Об утверждении Перечня должностей старшего и высшего начальствующего состава в органах гражданской защиты, замещаемых на конкурсной основе, Правил проведения конкурса и стажировки для лиц, впервые поступающих на службу в органы гражданской защиты Күшін жойған

11.08.2026 жағдай бойынша қолданыста болған редакция: 11.09.2022. Бұл — корпустағы соңғы редакция.
Басқа 0
Азаматтық қорғау органдарындағы конкурстық негізде орналасатын аға және жоғары басшы құрам лауазымдарының тізбесін, азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидаларын бекіту туралы «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 7-бабының 2-тармағына және «Азаматтық қорғау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 100-бабының 4-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:
Тармақ 1
1. Қоса беріліп отырған:
Тармақша 1
1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес азаматтық қорғау органдарындағы конкурстық негізде орналасатын аға және жоғары басшы құрам лауазымдарының тізбесі;
Тармақша 2
2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидалары бекітілсін.
Тармақ 2
2. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Кадр саясаты департаменті заңнамада белгіленген тәртіпте:
Тармақша 1
1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;
Тармақша 2
2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;
Тармақша 3
3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркегеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Заң департаментіне ұсынуды қамтамасыз етсін.
Тармақ 3
3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар вице-министріне, Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Кадр саясаты департаментіне (Ш.М. Әзірбаев) жүктелсін.
Тармақ 4
4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. «КЕЛІСІЛДІ» Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігі
Басқа 1. Азаматтық қорғау органдарындағы конкурстық негізде орналасатын аға және жоғары басшы құрам лауазымдарының тізбесі
Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрі 2021 жылғы 24 тамыздағы № 413 бұйрығына 1-қосымша Азаматтық қорғау органдарындағы конкурстық негізде орналасатын аға және жоғары басшы құрам лауазымдарының тізбесі Аға және жоғары басшы құрам лауазымдары: 1) Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі аппаратының және ведомстволарының; 2) Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің аумақтық органдары мен мемлекеттік мекемелерінің; 3) Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Мәлік Ғабдуллин атындағы Азаматтық қорғау академиясының.
Басқа 2. Азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидалары
Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрі 2021 жылғы 24 тамыздағы № 413 бұйрығына 2-қосымша Азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидалары
Тарау 1. 1-тарау. Жалпы ережелер
1-тарау. Жалпы ережелер
Тармақ 1
1. Осы азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) «Құқық қорғау қызметі туралы» Қазақстан Республикасының Заңы (бұдан әрі – Заң) 7-бабының 2-тармағына және «Азаматтық қорғау туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 100-бабының 4-тармағына сәйкес әзiрлендi және азаматтық қорғау органдарына (бұдан әрі – АҚО) қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс өткізу тәртібі мен шарттарын, сондай-ақ АҚО-ға қызметке алғаш рет қабылданушы кандидаттар үшін тағылымдама (бұдан әрі – тағылымдама) ұйымдастыру тәртібін айқындайды.
Тармақ 2
2. «Құқық қорғау қызметіне алғаш рет кіретін азаматтарды тесттен өткізу қағидаларын, бағдарламаларын және оны ұйымдастыруды бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Мемлекеттік қызмет істері және сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл агенттігі төрағасының 2016 жылғы 20 қыркүйектегі № 1 бұйрығына сәйкес (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14317 болып тіркелген) Мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті органда жеке қасиеттерін бағалауды қоса алғанда, Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге арналған тестілеуден, «Қазақстан Республикасының құқық қорғау органдары мен Мемлекеттік фельдъегерлік қызметінде әскери-дәрігерлік сараптама жүргізу қағидаларын және Қазақстан Республикасының ішкі істер органдарындағы әскери-дәрігерлік сараптама комиссиялары туралы ережені бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Ішкі істер министрінің 2020 жылғы 2 қарашадағы № 758 бұйрығына сәйкес (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21580 болып тіркелген) (бұдан әрі – № 758 бұйрық) медициналық және психофизиологиялық куәландырудан, оның ішінде «Қазақстан Республикасының құқық қорғау органдарында полиграфологиялық зерттеуден өту қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 19 маусымдағы № 683 қаулысына сәйкес полиграфологиялық зерттеуден табысты өткен, әскери-дәрігерлік комиссия қызметке жарамды деп таныған және конкурс өткізу туралы хабарландыру жарияланғаннан кейін АҚО кадр қызметіне қажетті құжаттарды тапсырған Қазақстан Республикасының азаматы конкурсқа қатысушы болып табылады.
Тармақ 3
3. Конкурс жарияланғанға дейін:
Тармақша 1
1) Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Мәлік Ғабдуллин атындағы Азаматтық қорғау академиясына оқуға түсетіндерді қоспағанда, АҚО-ға қызметке алғаш рет кіретін азаматтар мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті органда жеке қасиеттерін бағалауды қоса алғанда, Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге тестілеуден өтеді;
Тармақша 2
2) АҚО-ның кадр қызметтері «Е-қызмет» біріктірілген ақпараттық жүйесінде Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге тестілеуден өту туралы сертификаты болған кезде және мемлекеттік қызмет істері бойынша уәкілетті органда жеке қасиеттерін бағалаудан өткені туралы қорытынды болған кезде осы Қағидалардың 20-тармағына сәйкес азаматтарға қажетті құжаттар тізбесін береді, Заңның 29-бабы 3-тармағына сәйкес қойылатын біліктілік талаптарын (бұдан әрі – біліктілік талаптар) түсіндіреді және олардың қызметке жарамдылығын айқындау үшін АҚО-ның әскери-дәрігерлік комиссиясында медициналық және психофизиологиялық куәландырудан, оның ішінде полиграфологиялық зерттеуден өтуге жібереді.
Тармақ 4
4. Конкурс бірқатар дәйекті кезеңдерді қамтиды:
Тармақша 1
1) конкурс өткізу туралы хабарландыру жариялау;
Тармақша 2
2) конкурстық комиссия құру;
Тармақша 3
3) азаматтардан құжаттар қабылдау және олардың лауазымдарға қойылатын бiлiктiлiк талаптарына сәйкестiгiн алдын ала қарау;
Тармақша 4
4) кандидаттардың дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді тапсыруы;
Тармақша 5
5) конкурстық комиссияның кандидаттармен өткізетін әңгімелесуі;
Тармақша 6
6) конкурстық комиссияның шешімі.
Тармақ 5
5. Азаматтар конкурсқа қатысу шығыстарын (конкурс өтетiн жерге келу және қайту, тұрғын үй-жайды жалдау, тұру) өздерiнiң қаражаты есебiнен жүргiзедi.
Тармақ 6
6. АҚО қайта ұйымдастырылған немесе таратылған, сондай-ақ конкурс жарияланған лауазым қысқартылған жағдайларда жарияланған конкурс, оны өткізудің кез-келген кезеңінде АҚО-ның интернет-ресурсында үш жұмыс күні ішінде міндетті түрде жариялай отырып, тоқтатылуға жатады.
Тармақ 7
7. Заңның 6-бабы 2-тармағында көрсетілген азаматтар конкурсқа қатысуға жіберілмейді.
Тармақ 8
8. Осы Қағидалардың күші «азаматтық қорғау» арнаулы атағы берілетін АҚО лауазымдарына үміткер кандидаттарға қатысты қолданылады.
Тарау 2. 2-тарау. Конкурс өткізу туралы хабарландыруды жариялау
2-тарау. Конкурс өткізу туралы хабарландыруды жариялау
Тармақ 9
9. Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі (бұдан әрі – ТЖМ) орталық аппаратының бөлімшелерінде конкурс өткізу кезінде ТЖМ және мемлекеттік қызмет істері бойынша уәкілетті органының интернет-ресурсында хабарландыру жарияланады. АҚО-ның аумақтық бөлімшелерінде конкурс өткізу туралы хабарландыру АҚО-ның және мемлекеттік қызмет істері бойынша уәкілетті органда аумақтылығы бойынша интернет-ресурстарында жарияланады.
Тармақ 10
10. Бос лауазымға орналасуға конкурс өткізу туралы хабарландыру жарияланғаннан кейін азаматтарды (қызметкерлерді) жарияланған лауазымдарға тағайындауға (ауыстыруға) конкурстық рәсімдер аяқталғанға дейін жол берілмейді.
Тармақ 11
11. Конкурс өткiзу туралы хабарландыру мынадай мәлiметтерді қамтиды:
Тармақша 1
1) АҚО-ның орналасқан жерін, пошталық және электрондық мекенжайын, кадр қызметінің телефондары мен факс нөмiрлерiн көрсете отырып, оның атауы;
Тармақша 2
2) негiзгi лауазымдық нұсқаулықтарды көрсете отырып, бос лауазымдардың атауы;
Тармақша 3
3) байқауға қатысушы үшін қажетті, осы Қағидалардың 20-тармағында көрсетілген құжаттар тізбесі;
Тармақша 4
4) конкурсқа қатысу үшін өтініш, сауалнама, кадр есебi бойынша толтырылған жеке iс парағы және өмірбаян нысаны;
Тармақша 5
5) бiлiктiлiк талаптарға сәйкес конкурсқа қатысушыға қойылатын негiзгi талаптар;
Тармақша 6
6) құжаттарды қабылдау мерзiмi және орны;
Тармақша 7
7) конкурстық комиссияның отырысында бақылаушылардың қатысу мүмкіндігі туралы ақпарат. Конкурс өткізу туралы хабарландыру Қазақстан Республикасының қолданыстағы Қазақстан Республикасының заңнамасына қайшы келмейтiн қосымша ақпараттарды қамтуы мүмкін.
Тарау 3. 3-тарау. Конкурстық комиссия құру
3-тарау. Конкурстық комиссия құру
Тармақ 12
12. Конкурстық комиссия қатысушылармен әңгiмелесу өткiзетін және АҚО-дағы бос лауазымдарға орналасуға кандидаттарды iрiктеудi жүзеге асыратын, конкурсқа қатысушылар тапсырған құжаттарды қарайтын алқалы орган болып табылады.
Тармақ 13
13. Конкурс жариялаған АҚО бос лауазымға орналасуға кандидаттарды іріктеуді жүзеге асыруға уәкілетті конкурстық комиссияны құрады.
Тармақ 14
14. Конкурстық комиссия конкурс жариялаған АҚО басшысының бұйрығымен құрылады.
Тармақ 15
15. Конкурстық комиссия бестен кем емес мүшеден, оның ішінде төрағадан тұрады. Конкурстық комиссияның хатшысы оның жұмысын ұйымдастырушылықпен қамтамасыз етуді жүзеге асырады және дауыс беруге қатыспайды.
Тармақ 16
16. Конкурстық комиссияның төрағасы конкурс комиссиясы мүшелерінің бірі болып табылады және осы Қағидалардың 14-тармағында көрсетілген конкурстық комиссияның құрамын бекіткен адамның шешімі бойынша тағайындалады.
Тармақ 17
17. Комиссия құрамының кемінде үштен екісі болған жағдайда, конкурстық комиссия заңды болады.
Тармақ 18
18. Конкурстық комиссия құрамына конкурс өткізетін АҚО құрылымдық бөлімшелерінің кадр және заң қызметтерінің, жеке құрам бойынша инспекциясының, қоғамдық бірлестіктердің басшылары (басшылық лауазымдар болмаған жағдайда, бас мамандар), сондай-ақ оларға орналасуға конкурс өткізілетін бос лауазымдары бар аумақтық бөлімшелердің басшылары енгізіледі.
Тармақ 19
19. Конкурстық комиссияның қатыспаған мүшелерін алмастыруға жол берілмейді.
Тарау 4. 4-тарау. Азаматтардан құжаттар қабылдау және олардың лауазымдарға қойылатын біліктілік талаптарына сәйкестігін алдын ала қарау
4-тарау. Азаматтардан құжаттар қабылдау және олардың лауазымдарға қойылатын біліктілік талаптарына сәйкестігін алдын ала қарау
Тармақ 20
20. Конкурсқа қатысуға ниет білдірген азаматтар конкурс өткiзетiн АҚО-ның кадр қызметіне қолма-қол тәртіпте құжаттарды қабылдаудың белгіленген мерзімдерінде қоса берілетін құжаттар тізбесін көрсете отырып, құжаттар тігетін мұқабатыста орналастырылған мынадай құжаттарды:
Тармақша 1
1) осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша өтiнiшті;
Тармақша 2
2) осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша сауалнаманы;
Тармақша 3
3) кадр есебi бойынша толтырылған жеке iс парағын;
Тармақша 4
4) өз қолымен жазылған және басылған түрде толық толтырылған өмірбаянды;
Тармақша 5
5) бiлiмi туралы құжаттардың көшiрмелерiн;
Тармақша 6
6) еңбек қызметін растайтын құжаттардың көшiрмесiн (болған кезде);
Тармақша 7
7) әскери билеттің немесе шақыру учаскесіне тіркелгені туралы куәлігінің көшiрмесiн (болған кезде);
Тармақша 8
8) кандидаттың соңғы жұмыс (оқу) орнынан немесе әскери қызметін өтеген әскери бөлімнен мінездемені;
Тармақша 9
9) 3х4 см өлшемдегі төрт фотосуретті;
Тармақша 10
10) Қазақстан Республикасы азаматының жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесін;
Тармақша 11
11) Қазақстан Республикасы Бас прокурорының 2018 жылғы 27 ақпандағы № 29 бұйрығымен бекітілген (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 16667 болып тіркелген) Қылмыстық құқық бұзушылықтар жасаған, қылмыстық жауаптылыққа тартылатын адамдардың, қылмыстық құқық бұзушылық жасағаны үшін қылмыстық жауаптылыққа тартылған адамдардың арнайы есебін, ұстап алынған, күзетпен ұсталатын және сотталған адамдардың дактилоскопиялық арнайы есебін жүргізу және пайдалану қағидаларына сәйкес нысан бойынша Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасының Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің есептері бойынша адамның қылмыстық бұзушылықты жасағаны туралы мәліметтердің бар-жоғы туралы анықтаманы;
Тармақша 12
12) біліміне, жұмыс тәжірибесі мен кәсіби деңгейіне қатысты қосымша ақпарат (біліктілігін арттыру, ғылыми (академиялық) дәрежелер мен атақтар беру туралы, спорттық жетістіктерін дәлелдейтін құжаттардың, мінездемелердің, ұсынымдардың, ғылыми жарияланымдардың және тағы басқаларының көшірмелерін) (болған кезде);
Тармақша 13
13) екі данада өзіне және жұбайына кірістер мен мүлкі туралы декларация тапсырғаны туралы анықтамалар тапсырады. Құжаттар пакетін толық ұсынбау оларды қараудан бас тарту үшін негіз болып табылады.
Тармақ 21
21. Осы Қағидалардың 20-тармағының 5), 6) және 7) тармақшаларында көрсетілген құжаттардың көшірмелерін қабылдау кезінде олардың түпнұсқаларымен салыстыру жүргізіледі немесе нотариалды куәландырылған көшірмелері қабылданады.
Тармақ 22
22. Құжаттарды қабылдау мерзімі жеті жұмыс күнін құрайды, ол конкурс өткізу туралы хабарландыру жарияланғаннан кейін келесі жұмыс күнінен бастап есептеледі.
Тармақ 23
23. Кандидаттың құжаттарына кадр қызметі № 758 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасының құқық қорғау органдары мен Мемлекеттік фельдъегерлік қызметінде әскери-дәрігерлік сараптама жүргізу қағидаларына 6-қосымшаға сәйкес нысан бойынша әскери-дәрігерлік комиссия берген медициналық куәландыру туралы анықтаманы қосады.
Тармақ 24
24. Құжаттарды кандидаттардың біліктілік талаптарына сәйкестігіне қарау және зерделеу құжаттарды қабылдау аяқталған күннен бастап төрт жұмыс күні ішінде жүзеге асырылады.
Тармақ 25
25. Тиісті лауазымға белгіленген біліктілік талаптарына сәйкес келмеген жағдайда құжаттарды қарау және зерделеу басталған күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей қарау нәтижелері туралы кандидатқа бас тарту туралы дәлелді жауап жолданады.
Тармақ 26
26. Дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді тапсыруға жіберілген кандидаттардың тізімі жалпыға бірдей көрінетін жерлерде АҚО-ның ақпараттық стендтерінде, сондай-ақ оның интернет-ресурсында құжаттарды қарау басталған күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей орналастырылады.
Тармақ 27
27. Қатысушы конкурстың кез-келген кезеңінен өту кезінде оның жеке басын куәландыратын құжатты ұсынады.
Тармақ 28
28. Конкурстық iрiктеуден өтпеген конкурсқа қатысушылардың, сондай-ақ одан әрі тиісті бос лауазымдарға орналастыру үшін кадр резервіне тіркелген кандидаттардың құжаттары конкурстық комиссияның хатшысында (кадр қызметiнде) бір жыл бойы сақталады.
Тарау 5. 5-тарау. Кандидаттардың дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді тапсыруы
5-тарау. Кандидаттардың дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді тапсыруы
Тармақ 29
29. АҚО-ға қызметке орналасатын кандидаттардың (бұдан әрі – кандидаттар) дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді тапсыруы дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді тапсыруға жіберілген кандидаттардың тізімін жариялаған күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей өткізіледі. Нормативтерді қабылдауды кәсіби қызметтік және дене шынықтыру даярлығын ұйымдастыру үшін жауапты АҚО бөлімшесі жүзеге асырады.
Тармақ 30
30. Дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді тапсыру кезінде кандидаттар: осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес дене шынықтыру даярлығы бойынша АҚО-ға қызметке орналасатын кандидаттардың «А» және «Б» санаттарына; осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес АҚО-ға қызметке орналасатын кандидаттардың медициналық-жас топтарына бөлінеді.
Тармақ 31
31. «А» және «Б» санаты кандидаттардың дене шынықтыру даярлығының деңгейі олардың мына нормативтерді тапсыруы арқылы айқындалады:
Тармақша 1
1) ерлер: таңдау арқылы – 100 метр қашықтыққа жүгіру не сырғымалы жүгіру (10 метр 10 рет); таңдау арқылы – аспаға тартылу не сырыққа таянып тұрып денені көтеру; таңдау арқылы – 1000 метр қашықтыққа жүгіру не күш жаттығуларының кешені (жатып тіреніп кеудені жерден көтеру, жатып тірену қалпынан толық отыру қалпына ауысу, арқаға жатып денені көтеру).
Тармақша 2
2) әйелдер: таңдау арқылы – 100 метр қашықтыққа жүгіру не сырғымалы жүгіру (10 метр 10 рет); таңдау арқылы – арқаға жатып денені көтеру не жатып тіреніп кеудені жерден көтеру; таңдау арқылы – 1000 метр қашықтыққа жүгіру не жатып тірену қалпынан секіру.
Тармақ 32
32. «А» және «Б» санаты бойынша кандидаттардың нормативтерді орындауы осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес АҚО-ға қызметке орналасатын кандидаттардың дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді бағалаудың баллдық жүйесіне сәйкес бағаланады.
Тармақ 33
33. «А» және «Б» санаты бойынша кандидаттардың дене шынықтыру даярлығы бойынша жеке бағалары осы Қағидаларға 6-қосымшаға сәйкес АҚО-ға қызметке орналасатын кандидаттардың дене шынықтыру даярлығы деңгейін бағалау кестесі бойынша нормативтерді орындаған жағдайда жинаған баллдарды ескере отырып айқындалады. «А» және «Б» санаты бойынша кандидаттар «0» балл алған жағдайда дене шынықтыру даярлығы бойынша «қанағаттанарлықсыз» бағасы қойылады, бұл кандидаттың конкурске одан әрі қатысуына бас тартуға негіз болады.
Тармақ 34
34. Дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді тапсыру барысы техникалық бейнежазу құралдарының көмегімен тіркеледі. Сондай-ақ, егер дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді тапсыруға кедергі келтірмесе, кандидаттар техникалық жазу құралдарын пайдалана алады.
Тармақ 35
35. Дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді тапсырудың нәтижелері осы Қағидаларға 7-қосымшаға сәйкес АҚО-ға қызметке орналасатын «А» және «Б» санаты бойынша кандидаттардың дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді тапсыру ведомосіне енгізіледі.
Тарау 6. 6-тарау. Конкурстық комиссияның кандидаттармен өткізетін әңгiмелесуі
6-тарау. Конкурстық комиссияның кандидаттармен өткізетін әңгiмелесуі
Тармақ 36
36. Әңгімелесуге жіберілген кандидаттардың тізімі жалпыға бірдей көрінетін жерлерде АҚО-ның ақпараттық стендтерінде, сондай-ақ оның интернет-ресурсында дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді тапсырған күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей орналастырылады.
Тармақ 37
37. Әңгімелесуге жіберілген кандидаттардың тізімін жариялаған күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей әңгімелесу өткізіледі.
Тармақ 38
38. Әңгімелесудің мақсаты кандидаттардың кәсіби және жеке қасиеттерін бағалау болып табылады.
Тармақ 39
39. Конкурстық комиссия кандидаттардың кәсіби және жеке қасиеттерін бағалау кезінде Қазақстан Республикасының заңнамасын білуге тестілеу, жеке қасиеттерін бағалау, медициналық және психофизиологиялық куәландыру, оның ішінде полиграфологиялық зерттеу, дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерді тапсыру және АҚО-ның тиісті лауазымына біліктілік талаптарының және лауазымдық нұсқаулықтарының сәйкестігі нәтижелеріне сүйенеді.
Тармақ 40
40. Әрбiр қатысушымен әңгiмелесу барысы техникалық жазу құралдарының көмегiмен тіркеледі. Конкурстық комиссияның техникалық жазу құралдарын қолдануы туралы конкурстық комиссияның соңғы отырысының хаттамасында белгі жасалады. Әңгімелесу барысында техникалық жазу құралдарының көмегімен тіркелген материалдар конкурс аяқталған сәттен бастап кемінде үш ай кадр қызметінде сақталады. Сондай-ақ, егер конкурстық комиссия отырысының өткізілуіне кедергі келтірмесе, кандидаттар техникалық жазу құралдарын пайдалана алады.
Тармақ 41
41. Конкурстық комиссия жұмысының ашықтығы мен объективтілігін қамтамасыз ету үшін оның отырысына байқаушылар шақырылады.
Тармақ 42
42. Конкурстық комиссияның отырысына байқаушылар ретінде Қазақстан Республикасы Парламентінің және барлық деңгейдегі мәслихаттардың депутаттары, Қазақстан Республикасы заңнамасында белгіленген тәртіпте аккредиттелген бұқаралық ақпарат құралдарының, басқа мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің (үкіметтік емес ұйымдардың), коммерциялық ұйымдардың және саяси партиялардың өкілдері, мемлекеттік қызмет істері жөніндегі уәкілетті органның қызметкерлері қатыса алады.
Тармақ 43
43. Байқаушы ретінде конкурстық комиссияның отырысына қатысу үшін адамдар әңгімелесу басталғанға дейін бір жұмыс күнінен кешіктірмей кадр қызметіне тіркеледі. Тіркелу үшін адам кадр қызметіне жеке басын куәландыратын құжаттың көшірмесін ұсынады.
Тармақ 44
44. Байқаушылар әңгімелесу процесінде кандидаттарға сұрақтар қоймайды. Байқаушыларға конкурстық комиссияның жұмысына кедергі келтіретін іс-әрекеттер жасауға, кандидаттардың дербес деректеріне, кандидаттар қатысатын конкурстық рәсімдерге қатысты мәліметтерді жариялауға, олардың техникалық жазба құралдарын пайдалануға жол берілмейді.
Тармақ 45
45. Конкурстық комиссияның хатшысы байқаушыларды әңгімелесу басталғанға дейін осы Қағидаларға 8-қосымшаға сәйкес нысан бойынша байқаушыларға арналған жаднамамен таныстырады.
Тармақ 46
46. Әңгімелесу кезінде конкурстық комиссиясының төрағасы мен оның мүшелері бірдей лауазымға үміткер кандидаттарға қиындығы бір деңгейдегі 5 сұрақтан, оның ішінде әрбір санат (бейінді, ситуациялық, уәждемелік) бойынша кемінде 1 сұрақтан қояды.
Тармақ 47
47. Бағалау нәтижелері осы Қағидаларға 9-қосымшаға сәйкес нысан бойынша кандидатты бағалау парағына енгізіледі.
Тарау 7. 7-тарау. Конкурстық комиссияның шешімі
7-тарау. Конкурстық комиссияның шешімі
Тармақ 48
48. Конкурстық комиссияның шешiмi қатысушының қатысуынсыз ашық дауыс беру арқылы қабылданады. Егер отырысқа конкурстық комиссия құрамының кемінде үштен екісі қатысса, оның шешімі заңды деп есептеледi.
Тармақ 49
49. Конкурстық комиссия ұсынылған құжаттар және өткізілген әңгімелесудің нәтижелері негізінде кандидаттардың сәйкестігі туралы шешім қабылдайды.
Тармақ 50
50. Егер қатысушыға комиссия құрамында қатысып отырғандардың көпшiлiгi дауыс берсе, ол оң қорытынды алады. Дауыс беру кезінде дауыстар тең болған жағдайда конкурстық комиссия төрағасының дауысы шешушi болып табылады.
Тармақ 51
51. Әңгімелесу қорытындылары бойынша конкурстық комиссия мынадай шешімдердің бірін қабылдайды:
Тармақша 1
1) АҚО-ға қызметке қабылдауға ұсыну;
Тармақша 2
2) одан әрі тиісті бос лауазымдарға орналастыру үшін қызметке кандидаттарды ведомстволық деректер банкіне тіркеуге ұсыну;
Тармақша 3
3) қызметке қабылдаудан бас тарту.
Тармақ 52
52. Конкурстық комиссия қабылдаған шешiм хаттама түрiнде ресiмделедi, оған конкурстық комиссия төрағасы мен мүшелерi, сондай-ақ хаттамалауды жүзеге асыратын хатшы қол қояды. Талқылау барысы техникалық жазу құралдарының көмегімен тіркеледі.
Тармақ 53
53. Конкурстық комиссия қабылдаған шешiммен келіспеген жағдайда кандидат жоғары тұрған органға немесе сотқа жүгінеді.
Тармақ 54
54. Конкурстық комиссияның оң қорытындысын алған, сондай-ақ одан әрі тиісті бос лауазымдарға орналастыру үшін ведомстволық деректер банкіне тіркелген АҚО-ға қызметке кандидаттардың тізімдері тиісті АҚО-ның ақпараттық стендттерінде, сондай-ақ оның интернет-ресурсына конкурс өткізілгеннен кейін бір жұмыс күні ішінде орналастырылады.
Тармақ 55
55. Конкурстық комиссияның оған қатысты АҚО-ға қызметке қабылдау туралы оң қорытындысы қабылданған қатысушы арнайы тексерістен және тағылымдамадан өтеді.
Тарау 8. 8-тарау. Тағылымдама өткізу, қызметке қабылдау
8-тарау. Тағылымдама өткізу, қызметке қабылдау
Тармақ 56
56. Конкурстық іріктеуден өткен кандидаттарға арналған тағылымдама, тиісті лауазымдар бойынша тағылымдамашы болып тағайындалған күннен бастап басталады.
Тармақ 57
57. Тағылымдамашы ретінде тиісті лауазымға тағайындау және оған тағылымдама жетекшісін бекіту туралы АҚО басшысының шешімі бұйрықпен ресімделеді.
Тармақ 58
58. Тағылымдамадан өту кезеңінде тағылымдамашымен еңбек келісімшарты жасалады. Тағылымдаманың ұзақтығы кандидат тиісті лауазым бойынша тағылымдамашы болып тағайындалған күннен бастап бір айдан кем болмауы тиіс.
Тармақ 59
59. Тағылымдамашыға тағылымдамадан өту уақытында еңбек шартына сәйкес штаттық кестеде атқарып отырған лауазымы бойынша көзделген лауазымдық жалақы төленеді, сондай-ақ арнаулы атақтары жоқ тиісті қызметкерлер санаты үшін белгіленген басқа да төлемдер жүргізіледі.
Тармақ 60
60. Бiр тағылымдама жетекшісінен екеуден артық емес тағылымдамашы бiр уақытта тағылымдамадан өте алады.
Тармақ 61
61. Тағылымдамашы лауазым бойынша негізгі міндеттерді және тапсырмаларды орындаумен қатар қызмет орны бойынша тікелей бастығының басшылығымен тағылымдамадан өтеді.
Тармақ 62
62. Тағылымдама жеке сипатқа ие және:
Тармақша 1
1) дербес теориялық даярлықты;
Тармақша 2
2) кәсіби және ұйымдастырушылық дағдыларды игеруді;
Тармақша 3
3) қызметтік жұмысты ұйымдастыруды зерделеуді;
Тармақша 4
4) Қазақстан Республикасының заңнамалық және нормативтік құқықтық актілерін зерделеуді және оларды практикалық қызметте пайдалануды;
Тармақша 5
5) нормативтік құқықтық актілердің және ұйымдастырушылық-өкімдік құжаттардың жобаларын әзірлеуге қатысуды көздейді.
Тармақ 63
63. Тағылымдамадан өтуді ұйымдастыру АҚО-ның қызметтері мен бөлімшелерінің басшыларына жүктеледі. АҚО-ның қызметтері мен бөлімшелерінің басшылары:
Тармақша 1
1) тағылымдама уақытын (кезеңін), орнын, тағылымдамадан өтушілердің санын, тағылымдама жетекшілерін айқындайды;
Тармақша 2
2) осы Қағидаларға 10-қосымшаға сәйкес нысан бойынша тағылымдаманың жеке жоспарын және осы Қағидаларға 11-қосымшаға сәйкес нысан бойынша тағылымдама кезеңінде атқарылған жұмыс туралы есепті бекітеді;
Тармақша 3
3) тағылымдама жетекшілерінің және тағылымдамадан өтетін кандидаттардың жұмысын бақылайды;
Тармақша 4
4) зерделенетін мәселелер бойынша тағылымдамашылармен әңгімелесулер өткізеді.
Тармақ 64
64. Тағылымдама жетекшісі:
Тармақша 1
1) тағылымдаманың жеке жоспарын әзірлейді және оны тағылымдаманы ұйымдастыру жүктелген лауазымды адам бекітеді;
Тармақша 2
2) тағылымдамашыны лауазымдық нұсқаулықтармен, АҚО жұмысының ұйымдастырылуымен таныстырады;
Тармақша 3
3) тағылымдама жоспарында көзделген мәселелерді зерделеуде қажетті әдістемелік және практикалық көмек көрсетеді;
Тармақша 4
4) тағылымдама барысын және тағылымдаманың жеке жоспарының уақтылы орындалуын бақылайды.
Тармақ 65
65. Тағылымдамашы:
Тармақша 1
1) АҚО-ның қызметін регламенттейтін нормативтік құқықтық актілердің талаптарымен танысады;
Тармақша 2
2) тағылымдамадан өту орнында өткізілетін кәсіби даярлық бойынша сабақтарға және басқа да іс-шараларға қатысады;
Тармақша 3
3) атқарылған жұмыстың есебін жүргізеді;
Тармақша 4
4) тағылымдама кезеңінде атқарылған жұмыс туралы есеп жасайды. Тағылымдамадан өтуді куәландыратын құжаттар тағылымдаманың жеке жоспары және оның қорытындылары бойынша есеп болып табылады, олар тағылымдамашының жеке ісіне тігіледі.
Тармақ 66
66. Тағылымдамашымен еңбек қатынастары тағылымдама аяқталғанға дейін еңбек заңнамасында көзделген тәртіпте және негіздер бойынша тоқтатылуы мүмкін.
Тармақ 67
67. Тағылымдамашы тағылымдаманы сәтті аяқтаған жағдайда АҚО-ның басшысы осы Қағидаларға 12-қосымшаға сәйкес нысан бойынша азаматтық қорғау органдарына қызметке қабылдау туралы қорытынды (бұдан әрі – қорытынды) бекітеді. Үш ай сынақ мерзімімен лауазымға тағайындау туралы бұйрықты шығаруға конкурстық комиссия шешімінің хаттамасы және қорытынды негіз болып табылады.
Басқа 2.1. Өтініш
Азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидаларына 1-қосымша Нысан ________________________ бастығы (азаматтық қорғау органының атауы, ________________________________ атағы, тегі, аты, (әкесінің аты болған кезде) Өтініш Мені __________________________________________________________________ __________________________________________________________________ бос лауазымына орналасу үшін конкурсқа қатысуға жіберуіңізді сұраймын. Қазақстан Республикасының құқық қорғау органдарында бос лауазымға орналасу конкурсын өткізу шарттарымен және тәртібімен таныстым, келісемін және оларды орындауға міндеттенемін. Маған ұсынылған құжаттардың түпнұсқалығы үшін жауапкершілік туралы ескертілді. ___________________________________ (тегі, аты, (әкесінің аты болған кезде), қолы) 20____жылғы «____»____________
Басқа 2.2
Азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидаларына 2-қосымша Нысан 1. Тегі (егер өзгертсеңіз, бұрынғыны көрсетіңіз) ______________________ Аты ___________________________________________________________ Әкесінің аты (болған кезде)_______________________________________ 2. Азаматтығы __________________________________________________ Егер өзгертсеңіз, онда қашан екенін көрсетіңіз ______________________ 3. Сіз сотталдыңыз ба, қашан және не үшін __________________________ 4. Шет елдегі оқуы немесе жұмысы ________________________________ Болған елі ______________________________________________________ Болған уақыты __________________________________________________ Жұмыс істеген немесе оқу орны ___________________________________ 5. Сот шешімімен Сіз қабілетсіз немесе қабілеті шектеулі деп танылдыңыз ба, қашан, не үшін __________________________________________________ 6. Сіз белгіленген мерзім ішінде мемлекеттік лауазымды атқару құқығынан айырылдыңыз ба, қашан, не үшін___________________________________ 7. Сіз мына лауазымды атқаратын азаматтық қорғау органдары қызметкерінің жақын туысы (ата-анасы, баласы, қызы, балалыққа алушы, толық немесе толық емес ағасы және апасы, атасы, әжесі, немересі, күйеуі немесе әйелі) боласыз ба: 1) Сіз үміттенген лауазымға тікелей бағыныстағы______________________ 2) Сіз үміттенген лауазым тікелей бағынатын _________________________ 8. Қызметке қабылданар алдында орналасу алдында бір жыл ішінде қасақана құқық бұзғаныңыз үшін сот тәртібімен әкімшілік жазаға тартылдыңыз ба, қашан, не үшін___________________________________________________ 9. Қызметке қабылданар алдында үш жыл ішінде сыбайлас жемқорлық құқық бұзушылық жасағаныңыз үшін әкімшілік жазаға тартылдыңыз ба, қашан, не үшін _________________________________________________________ 10. Сіз бұрын мемлекеттік қызметте болдыңыз ба ____________________, егер болсаңыз жұмыстан шығу себебін көрсетіңіз _____________________ 20____ жылғы «___»_____________ ______________ (қолы)
Басқа 2.3. Азаматтық қорғау органдарына қызметке тұруға кандидаттардың дене шынықтыру даярлығы бойынша «А» және «Б» санаттары
Азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидаларына 3-қосымша Азаматтық қорғау органдарына қызметке тұруға кандидаттардың дене шынықтыру даярлығы бойынша «А» және «Б» санаттары 1. «А» санаты бойынша қызметкерлер: 1) өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстары бөлімшелерінің лауазымдары; 2) жұмылдыру даярлығы бөлімшелерінің лауазымдары; 3) кәсіби даярлықты ұйымдастыруға жауапты кадрлар бөлімшелерінің лауазымдары. 2. «Б» санаты бойынша қызметкерлер: 1) штабтық, кадрлық (кәсіби даярлықты ұйымдастыруға жауапты бөлімшелерден басқа), сонымен қатар ақпараттандыру, цифрландыру және байланыс бөлімшелерінің лауазымдары; 2) арнайы жұмыс бөлімшелерінің лауазымдары; 3) мемлекеттік өрт бақылау, төтенше жағдайлардың алдын алу, төтенше жағдайларды жою, өрт сөндіру және авариялық-құтқару жұмыстарын жүргізуді ұйымдастыру бөлімшелерінің лауазымдары; 4) дағдарыс жағдайларында басқару бөлімшелерінің лауазымдары; 5) медициналық-психологиялық қызмет бөлімшелерінің лауазымдары; 6) Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі Мәлік Ғабдуллин атындағы Азаматтық қорғау академиясының тұрақты құрамы.
Басқа 2.4. «А» и «Б» санаты бойынша азаматтық қорғау органдарына қызметке тұруға кандидаттардың медициналық-жас тобы
Азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидаларына 4-қосымша «А» и «Б» санаты бойынша азаматтық қорғау органдарына қызметке тұруға кандидаттардың медициналық-жас тобы № Медициналық - жас тобы Жасы, жынысы Ерлер Әйелдер 1. I топ 23 жасқа дейін 23 жасқа дейін 2. II топ 23 – 29 жас аралығы 23 – 29 жас аралығы 3. III топ 30 – 34 жас аралығы 30 – 34 жас аралығы 4. IV топ 35 жастан жоғары 35 жастан жоғары
Басқа 2.5. «А» и «Б» санаты бойынша азаматтық қорғау органдарына қызметке тұруға кандидатардың дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерінің баллдық жүйедегі бағалары
Азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидаларына 5-қосымша «А» и «Б» санаты бойынша азаматтық қорғау органдарына қызметке тұруға кандидатардың дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтерінің баллдық жүйедегі бағалары 1. Жылдамдық даярлығы 100 метрлік қашықтыққа жүгіру Ерлер Әйелдер Уақыты (секундтар) Баллдары Уақыты (секундтар) Баллдары 12.50 100 16.50 100 12.60 98 16.60 98 12.70 96 16.70 96 12.80 94 16.80 94 12.90 92 16.90 92 13.00 90 17.00 90 13.10 88 17.10 88 13.20 86 17.20 86 13.30 84 17.30 84 13.40 82 17.40 82 13.50 80 17.50 80 13.60 78 17.60 78 13.70 76 17.70 76 13.80 74 17.80 74 13.90 72 17.90 72 14.00 70 18.00 70 14.10 68 18.10 68 14.20 66 18.20 66 14.30 64 18.30 64 14.40 62 18.40 62 14.50 60 18.50 60 14.60 58 18.60 58 14.70 56 18.70 56 14.80 54 18.80 54 14.90 52 18.90 52 15.00 50 19.00 50 15.10 48 19.10 48 15.20 46 19.20 46 15.30 44 19.30 44 15.40 42 19.40 42 15.50 40 19.50 40 15.60 38 19.60 38 15.70 36 19.70 36 15.80 34 19.80 34 15.90 32 19.90 32 16.00 30 20.00 30 16.10 28 20.10 28 16.20 26 20.20 26 16.30 24 20.30 24 16.40 22 20.40 22 16.50 20 20.50 20 16.60 18 20.60 18 16.70 16 20.70 16 16.80 14 20.80 14 16.90 12 20.90 12 17.00 10 21.00 10 17.10 8 21.10 8 17.20 6 21.20 6 17.30 4 21.30 4 17.40 2 21.40 2 17.40 жоғары 0 21.40 жоғары 0 Орындау шарты: 100 метрлік қашықтыққа жүгіру жүгіру жолында немесе қатты және тегіс жерде орындалады. Кандидаттан старт сызығына, сызықтан асып кетпей старттық қалыппен тұрады. Кандидат стартқа тұру (төмен немесе жоғары) қалпы талап етілмейді. Старттық қалыпта алдын ала «СТАРТҚА», «НАЗАР АУДАР» деген команда беріледі. Ысқырықтың көмегімен «МАРШ» деген командамен қашықтыққа жүгіру басталады. Жаттығуды орындау барысында жүгіру жолында бұрылыс болған жағдайда, кандидат қашықтықты көрсетілген белгі бойынша жүгіру жолымен өтуге міндетті. Қашықтықты қысқартатын жолмен жүгіруге тыйым салынады. Егер жаттығу тәртібін кандидат бұзған жағдайда, оған «0» балл қойылады. 2. Сырғымалы жүгіру (10 метрден 10 рет) Ерлер Әйелдер Уақыты (секундтар) Баллдары Уақыты (секундтар) Баллдары 23.00 100 28.00 100 23.20 98 28.20 98 23.40 96 28.40 96 23.60 94 28.60 94 23.80 92 28.80 92 24.00 90 29.00 90 24.20 88 29.20 88 24.40 86 29.40 86 24.60 84 29.60 84 24.80 82 29.80 82 25.00 80 30.00 80 25.20 78 30.20 78 25.40 76 30.40 76 25.60 74 30.60 74 25.80 72 30.80 72 26.00 70 31.00 70 26.20 68 31.20 68 26.40 66 31.40 66 26.60 64 31.60 64 26.80 62 31.80 62 27.00 60 32.00 60 27.20 58 32.20 58 27.40 56 32.40 56 27.60 54 32.60 54 27.80 52 32.80 52 28.00 50 33.00 50 28.20 48 33.20 48 28.40 46 33.40 46 28.60 44 33.60 44 28.80 42 33.80 42 29.00 40 34.00 40 29.20 38 34.20 38 29.40 36 34.40 36 29.60 34 34.60 34 29.80 32 34.80 32 30.00 30 35.00 30 30.20 28 35.20 28 30.40 26 35.40 26 30.60 24 35.60 24 30.80 22 35.80 22 31.00 20 36.00 20 31.20 18 36.20 18 31.40 16 36.40 16 31.60 14 36.60 14 31.80 12 36.80 12 32.00 10 37.00 10 32.20 8 37.20 8 32.40 6 37.40 6 32.60 4 37.60 4 32.80 2 37.80 2 32.80 жоғары 0 37.80 жоғары 0 Орындау тәртібі: сырғымалы жүгіру арнайы жүгіру жолында немесе қатты және тегіс жерде орындалады. Кандидат старт сызығына, сызықтан асып кетпей старттық қалыппен тұрады. Кандидаттан стартқа тұру (төмен немесе жоғары) ережесі талап етілмейді. Старттық қалыпта алдын ала «СТАРТҚА», «НАЗАР АУДАР» деген команда беріледі. Ысқырықтың көмегімен «МАРШ» деген командамен қашықтыққа жүгіру басталады. Жаттығуды орындау барысында 10 метрлік белгіні аяқпен басу міндетті түрде орындалуы керек. Егер жаттығу тәртібін кандидат бұзған жағдайда, оған «0» балл қойылады. 3. Күш даярлығы Белтемірге тартылу Бөренеге тіреліп тұрып денені көтеру Ерлер Денені көтеру саны Баллдары Денені көтеру саны Баллдары 20 100 24 100 19 95 23 95 18 90 22 90 17 85 21 85 16 80 20 80 15 75 19 75 14 70 18 70 13 65 17 65 12 60 16 60 11 55 15 55 10 50 14 50 9 45 13 45 8 40 12 40 7 35 11 35 6 30 10 30 5 25 9 25 4 20 8 20 3 15 7 15 2 10 6 10 2 реттен төмен 0 6 реттен төмен 0 Орындалу тәртібі: белтемірге тартылу тұрған жерінен қолын жоғары түзу көтеріп (үлкен саусақ белтемірде орап ұстауы керек), аяқты түзу немесе тіреместен сәл бүгіп қысқартылған күйінде орындалады. Сынақ тапсыру орнында «СНАРЯДҚА», «ДАЙЫНДАЛ», «ОРЫНДАУҒА КІРІС» деген команда беріледі. Жаттығу, егер адамның иегі тіреуішке 1-2 секунд аралығында асылып қозғалмай, секірмей және аяғымен талпынбай тұрған жағдайда орындалды деп есептелінеді. 3 секундтан артық уақытқа тоқтауға немесе демалуға, сонымен қатар жаттығу кезінде аяғын тіреуге немесе тербелуге рұқсат етілмейді. Бөренеге тіреліп тұрып денеңді көтеру тұрған жерінде бөренеге сүйеніп, қолын түзеп, аяғын түзеп, аяғын тіремей орындалады. Сынақ тапсыру орнында «СНАРЯДҚА», «ДАЙЫНДАЛ», «ОРЫНДАУҒА КІРІС» деген команда беріледі. Жаттығу, егер адамның денесі толық иіліп қайта орнына келгенге дейін орындаған жағдайда орындалды деп есептелінеді. Қайталау интервалы 1-2 секундты құрайды. 3 секундтан артық ауқытқа тоқтауға немесе демалуға, сонымен қатар жаттығу кезінде аяғын тіреуге немесе тербелуге рұқсат етілмейді. Жатып денені көтеру Арқамен жату жағдайында денені көтеру Әйелдер Денені көтеру саны Баллдары Денені көтеру саны Баллдары 20 100 40 100 19 95 38 95 18 90 36 90 17 85 34 85 16 80 32 80 15 75 30 75 14 70 28 70 13 65 26 65 12 60 24 60 11 55 22 55 10 50 20 50 9 45 18 45 8 40 16 40 7 35 14 35 6 30 12 30 5 25 10 25 4 20 8 20 3 15 6 15 2 10 4 10 2 реттен төмен 0 4 реттен төмен 0 Орындалу тәртібі: отырған жерінде көлденеңінен бетін еденге қаратып, екі қолын иық көлемінде тіреуіш етіп, денесін түзу ұстап, аяғы түзу немесе айқастырулы күйінде (табандардың арасында бір алақанның көлемінде ашық болуға болады). Сынақ тапсыру орнында «ДАЙЫНДАЛ», «ОРЫНДАУҒА КІРІС» деген команда беріледі. Жаттығу денені төмен түсіргенде адамның кеудесі еденге тиюі және қайта қалпына келу кезінде орындалды деп есептелінеді. Қайталау уақыты 1-2 секунд аралығында, 3 секундтан артық тоқтауға немесе демалуға рұқсат етілмейді. Арқамен жату жағдайында денені көтеру. Адам денесімен толыққанды бетін жоғары қаратып көлденең жатады, жауырыны еденге тиіп, қолы шынтағынан бүгіліп, алақаны желкесіне қойылады. Аяғы тік біріккен күйінде немесе тізеден сәл бүгулі, табаны жерге тиіп жату керек. Сынақ тапсыру орнында «ДАЙЫНДАЛ», «ОРЫНДАУҒА КІРІС» деген команда беріледі. Жаттығу дененің еденнен 90 градусқа көтеріліп, қайта орнына келу кезінде орындалды деп есептелінеді. Қайталау уақыты 1-2 секундты құрайды. 3 секундтан артық тоқтауға немесе демалуға рұқсат етілмейді. 4. Төзімділік 1000 метрлік қашықтыққа жүгіру Ерлер Әйелдер Уақыты (минуттар) Баллдары Уақыты (минуттар) Баллдары 3.30 100 4.30 100 3.40 95 4.40 95 3.50 90 4.50 90 4.00 85 5.00 85 4.10 80 5.10 80 4.20 75 5.20 75 4.30 70 5.30 70 4.40 65 5.40 65 4.50 60 5.50 60 5.00 55 6.00 55 5.10 50 6.10 50 5.20 45 6.20 45 5.30 40 6.30 40 5.40 35 6.40 35 5.50 30 6.50 30 6.00 25 7.00 25 6.10 20 7.10 20 6.20 15 7.20 15 6.30 10 7.30 10 6.40 5 7.40 5 6.40 жоғары 0 7.40 жоғары 0 Орындалу тәртібі: 1000 метрлік қашықтыққа жүгіру жүгіру жолында немесе қатты және тегіс жерде орындалады. Қызметкер старт сызығына, сызықтан асып кетпей старттық позициямен тұрады. Қызметкерден стартқа тұру (төмен немесе жоғары) ережесі талап етілмейді. Старттық позицияда алдын ала «СТАРТҚА», «НАЗАР АУДАР» деген команда беріледі. Ысқырықтың көмегімен «МАРШ» деген қашықтыққа жүгіру басталады. Жаттығуды орындау барысында сызықтың алдына шығып тұру, мобильдік құрылғыларды немесе аксессуарларды пайдалану, спорттық киімсіз немесе спорттық аяқ киімсіз жүгіруге тыйым салынады. Күш жаттығуларының кешені (әр жаттығу 10 реттен) Ерлер Қайталау Баллдары 5 100 4 80 3 60 2 40 1 20 1 реттен кем 0 Орындау шарты: кешен 4 түрлі жүйелі жаттығулардан тұрады: 1) отырған жерінде көлденеңінен бетін еденге қаратып, екі қолын иық көлемінде тіреуіш етіп, денесін түзу ұстап, аяғы түзу немесе айқастырулы күйінде (табандардың арасында бір алақанның көлемінде ашық болуға болады). Жаттығу денені төмен түсіргенде адамның кеудесі еденге тиюі және қайта қалпына келу кезінде орындалды деп есептелінеді және де еденге тізенің тиуі рұқсат етіледі; 2) толық отыру кезінде қол арасы бүгілген аяқ арасындағыдай күйде болады. Қол жерге тиіп тұрады, аяғы бүгілген, саны балтырына тиіп тұрады. 3) толық отыру кезінде секіру отырған жерінде орындалады. Қолы еденге тиіп, аяғы біріктірулі, жамбасы санына тиіп тұрады. Жаттығу орнында тұрып аяғының толық жазылып орнынан тұру дәрежесінде орындалды деп есептелінеді (денесі, қол аяғы түзу күйінде болу керек) және де қайтадан орнына келген сәтте; 4) отырған орнында денені көлденең беті жоғары қараған күйде жату жағдайынан көтеру, жауырыны еденге тиіп тұруы керек, қолы шынтағынан бүгілген, алақаны басында, аяғы түзу біріккен, табаны еденге тиуі тиіс. Жаттығу дененің еденнен 90 градуска көтерілуі және қайтадан орнына келу мезетінде орындалды деп есептелінеді. Денені көтеру кезінде қолдың бастан алынып тастауына тыйым салынады. Сынақ тапсыру орнында «ДАЙЫНДАЛ», «ОРЫНДАУҒА КІРІС» деген команда беріледі. Әрбір жаттығуды қайталау аралығы 1-2 секундты құрайды. 3 секундтан артық демалыс немесе тоқтауға тыйым салынады. Және де кешен арасындағы демалыс 10 секундтан аспауы тиіс. Толық жату жағдайынан секіру Әйелдер Саны Баллдары 21 100 20 95 19 90 18 85 17 80 16 75 15 70 14 65 13 60 12 55 11 50 10 45 9 40 8 35 7 30 6 25 5 20 4 15 3 10 3 реттен кем 0 Орындалу тәртібі: отырған жерінде көлденеңінен бетін еденге қаратып, екі қолын иық көлемінде тіреуіш етіп, денесін түзу ұстап, аяғы түзу немесе айқастырулы күйінде (табандардың арасында бір алақанның көлемінде ашық болуға болады). Сынақ тапсыру орнында «ДАЙЫНДАЛ», «ОРЫНДАУҒА КІРІС» деген команда беріледі. Жаттығу денені төмен түсіргенде адамның кеудесі еденге тиюі және қайта қалпына келу кезінде орындалды деп есептелінеді. Қайталау уақыты 1-2 секунд аралығында. 3 секундтан артық тоқтауға немесе демалуға рұқсат етілмейді. Жаттығу 1 минут көлемінде бір жағдайдан екінші жағдайға екі аяқтың бірге қозғалуымен іске асады.
Басқа 2.6. Азаматтық қорғау органдарына қызметке тұруға кандидаттың дене шынықтыру даярлығы деңгейін бағалау кестесі
Азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидаларына 6-қосымша Азаматтық қорғау органдарына қызметке тұруға кандидаттың дене шынықтыру даярлығы деңгейін бағалау кестесі 1. Ерлер № Бағасы Баллдар саны I II III IV 23 дейін 23-29 30-34 35 жастан жоғары «А» санаты 1. Өте жақсы 240 220 200 180 2. Жақсы 220 200 180 160 3. Қанағаттанарлық 200 180 160 140 «Б» санаты 4. Өте жақсы 230 210 190 170 5. Жақсы 210 190 170 150 6. Қанағаттанарлық 190 170 150 130 Ескерту: дене шынықтыру даярлығының бір нормативінен «0» балл алған жағдайда «қанағаттанарлық» деген баға қойылады. 2. Әйелдер № Бағасы Баллдар саны I II III IV 23 дейін 23-29 30-34 35-39 «А» санаты 1. Өте жақсы 240 220 200 180 2. Жақсы 220 200 180 160 3. Қанағаттанарлық 200 180 160 140 «Б» санаты 4. Өте жақсы 230 210 190 170 5. Жақсы 210 190 170 150 6. Қанағаттанарлық 190 170 150 130 Ескерту: дене шынықтыру даярлығының бір нормативінен «0» балл алған жағдайда «қанағаттанарлық» деген баға қойылады.
Басқа 2.7. «А» және «Б» санаты бойынша азаматтық қорғау органдарына қызметке тұруға кандидаттардың дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтер тапсыру ведомосі _________________________________________________________________ (бөлімшенің атауы)
Азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидаларына 7-қосымша «А» және «Б» санаты бойынша азаматтық қорғау органдарына қызметке тұруға кандидаттардың дене шынықтыру даярлығы бойынша нормативтер тапсыру ведомосі _________________________________________________________________ (бөлімшенің атауы) 202____ жылғы «_____» _________ ______________қаласы № Т.А.Ә. (бар болған жағдайда) Туған күні, айы, жылы Дене шынықтыру даярлығы Жылдамдығы Нормативтің түрі қорытындысы балл Кестенің жалғасы Дене шынықтыру даярлығы Жиналған балдар саны Бағасы Төзімділігі Күші Норматив тің түрі Қорытынды сы балл Норматив тің түрі қорытындысы балл _____________________________________________________________________ (норматив қабылдаған адамның лауазымы, атағы, Т.А.Ә. (бар болған жағдайда), қолы)
Басқа 2.8. Байқаушыға жаднама
Азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидаларына 8-қосымша Нысан Байқаушыға жаднама 1. Байқаушының: 1) конкурс қатысушысы туралы ақпаратпен танысуға; 2) олармен әңгімелесуге қатысуға; 3) әңгімелесу өткізу рәсімі туралы ол аяқталғаннан кейін өз пікірін білдіруге; 4) әңгімелесу өткізу барысы туралы жалпы баға беруге; 5) конкурстық комиссия отырысының хаттамаларымен танысуға; 6) конкурстық комиссияның жұмысы туралы мемлекеттік органның басшылығына және мемлекеттік қызметтік қызмет істері жөніндегі уәкілетті органға өздерінің пікірлерін жазбаша түрде беруге мүмкіндігі бар. 2. Байқаушы: 1) конкурс қатысушыларының жеке басы деректерін жарияламайды; 2) әңгімелесу өткізу процесіне араласпайды, конкурстық комиссия отырысының барысына кедергі жасамайды; 3) конкурс қатысушыларына қандай да бір жәрдемдеспейді; 4) конкурстық комиссияның мүшелеріне олардың шешім қабылдауында әсер етпейді; 5) нақты конкурс қатысушысы туралы, оның жеке қасиеттері туралы жария бағаламайды және пікірін білдірмейді.
Басқа 2.9. Кандидатты бағалау парағы
Азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидаларына 9-қосымша Нысан Кандидатты бағалау парағы 1. Кандидаттың тегі, аты, (әкесінің аты болған кезде) ___________________ 2. Лауазымы _____________________________________________________ 3. 1-сұрақ (сұрақтардың жалпы тізіміндегі нөмірі)______________________ 4. 2-сұрақ (сұрақтардың жалпы тізіміндегі нөмірі) _____________________ 5. 3-сұрақ (сұрақтардың жалпы тізіміндегі нөмірі) _____________________ № Өлшемшарт Салмағы Балл * 1. 1-сұраққа жауап (бейінді) 2. 2-сұраққа жауап (ситуациялық) 3. 3-сұраққа жауап (уәждемелік) 4. Кәсіби тәжірибе 5. Білім деңгейі 6. Коммуникативтік дағдылар Барлығы Ескертпе: * 0-ден 5 баллға дейін қойылады. 1. 1-сұраққа жауап (бейінді): 1) 0 балл – кандидат сұраққа жауап бермеді; 2) 1 – 2 балл – кандидаттың қойылған сұрақ тақырыбы бойынша жалпы түсінігі бар; 3) 3 – 4 балл – кандидат қойылған сұрақтың тақырыбын жақсы біледі; 4) 5 баллов – кандидат қойылған сұрақтың тақырыбын толығымен меңгерген. 2. 2-сұраққа жауап (ситуациялық): 1) 0 балл – кандидат жауабын ұсынбады; 2) 1 – 2 балл – кандидат жағдайға тиімсіз тәсілді сипаттады; 3) 3 – 4 балл – кандидат жалпы дұрыс тәсілді сипаттады, бірақ әрекет етудің толық алгоритмін ұсына алмады; 4) 5 балл – кандидат дұрыс тәсілді сипаттап, әрекет етудің негізделген алгоритмін ұсынды. 3. 3-сұраққа жауап (уәждемелік): 1) 0 балл – кандидат жауабын ұсынбады; 2) 1 – 2 балл – кандидаттың лауазым таңдау туралы негіздемесі нашар дәлелденген, жүйесіз, кандидаттың одан әрі жоспарлары туралы анық түсінігі жоқ; 3) 3 – 4 балл – кандидаттың лауазым таңдау туралы негіздемесі және кейінгі жоспарлары жалпы дәлелденген, бірақ анық мақсаттары көрсетілмеген; 4) 5 балл – кандидаттың лауазым таңдау туралы негіздемесі және кейінгі жоспарлары жүйелі, дәлелденген, қойылған мақсаттарға табысты жетуге бағытталған. 4. Кәсіби тәжірибе: 1) 0 балл – лауазымның функционалдық бағыттарына сәйкес келетін салаларда кәсіби тәжірибесі жоқ; 2) 1 балл – бір жылға дейінгі тиісті кәсіби тәжірибе; 3) 2 балл – бір жылдан екі жылға дейінгі тиісті кәсіби тәжірибе; 4) 3 балл – екі жылдан үш жылға дейінгі тиісті кәсіби тәжірибе; 5) 4 балл – үш жылдан төрт жылға дейінгі тиісті кәсіби тәжірибе; 6) 5 балл – тиісті кәсіби тәжірибесі 5 жылдан астам. 5. Білім деңгейі: 1) 1 балл – білімі сәйкес келеді; 2) 2 балл – тиісті саладағы магистр; 3) 3 балл – тиісті саладағы PhD доктор; 4) 4 балл – тиісті салада ғылым кандидаты ғылыми дәрежесі бар; 5) 5 балл – тиісті салада ғылым докторы ғылыми дәрежесі бар. 6. Коммуникативтік дағдылар: 1) 0 балл – кандидат әңгіме жүргізу қабілетін көрсетпеді; 2) 1 балл – кандидат әңгімені қысылып жүргізеді, жетекші сұрақтарға әрекет етпейді; 3) 2 – 3 балл – кандидат әңгімені қысылып жүргізеді, бірақ жетекші сұрақтарға әрекет етеді; 4) 4 балл – кандидат кәсіби тақырып бойынша әңгімені жеңіл жүргізеді, бірақ ситуациялық және уәждемелік сұрақтар кезінде ойлау қисынын жоғалтады; 5) 5 балл – кандидат кәсіби тақырып бойынша әңгімені еркін жүргізеді, кез келген тақырыптағы сұрақтарға оңай жауап береді.
Басқа 2.10. Тағылымдаманың жеке жоспары
Азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидаларына 10-қосымша Нысан БЕКІТЕМІН ____________________________бастығы (азаматтық қорғау органының атауы, __________________________________ атағы, тегі, аты, (әкесінің аты болған кезде), қолы) 20____ жылғы «____» ___________ Жеке істе сақталсын Тағылымдаманың жеке жоспары ____________________________________________________________________ кезіндегі тағылымдамашының лауазымы, азаматтық қорғау органы бөлімшесінің, мекемесінің атауы) Туған күні: __________________________________________________________ Білімі:______________________________________________________________ _____________________________ лауазымы бойынша тағылымдамадан өтті. Тағылымдама мерзімі: 20 ____жылғы__________ бастап ___________ дейін Тағылымдама себебі: _______________________________________________ Тағылымдама жетекшісі: ___________________________________________ № Зерделенетін мәселелер атауы Тексеру күні, уақыты Орындалуы туралы белгі Ескертулер 1 2 3 4 5 1. Тағылымдама барысында сынақтар қабылданды 1) Лауазымдық нұсқаулықтарды білуі __________________________ бағасы 2) Нормативтік құжаттарды білуі _____________________________ бағасы 3) Регламенттейтін құжаттарды білуі __________________________ бағасы 2. Тағылымдамашының даярлық деңгейі ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ 3. Тағылымдама нәтижелері бойынша қорытынды ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Тағылымдама жетекшісі: ____________________ _______ _______________________________ (лауазымы, атағы) (қолы) (тегі, аты (әкесінің аты болған кезде) Ескертпе: 2-тармақта тағылымдамашының алған білімі және практикалық дағдыларының көлемі мен деңгейі, сондай-ақ кәсіби даярлығының, іскерлік қасиеті мен тағылымдамашының өз бетімен нақты шешімдер қабылдау қабілетінің бағасы көрсетілуі тиіс.
Басқа 2.11. Тағылымдама кезеңінде атқарылған жұмыс туралы ЕСЕП
Азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидаларына 11-қосымша Нысан БЕКІТЕМІН ____________________________бастығы (азаматтық қорғау органының атауы, ____________________________________ атағы тегі, аты (әкесінің аты болған кезде қолы) 20____ жылғы «____» ___________ Тағылымдама кезеңінде атқарылған жұмыс туралы ЕСЕП 1. Не өткізілді, қандай нәтижелер алынды: ___________________________________________________________________ 2. Тағылымдама қандай оң нәтиже берді, қандай әдістемелік және практикалық сипаттағы қиыншылықтар кездесті. 3. Тағылымдаманың дайындығы мен ұйымдастырылуын жақсарту бойынша ұсыныстар. 4. Мынадай мәселелер орындалмай қалды: ____________________________________________________________________ (санамалау) ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ 5. Орындалмау себептері ______________________________________________ (қандай екені көрсетілсін) ____________________________________________________________________ 6. Тағылымдама бойынша жалпы қорытынды: ____________________________ ____________________________________________________________________ Тағылымдамашы: ____________________________________________________________________ (тегі, аты, (әкесінің аты болған кезде) Тағылымдама жетекшісі: ____________________ _______ ________________________________________ (лауазымы, атағы) (қолы) (тегі, аты (әкесінің аты болған кезде)
Басқа 2.12. Азаматтық қорғау органдарына қызметке қабылдау туралы ҚОРЫТЫНДЫ
Азаматтық қорғау органдарына қызметке алғаш рет кіретін адамдар үшін конкурс пен тағылымдама өткізу қағидаларына 12-қосымша БЕКІТЕМІН _______________________________ (лауазымға тағайындау құқығы бар азаматтық қорғау органының бастығы) _______________________________ _______________________________ Азаматтық қорғау органдарына қызметке қабылдау туралы ҚОРЫТЫНДЫ ____________________________________________________________________ (кандидаттың тегі, аты, әкесінің аты (болған жағдайда) табыс септігінде) ____________________________________________________________________ 1. Кандидатты алдын-ала зерттеп білу нәтижелері туралы анықтама* ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ (органның, бөлімшенің бастығы, арнайы атағы) __________________________________________________ Қолы _____________ (тегі, аты-жөні (болған жағдайда)) 20___ ж. «__» _____________ 2. Тексеріс нәтижелері ______________________________________________ ____________________________________________________________________ ______________________________________________ Қолы _________________ (лауазымы, арнайы атағы) (тегі, аты-жөні (болған жағдайда)) ____________________________________________________________________ 20___ ж. «__» _____________ 3. Кандидаттың азаматтық қорғау органдарында қызмет етуге жарамдылығы туралы әскери-дәрігерлік комиссияның қорытындысы ____________________________________________________________________ Кандидатты психофизиологиялық тексеру қорытындылары ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ __________________________________________________ Қолы _____________ (лауазымы, арнайы атағы) (тегі, аты-жөні (болған жағдайда)) ____________________________________________________________________ 20___ ж. «__» _____________ 4. Кандидатты зерттеп білу нәтижелері ________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Кандидатты зерттеп білу нәтижелері бойынша қорытынды ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ (азаматтық қорғау органын көрсете отырып, нақты лауазымға тағайындау; ТЖМ-нің оқу орнын көрсете отырып, оқуға жіберу; себебін, қосымша зерттеу ____________________________________________________________________ уақытын, кандидатты зерттеуге жауапты лауазымды адамды көрсете отырып, ____________________________________________________________________ кандидатты зерттеуді жалғастыру; толықтыру үшін резервке қосу; азаматтық қорғау органдарындағы қызметке кандидаттар қатарынан алып тастау ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ 1.___________________________________________________________________ (органның, салалық бөлімшенің бастығы (тегі, аты-жөні (болған жағдайда) арнайы атағы)/ ____________________________________________________________________ 20_____ ж. «____» __________________ 2. ________________________ _________________________________________ (орган, салалық бөлімше бастығының кадр жұмысы жөніндегі орынбасары, арнайы атағы (тегі, аты-жөні (болған жағдайда)) _________________________________________________________________ 20_____ ж. «____» _______________ 3. __________________________________________________________________ (орган, салалық бөлімше бастығының қызмет бойынша жетекшілік ететін орынбасары, арнайы атағы тегі, аты-жөні (болған жағдайда)) ____________________________________________________________________ 20_____ ж. «____» _____________ 4. __________________________________________________________________ (Басқарма кадр аппаратының бастығы, (тегі, аты-жөні (болған жағдайда), арнайы атағы) ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ 20_____ ж. «____» _____________ 5.___________________________________________________________________ (Басқарма бөлімінің бастығы, (арнайы атағы тегі, аты-жөні (болған жағдайда)) ____________________________________________________________________ 20_____ ж. «____» ____________ 6. __________________________________________________________________ (Жетекшілік ететін қызмет бойынша Басқарма бастығының орынбасары (арнайы атағы тегі, аты-жөні (болған жағдайда)), ____________________________________________________________________ 20_____ ж. «____» _____________ * Кандидаттың жеке басын зерделеу процесінде оның денсаулық жағдайы, оның білімі мен арнайы даярлығының сәйкестігі, дене шынықтыру дамуының деңгейі (нәтижелері кандидаттың жеке ісіне тігіледі), ол тағайындалатын лауазымға қойылатын талаптарға сәйкестігі (оның ішінде кәсіби құзыреттерге сәйкестігі), кандидаттың отбасылық жағдайы мен оның әлеуметтік ортасы, мінезі айқындалады. Кандидат Қазақстан Республикасы Бас прокуратурасы Құқықтық статистика және арнайы есепке алу жөніндегі комитетінің ақпараттық сервисі бойынша тексеріледі. Зерделеу нәтижелері тексерісті жүзеге асыратын кадр аппараты қызметкерінің баянатында көрсетіледі.