Об утверждении Правил организации и обеспечения водолазных спусков в Вооруженных Силах Республики Казахстан Күшін жойған
Басқа 0
Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде сүңгуірлік түсуді ұйымдастыру және қамтамасыз ету қағидаларын бекіту туралы
Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 2 маусымдағы № 357 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының Қорғаныс министрлігі туралы ереже 15-тармағының 151) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:
Тармақ 1
1. Қоса беріліп отырған Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде сүңгуірлік түсуді ұйымдастыру және қамтамасыз ету қағидалары бекітілсін.
Тармақ 2
2. «Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде сүңгуірлік түсулерді ұйымдастыру және қамтамасыз ету қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің міндетін атқарушының 2021 жылғы 22 шілдедегі № 475 бұйрығының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 23665 болып тіркелген) күші жойылды деп танылсын.
Тармақ 3
3. Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Әскери-теңіз күштері бас қолбасшысының басқармасы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:
Тармақша 1
1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;
Тармақша 2
2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің интернет-ресурсына орналастыруды;
Тармақша 3
3) алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн ішінде осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің Заң департаментіне жолдауды қамтамасыз етсін.
Тармақ 4
4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қорғаныс министрінің бірінші орынбасары – Қазақстан Республикасы Қарулы Күштері Бас штабының бастығына жүктелсін.
Тармақ 5
5. Осы бұйрық лауазымды адамдарға, оларға қатысты бөлігінде жеткізілсін.
Тармақ 6
6. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.
Басқа 0. Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде
сүңгуірлік түсуді ұйымдастыру және қамтамасыз ету
қағидалары
Қазақстан Республикасы
Қорғаныс министрі
2022 жылғы 25 қарашадағы
№ 1122 бұйрығымен
бекітілген
Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде
сүңгуірлік түсуді ұйымдастыру және қамтамасыз ету
қағидалары
Тарау 1. 1-тарау. Жалпы ережелер
1-тарау. Жалпы ережелер
Тармақ 1
1. Осы Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде сүңгуірлік түсуді ұйымдастыру және қамтамасыз ету қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде сүңгуірлік түсуді ұйымдастыру және қамтамасыз ету тәртібін айқындайды.
Тармақ 2
2. Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде сүңгуірлік түсуді ұйымдастыру және қамтамасыз ету сүңгуірлік түсуді жүргізу кезінде қауіпсіздікті қамтамасыз етуді, сүңгуірлік түсуді жүргізу кезінде медициналық қамтамасыз етуді және Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде сүңгуірлік-біліктілік комиссиясының жұмыс тәртібін қамтиды.
Тармақ 3
3. Осы Қағидаларда мынадай ұғымдар пайдаланылады:
Тармақша 1
1) барокамера – онда адамдарды орналастыруға және газды ортаның жоғары қысымында болуға арналған берік, герметикалық сыйымдылық;
Тармақша 2
2) жауынгерлік жүзгіштер – қарсыластың диверсиялық әрекетінен өз корабльдері мен жағалау құрылыстарын қорғау жөніндегі жауынгерлік міндеттерді орындау, су ауданын қорғау жөніндегі шаралар кешенінде оның қорғаудағы айлаққа кіруін болдырмау үшін тартылатын әскери сүңгуірлер;
Тармақша 3
3) жұмыс мақсатындағы сүңгуірлік түсу – жұмыстарды немесе міндеттерді орындау мақсатында су астына түсу;
Тармақша 4
4) қамтамасыз етуші сүңгуір – барлық түсу кезеңінде жұмыс істеудегі сүңгуірге тікелей қызмет көрсететін сүңгуір. Түсу кезеңінде жұмыс істеудегі сүңгуірдің сигнал жібін (кабель-сигналын) және сүңгуір шлангысын босатады немесе жинайды, сүңгуірдің су астында болатын орнын бақылайды;
Тармақша 5
5) қауіпсіздік деңгейі – бұл су ортасы факторларының, сүңгуірлердің басқа да еңбек факторларының қолайсыз әсерінен сүңгуірдің қауіпсіздігінің көрсеткіші. Қауіпсіздік деңгейі сүңгуірлердің біліктілігіне, тәжірибесіне, пайдаланылатын сүңгуірлік керек-жарағына, тереңдіктің гидрометеожағдайына және сүңгуірлік түсу түріне және басқа да факторларға байланысты айқындалады. Қауіпсіздік деңгейін сүңгуірлік жұмыстардың басшысы таңдайды;
Тармақша 6
6) оқу-жаттығу жауынгерлік сүңгуірлік түсу – оқу-жаттығу жауынгерлік міндетті орындау мақсатында түсу;
Тармақша 7
7) оқу-жаттығу сүңгуірлік түсу – сүңгуір біліктілігін алу үшін оқу даярлығы немесе қайта даярлау бағдарламалары бойынша сүңгуірлерді оқыту немесе қайта даярлау уақытындағы түсу;
Тармақша 8
8) сақтандырушы сүңгуір – жұмыс істеудегі сүңгуірдің түсуге әзір болатын түсетін жерінде болатын және авариялық сүңгуірге көмек көрсететін сүңгуір. Түсу кезеңінде жұмыс істеудегі сүңгуірмен сөйлесу байланысын қамтамасыз етеді және оған ауа жіберуді реттейді;
Тармақша 9
9) сүңгуір біліктілігі – сүңгуірдің суға түсу және су астында жұмыс істеуі үшін даярлық деңгейі;
Тармақша 10
10) сүңгуірлік жаттықтыру түсуі – сүңгуірдің біліктілігін ұстау, оның организмін физиологиялық жаттықтыру, медициналық көмек көрсету, қосымша мамандық бойынша дағдыларды немесе жұмыс тәжірибесін меңгеру бойынша жаттықтыру мақсатында су астына немесе барокамерада түсу;
Тармақша 11
11) сүңгуірлік жауынгерлік түсу – жауынгерлік міндетті орындау мақсатында түсу;
Тармақша 12
12) сүңгуірлік жұмыстар журналы – сүңгуірлер орындайтын су астына түсуді және ондағы жұмыстарды тіркеуге арналған құжат. Журналдағы жазбалар орындалған сүңгуірлік жұмыстарды есепке алу және сүңгуірдің жеке кітапшаларын толтыру үшін арналады;
Тармақша 13
13) сүңгуір – сүңгуірлік жарақта су астындағы жұмыстарды орындай алатын және сүңгуір түсуін жүргізуге жіберілген маман. Сүңгуір мамандығы ерекше зиянды және өте ауыр еңбек жағдайы бар мамандықтар қатарына жатады;
Тармақша 14
14) сүңгуір керек-жарағы – қоршаған су және газды ортадағы қысымда оның тіршілік әрекетін қамтамасыз ететін сүңгуір киетін және оған бекітілетін құрылғылар мен бұйымдар жиынтығы. Сүңгуірдің керек-жарағы сүңгуір техникасының құрамдас бөлігі болып табылады;
Тармақша 15
15) сүңгуір кешені – берілген тереңдікте сүңгуірлік жұмыстарды қамтамасыз ету үшін конструктивті тұрғыдан біріктірілген сүңгуір техникасының жиынтығы;
Тармақша 16
16) сүңгуір кітапшасы – сүңгуірдің іс жүзіндегі қызметін, оны мамандығы бойынша даярлауды және қайта даярлауды, біліктілігін, белгіленген су түбіне түсу тереңдігін, орындалатын сүңгуірлік жұмыстардың сипатын, сағат санын және басқа да қосымша мәліметтерді көрсететін құжат;
Тармақша 17
17) сүңгуірдің медициналық кітапшасы – сүңгуірдің денсаулық жағдайын көрсететін құжат;
Тармақша 18
18) сүңгуір мүлкі – сүңгуірлік түсуді жүргізу және сүңгуір техникасын қолдануға берілген әзірлікте ұстау үшін сүңгуір техникасы бұйымдарының, өлшеу аспаптары мен шығыс материалдарының жинақталған атауы;
Тармақша 19
19) сүңгуірлік түсу – сүңгуірдің су астына түсуін (ішінде сүңгуірлер болғанда барокамерада газдалған ортаның қысымын жоғарылату процесі), сүңгуірдің берілген тереңдікте болуы (барокамерада газдалған ортаның берілген қысымында), декомпрессия режимі бойынша немесе онсыз жоғарыға көтерілуін немесе қалыпты ауа жағдайына ауысуды қамтамасыз ететін процесс;
Тармақша 20
20) сүңгуірдің түсу уақыты – аппаратқа қосылған сәттен, камерадағы қысым жоғарылағаннан бастап аппараттан сөндіргенге дейін, камерадағы қысымды атмосфералыққа дейін төмендетуге дейін есептелетін уақыт;
Тармақша 21
21) сүңгуірлік түсуге қызмет көрсету – сүңгуірдің суға түсуін, тереңдікте болуын және онда жұмыс істеуін, оны тереңдіктен көтеруді және суда немесе үстіңгі бетте барокамерада декомпрессиялауды қамтамасыз етумен байланысты жұмыстар;
Тармақша 22
22) сүңгуірлік түсу жетекшісі – сүңгуірлік біліктілік комиссиясынан білімін тексеруден өткен және мекеме басшысының бұйрығымен сүңгуірлік түсулерге жетекшілік етуге жіберілген адам. Сүңгуірлік түсу жетекшісі сүңгуірлік түсуге тікелей басшылық жасауды және сүңгуірлердің, сүңгуірлік түсуге қызмет көрсетуге қатысатын көмекші персоналдың әрекетін бақылауды жүзеге асырады;
Тармақша 23
23) сүңгуірлік түсу командирі – сүңгуірлік біліктілігі бар және мекеме басшысының бұйрығымен сүңгуірлік түсулерге жетекшілік етуге жіберілген адам. Сүңгуірлік түсу командирі сүңгуірлік түсуге тікелей басшылық жасауды және сүңгуірлік түсуде қызмет көрсетуге қатысатын сүңгуірлердің және көмекші персоналдың әрекетін қадағалауды жүзеге асырады;
Тармақша 24
24) сүңгуірлік түсу мен жұмыстарды қамтамасыз ету құралдары –сүңгуірдің су түбіне түсуін (судан шығуын), тереңдікте болуын және онда жұмыс істеуін, тереңдіктен көтерілуін және суда немесе үстіңгі бетте декомпрессияны қамтамасыз ететін сүңгуір техникасының құрамдас бөлігі;
Тармақша 25
25) сүңгуірлердің суасты қозғалу құралдары (СҚҚ) – өздігінен жүретін және сүйретілетін герметикалық емес аппараттар, сондай-ақ сүңгуірдің (сүңгуірлердің) су астында орын ауыстыруы үшін арналған сүйреткіштер.
Тармақ 4
4. Сүңгуірлік түсу тереңдік бойынша мынадай болып бөлінеді:
Тармақша 1
1) шағын тереңдікке – 20 м дейін;
Тармақша 2
2) орташа тереңдікке – 20 м-ден 60 м-ге дейін;
Тармақша 3
3) терең суға – 60 м астам тереңдікке дейін.
Тармақ 5
5. Сүңгуірлік түсу мақсаты бойынша мынадай болып бөлінеді:
Тармақша 1
1) жұмыс мақсатында түсу;
Тармақша 2
2) оқу-жаттығу;
Тармақша 3
3) жаттықтыру;
Тармақша 4
4) оқу-жаттығу жауынгерлік;
Тармақша 5
5) жауынгерлік.
Тармақ 6
6. Сүңгуірлердің электр тогымен зақымдануына қауіпті жерлерде сүңгуірлік түсу жұмыс істеп тұрған электр қондырғыларынан кернеуді толық алған кезде жүргізіледі.
Тармақ 7
7. Инфекциялық және тері ауруларының алдын алу үшін ластанған суға сүңгуірлер оларды сыртқы ортадан толық оқшаулайтын керек-жарақта түседі.
Тармақ 8
8. Болат арқандармен жұмыс істеген кезде сүңгуір қосымша арнайы қолғап немесе биялай киеді.
Тармақ 9
9. Жыл сайын сүңгуірлерде мыналар жүргізіледі:
Тармақша 1
1) осы Қағидалар бойынша білімін тексеру;
Тармақша 2
2) Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрінің 2020 жылғы 21 желтоқсандағы № 716 бұйрығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Қарулы Күштерінде әскери-дәрігерлік сараптама жүргізу қағидаларына және Әскери-дәрігерлік сараптама комиссиялары туралы ережеге сәйкес (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21869 болып тіркелген) әскери-дәрігерлік комиссияның (бұдан әрі – ӘДК) сүңгуірлерді медициналық куәландыруы;
Тармақша 3
3) осы Қағидалардың 4-тарауына сәйкес сүңгуірлік-біліктілік комиссиясының (бұдан әрі – СБК) жұмыс тәртібіне сәйкес су астына түсуге рұқсат ету.
Тармақ 10
10. Оған ӘДК-мен және СБК-мен айқындалған осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша сүңгуір ктапшасында және осы Қағидаларға 2-қосымшаға сәйкес нысан бойынша сүңгуірдің медициналық кітапшасында белгілегеннен астам тереңдікке сүңгуірді түсіруге рұқсат етілмейді.
Тарау 2. 2-тарау. Сүңгуірлік түсуді жүргізу кезінде қауіпсіздікті
қамтамасыз ету тәртібі
2-тарау. Сүңгуірлік түсуді жүргізу кезінде қауіпсіздікті
қамтамасыз ету тәртібі
Тармақ 1. 1-параграф. Сүңгуірлік түсуге дайындық
1-параграф. Сүңгуірлік түсуге дайындық
Тармақ 11
11. Сүңгуірлік түсуге дайындық сүңгуірлік түсуді қамтамасыз ететін керек-жарақтар мен құралдарды дайындауды, сүңгуірлер арасында міндеттерді бөлуді, сүңгуірге нұсқау беруді, сүңгуірлік түсуді қамтамасыз ететін керек-жарақтар мен құралдардың жұмыс күйін тексеруді, сүңгуірді киіндіруді, ӘДК-дан және СБК-дан өтуді қамтиды.
Тармақ 12
12. Сүңгуірлердің біліктілігіне және оларды су астына түсуге жіберуге, сүңгуірлік түсуді қамтамасыз етуге жіберуге байланысты мәселелерді шешу, түсулерге басшылық жасау және оларды медициналық қамтамасыз ету үшін сүңгуір жұмыстары орындалатын, сүңгуірлерді үйрету және қайта даярлау жүргізілетін мекеме басшысының бұйрығымен СБК құрылады.
Тармақ 13
13. Сүңгуірлік-біліктілік комиссиясы жыл сайын мекеме басшысының бұйрығымен бес адамнан кем емес құрамда тағайындалады:
Тармақша 1
1) комиссия төрағасы – мекеменің бас сүңгуір маманы (жоғары штаттық сүңгуір лауазымында тұрған адам);
Тармақша 2
2) комиссия мүшелері – анағұрлым даярланған сүңгуірлер (2-сыныпты сүңгуірден төмен емес), «сүңгуірлік медицина» курсы бойынша оқытудан өткен штаттық дәрігерлер.
Сүңгуірде сүңгуірдің кітапшасы болмаған жағдайда СБК төрағасының қолы қойылған және комиссия құрылған мекеменің мөрі басылған бастапқы білім деректерін енгізе отырып сүңгуірдің кітапшасын береді.
Тармақ 14
14. СБК Қазақстан Республикасында және шетелде сүңгуір мектебін, курстарын немесе өзге де ұйымдарды бітірген сүңгуірлерді сүңгуірлік даярлауды инспекциялауды, қарауды және қайта мамандандыруды жүргізетін адамдарға рұқсат беруді жүзеге асырады. Өткен оқу бағдарламасының, теориялық білім мен практикалық тәжірибенің негізінде әскери қызметшілердің біліктілігі қайта беріледі:
Тармақша 1
1) негізгі біліктілік:
3-сыныпты сүңгуір;
2-сыныпты сүңгуір;
1-сыныпты сүңгуір;
1-сыныпты сүңгуір – шебер.
Тармақша 2
2) қосымша біліктілік:
сүңгуір-дәнекерлеуші (кесуші);
сүңгуір-жарушы;
барокамераның операторы.
Тармақ 15
15. Сүңгуірлер берілген біліктілікті олар осы Қағидаларға 3-қосымшаға сәйкес су астында болу (түсу) сағаттарының жылдық нормаларын орындаған кезде ғана сақтайды.
Тармақ 16
16. Сақтандырушы сүңгуірдің түсуін қамтамасыз ету үшін су астында жұмыс істейтін сүңгуір орындайтын жұмыс жағдайы мен сипатына сәйкес келетін сүңгуір керек-жарағының екінші жиынтығы болуы қажет.
17. Су астына түсер алдында сүңгуірлік түсуді қамтамасыз ететін сүңгуір керек-жарақтары мен құралдарының, сондай-ақ оттегі декомпрессиясы үшін тыныс алу аппараттарының жұмыс күйіне тексеру жүргізіледі.
Тармақ 18
18. Сүңгуір керек-жарағын тексеру уақытында түсуді қамтамасыз ететін құралдар, баллондарда сығылған ауаның болуы дайындалады және тексеріледі.
Тармақ 19
19. Станция бастығы декомпрессиялық камераларды тексеруді тәулігіне бір рет бірінші сүңгуірді түсіру алдында жүргізеді. Бұл ретте баллондарда сығылған ауа қорының болуы, магистральдардың және магистральдар мен камерадағы қақпақтардың герметикалығы, кіру люктері мен шлюздер қақпақтарындағы резеңке нығыздағыштардың жай-күйі тексеріледі (люктер қақпақтарын ішінен ауамен қысу камерада қысым 0,02 мега паскальға (0,2 килограмм күш\шаршы сантиметр) тең болған кезде болады), сондай-ақ камералар бөліктеріндегі манометрлердің ақаусыздығы тексеріледі (нұсқардың орналасуы, жарамдылық мерзімі, пломбаның болуы), телефон құрылғысының, «Өрт қауіпсіздігі қағидаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2022 жылғы 21 ақпандағы № 55 бұйрығына (Нормативтік құқытық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 26867 болып тіркелген) сәйкес өрт қауіпсіздігі талаптарына жауап беретін жарық беру мен жылытудың жұмыс істеуі, камералар бөліктерінің керек-жарақтармен және айла-бұйымдармен жабдықталуы тексеріледі. Тексеру нәтижесі осы Қағидаларға 4-қосымшаға сәйкес нысан бойынша сүңгуірлік жұмыстар журналына енгізіледі.
Тармақ 20
20. Сүңгуір су астында түскен орнынан алыс қашықтықта жеңіл сүңгуір керек-жарағымен жүзген кезде сүңгуірдің болатын орнын көрсету үшін қалқуы кемінде 50 ньютон (5 күш килограмм) қалтқысы бар бақылау жібін қолдануға жол беріледі. 15 метрге дейінгі тереңдікте бақылау жібімен жүзуге жол беріледі және ескекшілер бар шлюпкамен және сақтандырушы сүңгуірмен қамтамасыз етіледі.
Тармақ 21
21. Желдетілетін сүңгуір керек-жарағы сүңгуірге мынадай тәртіппен киіледі:
Тармақша 1
1) сүңгуір іш киімі немесе жұмыс костюмі, сүңгуір жейдесі сигнал жібіне (кабель-сигналға) бекітіледі;
Тармақша 2
2) сүңгуір галошы (қолғап байланады), манишка;
Тармақша 3
3) жүктер;
Тармақша 4
4) төменгі брас бекітіледі, сүңгуір пышағы бекітіледі және сүңгуір дулығасы киіледі.
Тармақ 22
22. Желдетілетін сүңгуір керек-жарағында сүңгуірді түсіру кезінде мынадай талаптар сақталады:
Тармақша 1
1) сүңгуір іш киімін немесе жұмыс костюмін кию іш киімде қатпарлар болмаған кезде жүзеге асырылады;
Тармақша 2
2) төменгі брасты тартуды реттеу киінетін сүңгуірдің нұсқауы бойынша жүргізіледі;
Тармақша 3
3) сүңгуір дулығасын киер алдында сүңгуірдің дулығасын, жейдесінің ернемегі мен жағасын дезинфекциялау жүзеге асырылады.
Тармақ 23
23. Шланг типіндегі жеңіл сүңгуір керек-жарағын кию кезінде ауа шлангысы тыныс алу аппаратының конструкциясында көзделген жерге бекітіледі.
Тармақ 24
24. Жеңіл сүңгуір керек-жарағында суға түсу алдында сүңгуір суда демін шығарып, тыныс алып тұрып аппаратты қосады және 1-2 минут ішінде сүңгуір тыныс алу аппаратының тыныс алу автоматынан ауаның берілуін тексереді.
Тармақ 25
25. Қамтамасыз етуші сүңгуір сүңгуірді сүңгуір керек-жарағының кез келген типіне киіндіріп болған соң, түсу жетекшісіне сүңгуірдің әзір екені туралы баяндайды және түсіруге рұқсат алады.
Тармақ 2. 2-параграф. Сүңгуірлік түсуді жүргізу кезінде
қауіпсіздікті камтамасыз ету
2-параграф. Сүңгуірлік түсуді жүргізу кезінде
қауіпсіздікті камтамасыз ету
Тармақ 26
26. Сүңгуірлік түсу қауіпсіздігі деңгейлерінің түрлері:
Тармақша 1
1) сүңгуірлік түсудің оқу-жаттығу деңгейі – осы Қағидаларға 5-қосымшаға сәйкес оқу-жаттығу және экспериментальдық сүңгуірлік түсуді жүргізу кезінде (оның ішінде, жаңа аппараттарда, сүңгуір керек-жарағы мен жабдығында жұмыс істеуге үйрету кезінде), жаңадан келген сүңгуірлерді үйрету кезінде; түсу арасында ұзақ үзілістер (6 айдан астам) болған кезде; жетекші мен түсетін сүңгуірлердің алғашқы бірлесіп түсуі кезінде; жаңа жабдық пен керек-жарақты сынау кезінде қолданылады;
Тармақша 2
2) сүңгуірлік түсуге жаттықтыру деңгейі – осы Қағидаларға 6-қосымшаға сәйкес алғашқы үйретуден өткен сүңгуірлердің жаттықтыру түсуін жүргізу кезінде; сүңгуірлерді анағұрлым жоғары біліктілікке ұсынуға дайындау кезінде қолданылады;
Тармақша 3
3) сүңгуірлік түсудің жұмыс деңгейі – осы Қағидаларға 7-қосымшаға сәйкес сүңгуір жұмыстарын жүргізу кезінде қолданылады;
Тармақша 4
4) сүңгуірлік түсудің оқу-жаттығу жауынгерлік деңгейі – осы Қағидаларға 8-қосымшаға сәйкес оқу-жаттығу жауынгерлік жаттығуларды, оқу-жаттығуларды өткізу кезінде қолданылады;
Тармақша 5
5) сүңгуірлік түсудің жауынгерлік деңгейі – осы Қағидаларға 9-қосымшаға сәйкес жауынгерлік міндеттерді орындау кезінде; адам өмірін сақтаумен байланысты жағдайда қолданылады.
Тармақ 27
27. Қауіпсіздік деңгейін таңдаған кезде міндетті түрде сүңгуір бекеті өрістетіледі.
Сүңгуір бекеті:
Тармақша 1
1) түсу орнын (сүңгуір трапын);
Тармақша 2
2) қамтамасыз ету құралдарын;
Тармақша 3
3) сүңгуір керек-жарағының шағын жиынтығын;
Тармақша 4
4) қауіпсіздік деңгейімен айқындалған қамтамасыз ететін адамдардың санын және олардың орналасқан жерін;
Тармақша 5
5) жылыту пунктін (жылдың суық мезгілінде);
Тармақша 6
6) су мен ауа температурасын, тереңдікті өлшейтін құралды қамтиды.
Тармақ 28
28. Сүңгуірлік түсу алдында әскери бөлім командирі сүңгуірлік түсуді (жұмыстарды) жүргізу туралы бұйрық шығарады. Бұйрықта сүңгуірлік жұмыстар жетекшісі, түсу командирлері, медициналық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын лауазымды адам, кезекші барокамера тағайындалады, сондай-ақ сүңгуірлік түсу уақыты, орны мен мақсаттары айқындалады.
Әрбір сүңгуірлік түсуге бұйрық негізінде сүңгуірлік жұмыстар жетекшісі осы Қағидаларға 10-қосымшаға сәйкес нысан бойынша технологиялық түсу картасын әзірлейді. Сүңгуірлік түсу мен жұмыстарды жүргізуге арналған технологиялық карталарды әзірлеу кезінде түсу және оны жүргізу тәсіліне байланысты сүңгуірлік жұмыстардың әрбір түріне қауіпсіздік талаптары көзделеді. Технологиялық карталарды әзірлеуге қатысуға сүңгуірлік түсу жетекшілері, медициналық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын адамдар, түсетін сүңгуірлер тартылады.
Тармақ 29
29. Сүңгуір техникасының барлық байқалған ақаулары туралы, сондай-ақ барлық бұзылған қауіпсіздік бойынша талаптар туралы әрбір сүңгуір және түсуге қызмет көрсететін лауазымды адамдар сүңгуірлік жұмыстар жетекшісіне, ал сүңгуірлік түсу кезінде сүңгуірлік түсу жетекшісіне дереу хабарлайды.
Тармақ 30
30. Сүңгуір керек-жарағы мен жабдығының негізгі құрамдасына типтік техникалық қызмет көрсету осы Қағидаларға 11-қосымшаға сәйкес нысан бойынша жүргізіледі.
Тарау 3. 3-тарау. Сүңгуірлік түсу кезінде медициналық
қамтамасыз ету тәртібі
3-тарау. Сүңгуірлік түсу кезінде медициналық
қамтамасыз ету тәртібі
Тармақ 31
31. Сүңгуірлік түсу арасындағы кезеңде сүңгуірлік түсу мен сүңгуірлерді медициналық қамтамасыз ету «сүңгуірлік медицина» курсы бойынша оқытудан өткен штаттық дәрігерлерге жүктеледі. Олар болмаған кезде мекеме басшының бұйрығымен басқа маман дәрігерге (фельдшерге, мейіргерге) жүктеледі. 20 метрге дейінгі сүңгуірлік түсуді медициналық қамтамасыз ету негізгі сүңгуір біліктілігі бар мамандарға жүктеледі (1-сыныпты сүңгуір – шебер, 1-сыныпты сүңгуір, 2-сыныпты сүңгуір). Негізгі сүңгуір біліктілігі бар мамандар болмаған кезде сүңгуірлік түсуді медициналық қамтамасыз ету «1-сыныпты сүңгуір – шебер» біліктілігі бар лауазымды адамға жүктеледі. Эксперименттік сүңгуірлік түсуді медициналық қамтамасыз ету тек «сүңгуірлік медицина» курсы бойынша оқытудан өткен штаттық дәрігерлерге жүктеледі.
Тармақ 32
32. Осы Қағидалардың 31-тармағында көрсетілген барлық лауазымды адамдар жыл сайын сүңгуірлік түсуді медициналық қамтамасыз етуге рұқсат алу үшін сынақ тапсырады. Рұқсат ету кезінде қамтамасыз ету тереңдігі (шағын тереңдікке – 20 м дейін, орташа тереңдікке – 20 м-ден 60 м-ге дейін, терең суға – 60 м астам тереңдікке дейін), пайдаланылатын сүңгуір керек-жарағының типі мен түсу түрі көрсетіледі.
Тармақ 33
33. Сүңгуірлік түсуді медициналық қамтамасыз етуге тартылатын лауазымды адамдар білім деңгейі, дағдысы және денсаулық жағдайы бойынша 1 мега паскальға дейінгі қысыммен сүңгуір барокамераларында (10 килограмм күш/шаршы сантиметр) медициналық көмек көрсетуге дайын.
Тарау 4. 4-тарау. Сүңгуірлік-біліктілік комиссиясы жұмысының тәртібі
4-тарау. Сүңгуірлік-біліктілік комиссиясы жұмысының тәртібі
Тармақ 34
34. Сүңгуірлік-біліктілік комиссиясы мыналарды жүзеге асырады:
Тармақша 1
1) оларға біліктілік беру үшін теориялық білімі мен практикалық дағдысын тексеруді;
Тармақша 2
2) талаптарға сәйкес берілген біліктілікті растау үшін су астындағы жұмыс сағаттарының міндетті жыл сайынғы нормаларының орындалуын тексеруді;
Тармақша 3
3) берілген біліктілікті төмендету, айыру және қалпына келтіру;
Тармақша 4
4) сүңгуірлік біліктілігі бар, сүңгуірлік түсу мен жұмыстарға басшылық етуді, қолбасшылықты және медициналық қамтамасыз етуді жүзеге асыратын адамдардың талаптарға сәйкес оларға рұқсат беру тұрғысынан білімін жыл сайын тексеруді қамтиды.
Тармақ 35
35. Сүңгуірлік-біліктілік комиссиясының сүңгуірлік біліктілікті беру, одан айыру, төмендету және қалпына келтіру туралы шешімдері өткізілген емтихандар және әскери қызметшілерге ұсынылған құжаттарды қарау негізінде қабылданады.
Шешім қабылдау кезінде мынадай құжаттар қаралады:
Тармақша 1
1) денсаулық жағдайы бойынша түсудің рұқсат етілген тереңдігін көрсете отырып, сүңгуірлік түсуге рұқсат беру туралы әскери-дәрігерлік комиссияның қорытындысы;
Тармақша 2
2) қызметтік мінездеме;
Тармақша 3
3) қызметтік тізім;
Тармақша 4
4) үлгерім табелі (бастапқы немесе кейінгі оқудан өткендер үшін);
Тармақша 5
5) сипаттайтын материалдарды ұсыну (біліктілігінен айыру немесе оны қалпына келтіру туралы мәселені шешу кезінде);
Тармақша 6
6) сүңгуірдің жеке кітапшасы;
Тармақша 7
7) дипломдар, сертификаттар және арнайы сүңгуірлік даярлықтан өткені туралы куәліктер (бар болса).
Тармақ 36
36. Емтихан нәтижесі мен ДКК қабылдаған шешімдер ДКК құрылған мекеме басшысы бекітетін хаттамамен ресімделеді.
Тармақ 37
37. Хаттама 2 данада жасалады, оның біреуі мекеменің іс жүргізу бөлімшесінің ісінде сақталады, екінші данасы немесе одан үзінді көшірме әскери қызметшінің жеке ісіне тігіледі.
Тармақ 38
38. Тиісті ДКК шешімдері ДКК хаттамасының негізінде шығарылатын сүңгуірлердің қызмет орны бойынша мекеме басшысының бұйрығымен жарияланады.
Тармақ 39
39. ДКК шешімі жаңа деректер пайда болған кезде қайта қаралады.
Басқа 1. Мемлекеттік мекеменің атауы
Қазақстан Республикасының
Қарулы Күштерінде сүңгуірлік
түсуді ұйымдастыру және
қамтамасыз ету қағидаларына
1-қосымша
Нысан
Мемлекеттік мекеменің атауы
Мемлекеттік елтаңба
СҮҢГУІР КІТАПШАСЫ
№_________
Тегі _________________________________
Аты, әкесінің аты (ол бар болған кезде) ______________________
Берілген күні 20__жылғы «____» _______
1. Тегі _________________________________________________
2. Аты, әкесінің аты (ол бар болған кезде)____________________________
3. Туған жылы__________ айы _____________ күні __________
4. Білімі ______________________________________________
(жоғары, арнайы орта, жалпы орта, неше сынып бітірді)
5. Сүңгуір біліктілігін алғанға дейінгі мамандығы __________________
6. Сүңгуірлік мектепті (курсты) аяқтаған күні және атауы ____________
____________________________________________________________
7. Белгіленген бастапқы түсу тереңдігі, м _________________________
____________________________________________________________
Фотосурет Бастық ________________________
орны (мектептің, курстың атауы)
_____________________________________
(қолы)
М.О.
Арнайы оқытудан өту
20___жылғы «_____» ______________ бастап 20__ жылғы «____» ______________дейін
мынадай үлгерім бағаларымен оқытудан өтті
1) ___________________________________ «____» _____________________
2) ___________________________________ «____» _____________________
3) ___________________________________ «____» _____________________
4) ___________________________________ «____» _____________________
5) ___________________________________ «____» _____________________
6) ___________________________________ «____» _____________________
7) ___________________________________ «____» _____________________
________________ метр тереңдікке дейін су астында ________________
сағат болып (түсіп) іс жүзінде су түбіне түсу нормасын орындады.
Сүңгуірлік біліктілік комиссиясы хаттамасы негізінде _________
___________________________________________________________________
(комиссияның атауы)
______________________________________________ бастығының
(мектеп, курс атауы)
20__жылғы «_____» ____________________ № ________________ бұйрығымен
20__жылғы «____» _____________ № ______________ біліктілігі берілді.
__________________________________________________________________
Бастық _________________________________________________________
(мектеп, курс бастығының қолы)
М.О.
Қосымша мамандықтар бойынша оқытудан өту
8. 20__жылғы «____» _____________ бастап 20_ жылғы «____» ______________
_______________________________________________________________ жанындағы
(ұйымның атауы)
жару ісі курстарын мынадай үлгерім бағаларымен аяқтады:
1) ___________________________________ « __________________________»
2) ___________________________________ «__________________________»
3) ___________________________________ «__________________________»
4) ___________________________________ «__________________________»
5) ___________________________________ «__________________________»
6) ___________________________________ «__________________________»
__________________метр тереңдікке дейін су астында ________________ сағат
болып (түсіп) іс жүзінде су түбіне түсу нормасын орындады.
Сүңгуірлік біліктілік комиссиясы хаттамасы негізінде ________
__________________________________________________________________
(комиссия атауы)
____________________________________________ бастығының
(мектеп, курс атауы)
20__жылғы «____» ___________________ № ________________ бұйрығымен
20__жылғы «____» _____________ № ______________ біліктілігі берілді.
___________________________________________________________________
Бастық _________________________________________________________
(мектеп, курс бастығының қолы)
М.О.
9. 20__жылғы «____» _____________ бастап 20__жылғы «____» ______________
_______________________________________________________________ жанындағы
(ұйымның атауы)
су астында металл дәнекерлеу және кесу бойынша курстарды мынадай үлгерім бағаларымен аяқтады:
1) ___________________________________ « __________________________»
2) ___________________________________ «__________________________»
3) ___________________________________ «__________________________»
4) ___________________________________ «__________________________»
5) ___________________________________ «__________________________»
6) ___________________________________ «___________________________»
__________________метр тереңдікке дейін су астында ________________
сағат болып (түсіп) іс жүзінде су түбіне түсу нормасын орындады.
Сүңгуірлік біліктілік комиссиясы хаттамасы негізінде ________
__________________________________________________________________
(комиссия атауы)
_________________________________________ бастығының
(мектеп, курс атауы)
20__жылғы «____» ______ № ________________ бұйрығымен
20__жылғы «____» _____________ № ______________ біліктілігі берілді
__________________________________________________________________
Бастық _________________________________________________________
(мектеп, курс бастығының қолы)
М.О.
10. 20__жылғы «____» _____________ бастап 20__жылғы «____» ______________
____________________________________________________ курсын
(курс атауы)
мынадай үлгерім бағаларымен аяқтады:
1) ___________________________________ « __________________________»
2) ___________________________________ «__________________________»
3) ___________________________________ «__________________________»
4) ___________________________________ «__________________________»
5) ___________________________________ «__________________________»
__________________метр тереңдікке дейін су астында ________________
сағат болып (түсіп) іс жүзінде су түбіне түсу нормасын орындады.
Сүңгуірлік біліктілік комиссиясы хаттамасы негізінде ________
__________________________________________________________________
(комиссия атауы)
_____________________________________________ бастығының
(мектеп, курс атауы)
20 __ жылғы «____» ___________________ № ________________бұйрығымен
20 __ жылғы «____» _____________ № ______________ біліктілігі берілді.
__________________________________________________________________
Бастық _________________________________________________________
(мектеп, курс бастығының қолы)
М.О.
Белгіленген су түбіне түсу тереңдігі
Жылы
Тереңдігі метрмен
(жазумен)
СБК төрағасының қолы
Сүңгуір қызметін өткеру
Р/с
№
Ұйымның, лауазымның атауы
Күні
Қабылдау
Шығару немесе ауысу
Жеке кітапшаны беру сәтіне құжаттармен расталған
су астында болу уақыты
Жылы
Су астында болған уақыты, сағат
Құжат атауы, нөмірі және күні
20___жылғыны қоса алғанда, су астында болған барлық расталған уақыты
_________________________________________________ сағат
(жазумен)
бастық, басшы ____________________________________________
(кәсіпорынның, ұйымның атауы)
М.О. __________________________________________________
(қолы)
бас, аға бухгалтер __________________________________________
(қолы)
20___жылы су астында болған уақытын есепке алу
Айлар
Тереңдікте болған уақыты
Сүңгуір маманның қолы (түсуге жауапты адамның)
10-ға дейін
11-
20
21-
30
31-
40
41-
50
51-
60
100-ге дейін
100-ден жоғары
барлығы
Қаңтар
Ақпан
Наурыз
Сәуір
Мамыр
Маусым
Шілде
Тамыз
Қыркүйек
Қазан
Қараша
Желтоқсан
Жиыны 20 ___ жылы су астында болған уақыты_________________________
__________________________________________________________________
(жазумен)
бастық, басшы _____________________________________________
(кәсіпорынның, ұйымның атауы)
М.О. _________________________________________
(қолы)
бас, аға бухгалтер __________________________________________
(қолы)
20____жылғы жұмыс сипаттамасы
11. Сүңгуірлік жұмыс түрлері:
1) авариялық-құтқару ___________________________________________
2) кеме көтеру __________________________________________________
3) суасты-техникалық ____________________________________________
4) кеме ________________________________________________________
5) құтқару ___________________________________________________
6) металды кесу және дәнекерлеу __________________________________________
7) жару ______________________________________________________
12. Қолданылған сүңгуір керек-жарағы:
1) желдетілетін ___________________________________________________
2) тұйық тыныс алу схемасымен _______________________________________
3) ашық тыныс алу схемасымен _______________________________________
13. Айрықша белгілері:
___________________________________________________________________
_________________________________________________________________
Сүңгуір маманы (түсуге жауапты адам) __________________
__________________________________________________________________
Мамандығы және қауіпсіздік талаптары бойынша
білімін жыл сайынғы тексеру
Сүңгуірлік жұмыстарды және түсуді орындау кезінде сүңгуір техникасын және еңбек қауіпсіздігі бойынша басшылыққа алатын нормативтік құжаттар талаптарын білуі бойынша сынақ тапсырды. Су астында жұмыстарды дербес орындауға жіберілді.
(СБК-ның 20___жылғы «____» __________________№ ________ хаттамасы)
СБК төрағасы ___________________________________________
(кәсіпорынның, ұйымның атауы)
_____________________________________________________
(қолы)
сүңгуір маман ______________________________________
(кәсіпорынның, ұйымның атауы)
_____________________________________________________
(қолы)
20___жылғы «____» ____________________
Басқа 2. Мемлекеттік мекеменің атауы
Қазақстан Республикасының
Қарулы Күштерінде сүңгуірлік
түсуді ұйымдастыру және
қамтамасыз ету қағидаларына
2-қосымша
Нысан
Мемлекеттік мекеменің атауы
Мемлекеттік елтаңба
Сүңгуірдің медициналық кітапшасы
________________________________________________________
(тегі, аты, әкесінің аты (ол бар болған кезде)
20__жылғы «_______» __________________
(толтырылған күні)
1. Тегі _________________________________________________
2. Аты, әкесінің аты (ол бар болған кезде) __________________________
3. Туған жылы _______________ айы _________________ күні
4. Білімі ______________________________________________
(жоғары, арнайы орта, жалпы орта)
5. Отбасылық жағдайы _______________________________________
(үйленген, үйленбеген)
6. Жұмыс орны______________________________________________
7. Атқаратын лауазымы _____________________________________
8. Сүңгуір біліктілігі ___________________________________
9. Соңғы тұрғылықты жері ________________________________
Фотосуретке арналған орын
М.О. СБК төрағасы _________________
(қолы)
Ауырған аурулары және операциялары (қандай және қай жаста)
____________________________________________________________
____________________________________________________________
Алкоголь (сирек, жиі, көп, аз тұтынады, төзімділігі)
____________________________________________________________
____________________________________________________________
Темекі (шегеді, бір күнде неше темекі шегеді, шекпейді)
____________________________________________________________
____________________________________________________________
Теңіз ауруына төзімділігі ______________________________
____________________________________________________________
Анамнезіне қосымша ескертулер
________________________________________________________________
________________________________________________________________
Алғашқы және жыл сайынғы медициналық куәландырудағы объективті деректер
Р/с №
Көрсеткіш
Күні (күні, айы, жылы)
20 _ жыл
20 _ жыл
20 _ жыл
20 _ жыл
20 _ жыл
20 _ жыл
1.
Бойы, сантиметр
тұрғанда
отырғанда
2.
Дене салмағы, килограмм
3.
Кеуде қуысының шеңбері,
Тыныштықта, сантиметр
барынша демді ішке алған кезде
барынша дем шығару кезінде
4.
Іш шеңбері, сантиметр
5.
Динамометрия, килограмм:
тұла бойы күші
қол саусақтарының күші:
оң
сол
6.
Дене бітімі
7.
Бір минутта дем алу жиілігі
8.
Өкпенің тыныс алу сыйымдылығы,
миллилитр
9.
Тамыр соғысы (тыныштықта, отырғанда), бір минутта соғу жиілігі
10.
Артериалды қысым, сынап бағаны миллиметрінде:
максималды
минималды
Алғашқы медициналық куәландыру деректері
(сүңгуір мектебінде оқуды аяқтағаннан кейін)
Маман дәрігерлер
Куәландыру нәтижелері және қорытынды
Хирург
Терапевт
Отоларинголог
Окулист
Невропатолог
Стоматолог
Дерматовенеролог
Қан тобы
Резус-фактор
Сүңгуірді алғашқы медициналық куәландыру
кезіндегі әскери-дәрігерлік комиссияның қорытындысы
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
_______________________________________________________________
___________________________
20 __ жылғы «_____» ____________________
Әскери-дәрігерлік комиссияның төрағасы __________________________
Комиссия мүшелері _____________________________
___________________________________________
___________________________________________
20 ___ жылы сүңгуірді жыл сайынғы куәландыру деректері
10. Шағымдар
11. Хирургтің қарауы
___________________________ __________________________
(диагноз) (қолы)
12. Терапевтің қарауы
___________________________ __________________________
(диагноз) (қолы)
13. Отоларингологтың қарауы Есту жітілігі
__________________________
(оң құлақ)
__________________________
(сол құлақ)
Барофункция _______________________ дәрежесі
__________________________ __________________________
(диагноз) (қолы)
14. Невропатологтың қарауы
___________________________ __________________________
(диагноз) (қолы)
15. Окулистің қарауы Көру жітілігі
__________________________
(оң көз) (сол көз)
___________________________ __________________________
(диагноз) (қолы)
16. Стоматологтың қарауы __________________________
___________________________ __________________________
(диагноз) (қолы)
17. Дерматовенерологтың қарауы
___________________________ __________________________
(диагноз) (қолы)
ЕСКЕРТПЕ:
ҚОРЫТЫНДЫ
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________________________________________________________
__________________
Денсаулық жағдайы бойынша 20__ жылға белгіленген түсулер тереңдігі: барокамерада
___________________________________________________________________
(қандай артық қысымға дейінді қоса алғанда, мегапаскаль
(килограмм күш/шаршы сантиметр), жазумен)
су астына __________________________________________________________
(неше метрге дейінді қоса алғанда, жазумен)
ӘДК төрағасы _________________________________________________
(қолы)
Комиссия мүшелері _________________________________________________
___________________________________________________
Алғашқы және жыл сайынғы куәландыру кезіндегі
рентгенологиялық зерттеулер деректері
Күні (күні, айы, жылы)
Рентгеноскопия, рентгенография, флюорография нәтижелері. Қорытынды және дәрігердің қолы
Алғашқы және жыл сайынғы куәландыру кезінде клиникалық несеп талдауы
Нәтижелер
Күні (күні, айы, жылы)
20_жыл
20_жыл
20_жыл
20_жыл
20_жыл
20_жыл
Жалпы қасиеті
Химиялық зерттеу
Мөлшері
Түсі
Мөлдірлігі
Үлес салмағы
Реакция
Ақуыз
Қант
Ацетон
Индикан
Өт пигменттері
Эпителий жасушалары
Алғашқы және жыл сайынғы медициналық куәландыру кезінде
қанды зертханалық зерттеулер деректері
Күні (күні, айы, жылы)
ЭШЖ
Мөлшері
Түсті көрсеткіш
Лейкоцит формуласы, %
Гемоглобин
Эритроциттер
Лейкоциттер
Жаңа түзілген
Таяқшалы-ядролы
Сегментті- ядролы
Лимфоциттер
Моноциттер
Электрокардиографиялық зерттеулер деректері
Күні (күні, айы, жылы)
Қорытынды
Басқа зерттеулер
Күні (күні, айы, жылы)
Зерттеулер түрлері
Қорытынды
Медициналық куәландыру арасындағы аралықтарда денсаулық жағдайын медициналық қадағалау деректері
(қарау, тексеру, медициналық көмекке жүгіну,
еңбекке жарамсыздық парағына сәйкес ауруын тіркеу)
Жүгіну күні (қарау)
Қарау нәтижесі (диагноз)
Уақытша еңбекке жарамсыздық күн саны
Нәтижесі
Сүңгуірлік жұмыстарды орындауға байланысты тән
және тән емес аурулар
Сүңгуірлерді медициналық қамтамасыз ету журналы бойынша хаттаманың күні және нөмірі
Ауру жағдайлары мен себептері
Диагноз
Ауруды емдеу және нәтижесі
Қолы
Ауруын және жарақатын емдеу кезінде стационарда болуы
Күні
Диагноз
Нәтиже
Қолы
Түсу
Шығу
Жіберген кезде
Емдеу мекемесінде белгіленген
Басқа 3. Су астындағы жұмыс сағаттарының (түсудің) жыл сайынғы нормалары
Қазақстан Республикасының
Қарулы Күштерінде сүңгуірлік
түсуді ұйымдастыру және
қамтамасыз ету қағидаларына
3-қосымша
Су астындағы жұмыс сағаттарының (түсудің) жыл сайынғы нормалары
Р/с
№
Біліктілігі
Басынан бастап түсіру сағаттарының саны
сүңгуірлік практика
1.
200-ден кем
200-500
500-ден астам
Негізгі сүңгуірлік біліктілік
2.
3-сыныпты сүңгуір
50
45
40
4.
2-сыныпты сүңгуір
35
30
25
5.
1-сыныпты сүңгуір
30
25
20
6.
1-сыныпты сүңгуір – шебер
25
20
15
9.
Қосымша сүңгуірлік біліктілік
10.
дәнекерлеуші сүңгуір
Жыл сайын металды дәнекерлеу және кесу бойынша су астында 10 сағат жұмыс істеу (декомпрессия уақытын есепке алмағанда)
11.
сүңгуір-жарушы
су астында 10 сағат жұмыс істеу, арнайы даярлықтан өткен және суасты жару (қопару) жұмыстарына рұқсаты бар
12.
Барокамера операторы
Тоқсанына кемінде екі жаттығу.
Басқа 4. СҮҢГУІРЛІК ЖҰМЫСТАР ЖУРНАЛЫ
____________________________________________
(корабль атауы немесе әскери бөлім №)
Қазақстан Республикасының
Қарулы Күштерінде сүңгуірлік
түсуді ұйымдастыру және
қамтамасыз ету қағидаларына
4-қосымша
Нысан
СҮҢГУІРЛІК ЖҰМЫСТАР ЖУРНАЛЫ
____________________________________________
(корабль атауы немесе әскери бөлім №)
20___ жылғы ______________________ басталды
20___ жылғы _____________________ аяқталды
Түсу күні
Сүңгуірлердің тегі мен аты-жөні
Бұйрық
Түсу орны
Тереңдігі, метр
Керек-жарақ, аппарат немесе барокамера типі
Аппарат нөмірі
Баллондардағы қысым, килограмм күш/шаршы сантиметр
Сүңгуір керек-жарағын немесе барокамераның жұмысын тексерген сүңгуірдің қолы
Түсу алдында сүңгуірден сұрау (медициналық қарап-тексеру) нәтижесі
Түсудің басталуы, сағ./минут
Түсудің аяқталуы, сағ./мин
Жалпы түсу уақыты, сағ./мин
Ескертпе
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.
14.
Басқа 5. Сүңгуірлік түсудің оқу-жаттығу деңгейі
Қазақстан Республикасының
Қарулы Күштерінде сүңгуірлік
түсуді ұйымдастыру және
қамтамасыз ету қағидаларына
5-қосымша
Сүңгуірлік түсудің оқу-жаттығу деңгейі
Р/с
№
Атауы
1.
Сүңгуір керек-жарағының түрлері:
Ашық схемалы тыныс алу аппараттары: қолдану бойынша шектеу жоқ
Жартылай тұйық схемалы тыныс алу аппараттары: сүңгуір біліктілігі бар және медициналық оттегімен жұмыс істеуге рұқсат етілген сүңгуірлерді үйрету кезінде пайдалануға жол беріледі.
Сүңгуірлерді бастапқы үйрету кезінде пайдалануға болмайды.
Тыныс алудың жабық схемасы бар аппараттар: сүңгуір біліктілігі бар және медициналық оттегімен жұмыс істеуге рұқсат етілген сүңгуірлерді үйрету кезінде пайдалануға жол беріледі.
Сүңгуірлерді бастапқы үйрету кезінде пайдалануға болмайды.
2.
Сүңгуір жабдығының түрлері:
Дәнекерлеу, кесу аппараттары, гидравликалық құрал-саймандар мен басқа су асты механизмдері: «3-сыныпты сүңгуір» төмен емес біліктілігі бар сүңгуірлерге үйретуге жол беріледі. Суасты сүйреткіштер және басқа да суасты орын ауыстыру құралдары: бассейндерде және жабық акваторияларда сүңгуір біліктілігі бар сүңгуірлерді үйрету кезінде пайдалануға жол беріледі. Суасты жару жұмыстары: сүңгуір біліктілігі бар және кемінде 50 сағат су астында жұмыс атқарымы бар сүңгуірлерді үйретуге жол беріледі.
3.
Газды тыныс алу қоспалары:
Ауа: шектеу жоқ
Сараланған оттегі-азот қоспалары: сүңгуір біліктілігі бар және медициналық оттегімен жұмыс істеуге жіберілген сүңгуірлердің пайдалануына жол беріледі.
Медициналық оттегі: сүңгуір біліктілігі бар және медициналық оттегімен жұмыс істеуге жіберілген сүңгуірлерге жол беріледі.
4.
Газдардың парциалды қысымы:
Оттегі: 1,4 килограмм күш/шаршы сантиметрден артық емес
Азот: 3,2 килограмм күш/шаршы сантиметрден артық емес
Физикалық факторлар
5.
Су қоймасы
Бассейн немесе жабық акватория
6.
Ауа температурасы
5оС төмен емес
7.
Су температурасы
15оС төмен емес
8.
Судың мөлдірлігі
Кемінде 3 метр
9.
Су қоймасының ластануы
Таза су қоймасы
10.
Ағыс
1 метр/секундтан артық емес
11.
Тереңдік
20 метрден артық емес
Қамтамасыз ету құралдары
12.
Болуы міндетті
сигнал (сақтандыру) жібі
бақылау буйы
түсу орнын жабдықтау (сүңгуір трапы)
сүңгуір барокамерасы (ауырғаннан бастап 1 сағат ішінде емдік рекомпрессияны бастау)
13.
Үйрету түріне байланысты
жүру және түсу жібі
сүңгуір күркесі
қайық
Штат
14.
Түсу жетекшісі (түсу командирі)
2-сыныпты сүңгуір және одан жоғары
15.
Қамтамасыз етуші сүңгуірлер
Қолданыстағы сүңгуір біліктілігі бар сүңгуір.
Қамтамасыз етуші сүңгуірлер санын сүңгуірлік түсу түріне және күрделілігіне байланысты түсу жетекшісі айқындайды.
16.
Сақтандырушы сүңгуір
Қолданыстағы сүңгуір біліктілігі бар, анағұрлым тәжірибелі сүңгуірлерден тағайындалады.
Сақтандырушы сүңгуірлер санын және олардың түсуге әзірлік дәрежесін сүңгуірлік түсулер түріне және күрделілігіне байланысты түсу жетекшісі айқындайды.
17.
Түсетін сүңгуір
Сүңгуірлік түсуге денсаулық жағдайы бойынша жарамды.
18.
Медициналық қамтамасыз ету
«Сүңгуірлік медицина» курсы бойынша оқытудан өткен штаттық дәрігер (белгіленген тәртіппен СБК-мен жіберілген)
Басқа 6. Сүңгуірлік түсуге жаттықтыру деңгейі
Қазақстан Республикасының
Қарулы Күштерінде сүңгуірлік
түсуді ұйымдастыру және
қамтамасыз ету қағидаларына
6-қосымша
Сүңгуірлік түсуге жаттықтыру деңгейі
Р/с №
Атауы
11.
Сүңгуір керек-жарағының түрлері:
Ашық схемалы тыныс алу аппараттары: қолдану бойынша шектеу жоқ
Жартылай тұйық схемалы тыныс алу аппараттары: осы керек-жарақта жұмыс істеуге рұқсаты бар болған кезде пайдалануға жол беріледі.
Тұйық схемалы тыныс алу аппараттары: осы керек-жарақта жұмыс істеуге рұқсаты бар болған кезде пайдалануға жол беріледі
2.
Сүңгуір жабдығының түрлері:
Дәнекерлеу, кесу аппараттары, гидравликалық құрал-саймандар мен басқа су асты механизмдері: «3-сыныпты сүңгуір» төмен емес біліктілігі бар сүңгуірлердің пайдалануына және осы жұмыс түрлеріне жіберуге жол беріледі. Суасты сүйреткіштер және басқа да суасты орын ауыстыру құралдары: осы құралдармен жұмыс істеуге рұқсаты бар сүңгуірлерге пайдалануға жол беріледі. Суасты жару жұмыстары: арнайы даярлықтан өткен және суасты жару жұмыстарына рұқсаты бар сүңгуірлерге жол беріледі.
3.
Газды тыныс алу қоспалары:
Ауа: шектеу жоқ
Сараланған оттегі-азот қоспалары: сүңгуір біліктілігі бар және медициналық оттегімен жұмыс істеуге жіберілген сүңгуірлердің пайдалануына жол беріледі.
Медициналық оттегі: сүңгуір біліктілігі бар және медициналық оттегімен жұмыс істеуге жіберілген сүңгуірлерге жол беріледі.
4.
Газдардың парциалды қысымы:
Оттегі: 1,7 килограмм күш/шаршы сантиметр артық емес
Азот: 3,2 килограмм күш/шаршы сантиметр артық емес
Физикалық факторлар
5.
Су қоймасы
Кез келген акватория
6.
Ауа температурасы
-10оС төмен емес
7.
Су температурасы
5оС төмен емес
8.
Судың мөлдірлігі
Кемінде 0,5 метр
9.
Су қоймасының ластануы
Таза су қоймасы
10.
Ағыс
2 метр/секундтан артық емес
11.
Тереңдік
60 метрден артық емес
Қамтамасыз ету құралдары
12.
Болуы міндетті
сигнал (сақтандыру) жібі
бақылау буйы
түсу орнын жабдықтау (сүңгуір трапы)
сүңгуір барокамерасы (ауырғаннан бастап 1 сағат ішінде емдік рекомпрессияны бастау)
13.
Жаттықтыру түріне байланысты
жүру және түсу жібі
сүңгуір күркесі
қайық
Штат
14.
Түсулер жетекшісі (түсу командирі)
3-сыныпты сүңгуір және одан жоғары
15.
Қамтамасыз етуші сүңгуірлер
Қолданыстағы сүңгуір біліктілігі бар сүңгуір.
Қамтамасыз етуші сүңгуірлер санын сүңгуірлік түсу түріне және күрделілігіне байланысты түсу жетекшісі айқындайды.
16.
Сақтандырушы сүңгуір
Қолданыстағы сүңгуір біліктілігі бар анағұрлым тәжірибелі сүңгуірлерден тағайындалады.
Сақтандырушы сүңгуірлер санын және олардың түсуге әзірлік дәрежесін сүңгуірлік түсу түріне және күрделілігіне байланысты түсу жетекшісі айқындайды.
17.
Түсетін сүңгуір
Қолданыстағы сүңгуір біліктілігі бар сүңгуір
18.
Медициналық қамтамасыз ету
«Сүңгуірлік медицина» курсы бойынша оқытудан өткен штаттық дәрігер (белгіленген тәртіппен СБК-мен жіберілген), сүңгуірлік түсуді дербес медициналық қамтамасыз етуге рұқсаты бар 2-сыныпты сүңгуір және одан жоғары
Басқа 7. Сүңгуірлік түсудің жұмыс деңгейі
Қазақстан Республикасының
Қарулы Күштерінде сүңгуірлік
түсуді ұйымдастыру және
қамтамасыз ету қағидаларына
7-қосымша
Сүңгуірлік түсудің жұмыс деңгейі
Р/с
№
Атауы
11.
Сүңгуір керек-жарағының түрлері:
Ашық схемалы тыныс алу аппараттары: пайдалану бойынша шектеу жоқ.
Жартылай тұйық схемалы тыныс алу аппараттары: осы керек-жарақта жұмыс істеуге рұқсаты бар болған кезде пайдалануға жол беріледі.
Тұйық схемалы тыныс алу аппараттары: осы керек-жарақта жұмыс істеуге рұқсаты бар болған кезде пайдалануға жол беріледі.
2.
Сүңгуір жабдығының түрлері:
Дәнекерлеу, кесу аппараттары, гидравликалық құрал-саймандар және басқа суасты механизмдері: «3-сыныпты сүңгуір» төмен емес біліктілігі бар және осы жұмыс түріне рұқсаты бар сүңгуірлерді пайдалануға жол беріледі.
Суасты сүйреткіштері және басқа суасты орын ауыстыру құралдары: осы құралдармен жұмыс істеуге рұқсаты бар сүңгуірлерді пайдалануға жол беріледі.
Суасты жару жұмыстары: арнайы даярлықтан өткен және суасты жару (қопару) жұмыстарына рұқсаты бар сүңгуірлер жіберіледі.
3.
Газды тыныс алу қоспалары
Ауа: шектеу жоқ.
Сараланған оттегі-азот қоспалары: қолданыстағы сүңгуір біліктілігі бар және медициналық оттегімен жұмыс істеуге жіберілген сүңгуірлерді пайдалануға жол беріледі.
Медициналық оттегі: сүңгуір біліктілігі бар және медициналық оттегімен жұмыс істеуге жіберілген сүңгуірлерді пайдалануға жол беріледі.
4.
Газдардың парциалды қысымы:
Оттегі: 1,7 килограмм күш/шаршы сантиметрден артық емес
Азот: 5,6 килограмм күш/шаршы сантиметрден артық емес
Физикалық факторлар
5.
Суқойма
Кез келген акватория
6.
Ауа температурасы
Сүңгуір керек-жарағының техникалық сипаттамасымен шектелген
7.
Су температурасы
Сүңгуір керек-жарағының техникалық сипаттамасымен шектелген
8.
Судың мөлдірлігі
Шектеу жоқ
9.
Су қоймасының ластануы
Сүңгуір керек-жарағының техникалық сипаттамасымен шектелген
10.
Ағыс
2 метр/секундтан артық емес
11.
Тереңдік
60 метрден артық емес
Қамтамасыз ету құралдары
12.
Болуы міндетті
сигнал жібі немесе байланыс құралдары
түсу орнын жабдықтау (сүңгуір трапы)
сүңгуір барокамерасы (ауырғаннан бастап 1 сағат ішінде емдік рекомпрессияны бастау)
13.
Үйрету түріне байланысты
жүру және түсу жібі
сүңгуір күркесі
қайық
Штат
14.
Түсулер жетекшісі (түсу командирі)
2-сыныпты сүңгуір және одан жоғары 40 м тереңдікке дейін
1-сыныпты сүңгуір және жоғары 60 м тереңдікке дейін
15.
Қамтамасыз етуші сүңгуірлер
Қолданыстағы сүңгуір біліктілігі бар сүңгуір.
Қамтамасыз етуші сүңгуірлер санын сүңгуірлік түсу түріне және күрделілігіне байланысты түсу жетекшісі айқындайды.
16.
Сақтандырушы сүңгуір
Қолданыстағы сүңгуір біліктілігі бар анағұрлым тәжірибелі сүңгуірлерден тағайындалады.
Сақтандырушы сүңгуірлер санын және олардың түсуге әзірлік дәрежесін сүңгуірлік түсу түріне және күрделілігіне байланысты түсу жетекшісі айқындайды.
17.
Түсетін сүңгуір
Қолданыстағы сүңгуір біліктілігі бар сүңгуір
18.
Медициналық қамтамасыз ету
«Сүңгуірлік медицина» курсы бойынша оқытудан өткен штаттық дәрігер (белгіленген тәртіппен СБК-мен жіберілген), сүңгуірлік түсуді дербес медициналық қамтамасыз етуге рұқсаты бар 2-сыныпты сүңгуір және одан жоғары
Басқа 8. Сүңгуірлік түсудің оқу-жаттығу жауынгерлік деңгейі
Қазақстан Республикасының
Қарулы Күштерінде сүңгуірлік
түсуді ұйымдастыру және
қамтамасыз ету қағидаларына
8-қосымша
Сүңгуірлік түсудің оқу-жаттығу жауынгерлік деңгейі
Р/с
№
Атауы
1.
Сүңгуір керек-жарағының түрлері:
Ашық схемалы тыныс алу аппараттары: қолдану бойынша шектеу жоқ
Жартылай тұйық схемалы тыныс алу аппараттары: осы керек-жарақта жұмыс істеуге рұқсаты бар болған кезде пайдалануға жол беріледі.
Тұйық схемалы тыныс алу аппараттары: осы керек-жарақта жұмыс істеуге рұқсаты бар болған кезде пайдалануға жол беріледі.
2.
Сүңгуір жабдығының түрлері:
Дәнекерлеу, кесу аппараттары, гидравликалық құрал-саймандар және басқа да суасты механизмдері: «3-сыныпты сүңгуір» төмен емес біліктілігі бар және осы жұмыс түріне рұқсаты бар сүңгуірлердің пайдалануына жол беріледі.
Суасты сүйреткіштері және басқа суасты орын ауыстыру құралдары: осы құралдармен жұмыс істеуге рұқсаты бар сүңгуірлердің пайдалануына жол беріледі.
Суасты жару жұмыстары: арнайы даярлықтан өткен және суасты жару (қопару) жұмыстарына рұқсаты бар сүңгуірлерге жол беріледі.
3.
Газды тыныс алу қоспалары:
Ауа: шектеу жоқ
Сараланған оттегі-азот қоспалары: сүңгуір біліктілігі бар және медициналық оттегімен жұмыс істеуге жіберілген сүңгуірлерге пайдалануға жол беріледі.
Медициналық оттегі: сүңгуір біліктілігі бар және медициналық оттегімен жұмыс істеуге жіберілген сүңгуірлерге жол беріледі.
4.
Газдардың парциалды қысымы:
Оттегі: 1,7 килограмм күш/шаршы сантиметрден артық емес
Азот: 5,6 килограмм күш/шаршы сантиметрден артық емес
Физикалық факторлар
5.
Су қоймасы
Кез келген акватория
6.
Ауа температурасы
Сүңгуірлік керек-жарақтың техникалық сипаттамасы шектелген
7.
Су температурасы
Сүңгуірлік керек-жарақтың техникалық сипаттамасы шектелген
8.
Судың мөлдірлігі
Шектеу жоқ
9.
Су қоймасының ластануы
Сүңгуірлік керек-жарақтың техникалық сипаттамасы шектелген
10
Ағыс
Секундына 2 метрден артық емес
11.
Тереңдік
60 метрден артық емес
Қамтамасыз ету құралдары
12.
Болуы міндетті
сүңгуір барокамерасы (ауырғаннан бастап 1 сағат ішінде емдік рекомпрессияны бастау)
Штат
13.
Түсулер жетекшісі (түсу командирі)
2-сыныпты сүңгуір және одан жоғары 40 м тереңдікке дейін
1-сыныпты сүңгуір және жоғары 60 м тереңдікке дейін
14.
Қамтамасыз етуші сүңгуірлер
Міндетті емес (міндетке байланысты)
15.
Сақтандырушы сүңгуір
Міндетті емес (міндетке байланысты)
16.
Түсетін сүңгуір
Қолданыстағы сүңгуір біліктілігі бар сүңгуір
17.
Медициналық қамтамасыз ету
«Сүңгуірлік медицина» курсы бойынша оқытудан өткен штаттық дәрігер (белгіленген тәртіппен СБК-мен жіберілген), сүңгуірлік түсуді дербес медициналық қамтамасыз етуге рұқсаты бар 6-шы және одан жоғары разрядты сүңгуір
Басқа 9. Сүңгуірлік түсудің жауынгерлік деңгейі
Қазақстан Республикасының
Қарулы Күштерінде сүңгуірлік
түсуді ұйымдастыру және
қамтамасыз ету қағидаларына
9-қосымша
Сүңгуірлік түсудің жауынгерлік деңгейі
Р/с№
Атауы
1.
Сүңгуір керек-жарағының түрлері:
Ашық схемалы тыныс алу аппараттары: қолдану бойынша шектеу жоқ
Жартылай тұйық схемалы тыныс алу аппараттары: осы керек-жарақта жұмыс істеуге рұқсаты бар болған кезде пайдалануға жол беріледі.
Тұйық схемалы тыныс алу аппараттары: осы керек-жарақта жұмыс істеуге рұқсаты бар болған кезде пайдалануға жол беріледі.
2.
Сүңгуір жабдығының түрлері:
Дәнекерлеу, кесу аппараттары, гидравликалық құрал-саймандар және басқа да суасты механизмдері: «3-сыныпты сүңгуір» төмен емес біліктілігі бар және осы жұмыс түріне рұқсаты бар сүңгуірлердің пайдалануына жол беріледі.
Суасты сүйреткіштері және басқа суасты орын ауыстыру құралдары: осы құралдармен жұмыс істеуге рұқсаты бар сүңгуірлердің пайдалануына жол беріледі.
Суасты жару жұмыстары: арнайы даярлықтан өткен және суасты жару (қопару) жұмыстарына рұқсаты бар сүңгуірлерге жол беріледі.
3.
Газды тыныс алу қоспалары:
Ауа: шектеу жоқ
Сараланған оттегі-азот қоспалары: сүңгуір біліктілігі бар және медициналық оттегімен жұмыс істеуге жіберілген сүңгуірлерге пайдалануға жол беріледі.
Медициналық оттегі: сүңгуір біліктілігі бар және медициналық оттегімен жұмыс істеуге жіберілген сүңгуірлерге жол беріледі.
4.
Газдардың парциалды қысымы:
Оттегі: 2,5 килограмм күш/шаршы сантиметрден артық емес
Азот: 5,6 килограмм күш/шаршы сантиметрден артық емес
Физикалық факторлар
5.
Су қоймасы
Кез келген акватория
6.
Ауа температурасы
Сүңгуір керек-жарағының техникалық сипаттамасы шектелген
7.
Су температурасы
Сүңгуір керек-жарағының техникалық сипаттамасы шектелген
8.
Судың мөлдірлігі
Шектеу жоқ
9.
Су қоймасының ластануы
Шектеу жоқ
10
Ағыс
Шектеу жоқ
11.
Тереңдік
60 метрден артық емес
Қамтамасыз ету құралдары
12.
Болуы міндетті
Міндетпен айқындалады
Штат
13.
Түсулер жетекшісі (түсу командирі)
3-сыныпты сүңгуір және одан жоғары
14.
Қамтамасыз етуші сүңгуірлер
Міндетті емес (міндетке байланысты)
15.
Сақтандырушы сүңгуір
Міндетті емес (міндетке байланысты)
16.
Түсетін сүңгуір
Қолданыстағы сүңгуір біліктілігі бар сүңгуір
17.
Медициналық қамтамасыз ету
Дербес жүргізіледі (міндетке байланысты)
Басқа 10. Сүңгуірлік түсудің технологиялық картасы
Қазақстан Республикасының
Қарулы Күштерінде сүңгуірлік
түсуді ұйымдастыру және
қамтамасыз ету қағидаларына
10-қосымша
Нысан
Сүңгуірлік түсудің технологиялық картасы
Негіздеме (бұйрықты кім шығарды, күні және нөмірі)
Өткізу күні
Өткізу орны
Ауа температурасы
Судың температурасы
Судың мөлдірлігі
Теңіздің толқуы/ағысы
Қауіпсіздік деңгейі
1-сүңгуір
2-сүңгуір
3-сүңгуір
Әскери атағы
Аты-жөні, тегі, әкесінің аты (болған жағдайда)
Гидрокостюм
Сүңгуір керек-жарағы, баллон нөмірі
Баллондағы қысым
Түсу терендігі
Су астында болу уақытын өлшеу
Басталу уақыты
Аяқталу уақыты
Су астында нақты болу уақыты
Жұмыс тексеруін жүргізді (ТАӘ, қолы)
Сүңгуірлік жұмыстар жетекшісі
Түсу жетекшісі
Қамтамасыз етуші сүңгуір
Сақтандырушы сүңгуір және оның дайын болу уақыты
Медициналық қамтамасыз ету
Кезекші барокамера және оның орналасқан жері
Барокамера операторы
Түсу мақсаты
Түсудің қысқаша сипаттамасы
Басқа 11. Сүңгуір керек-жарағы мен жабдығының негізгі құрамдастарына типтік техникалық қызмет көрсету
Қазақстан Республикасының
Қарулы Күштерінде сүңгуірлік
түсуді ұйымдастыру және
қамтамасыз ету қағидаларына
11-қосымша
Нысан
Сүңгуір керек-жарағы мен жабдығының негізгі құрамдастарына типтік техникалық қызмет көрсету
Р/с
№
Жұмыстар, техникалық қызмет көрсету іс-шаралары атауы
Әрбір пайдаланғаннан кейін
1 жылда 1 рет
2 жылда 1 рет
5 жылда 1 рет
Ескертпе
Сүңгуір баллондары
1.
Тұщы сумен тазалау және шаю,
кептіру
+
2.
Ішін қарап-тексеру және таттан тазалау
+
3.
Гидравликалық
сынаулар
+
Бәсеңдеткіштер
4.
Тұщы сумен тазалау және шаю,
кептіру
+
5.
Белгіленген қысымды тексеру
+
6.
Толық сервистік қызмет көрсету
+
Пайдалану құжаттамасына сәйкес
Жүзуде теңестіру кеудешесі
7.
Тұщы сумен тазалау және шаю,
кептіру
+
8.
Толық бөлшектеу және дезинфекциялау
+
9.
Төсемелерді, қақпақтарды, инфляторды ауыстыру
+
Пайдалану құжаттамасына сәйкес
Тыныс алу автоматы
10.
Тұщы сумен тазалау және шаю,
кептіру
+
11.
Мембраналарды, нығыздағыштарды, механизмдерді бөлшектеу, тексеру
+
12.
Толық сервистік қызмет көрсету
+
Құрғақ типтегі гидрокостюм
13.
Тұщы сумен тазалау және шаю,
кептіру
+
14.
Қақпақтарды бөлшектеу, тексеру, герметикалығын тексеру
+
15.
Толық сервистік қызмет көрсету
+
Ескертпе:
1) кестеде сүңгуір техникасының компоненттері болмаған кезде техникалық қызмет көрсету пайдалану жөніндегі нұсқауға сәйкес жүзеге асырылады;
2) кестедегі және пайдалану жөніндегі нұсқаудағы деректер алшақтығы болған кезде техникалық қызмет көрсету құжаттың талаптарына сәйкес аз уақыт аралығында жүзеге асырылады.