спорттық сыпатты бәтеңкелер, табанның кескiнiне келетiн жұмсақ, иiлгiш табаны бар, мұнараға өрмелеуге қолайлы. Мұнараларға өрмелеуден мүмкiндiгiнше аулақ болған жөн.

Тармақша в

в) Тиiстi талапқа сай келетiн қатты телпектер. Оны мұнараны құрау кезiнде, немесе мұнаралардың түбiнде тұрып жұмыс iстегенде киедi.

Тармақша г

г) Химиялық қоспалармен, бояушылықпен, мұнараларды жуу, бөлiктерiн қосу кезiнде бетке киетiн тиiстi талапқа сай киiмдер.

Тармақша д

д) Әркiмнiң жеке киетiн суға батырмайтын, су бетiнде ұстап тұратын киiмдерi, қайық үстiнде жұмыс iстегенде киетiн жұмыс жилеттер.

Тармақ 5.7.2

5.7.2. Мұнараларды тұрғызған кездегi сақтандыру жабдықтары:

Тармақша а

а) Сақтандыру арқандары бар монтаждау белдiктерi - алдында, артында бекiткiштерi бар, өрмелеуге толық екi жабдық. Бұл белдiк оқыс құлап кетуден сақтайды.

Тармақша б

б) Өрмелеуге арналған арқан, қауiптен сақтау арқандарын басқа мақсатқа пайдаланбайды. Олардың ұзындығы мұнараның биiктiгiнен екi есе артық, оның үстiне, төтенше жағдайда пайдаланатын қосымша ұзындық.

Тармақша в

в) металдан жасалған көтергiш құралдар-сегiздiк сияқты түсiргiш карабиндердiң шу комплектiсi және он бес түрлi басқалар. Олар мұнараларда iстейтiн адамдарды көтерiп, түсiретiн сым арқандарды iлуге және бекiтуге пайдаланылады.

Тармақша г

г) Сақтандыру линиясы - тиiстi талапқа сай келетiн әрқайсысының ұзындығы 1 м. екi тросы және жұмыс кезiнде мұнараға өз алдына жеке бекiтiлген карабинi бар.

Тармақ 5.7.3

5.7.3. Станциялардағы қорғаныш жабдықтары

Тармақша а

а) Алғашқы дәрiгерлiк көмек көрсету жабдықтары: әрбiр жабдық станцияны пайдалану және орналастыру уақытында қанша адам болса, соған байланысты қамдалады.

Тармақша б

б) өрттiң кез келген түрiне сай келетiн СО түрiндегi екi өрт сөндiргiш электронды жабдықтары және пешi бар болып келедi, олар генератордың стендiсi мен бас стендiге арналған.

Тармақша в

в) Өрт жанғыштар (киiз) - олардың екеуi өрт сөндiргiш орнатылған жерге орналастырады.

Тармақша г

г) Өрт сөндiргiш шелектер - олардың екеуi жерде өрт болатындай жағдай бола қалса деп генератордың жанына қойылады.

Тармақша д

д) Алдын ала ескерту таспасы - хауiптi анықтайтын ролик яғни жанар май қоймасы, мұнарадағы сым арқанның тұтқасы, газды баллондар т.б.

Тармақша е

е) "Дулығамен жұмыс iстелсiн" және "шылым шегуге болмайды" деген ескертпе белгiлерi көрнектi жерлерге орналастырылуға тиiстi. Олар ағылшын, қазақ және орыс тiлдерiнде жазылуға тиiс.

Тарау vi. VI. ҚАУIПТI МАТЕРИАЛДАР

VI. ҚАУIПТI МАТЕРИАЛДАР

Тармақ 6.1

6.1. ЖАРЫЛҒЫШ ЗАТТАР

Тармақ 6.1.1

6.1.1. ЖАЛПЫ ЖАҒДАЙЛАР Теңiзде жер сiлкiнiстiк барлауға байланысты жарылыс жұмыстарын жүргiзген кезде "жарылыс жұмыстарына байланысты қауiпсiздiктiң жалпы бiрдей ережелерiнiң" (ЕПБВР-1992 ж.), "жер сiлкiнiстiк барлау жұмыстарын жүргiзуге байланысты жарылысшының техникалық қауiпсiздiктi сақтау жөнiндегi нұсқауының (1994 ж.) талаптары сақтала отырып және сол Ережелерге сай жүргiзiледi.

Тармақ 6.1.1.1

6.1.1.1. Жарылыс жұмыстарына жасы 20-дан кем емес, жарылысшының жалпыға бiрдей кiтапшасы не болған (жарылысша - шебер), бiлiмi мен тәжiрибесi, дағдысы жөнiнен кезектi сынақтан өткендерге жiберiлуге тиiс.

Тармақ 6.1.1.2

6.1.1.2. Жарылғыш заттар қолданылатын (ВМ) жұмысты iстейтiн адамдардың бәрiнде iшкi iстер бөлiмдерi тарапынан берiлген рұқсат қағаздары және денсаулығы жөнiндегi психиатордың дәрiгерлiк тұжырымы болуға тиiс.

Тармақ 6.1.1.3

6.1.1.3. Жарылғыш заттарға байланысты кез келген жұмыста (ВВ) мейлiнше сақтық жасалуға тиiс, соқтығысқа, үйкелiске, жол беруге болмайды, жарылғыш заттарды (ВВ) әсте бақылаусыз қалдыруға да болмайды.

Тармақ 6.1.1.4

6.1.1.4. Жарылғыш заттармен жұмыс iстеген жағдайда жанып тұрған отты пайдалануға, шылым шегуге болмайды.

Тармақ 6.1.1.5

6.1.1.5. Жарылғыш материалдарға тым жақын жерде өрт шыға қалған жағдайда оны сөндiруге шашыраған суды, көпiршiк және көмiр қышқылды өрт сөндiргiштердi ғана пайдалану керек.

Тармақ 6.1.1.6

6.1.1.6. Жарылғыш материалдар өздiгiнен тұтанған немесе қалайда тұтану қаупi бар екенi айқын болған жағдайда кеменiң барлық адамдары дереу кемеден түсiрiп, әкетiлуге және олар көшiру жоспарына сәйкес белгiлi бiр қауiпсiз қашықтыққа әкетiлуi қажет. Өрт шыққан жердi басқа кемелердiң қатерлi жерге жақындап келуiнен қорғау керек.

Тармақ 6.1.1.7

6.1.1.7. Күштi дәрiнiң, алкогольдiң, есiрткенiң әсерi болған кезде, ауырған немесе бойын дел-сал кезде жарылғыш заттарға байланысты жұмыс атқаруға болмайды.

Тармақ 6.1.1.8

6.1.1.8. Күн күркiрегенде, теңiзде күштi толқын тұрған кезде және радиоқабылдағыштарға жақын жерде жарылғыш заттармен жұмыс iстеуге болмайды. Жарылғыш заттармен жұмыс iстегенде барлық радиостанциялар өшiрiлiп тасталуға тиiс.

Тармақ 6.1.1.9

6.1.1.9. Жарылғыш заттармен тәулiктiң тек жақсы көрiнетiн мезгiлiнде ғана жұмыс iстеуге рұқсат етiледi.

Тармақ 6.1.1.10

6.1.1.10. Жарылысшы жұмыс басталмай тұрып жарылғыш заттарды пайдаланудағы жасап шығарған заводтың нұсқауымен танысып алуға, атқарылатын жұмыстың көмегiмен және технологиясынан нақты хабардар болуға тиiс, және де ол жарылғыш заттармен атқарылатын барлық iстi анық түсiнгендiгiн өз қолымен жазба түрiнде куәлендiруге мiндеттi.

Тармақ 6.1.2

6.1.2. САҚТАУ

Тармақ 6.1.2.1

6.1.2.1. Жарылғыш материалдары (IIБ) iшкi iстер басқармасы мен қалалық техникалық бақылаудың актiсi бойынша қабылданған арнаулы үйлерде сақтау керек.

Тармақ 6.1.2.2

6.1.2.2. Жарылғыш заттарды сақтауға жауапты адам сақталған және пайдаланылған жарылғыш заттардың санын ЕПБВР-ға сәйкес қатаң есепке алып отыруға тиiс.

Тармақ 6.1.2.3

6.1.2.3. Жарылғыш заттар ұрланса немесе жоғалса барлық жағдайда ереже бойынша тергеу жүргiзiлуге тиiс және мұқият тексеру жүргiзу үшiн ондай оқиға жөнiнде хабар басшылыққа, iшкi iстер басқармасының жергiлiктi орындары мен қалалық техникалық бақылау орындарына мәлiмденедi.

Тармақ 6.1.2.4

6.1.2.4. Жарылғыш заттарды үнемi (ұзақ уақыт) детонаторлармен бiрге сақтауға болмайды.

Тармақ 6.1.2.5

6.1.2.5. Зақымданған жарылғыш заттар ЕПБВР-ға сай жойылуға тиiс.

Тармақ 6.1.2.6

6.1.2.6. Жарылғыш заттар ЕПБВР-ға сай толтырылып, геофизикалық партияның бастығы қол қойған алдағы атқарылатын жұмыстың наряд жолдамасын қоса ұсынған жағдайда ғана қоймадан босатылатын болады.

Тармақ 6.1.2.7

6.1.2.7. Жарылғыш заттардың уақытша қоймасы арнайы жабдықталған және күзетiлетiн дербес кеме болуға тиiс.

Тармақ 6.1.2.8

6.1.2.8. Жарылғыш заттарды жұмыс кемесiнде уақытша сақтау қажет болған жағдайда жарылғыш заттар тұрғын үйлерден мейлiнше қашықта орналасқан мамандандырылған бронды үйде сақталатын болуы керек.

Тармақ 6.1.3

6.1.3. ЖАРЫЛҒЫШ ЗАТТАРДЫ ТАСЫМАЛДАУ Жарылғыш заттарды негiзгi қоймадан уақытша қоймаға дейiн жермен тасу iсi "Жарылғыш заттарды автомобиль транспортымен тасымалдаудың ережесiне" (1984 ж.), ЕПБВР мен осы инструкцияның төменде келтiрiлетiн нұсқауларының негiзгi ережелерiне сәйкес ВМ-дi сумен порттан жұмыс кемесiне дейiн және жұмыс кемесiнен ВР-дiң орналасқан жерiне дейiн тасымалдау ережесiне сәйкес орындау керек.

Тармақ 6.1.3.1

6.1.3.1. Жарылғыш заттарды сумен тасымалдау тек жасап шығарған зауыттың буымында, алдын ала жылжымайтын етiп бекiтiлген және ылғал тимейтiндей болып қорғалған түрде ғана жүзеге асырылатын болады.

Тармақ 6.1.3.2

6.1.3.2. Көлемi үлкен жарылғыш заттарды (>20 кг.) алыс жерлерге тасымалдау арнаулы герметикалық контейнерлерге салынып, дизельмен жүргiзiлетiн шағын кемелердi пайдалану арқылы жүзеге асырылуға тиiс.

Тармақ 6.1.3.3

6.1.3.3. Жарылғыш заттарды тасымалдау дербес кемелермен жүзеге асырылуға тиiс. Жарылғыш заттарды тасымалдаған кезде олармен бiрге жолаушыларды тасуға болмайды.

Тармақ 6.1.3.4

6.1.3.4. Егер иницинировка құралдарын (средства иницинирования) тиiстi контейнерлерге салып, басқадай жарылғыш заттардан бөлек буылған болса, онда иницинировка құрал-жабдықтарын (СИ) басқадай жарылғыш заттармен қоса бiр кемеде тасымалдауға болады.

Тармақ 6.1.3.5

6.1.3.5. Жарылғыш материалдар мен жарылғыш заттарды жанар маймен, тұтанғыш сұйық ерітiндiлермен басқа да қауiптi материалдармен бiрге шағын бiр кемеде тасымалдауға болмайды.

Тармақ 6.1.3.6

6.1.3.6. Жарылғыш материалдарды шағын кемелермен жұмыс орнына тасымалдау екi бақылаушының қатысуымен жүзеге асырылады. Күтпеген жерден кеме сынып қалған жағдайда бақылаушының бiреуi техникалық көмек әкелуге кетедi де, екiншiсi жарылғыш заттарды күзетуге тиiс.

Тармақ 6.1.4

6.1.4. ЖАРЫЛҒЫШ ЗАТТАРДЫ ПАЙДАЛАНУ Жарылғыш заттар жер сiлкiнiсiнiң тербелесiн жасаудан басқа (тиiстi орындардың рұқсатынсыз) ешқандай мақсатқа пайдаланылмауға тиiс. Тiкелей жұмыс орнына келтiрiлген кезде (теңiз скважинасының аузында) жарылғыш заттарды пайдаланғанда мынадай негiзгi шараларды қолдану қажет.

Тармақ 6.1.4.1

6.1.4.1. Капсюль-детонатор, шнур-детонатор жарылғыш заттарға және тоқ өткiзгiштi детонаторға жарылғыш заттарға алдын ала қоспай, оны тiкелей скважинаға түсiрер сәтте ғана қосу керек.

Тармақ 6.1.4.2

6.1.4.2. Жарылғыш заттарды оқтау жұмысын оны көтерiп тұрып және судың үстiнде жасауға да болмайды. Бұл үшiн кемедегi ағаш немесе брезент төсенiштi пайдаланған жөн.

Тармақ 6.1.4.3

6.1.4.3. Жарылғыш заттарды шығарып алу немесе ауыстыру қажет болған жағдайда болмаса, жарылғыш материалдар салынған жәшiктер мен контейнерлер үнемi жабық болуға тиiс.

Тармақ 6.1.4.4

6.1.4.4. Жарылғыш заттар тиелген шағын кемеде қопару жұмыстары жүргiзiлiп жатқан барлық уақытта шылым шегуге және оттың кез келген түрiн пайдалануға үзiлдi-кесiлдi болмайды.

Тармақ 6.1.4.5

6.1.4.5. Егер жарылғыш заттар арнаулы шұңқырға түсiрiлiп және олар жаруға әзiрленсе де, әйтсе да жарылғыш кеме әлгi шұңқырды жауып үлгiрмеген жағдайда бұл қауiптi аймаққа басқа кеменiң өтiп кетпеуi үшiн әлгi шұңқырға күзет ұйымдастыру қажет.

Тармақ 6.1.4.6

6.1.4.6. Жарылғыш заттарды жарудың дәл алдында шұңқырларда қопарылыс болатын жердiң төңiрегiнде 250 м. қашықтықта 4 бағытта қайықпен күзету постысын ұйымдастыру қажет.

Тармақ 6.1.4.7

6.1.4.7. Жарылғыш материалдарды пайдаланған кезде жарылыс жүргiзiп жатқан жарушыға үнемi көрiнiп тұруы үшiн оның оқталатын жарылғышының түсi ашық және көлемi жеткiлiктi мөлшерде болуға тиiс.

Тармақ 6.1.4.8

6.1.4.8. Оқталған жарылғыш шұңқырға тек өзiнiң салмағымен ғана түсiрiлетiн болады. Оқталатын жарылғышты сiлкiлеуге немесе шұңқырға зорлап тығуға болмайды.

Тармақ 6.1.4.9

6.1.4.9. Жарылғышты жарған кезде шұңқырда және оның төңiрегiнде шұңқырдың жиегiнен 50 метрден жақын жерде ешкiм және ештеңе де болмауға тиiс.

Тармақ 6.1.4.10

6.1.4.10. Тереңдiгi 10 метрден аспайтын шұңқырларға (теңiздiң түбiнен) салмағы 2,5 кг-нан кем жарылғыштарды қолданған кезде және де алғашқы бiр топ қопарылыстардың нәтижесiнде қауiпсiздiгi анықталған жағдайда қауiпсiздiк қашықтығын 25 метрге дейiн қысқартуға болады, әйтседе бұдан жақындатуға әсте болмайды.

Тармақ 6.1.4.11

6.1.4.11. Жарылыстан 5 минут бұрын шартты дабыл белгiсi берiледi. Мұндай белгi атылған қызыл ракета және сирена дауысы болуы мүмкiн ал жарылыс бiткен соң 5 минуттан кейiн жасыл ракетамен дабылдың аяқталғаны жарияланады.

Тармақ 6.1.4.12

6.1.4.12. Егер және бiр себептермен жарылғыш заттар жарылмай қалса, онда жарылғыштың жарылмай қалған бөлiгiн детонациямен жару үшiн бастапқы шұңқырға таяу жерден тағыда қосымша шұңқыр бұрғылау жағын алдына ойластырып қойған жөн. Тек экологиялық тұрғыдан таза ("Дайносейс" тәрiздi), кейiн бiрте-бiрте шiрiп, өз өзiнен қауiпсiз бөлшектерге ыдырайтын жарылғыштарды пайдаланған жағдайда ғана мұны жасамауға болады.

Тармақ 6.2

6.2. БАТАРЕЯЛАР

Тармақ 6.2.1

6.2.1. Қауіптi жарылғыш газдар (су тегi) жиналмауы үшiн батареяларды зарядтайтын шеберханалар жақсы желдетiлетiн болуға тиiс.

Тармақ 6.2.2

6.2.2. Батарея бөлiмiнде шылым шегуге және ашық алаудың басқа да барлық түрiне үзiлдi-кесiлдi тыйым салынады. Бұл үйдiң кiре бергі есiгiнiң маңдайшасына көзге бiрден түсетiндей етiп тиiстi ескертпе жазылып қойылуы керек.

Тармақ 6.2.3

6.2.3. Батарея бөлiмдерiндегi жарық қондырғыларының қорғаушы шынылары болуға тиiс. Егер жарылған немесе сынған шыныны сол заматында ауыстыруға мүмкiндiк болмаса, онда шыныларды ауыстырып болғанға дейiн электр жүйесiнен шығарылып тасталуға тиiс.

Тармақ 6.2.4

6.2.4. Батарея бөлiмдерiнде рұқсат етiлмеген жағдайда ешқандай электр жабдықтарын жаңартуға немесе қосымша орнатуға (жарық беретiн қондырғыларды да) болмайды.

Тармақ 6.2.5

6.2.5. Батарея бөлiмдерiнде тасымалданатын электр шамдарын, аспаптарын немесе басқа да тасымалданатын электр жабдықтарын қолдануға болмайды.

Тармақ 6.2.6

6.2.6. Батарея бөлiмiн қандай да бiр материалдардың қоймасы ретiнде пайдалануға болмайды.

Тармақ 6.2.7

6.2.7. Тiптi бiр элементтiң өзiнен-ақ электр доғасының немесе ұшқынның пайда болуы ықтимал, ал бұл болса ондағы сутегiнiң жарылуына әкеп соғуы мүмкiн.

Тармақ 6.2.8

6.2.8. Кабельдердiң орағыш немесе қорғағыш заттарының бүлiнбей, жақсы сақталуын қадағалаған жөн.

Тармақ 6.2.9

6.2.9. Өзiнен-өзi тұтанып немесе қызып кетпеуi үшiн батареялардың барлық қосылған тұстары (клеммалар) герметикалық және таза болуға тиiс. Уақытша қысқыштарды қолдануға болмайды. Өйткенi олар тербелiстен лықсып босап кетедi де, содан барып ұшқын шығуы және қысқа электр тұйықталуы пайда болуы мүмкiн.

Тармақ 6.2.10

6.2.10. Бұрағыш аспаптармен бұранда кiлттерi сияқты металдан жасалған аспаптарды батареяның үстiне қоюға болмайды, өйткенi оларды ұшқын немесе электрлi қысқа тұйықталу шығуына себепкер болуы мүмкiн. Арнаулы материалдармен айырылып жабдықталған аспаптарды ғана қолдану ұсынылады.

Тармақ 6.2.11

6.2.11. Батареямен жұмыс iстеген кезде қолдағы сағат, сақина және басқа зергерлiк бұйымдарды алып қойған жөн. Әлде қалай электр тоғының қысқа тұйықталуы бола қалған жағдайда бұл бұйымдар тиген металл заттар тез ысып кетедi де соның салдарынан қолдың күйiп қалуы мүмкiн. Егер сақинаны шығарып алуға болмаған жағдайда оны айырғыш материалдармен орап қойған жөн.

Тармақ 6.2.12

6.2.12. Электр қуат тарайтын сымдарды жалғаған немесе үзген кезде батареяға қосылған барлық жүйелердi үзiп қою керек. Егер батареялар секцияларға бөлiнген болса, онда жұмыс кеңiстiгiнде (оқшаулау арқылы) элементтер арасындағы қысым қуаты азаюы ықтимал, содан барып кездейсоқ электрiн қысқа тұйықталуының немесе электр тоғының күшi (жұмысты бастамас бұрын секциялар арасын байланыстыратын сымды қиып тастау арқылы) әлсiрейтiн болады.

Тармақ 6.2.13

6.2.13. Батарея элементтерiнiң сыртқы тесiктерi тығыздалып тығындалуға тиiс, олар тек зарядтау кезiнде ғана босатылатын болады.

Тармақ 6.2.14

6.2.14. Батарея қораптарының желдеткiш түтiктерiнде ешқандай кедергi жоқ екенiне көз жеткiзу үшiн (шаң-тозаң басуы) оларды мұқият түрде үнемi қадағалап тексерiп тұру керек.

Тармақ 6.2.15

6.2.15. Батарея қораптарының қақпағы бекiтiлген болуы шарт, олар жұмыс iстеп тұрғанда ашық болуға, жұмыс аяқталған соң мұқият жабылып қойылуға тиiс.

Тармақ 6.2.16

6.2.16. Ауа райы қолайсыз болған күндерде орнынан қозғалып кетпеуi үшiн батареяларды биiк тақтайшалармен бекiтiп қойған жөн.

Тармақ 6.2.17

6.2.17. Сiлтiлi және қорғасынды-мырышты батареяларды бөлек бөлiмдерде ұстаған дұрыс. Сiлтiлi және қорғасынды мырышты батереялар қолданылатын жерде олардың әрқайсысымен жұмыс iстеген кезде материалдар мен құрал-саймандардың бөлек-бөлек пайдалануын қадағалаған жөн. Электролиттердiң ластануы батареялардың жұмысына кесiрiн тигiзу мүмкiн, ал екi электролиттi араластыру күштi химиялық реакция тудырады, ал мұның өзi қауiптi болуы да ықтимал.

Тармақ 6.2.18

6.2.18. Қышқылды электролиттер де, сiлтiлi электролиттер де аса таттанғыш келедi. Демек дереу медициналық әрекет жасау керек яғни адамға немесе жабдықтарға әлде қалай шашырай қалса, ол жердi сол сәтте жуу керек. Әрқашанда жұмыс аяқталған соң қолды және киiмдi жуу қажет.

Тармақ 6.2.19

6.2.19. Электролиттер ағып кетпеуi үшiн батареяларды тасымалдаған кезде оларды үнемi тiкесiнен тұрғызылып қою керек. Батареяларды тасымалдауда адамдарды жеткiлiктi мөлшерде пайдаланған жөн, өйткенi, олар өте ауыр, сол себептi тым ауыр салмақ түскендiктен буын бұлшық еттерiнiң созылып ауруға шалдығуы немесе жарақаттануы мүмкiн.

Тармақ 6.2.20

6.2.20. Батареяларды жетiлдiруде жаңа технология электролиттi батареяларға қарағанда анағұрлым қауiпсiз альтернативтi батареялар ұсынады, мұны қабыл алған жөн. ҚОРҒАСЫНДЫ-МЫРЫШТЫ БАТАРЕЯЛАР

Тармақ 6.2.21

6.2.21. Электролиттi әзiрлеген кезде суға қойыртылған күкiрт қышқылын қосу керек. Суға еш уақытта қойыртылған күкiрт қышқылын қосушы болмаңыз. Өйткенi су қышқылдан жеңiл су мен қышқылдың қосылған тұсында жинақталған жылу будың бұрқ етiп жарылып, қышқылдың шашырап кетуiне себепкер болуы мүмкiн.

Тармақ 6.2.22

6.2.22. Қышқылмен iстес болғанда қорғаныс көзiлдiрiк, резина қолғап киiп, алдына қорғаныс алжапқыш байлап алу керек.

Тармақ 6.2.23

6.2.23. Терiге немесе киiмге тиген қышқылды аластау үшiн оны сумен мейлiнше жуған жөн.

Тармақ 6.2.24

6.2.24. Әлде қалай апат бола қалған жағдайда көзге тиген қышқылды дереу жуып-шаятын бөлiмде көздi жууға арналған пункт болуға тиiс.

Тармақ 6.2.25

6.2.25. Батареялардың плюстерiнiң төңiрегiнде түзiлетiн таттың жұрнақтары терiмен көзге аса қатерлi. Денедегi татты щеткамен тазалап кетiру керек. Клеммаларды таттанудан сақтау үшiн техникалық вазелинмен майлануға тиiс.

Тармақ 6.2.26

6.2.26. Батарея бөлiмдерiндегi кабельдердiң изоляцияларын жақсылап күтiп ұстау керек. СIЛТIЛI БАТАРЕЯЛАР Бұл тектес батареялардың жалпы сақтық шаралары да мына төмендегi жайлар болмаса, қорғасынды-мырышты батареяларға қойылатын талаптармен бiрдей:

Тармақ 6.2.27

6.2.27. Бұл батареялардың электролиттерi сiлтi болып табылады, әйтседе ол да қатерлi, оны да денеге немесе киiмге тигiзбеу жағын қарастыру керек. Алайда терiге тие қалған жағдайда зақымданған жердi мейлiнше мұқият сумен жуу керек. Бiрақ егер терiнiң ол жерi күйген болса, онда бордың ұнтағын немесе соның қойыртылған ерітiндiсiн пайдаланған жөн. Көздi мұқият таза сумен жуып, сосын бiрден бор ұнтағының болмашы ерiтiндiсi қосылған сумен жуған жөн. Электролиттермен жұмыс iстеген кезде мұндай ертiндiлер әрқашан әзiр тұруға тиiс.

Тармақ 6.2.28

6.2.28. Сiлтiлi батареялардың темiр ыдыстары қорғасынды-мырышты батареяларға қарағанда әрқашан қауiптi болып табылады. Сақ болыңыздар, сiлтiлi батареяларға өздерiн де тиiспеңiздер және де оларға металдан жасалған аспаптардың тимеуiн де қадағалаңыздар. ЛИТИЙЛIК БАТАРЕЯЛАР Жалпы Литийлiк батареялар аса қауiптi. Қыздырған кезде немесе қысқанда литийлiк батареялардың жарылып кетуi немесе оның iшiнде литийдiң өз-өзiнен тұтанып жануы ықтимал. Литий температура (t) 650 С градустан асқанда жанады. Әдеттегiдей кәдiмгi өрт сөндіргiштi қолдануға болмайды. Литийлiк батареяларды сөндiруге ешқашан су қолдануға болмайды. Сондай-ақ:

Тармақ 6.2.29

6.2.29. Литийлiк батареяларды тасымалдау әдетте шектеулi және мұқият бақылауға алынады.

Тармақ 6.2.30

6.2.30. Әрқашан арнаулы литийлiк өрт сөндiргiштердi (lith-x) пайдаланыңыздар.

Тармақ 6.2.31

6.2.31. Литийлiк батареяларды сақтауға айрықша жақсы желдетiлетiн қойма керек. Оларға ылғал тимейтiн болу жағын қарастыған жөн.

Тармақ 6.2.32

6.2.32. Оларды жасап шығарушының ерекшелiктерiне сәйкес орналастырған жөн.

Тармақ 6.2.33

6.2.33. Литийлiк батареяны үстемелеп зарядтауға ешқашан әрекет жасауға болмайды.

Тармақ 6.3

6.3. БЕНЗИНДI САҚТАУ ЖӘНЕ ОНЫМЕН ЖҰМЫС IСТЕУ

Тармақ 6.3.1

6.3.1. Бензиндi және басқа да тұтанғыш сұйық заттарды сақтауға немесе тасымалдауға арналған контейнерлер ондағы заттар анық көрсетiлiп белгiленуге тиiс.

Тармақ 6.3.2

6.3.2. Сұйық заттардың әлде қалай араласып кетуiнен сақтанған жөн. Жанар маймен араласқан бензин тұтану мүмкiндiгiн әлдеқайда тез өзгертуi мүмкiн, сондықтан да жанар майды әдеттегiше пайдаланған кезде оны әлде қайда қауiптi етуi ықтимал.

Тармақ 6.4

6.4. СҰЙЫТЫЛҒАН МҰНАЙ ГАЗЫ ЖӘНЕ СҰЙЫТЫЛҒАН ГАЗДЫ ТАСЫМАЛДАУ ЫДЫСТАРЫ Сұйытылған газдың жарылу қаупi бар. Сондықтан газды цистерналарды пайдаланған кезде мынадай сақтық шараларын қолдану қажет.

Тармақ 6.4.1

6.4.1. Үйге кiргенде газдың иiсi сезiлген жағдайда электр жарықтарын өшiретiн көздерге тиiспеңiз, жарықты жақпаңыз да, өшiрмеңiз де. Желдеткiштi де қоспаңыз. Бiрiншiден, барлық есiктер мен терезелердi ашыңыз, екiншiден, үйге жалғыз кiрмеңiз. Кiрген бойда цистернаға барып, оның шүмектерiн жауып қойыңыз. Егер қосылған тұсында немесе шүмектерiнде күдiктi бiрдеңе болса, әйтпесе, егер шүмектi жапқаннан кейiн де газ әлi де шығып жатса, онда цистернаның шүмекпен қосылған түтiгiн шығарып алыңыз. Бұл жөнiнде капитан мен қауiпсiздiк жөнiндегi аға көмекшiге хабарлаңыз да барлық адамдарды ол жерден көшiрiңiз. Соның бәрi мұқият тексерiлген соң ғана үйге қайтып оралуға болады.

Тармақ 6.4.2

6.4.2. Тұтанғыш немесе жарылғыш заттармен жұмыс iстеуге арналған қауiпсiз лампалармен ғана пайдаланыңыз. Цистернаға қосылған ұшқын шығармайтын аспаптарды ғана қолдану керек.

Тармақ 6.4.3

6.4.3. Газы бар баллондарды электр жүйелерi қосылатын тұстан ДВС және от жанып тұрған жерде қашық, ашық жерде сақтау керек. Баллондарды үнемi тiкесiнен қойып сақтау қажет, құлап қалмауы үшiн бекiтiп қою керек. ҚАУIПСIЗ ПАЙДАЛАНУ ҮШIН МЫНА ТӨМЕНДЕГI ЕРЕЖЕЛЕРДI БАСШЫЛЫҚҚА АЛУ ҚАЖЕТ:

Тармақша а

а) Егер ас үйдiң iшiнде газдың иiсiн сезсеңiз, онда жарықты жақпаңыз да, оны өшiрмеңiз де. Жаққан кезде болатын ұшқыннан өрт шығып кетуi немесе жарылыс болуы мүмкiн. Жарықты электр жүйесi тоғысатын негiзгi қалғаннан барып өшiрген әлде қайта қауiпсiз болады.

Тармақша б

б) Газдың иiсiнiң күштi болуы оның баллоннан шығып жатқанын нұсқауы мүмкiн. Мұндай жағдайда клапанды ашыңыз немесе оны жұлып алыңыз, әйтпесе қосылған тұсын босатыңыз. Қатерлi бу жиналуы ықтимал-ау деген үйге әсте кiрушi болмаңыз. Статикалық электрдiң, киiмнiң, белбеу тоғасының немесе бәтеңкедегi шегенiң болмашы ұшқынынан да жарылыс шығып кетуi мүмкiн. Жақын жердегi терезе мен есiктi ашып тастаңыз.

Тармақша в

в) Егер асхана немесе лагерь бiр орыннан екiншi орынға көшiп жатса, әйтпесе асхана, лагерь немесе тұрғын үй демалыс кезiнде бiр аптадан артық бос қалатындай болса, баллондағы газды жауып қойыңыз.

Тармақша г

г) "Шылым шекпеңiз" деп жазылып iлiп қойыңыз, өрт сөндiргiштердi көрнектi және алуға оңай жерге орналастырыңыз.

Тармақша д

д) Жаңа орнатылған баллонға түтiктi линияны қосып бекiтпес бұрын оның бұрандасы мен клапаны зақымдалған жоқ па екен, тексерiп алыңыз, өйткенi кейде қосылатын тұстарында газ шығаратындай ақаулары болады.

Тармақша е

е) Газдың клапанын ашпай тұрып, алдымен оттықтың жанында сiрiңкенi тұтандырып алып ұстап тұрыңыз. Сосын барып газ ауаға тым көп шығып кетпейтiндей етiп тұтқаны жәймен ептеп ғана бұраңыз.

Тарау vii. VII. ӨМIРГЕ ҚАУIПТI ЖАҒДАЙДАҒЫ ЖҰМЫС

VII. ӨМIРГЕ ҚАУIПТI ЖАҒДАЙДАҒЫ ЖҰМЫС

Тармақ 7.1

7.1. ҚҰТҚАРУ ЖӘНЕ ҚОРҒАУ ЖАБДЫҚТАРЫ

Тармақ 7.1.1

7.1.1. Шағын қайықта немесе салда жұмыс iстеген кезде барлық қызметшiлердiң жеке жүзу құрал-жабдықтары болуға тиiс.

Тармақ 7.1.2

7.1.2. Күштi толқын көтерiлген кезде палубадағы барлық қызметшiлер сол жабдықтарды киiп жүруге тиiс.

Тармақ 7.1.3

7.1.3. Кеменiң артқы жағында жұмыс iстейтiн қызметшiлердiң бәрi ондай құрал-жабдықтарды үнемi киiп жүруге тиiс. Кеменiң артқы жағына жақын жердегi қызметшi құтқару кеудесiнен тыс құтқару арқанына бекiтiлген құтқару белдiгiн киюге мiндеттi.

Тармақ 7.1.4

7.1.4. Палубада жүрген кезде барлық қызметшiлер арнаулы аяқ киiм киюге тиiс.

Тармақ 7.1.5

7.1.5. Киiмi жанған жағдайда өрт сөндiргiштi пайдаланыңыз немесе қатерге ұшыраған кiсi көрпеге, пледке, жүк матадан тiгiлген пальтоға әйтпесе әйтеуiр тұтанбайтын, от тегiн жiбермейтiн, сөйтiп, отты сөндiруге жәрдемдесетiн бiрдеңе ораңыз.

Тармақ 7.2

7.2. ӨРТ ДАБЫЛЫН ӨШIРУ Тiкелей жұмыс орнында тұрған кеме өрт дабылының жүйесiн айыру қажет болған жағдайда кезекшi офицердiң рұқсатын алуға тиiс. Бұл рұқсат жазба түрiнде белгiлi бiр мерзiмге берiлуi керек. Рұқсаттың түпнұсқасы өрт дабылының пунктiне iлiнiп қойылуға тиiс. Жұмыс аяқталған соң бұл жөнiнде кезекшi офицерге хабарлануға, тиiс ол iлiнулi тұрған рұқсат қағазды алып қояды да, апат дабылын iске қосады. Жұмыстың аяқталғаны жөнiнде хабар алынған соң әйтпесе белгiленген мерзiмде уақыт бiткеннен кейiн, сол жұмысты жүргiзген адам дабыл жүйесi қайта қосылғанын барлығына хабарлауға мiндеттi. Өрт дабылы айырылған уақытта өрт шығып кету қауіпiне бүкiл команда сақадай сай жағдайда болуға тиiс.

Тармақ 7.3

7.3. ТЕҢIЗДЕ ТIРI ҚАЛУ Суда жұмыс iстейтiн барлық қызметшiлер сапарға шығар алдында жағада суда тiрi қалудың әзiрлiк курсiнен алдын ала өтуге тиiс. Бұл оқу курсi кемiнде құтқару құрал-жабдықтарын қолдана бiлу, тiкұшақты пайдалану, қиын-қыстау жағдайда iс-әрекет жасау ережелерiн, кеменi тастап шығу әдiстерiн, өрт сөндiрудiң негiздерiн, алғашқы дәрiгерлiк көмек көрсету тәсiлiн, теңiзде құтқару мен тiрi қалу негiздерiн қамтуға тиiс.

Тармақ 7.3.1

7.3.1. ҚОРҒАНЫС ҚҰРАЛДАРЫ

Тармақ 7.3.1.1

7.3.1.1. Қорғаныс құралдары құрамына қосымша киiм, қолғап, дулыға немесе қосымша суға жүзу құрал-жабдықтары, сондай-ақ жалпыға мәлiм құтқару құралдары кiруi мүмкiн.

Тармақ 7.3.1.2

7.3.1.2. Егер көшiру қажет бола қалса, құтқару қайықтары қорғанысқа толық әзiр болуға тиiс.

Тармақ 7.3.1.3

7.3.1.3. Жүзу құралдары қорғану және жүзумен қатар оқшаулануға әзiр болуы керек.

Тармақ 7.3.1.4

7.3.1.4. Киiмдi қабаттап кию арқылы денеңiздi қорғаңыз. Сыртқы қабат ретiнде жел-су өткiзбейтiн киiмдердi кию керек. Мүмкiн болғанша жылу сақтаңыз. Көп қозғалу денедегi жылудың кемуiне әкеп соқтырады.

Тармақ 7.3.2

7.3.2. ТАБЫЛУ (ТҮСI, ЖАРЫҚ, ДЫБЫС, ОРЫН АУЫСТЫРУ)

Тармақ 7.3.2.1

7.3.2.1. Iздестiру-құтқару операцияларын табысты жүргiзу үшiн "табиғи" қоршаған ортадан бөлектенiп тұратын түстердi пайдаланыңыз.

Тармақ 7.3.2.2

7.3.2.2. Кейбiр құтқару құрал-жабдықтарының флюорисценттiк бояу болады.

Тармақ 7.3.2.3

7.3.2.3. Тәулiктiң жарық кезiнде қолдануға болатын мынадай дабыл жабдықтары болады: Теңiз бозулары; Жарық және түтіндейтiн дабыл белгiлерi; Айна; Парашютты ракета; Ысқырғы; Түтiндейтiн ракета.

Тармақ 7.3.2.4

7.3.2.4. Түнде қолданылатын дабыл жабдықтары: жыпылықтап тұратын жарық; Петардалар, химиялық жарық дабылы; ракета атқыш, Флюорисценттiк белгiлер; Ысқырық; Парашютты Ракета; Жарық шағылысатын таспа.

Тармақ 7.3.2.5

7.3.2.5. Қолды бұлғау, суды шалпылдату, матаны, мәселен, жалауды пайдалану сияқты басқа да әртүрлi қимылдар жасау айналадағылардың көзiне түсiп, көңiлiн аудару мүмкiн.

Тармақ 7.3.2.6

7.3.2.6. Судың iшiнде басқада құтқарылушы адамдармен бiрге болған дұрыс. Адамдар, қалтқылар, салдар т.б. бiр жерге көбiрек шоғырланған сайын оларды табу да оңайырақ болады.

Тармақ 7.3.2.7

7.3.2.7. Жарық шығаратын жабдық басқалардан жақсырақ көрiнетiн болған жағдайда ғана жарықты пайдаланған орынды. Пиротехниканы пайдаланған кезде салдың жел жақта болуы қажет екенiн естен шығармаңыз.

Тармақ 7.3.2.8

7.3.2.8. Радиомаяк пен хабарлағыш:

Тармақша а

а) Апаттың болған жерiн нұсқайтын радиомаяк - бұл теңiзде болған апатты хабарлайтын радиохабарлағыш.

Тармақша б

б) Апат болған жердi хабарлайтын хабарлағыш - бұл әуеде болған апатты хабарлағыш.

Тармақша в

в) Анық дабыл беретiн хабарлағыштар қиын-қыстау қауырт жағдайда дүниежүзiнде кеңiнен қолданылады және олар автоматты түрде немесе қолмен мынадай жиiлiкте жұмыс iстейдi: 121,5 Мгц 240.0 Мгц. Бұлар шағын, су тимейтiн, суға батпайтын, төңкерiлiп қалмайтын және жiпке байланатын хабарлағыштар. Температура (t) 0 градустан 55 С градусқа дейiн болған жағдайда оның батареясының қуаты кемiнде 48 сағатқа жетiк болады.

Тармақша г

г) Радионы ешқандай зақым келмейтiн қажетiнде оңай алынатын жерде сақтау керек.

Тармақша д

д) Хабарлағыш бiрден iске қосқаннан кейiн сiз оны құтқару операциясы аяқталғанша қозғамаңыз, егер бiр қосылып және бiр өшiретiн болса ондай кезде ол әуе кемесiнiң iздестiру жұмысына едәуiр кесiрiн тигiзуi мүмкiн.

Тармақша е

е) Құтқару операциясы аяқталған бойда хабарлағыштарды бiрден өшiрiп тастаңыз.

Тармақша ж

ж) Дабылдар 360 км қашықтыққа дейiнгi аралықта естiлуi ықтимал. Оларды сондай-ақ iздестiрушi спутниктермен де естуге, байқауға әбден болады.

Тармақша з

з) Батареяларды жасап шығарушының нұсқауына сәйкес тексерiңiз.

Тармақ 7.3.3

7.3.3. ТАМАҚ ЖӘНЕ СУ

Тармақ 7.3.3.1

7.3.3.1. Су сiздi сақтайтын негiзгi көз. Ол, әсiресе, ұзақ және қауiптi ситуацияда, ерекше керек мұндай ситуацияда сiз сирек боласыз:

Тармақша а

а) Еш уақытта тұзды су iшпеңiз.

Тармақша б

б) Алғашқы 24 сағатқа су iшпеңiз. Одан кейiн күнiне 0,5 литр су iшуге болады.

Тармақша в

в) Егер қажет болса жаңбыр суын, ылғалды (шық) жинаңыз.

Тармақша г

г) Суды тұщылайтын құрал егер олар қолыңызда болса, не күнмен жұмыс iстейтiн дисциллятор пайдаланыңыз.

Тармақша д

д) Қорғағыш құрал-жабдықтар жинағының (комплект) iшiнен банкада, және металл фольгада, пластикадан жасалған дорбада су болады. Амалсыз қалғанға дейiн, кiр суды iшпеңiз.

Тармақ 7.3.3.2

7.3.3.2. Негiзгi құрылымы жағынан iшетiн тамақта көмiр қышқылы көп бөлу керек. Оларға жататындар: печенье, вафли және конфеттер. Белокты тамақ жемеуге тырысыңдар (құс, балық), себебi организм оларды қорыту үшiн көп су қажет етедi.

Тармақ 7.3.4

7.3.4. ЖЕДЕЛ ДӘРIГЕРЛIК КӨМЕК Мынадай жағдайларда алғашқы дәрiгерлiк көмек берудi бiлу және қажет болғанда көмек көрсету керек: қан тоқтамағанда, күйiп кеткенде, қатты тоңғанда (дем алу ауыр болғанда), есiн бiлмегенде, жүрек ұстамасында (приступ), арқа жарақаттанғанда.

Тармақ 7.3.5

7.3.5. ҚҰТҚАРУ ОПЕРАЦИЯСЫ

Тармақ 7.3.5.1

7.3.5.1. Су бетiнен:

Тармақша а

а) Құтқарушы кеменi көрген бетте бiрден, жасайтын әрекетке дайындалыңыз. Құтқару құралдарын дайын ұстаңыз.

Тармақша б

б) Құтқару кемесiнiң сiзге келуiн күтiңiз. Оған қарсы өзiңiз жүруге тырыспаңыз.

Тармақша в

в) Егер бiреу-мiреу жараланса, құтқарушыға хабарлаңыз.

Тармақша г

г) Қорғау торабы мен белдiк арқылы сақтанып, басқыш, тор не арқан арқылы өрлеңiз.

Тармақша д

д) Жүзетiн құрал ылғи да сiзбен бiрге болсын.

Тармақша е

е) Бұйрықпен орындаңыз.

Тармақ 7.3.5.2

7.3.5.2. Су бетiнен тiк ұшаққа:

Тармақша а

а) Тiк ұшақ сiзге ұшып келсiн.

Тармақша б

б) Сiзге түсiрiлетiн тетiктiң статикалық электр заряды болуы мүмкiн. Тетiктi ұстамас бұрын, тетiктiң сумен жанасуына мүмкiндiк берiңiз.

Тармақша в

в) Ең алдымен қатты жарақат алған адамға не денсаулығы онша емес адамға көңiл аударыңыз.

Тармақша г

г) Сiздi көтергенде де жүзетiн құралыңызды шешпеңiз.

Тармақша д

д) Егер экипаж мүшесiнен көмек керек болса, төмен оған қолыңызды сiлтеңiз, не жарақаттану белгiсiн берiңiз, ол үшiн бас бармағыңызды көтерiп, жарақаттанған жерiңiздi көрсетiңiз.

Тармақша е

е) Экипаж бұйрығын орындаңыз. Олар сiзге көрсетедi.

Тармақша ж

ж) Қатты жарақаттанған жағдайда зембiлге түсiрiлуi қажет. Құтқарушы да суға түсуi мүмкiн, ол жарақаттанған адамды зембiлге жатқызуға көмектеседi.

Тармақ 7.4

7.4. АПАТТЫҚ ЖАТТЫҒУЛАР Кеме капитаны борттың сыртындағы адамды құтқару үшiн және құтқару қайығының жұмысы жөнiнде тұрақты жаттығулар өткiзiп тұруға жауапты.

Тармақ 7.4.1

7.4.1. ӨРТ СӨНДIРУ ЖАТТЫҒУЛАРЫ Белгiленген аймақтан (порттан) кеме жүзiп кеткеннен кейiн 24 сағат iшiнде өрт сөндiру жаттығулары жүргiзулерi керек. Теңiзде өрт сөндiру жаттығулары ұдайы жүргiзiлiп отырғаны жөн. Олар шындыққа ұқсас бейнелеулерден тұрып, мыналарды қамтиды:

Тармақша а

а) Командир тiзiмi бойынша құрамды тексеру.

Тармақша б

б) Өрт станциясының, құрал-жабдықтардың және приборлардың жинақтарының болуы.

Тармақша в

в) Өрт насосын жұмысқа қосып және өрт шлангысы арқылы суды жүргiзiп тексеру жүргiзу керек.

Тармақша г

г) Арнайы кеме журналына жаттығудың барлық бөлiмдерi туралы әр айлық есеп жазылып отыруы керек. Өрт командасының негiзгi құрамына бас өрт сөндiрушi не оның көмекшiсi жауап бередi.

Тармақ 7.4.2

7.4.2. ӨРТ СӨНДIРУ КОМАНДАСЫНЫҢ ДАЙЫНДЫҚ IС-ӘРЕКЕТI

Тармақ 7.4.2.1

7.4.2.1. Жаттығуға қатысатын өрт сөндiрушiлер өрт сөндiру костюмдерiн және өрт сөндiру алаңына барулары керек.

Тармақ 7.4.2.2

7.4.2.2. Әрқайсысы қорғаушы кеудешелерiн киiп, өзiне арналған орынға барулары керек.

Тармақ 7.4.2.3

7.4.2.3. Авариялық өрт насосын және көбiк насосын қосыңыздар.

Тармақ 7.4.2.4

7.4.2.4. Өрт шлангаларын өрт болады деп белгiленген жерлерге жайып қою қажет.

Тармақ 7.4.2.5

7.4.2.5. Алғашқы көмек бригадасы елiктеген жаралы адамға алғашқы көмек көрсетiлуi керек.

Тармақ 7.4.3

7.4.3. ӨРТ СӨНДIРУ НАСОСЫН ТЕКСЕРУ Өрт Сөндiру насосы шын пайдалану арқылы тексерiлуi керек. Негiзiнде көбiк шығаратын система әрекет кезiнде әр уақыт тексерiле бермейдi, тек үш айда бiр рет толық тексеруден өткiзу керек. Өрт сөндiру шлангысы жақсы ағын және тозақ шығаратындығына көз жеткiзу үшiн сыртқа шығатын тесiгiн тексерiп алу керек. Кеменi басқару үшiн қажет бiрнеше адам ғана, қалған борттағы басқа адамдардың жаттығуға қатысуын қамтамасыз ету үшiн, уақытша, жаттығудан босатылады. Жаттығу жүрiп жатқан кезде бұл адамдар басқа адамдармен ауыстырылулары керек, қызметшiлердi 100 % жаттығуға қатыстыру үшiн қажет. Бас өрт сөндiрушi мен оның көмекшiсi әр уақытта жауапты адамды тағайындауы керек. Бас өрт сөндiрушi болып не капитан, не маманданған өрт сөндiрушi, не геофизикалық партияның бастығы тағайындалуы қажет. Өрт сөндiрушiнiң мiндетiне кiретiндер:

Тармақ 7.4.3.1

7.4.3.1. Жаттығуды жүргiзудi капитанмен не геофизикалық партияның бастығымен үйлестiруi керек.

Тармақ 7.4.3.2

7.4.3.2. Орнын таңдап алу және өрттiң түрiн белгiлеу қажет.

Тармақ 7.4.3.3

7.4.3.3. Жаттығып өрт сөндiру құралдары мен жабдықтарды пайдалану арқылы болуын қадағалап отыру тиiс.

Тармақ 7.4.3.4

7.4.3.4. Өрт сөндiргiш құрал-жабдықтарға техникалық көмек болуына қадағалап отыру қажет.

Тармақ 7.4.3.5

7.4.3.5. Өрт сөндiру құрал-жабдықтарын ай сайын тексерiп отыруды қадағалап отыру қажет.

Тармақ 7.4.3.6

7.4.3.6. Бас өрт сөндiрушi өрт сөндiру жаттығу басталмастан бұрын мыналарға жауап бередi:

Тармақша а

а) Қауiп-қатер дабылының үн шығаруы.

Тармақша б

б) Өрт сөндiру командасының iс-әрекетi.

Тармақша в

в) Iс-әрекеттi әрі қарай жеткiзудi талап ететiн орынды анықтау.

Тармақша г

г) Өрт сөндiру тақырыбы бойынша жиналыста қауiпсiздiк техникасы туралы әңгiме өткiзу.

Тармақ 7.4.4

7.4.4. "БОРТ СЫРТЫНДАҒЫ АДАМ" ЖАТТЫҒУЫ Бұл жаттығудың мақсаты - команданың барлық мүшелерiн борттың сыртына құлап кеткен адамды тауып және оны бортқа алып шығу үшiн қандай әрекет жасау қажеттiгiмен таныстыру. Кеме бортындағы барлық адамдарға мыналар туралы нұсқау берiлуi керек:

Тармақша а

а) Борт сыртындағы адам құтқарушы салмен (дөңгелекпен) қалай пайдаланатындығы туралы.

Тармақша б

б) Лақтыратын аппаратты пайдалану.

Тармақша в

в) Құтқаратын қайықты пайдалану.

Тармақша г

г) Автоматты түтiн қалтқысын (буев) орналастыра бiлу. Борт сыртындағы адамды құтқару жаттығуы шын жағдайларды инсценировка жасау арқылы жүргiзiлуi қажет.

Тармақ 7.5

7.5. ҚҰТҚАРҒЫШ КОСТЮМДЕР Егер сiз құтқарғыш костюм арқылы теңiзге секiрсеңiз, костюмдегi қысылған ауа сыртқы мата арқылы шығарылып тасталады. Бұл төсемнiң ығысуының себебi болады, сондықтан судың бiраз бөлiгi костюмге өтуi мүмкiн. Сондықтан костюмнен, мүмкiндiгiнше көп ауаны суға секiрер алдында шығарған дұрыс. Тiптi костюм жыртылып қалып, су кiргiзген күннiң өзiнде де, суықтан сақтайтын киiм ретiнде де пайдасы бар. Бiрақ костюммен су толып кеткендiктен, басқа бiреу көмектескеннiң өзiнде, құтқарғыш жабдыққа шығуға қиын тиедi. Бұл жағдайда су шалбардың төменгi жағынан ағатындай етiп кесiп жiберу не костюмдi шешу керек. Тiптi костюмнiң өзi бүтiн болғанда да, костюмнiң iшiнен келген жылы киiм сiздiң аман қалу мүмкiндiгiңiздi көбейтедi. Костюм судағы адамды суда бетiн жоғары қаратып ұстайды, сондықтан малтуға ыңғайлы, әсiресе, арқамен малтыған қолайлы болып табылады. Костюмнiң жарықты шағылдыратын лентасы болады, ол адамды прожектор арқылы табуды жеңiлдетедi. Iлгек алдыңғы жағынан бекiтiлген, ол адамды судан алып шығу үшiн ыңғайлы болып есептеледi.

Тармақ 7.6

7.6. АПАТ КЕЗIНДЕ ЭВАКУАЦИЯЛАУДЫҢ (КӨШIРУДIҢ) ЖОСПАРЫ Операцияның шарты және әрбiр этапқа байланысты медициналық эвакуацияның жоспары болуы керек. Бұл жоспар байланыс құралы ретiнде мыналарды қамтамасыз етуi керек: апат қызметтер және көлiк, әдiстер, маршруттар және ситуацияның әр түрiне қарай шаралар, ауа райына байланысты жағдайлар. Медициналық хабарлама және керектi құжаттарды жарақаттанған адамның өзiмен қоса жiберiледi.

Тармақ 7.7

7.7. БОРТ СЫРТЫНДАҒЫ АДАМДЫ ҚҰТҚАРУ ОПЕРАЦИЯСЫ Борт сыртында жұмыс iстеген адам барлық қызметшiлер және барлық кеме командасы көмектесулерi қажет. Олардың өзi теңiзде малтығанда да, портта болғандарында да қауiпсiз жағдайда болулары керек. Құтқаруға қажеттi арқандар белгiленген орындарында болғаны жөн. Ненi жiберу керектiгiн капитан шешуi керек: "Борт сыртындағы адам" қайығын ба, әлде құтқару шлюпкасын ба, әлде осы екеуiн бiрге жiбере ме. Егер катерлерi болса, онда адамды құтқаратын бiрiншi құрал осы болуы керек. "Борт сыртындағы адам" ситуациясының, әсiресе суық суда, өлiмге алып келу қауiпi өте үлкен. Осындай жағдайда, адамның қорғаушы кеудешесi болмаса, арнайы құтқаратын керек-жарақпен қамтамасыз етiлмесе, онда өлiм қаупi күшейе түседi. Қауiптi бөлiмшелерде жұмыс iстегенде мұндай жағдайларды ешқашан естен шығармауы керек. Бакта және кормның (кеменiң артқы жағы) қауiптi бөлiмiнде жұмыс iстегенде адамның борт сыртындағы адамның суға кетуi жиi кездеседi, сондықтан шын қауiптi болады. Мұндай жағдайда не iстеу керектiгi туралы барлық қызметшiлер құлақтандырылған болуы керек. Адам борт сыртындағы адам өмiрiн сақтап қалу үшiн, ең бастысы қимыл әрекеттiң өте тез болуы, атап айтқанда:

Тармақ 7.7.1

7.7.1. Судағы адамды ұдайы бақылап отырып, қолмен бағыт берiп отыру керек.

Тармақ 7.7.2

7.7.2. Құтқару дөңгелегiн лақтыру керек.

Тармақ 7.7.3

7.7.3. Түтiн сигналын (белгiсiн), жарық маягын қосыңыздар.

Тармақ 7.7.4

7.7.4. Ауа пушкасының жұмысын тоқтатыңыздар.

Тармақ 7.7.5

7.7.5. Капитанға және машина бөлiмiне, болған ситуация жайында хабарлаңыз. Машина бөлiмi апат белгiсi берiлгенде кеменi тоқтатулары керек.

Тармақ 7.7.6

7.7.6. Түскен орынды белгiлеу үшiн, кез келген қалқитын затты борттан түсiру керек.

Тармақ 7.7.7

7.7.7. Тралды механизмдi босатып жiберуге дайындау қажет.

Тармақ 7.7.8

7.7.8. Капитанның бұйрығы бойынша қайықты "Борт сыртындағы адам" операциясына жiберу керек.

Тармақ 7.8

7.8. ТЕҢIЗДЕГI ӨРТТЕН САҚТАНУ КОНСТРУКЦИЯСЫ Теңiз кемесiнiң тұйықталған және бортта қауiптi от алғыш материалдар болғандықтан, онда ерекше өрт қаупi бар болады.

Тармақ 7.8.1

7.8.1. ТЕМЕКI ШЕГУГЕ БОЛАТЫН ЖӘНЕ ШЕКТЕЛГЕН АЛАҢДАР Өрттiң негiзгi себебi байқаусыз темекi тарту болып табылады. Темекi шегу бақылауға өте қиын. Барлықтарына және құрамның басқарушыларының әрқайсысына өздерiнiң темекi кемеде шегу ережелерi болуы өте маңызды. Барлық кеме алаңы зоналарға бөлiнуi керек және оларда "Темекiнi осында тартыңыз" не "Темекi тартуға болмайды" деген белгiлерi болуы керек. Кейбiр бөлiмшелер уақытша темекi тартуға болмайтын болып топтастырылуы мүмкiн, мысалы, жанармай құю кезiнде, жанармай тұрған орынның маңайы. Темекi шегуге рұқсат етiлмейтiн жерлердiң санына мыналар тұрақты қосылады:

Тармақ 7.8.1.1

7.8.1.1. Сейсмикалық өрiмдермен (қоса) жұмыс iстейтiн бөлiмшелер.

Тармақ 7.8.1.2

7.8.1.2. Сейсмикалық кабельдер үшiн сейсмикалық өрiмдер мен барабандардың сақталып қойылған жерi.

Тармақ 7.8.1.3

7.8.1.3. Жанғыш сұйықтар, оның iшiнде бояулар сақталған сыймдылықтың сақталған орны.

Тармақ 7.8.1.4

7.8.1.4. Батареялар және батарея салынған жәшiктердi сақтайтын орын.

Тармақ 7.8.1.5

7.8.1.5. Оттегi және ацетилен бар сыйымдылықтар бар орындардың маңайы және айналасы.

Тармақ 7.8.1.6

7.8.1.6. Кабель майы сақталған орын.

Тармақ 7.8.1.7

7.8.1.7. Камбуз.

Тармақ 7.8.1.8

7.8.1.8. Тамақтарды сақтайтын, дайындайтын және тамақ iшетiн барлық орындар. Одан басқа осы санға мыналар да қосылады:

Тармақша а

а) Каюталар.

Тармақша б

б) Машина бөлiмi.

Тармақша в

в) Капитан көпiршесi.

Тармақша г

г) Ауа пушкасы үшiн бөлiк (отсек).

Тармақ 7.8.1.9

7.8.1.9. Темекi шегуге болмайтын барлық орындар белгiлермен анық белгiленiп қоюы керек.

Тармақ 7.8.2

7.8.2. ӨРТКЕ ДАЙЫНДЫҚТЫ ЖӘНЕ ҚҰРАЛ-ЖАБДЫҚТАРДЫ ТЕКСЕРУ Өрт, апат жайлы стендлермен, мыналарды барлығы бiлу үшiн, жабдықталады:

Тармақ 7.8.2.1

7.8.2.1. Өрт постылары және құтқару қайықтары каюталардың номерлерiне сәйкес орналасады.

Тармақ 7.8.2.2

7.8.2.2. Әрбiр кубрикте (кеме командасы үшiн арнаулы бөлме) апат құрал-жабдықтарының тiзiмi болу керек. Олар өздерiне бекiтiлiп берiледi.

Тармақ 7.8.2.3

7.8.2.3. Апат, өрт және т.б. болған жағдайда қандай iс-әрекеттер жасауы керектiгi туралы толық мәлiметтер кемедегiлердiң барлығы үшiн қабырға кестесiнде анық көрсетiлуi керек.

Тармақ 7.8.3

7.8.3. ӨРТ ҚАУПI ЖАҒДАЙЛАРЫН БАҚЫЛАУ ЖОСПАРЫ Бұл жоспар кеме құрылысының жүйесiн көрсетедi. Ол, сонымен бiрге, әрбiр палуба үшiн мынадай хабарламаларды қамтуы керек:

Тармақ 7.8.3.1

7.8.3.1. Машинаның орналасуы.

Тармақ 7.8.3.2

7.8.3.2. Жанармай сақталған жер.

Тармақ 7.8.3.3

7.8.3.3. Өрт қаупiн бақылайтын станция.

Тармақ 7.8.3.4

7.8.3.4. Өрттi айқындайтын жүйелер.

Тармақ 7.8.3.5

7.8.3.5. Өрттi хабарлайтын жүйелер.

Тармақ 7.8.3.6

7.8.3.6. Палубаның жоспары.

Тармақ 7.8.3.7

7.8.3.7. Өрт сөндiргiштердiң тұрған жерi.

Тармақ 7.8.3.8

7.8.3.8. Желдеткiштердiң орналасуы мен желдеткiш торларын қоса қамтитын желдету жүйесiнiң құрылымы.

Тармақ 7.8.3.9

7.8.3.9. Әрбiр секцияда жұмыс iстейтiн желдеткiштердiң бекiтiлген нөмiрлерi. Мұндай жоспарлар Хаттама ретiнде жасалып, барлық меңгерушi қызметшiлерге, кеменiң аға офицерлерiне таратылып берiледi. Осы жоспарлардың көшiрмесi көрнектi жерде үнемi iлулi тұруы керек. Екiншi бiр көшiрмесi басқаларымен шатастырмас үшiн арнайы белгi салынып, қорғағыш пакетке қапталып, кемеден сырт жерде (мысалы, порттағы офисте) үнемi сақтаулы тұрады. Бұл жағдай жағалық күзетшiлердiң де кемеде өрт шыға қалғанда көмек көрсетуiне қажет. Пакеттiң сыртына "Өрт қауiпiнен сақтану жоспары" деп жазылады.

Тармақ 7.9

7.9. ӨРТ СӨНДIРГIШТЕР МЕН ӨРТТI БАСУ ҚҰРАЛДАРЫ

Тармақ 7.9.1

7.9.1. НЕГIЗГI ЖАҒДАЙЛАР

Тармақ 7.9.1.1

7.9.1.1. Өрт сөндiргiштер кеменiң барлық жерiне қойылып, көрнектi, оңай алынатын орындарда тұрады. Арнайы түрдегi кем дегенде бiр өрт сөндiргiш өрттен сақтану бөлiгi деп аталатын жерге апаратын есiктiң тұсында тұрады. Өрт сөндiргiштердiң, олардың түрлерiнiң тұрған орындары партия басшысымен, капитанмен, өрт командасының бастығымен өзара келiсiлiп жасалады.

Тармақ 7.9.1.2

7.9.1.2. Әрбiр өрт сөндiргiште:

Тармақша а

а) Iшiнiң толтырылған уақыты көрсетiлген анық және нақтылы жазу болады.

Тармақша б

б) Өзiн қолданатын жердiң бөлiгiне мөлшер шамасы ыңғайлас келуi керек.

Тармақша в

в) Қалай қолданылуы туралы ағылшын, қазақ, орыс тiлдерiнде жазылған нұсқаулық көрнекi жерде iлулi тұрады.

Тармақша г

г) Қолдануға толық дайындықта тұрады.

Тармақ 7.9.1.3

7.9.1.3. Барлық өрт сөндiргiштерде газды басытқылар болады. Газ қысым астында сақталуы мүмкiн, ондай жағдайда көрнекi жерде қысым күшi көрсетiледi. Немесе бұл көмiрқышқылды өртсөндiргiш болуы мүмкiн, оның жұмыстық қысымын СО белгiлейдi, ол қолданған кезде химиялық реакцияның әсерiнен пайда болады. Газды сөндiргiшi жоқ өрт сөндiргiштер де, мысалы, СО немесе Хелон, әрқайсысына кем дегенде екi қосымша контейнерi (дайын) болуы керек.

Тармақ 7.9.1.4

7.9.1.4. Өрт сөндiруге арналған жабдықтар үнемi дайын тұрған күйде сақталады және дереу қолдануға қолайлы жерде тұрады. Толық қолданылған өрт сөндiргiштер ол жерден алынып тасталуы керек немесе оларға қосалқы контейнер қойылады немесе қайта зарядталады. Өрт сөндiргiштер қайта, қалай қолданылса да, тек талдауға арналып босағанынан басқа, ол туралы қолдану себебiн, т.б. себептерiн айтып, мәлiмденедi.

Тармақ 7.9.1.5

7.9.1.5. Өрт сөндiргiштерге қоса тиiстi антифриздер қосарланады, ол температура 1 С төмен болған жағдайда өрт сөндiргiшпен бiрге қолданылады.

Тармақ 7.9.1.6

7.9.1.6. Кем дегенде екi айда бiр рет барлық қызметшiлер үшiн нұсқамалықты қайталамай талдап, кемеде бар өрт сөндiргiштердiң барлық түрiмен таныстырылады. Ондай нұсқамалықтар дәл осы өрт сөндiргiш арналған өрттiң түрлерiн қамтиды және қалай қолдануды үйретедi. Үйрету кезiнде өрт сөндiргiштiң залалсыздандырылуы мiндеттi емес.

Тармақ 7.9.2

7.9.2. "ХЕЛОН 1211" НҰСҚАЛЫ ӨРТ СӨНДIРГIШ "Хелон 1211" нұсқалы өрт сөндiргiш өрттiң жану барысын бөлiп-бөлiп тоқтату арқылы сөндiредi. Олар электрден болған жану кезiнде және А класына жататын шағын өрттердi сөндiруге қолданылады. Олар көмiрқышқылды өрт сөндiргiштерге қарағанда өрт сөндiру күшi басым және жабдықтарға зиянды аз келтiредi. "Хелон 1211" өрт сөндiргiшi үй температурасында улы болмаса да, бiрақ ол жоғары температурадағы химиялық реакция әсерiнен болған өрттердi сөндiру кезiнде өте улы болуы мүмкiн. "Хелон 1211" өрт сөндiргiшiн Жеке демалу Аппаратын қолданбай жабық орындарда пайдалануға болмайды. "Хелон 1211" өрт сөндiргiштерiн мынадай өрттердi сөндiруге қолданады:

Тармақша а

а) Аппараттар қойылған бөлме.

Тармақша б

б) Электр күшiн беретiн қондырғы қойылған бөлме.

Тармақша в

в) Кемелер қозғалысы көпiрi.

Тармақша г

г) Негiзгi басқару жүйесiнде. Электронды сезiмтал жабдықтар қойылған басқа да кез келген орындар. "Хелон 1211" өрт сөндiргiшi фторлы көмiрдiң айнала қоршаған ортаға тигiзетiн зиянды әсерiне байланысты бiраз елдерде тыйым салынған. Егер сөндiру қуаты "Хелон 1211" өрт сөндiргiшiмен пара-пар келетiн соған ұқсас өрт сөндiргiштер бар болса, соны қолданған дұрыс.

Тармақ 7.9.3

7.9.3. КӨБIКТI ӨРТ СӨНДIРГIШТЕР Кейде "Жеңiл су" деп аталатын беткi қабатты қаптап қалатын көбiк пайда болатын өрт сөндiргiштер - өте жоғары әсерлi өрт сөндiргiштер қатарына жатады. Олар мұнаймен байланысты өрттердi сөндiруде қолданылады және тек мұнайдың ғана үстiңгi бетiн көбiкпен қаптайды, сөйтiп ауаны кез келген мұнай өнiмдерiнiң жануына қатыстырмай тастайды. Көбiк А класстық та заттардың жануын өшiруге өте тиiмдi болғаны сияқты Б кластық та заттарға да тиiмдi. Олар мынадай жанғыш заттармен өрт болу қаупi бар орындарда сақталуы керек:

Тармақша а

а) Сейсмикалық өрмелердi сақтайтын орында.

Тармақша б

б) Сейсмикалық өрмелермен жұмыс iстейтiн бөлiмдерде.

Тармақша в

в) Жанар-жағар майларды сақтайтын жерде.

Тармақша г

г) Сейсмикалық өрмелерге май жiберетiн орында.

Тармақша д

д) Машиналық бөлiмшедегi май жиналатын жерде.

Тармақша е

е) Мұнай мен өнiмдерi бар жануға қауiптi жерлердiң бәрiнде.

Тармақ 7.9.4

7.9.4. ҚҰЙМА ӨРТ СӨНДIРГIШТЕР Құйма өрт сөндiргiштер металл құймаларының жануы кезiнде пайдаланылады. Мұндай өрт сөндiргiштердiң жұмыс негiзi - құймалардың өздерiнiң жануын тоқтату. Құйма батареялар аса қауiптi болып саналады. Қысқаша тұйықталып қалғанда, қызып кеткенде немесе құйма батареяларды мыжылғанда қопарылыс берiп, iшiндегi құймалары жануы мүмкiн. Құймалардың жану жағдайы температура 650 С-дан асқанда. Құйма өрт сөндiргiштердiң тұратын орындары:

Тармақша а

а) Сейсмикалық кабельдердiң катушкаларының қасында.

Тармақша б

б) Құйма батареяларының сақталатын жерiнде.

Тармақ 7.9.5

7.9.5. БРАНДСПОЙТТАР (ЖЕҢ) Өрт сөндiру шлангылары кеме қай елдiк болса, сол елдiң стандартына сай келуi керек және кем дегенде мыналарды қамтиды:

Тармақша а

а) Талапқа сай материалдан жасалады.

Тармақша б

б) Бiр-бiрiне сай келетiн бiрiктiрулерi болады.

Тармақша в

в) Гидрантпен бiрге көрнекi жерде сақталады.

Тармақша г

г) Қажеттi жабдықтары мен құрайтын бөлшектерiнiң қасында дайын тұрады.

Тармақша д

д) Кемедегi барлық шлангылардың диаметрлерi мен жалғасатын жерлерi бiрдей болады.

Тармақша е

е) Сай келетiн сабы болып, ол өзiмен қатар сақталады.

Тармақша ж

ж) Барлық саптары судың шашырату ағысына да, сұйықтарды бұрқыратуға да жарамды және тез алынатын болуы керек, бекiту клапаны болады. Аварияға байланысты немесе жедел хабардан кейiн қолданылып болған соң шлангылардың суын сарқып, қайта пайдалануға оңтайлы етiлiп жиналады. Барлық шлангылар үш ай сайын дайындық бақылауынан өткiзiлiп тұрады.

Тармақ 7.9.6

7.9.6. ӨРТТI БАЙҚАУ ЖӘНЕ ХАБАРЛАУ ЖҮЙЕЛЕРI Өрттi және соған ұқсас түтiндi автоматты түрде айыратын детекторлар кеменiң барлық жерiнде болуы керек. Сонымен қатар, өрттi хабарлайтын қол сигналы да кеменiң барлық жерiне қойылады. Осы аталған жабдықтардың бәрi капитан көпiршесiндегi бақылау бөлiмшесiмен байланыста болады, ол осы арқылы кеменiң қай жерiнде өрт шыққанын айырады. Жануды немесе түтiндi айыратын детекторлар мына жерлерге орналастырылады:

Тармақша а

а) Барлық баспалдақтар алаңқайында.

Тармақша б

б) Дәлiздерде.

Тармақша в

в) Баспалдақтардың тұрғын бөлмеге апарар жерiнде.

Тармақша г

г) Қауiптiлiгi басым жерлерде. Жедел қауiп хабарын беретiн қолмен басқару пунктi мынадай жерлерге қойылады:

Тармақша а

а) Тұрғын бөлмелерде.

Тармақша б

б) Қызмет көрсету орындарында.

Тармақша в

в) Бақылау бөлiмшелерiнде.

Тармақша г

г) Әрбiр шығар есiкке. Өрттi бақылайтын орындар мына негiзде орналасулары керек:

Тармақша а

а) Олардың әрқайсысы палубамен бiр деңгейде iс атқарады.

Тармақша б

б) Бақылау орны машиналық бөлiм мен тұрғын бөлмелердi бiр мезгiлде қабат бақыламайды.

Тармақша в

в) Бақылау орнының әрқайсысы бiр ғана машиналық бөлiмдi бақылайды. ӨРТТIҢ БАЙҚАП, ОНЫ ХАБАРЛАЙТЫН ЖҮЙЕНIҢ ШАРТТАРЫ:

Тармақша а

а) Энергия беретiн бiр-бiрiне байланысы жоқ екi қуат көзiмен жұмыс iстей алатын болуы керек.

Тармақша б

б) Қуат көздерiнiң бiрi iстен шығып қалғанда, екiншiсi автоматты түрде қосылуы керек.

Тармақша в

в) Капитан көпiршесiнде индикациялық тақтайша болады.

Тармақша г

г) Бөлiмнiң орналасу ретi көрсетiлген қарапайым сызба.

Тармақша д

д) Детектордың iстен шыққандығын айыра бiлетiн болу.

Тармақша е

е) Өрттiң, түтiннiң детекторлары апта сайын және әрбiр жедел қауiп хабарынан кейiн, оның шын және жалған хабар екенiне қарамай, тексерiлiп отырады.

Тармақ 7.9.7

7.9.7. ӨРТТI ХЕЛОН 1301 ГАЗЫМЕН ӨШIРУ ЖҮЙЕСI Хелон 1301 газы-химиялық тiзбектi жасауды өшiретiн газ жүйесi. Хелон 1301- өз бетiнше улы емес, бiрақ ол ауадағы оттегiнiң бiраз бөлiгiн ығыстырып шығарады, олар қызудан кейiн жоғары улы болады. Егер Хелон дизелдi двигательге тисе, одан шыққан газ қызғылт сарғыш түске боялып, өте улыға айналады. Осы өрт сөндiргiш пайдаланылатын бөлiмшелер:

Тармақша а

а) Қуаты 375 кВт-тан артық iштен жану двигательдердi жұмыс iстейтiн барлық жабық орындар.

Тармақша б

б) Күш беретiн қондырғылар орналасқан барлық орындар.

Тармақша в

в) Қандай да бiр қазандар және жанармай ретiнде мұнайды пайдаланатын, қалдық жағатын пештер орналасқан барлық бөлiмшелер. Бұл бөлiмшелерде мыналар болуы керек:

Тармақша а

а) Дистанциялық басқарылатын желдеткiш қондырғылар.

Тармақша б

б) Барлық желдеткiштердiң тесiктен және шығатын тесiктер толығымен берiк герметикаландырылып жабылған болу керек.

Тармақша в

в) Барлық белгi (сигнал) беретiн қондырғыларда анық етiп жазылған мынадай жазу болу керек: "Хелонды пайдаланған кезде бұл бөлiмше тездетiп көшiрiлуi (эвакуациялану) қажет". Хелон 1301 бақылау жүйесi мынадай болғаны жөн:

Тармақша а

а) Қолайлы жерде орналасқан болуы керек.

Тармақша б

б) Тез басқарылатын.

Тармақша в

в) Қарапайым кнопканы басқанда қосылып автоматты жұмыс iстейтiн қауiптi хабарлау белгiсi.

Тармақша г

г) Басқаруға байланысты анық нұсқауы.

Тармақша д

д) Қасында тұрған қызметшiлердiң қауiпсiздiгiн сақтайтын анық нұсқаудың болуы.

Тармақша е

е) Тек қолмен ғана басқару. Әрбiр контейнерлер жүйесi, сақталған газдың деңгейiн ұдайы бақылап отыруға мүмкiндiк беретiн өлшегiш құралмен жабдықталуы керек. Жүйенi пайдаланар алдында мiндеттi түрде:

Тармақша а

а) Капитаннан не бас механиктен рұқсат алу.

Тармақша б

б) Сақтандыратын бөлiмшеде газды қоспас бұрын ескертетiн дыбыстық белгi беру.

Тармақша в

в) Капитан көпiршесiнде көзбен байқайтын және дыбыстық белгiлердi жұмысқа қосу.

Тармақша г

г) Тек өрт жүйесiнiң насосынан басқа дизельдi жанармаймен жұмыс iстейтiн барлық двигательдердi тоқтату.

Тармақша д

д) Пайдаланылған газды 10 секунд iшiнде разрядталуына мүмкiндiк беру.

Тармақша е

е) Барлық желдеткiш қондырғыларды автоматты түрде тоқтату. Хелон 1301 жүйесiн пайдаланғаннан кейiн, ол қолданылған барлық бөлiмшелер ең аз дегенде 24 сағат бойынша жабық қалпында болуы керек. Осы кезде барлық датчиктер, барлық ыстық нүктелердегi температура, сол территорияда сақталған, жанармайдың не ерiткiштердiң, кез келген түрлерiнiң жану температурасынан аз температураны көрсетуi керек. Өте жоғары позициядан бастап және өте қолайлы жағдайда, Автономиялық дем алу аппаратын пайдалану арқылы, Хелонды пайдаланылған уақыттағы, сақтандырылған бөлiмшенi ашу керек. Аппаратты дайындап, команда өте жоғары дайындықта болғандары дұрыс. Алғашқы медициналық көмек командасы ұзартқыштармен жабдықталған болулары керек және оттегi корғалған бөлiмшелерге не онымен жапсарлас жатқан орынға өзiмен бiрге алып баруға болмайды.

Тармақ 7.9.8

7.9.8. КӨБIКТЕНГЕН СУМЕН ЖАБАТЫН ЖҮЙЕ. Көбiктенген сумен жабатын жүйе мына талаптарға сай келуi керек:

Тармақша а

а) Дизельдi жанармаймен жұмыс iстейтiн насос болуы керек, ол навигация көпiрiнен және өрттi бақылайтын пункттен дистанциялы жерде қосыла алуы қажет. Бұл өрт жүйесi насостарының бiрi болып жүрмеуi керек.

Тармақша б

б) Кем дегенде екi көбiк шлангасы, қорғайтын беттi бiркелкi көбiк қабатымен жабатындай болып орналасуы керек.

Тармақша в

в) Бұл жүйенiң шығаратын трубалары, бөлiмшенiң көбiкпен жабатын қабатында қалай көбiк қабаты орналасса, солай қорғағыш көбiкпен бiркелкi жабатындай болып орналасады. Олар ай сайын тексерiлiп тұруы керек.

Тармақша г

г) Қызыл түске боялған резервуарлар көбiктi жеткiлiктi болатындай етiп сақтауы керек көбiкпен: жабылған беттiң қалыңдығы 200 мм және қорғайтын көбiк қабаты барлық сақтауға керек беттi толығымен жабуы керек не кем дегенде 10 минут iшiнде, екi көбiк шлангасынан шығарылған (лақтырылған) көбiк бiр уақытта барлық белгiленген жарамдылық мерзiмi анық етiп резервуарға жазылуы керек.

Тармақша д

д) Барлық бақылау крандары жеке-жеке, анық, өздерi арналып қойылған затқа белгiленуi керек. Олардың орындайтын мiндеттерiн көрсететiн қарапайым нұсқау, бақылау крандарының қасына орналасуы керек. Көбiк краны ұдайы "Қосылған" ("Включен") позициясында тұруы керек, өрт дабылы хабарланған барлық уақыт периодында солай болуы тиiс. Көбiк жабатын жүйе әрекет ететiн зонада тұрған бөлiмшелерде мыналар болуы керек:

Тармақша а

а) Сейсмикалық өрiмi бар катушка.

Тармақша б

б) Сейсмикалық өрiмi бар iшкi қойма.

Тармақша в

в) Сейсмикалық өрiмге қажеттi сұйығы бар насос.

Тармақша г

г) Тiк ұшақ қонатындай алаң. Көбiктi жiбермей-ақ жүйенi жұма сайын тексерiп отыру керек. Одан басқа, кем дегенде үш айда бiр рет тез уақыт аралығында көбiкпен тексерiлуi қажет. Жүйеде қосымша жететiндей дәрежеде сұйық мөлшерi болуы керек, ол көбiгi бар резервуардағы бос кеңiстiктi ұдайы толықтырып отырады.

Тармақ 7.10

7.10. Өртпен күрес Капитан өзiнiң барлық жұмысын, өзiнiң шешiмi бойынша, барлық жағдайларда бағыттап отырады және соған толық жауап бередi. Ол кемеде апат болу жағдайын хабарлайды, қажет болса ол жайында базаға, не сырттан (SOS) көмек алу үшiн жақын кемелерге хабар бередi. Оның көмекшiсi де (аға көмекшi) өрт командасына, өрт сөндiру кезiнде, техникалық бригадасына, жалпы апат кезiнде болатын әртүрлi iс-әрекеттердiң орындалуына қарай қызметтерiнiң барлық түрiн бағыттап отыруы тиiс. Ол барлық жағдайды тiкелей Капитанға хабарлайды. Двигательдердiң, компрессорлардың және қалақшалар бөлмесінiң отын сөндiруге бас механик жауапкер. Негiзгi мiндеттемелер:

Тармақша а

а) Отты байқағаннан немесе күдiктенгеннен кейiн дереу өрт сөндiру хабарын жасап, көмек талап етiңiз.

Тармақша б

б) Отты қол өрт сөндiргiштердi пайдалану арқылы, жамылғылармен, киiмдермен немесе басқа да қарапайым әдiстермен сөндiруге тырысыңыз.

Тармақша в

в) Егер бұл шаралар көмектесе алмаса, барлық ашық-тесiктердi бiтеп, ауа қатыстырмаңыз, сонда от жайылмайды.

Тармақша г

г) Маңайда түтiнмен дем алған немесе оттан тығылған адамның бар-жоғын әбден тексерiңiз. Егер оттың немесе түтiннiң салдарынан құтқару мүмкiн болмаса, дереу Капитаннан көмек сұраңыз.

Тармақша д

д) Тиiстi көмек келiп жеткенше есiктi немесе люктi ашпаңыз, әйтпесе, ауа қатынасынан от өршiн кетедi. Егер есiк пен люк жабық тұрса, шағын отты өшiруге болады.

Тармақша е

е) Өрттiң әсерiнен пайда болған улы газдардың иiсi бiлiнбейдi, көзге көрiнбейдi. Осыны есте сақтаңыз.

Тармақша ж

ж) Өрт дабылы қағылысымен, барлық қызметшiлер алдын ала белгiленген орынға жедел жиналып, өртпен күресуге дайындалып, әлде бiрлеулердiң жоқтығын анықтауға шара жасаулары керек.

Тармақша з

з) Қауiп дабылы қағылған кезде барлық хабар-ошарларды бақылаңыз. "Хелон" дабылы қағылса, ол жерден дереу кетiңiз.

Тармақша и

и) Егер "Хелонмен" жұмыс кезiнде сол маңайда бiреу қалып қойса, ол туралы Капитанға (басшылыққа) хабарлау керек.

Тармақ 7.11

7.11. Кемеден кету (эвакуация) Авария жағдайында кемеден кету үшiн мыналар шарт:

Тармақша а

а) Келiсiлген орынға жиналу.

Тармақша б

б) Артық зат алмау.

Тармақша в

в) Барлық қызметшiлердiң түгелдiгiн тексеру.

Тармақша г

г) Құтқару құралдарын түсiруге дайындалу.

Тармақша д

д) Капитанның командасынан кейiнгi ғана кемеден кету.

Тармақша е

е) Егер уақыт жетсе, құтқару шлюпкаларын түсiру.

Тармақша ж

ж) Мүмкiндiгiне қарай барлық артық одеялдарды, тамақты, суды бiрге алу.

Тармақша з

з) Құтқару құралдарын мүмкiндiгiнше құрғақ ұстау.

Тармақша и

и) Барлық құтқару құралдарын бiр-бiрiне жақын ұстап, мүмкiндігiнше соларға жақын тұру.

Тармақша к

к) Кеме капитанының бұйрығынсыз немесе басқа жақ қалмағанша кемеден кетпеу;

Тармақша л

л) капитанның бұйрығынсыз кемеге қайта бармау;

Тармақша м

м) егер кеменi тастап кету қажеттiгi туса, мына iстердi мынадай ретпен орындаңыз: құтқару қайықтарын, құтқару плотын түсiрiп, қалқығыш құтқару құралдарын пайдалану;

Тармақша н

н) өмiрiңiзге тiкелей қауiп төнбесе, борттан секiрмеңiз. Суға қауiп-қатерсiз түсудiң маңызды шарты судың қашықтығы болып табылады. Қаншалықты биiктiкте болсаңыз, соншалықты зақымдану қаупi көбiрек. Секiрер алдында мүмкiндiгiнше суға жақын тұруға тырысыңыз. Сатылар, жiп сатылары, шлангiлер, түскiштер суға жақынырақ келу үшiн пайдалы. Суға түсер алдында:

Тармақша а

а) төмен қарап, сiз түсетiн аумақтың бос екендiгiне көз жеткiзiңiз. Теңiз бетiндегi ауа райын, жел мен ағыстың бағытын бiлiңiз. Егер төменде әлдеқандай бiр бөгесiн болса, ол жерден басқа жаққа ауысыңыз;

Тармақша б

б) қарсы алдыңызға тура қарап, жанарыңызды көк жиектiң бiр нүктесiне қадаңыз. Суға секiрерде төмен қарамаңыз;

Тармақша в

в) құтқарғыш қалқыма құралдарыңызға ауаны көбiрек толтырыңыз, күш-куатыңызды пайдаланыңыз. Бiр қолыңызбен ауыз-мұрныңызды басып, бетiңiздi қорғаңыз;

Тармақша г

г) төмен қарай аттаңыз (қадамыңыз кең және секiретiн жерден мейiлiнше алыс түссiн). Аяғыңызды қатар ұстаңыз;

Тармақша д

д) суға түсiмiмен қауiпсiз жерге қарай тез қозғалыңыз, басқа да сақтанушылармен бiрге жинақталып, құтқаруды күтiңiз. Мүмкiндiгiнше солармен бiрге болыңыз;

Тармақша е

е) егер кеме батып бара жатса, одан тез аулақтаңыз.

Тарау viii. VIII. ГИДРОГРАФИКАЛЫҚ ЖҰМЫСТАР

VIII. ГИДРОГРАФИКАЛЫҚ ЖҰМЫСТАР

Тармақ 8.1

8.1. Кемеге тиянақ қадалар мен қалқымаларды бекiтерде мынадай шарттар орындалуы қажет:

Тармақ 8.1.1

8.1.1. Қалқымалар, қадалар, жүктер және буйрептер жағада дайындалып барып кемеге орналастырылады;

Тармақ 8.1.2

8.1.2. Палубаның қалқымалар және қадалар шығарылатын жерiнде бөгде заттар болмауы керек;

Тармақ 8.1.3

8.1.3. Буйреп палубада оны лақтырған кезде түйiн түйiлiп қалмайтындай қалыпта орналасуы керек.

Тармақ 8.2

8.2. Қадаларды және қалқымаларды қолдан дайындалғанда, ең алдымен буйрептi лақтырып, сонан соң қалқыманы немесе қаданы, сонан кейiн барып жүктi түсiредi.

Тармақ 8.3

8.3. Салмағы 50 кг дейiнгi жүктi планширден теңiзге қолмен лақтыруға рұқсат етiледi, бiрақ планширдiң үстiнде тұруға, фальбортты аттап өтуге болмайды.

Тармақ 8.4

8.4. Қадалар мен қалқымаларды кеме тоқтап тұрғанда ғана орнатады.

Тармақ 8.5

8.5. Қадалар мен қалқымаларды толқынды күндерi кеме тоқтап тұрғанда ғана жинайды.

Тарау ix. IХ. КЕМЕ ҚАТЫНАСЫ КЕЗIНДЕГI КЕМЕЛЕРГЕ ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР

IХ. КЕМЕ ҚАТЫНАСЫ КЕЗIНДЕГI КЕМЕЛЕРГЕ ҚОЙЫЛАТЫН ТАЛАПТАР

Тармақ 9.1

9.1. Қазақстан Республикасының Iшкi сулар транспорты Жарғысының негiзiнде сәйкес кемелердiң iшкi суларда жүзуiнiң қауiпсiздiктерiн қамтамасыз ету үшiн кеме қатынастарының бассейiндiк инспекциясы ұйымдастырылған. Қазақстан Республикасы көлiк Министрлiгiнiң Кеме қатынасы қауiпсiздiгiнiң ТПО "Казречфлоты" бассейiндер негiздерiне сәйкес (бекiтiлген 16.02.89. N 23) инспекцияның негiзгi мiндеттерi Ережелердi, Нұсқауларды, Бұйрықтарды және түсiнiктердi Қазақстан iшкi су жолдарында кеме қатынасы кезiнде кеме жүргiзушiлердiң орындауын бақылау болып табылады.

Тармақ 9.2

9.2. Теңiздегi геологиялық зерттеу кемелерi де жұмыс жүргiзген кездерiнде жарық көздерiмен, белгiлермен "теңiзде жүргенде кемелердiң бiр-бiрімен соқтығысып қалмауының Халықаралық Ережелерiнiң" 27-тармағына сәйкес жарақтануы керек. Геофизикалық партиялар мен отрядтардың жұмысшылары кемеде болған кездерiнде мына талаптарды орындауға мiндеттi:

Тармақша а

а) кеменiң белгiленген тәртiбiн сақтау;

Тармақша б

б) қауiп көтеруге белгi берiлгенде кемедегi басқарушы топтың нұсқауларын орындау.

Тармақ 9.3

9.3. Су жолдарындағы кеме қатынасы басталар алдында техникалық байқау жүрiп, барлық мекемелердiң жүзу құралдары қандай меншiк екенiне қарамастан, жергiлiктi тiркеу орындарында немесе техникалық қатынас инспекциясында тiркеуден және қайта тiркелуден өтiп, пайдалануға болатындығы туралы рұқсат алады.

Тармақ 9.4

9.4. Теңiз геофизикалық жұмыстарына арнаулы оқу курстарында оқып, жұмыс түрiнiң белгiлi бiр саласы бойынша комиссия алдында емтихан тапсырған және сынаудан өткен адам ғана босатылады.

Тармақ 9.5

9.5. Ауа райының қолайсыздығынан болған (теңiз дауылы, мұз қатып қалу) үзiлiстен кейiн геофизикалық жабдықтардың жай-күйi кезексiз қайта тексерiлiп, оның қорытындысы "Қауiпсiздiк техникасының тексерiлу жағдайы журналына" жазылып, тоқ өткiзбеу кедергiсi өлшенiп, "Электр жабдықтарын тексеру" журналына тiркеледi.

Тармақ 9.6

9.6. Кеменiң операторлық бөлмесiнде:

Тармақша а

а) аппараттардың техникалық құжаттары;

Тармақша б

б) жұмыс орындарының қауiпсiздiк техникасы туралы нұсқаулық;

Тармақша в

в) сақтандыру плакаттары мен жазулар топтамасы;

Тармақша г

г) жеке-жеке сақтану және құтқару құралдары; медициналық аптечкалар болуға тиiстi.

Тарау x. Х. ТЕҢIЗ СЕЙСМИКАЛЫҚ ЗЕРТТЕУ ЖҰМЫСТАРЫ КЕЗIНДЕГI АУА-РАЙЫН БАРЛАУ ХАБАРЛАРЫМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДIҢ ТЕХНИКАЛЫҚ ЖАЛПЫ ТАЛАПТАРЫ

Х. ТЕҢIЗ СЕЙСМИКАЛЫҚ ЗЕРТТЕУ ЖҰМЫСТАРЫ КЕЗIНДЕГI АУА-РАЙЫН БАРЛАУ ХАБАРЛАРЫМЕН ҚАМТАМАСЫЗ ЕТУДIҢ ТЕХНИКАЛЫҚ ЖАЛПЫ ТАЛАПТАРЫ Теңiздегi геологиялық барлау кезiнде ауа райын барлау хабарларымен қамтамасыз ету жұмыстары "Атырау облыстық ауа райын барлау орталығының ережелерiне" сәйкес Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетi жанындағы Гидрометеорологиялық бас басқармасымен келiсiлген (Қазақстан Республикасы Министрлер Кабинетiнiң N 206 12.03.92 ж. Қаулысы) және басқа да басшылық документтердi негiзге алып, ауа райын барлау жұмыстарымен тез және жүйелi түрде қамтамасыз ету жолымен жүзеге асады. Уақыты, хабар беру жиiлiгi, сонымен бiрге ауа райы туралы хабарламаның дәлдiгi алдыға қойған мiндеттердiң сипатына, ауа райы жағдайлары мен құбылыстарының құбылмалығына байланысты, сонымен бiрге нақты бiр аудан бойынша жасалған ауа райын барлау қызметiнiң әрбiр нақты жағдайдағы жоспар-схемасына да байланысты. ГУГМС бөлiмдерi теңiз қойнауын зерттеу мекемелерiне мынадай хабар түрлерiн бередi:

Тармақша а

а) ауа райы жағдайының нақты мәлiметi;

Тармақша б

б) алдағы күндердiң ауа райының жағдайы;

Тармақша в

в) жұмыс жүргiзу қауiпсiздiгiне әсерiн тигiзетiн теңiз дауылдары, ауаның құбылыстары туралы хабар берiп, сақтандыру;

Тармақша г

г) жұмыс iстелiп жатқан аймақтың ауа райының мәлiметi. Бұл хабарлар ауа райы режимiнiң мына түрлерiн қамтиды:

Тармақ 10.1

10.1. ЖЕЛ

Тармақша а

а) желдiң нақтылы бағыты мен жылдамдығы туралы мәлiмет;

Тармақша б

б) желдiң бағыты мен жылдамдығы туралы алдын ала барлау мәлiметi;

Тармақша в

в) теңiз дауылдарынан сақтандыру және қауiптi желдiң жылдамдығы мен бағыты туралы хабарлау;

Тармақша г

г) желдiң бағыты мен жылдамдығының қайта қайталануы туралы мәлiмет.

Тармақ 10.2

10.2. АУАНЫҢ ТЕМПЕРАТУРАСЫ:

Тармақша а

а) ауаның нақты температурасы туралы мәлiмет;

Тармақша б

б) ауаның температурасы туралы алдын ала барлау мәлiметi;

Тармақша в

в) ауаның орташа айлық және төтенше жағдайдағы температурасы және 0 градустан өту уақыты.

Тармақ 10.3

10.3. ТОЛҚЫН КӨТЕРIЛУ:

Тармақша а

а) жел толқындары мен жай толқындардың нақтылы биiктiгi, ұзындығы және таралу бағыты туралы мәлiмет;

Тармақша б

б) 5 % күйдегi толқындардың биiктiгiн, ұзындығын және жел толқындары мен жай толқындардың таралу бағытын алдын ала барлау, портқа түсiрер салмағын барлау;

Тармақша в

в) желдi толқындардың қауiптi биiктiгiн және жай толқындардың қауiптi биiктiгiнiң таралуын, портқа түсiрер күшiн ескертiп, хабарлау;

Тармақша г

г) әртүрлi қалыптағы толқындардың биiктiгi, ұзындығы және жиiлiгi туралы және желдi толқындар мен жай толқындардың таралу бағытының қайталануы туралы мәлiметтер.

Тармақ 10.4

10.4. ТОЛҚЫННЫҢ МӨЛШЕРI:

Тармақша а

а) су өлшейтiн аспаптың көрсеткiшi бойынша судың тереңдiгi және дәл сол шақтағы теңiз көтерiлуiнiң толуы мен азаюының есептелген биiктiгi туралы мәлiмет;

Тармақша б

б) судың көтерiлуi мен кей кездегi өзгеруiнiң тереңдiгi; орташа тереңдiк мөлшерi туралы мәлiмет, қатерлi тереңдiктiң қайталану жиiлiгi көтерiлудiң үлкендiгi мен түрi туралы байқамдар.

Тармақ 10.5

10.5. АҒЫС:

Тармақша а

а) ағыстың нақтылы жылдамдығы мен бағыты туралы мәлiмет;

Тармақша б

б) ағыстың көтерiлген және анда-санда кездерiндегi бағыты мен жылдамдығы туралы алдын-ала барлау;

Тармақша в

в) орташа және ең тез жылдамдық туралы және ағыстың көбiрек жүретiн бағыты туралы, ағыстың бағыт бойынша қайталану жылдамдылығы туралы мәлiмет; су асты ағысының орташа және ең тез жылдамдығы мен бағыты туралы мәлiмет, ол 0,5-1,0 м тереңдiкте өлшенедi.

Тармақ 10.6

10.6. МҰЗ

Тармақ 10.6.1

10.6.1. Нақтылы мәлiметтер:

Тармақша а

а) қалыңдығы туралы (орташа және ең жоғарғы), мықтылығы (көтергiштiгi), үстiңгi бетiнiң жай-күйi және сендердiң ағу жылдамдығы;

Тармақша б

б) мұз қатпарларының енi;

Тармақша в

в) мұз үстiндегi қардың биiктiгi мен тығыздығы;

Тармақша г

г) мұзда жүзудiң жағдайлары.

Тармақ 10.6.2

10.6.2. Алдын ала барлау:

Тармақша а

а) мұз қата бастауының күнi;

Тармақша б

б) мұздың қатуы мен кеме қозғалысы басталуы кезеңiнiң мерзiмi мен ұзақтығы;

Тармақша в

в) мұз арқылы көлiк қатынасының мерзiмi мен ұзақтығы;

Тармақша г

г) мұз қазу арқылы барлау жұмыстарының мерзiмi мен ұзақтығы;

Тармақша д

д) мұз қатпарларының бұзылу мерзiмi.

Тармақ 10.6.3

10.6.3. Теңiз дауылдарынан сақтандыру мен хабарлау:

Тармақша а

а) мұз қатпарының бөлiнiп кетуi;

Тармақша б

б) мұз үйiндiсi туралы;

Тармақша в

в) жағаға жиналған мұз туралы.

Тармақ 10.6.4

10.6.4. Көп жылдық бақылаулардың мәлiметтерi:

Тармақша а

а) мұздың орташа және ең жоғарғы қалыңдығы;

Тармақша б

б) мұз сендерiнiң орташа жылдамдығы мен бағыты;

Тармақша в

в) бiр маусым iшiндегi ең аз және ең көп ұзақтығы;

Тармақша г

г) мұз қату және кеме қатынастары басталар маусымы;

Тармақша д

д) негiзгi мұз фазаларының орташа және ең ұзақ уақыты;

Тармақша е

е) мұз қатпарлары мен мұздардың әр түрлi қабаттасуларының орташа, ең төменгi, ең жоғарғы күндерi;

Тармақша ж

ж) мұз қатпарларының орташа және ең жоғарғы ұзындықтары;

Тармақша з

з) бiр маусым iшiндегi транспорт қозғалыстарының мұз үстiндегi жүру мерзiмi;

Тармақша и

и) бiр маусым iшiнде мұз арқылы қазылатын бұрғылау жұмысының орташа созылу мерзiмi.

Тармақ 10.7

10.7. КЕМЕЛЕРГЕ МҰЗДЫҢ ҚАТУЫ

Тармақша а

а) кемелерге мұздың нақтылы туралы мәлiмет;

Тармақша б

б) кемелерге мұз қатудың алдын ала барлауы;

Тармақша в

в) теңiз дауылдары және кемелерге мұз қату туралы хабарлау;

Тармақша г

г) Кемелерiнiң ай сайынғы мұз қатуының жиiлiгi.

Тармақ 10.8

10.8. КӨРIНУ ҚАШЫҚТЫҒЫ

Тармақша а

а) нақты көрiну қашықтығы туралы мәлiмет;

Тармақша б

б) көрiну қашықтығының өте қауiптi жерге шейiнгi шегi тудыратын теңiз дауылдары, басқа да табиғат құбылыстарын алдын ала барлау мен ескерту.

Тармақ 10.9

10.9. ХИМИЯЛЫҚ ЛАСТАНУ Жұмыс жүрiп жатқан аймақтың суының ластануының қауiптi мөлшерiн нақты мәлiмет бередi. Теңiз дауылдары мен алдын ала барлау мәлiметтерi гидрометеорологиялық құбылыстардың ауа райын зерттеу қызметiнiң алдын ала барлау мекемелерiндегi тәжiрибесi бойынша жүргiзiледi. Бақылау мен гидрометеорологиялық құбылыстарды алдын ала барлау әдiстерi жоқ жерлерге теңiздегi геофизикалық жұмыстар жүргiзерде тиiстi бөлiмдер түсiнiктер берiп, құбылыстар кезiнде қалай әрекет етудiң жолдарын айтады.

Тарау xi. ХI. МАГНИТТIК БАРЛАУ ЖӘНЕ ҚИЫРШЫҚ ТАСТЫ БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ

ХI. МАГНИТТIК БАРЛАУ ЖӘНЕ ҚИЫРШЫҚ ТАСТЫ БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ

Тармақ 11.1

11.1. Гравиметрдiң (магнитометр) басқару жүйесi столға бекiтiлген поролонның үстiне қойылады.

Тармақ 11.2

11.2. Су астық гравиметр мен таяз суларда жұмыс iстеуге арналған гравиметрлер кемелерге резина баллонға қойылған жабық скафандрға салынып, тасылады. Кеме шатқалысынан сақтау үшiн скафандр капрон алғанмен бекiтiледi.

Тармақ 11.3

11.3. Су астылық гравиметрлердi түсiрiп-көтеру алдында мыналар тексерiледi:

Тармақша а

а) тростың берiктiгi және гравиметр алынатын құдықшаның дұрыстығы;

Тармақша б

б) кабельдiң жай-күй.

Тармақ 11.4

11.4. Тiркемге тiркелетiн гравиметрлердi (магнитометр) көтерiп-түсiру жұмыстарын жасар алдында мыналар тексерiлуi қажет:

Тармақша а

а) қайықтың дұрыстығы мен дайындығы;

Тармақша б

б) кабель-тростың дұрыстығы.

Тармақ 11.5

11.5. Су астылық гравиметрлердi, тiркейтiн гравиметрлердi және тiркейтiн магнитометрлердi көтерiп-түсiру жұмыстары механикаландырылған көтергiштермен немесе механикаландырылған көтергiш бөрене қолданылады, көтергiштердiң жеткiзу мөлшерi жетпесе, бағыттама сырықтар қолданылады.

Тармақ 11.6

11.6. Гравиметрлердi (магнитометрдi) көтерiп-түсiру кезiнде ол тоқтап қалса қолмен ұстауға болмайды немесе гравиметрдiң шайқалақтауын тоқтату үшiн темiр iлмегi бар сырықтарды қолдануға болмайды.

Тармақ 11.7

11.7. Егер гравиметрлiк пункт қадамен бекiтiлген болса, су астылық гравиметрдi түсiргенде гравиметрдiң кабелiнiң қаданы бекiткен троспен шатасып қалмауын қадағалау керек.

Тармақ 11.8

11.8. Гравиметр (магнитометр) түсiрiлгеннен кейiн кабелдiң қалған бөлiгiн бiрнеше жерден байлап тастайды.

Тармақ 11.9

11.9. Су астылық гравиметрдi кеме жүрiп келе жатқанда түсiруге рұқсат жоқ.

Тармақ 11.10

11.10. Су астылық гравиметрмен жасалатын жұмыс аяқталғаннан кейiн тросы барабанға оралып, кабель үйшiкке жиналады; тiркелетiн гравиметрдiң (магнитометр) кабель-тросы үйшiкке жиналады.

Тармақ 11.11

11.11. Түнгi уақыттар мен тұманда жұмыс жүргiзiлген кезде порттың маңайы түгел жарықтанып, ол гравиметрдiң (магнитометр) батырылатын жерiн қамтуы керек.

Тармақ 11.12

11.12. Ошақтармен бақыланатын таяз судағы гравиметрлiк жұмыстар жүргiзiледi шағын кемелер қолданылады (моторлы шағын қайықтар, дизельдi двигательмен жабдықталған судағы сыйымдылғы Ү тонналық моторлы шлюпкалар). Барлық жұмысшылары құтқару жилетiн киедi; шағын кемелер (шлюпкалар, қайықтар) құтқарғыш майлы арқанмен, ұзындығы кемiнде 30 м, белгi беру шамымен жабдықталады.

Тармақ 11.13

11.13. Ошақтың бақылау кезiнде шлюпка жел мен ағыс бағытын ұстап, ошақтан жоғары жерге якорь тастайды. Ошаққа операторда түсiргенде ол құтқарғыш белдiктi тағуы керек; шлюпка ошақтан 5-15 метр жерде, ал кеме 30-100 метр жерде тұрады.

Тарау xii. ХII. ЭЛЕКТРЛI БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ

ХII. ЭЛЕКТРЛI БАРЛАУ ЖҰМЫСТАРЫ

Тармақ 12.1

12.1. Электрлiк барлау жүйелерiн қайта қоректендiру үшiн тұрақты және ауыспалы тоқтың күнделiктi қолданылатын генераторы пайдаланылады, сонымен бiрге аккумулятор батареяларын да пайдаланады. Қосымша тоқ көздерiн кемеге орналастыру және пайдалану тиiстi Ережеге сәйкес жүргiзiледi.

Тармақ 12.2

12.2. Генераторлардың айырғыштық кедергiсiн өлшеу - электрлiк барлау жұмыстарын бастар алдында сол кеменiң үстiнде жүргiзiлiп, "Электр жабдықтарын тексеру" журналына тiркеледi, ал күш кабельдерiнiң қоректелгiш линияларының айырғыштық кедергiсi кем дегенде 10 күнде бiр өлшенiп, ол "Өлшеу мен жерге қосуды тексеру журналына" тiркеледi.

Тармақ 12.3

12.3. Қоректенетiн күш кабельдерiнiң шлангасының оралғысы кабельдi жерге көму барысында және линияларды көшiргенде бақыланып тұруы керек, оператордың журналында белгiленiп қойылады; егер қандай бiр ақаулық шықса, ол қалпына келтiрiлiп, кабельдiң қайта тексерiлiп, оператордың журналына қосымша қайта тiркеледi.

Тармақ 12.4

12.4. Электрлi барлау жұмыстарының негiзгi операциялары (қайықшаны суға түсiру, электрлi барлау жұмыстарының басқару жүйесiне тоқ беру, тоқты қосу, жерге жабу, кабель өрiмдерiн таңдау және жинау) осы жұмысты басқарушы адамның немесе оның орнына қалған адамның нұсқауы бойынша жүзеге асырылады, оған капитанының орынбасары (капитанның кезекшi орынбасары) рұқсат берiп, тiкелей өз бақылауына алады.

Тармақ 12.5

12.5. Генераторлық жүйелер орналастырылған жер электрлi барлау жұмыстары жүргiзiлген кезде жан-жағынан қоршалып, ескерту таблицалары мен жазулар iлiнедi.

Тармақ 12.6

12.6. Бөлiмшедегi ұзындығы 150 м асатын, электродтың түбiндегi ұзындығы 100-150 м кем болмайтын электрлi барлау кабелiнiң өрiмi анық көрiнiп тұратын жазулар мен белгiлер қойылады; өрiм бiтер ұшының ауыстыру тездiгi 0,5-1 м/с. шейiн төмендеуi қажет.

Тармақ 12.7

12.7. Г-пiшiндi су астылық қабылдағыш кабельдердiң ауыстырылуы немесе периметрi 500 м асатын су астылық iлгектердi ауыстырған кезде кеме ең төменгi жылдамдыққа түсiп, кабель тартатын линияның бойымен сол линиядан 50-70 м қашықтықта жүредi.

Тармақ 12.8

12.8. Қоректенгiш электродтар кемеден кемiнде 100 м қашықтықта болуы керек.

Тармақ 12.9

12.9. Электрi барлау жұмыстары жүргiзiлiп жақтан кезде қызметшiлердiң бiрi палубаның үстiнде қауiптi аймақта ешкiм тұрмауын бақылайды.

Тарау xiii. ХIII. ГЕОФИЗИКАЛЫҚ ЖҰМЫСТАР ЖҮРГIЗIЛГЕН КЕЗДЕГI ТЕҢIЗ АЙНАЛАСЫН ЛАСТАНУДАН ҚОРҒАУ ШАРАЛАРЫ

ХIII. ГЕОФИЗИКАЛЫҚ ЖҰМЫСТАР ЖҮРГIЗIЛГЕН КЕЗДЕГI ТЕҢIЗ АЙНАЛАСЫН ЛАСТАНУДАН ҚОРҒАУ ШАРАЛАРЫ

Тармақ 13.1

13.1. Транспорттық жұмыстар.

Тармақ 13.1.1

13.1.1. Теңiз арқылы тасымалдау. Сақтық пен ақылмен iс қылу судағы тасымал жұмыстары кезiндегi қолайсыз жағдайларды мейiлiнше азайтады. Су арқылы жүк тасымалы кезiнде мына жағдайларды ұстану қажет.

Тармақ 13.1.1.1

13.1.1.1. Жанармайды тасығанда немесе жанармай құйғанда кездей-соқ төгiлiп-шашылудың әсерi тимеу үшiн теңiз жануарларының көп жиналған жерiнен аулақта жасалады.

Тармақ 13.1.1.2

13.1.1.2. Жанармай таситын танкерлердiң өте берiк жабылған қақпақтары болуы керек, тасымал кезiнде ол үнемi жабық тұрады. Жанармайды құйған кезде өте сақ болыңыз. Жанармайдың ағып-тамбауы үшiн су үстiнде май құймаңыз.

Тармақ 13.1.1.3

13.1.1.3. Аздап болса да төгiлген жанармайды сорғызып алу үшiн бортта сiңiргiш материал ұстау керек.

Тармақ 13.1.1.4

13.1.1.4. Су жағалауында кеменiң ақырын жүруi су түбiнiң эррозия болуын азайтады.

Тармақ 13.1.1.5

13.1.1.5. Доктар мен айлақтарды жоспарлағанда жабдықтау жұмыстары, техникалық көмек және жанармай құю iстерi қауiпсiздiк жолмен жүзеге асатындай етiп жасалады. Теңiз жануарларының көп жиналған жерiнен алысқа кеткенде теңiз базасымен байланыста болыңыз. | 13.1.1.6. Теңiз тiршiлiгiнiң немесе өсiмдіктерiнiң кез келген мөлшерiмен ұшыраса қалсаңыз, өте сақтық және жұмсақтық көрсетiңiз.

Тармақ 13.1.2

13.1.2. ӘУЕ АРҚЫЛЫ ТАСЫМАЛДАУ Әуе арқылы тасымалдау кезiндегi негiзгi талаптар - ұшу кезiнде қажеттi биiктiктi сақтап, теңiздегi және жер бетiндегi жануарлар дүниесiн орынсыз мазаламау. Мұндай жағдай, әсiресе, құстар ұя салған жерлерге өте қатысты, өйткенi тым төмен ұшу құстарға ғана емес, әуе кемесiнiң өзiне де аса қауiптi. Ең төменгi биiктiк 1000 метрден кем болмау керек.

Тармақ 13.2

13.2. ҚАУIПТI ЖАБДЫҚТАР

Тармақ 13.2.1

13.2.1. ЖАНАРМАЙ ЖӘНЕ МАЙ

Тармақ 13.2.1.1

13.2.1.1. Жанармай құятын бiр-бiрiмен жалғасатын ыдыстардың өте мұқият жабылған ысырмалары болады.

Тармақ 13.2.1.2

13.2.1.2. Жанармай тасу үшiн болатын (басқа да қауiптi заттарды тасу үшiн) транспорттық жұмыс басталар алдында кемеде ескертпе айырым белгiлерi қойылуы қажет. Күндiзгi уақыттарда қызыл жалауша көтерiлiп, ал түнгi уақыттарда - жыпылықтағыш қызыл шам қолданылады. Көрiну нашар кезде дыбыстық хабар мен радиоэфир арқылы хабар берiледi.

Тармақ 13.2.1.3

13.2.1.3. Жанармайды тасымалдаған кезде немесе жанармай құйып алғанда ашық от жағуға қатаң тыйым салынады, ондай жағдай қолма-қол тоқтатылуы керек.

Тармақ 13.2.1.4

13.2.1.4. Жанармай босатылған уақытта жауапты адам жанармай алушы кемеде тұруы керек. Ол адам май айдайтын насос жүйесiмен тiкелей байланыста болуы қажет. Артық құйылып кетпеуi үшiн бас механик танкерге құйылған жанармайдың мөлшерiн бақылап тұрады. Жанармай құйылған уақыт пен көлемi кеме журналына тiркеледi.

Тармақ 13.2.1.5

13.2.1.5. Жанармай құйылған танкердiң теңiзге шығардағы жағдайларды капитан анықтайды.

Тармақ 13.2.1.6

13.2.1.6. Тасымал-кеменiң қорғаныш жабдықтары болуы керек, ондай қорғаныш кеменiң өзiне де, кемедегi қызметшiлерге де қажет. Сұйықтықты құятын шланг ауа райының жағдайына қарай кеменiң ыңғайлану қозғалыстарына еркiн жететiн ұзындықта болуы қажет.

Тармақ 13.2.1.7

13.2.1.7. Жанармайдың құйылып кетпеуi үшiн барлық тағам өткiзгiштер қалдық салатын астауларға аударылып тазаланулары керек. Сұйықтық құятын шлангалар танкерге апарылмастан бұрын оларға тұйықтамалар тигiзiледi.

Тармақ 13.2.1.8

13.2.1.8. Әрбiр сутектi көмiр заттары тек осыған ғана арналып, жазумен белгiленген ыдысқа (мысалы, шикi мұнай, бензин, дизельдiк жанармай, т.б.) ғана құйылады.

Тармақ 13.2.1.9

13.2.1.9. Егер жанармайды сақтау үшiн бөшкеден басқа да жоқ болса, оны кемеде басқа қажеттiке пайдаланбаңыз. Барлық бөшкелер арнаулы құрсауға салынып, борт үстiнде кездей-соқ орын ауыстырудан сақталуы керек. Құрсауларды астыңғы жағында кездей-соқ ағып-тамған сұйықтықтар жиналатын астауша түбi бар. Оның қасында сiңiргiш ұнтақ тұрады.

Тармақ 13.2.1.10

13.2.1.10. Әрбiр ағып-таму, жанармайдың төгiлуi туралы басшылыққа хабарланып отырады. Жанармайдың кез келген ағып-төгiлуiн тазалап отыратын жабдықтардың болуы қажет. Адсорбенттер мен полиэтилендi мешоктар ұсынылады.

Тармақ 13.2.1.11

13.2.1.11. Мазут, мұнай, майлайтын және гидравликалық майлар, ерiткiштер мен кейбiр бояулар жеке сақталып, арнайы ыдыстарымен қатаң тәртiпте қойылуға тиiстi.

Тармақ 13.2.2

13.2.2. БАСҚА ДА ҚАУIПТI ЗАТТАР

Тармақ 13.2.2.1

13.2.2.1. Сейсмикалық жұмыстар жүргiзген кезде жарылғыш заттарды әдейi арналған саласынан басқа бағытқа қолдануға үзiлдi-кесiлдi тыйым салынады.

Тармақ 13.2.2.2

13.2.2.2. Барлық батареяларды, әсiресе, құйма және никелдi-кадмийлiлердi сақтағанда, қолданғанда, тиеп-түсiргенде, тозығын тастағанда қолданылуы туралы нұсқау бойынша жасалынады.

Тармақ 13.2.2.3

13.2.2.3. Қоздырғыш жарылғыш көздерiн ашық су қабатында (арнаулы бұрғылау мұнарасынан тыс) қолдануға рұқсат етiлмейдi.

Тармақ 13.2.2.4

13.2.2.4. Тiркемеде қолданылатын жабдықтарға биодеградациялық майлары және мүжiлу ингибиторын қолданады.

Тармақ 13.2.2.5

13.2.2.5. Жанармай төгiлiп кетсе, май құйылса, сондай-ақ, басқа да улы заттар теңiзге түссе немесе әлдебiр жабдықты түсiрiп алса, қызметшi бұл туралы жергiлiктi басшылыққа, табиғат қорғау мекемелерiне дереу хабарлап, оны тазалаудың, шығарып алудың шараларын жасау керек.

Тармақ 13.3

13.3. ТЕҢIЗ ТIРШIЛIГI Су және су айналасындағы биоәртүрлiлiктi, өсiп-өнудi сақтау үшiн мынадай қарапайым ережелердi орындау керек:

Тармақ 13.3.1

13.3.1. Геофизикалық кемелерде болған кез келген уақытта шетел және жергiлiктi мамандарға балық аулауға, аң аулауға тыйым салынады.

Тармақ 13.3.2

13.3.2. Жергiлiктi аңшылар мен балықшылардың қызметiне сүйенбеңiз, бұл олардың қосымша табысын қолданғандық болып есептеледi. Еттi, балықты және басқа тағамдарды тексерiлген жерлерден ғана алыңыз, өйтпесеңiз браконьерлерге дем бергенiңiз болып табылады.

Тармақ 13.3.3

13.3.3. Адамның басқа амалы таусылып, өз өмiрiне қауiп төнгенде ғана аңдарды өлтiруге болады.

Тармақ 13.3.4

13.3.4. Тағы аңдардың сирек кездесетiн түрлерi ұшырасқанда және теңiз аңдарының басқа да жағдайларында басшыларға хабардар етiңiз.

Тармақ 13.4

13.4. ҚАЛДЫҚТАРДЫ ЖОЮ Қалдықтарды жою бағдарламасы жасалғанда қайта өңделу салаларын мейiлiнше пайдалану ойластырылады. Тамақ қалдықтарынан басқа кез келген қалдықты кеме үстiнен суға лақтыруға болмайды. Қағаздан, платискалы қораптардан жасалған орағыштарды, қапшықтарды, басқа да керексiз заттарды кеменiң үстiнде өртейдi. Сонан соң жағаға шыққанда қоқыр-соқыр ретiнде жойылады. Өртеуге келмейтiн қалдықтарды (шыны, металл) қаптап жинап, кемедегi басқа қалдықтардан бөлек жинайды да, жағаға шыққан соң қайта өңдеуге тапсырады. Тамақ қалдықтарын жағадан көрiнiп тұратын қашықтыққа тастауға болмайды.

Тармақ 13.5

13.5. КЕМЕДЕГI ЖҰМЫС Кеме үстiнде жасалған жұмыстың айнала қоршаған ортаға әсерi мына ережелерi негiзiнде азаяды.

Тармақ 13.5.1

13.5.1. Кабель мен шығырдың барабаны сақталатын үйшiктiң астында кабель майының ағып-тамғаны жиналатын астауша қойылады.

Тармақ 13.5.2

13.5.2. Кабель жүйелерiн жинайтын және толтыратын тиiстi жабдықтар мен барлық шлангалар түзiк жағдайда сақталып, ағып-тамбайтындығы үнемi тексерiлiп отырылады.

Тармақ 13.5.3

13.5.3. Ағып-тамуға ұшыраған кабель жүйелерiн пайдалануға болмайды. Ағып-таму белгiлерi бiлiнсе-ақ, ондай кабельдi ауыстыру қажет. Тұйықтаулар мен бiтеулеп жабу үшiн жабысқақ ленталарды қолдануға болмайды.

Тармақ 13.5.4

13.5.4. Қосалқы кемелерде, қайықтарда, катерлерде жиналған қоқыстардың бәрiн қосып, арнаулы кемеге ауыстырады.

Қызметтер

Навигация

Параметрлер

Аккаунт

Правила техники безопасности при проведении морских геофизических работ Күшін жойған