О ратификации Договора между Республикой Казахстан и Туркменистаном о… — 06.08.2026

Басқа 0

Қазақстан Республикасы мен Түрікменстан арасындағы азаматтық және отбасылық істер жөніндегі құқықтық көмек және құқықтық қатынастар туралы шартты бекіту туралы Алматыда 1997 жылғы 27 ақпанда қол қойылған Қазақстан Республикасы мен Түрікменстан арасындағы азаматтық және отбасылық істер жөніндегі құқықтық көмек және құқықтық қатынастар туралы шарт бекітілсін. 📌 Ескерту. Нормативтік құқықтық актіге қоса тіркелген халықаралық шарттың мәтіні ресми болып табылмайды. ҚР халықаралық шартының жасасқан тілдердегі ресми куәландырылған көшірмесін ҚР халықаралық шарттарын тіркеуге, есептеуге және сақтауға жауапты ҚР Сыртқы істер министрлігінен алуға болады Қазақстан Республикасы мен Түркiменстан арасындағы азаматтық және отбасылық iстер жөнiндегi құқықтық көмек және құқықтық қатынастар туралы ШАРТ (ҚР халықаралық шарттары бюллетені, 2001 ж., N 3, 23-құжат) (2000 жылғы 10 сәуірде күшіне енді - "Дипломатия жаршысы" ж., Арнайы шығарылым N 2, 2000 жылғы қыркүйек, 95 бет) Бұдан әрi Уағдаласушы Тараптар деп аталатын Қазақстан Республикасы мен Түркiменстан, халықаралық құқықтың көпшiлiкке танылған нормаларын басшылыққа ала отырып, Уағдаласушы екi Тарап азаматтарының жеке және мүлiктiк құқықтарының тең құқықтық қорғалуын қамтамасыз етуге ұмтылуға сүйене отырып, азаматтық және отбасылық iстер жөнiндегi құқықтық ынтымақтастықты дамытуға зор маңыз бере отырып, төмендегiлер туралы уағдаласты:

Бөлім i. I ТАРАУ Жалпы ережелер

I ТАРАУ Жалпы ережелер

Бөлім i. I бөлiм Құқықтық қорғау

I бөлiм Құқықтық қорғау

Бап 1. 1-бап Құқықтық қорғауды ұсыну

1-бап Құқықтық қорғауды ұсыну

Тармақ 1

1. Уағдаласушы бiр Тараптың азаматтары, сондай-ақ оның аумағында тұрақты тұратын басқа адамдар басқа Уағдаласушы Тараптың аумағында өздерiнiң жеке және мүлiктiк құқықтарына қатысты аталған Уағдаласушы Тарап азаматтары пайдаланатын құқықтық қорғауды пайдаланады.

Тармақ 2

2. Әрбiр Уағдаласушы Тараптың азаматтары, сондай-ақ оның аумағында тұратын басқа адамдар басқа Уағдаласушы Тараптың соттарына, прокуратурасына, ішкi істер, әдiлет органдарына және құзыретiне азаматтық және отбасылық істер жататын (бұдан әрi "әдiлет мекемелерi" деп аталатын) өзге мекемелерiне кедергiсiз бара алады, онда аталған Уағдаласушы Тарап азаматтарына қолданылатын шарттарда сөз сөйлей, құзаухаттар қозғай, талаптар ұсына және басқа да іс жүргiзу әрекеттерін жүзеге асыра алады.

Тармақ 3

3. Осы Шарт ережелерi осыған сәйкес Уағдаласушы Тараптар аумақтарында олардың заңдарына сәйкес құрылған заңды тұлғаларға, сондай-ақ іс жүргiзу құқық қабiлетi бар басқа ұйымдарға қолданылады.

Бап 2. 2-бап Баждарды төлеуден босату және шығындардың орнын толтыру

2-бап Баждарды төлеуден босату және шығындардың орнын толтыру

Тармақ 1

1. Әрбiр уағдаласушы Тараптардың азаматтары, оның аумағында тұрақты тұратын өзге адамдар басқа Уағдаласушы Тарап аумағында сот және нотариалдық баждар мен шығындарды төлеуден және олардың орнын толтырудан босатылады, сондай-ақ аталған Уағдаласушы Тарап азаматтарына ұсынылатын шарттар мен көлемде ақысыз заңгерлiк көмектi пайдаланады.

Тармақ 2

2. Осы баптың 1-тармағында көзделген жеңiлдiктер, шешiмнiң орындалуын қосқанда, нақты іс бойынша жүзеге асырылатын барлық іс жүргiзу әрекеттерiне қолданылады.

Бап 3. 3-бап Жеке, отбасылық және мүлiктiк жағдай туралы құжаттар ұсыну

3-бап Жеке, отбасылық және мүлiктiк жағдай туралы құжаттар ұсыну

Тармақ 1

1. Осы Шарттың 2-бабында көзделген жеңiлдiктер жеңiлдiктер туралы құзаухаттарды қозғаған адамның жеке, отбасы және мүлiктiк жағдайы туралы құжаттар негiзiнде ұсынылады. Бұл құжаттарды аумағында аталған адамның тұратын жерi немесе орналасқан жерi бар уағдаласушы Тараптың құзыреттi мекемелерi бередi.

Тармақ 2

2. Егер құзаухат қозғаған адамның Уағдаласушы Тарап аумағында тұратын жерi немесе орналасқан жерi болмаса, онда осы баптың 1-тармағында көзделген құжаттарды ол азаматы болып табылатын Уағдаласушы Тараптың тиiстi дипломатиялық өкiлдiгi немесе консулдық мекемесi бере алады.

Тармақ 3

3. Жеңiлдiктер ұсыну туралы шешiм шығаратын әдiлет басқармасы қажет болған жағдайда да құжаттарды берген мекемеден қосымша мағлұматтар немесе қажеттi түсiнiктемелер талап ете алады.

Бөлім ii. II бөлiм Құқықтық көмек

II бөлiм Құқықтық көмек

Бап 4. 4-бап Құқықтық көмек көрсету

4-бап Құқықтық көмек көрсету

Тармақ 1

1. Уағдаласушы Тараптардың әдiлет мекемелерi осы Шарттың ережелерiне сәйкес азаматтық және отбасылық iстер бойынша өзара құқықтық көмек көрсетедi.

Тармақ 2

2. Әдiлет мекемелерi осы баптың 1-тармағында аталған iстер бойынша басқа мекемелерге де құқықтық көмек көрсетедi.

Тармақ 3

3. Басқа мекемелер осы баптың 1-тармағында аталған iстер бойынша Әдiлет мекемелерi арқылы құқықтық көмек туралы өтiнiштер жолдайды.

Бап 5. 5-бап Құқықтық көмек көлемi

5-бап Құқықтық көмек көлемi Уағдаласушы Тараптардың әдiлет мекемелерi сұрау салынған Уағдаласушы Тараптың заңдарында көзделген іс жүргiзу және басқа әрекеттердi орындау жолымен бір-бiрiне құқықтық көмек көрсетедi, соның ішiнде:

Тармақша а

а) банк, қаржылық, заң және іскерлiк құжаттарды қосқанда, құжаттарды құру және жолдау, тиiстi құжаттар мен материалдардың түпнұсқаларын немесе куәландырылған көшiрмелерiн ұсыну;

Тармақша б

б) қарау және куәландыру өткiзу;

Тармақша в

в) сарап жүргiзу;

Тармақша г

г) тараптардан, куәлардан, сарапшылардан жауап алу;

Тармақша д

д) сот құжаттарын ұсыну;

Тармақша е

е) азаматтық және отбасылық iстер бойынша сот шешiмдерiн, азаматтық талап бөлiгiнде қылмыстық істер бойынша үкiмдердi, атқару жазуларын мойындау және орындау.

Бап 6. 6-бап Қатынастар тәртiбi

6-бап Қатынастар тәртiбi Егер осы Шартта қатынас жасаудың басқа тәртiбi белгiленбесе, құқықтық көмек көрсету кезiнде Уағдаласушы Тараптардың әдiлет мекемелерi бiр-бiрiмен өздерiнiң орталық органдары арқылы қатынасады.

Бап 7. 7-бап Құқықтық көмек көрсету туралы өтiнiш мазмұны

7-бап Құқықтық көмек көрсету туралы өтiнiш мазмұны

Тармақ 1

1. Құқықтық көмек көрсету туралы өтiнiште мыналар болуға тиiс:

Тармақша а

а) сұрау салушы әдiлет мекемесiнiң атауы және сұрау салынған әдiлет мекемесiнiң атауы;

Тармақша б

б) құқықтық көмек сұралып отырған істiң атауы, өтiнiш мақсатын баяндау және сұралып отырған көмектi сипаттау;

Тармақша в

в) тараптардың, куәлардың аттары және фамилиялары, олардың тұратын жерi немесе орналасқан жерi, азаматтығы, кәсiбi туралы мағлұматтар, заңды тұлғалар үшiн - олардың атауы және орналасқан жері;

Тармақша г

г) "в" тармақшасында аталған адамдардың өкiлдерi болған жағдайда - олардың аттары, фамилиялары және мекен-жайлары;

Тармақша д

д) орындалуы талап етiлiп отырған нақты процедураны қолдану себептерi және егжей-тегжейлi сипаттамасы;

Тармақша е

е) қылмыстық iстер бойынша, егер қылмыс нәтижесiнде зиян келтiрiлген болса, материалдық зиянның мөлшерi туралы мағлұматтар;

Тармақша ж

ж) қажет болған кезде, өтiнiш орындалуға тиiс мерзiмдi көрсету.

Тармақ 2

2. Қажет болған жағдайда, өтiнiшке өтiнiштiң орындалуын жеңiлдететiн немесе прокурорлар санкциялайтын іс жүргiзу әрекеттерi үшiн қажеттi құжаттардың тиiстi түрде куәландырылған көшiрмелерi немесе олардан алынған жазулар қоса берiледi.

Тармақ 3

3. Құжаттарды беру туралы өтiнiшке алушының нақты мекен-жайы және құжаттар атауы көрсетiлуге тиiс.

Бап 8. 8-бап Орындау тәртiбi

8-бап Орындау тәртiбi

Тармақ 1

1. Құқықтық көмек көрсету туралы өтiнiштi орындау кезiнде сұрау салынған әдiлет мекемесi өз мемлекетiнiң заңдарын қолданады. Өтiнiш берген әдiлет мекемесiнiң өтiнiшi бойынша ол сұрау салушы Уағдаласушы Тараптың іс жүргiзу нормаларын да, егер олар сұрау салынған Уағдаласушы Тараптың заңдарына қайшы келмесе, қолдана алады.

Тармақ 2

2. Егер сұрау салынған әдiлет мекемесi құқықтық көмек көрсету туралы өтiнiштi орындауға құзыреттi емес болса, ол өтiнiштi құзыреттi мекемеге жолдайды және бұл туралы сұрау салған әдiлет мекемесiне хабарлайды.

Тармақ 3

3. Егер бұған сұрау салынған Уағдаласушы Тараптың заңдары жол берсе, сұрау салған әдiлет мекемесiнiң өтiнiшi бойынша сұрау салынған әдiлет мекемесi оның және мүдделi тараптардың өтiнiштiң орындалуына қатысуы үшiн, құқықтық көмек туралы өтiнiштiң орындалу уақыты мен орны туралы оған және мүдделi тараптарға хабарлайды.

Тармақ 4

4. Уағдаласушы Тараптардың әдiлет мекемелерi құқықтық көмек туралы өтiнiштердiң өз уақытында және толық орындалуы үшiн тиiстi шаралар қабылдайды. Өтiнiш орындалған соң әдiлет мекемесi қажет болған жағдайда құқықтық көмек көрсету туралы өтiнiшке қоса берiлген құжаттарды сұрау салған әдiлет мекемесiне қайтарады.

Тармақ 5

5. Осы Шарттың 19-бабына сәйкес құқықтық көмек көрсетiле алмайтын жағдайда, сұрау салынған әдiлет мекемесi сұрау салушы мекемеге құқықтық көмек туралы өтiнiштi және қоса берiлген құжаттарды қайтарады.

Бап 9. 9-бап Куәларды, азаматтық талапкерлердi, азаматтық жауапкерлердi, олардың өкiлдерiн, сарапшыларды шақырту

9-бап Куәларды, азаматтық талапкерлердi, азаматтық жауапкерлердi, олардың өкiлдерiн, сарапшыларды шақырту

Тармақ 1

1. Қажет болған жағдайда, iстi Уағдаласушы бiр Тараптың аумағындағы сотта қарауға қатысу үшiн басқа Уағдаласушы Тарап аумағында жүрген куәлар, азаматтық талапкерлер, азаматтық жауапкерлер, олардың өкiлдерi, сарапшылар шақырыла алады.

Тармақ 2

2. Сұрау салынған Уағдаласушы Тараптың әдiлет мекемесi берген шақыру бойынша сұрау салушы Уағдаласушы Тараптың әдiлет мекемесiне келген куә, азаматтық талапкер, азаматтық жауапкер және олардың өкiлдерi, сондай-ақ сарапшы, өздерiнiң азаматтығына қарамастан, аталған Уағдаласушы Тарап аумағында оның мемлекеттiк шекарасынан өткенге дейiн жасалған қандай да бiр қылмысқа байланысты қылмыстық немесе әкiмшiлiк жауапкершiлiкке тартылмайды, қамауға алынбайды немесе жазаланбайды. Бұл адамдар тергеу мәнi болып табылатын iс бойынша олардың берген көрсетулерi немесе сарапшы ретiнде берген қорытындыларына байланысты қылмыстық немесе әкiмшiлiк жауапкершiлiкке тартылмайды, қамауға алынбайды немесе жазаланбайды.

Тармақ 3

3. Осы баптың 2-тармағында аталған адамдар, егер олардан жауап алушы әдiлет мекемесi олардың қатысуы одан әрi қажет емес деп хабарлаған күннен бастап 15 тәулiк өткен соң олар, бұл үшiн мүмкiндiгi бола тұра, сұрау салушы Уағдаласушы Тараптың аумағынан кетпесе, осы тармақта көзделген кепiлдiктерiнен айрылады. Бұл мерзiмге бұл адамдардың басқалардың кiнәсынан сұрау салушы Уағдаласушы Тарап аумағынан кете алмаған уақыты қосылмайды.

Тармақ 4

4. Уағдаласушы Тараптың куәсына, сарапшысына, жұмыстан қол үзген күндер үшiн төленбеген еңбекақыны қосқанда, жол жүруге және сұрау салушы мемлекет аумағында болуға байланысты шығындардың орны толтырылады. Сарапшының, сондай-ақ сарап жүргiзгенi үшiн ақы алуға құқығы бар. Шақыруда шақырылған адамдардың қандай төлемдер алуға құқылы екендiгi де көрсетiлуге тиiс. Бұндай адамдардың өтiнiшi бойынша сұрау салушы Уағдаласушы Тараптың әдiлет мекемелерi тиiстi шығындардың орнын толтыруға аванс төлейдi.

Тармақ 5

5. Бiр Уағдаласушы Тарап аумағында тұратын азаматтық жауапкердi немесе азаматтық талапкердi, куәнi немесе сарапшыны басқа Уағдаласушы Тараптың әдiлет мекемесiне шақыруда келмеген жағдайда күштеу шараларын қолдану қаупi болмауға тиiс.

Бап 10. 10-бап Құжаттарды беру тәртiбi

10-бап Құжаттарды беру тәртiбi

Тармақ 1

1. Егер берiлiп отырған құжаттар осы мемлекеттiң тiлiнде жасалған болса және тиiстi түрде куәландырылған аудармасы болса, сұрау салынған Уағдаласушы Тараптың әдiлет мекемелерi құжаттарды берудi өтiнiшке және аталған Уағдаласушы Тарап аумағында қолданылатын ережелерге сәйкес жүзеге асырады.

Тармақ 2

2. Егер құжаттар өтiнiште көрсетiлген мекен-жай бойынша берiле алмайтын болса, сұрау салынған әдiлет мекемесi өз мемлекетiнiң заңдарына сәйкес мекен-жайды анықтау үшiн қажеттi шаралар қабылдайды. Мекен-жайды анықтау мүмкiн болмаған жағдайда, сұрау салынған әдiлет мекемесi бұл жөнiнде сұрау салушы әдiлет мекемесiне хабарлайды және берiлуге тиiс құжаттарды оған қайтарады.

Бап 11. 11-бап Құжаттардың берiлуiн растау

11-бап Құжаттардың берiлуiн растау Құжаттардың берiлуiн растау сұрау салынған Уағдаласушы Тарап аумағында қолданылатын ережелерге сәйкес ресiмделедi. Растауда беру әдiсi, орны және уақыты, сондай-ақ құжаттар берiлген адам көрсетiлуге тиiс. Құжаттардың берiлгендiгiн растау сұрау салушы әдiлет мекемесiне жолданады.

Бап 12. 12-бап Дипломатиялық өкiлдiктердiң және консулдық мекемелердiң өкiлеттiктерi

12-бап Дипломатиялық өкiлдiктердiң және консулдық мекемелердiң өкiлеттiктерi Уағдаласушы Тараптар өздерiнiң дипломатиялық өкiлдiктерi немесе консулдық мекемелерi арқылы құжаттар беруге және басқа Уағдаласушы Тарап аумағында орналасқан өз азаматтарынан жауап алуға құқылы. Бұл жағдайда күштеу сипатындағы шаралар немесе оларды қолдану қаупi қолданыла алмайды.

Бап 13. 13-бап Құжаттардың жарамдылығы

13-бап Құжаттардың жарамдылығы

Тармақ 1

1. Уағдаласушы бiр Тараптың аумағында мекеме немесе осыған арнайы өкiлеттенген адам олардың құзыреттерi шегiнде және белгiленген нысанда дайындаған немесе куәландырған және елтаңбалық мөрмен бекiткен құжаттар басқа Уағдаласушы Тарап аумағында қандай да бiр арнайы куәландырусыз қабылданады. 2. Уағдаласушы Тараптың бiрiнiң аумағында ресми құжаттар ретiнде қаралатын құжаттар басқа Уағдаласушы Тарап аумағында ресми құжаттың дәлелдi күшiн пайдаланады.

Бап 14. 14-бап Азаматтық хал туралы құжаттарды және басқа құжаттарды жолдау

14-бап Азаматтық хал туралы құжаттарды және басқа құжаттарды жолдау

Тармақ 1

1. Уағдаласушы Тараптардың әдiлет мекемелерi өтiнiш бойынша бiр-бiрiне тiкелей аудармасыз және ақысыз азаматтық хал актiлерiн тiркеу туралы куәлiктердi, бiлiмi, еңбек стажы туралы куәлiктердi және өз мемлекеттерi азаматтарының және Уағдаласушы Тараптар аумағында тұрақты тұратын адамдардың жеке немесе мүлiктiк құқықтарына және мүдделерiне қатысты басқа да құжаттарды жолдайды.

Тармақ 2

2. Осы баптың 1-тармағында аталған құжаттарды Уағдаласушы Тараптардың әдiлет мекемелерi басқа Уағдаласушы Тарап аумағында тұратын мүдделi адамдарға олардың өтiнiштерi бойынша аудармасыз және тiкелей жолдай алады.

Бап 15. 15-бап Мекен-жайларды және басқа мағлұматтарды анықтау

15-бап Мекен-жайларды және басқа мағлұматтарды анықтау

Тармақ 1

1. Уағдаласушы Тараптардың әдiлет мекемелерi өтiнiш бойынша бiр-бiрiне, егер бұл азаматтардың құқықтарын жүзеге асыру үшiн қажет болса, өз мемлекеттерiнiң заңдарына сәйкес, Уағдаласушы Тараптар аумағында тұратын адамдардың мекен-жайларын анықтауда көмек көрсетедi. Бұл жағдайда сұрау салушы әдiлет мекемесi өтiнiште көрсетiлген адамның мекен-жайын анықтауға көмектесе алатын онда бар мағлұматтарды хабарлайды.

Тармақ 2

2. Уағдаласушы Тараптардың әдiлет мекемелерi сұрау салушы Уағдаласушы Тараптың әдiлет мекемелерi азаматтық, отбасылық және қылмыстық істер бойынша мүлiктiк талаптар қойған, сұрау салушы Уағдаласушы Тарап аумағында тұратын адамдардың азаматтық халiн, жұмыс орнын немесе кәсiбiн және табысын анықтауда бiр-бiрiне көмек көрсетедi.

Тармақ 3

3. Осы бапқа сәйкес құқықтық көмек көрсету кезiнде Уағдаласушы Тараптың әдiлет мекемелерi бiр-бiрiмен өздерiнiң орталық органдары арқылы да, тiкелей де қатынас жасайды.

Бап 16. 16-бап Құқықтық мәселелер жөніндегi ақпарат

16-бап Құқықтық мәселелер жөніндегi ақпарат Уағдаласушы Тараптардың әдiлет мекемелерiнiң орталық органдары өтiнiш бойынша бiр-бiрiне олардың мемлекеттерiнде қолданылып жүрген немесе қолданылған заңдар туралы және оларды әдiлет мекемелерiнiң қолдану практикасы туралы, сондай-ақ құқықтық мәселелер жөнiндегi басқа да ақпараттарды ұсынады.

Бап 17. 17-бап Тiлдер

17-бап Тiлдер

Тармақ 1

1. Уағдаласушы Тараптардың әдiлет мекемелерi осы Шартты орындау кезiнде бiр-бiрiмен қатынас жасауда қазақ, түркiмен және орыс тiлдерiн пайдаланады.

Тармақ 2

2. Егер осы Шартта өзгеше көзделмесе, сұрау салынған Уағдаласушы Тараптың тiлiнде жолданатын құжаттарға сұрау салушы Уағдаласушы Тарап тiлiне немесе орыс тiлiне жасалған аударма қоса берiледi.

Тармақ 3

3. Құжаттардың жазбаша аудармасының дұрыстығын растау Уағдаласушы Тарап заңдарына және осы Шарт ережелерiне сәйкес жасалады.

Бап 18. 18-бап Құқықтық көмек көрсетуге байланысты шығындар

18-бап Құқықтық көмек көрсетуге байланысты шығындар Сұрау салынған Уағдаласушы Тарап құқықтық көмек көрсету жөнiндегi шығындардың орнын толтыруды талап етпейдi. Егер осы Шартта өзгеше көзделмесе, Уағдаласушы Тараптар олардың аумақтарында құқықтық көмек көрсету кезiнде пайда болған барлық шығындарды өздерi көтередi.

Бап 19. 19-бап Құқықтық көмек көрсетуден бас тарту

19-бап Құқықтық көмек көрсетуден бас тарту

Тармақ 1

1. Егер құқықтық жәрдем туралы өтiнiштi орындау адам құқықтарының бұзылуына әкелiп соғатын, мемлекеттiң егемендiгiне немесе қауiпсiздiгiне залал келтiретiн, не сұрау салынған Уағдаласушы Тараптың заңдарына қайшы келетiн болса, оны қанағаттандырудан толық немесе iшiнара бас тартылуы мүмкiн. 2. Өтiнiштi қанағаттандырудан бас тарту туралы шешiмдi қабылдаған жағдайда, сұрау салушы Уағдаласушы Тарап бас тарту себептерiн көрсете отырып, ол жайлы жазбаша түрде хабарлайды.

Бөлім ii. II ТАРАУ Азаматтық және отбасы iстерi жөнiндегi құқықтық қатынастар

II ТАРАУ Азаматтық және отбасы iстерi жөнiндегi құқықтық қатынастар

Бөлім ii. I бөлiм Құзырет

I бөлiм Құзырет

Бап 20. 20-бап Жалпы ережелер

20-бап Жалпы ережелер

Тармақ 1

1. Егер осы тараудың II-V бөлiмдерiнде өзгеше белгiленбесе, Уағдаласушы Тараптың бiреуiнiң аумағында тұрғылықты жерi бар адамдарға қойылатын талаптар олардың азаматтығына қарамастан, соның аумағында заңды тұлғаны басқару органы, оның өкiлдiгi не филиалы орналасқан осы Уағдаласушы Тараптың соттарына қойылады.

Тармақ 2

2. Әрбiр Уағдаласушы Тараптың соттары оның аумағында:

Тармақша а

а) жауапкер кәсiпорнының (филиалының) сауда-саттық, өнеркәсiптiк немесе өзге шаруашылық қызметi жүзеге асырылған;

Тармақша ә

ә) даудың мәнiсi болып табылатын шарттан туындайтын мiндеттеме орындалған немесе толық немесе iшiнара орындалуға тиiс болған;

Тармақша б

б) ар-намысын, абыройы мен iскер атағын қорғау туралы талап бойынша талапкердiң тұрақты орны немесе орналасқан жерi болған жағдайда да құзыреттi.

Тармақ 3

3. Жылжымайтын мүлiкке меншiк құқығы және де өзге заттық құқықтар туралы талаптар бойынша тек мүлiк орналасқан жердегi соттар ғана құзыреттi. Жүктердi, жолаушылар мен багажды тасымалдау шартынан туындайтын тасымалдаушыларға қойылатын талаптар оған белгiленген тәртiпте наразылық қойылған көлiк ұйымы басқармасының орналасқан жерiнде қойылады.

Бап 21. 21-бап Шарттық сотқа жататындық

21-бап Шарттық сотқа жататындық

Тармақ 1

1. Егер тараптардың дауды осы соттарға беру туралы жазбаша келiсiмi болса, уағдаласушы Тараптардың соттары iстердi басқа жағдайларда да қарай алады. Мұнда 20-баптың 3-тармағынан және осы тараудың II-V бөлiмдерiмен белгiленген басқа нормалардан, сондай-ақ тиiстi Уағдаласушы Тараптың заңдарынан туындайтын ерекше құзыреттiң Тараптардың келiсiмiмен өзгертiлуi мүмкiн емес. 2. Дауды беру туралы келiсiм болған кезде, сот жауапкердiң өтiнiшi бойынша iс бойынша сот iсiн тоқтатады.

Бап 22. 22-бап Сот процестерiнiң өзара байланысы

22-бап Сот процестерiнiң өзара байланысы

Тармақ 1

1. Уағдаласушы екi Тараптың да соттарында сол тараптар арасында, сол мән туралы және сол негiздер жөнiндегi iс бойынша iс қозғалған жағдайда, істi кейiнiрек қозғаған сот іс жүргiзудi тоқтатады. 2. Негізгі талаптағы құқық қатынасынан туындайтын қарсы талап және есепке алу туралы талаптар негiзгi талапты қарап жатқан сотта қаралуға жатады.

Бөлім iii. II бөлiм Жеке мәртебе

II бөлiм Жеке мәртебе

Бап 23. 23-бап Құқық қабiлетi және әрекет қабiлетi

23-бап Құқық қабiлетi және әрекет қабiлетi

Тармақ 1

1. Жеке адамның әрекет қабiлетiн осы адам азаматы болып табылатын Уағдаласушы Тараптың заңдары айқындайды.

Тармақ 2

2. Азаматтығы жоқ адамның әрекет қабiлетi оның тұрақты тұратын жерi бар елдiң құқығы бойынша айқындалады.

Тармақ 3

3. Заңды тұлғаның құқық қабiлетi ол аумағында құрылған Уағдаласушы Тараптың заңдарымен айқындалады.

Бап 24. 24-бап Әрекет қабiлетi шектеулi немесе әрекет қабiлетi жоқ деп тану. Әрекет қабiлетiн қалпына келтiру

24-бап Әрекет қабiлетi шектеулi немесе әрекет қабiлетi жоқ деп тану. Әрекет қабiлетiн қалпына келтiру

Тармақ 1

1. Осы баптың 2 және 3-тармақтарында көзделген жағдайларды қоспағанда, адамды әрекет қабiлетi шектеулi немесе әрекет қабiлетi жоқ деп тану туралы iстер бойынша осы адам азаматы болып табылатын уағдаласушы Тараптың соты құзыреттi.

Тармақ 2

2. Егер бiр Уағдаласушы Тараптың сотына оның аумағында тұрақты тұратын, басқа Уағдаласушы Тараптың азаматы болып табылатын адамның әрекет қабiлетi шектеулi немесе әрекет қабiлетi жоқ деп тану негiздерi мәлiм болса, ол бұл адам соның азаматы болып табылатын Уағдаласушы Тараптың сотына ол жайлы хабарлайды.

Тармақ 3

3. Егер әрекет қабiлетi шектеулi немесе әрекет қабiлетi жоқ деп тануға негiздер туралы хабардар етiлген Уағдаласушы Тараптың соты үш ай аралығында iстi бастамаса немесе өз пiкiрiн хабарламаса, әрекет қабiлетi шектеулi немесе әрекет қабiлетi жоқ деп тану туралы iстi оның аумағында бұл азаматтың тұрақты тұратын жерi бар Уағдаласушы Тараптың соты қарайтын болады. Адамды әрекет қабiлетi шектеулi немесе әрекет қабiлетi жоқ деп тану туралы шешiм бұл адам оның азаматы болып табылатын уағдаласушы Тараптың құзыреттi сотына жiберiледi.

Тармақ 4

4. Осы баптың 1-3-тармақтарының ережесi әрекет қабiлетiн қалпына келтiруге де қолданылады.

Тармақ 5

5. Осы баптың 2 және 3-тармақтарымен көзделген және кiдiртуге болмайтын жағдайларда адамды не оның мүлкiн қорғауға қажеттi шараларды осы адам тұратын Уағдаласушы Тараптың соты өз бетiнше қабылдай алады. Осы шараларға байланысты қабылданған өкiмдер осы адам азаматы болып табылатын Уағдаласушы Тараптың сотына жiберiледi. Бұл өкiмдердiң күшi егер осы Уағдаласушы Тараппен өзгеше қаулы етiлсе, жойылады.

Бап 25. 25-бап Хабар-ошарсыз жоқ болып кеткен деп тану және қаза болған деп жариялау. Қайтыс болу фактiсiн анықтау

25-бап Хабар-ошарсыз жоқ болып кеткен деп тану және қаза болған деп жариялау. Қайтыс болу фактiсiн анықтау

Тармақ 1

1. Адамды хабар-ошарсыз жоқ болып кеткен деп тану немесе қаза болған деп жариялау туралы iстер бойынша және қайтыс болу фактiсiн анықтау туралы iстер бойынша, соңғы мағлұматтар бойынша адам тiрi болған кезде азаматы болған Уағдаласушы Тараптың соттары, ал басқа адамдарға қатысты - адамның соңғы тұратын жерi бойынша әдiлет мекемелерi құзыреттi.

Тармақ 2

2. Әрбiр Уағдаласушы Тараптың соттары басқа Уағдаласушы Тараптың азаматын және оның аумағында тұратын өзге адамды, оның аумағында тұратын, құқықтары мен мүдделерi осы Уағдаласушы Тараптың заңдарына негiзделген мүдделi адамдардың өтiнiшi бойынша хабар-ошарсыз жоқ болып кеткен немесе қаза болған деп тануы, сондай-ақ оның қайтыс болу фактiсiн анықтауы мүмкiн.

Тармақ 3

3. Хабар-ошарсыз жоқ болып кеткен деп тану немесе қаза болған деп жариялау туралы iстердi және қайтыс болу фактiсiн анықтау туралы iстердi қарау кезiнде уағдаласушы Тараптардың соттары өз мемлекетiнiң заңдарын қолданады.

Бөлім iii. III бөлiм Отбасы iстерi

III бөлiм Отбасы iстерi

Бап 26. 26-бап Неке қию

26-бап Неке қию

Тармақ 1

1. Неке қию шарттары некелесушi адамдардың әрқайсысы үшiн, азаматы болып табылатын Уағдаласушы Тараптың заңдарымен, ал азаматтығы жоқ адамдар үшiн олардың тұрақты тұратын жерi болып табылатын Уағдаласушы Тараптың заңдарымен белгiленедi. Осыған қоса, неке қиюға кедергiлерге қатысты неке аумағында қиылатын Уағдаласушы Тарап заңдарының талаптары сақталуға тиiс.

Бап 27. 27-бап Ерлi-зайыптылардың құқықтық қатынастары

27-бап Ерлi-зайыптылардың құқықтық қатынастары

Тармақ 1

1. Ерлi-зайыптылардың жеке және мүлiктiк құқықтық қатынастары оның аумағында ортақ тұрғылықты жерi бар Уағдаласушы Тараптың заңдары бойынша белгiленедi.

Тармақ 2

2. Егер ерлi-зайыптылардың бiреуi бiр Уағдаласушы Тараптың аумағында, ал екiншiсi - басқа Уағдаласушы Тараптың аумағында тұратын болса және мұнда ерлi-зайыптылардың екеуiнде де бiр азаматтық болса, олардың жеке және мүлiктiк құқықтық қатынастары олар азаматтары болып табылатын Уағдаласушы Тараптың заңдарымен белгiленедi.

Тармақ 3

3. Егер ерлi-зайыптылардың бiреуi бiр Уағдаласушы Тараптың азаматы, ал екiншiсi - басқа Уағдаласушы Тараптың азаматы болып табылса және олардың біреуi бiр Уағдаласушы Тараптың аумағында, ал екiншiсi - басқа Уағдаласушы Тараптың аумағында тұратын болса, онда олардың жеке және мүлiктiк құқықтық қатынастары, аумағында олардың соңғы ортақ тұрғылықты жерi болған Уағдаласушы Тараптың заңдарымен белгiленедi.

Тармақ 4

4. Егер осы баптың 3-тармағында аталған адамдардың Уағдаласушы Тараптардың аумағында ортақ тұрғылықты жерi болмаса, iстi мекемесi қарайтын Уағдаласушы Тараптың заңдары қолданылады.

Тармақ 5

5. Ерлi-зайыптылардың жылжымайтын мүлкiне қатысты олардың құқықтық қатынастары осы мүлiк аумағында орналасқан Уағдаласушы Тараптың заңдары бойынша белгiленедi.

Тармақ 6

6. Ерлi-зайыптылардың жеке және мүлiктiк құқықтық қатынастары туралы iстер бойынша, заңдары осы баптың 1-3, 5-тармақтарына сәйкес қолдануға жататын Уағдаласушы Тараптың мекемелерi құзыреттi.

Бап 28. 28-бап Неке бұзу

28-бап Неке бұзу

Тармақ 1

1. Неке бұзу туралы істер бойынша, арыз беру сәтiнде ерлi-зайыптылар соның азаматтары болып табылатын Уағдаласушы Тараптың заңдары қолданылады.

Тармақ 2

2. Егер ерлi-зайыптылардың бiреуi бiр уағдаласушы Тараптың азаматы, ал екiншiсi - басқа уағдаласушы Тараптың азаматы болып табылса, мекемесi неке бұзу туралы істi қарайтын Уағдаласушы Тараптың заңдары қолданылады.

Бап 29. 29-бап Уағдаласушы Тараптар әдiлет мекемелерiнiң құзыреттiгi

29-бап Уағдаласушы Тараптар әдiлет мекемелерiнiң құзыреттiгi

Тармақ 1

1. 28-баптың 1-тармағымен көзделген жағдайда неке бұзу туралы істер бойынша, арыз беру сәтiнде ерлi-зайыптылар азаматтары болып табылатын Уағдаласушы Тараптың әдiлет мекемелерi құзыреттi. Егер арыз беру сәтiнде ерлi-зайыптылардың екеуi де басқа Уағдаласушы Тараптың аумағында өмiр сүрсе, онда осы Уағдаласушы Тараптың мекемелерi де құзыреттi.

Тармақ 2

2. 28-баптың 2-тармағымен көзделген жағдайда неке бұзу туралы істер бойынша, ерлi-зайыптылардың екеуi де аумағында тұратын Уағдаласушы Тараптың мекемелерi құзыреттi. Егер ерлi-зайыптылардың бiреуi бiр Уағдаласушы Тараптың аумағында, ал екiншiсi - басқа Уағдаласушы Тараптың аумағында тұрса, неке бұзу туралы істер бойынша, ерлi-зайыптылар аумақтарында тұратын екi Уағдаласушы Тараптың да мекемелерi құзыреттi.

Бап 30. 30-бап Некенi жарамсыз деп тану

30-бап Некенi жарамсыз деп тану

Тармақ 1

1. Некенi жарамсыз деп тану туралы iстер бойынша, неке қию кезiнде 26-бапқа сәйкес қолданылған Уағдаласушы Тараптың заңдары қолданылады. 2. Некенi жарамсыз деп тану туралы iстер жөнiндегi мекемелердiң құзыреттiгi 29-бапқа сәйкес белгіленедi.

Бап 31. 31-бап Әкеліктi немесе аналықты анықтау және даулау

31-бап Әкеліктi немесе аналықты анықтау және даулау Әкелiктi немесе аналықты анықтау және даулау, тууы бойынша бала азаматы болып табылатын Уағдаласушы Тараптың заңдары бойынша белгiленедi.

Бап 32. 32-бап Ата-аналар мен балалар арасындағы құқықтық қатынастар

32-бап Ата-аналар мен балалар арасындағы құқықтық қатынастар

Тармақ 1

1. Ата-аналар мен балалар арасындағы құқықтық қатынастар балалар аумағында тұрақты тұратын Уағдаласушы Тараптың заңдарымен белгiленедi.

Тармақ 2

2. Некеден тыс туған бала мен оның әкесi мен анасы арасындағы құқықтық қатынастар бала азаматы болып табылатын Уағдаласушы Тараптың заңдарымен белгiленедi.

Тармақ 3

3. Кәмелетке толған балалардан алимент өндiрiп алу туралы істер бойынша, аумағында алимент алуға талаптанатын адамның тұратын жерi бар Уағдаласушы Тараптың заңдары қолданылады.

Тармақ 4

4. Ата-аналар мен балалар арасындағы құқықтық қатынастар туралы iстер бойынша, заңдары осы баптың 1, 2, 3-тармақтарына сәйкес қолдануға жататын Уағдаласушы Тараптың соты құзыреттi.

Бап 33. 33-бап Қамқоршылық пен қорғаншылық

33-бап Қамқоршылық пен қорғаншылық

Тармақ 1

1. Қамқоршылық немесе қорғаншылықты белгiлеу немесе жою қамқоршылық немесе қорғаншылық соған қатысты белгiленетiн немесе жойылатын адам азаматы болып табылатын Уағдаласушы Тараптың заңдары бойынша жасалады.

Тармақ 2

2. Қамқоршы немесе қорғаншы мен қамқорлықтағы немесе қорғаншылықтағы адам арасындағы құқықтық қатынастар мекемесi қамқоршыны немесе қорғаншыны тағайындаған Уағдаласушы Тараптың заңдарымен реттеледi.

Тармақ 3

3. Қамқоршылықты немесе қорғаншылықты қабылдау мiндетi қамқоршы немесе қорғаншы болып тағайындалатын адам азаматы болып табылатын Уағдаласушы Тараптың заңдарымен белгiленедi.

Тармақ 4

4. Бiр Уағдаласушы Тараптың азаматы болып табылатын адамның қамқоршысы немесе қорғаншысы болып, егер ол қамқоршылық немесе қорғаншылық жүзеге асырылатын Тараптың аумағында тұрса, басқа Уағдаласушы Тараптың азаматы сайлануы мүмкiн.

Бап 34. 34-бап Уағдаласушы Тараптар мекемелерiнiң қамқоршылық және қорғаншылық мәселелерiндегi құзыреттiгi

34-бап Уағдаласушы Тараптар мекемелерiнiң қамқоршылық және қорғаншылық мәселелерiндегi құзыреттiгi Қамқоршылық пен қорғаншылықты белгiлеу немесе жою туралы iстер бойынша, егер осы Шартпен өзгеше белгiленбесе, қамқоршылық немесе қорғаншылық соған қатысты белгiленетiн немесе жойылатын адам азаматы болып табылатын Уағдаласушы Тараптың мекемелерi құзыреттi.

Бап 35. 35-бап Қамқоршылық және қорғаншылық бойынша шаралар қолдану тәртiбi

35-бап Қамқоршылық және қорғаншылық бойынша шаралар қолдану тәртiбi

Тармақ 1

1. Бiр Уағдаласушы Тараптың аумағында тұратын, жүретiн немесе мүлкi орналасқан басқа Уағдаласушы Тарап азаматының мүдделерiнде қамқоршылық немесе қорғаншылық бойынша шаралар қолдану қажеттiлiгi жағдайында осы Уағдаласушы Тараптың мекемесi 34-бапқа сәйкес құзыреттi мекеменi кiдiртусiз хабардар етедi.

Тармақ 2

2. Кiдiртуге болмайтын жағдайларда басқа Уағдаласушы Тараптың мекемесi өз заңдарына сәйкес қажеттi уақытша шараларды өзi қабылдай алады. Мұнда ол 34-бапқа сәйкес құзыреттi мекеменi бұл жайлы кiдiртусiз хабардар етуге мiндеттi. Бұл шаралар 34-бапта аталған мекеме өзге шешiм қабылдағанға дейiн күшiн сақтайды.

Бап 36. 36-бап Қамқоршылықты немесе қорғаншылықты беру тәртiбi

36-бап Қамқоршылықты немесе қорғаншылықты беру тәртiбi

Тармақ 1

1. 34-бапқа сәйкес құзыреттi мекеме, егер қамқоршылықтағы немесе қорғаншылықтағы адамның осы Уағдаласушы Тараптың аумағында тұратын, жүретiн жерi немесе мүлкi болған жағдайда, қамқоршылықты немесе қорғаншылықты басқа Уағдаласушы Тараптың мекемесiне бере алады. Қамқоршылықты немесе қорғаншылықты беру сұрау салынған мекеме қамқоршылықты немесе қорғаншылықты өзiне алған және ол жайлы сұрау салушы мекеменi хабардар еткен сәттен бастап күшiне енедi.

Тармақ 2

2. Осы баптың 1-тармағына сәйкес қамқоршылықты немесе қорғаншылықты өзiне алған мекеме оларды өз мемлекетiнiң заңдарына сәйкес жүзеге асырады. Ол қамқоршылықтағы немесе қорғаншылықтағы адамның жеке мәртебесiне қатысты мәселелер бойынша шешiм шығаруға құқылы емес, бiрақ, егер бұл осы адам азаматы болып табылатын Уағдаласушы Тараптың заңдары бойынша қажет болса, неке қиюға рұқсат бере алады.

Бап 37. 37-бап Бала асырап алу

37-бап Бала асырап алу

Тармақ 1

1. Бала асырап алу немесе оны жою бала асырап алу немесе оны жою туралы арыз беру сәтiнде бала асырап алушы азаматы болып табылатын Уағдаласушы Тараптың заңдары бойынша белгiленедi.

Тармақ 2

2. Егер бала басқа Уағдаласушы Тараптың азаматы болып табылса, бала асырап алу немесе оны жою кезiнде заңды өкiлдiң және құзыреттi мемлекеттiк органның келiсiмiн, сондай-ақ егер бұл бала азаматы болып табылатын Уағдаласушы Тараптың заңдары бойынша талап етiлетiн болса, баланың келiсiмiн алу қажет.

Тармақ 3

3. Егер баланы бiреуi бiр Уағдаласушы Тараптың азаматы, ал басқасы басқа Уағдаласушы Тараптың азаматы болып табылатын ерлi-зайыптылар асырап алса, бала асырап алу немесе оны жою екi Уағдаласушы Тараптың да заңдарымен көзделген шарттарға сәйкес жасалуға тиiс.

Тармақ 4

4. Бала асырап алу немесе оны жою туралы iстер бойынша, бала асырап алу немесе оны жою туралы арыз беру сәтiнде асырап алушы азаматы болып табылатын Уағдаласушы Тараптың мекемесi құзыреттi, ал осы баптың 3-тармағымен көзделген жағдайда аумағында ерлi-зайыптылардың соңғы тұратын немесе жүретiн жерi болған немесе бар Уағдаласушы Тараптың мекемесi құзыреттi.

Бөлім iv. IV бөлiм Мүліктік құқықтық қатынастар

IV бөлiм Мүліктік құқықтық қатынастар

Бап 38. 38-бап Меншiк құқығы

38-бап Меншiк құқығы

Тармақ 1

1. Жылжымайтын мүлiкке меншiк құқығы жылжымайтын мүлiк аумағында орналасқан Уағдаласушы Тараптың заңдары бойынша белгiленедi. Қандай мүлiктiң жылжымайтын болып табылатындығы туралы мәселе осы мүлiк аумағында орналасқан мемлекеттiң заңдарына сәйкес шешiледi.

Тармақ 2

2. Мемлекеттiк тiзбелерге енгiзуге жататын көлiк құралына меншiк құқығы көлiк құралын тiркеудi жүзеге асырған орган аумағында орналасқан Уағдаласушы Тараптың заңдары бойынша белгiленедi.

Тармақ 3

3. Меншiк құқығының пайда болуы мен тоқтатылуын немесе басқа мүлiкке заттық құқықты мұндай құқықтың пайда болуына немесе тоқтатылуына негiз болған әрекет немесе басқа жағдай туған сәттегi мүлiк тұрған Уағдаласушы Тараптың заңы белгiлейдi.

Тармақ 4

4. Меншiк құқығының пайда болуы мен тоқтатылуы немесе келiсiм мәнi болып табылатын мүлiкке басқа да заттық құқық, егер тараптар келiсiмiнде өзгеше көзделмесе, келiсiм жасалған жердiң заңдары бойынша айқындалады.

Бап 39. 39-бап Келiсiм түрi

39-бап Келiсiм түрi

Тармақ 1

1. Келiсiм түрi ол жасалған жердiң заңымен айқындалады. 2. Жылжымайтын мүлiк жөнiндегi келiсiм түрiн және оған құқықты мұндай мүлiк аумағында тұрған Уағдаласушы Тараптың заңы айқындайды.

Бап 40. 40-бап Сенiмхат

40-бап Сенiмхат Сенiмхат түрi мен әрекет мерзiмi сенiмхат берiлген аумақтағы Уағдаласушы Тараптың заңы бойынша айқындалады.

Бап 41. 41-бап Келiсiм жөнiндегi тараптардың құқықтары мен мiндеттерi

41-бап Келiсiм жөнiндегi тараптардың құқықтары мен мiндеттерi Келiсiм жөнiндегi тараптардың құқықтары мен мiндеттерi, егер тараптардың келiсiмiмен өзгеше көзделмесе, ол жасалған жердiң заңы бойынша айқындалады.

Бап 42. 42-бап Залалды өтеу

42-бап Залалды өтеу

Тармақ 1

1. Шарттардан және басқа заңды әрекеттерден туындайтын залалды өтеу туралы мiндеттемелер аумағында залалдың орнын толтыру жөнiндегi талап қою үшiн негiз болған әрекет немесе өзге жағдай болған Уағдаласушы Тараптың заңымен айқындалады.

Тармақ 2

2. Егер зиян келтiрушi мен жәбiрленушi бiр Уағдаласушы Тараптың азаматтары болса, осы Уағдаласушы Тараптың заңы қолданылады.

Тармақ 3

3. Осы баптың 1 және 2-тармақтарында аталған iстер жөнiнде аумағында залалдың орнын толтыру туралы талап қою үшiн негiз болған әрекет немесе өзге жағдай болған Уағдаласушы Тараптың соты құзырлы. Жәбiрленушi, сондай-ақ аумағында жауапкердiң мекен-жайы орналасқан Уағдаласушы Тараптың сотына талап қоя алады.

Бап 43. 43-бап Талап мерзiмi

43-бап Талап мерзiмi Талап мерзiмi мәселелерi сәйкес құқықтық қатынастарды реттеу үшiн қолданылатын заң бойынша шешiледi.

Бөлім v. V бөлiм Мұрагерлiк

V бөлiм Мұрагерлiк

Бап 44. 44-бап Теңдiк принципi

44-бап Теңдiк принципi Әрбiр Уағдаласушы Тараптың азаматтары осы Уағдаласушы Тараптың азаматтары сияқты бiрдей шарттар мен сол көлемдегi заң бойынша немесе өсиет бойынша мүлiкке немесе құқыққа ие болады.

Бап 45. 45-бап Мұрагерлiк құқығы

45-бап Мұрагерлiк құқығы

Тармақ 1

1. Осы баптың 2-тармағында көзделген жағдайдан басқа мүлiкке иелiк ету құқығы мұра берушiнiң соңғы тұрған жерiндегi аумақтағы Уағдаласушы Тараптың заңы бойынша айқындалады.

Тармақ 2

2. Жылжымайтын мүлiкке иелiк ету құқығы аумағында осы мүлiк тұрған жердегi Уағдаласушы Тараптың заңы бойынша айқындалады.

Бап 46. 46-бап Мұраның мемлекетке ауысуы

46-бап Мұраның мемлекетке ауысуы Егер мұра ету кезiнде қолданылуға жататын Уағдаласушы Тараптың заңы бойынша мемлекет мұрагер болып табылса, жылжитын мұралық мүлiк аумағында ол орналасқан Уағдаласушы Тарапқа ауысады.

Бап 47. 47-бап Өсиет

47-бап Өсиет Өсиеттi жасауға және жоюға адамның қабiлетi, сондай-ақ өсиеттiң түрi мен оны жою өсиет қалдырушының акт жасау кезiнде тұрған жерiндегi сол мемлекеттiң құқығы бойынша айқындалады. Әйтсе де өсиет немесе оны жою, егер соңғысы оны жасау жерiнiң құқық талаптарын қанағаттандырса, түрiн сақтамау салдарынан жарамсыз деп танылмайды.

Бап 48. 48-бап Мұрагерлiк туралы iстер жөнiндегi құзырет

48-бап Мұрагерлiк туралы iстер жөнiндегi құзырет

Тармақ 1

1. Жылжитын мүлiкке мұралық туралы істер жөнiндегi іс жүргiзуге мұра қалдырушының қайтыс болу сәтiнде тұрған жерiндегi аумақтағы Уағдаласушы Тараптың мекемелерi жүргiзуге құзырлы.

Тармақ 2

2. Жылжымайтын мүлiкке мұралық туралы істер жөнiндегi іс жүргiзуге мүлiк орналасқан аумақтағы уағдаласушы Тараптың мекемелерi жүргiзуге құзырлы.

Тармақ 3

3. Осы баптың 1 және 2-тармақтарындағы ережелер, сондай-ақ мұралық туралы істер жөнiндегi іс жүргiзуге байланысты туындайтын дауларды қарау кезiнде қолданылады.

Бап 49. 49-бап Мұралық туралы iстер жөнiндегi дипломатиялық өкiлдiктiң немесе консулдық мекеменiң құзыретi

49-бап Мұралық туралы iстер жөнiндегi дипломатиялық өкiлдiктiң немесе консулдық мекеменiң құзыретi Мұралық туралы істер, оның ішiнде мұралық даулар бойынша әрбiр Уағдаласушы Тараптың өкiлдерi немесе консулдық мекемелер, егер олар болмаса немесе өкiл тағайындамаса, өз мемлекетiнiң азаматтарын басқа Уағдаласушы Тарап мекемелерiнде арнаулы сенiмхатсыз мұралықтан бас тарту құқығынан басқа, ұсынуға құзырлы.

Бап 50. 50-бап Мұраны қорғау жөнiндегi шаралар

50-бап Мұраны қорғау жөнiндегi шаралар

Тармақ 1

1. Уағдаласушы Тараптардың мекемелерi өз заңына сәйкес басқа Уағдаласушы Тараптың азаматтарымен олардың аумағында қалдырылған мұраны қорғауды қамтамасыз ету үшiн, немесе оларды басқару үшiн қажеттi шараларды қабылдайды.

Тармақ 2

2. Осы баптың 1-тармағына сәйкес қабылданған шаралар туралы мұра қалдырушы азаматы болып табылатын Уағдаласушы Тараптың дипломатиялық өкiлдiгi немесе консулдық мекеме осы шараларды жүзеге асыруға қатыса алады.

Тармақ 3

3. Мұралық туралы іс бойынша іс жүргiзуге құзырлы әдiлет мекемесiнiң, сондай-ақ дипломатиялық өкiлдiктiң немесе консулдық мекеменiң өтiнiшi бойынша осы баптың 1-тармағына сәйкес қабылданған шаралар өзгертiлуi, жойылуы немесе кейiнге қалдырылуы мүмкiн.

Бап 51. 51-бап Мұраны беру

51-бап Мұраны беру

Тармақ 1

1. Егер жылжитын немесе жылжымайтын мүлiктi сатудан түскен жылжитын мұралық мүлiк немесе ақша сомасы тұратын немесе келген жерi басқа Уағдаласушы Тараптың аумағындағы мұрагерлерге тиiстi болса, онда мұралық мүлiк немесе түскен ақша сомасы осы Уағдаласушы Тараптың дипломатиялық өкiлдiгiне немесе консулдық мекемесiне берiледi.

Тармақ 2

2. Мұралық туралы істер жөнiндегi құзырлы мекеме дипломатиялық өкiлдiкке немесе консулдық мекемеге мұралық мүлiктi беру туралы өкiм бередi.

Тармақ 3

3. Бұл мүлiк, егер:

Тармақша а

а) мұралық мүлiк орналасқан жердегi Уағдаласушы Тараптың заңымен белгiленген мерзiмде мәлiмделген мерзiмде мұра қалдырушының кредиторларының барлық талаптары төленсе немесе қамтамасыз етiлсе;

Тармақша б

б) мұра етуге байланысты барлық алымдар төленсе немесе қамтамасыз етiлсе;

Тармақша в

в) егер бұл қажет болса, құзырлы мекемелер мұралық мүлiктi шығаруға рұқсат берсе, мұрагерлерге берiледi.

Тармақ 4

4. Ақша сомаларын аудару Уағдаласушы Тараптың аумағында қолданылып жүрген заңға сәйкес жүргiзiледi.

Бөлім iii. III ТАРАУ Шешiмдердi тану және орындау

III ТАРАУ Шешiмдердi тану және орындау

Бап 52. 52-бап Шешiмдердi тану және орындау

52-бап Шешiмдердi тану және орындау Уағдаласушы Тараптардың әрбiрi осы Шартпен көзделген шарттарда басқа Уағдаласушы Тараптың аумағында шығарылған заңды күшiне енген мына шешiмдердi таниды және орындайды:

Тармақша а

а) ақша мiндеттерiне (әрi қарай шешiмдер) қатысты осындай iстер мен нотариалдық актiлер бойынша сотпен бекiтiлген бiтiмгершiлiк келiсiмдi қоса;

Тармақша б

б) қылмыспен келтiрiлген залалды өтеу бөлiгiндегi қылмыстық iстер жөнiндегi сот үкiмдерi;

Тармақша в

в) төрелiк (шаруашылық) iстер жөнiндегi соңғы сот шешiмдерi.

Бап 53. 53-бап Орындауды талап етпейтiн шешiмдердi тану

53-бап Орындауды талап етпейтiн шешiмдердi тану

Тармақ 1

1. Өзiнiң сипаты бойынша орындауды талап етпейтiн әрбiр Уағдаласушы Тараптың әдiлет мекемелерiмен шығарылған және заңды күшiне енген шешiмдерi егер мына шартта:

Тармақша а

а) сұрау салынған Уағдаласушы Тараптың әдiлет мекемелерi осы іс бойынша бұрын заңды күшiне енген шешiм шығармаса;

Тармақша б

б) осы Шартқа сәйкес, ал олармен көзделмеген жағдайларда аумағында шешiм танылуға тиiс Уағдаласушы Тараптың заңына сәйкес iс осы уағдаласушы Тараптың әдiлет мекемесiнiң ерекше құзыретiне жатпаса, басқа Уағдаласушы Тараптың аумағында танылады.

Тармақ 2

2. Осы баптың 1-тармағының ережелерi қамқоршылық пен қорғаншылық жөнiндегi ережелерге, сондай-ақ азаматтық хал актiлерiн жазу органдарымен шығарылған шешiмдерге де қатысты.

Бап 54. 54-бап Шешiмдердi ықтиярсыз орындауды шешу туралы қолдау хат

54-бап Шешiмдердi ықтиярсыз орындауды шешу туралы қолдау хат

Тармақ 1

1. Шешiмдердi ықтиярсыз орындауды шешу туралы қолдау хат шешiм орындалуға жататын Уағдаласушы Тараптың құзырлы сотына берiледi. Ол бiрiншi инстанция ісi бойынша шешiм шығарған сотқа да берiлуi мүмкiн. Бұл сот қолдау хат бойынша шешiм шығаруға құзырлы сотқа қолдау хат жiбередi.

Тармақ 2

2. Қолдау хатқа мыналар қоса берiледi:

Тармақша а

а) шешiм немесе оның куәландырылған көшiрмесi, сондай-ақ шешiмнiң заңды күшiне енгендiгi және орындалуға жататындығы туралы немесе егер бұл шешiмнiң өзiн қолданбаса, оның заңды күшiне енгенiнше орындалуға жататындығы туралы ресми құжат;

Тармақша б

б) процеске қатыспаған қарсы шешiм шығарылған тараптың тиiстi тәртiп пен уақытылы сотқа шақырылғандығы жөнiндегi, ал оның іс жүргiзу қабiлетсiздiгi жағдайында оның тиiстi түрде ұсынылғандығы туралы құжат;

Тармақша в

в) оны жөнелту сәтiнде шешiмнiң жартылай орындалуын растайтын құжат;

Тармақша г

г) шарттық қылмыстылық iстер жөнiндегi тараптардың келiсiмiн растайтын құжат.

Тармақ 3

3. Шешiмдердi ықтиярсыз орындауды шешу туралы қолдау хат пен оған қоса берiлген құжаттар сұрау салынған Уағдаласушы Тараптың немесе орыс тiлiне куәландырылған аудармамен қоса берiледi.

Бап 55. 55-бап Шешiмдердi тану және ықтиярсыз орындау тәртiбi

55-бап Шешiмдердi тану және ықтиярсыз орындау тәртiбi

Тармақ 1

1. 54-бапта көзделген шешiмдердi тану және ықтиярсыз орындауды шешу туралы қолдау хат аумағында ықтиярсыз орындау жүзеге асырылуға тиiс уағдаласушы Тараптың соттарымен қаралады.

Тармақ 2

2. Шешiмдердi тану және ықтиярсыз орындау туралы қолдау хатты қараушы сот осы Шартпен көзделген шарттардың сақталғандығын белгiлеумен шектеледi.

Тармақ 3

3. Ықтиярсыз орындау тәртiбi аумағында орындау жүзеге асырылуға тиiс Уағдаласушы Тараптың заңы бойынша айқындалады.

Бап 56. 56-бап Шешiмдердi танудан және орындаудан бас тарту

56-бап Шешiмдердi танудан және орындаудан бас тарту 52-бапта көзделген шешiмдердi танудан және ықтиярсыз орындауға шешiм беруден, егер:

Тармақша а

а) шешiм заңды күшiне енгенше орындалуға жататын жағдайлардан басқа ол заңды күшiне енбесе немесе орындалуға жатпаса, аумағында шешiм шығарылған Уағдаласушы Тараптың заңына сәйкес;

Тармақша б

б) жауапкер оған немесе оның өкiлiне уақытында және тиiстi түрде сотқа шақыру тапсырмау салдарынан процеске қатыспаса;

Тармақша в

в) бұрын заңды күшiне енген шешiм шығарылған шешiмдi тануға және орындауға тиiс немесе үшiншi мемлекет сотымен танылған шешiмi бар, не осы Уағдаласушы Тараптың аумағында осы мән туралы және осы негiздер бойынша осы Тараптар арасындағы iс бойынша;

Тармақша г

г) осы Шарттың ережелерiне сәйкес, ал олармен көзделмеген жағдайларда аумағында шешiм танылуға және орындалуға тиiс Уағдаласушы Тараптың заңына сәйкес iс оның мекемесiнiң ерекше құзыретiне жатады;

Тармақша д

д) шарттық қылмыстылық туралы Тараптардың келiсiмiн растайтын құжат болмаса;

Тармақша е

е) соты шешiмдi тану және орындау туралы қолдау хатты қарайтын Уағдаласушы Тараптың заңымен көзделген ықтиярсыз орындаудың талап мерзiмi өтiп кетсе, бас тартылуы мүмкiн.

Бөлім iv. IV ТАРАУ Қорытынды ережелер

IV ТАРАУ Қорытынды ережелер

Бап 57. 57-бап Осы шартты қолдану мәселелерi

57-бап Осы шартты қолдану мәселелерi

Тармақ 1

1. Осы Шартты қолдану кезiнде туындайтын мәселелер өзара келiсiм бойынша құзырлы әдiлет мекемелерiмен шешiледi. Қажет жағдайда туындаған келiспеушiлiктi реттеу мақсатында Уағдаласушы Тараптың сәйкес мемлекеттiк органдарының өкiлдерiнен бiрлескен Комиссия құрылуы мүмкін.

Тармақ 2

2. Уағдаласушы Тараптың әдiлет мекемелерiнiң орталық органдарымен осы Шарттың ережелерiн қолдану мәселелерi бойынша ведомствоаралық шарттар (келiсiмдер) жасалуы мүмкiн.

Бап 58. 58-бап Басқа халықаралық шарттар жөнiнде

58-бап Басқа халықаралық шарттар жөнiнде Осы Шарттың ережелерi Уағдаласушы Тараптар қатысушысы болып табылатын басқа халықаралық шарттардан туындайтын Уағдаласушы Тараптар мiндеттерiн қозғамайды.

Бап 59. 59-бап Толықтырулар енгiзу

59-бап Толықтырулар енгiзу Осы Шартқа екi Уағдаласушы Тараптардың өзара келiсiмi бойынша осы Шарттың 60-бабымен көзделген шарттарға сәйкес күшiне енетiн толықтырулар мен өзгертулер енгiзiлуi мүмкiн.

Бап 60. 60-бап Күшiне ену

60-бап Күшiне ену Осы Шарт бекiтiлуге жатады және бекiту грамоталарымен алмасқаннан соң 30 күн ішiнде күшiне енедi.

Бап 61. 61-бап Уақыттағы күшi

61-бап Уақыттағы күшi Осы Шарттың әрекетi ол күшiне енгенше пайда болған құқықтық қатынастарға таратылады.

Бап 62. 62-бап Қолдану мерзiмi

62-бап Қолдану мерзiмi

Тармақ 1

1. Осы шарт бес жыл бойы күшiне енген сәттен бастап әрекет етедi және егер Уағдаласушы Тараптың бiрi оның әрекетiн тоқтатуды қаламаса, оның әрекет ету мерзiмi келесi бес жылдық кезеңге ұзартылады.

Тармақ 2

2. Уағдаласушы Тараптың әрқайсысы кезектi бес жылдық аяқталғанша алты ай ішiнде басқа Уағдаласушы Тарапқа осы Шарттың күшiн жойғандығын жазбаша хабарлайды. Басқа Уағдаласушы Тараптар мұндай хабарландыру алған күннен алты ай өткеннен кейiн шарт күшiн жояды. Алматы қаласында 1997 жылғы 27 сәуiрде қазақ, түрiкмен, орыс тiлдерiнде әрқайсысы екi данада жасалды, сонымен бiрге барлық мәтiндер бiрдей. Осы Шарттың ережелерiне түсiнiк беруде келiспеушiлiктер болған жағдайда Уағдаласушы Тараптар орыс тiлiндегi мәтiндi басшылыққа алады.

Қызметтер

Навигация

Параметрлер

Аккаунт

О ратификации Договора между Республикой Казахстан и Туркменистаном о правовой помощи и правовых отношениях по гражданским и семейным делам Қолданыста