Об утверждении национальных стандартов спортивной подготовки Қолданыста

Спорттық даярлықтың ұлттық стандарттарын бекіту туралы «Дене шынықтыру және спорт туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 24-бабының 1-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

1. Қоса беріліп отырған:

1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес ауыр атлетика бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес әйелдер күресі бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

3) осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес бадминтон бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

4) осы бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес байдарка мен каноэде есу бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

5) осы бұйрыққа 5-қосымшаға сәйкес бокс бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

6) осы бұйрыққа 6-қосымшаға сәйкес велосипед спорты бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

7) осы бұйрыққа 7-қосымшаға сәйкес грек-рим күресі бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

8) осы бұйрыққа 8-қосымшаға сәйкес еркін күрес бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

9) осы бұйрыққа 9-қосымшаға сәйкес есу слаломы бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

10) осы бұйрыққа 10-қосымшаға сәйкес көгалдағы хоккей бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

11) осы бұйрыққа 11-қосымшаға сәйкес нысана көздеу бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

12) осы бұйрыққа 12-қосымшаға сәйкес регби 7 бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

13) осы бұйрыққа 13-қосымшаға сәйкес садақ ату бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

14) осы бұйрыққа 14-қосымшаға сәйкес стенд ату бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

15) осы бұйрыққа 15-қосымшаға сәйкес теннис бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

16) осы бұйрыққа 16-қосымшаға сәйкес үстел теннисі бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

17) осы бұйрыққа 17-қосымшаға сәйкес футбол бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

18) осы бұйрыққа 18-қосымшаға сәйкес бочча бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

19) осы бұйрыққа 19-қосымшаға сәйкес волейболды отырып ойнау бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

20) осы бұйрыққа 20-қосымшаға сәйкес голбол бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

21) осы бұйрыққа 21-қосымшаға сәйкес есту қабілеті зақымданған спортшылар арасындағы футбол мен футзал бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

22) осы бұйрыққа 22-қосымшаға сәйкес есту қабілеті зақымданған спортшылар арасындағы шахмат бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

23) осы бұйрыққа 23-қосымшаға сәйкес сурдо таеквондо WT бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

24) осы бұйрыққа 24-қосымшаға сәйкес паракаратэ бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

25) осы бұйрыққа 25-қосымшаға сәйкес пара би спорты бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

26) осы бұйрыққа 26-қосымшаға сәйкес биатлон бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

27) осы бұйрыққа 27-қосымшаға сәйкес сноуборд бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

28) осы бұйрыққа 28-қосымшаға сәйкес конькимен жүгіру спорты бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

29) осы бұйрыққа 29-қосымшаға сәйкес фристайл акробатика бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

30) осы бұйрыққа 30-қосымшаға сәйкес фристайл могул бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

31) осы бұйрыққа 31-қосымшаға сәйкес тау шаңғысы спорты бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

32) осы бұйрыққа 32-қосымшаға сәйкес шайбалы хоккей бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

33) осы бұйрыққа 33-қосымшаға сәйкес шаңғы жарыстары бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

34) осы бұйрыққа 34-қосымшаға сәйкес шаңғы қоссайысы бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

35) осы бұйрыққа 35-қосымшаға сәйкес шаңғымен тұғырдан секіру бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

36) осы бұйрыққа 36-қосымшаға сәйкес шорт-трек бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

37) осы бұйрыққа 37-қосымшаға сәйкес дәстүрлі садақ ату бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

38) осы бұйрыққа 38-қосымшаға сәйкес жекпе-жек бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

39) осы бұйрыққа 39-қосымшаға сәйкес көкпар бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

40) осы бұйрыққа 40-қосымшаға сәйкес қазақ күресі бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

41) осы бұйрыққа 41-қосымшаға сәйкес құсбегілік бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

42) осы бұйрыққа 42-қосымшаға сәйкес автомотоспорт бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

43) осы бұйрыққа 43-қосымшаға сәйкес ашихара-каратэ бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

44) осы бұйрыққа 44-қосымшаға сәйкес белбеу күресі бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

45) осы бұйрыққа 45-қосымшаға сәйкес би спорты бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

46) осы бұйрыққа 46-қосымшаға сәйкес бирма боксы бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

47) осы бұйрыққа 47-қосымшаға сәйкес бильярд бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

48) осы бұйрыққа 48-қосымшаға сәйкес биатл мен триатл бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

49) осы бұйрыққа 49-қосымшаға сәйкес грэпплинг UWW бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

50) осы бұйрыққа 50-қосымшаға сәйкес грэпплинг (AIGA нұсқасы) бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

51) осы бұйрыққа 51-қосымшаға сәйкес джуи-джитсу бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

52) осы бұйрыққа 52-қосымшаға сәйкес допты хоккей бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

53) осы бұйрыққа 53-қосымшаға сәйкес жауынгерлік жекпе-жектің аралас түрлері (ММА) бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

54) осы бұйрыққа 54-қосымшаға сәйкес индорхоккей бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

55) осы бұйрыққа 55-қосымшаға сәйкес каратэ (WKF) бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

56) осы бұйрыққа 56-қосымшаға сәйкес каратэ- до кёкушинкай бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

57) осы бұйрыққа 57-қосымшаға сәйкес каратэ шотокан бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

58) осы бұйрыққа 58-қосымшаға сәйкес kyokushin budokai karate – кёкушин будокай каратэ бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

59) осы бұйрыққа 59-қосымшаға сәйкес кёкушинкай каратэ бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

60) осы бұйрыққа 60-қосымшаға сәйкес киберспорт бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

61) осы бұйрыққа 61-қосымшаға сәйкес кикбоксинг бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

62) осы бұйрыққа 62-қосымшаға сәйкес киокушинкай-кан каратэ бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

63) осы бұйрыққа 63-қосымшаға сәйкес комбат дзю-дзюцу бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

64) осы бұйрыққа 64-қосымшаға сәйкес қол күресі бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

65) осы бұйрыққа 65-қосымшаға сәйкес муайтай бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

66) осы бұйрыққа 66-қосымшаға сәйкес nomad MMA бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

67) осы бұйрыққа 67-қосымшаға сәйкес падел (padel) бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

68) осы бұйрыққа 68-қосымшаға сәйкес пауэрлифтинг бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

69) осы бұйрыққа 69-қосымшаға сәйкес пилондағы спорт бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

70) осы бұйрыққа 70-қосымшаға сәйкес қазіргі бессайыс бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

71) осы бұйрыққа 71-қосымшаға сәйкес регби 15 бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

72) осы бұйрыққа 72-қосымшаға су асты спорты бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

73) осы бұйрыққа 73-қосымшаға сәйкес таеквон-до GTF бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

74) осы бұйрыққа 74-қосымшаға сәйкес ушу бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

75) осы бұйрыққа 75-қосымшаға сәйкес футзал бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

76) осы бұйрыққа 76-қосымшаға сәйкес шахмат бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

77) осы бұйрыққа 77-қосымшаға сәйкес шинкиокушинкай каратэ бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

78) осы бұйрыққа 78-қосымшаға сәйкес эстетикалық топтық гимнастика бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

79) осы бұйрыққа 79-қосымшаға сәйкес семсерлесу бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

80) осы бұйрыққа 80-қосымшаға сәйкес жеңіл атлетика бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

81) осы бұйрыққа 81-қосымшаға сәйкес дзюдо бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

82) осы бұйрыққа 82-қосымшаға сәйкес жүзу бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

83) осы бұйрыққа 83-қосымшаға сәйкес ашық суда жүзу бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

84) осы бұйрыққа 84-қосымшаға сәйкес суға секіру бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

85) осы бұйрыққа 85-қосымшаға сәйкес су добы бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

86) осы бұйрыққа 86-қосымшаға сәйкес әртістік жүзу бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

87) осы бұйрыққа 87-қосымшаға сәйкес таеквондо WT бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

88) осы бұйрыққа 88-қосымшаға сәйкес көркем гимнастика бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

89) осы бұйрыққа 89-қосымшаға сәйкес батут гимнастикасы бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

90) осы бұйрыққа 90-қосымшаға сәйкес спорттық гимнастика бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

91) осы бұйрыққа 91-қосымшаға сәйкес скейтбординг бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

92) осы бұйрыққа 92-қосымшаға сәйкес классикалық волейбол бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

93) осы бұйрыққа 93-қосымшаға сәйкес гандбол бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

94) осы бұйрыққа 94-қосымшаға сәйкес баскетбол бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

95) осы бұйрыққа 95-қосымшаға сәйкес ат спорты бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

96) осы бұйрыққа 96-қосымшаға сәйкес спорттық құзға өрмелеу бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

97) осы бұйрыққа 97-қосымшаға сәйкес академиялық есу бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

98) осы бұйрыққа 98-қосымшаға сәйкес триатлон бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

99) осы бұйрыққа 99-қосымшаға сәйкес желкенді спорт бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

100) осы бұйрыққа 100-қосымшаға сәйкес гольф бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

101) осы бұйрыққа 101-қосымшаға сәйкес мәнерлеп сырғанау бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

102) осы бұйрыққа 102-қосымшаға сәйкес керлинг бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

103) осы бұйрыққа 103-қосымшаға сәйкес ски-альпинизм бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

104) осы бұйрыққа 104-қосымшаға сәйкес теңге ілу бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

105) осы бұйрыққа 105-қосымшаға сәйкес тоғызқұмалақ бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

106) осы бұйрыққа 106-қосымшаға сәйкес жамбы ату бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

107) осы бұйрыққа 107-қосымшаға сәйкес аударыспақ бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

108) осы бұйрыққа 108-қосымшаға сәйкес асық ату бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

109) осы бұйрыққа 109-қосымшаға сәйкес самбо бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

110) осы бұйрыққа 110-қосымшаға сәйкес бодибилдинг бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

111) осы бұйрыққа 111-қосымшаға сәйкес брейкинг бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

112) осы бұйрыққа 112-қосымшаға сәйкес пенчак силат бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

113) осы бұйрыққа 113-қосымшаға сәйкес спорттық акробатика бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

114) осы бұйрыққа 114-қосымшаға сәйкес аэробты гимнастика бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

115) осы бұйрыққа 115-қосымшаға сәйкес таеквондо ITF бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты;

116) осы бұйрыққа 116-қосымшаға сәйкес гір спорты бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты бекітілсін. 📌 Ескерту. 1-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

2. Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің Спорт және дене шынықтыру істері комитеті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрық бекітілген күннен бастап күнтізбелік он күн ішінде оны қазақ және орыс тілдерінде Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне ресми жариялау және енгізу үшін Қазақстан Республикасы Әділет министірлігінің «Қазақстан Республикасының Заңнама және құқықтық ақпарат институт» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберу;

2) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылауға жетекшілік ететін Қазақстан Республикасы туризм және спорт министрінің орынбасарына жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі.

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 1 қосымша Ауыр атлетика бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – ауыр атлетика бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Жасөспірім ұлдар / жасөспірім қыздар 13–17 жас Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Юниор ұлдар / юниор қыздар 15-20 жас Ересектер 15 жас және одан үлкен Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 18 18 күн­ге дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ОЖТ – 2 18 18 18 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 18 18 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18 18 18 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 21 18 18 күн­ге дей­ін СЖТ– 2 21 18 18 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 18 18 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 18 18 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Жа­сө­спі­рім ұл­дар / жа­сө­спі­рім қы­здар 13–17 жас 24 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін Юни­ор ұл­дар / юни­ор қы­здар 15-20 жас 24 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін Ере­сек­тер 15 жас және одан үл­кен 24 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 0 1 2 2 0 3 ОЖТ – 2 0 2 2 2 0 4 ОЖТ – 3 0 2 3 3 0 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 2 2 2 1 4 СЖТ – 1 2 3 2 2 2 6 СЖТ– 2 2 3 3 3 2 7 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 3 5 2 2 3 7 ЖС­ШТ 5 4 1 1 5 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД Құ­ра­ма ко­ман­да­лар­дың бас/аға жат­тық­ты­ру­шы­ла­ры­ның дай­ын­дық жос­па­ры­на, спорт тү­рі бой­ын­ша бі­рың­ғай рес­пуб­ли­ка­лық спорт­тық-бұ­қа­ра­лық іс-ша­ра­лар күн­тіз­бе­сіне, сон­дай-ақ спорт тү­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар күн­тіз­бе­сіне сәй­кес ОР­ДО Құ­ра­ма ко­ман­да­лар­дың бас/аға жат­тық­ты­ру­шы­ла­ры­ның дай­ын­дық жос­па­ры­на, спорт тү­рі бой­ын­ша бі­рың­ғай рес­пуб­ли­ка­лық спорт­тық-бұ­қа­ра­лық іс-ша­ра­лар күн­тіз­бе­сіне, сон­дай-ақ спорт тү­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар күн­тіз­бе­сіне сәй­кес ДШж­СБ Құ­ра­ма ко­ман­да­лар­дың бас/аға жат­тық­ты­ру­шы­ла­ры­ның дай­ын­дық жос­па­ры­на, спорт тү­рі бой­ын­ша бі­рың­ғай рес­пуб­ли­ка­лық спорт­тық-бұ­қа­ра­лық іс-ша­ра­лар күн­тіз­бе­сіне, сон­дай-ақ спорт тү­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар күн­тіз­бе­сіне сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім ұл­дар (8-14 лет) Жа­сө­спі­рім ұл­дар (15–16 лет) Жа­сө­спі­рім ұл­дар (8–17 лет) Юни­ор ұл­дар (12-20 лет) Жастар (13-23 го­да) Ер­лер (13 жас және одан үл­кен) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - - - 30 90 30 90 - - 30 90 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім қы­здар (8-14 лет) Жа­сө­спі­рім қы­здар (15–16 лет) Жа­сө­спі­рім қы­здар (8–17 лет) Юни­ор қы­здар (12-20 лет) Жастар (13-23 го­да) Әй­ел­дер (13 жас және одан үл­кен) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - - - 30 90 30 90 - - 30 90 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Ескертпе: кестеде көрсетілген медальдар саны бір жарыстың шеңберінде есептелген.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 5 2 2 1 Облыстық турнирлер 5 2 2 1 Республикалық турнирлер 4 2 2 2 Ресми облыстық жарыстар 4 2 2 2 Ресми республикалық жарыстар 3 3 3 3 12

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Мақсаты: спортқа тұрақты қызығушылықты қалыптастыру, негізгі қозғалыс дағдыларын үйрету. Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 55 Физикалық қасиеттерді үйлесімді дамыту, қимыл-қозғалыс негізін қалыптастыру. Күш, ептілік, төзімділік, икемділікке арналған жаттығулар; ойын тапсырмалары, эстафеталар, гимнастика. Арнайы дене дайындығы 25 Тарту қозғалыстарының элементтері – таяқпен және жеңіл снарядтармен; аяқ, арқа, иық бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар; жеңіл салмақпен орындалатын дайындық жаттығулары. Техникалық, тактикалық дайындық 15 Серпе және жұлқа көтеру техникаларымен танысу; ұстап алу, кеудеге шығару сияқты бастапқы элементтерді меңгеру; салмақсыз орындалатын бастапқы қозғалыстар. Теориялық және психологиялық дайындық 5 Гигиена, күн тәртібі және тамақтану негіздері; ауыр атлетика туралы бастапқы білімдер; зейінділік пен өзін-өзі бақылауды дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 %

2. 1 Оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Мақсаты: негізгі техникалық дайындықты меңгеру, алғашқы жарыстарға қатысу. Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 55 Физикалық қасиеттерді үйлесімді дамыту, қимыл-қозғалыс негізін қалыптастыру. Күш, ептілік, төзімділік, икемділікке арналған жаттығулар; ойын тапсырмалары, эстафеталар, гимнастика. Арнайы дене дайындығы 27 Тарту қозғалыстарының элементтері – таяқпен және жеңіл снарядтармен; аяқ, арқа, иық бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар; жеңіл салмақпен орындалатын дайындық жаттығулары. Техникалық, тактикалық дайындық 14 Серпе және жұлқа көтеру техникаларымен танысу; ұстап алу, кеудеге шығару сияқты бастапқы элементтерді меңгеру; салмақсыз орындалатын бастапқы қозғалыстар. Теориялық және психологиялық дайындық 4 Гигиена, күн тәртібі және тамақтану негіздері; ауыр атлетика туралы бастапқы білімдер; зейінділік пен өзін-өзі бақылауды дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 %

3. 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Мақсаты: жоғары спорттық қабілеттерді дамыту және жүйелі жарыс тәжірибесін қалыптастыру. Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 49 Күшті, ептілікті, төзімділікті, икемділікті дамыту; үйлестіру жаттығулары және секіру дайындығы. Арнайы дене дайындығы 33 Грифпен тарту қозғалыстары; отырып тұру, тарту, жатып көтеру жаттығулары; жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 12 Жұлқа және серпе көтерудің базалық техникасын меңгеру; штанганы бекіту және қабылдау дағдыларын пысықтау. Теориялық және психологиялық дайындық 4 Анатомия негіздері, жаттығу мен қалпына келтіру туралы бастапқы білімдер; жарыс мотивациясын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Мінез-құлық ережелерімен, қауіпсіздік техникасымен танысу; төрешілік белгілермен танысу. Барлығы 100 %

4. 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Мақсаты: халықаралық чемпионаттарға қатысу, спорт шебері және одан жоғары атақтарға қол жеткізу. Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 48 Күшті, ептілікті, төзімділікті, икемділікті дамыту; үйлестіру жаттығулары және секіру дайындығы. Арнайы дене дайындығы 35 Грифпен тарту қозғалыстары; отырып тұру, тарту, жатып көтеру жаттығулары; жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 10 Жұлқа және серпе көтерудің базалық техникасын меңгеру; штанганы бекіту және қабылдау дағдыларын пысықтау. Теориялық және психологиялық дайындық 4 Анатомия негіздері, жаттығу мен қалпына келтіру туралы бастапқы білімдер; жарыс мотивациясын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Мінез-құлық ережелерімен, қауіпсіздік техникасымен танысу; төрешілік белгілермен танысу. Барлығы 100 %

5. 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 45 Күшті, ептілікті, төзімділікті, икемділікті дамыту; үйлестіру жаттығулары және секіру дайындығы. Арнайы дене дайындығы 38 Грифпен тарту қозғалыстары; отырып тұру, тарту, жатып көтеру жаттығулары; жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 9 Жұлқа және серпе көтерудің базалық техникасын меңгеру; штанганы бекіту және қабылдау дағдыларын пысықтау. Теориялық және психологиялық дайындық 4 Анатомия негіздері, жаттығу мен қалпына келтіру туралы бастапқы білімдер; жарыс мотивациясын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 4 Мінез-құлық ережелерімен, қауіпсіздік техникасымен танысу; төрешілік белгілермен танысу. Барлығы 100 %

6. 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 38 Күшті, ептілікті, төзімділікті, икемділікті дамыту; үйлестіру жаттығулары және секіру дайындығы. Арнайы дене дайындығы 46 Грифпен тарту қозғалыстары; отырып тұру, тарту, жатып көтеру жаттығулары; жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 8 Жұлқа және серпе көтерудің базалық техникасын меңгеру; штанганы бекіту және қабылдау дағдыларын пысықтау. Теориялық және психологиялық дайындық 4 Анатомия негіздері, жаттығу мен қалпына келтіру туралы бастапқы білімдер; жарыс мотивациясын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 4 Мінез-құлық ережелерімен, қауіпсіздік техникасымен танысу; төрешілік белгілермен танысу. Барлығы 100 %

7. 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 27 Жалпы дене дайындығының жоғары деңгейін сақтау; жарақаттардың алдын алу; жеке бағдарламаға түзету енгізу. Арнайы дене дайындығы 57 Жүктемелермен жұмыс (70–90% ЖМ); күштік циклдер; қуат пен күшті дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 8 Техниканы жетілдіру; жеке тактикалық модель қалыптастыру; бейнеталдау. Теориялық және психологиялық дайындық 4 Периодизация, тамақтану, қалпына келу; күйзеліс жағдайына төзімділік, спорттық этика. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 4 Кіші топтардағы жаттықтырушыларға көмек; бақылау жарыстарында төрешілік ету; жаттығу барысын талдау. Барлығы 100 %

8. 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 26 Жалпы дене дайындығының жоғары деңгейін сақтау; жарақаттардың алдын алу; жеке бағдарламаға түзету енгізу. Арнайы дене дайындығы 58 Жүктемелермен жұмыс (70–90% ЖМ); күштік циклдер; қуат пен күшті дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 8 Техниканы жетілдіру; жеке тактикалық модель қалыптастыру; бейнеталдау. Теориялық және психологиялық дайындық 4 Периодизация, тамақтану, қалпына келу; күйзеліс жағдайына төзімділік, спорттық этика. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 4 Кіші топтардағы жаттықтырушыларға көмек; бақылау жарыстарында төрешілік ету; жаттығу барысын талдау. Барлығы 100 %

9. 2 Оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 23 Жалпы дене дайындығының жоғары деңгейін сақтау; жарақаттардың алдын алу; жеке бағдарламаға түзету енгізу. Арнайы дене дайындығы 62 Жүктемелермен жұмыс (70–90% ЖМ); күштік циклдер; қуат пен күшті дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 7 Техниканы жетілдіру; жеке тактикалық модель қалыптастыру; бейнеталдау. Теориялық және психологиялық дайындық 4 Периодизация, тамақтану, қалпына келу; күйзеліс жағдайына төзімділік, спорттық этика. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 4 Кіші топтардағы жаттықтырушыларға көмек; бақылау жарыстарында төрешілік ету; жаттығу барысын талдау. Барлығы 100 %

10. Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 21 Жеке бағдарлама; әлсіз тұстарды түзету; қалпына келтіруге бағытталған жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 64 Жүктемелермен жұмыс (85–100% ЖМ); спорттық форманың шарықтау шегі; арнайы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 7 Техниканы жетілдіру; биомеханикалық талдау; жарыстық тактика. Теориялық және психологиялық дайындық 4 Жеке дайындық стратегиялары; психологпен жұмыс; халықаралық жарыстарға бейімделу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 4 Курстар мен лицензиялау; тәлімгерлік; жарыс ұйымдастыру және талдау. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Бастапқы даярлық топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 130 10 120 10 140 10 130 10 120 5 110 5 130 5 120 5 120 – дан кем 0 110 – нан кем 0 130 – дан кем 0 120 – дан кем 0 1.2 Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға ең­кею (орын­дық дең­гей­ін­де) см +2 10 +3 10 +4 10 +5 10 2 5 3 5 4 5 5 5 2 – ден кем 0 3 – тен кем 0 4 – тен кем 0 5 – тен кем 00 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. 10 кг гриф­ті жұл­қа ұстау тә­сі­лін­де тік қол­да ұстап, тө­мен оты­рып, 3 се­кунд кі­ді­ріп тұ­ру­мен орын­да­ла­тын оты­рып тұ­ру жат­тығ­уы орын­дау са­ны - - - - 1 10 1 10 Оқу-жаттығу топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 130 10 120 10 140 10 130 10 120 5 110 5 130 5 120 5 120 – дан кем 0 110 – нан кем 0 130 – дан кем 0 120 – дан кем 0 1.2 Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға ең­кею (орын­дық дең­гей­ін­де) см +2 10 +3 10 +4 10 +5 10 2 5 3 5 4 5 5 5 2 – ден кем 0 3 – тен кем 0 4 – тен кем 0 5 – тен кем 00 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. 10 кг гриф­ті жұл­қа ұстау тә­сі­лін­де тік қол­да ұстап, тө­мен оты­рып, 3 се­кунд кі­ді­ріп тұ­ру­мен орын­да­ла­тын оты­рып тұ­ру жат­тығ­уы орын­дау са­ны - - - - 1 10 1 10 Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 215 10 180 10 220 10 185 10 205 5 170 5 210 5 175 5 205 – тен кем 0 170 – ден кем 0 210 – нан кем 0 175 – тен кем 0 1.2 Жер­де жа­тып, қол­ды бү­гу және жа­зу (қол ті­реу қал­пын­да) см 36 10 15 10 38 10 18 10 32 5 12 5 34 5 15 5 32 – ден кем 0 12 – ден кем 0 34 – тен кем 0 15 – тен кем 00 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Ба­стап­қы қа­лып – жо­ға­ры тур­ник­ке жо­ға­ры­дан ұстау ар­қы­лы ілі­ніп тұ­ру. Қол­ды бү­гу және жа­зу. орын­дау са­ны 12 10 - - 14 10 - - 2.2. Ба­стап­қы қа­лып – тө­мен тур­ник­ке асты­нан ұстау ар­қы­лы ілі­ніп тұ­ру. Қол­ды бү­гу және жа­зу. орын­дау са­ны - - 18 10 - - 20 10 2.3. Ба­стап­қы қа­лып – шал­қа­сы­нан жа­ту. Аяқ­тар ті­зе­ден бү­гі­ліп, иық дең­гей­ін­де ашық, қол­дар шын­тақ­тан бү­гі­ліп, жел­ке тұ­сын­да ай­қа­сты­ры­л­ған. 30 се­кунд ішін­де ке­уде­ні кө­те­ріп, жам­бас­қа дей­ін жет­кі­зу және ба­стап­қы қа­лып­қа ора­лу. орын­дау са­ны 18 10 15 10 20 10 18 10 Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 215 10 180 10 220 10 185 10 205 5 170 5 210 5 175 5 205 – тен кем 0 170 – ден кем 0 210 – нан кем 0 175 – тен кем 0 1.2 Жер­де жа­тып, қол­ды бү­гу және жа­зу (қол ті­реу қал­пын­да) см 38 10 18 10 40 10 20 10 34 5 15 5 38 5 18 5 34 – тен кем 0 15 – тен кем 0 38 – ден кем 0 18 – ден кем 00 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Ба­стап­қы қа­лып – жо­ға­ры тур­ник­ке жо­ға­ры­дан ұстау ар­қы­лы ілі­ніп тұ­ру. Қол­ды бү­гу және жа­зу. орын­дау са­ны 12 10 - - 14 10 - - 2.2. Ба­стап­қы қа­лып – тө­мен тур­ник­ке асты­нан ұстау ар­қы­лы ілі­ніп тұ­ру. Қол­ды бү­гу және жа­зу. орын­дау са­ны - - 18 10 - - 20 10 2.3. Ба­стап­қы қа­лып – шал­қа­сы­нан жа­ту. Аяқ­тар ті­зе­ден бү­гі­ліп, иық дең­гей­ін­де ашық, қол­дар шын­тақ­тан бү­гі­ліп, жел­ке тұ­сын­да ай­қа­сты­ры­л­ған. 30 се­кунд ішін­де ке­уде­ні кө­те­ріп, жам­бас­қа дей­ін жет­кі­зу және ба­стап­қы қа­лып­қа ора­лу. орын­дау са­ны 26 10 20 10 28 10 22 10 Ескертпе: барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Футбол добы дана 2 2 Баскетбол добы дана 2 3 Штанга жиынтық 6 4 Жаттығатын тұғыр дана 6 5 Отырып тұруға арналған тіреулер дана 16 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Ауыр атлетикалық бәтеңке жұп (2 дана) 5 2 Ауыр атлетикалық комбинезон (ерлер) комплект 4 3 Ауыр атлетикалық комбинезон (әйелдер) комплект 4 4 Ауыр атлетикалық белбеу дана 4 5 Созылмалы жүзу киімі дана 5 6 Ауыр атлетикалық қолғап жұп (2 дана) 14

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 2 қосымша Әйелдер күресі бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – әйелдер күресі бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) U-15 Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады U-17 U-20 U-23 Ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 18 18 күнге дейін 5 күнге дейін, бірақ жылына 2 реттен көп емес, кешенді медициналық тексеру жоспарына сәйкес ОЖТ – 2 18 18 18 күнге дейін ОЖТ – 3 18 18 18 күнге дейін ОЖТ 3 оқу жылынан астам 18 18 18 күнге дейін СЖТ – 1 21 18 18 күнге дейін СЖТ– 2 21 18 18 күнге дейін СЖТ 2 оқу жылынан астам 21 18 18 күнге дейін ЖСШТ 21 18 18 күнге дейін Клубтар/секциялар ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) U-15 24 күнге дейін 21 күнге дейін 18 күнге дейін U-17 24 күнге дейін 21 күнге дейін 18 күнге дейін U-20 24 күнге дейін 21 күнге дейін 18 күнге дейін U-23 24 күнге дейін 21 күнге дейін 18 күнге дейін Ересектер 24 күнге дейін 21 күнге дейін 18 күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ОЖЖ мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 0 1 2 2 0 3 ОЖТ – 2 0 2 2 2 0 4 ОЖТ – 3 0 2 3 3 0 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 2 2 2 1 4 СЖТ – 1 2 3 2 2 2 6 СЖТ– 2 2 3 3 3 2 7 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 3 5 2 2 3 7 ЖС­ШТ 5 4 1 1 5 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД Құ­ра­ма ко­ман­да­лар­дың бас/аға жат­тық­ты­ру­шы­ла­ры­ның дай­ын­дық жос­па­ры­на, спорт тү­рі бой­ын­ша бі­рың­ғай рес­пуб­ли­ка­лық спорт­тық-бұ­қа­ра­лық іс-ша­ра­лар күн­тіз­бе­сіне, сон­дай-ақ спорт тү­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар күн­тіз­бе­сіне сәй­кес ОР­ДО Құ­ра­ма ко­ман­да­лар­дың бас/аға жат­тық­ты­ру­шы­ла­ры­ның дай­ын­дық жос­па­ры­на, спорт тү­рі бой­ын­ша бі­рың­ғай рес­пуб­ли­ка­лық спорт­тық-бұ­қа­ра­лық іс-ша­ра­лар күн­тіз­бе­сіне, сон­дай-ақ спорт тү­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар күн­тіз­бе­сіне сәй­кес ДШж­СБ Құ­ра­ма ко­ман­да­лар­дың бас/аға жат­тық­ты­ру­шы­ла­ры­ның дай­ын­дық жос­па­ры­на, спорт тү­рі бой­ын­ша бі­рың­ғай рес­пуб­ли­ка­лық спорт­тық-бұ­қа­ра­лық іс-ша­ра­лар күн­тіз­бе­сіне, сон­дай-ақ спорт тү­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар күн­тіз­бе­сіне сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету U-15 U-15 U-15 U-15 U-15 Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 10 40 10 40 11 44 10 40 10 40 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 10 40 10 40 11 44 10 40 10 40 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 40 10 40 11 44 10 40 10 40 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 10 40 10 40 11 44 10 40 10 40 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 10 40 10 40 11 44 10 40 10 40 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 10 5 5 - - Облыстық турнирлер 10 10 5 4 1 Республикалық турнирлер - - 20 15 15 Ресми облыстық жарыстар 10 10 5 4 1 Ресми республикалық жарыстар - - 20 15 15

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу

1. 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 45 - Жалпы төзімділік, ептілік, қимыл үйлесімділігі және икемділікті дамыту. - Реакция жылдамдығы мен тепе-теңдікті дамытуға арналған жаттығулар. - Акробатика элементтері бар ойын және эстафеталық жаттығулар. - Тұрақтылықты арттыру үшін аяқ, корпус және иық белдеуінің бұлшықеттерін нығайту. - Өрмелеу, лақтыру, секіру және қимыл-қозғалыс ойындары. Арнайы дене дайындығы 25 - Еліктеу қозғалыстары (ұстап алу, орын ауыстыру, ұстап тұру). - Қарсыласусыз жұпта жұмыс істеу. - Тепе-теңдік пен тұрақтылыққа арналған жаттығулар. - Күрес элементтері бар қимыл-қозғалыс ойындары. Техникалық, тактикалық дайындық 20 - Негізгі позициялар мен тұрыстар. - Тұрыста қозғалу, қарапайым ұстап алулар мен ұстап тұрулар. - Сақтандыру және өзін-өзі сақтандыру элементтері. - Дұрыс дене қалпын (осанка) және қолмен ұстау дағдыларын қалыптастыру. Теориялық және психологиялық дайындық 10 - Негізгі ережелер мен терминдерді білу. - Жаттығу алдындағы қыздырудың және тәртіптің маңызын түсіну. - Ережелерге негізделген интерактивті ойындар. - Ойын арқылы күреске қызығушылықты қалыптастыру. - Мадақтау арқылы өз-өзіне сенімділікті дамыту. - Жұппен жұмыс істеу барысында жағымды атмосфераны сақтау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 %

2.1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 40 - Жалпы төзімділік, ептілік, қимыл үйлесімділігі және икемділікті дамыту. - Реакция жылдамдығы мен тепе-теңдікті дамытуға арналған жаттығулар. - Акробатика элементтері бар ойын және эстафеталық жаттығулар. - Тұрақтылықты арттыру үшін аяқ, корпус және иық белдеуінің бұлшықеттерін нығайту. - Өрмелеу, лақтыру, секіру және қимыл-қозғалыс ойындары. Арнайы дене дайындығы 25 - Еліктеу қозғалыстары (ұстап алу, орын ауыстыру, ұстап тұру). - Қарсыласусыз жұпта жұмыс істеу. - Тепе-теңдік пен тұрақтылыққа арналған жаттығулар. - Күрес элементтері бар қимыл-қозғалыс ойындары. Техникалық, тактикалық дайындық 20 - Негізгі позициялар мен тұрыстар. - Тұрыста қозғалу, қарапайым ұстап алулар мен ұстап тұрулар. - Сақтандыру және өзін-өзі сақтандыру элементтері. - Дұрыс дене қалпын (осанка) және қолмен ұстау дағдыларын қалыптастыру. Теориялық және психологиялық дайындық 10 - Негізгі ережелер мен терминдерді білу. - Жаттығу алдындағы қыздырудың және тәртіптің маңызын түсіну. - Ережелерге негізделген интерактивті ойындар. - Ойын арқылы күреске қызығушылықты қалыптастыру. - Мадақтау арқылы өз-өзіне сенімділікті дамыту. - Жұппен жұмыс істеу барысында жағымды атмосфераны сақтау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 - Төрешінің белгілері мен ым-ишараларын үйрену Барлығы 100 %

3.1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 - Төзімділік пен күштік төзімділікке басымдық берілген айналмалы (круговой) жаттығулар. - Жылдамдық-күш қасиеттерін дамытуға арналған жүгіру және секіру жаттығулары. - Буындардың икемділігі мен қозғалғыштығын арттыруға арналған кешендер. - Арнайы дайындықтағы жүктемелерді қабылдауға бейімделу. Арнайы дене дайындығы 30 - Серіктеспен әртүрлі қарсылықпен орындалатын жаттығулар. - Шектеулі тапсырмалармен күрес элементтері: ұстап алу, шығарып тастау, ұстап тұру. - Манекендермен және салмақты заттармен жұмыс. - «Күреске тән» күшті дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 25 - Негізгі әрекеттер байланысын қалыптастыру. - Техникалық әрекеттерді үйлесімділікке арналған тапсырмалармен біріктіру. - Орындау дәлдігі мен тұрақтылығын дамыту. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Ағза құрылысының негіздері, спортшының тамақтануы мен күн тәртібі. - Жарыс ережелері, жазаланатын әрекеттер. - Жарыстардағы тәртіптің этикалық нормалары. - Өзін-өзі бақылау мен ерік-жігер қасиеттерін қалыптастыру. - Күйзелісті жағдайларда психологиялық тұрақтылықты дамыту. - Зейін мен табандылықты жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Төреші, хронометрист және жаттықтырушы рөлдерімен танысу. - Клубішілік іс-шараларды өткізуге көмек көрсету. - Ұпай санау мен төрешілердің ишараларын үйрену. Барлығы 100 %

4.2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 - Төзімділік пен күштік төзімділікке басымдық берілген айналмалы (круговой) жаттығулар. - Жылдамдық-күш қасиеттерін дамытуға арналған жүгіру және секіру жаттығулары. - Буындардың икемділігі мен қозғалғыштығын арттыруға арналған кешендер. - Арнайы дайындықтағы жүктемелерді қабылдауға бейімделу. Арнайы дене дайындығы 30 - Серіктеспен әртүрлі қарсылықпен орындалатын жаттығулар. - Шектеулі тапсырмалармен күрес элементтері: ұстап алу, шығарып тастау, ұстап тұру. - Манекендермен және салмақты заттармен жұмыс. - «Күреске тән» күшті дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 25 - Негізгі әрекеттер байланысын қалыптастыру. - Техникалық әрекеттерді үйлесімділікке арналған тапсырмалармен біріктіру. - Орындау дәлдігі мен тұрақтылығын дамыту. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Ағза құрылысының негіздері, спортшының тамақтануы мен күн тәртібі. - Жарыс ережелері, жазаланатын әрекеттер. - Жарыстардағы тәртіптің этикалық нормалары. - Өзін-өзі бақылау мен ерік-жігер қасиеттерін қалыптастыру. - Күйзелісті жағдайларда психологиялық тұрақтылықты дамыту. - Зейін мен табандылықты жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Төреші, хронометрист және жаттықтырушы рөлдерімен танысу. - Клубішілік іс-шараларды өткізуге көмек көрсету. - Ұпай санау мен төрешілердің ишараларын үйрену. Барлығы 100 %

5.3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 - Төзімділік пен күштік төзімділікке басымдық берілген айналмалы (круговой) жаттығулар. - Жылдамдық-күш қасиеттерін дамытуға арналған жүгіру және секіру жаттығулары. - Буындардың икемділігі мен қозғалғыштығын арттыруға арналған кешендер. - Арнайы дайындықтағы жүктемелерді қабылдауға бейімделу. Арнайы дене дайындығы 30 - Серіктеспен әртүрлі қарсылықпен орындалатын жаттығулар. - Шектеулі тапсырмалармен күрес элементтері: ұстап алу, шығарып тастау, ұстап тұру. - Манекендермен және салмақты заттармен жұмыс. - «Күреске тән» күшті дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 25 - Негізгі әрекеттер байланысын қалыптастыру. - Техникалық әрекеттерді үйлесімділікке арналған тапсырмалармен біріктіру. - Орындау дәлдігі мен тұрақтылығын дамыту. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Ағза құрылысының негіздері, спортшының тамақтануы мен күн тәртібі. - Жарыс ережелері, жазаланатын әрекеттер. - Жарыстардағы тәртіптің этикалық нормалары. - Өзін-өзі бақылау мен ерік-жігер қасиеттерін қалыптастыру. - Күйзелісті жағдайларда психологиялық тұрақтылықты дамыту. - Зейін мен табандылықты жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Төреші, хронометрист және жаттықтырушы рөлдерімен танысу. - Клубішілік іс-шараларды өткізуге көмек көрсету. - Ұпай санау мен төрешілердің ишараларын үйрену. Барлығы 100 %

6.3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 - Төзімділік пен күштік төзімділікке басымдық берілген айналмалы (круговой) жаттығулар. - Жылдамдық-күш қасиеттерін дамытуға арналған жүгіру және секіру жаттығулары. - Буындардың икемділігі мен қозғалғыштығын арттыруға арналған кешендер. - Арнайы дайындықтағы жүктемелерді қабылдауға бейімделу. Арнайы дене дайындығы 30 - Серіктеспен әртүрлі қарсылықпен орындалатын жаттығулар. - Шектеулі тапсырмалармен күрес элементтері: ұстап алу, шығарып тастау, ұстап тұру. - Манекендермен және салмақты заттармен жұмыс. - «Күреске тән» күшті дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 25 - Негізгі әрекеттер байланысын қалыптастыру. - Техникалық әрекеттерді үйлесімділікке арналған тапсырмалармен біріктіру. - Орындау дәлдігі мен тұрақтылығын дамыту. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Ағза құрылысының негіздері, спортшының тамақтануы мен күн тәртібі. - Жарыс ережелері, жазаланатын әрекеттер. - Жарыстардағы тәртіптің этикалық нормалары. - Өзін-өзі бақылау мен ерік-жігер қасиеттерін қалыптастыру. - Күйзелісті жағдайларда психологиялық тұрақтылықты дамыту. - Зейін мен табандылықты жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Төреші, хронометрист және жаттықтырушы рөлдерімен танысу. - Клубішілік іс-шараларды өткізуге көмек көрсету. - Ұпай санау мен төрешілердің ишараларын үйрену. Барлығы 100 %

7.1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20 - Қосымша жүктемелермен жаттығу: жалпы күштік төзімділік пен қуатты дамыту. - Плиометрикалық жаттығулар, маятникті жүгіру, көп рет секіру, өрге жүгіру. - Қимыл үйлесімділігі мен дәлдігіне қойылатын жоғары талаптар. - Қалпына келтіру жаттығуларын жаттығу процесіне енгізу. Арнайы дене дайындығы 35 - Позицияны ұстап тұруға арналған изометриялық жаттығулар. - Шектеулі жағдайларда күрес: тұрыс, партер. - Резеңке амортизаторлар, эспандерлер, манекендермен жұмыс. - Қуат пен төзімділікке басымдық берілген спаррингтер. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - Әдіс-тәсілдер қорын кеңейту. - Комбинациялық әрекеттер мен қарсы әдістер. - Қарсыласудың шарттарында техниканы жетілдіру. - Техникалық әрекеттерді видеоанализ арқылы бағалау және түзету. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Қалпына келу, тамақтану және күн тәртібі бойынша кеңейтілген білім. - Спорттық медицинаның негіздері және жарақаттардың алдын алу. - Антидопинг саясатының негізгі принциптері. - Өзін-өзі реттеу әдістері: тыныс алу, визуализация. - Жарысқа дайындық: алаңдаушылықты жою. - Команда психологымен жұмыс жүргізу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жасөспірімдер турнирлерінде төрешілікке қатысу. - Кіші спортшыларға жаттығу барысында көмек көрсету. - Тәлімгер рөліне дайындық. Барлығы 100 %

8.2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20 - Қосымша жүктемелермен жаттығу: жалпы күштік төзімділік пен қуатты дамыту. - Плиометрикалық жаттығулар, маятникті жүгіру, көп рет секіру, өрге жүгіру. - Қимыл үйлесімділігі мен дәлдігіне қойылатын жоғары талаптар. - Қалпына келтіру жаттығуларын жаттығу процесіне енгізу. Арнайы дене дайындығы 35 - Позицияны ұстап тұруға арналған изометриялық жаттығулар. - Шектеулі жағдайларда күрес: тұрыс, партер. - Резеңке амортизаторлар, эспандерлер, манекендермен жұмыс. - Қуат пен төзімділікке басымдық берілген спаррингтер. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - Әдіс-тәсілдер қорын кеңейту. - Комбинациялық әрекеттер мен қарсы әдістер. - Қарсыласудың шарттарында техниканы жетілдіру. - Техникалық әрекеттерді видеоанализ арқылы бағалау және түзету. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Қалпына келу, тамақтану және күн тәртібі бойынша кеңейтілген білім. - Спорттық медицинаның негіздері және жарақаттардың алдын алу. - Антидопинг саясатының негізгі принциптері. - Өзін-өзі реттеу әдістері: тыныс алу, визуализация. - Жарысқа дайындық: алаңдаушылықты жою. - Команда психологымен жұмыс жүргізу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жасөспірімдер турнирлерінде төрешілікке қатысу. - Кіші спортшыларға жаттығу барысында көмек көрсету. - Тәлімгер рөліне дайындық. Барлығы 100 %

9.2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20 - Қосымша жүктемелермен жаттығу: жалпы күштік төзімділік пен қуатты дамыту. - Плиометрикалық жаттығулар, маятникті жүгіру, көп рет секіру, өрге жүгіру. - Қимыл үйлесімділігі мен дәлдігіне қойылатын жоғары талаптар. - Қалпына келтіру жаттығуларын жаттығу процесіне енгізу. Арнайы дене дайындығы 35 - Позицияны ұстап тұруға арналған изометриялық жаттығулар. - Шектеулі жағдайларда күрес: тұрыс, партер. - Резеңке амортизаторлар, эспандерлер, манекендермен жұмыс. - Қуат пен төзімділікке басымдық берілген спаррингтер. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - Әдіс-тәсілдер қорын кеңейту. - Комбинациялық әрекеттер мен қарсы әдістер. - Қарсыласудың шарттарында техниканы жетілдіру. - Техникалық әрекеттерді видеоанализ арқылы бағалау және түзету. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Қалпына келу, тамақтану және күн тәртібі бойынша кеңейтілген білім. - Спорттық медицинаның негіздері және жарақаттардың алдын алу. - Антидопинг саясатының негізгі принциптері. - Өзін-өзі реттеу әдістері: тыныс алу, визуализация. - Жарысқа дайындық: алаңдаушылықты жою. - Команда психологымен жұмыс жүргізу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жасөспірімдер турнирлерінде төрешілікке қатысу. - Кіші спортшыларға жаттығу барысында көмек көрсету. - Тәлімгер рөліне дайындық. Барлығы 100 %

10. Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 15 - Күрес стиліне бейімделген жекелеген жаттығу кешендері. - Функционалдық жағдайды бақылау және тестілеу. - Жарыс кезеңінде жалпы дене дайындығы (ЖДД) деңгейін сақтау бағытына басымдық. - Қалпына келтіру әдістері: контрастты ванналар, созылу жаттығулары, тыныс алу техникасы. Арнайы дене дайындығы 40 - Күрес стилі мен салмақ дәрежесіне бейімделген жекелеген арнайы дене дайындығы (АДД). - Белгілі бір қарқында спарринг жүргізу. - Қысқа қалпына келумен жоғары қарқынды жұмысқа дайындық. - Қарсыласқа бейімделген арнайы қимыл үлгілерін (паттерндерін) пысықтау. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - Қарсыластарға бейімделген техникалық әрекеттерді жекелендіру. - «Фирмалық» сериялар мен әдіс-тәсілдерді қалыптастыру. - Салмақ дәрежесі мен турнир ерекшеліктеріне сай жекелеген тактикалық сызбаларды әзірлеу. - Жағдайға байланысты әрекет ету дағдыларын пысықтау. - Тактикалық бағытты өзгерте отырып, әрекеттер комбинациясын орындау. Теориялық және психологиялық дайындық 13 - Спорттық физиология мен биомеханика бойынша терең білім. - Алдыңғы қатарлы спортшылардың стратегиясы мен тактикасын талдау. - Жарысқа психологиялық дайындық. - Жарыс жағдайларын модельдеу. - Эмоциялық күйлерді басқару. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 - Кіріспе жаттығулар мен шеберлік сабақтарын өткізу. - Әр түрлі деңгейдегі жарыстарды төрешілік ету және ұйымдастыру. - Кіші топтарға кеңес беру және тәлімгерлік жасау. - Төрешілер алқасында тәжірибеден өту. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Бастапқы даярлық топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Әйелдер Бағалау* Әйелдер Бағалау* 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру сек 6,2 10 5,8 10 6,7 5 6,3 5 6,7 – ден көп 0 6,3 – тен көп 0 1.2. 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 11,5 10 10,8 10 12,0 5 11,3 5 12,0 – ден көп 0 11,3 – тен көп 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 120 10 140 10 110 5 130 5 110 – нан аз 0 130 – дан аз 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. 30 секунд ішінде кеудені көтеру (шалқасынан жатып) саны 10 10 15 10 8 5 12 5 8 – ден аз 0 12 – ден аз 0 2.2. Планка (уақытқа ұстап тұру) сек 20 10 30 10 15 5 25 5 15 – тен аз 0 25 – тен аз 0 Оқу-жаттығу топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Әйелдер Бағалау* Әйелдер Бағалау* 1. Спорт пәндеріне арналған жалпы физикалық даярлық нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру сек 5,5 10 5,2 10 6,0 5 5,7 5 6,0 – ден аса 0 5,7 – ден аса 0 1.2. 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 10,5 10 9,8 10 11 5 10,3 5 11– ден аса 0 10,3 – тен аса 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 150 10 155 10 145 5 150 5 145 – тен кем 0 150 – ден кем 0 2. Арнайы физикалық даярлық нормативтері 2.1. 30 секунд ішінде қолды бүгіп-жазу (отжимания) саны 10 10 15 10 8 5 12 5 8 – ден кем 0 12 – ден кем 0 2.2. Планка (уақытқа ұстап тұру) сек 30 10 45 10 25 5 40 5 25 – тен кем 0 40 – тан кем 0 2.3. 30 секунд ішінде отырып-тұру (приседания) саны 20 10 30 10 15 5 25 5 15 – тен кем 0 25 тен кем 0 Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Әйелдер Бағалау* Әйелдер Бағалау* 1. Спорт пәндеріне арналған жалпы физикалық даярлық нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру сек 5,0 10 4,7 10 5,5 5 5,2 5 5,5 – тен көп 0 5,2 – ден көп 0 1.2. 3×10 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 9,5 10 8,8 10 10,0 5 9,3 5 10,0 – ден көп 0 9,3 – тен көп 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 180 10 200 10 170 5 180 5 170 – тен аз 0 180 – нен аз 0 2. Арнайы физикалық даярлық нормативтері 2.1. 30 секунд ішінде қолды бүгіп-жазу (отжимания) саны 20 10 25 10 15 5 20 5 15 – тен аз 0 20 – дан аз 0 2.2. 2 кг медболды алға лақтыру сек 4,5 10 6,0 10 4,2 5 5,5 5 4,2 – ден аз 0 5,5 – тен аз 0 2.3. 30 секунд ішінде кеудені көтеру (шалқасынан жатып) саны 30 10 35 10 25 5 30 5 25 – тен аз 0 30 – дан аз 0 Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Әйелдер Бағалау* Әйелдер Бағалау* 1. Спорт пәндеріне арналған жалпы физикалық даярлық нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру сек 4,6 10 4,3 10 5,1 5 4,8 5 5,1 – ден көп 0 4,8 – ден көп 0 1.2. 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 8,5 10 8,0 10 9,0 5 8,5 5 9,0 – ден көп 0 8,5 – тен көп 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 210 10 230 10 195 5 215 5 195 – тен аз 0 215 – тен аз 0 2. Арнайы физикалық даярлық нормативтері 2.1. 30 секунд ішінде қолды бүгіп-жазу (отжимания) саны 25 10 30 10 20 5 25 5 20 – дан аз 0 25 – тен аз 0 2.2. 2 кг медболды алға лақтыру м 6,0 10 6,5 10 5,5 5 6,0 5 5,5 – тен аз 0 6,0 – ден аз 0 2.3. Планка (уақытқа ұстап тұру) сек 90 10 120 10 80 5 110 5 80 – нен аз 0 110 – нан аз 0 Ескертпе: барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады 8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету Рет № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Футбол добы дана 2 2 Баскетбол добы дана 2 3 Бейнекамера дана 1 4 Хронометр (секундсанағыш) дана 1 5 Күрес кілемі жиынтық 13 6 Штанга жиынтық 3 7 Таразы дана 1 8 Өрмелеу арқаны дана 1 9 Тұлып дана 48 10 Секіртпе дана 3 11 Ысқырық дана 2 12 Электрондық табло дана 1 13 Қоссырықтар дана 1 14 Гимнатискалық белтемір дана 4 15 Швед қабырғасы дана 4 16 Гимнастикалық орындық дана 4 17 Гір тасы дана 6 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Наименование Өлшем бірлігі Саны 1 Күреске арналған етік (қызыл, көк түстерде) жұп (2 дана) 7 2 Әйелдерге арналған күрес трикосы (қызыл, көк түстерде) жиынтық 10 3 Тізеқаптар жұп (2 дана) 3 4 Резеңке жгут дана 4 5 Белбеу дана 10 6 Трико (трусылар) ақ түсті дана 10 7 Шынтақ қойғыштар (шынтақ буындарының бекіткіштері) жиынтық 6

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 3 қосымша Бадминтон бойынша ұлттық спорттық дайындық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру мақсатында әзірленген. Бұл стандарттың негізгі мақсаты – бадминтон бойынша спорттық даярлықпен айналысатын барлық мекемелер мен ұйымдарға ортақ талаптар мен өлшемшарттарды бекіту. Мұндай стандартты әзірлеудің басты мақсаттары мен міндеттері:

1. Даярлықты біріздендіру Спортшыларды ел аумағында, өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан, бірыңғай тәсілмен даярлауды қамтамасыз етеді.

2. Үздіксіздікті қамтамасыз ету Стандарт даярлық кезеңдерін – бастапқы дайындықтан бастап жоғары спорттық шеберлікке дейін – нақты құрылымға келтіреді. Бұл спортшыны дамытудың тиімді және қисынды жүйесін қалыптастыруға мүмкіндік береді.

3. Даярлық сапасын бақылау Әрбір даярлық кезеңінде нәтижелерге қойылатын нақты нормативтер мен талаптар белгіленеді. Бұл жаттықтырушылар мен ұйымдардың жұмысын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорттық резервті қалыптастыруға жәрдемдесу Стандарттар дарынды спортшыларды анықтап, оларды дамытуға ықпал етіп, ұлттық құрамалар үшін сапалы резервті қалыптастыруға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен үйлестіру Стандартты әзірлеу кезінде халықаралық талаптар мен үрдістер ескерілген, бұл қазақстандық спортшылардың әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 12 8 416 АДТ – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ– 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ – 2 6 26 1352 СЖТ – 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 36 1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Ересектер 4 27 1404 U-22 5 24 1248 U-19 6 22 1144 U-17 8 20 1040 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 жылына 1 рет ОЖТ – 1 14 күнге дейін 14 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 1 рет ОЖТ – 2 14 күнге дейін 14 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 1 рет Өңірлік құрамалар ОЖТ – 3 18 күнге дейін 18 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 1 рет Өңірлік құрамалар ОЖТ 3 оқу жылынан астам 21 күнге дейін 18 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 1 рет ҚР жастар құрамасы СЖТ – 1 24 күнге дейін 18 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 1 рет ҚР жастар құрамасы СЖТ – 2 24 күнге дейін 18 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 2 рет ҚР құрамасы СЖТ 2 оқу жылынан астам 24 күнге дейін 18 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 2 рет ҚР құрамасы ЖСШТ 24 күнге дейін 18 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 2 рет ҚР құрамасы Үйірмелер/секциялар 24 күнге дейін 18 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 2 рет ҚР құрамасы ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Ересектер 24 күнге дейін 18 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 2 рет ҚР құрамасы U22 24 күнге дейін 18 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 2 рет ҚР құрамасы U19 24 күнге дейін 18 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 2 рет ҚР құрамасы U17 24 күнге дейін 18 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 2 рет ҚР құрамасы Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары: Ересектер 24 күнге дейін 18 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 2 рет ҚР құрамасы U22 24 күнге дейін 18 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 2 рет ҚР құрамасы U19 24 күнге дейін 18 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 2 рет ҚР құрамасы U17 24 күнге дейін 18 күнге дейін 18 күнге дейін жылына 2 рет ҚР құрамасы Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 5 5 0 0 ОЖТ – 1 0 4 3 2 2 2 ОЖТ – 2 0 3 4 2 2 2 ОЖТ – 3 2 3 4 3 2 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 2 5 6 3 2 5 СЖТ – 1 2 6 6 3 2 6 СЖТ – 2 3 6 6 3 3 6 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 5 6 3 4 5 ЖС­ШТ 6 5 6 3 6 4 Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Да­яр­лық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 оқу жы­лы­нан астам СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Іш­кі жұ­мыс тәр­ті­бі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ер­лер (же­ке жа­ры­стар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­мен қам­та­ма­сыз ету U 15 U 17 U 19 U 22 Взрос­лые Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 9 64 9 64 9 64 9 64 9 64 Ре­сми Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 9 64 9 64 9 64 9 64 9 64 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 Әй­ел­дер (же­ке жа­ры­стар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­мен қам­та­ма­сыз ету U 15 U 17 U 19 U 22 Взрос­лые Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 9 64 9 64 9 64 9 64 9 64 Ре­сми Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 9 64 9 64 9 64 9 64 9 64 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальмен қамтамасыз ету нормалары Ерлер Жарыс түрлері Медальмен қамтамасыз ету U 11 U 13 Жиынтық саны Медаль саны Жиынтық саны Медаль саны Облыстық жарыстар 8 32 8 32 Республикалық жарыстар 8 32 8 32 Ресми облыстық жарыстар 9 64 9 64 Ресми Республикалық жарыстар 9 64 9 64 Халықаралық жарыстар 8 32 8 32 Әйелдер Жарыс түрлері Медальмен қамтамасыз ету U 11 U 13 Жиынтық саны Медаль саны Жиынтық саны Медаль саны Облыстық жарыстар 8 32 8 32 Республикалық жарыстар 8 32 8 32 Ресми облыстық жарыстар 9 64 9 64 Ресми Республикалық жарыстар 9 64 9 64 Халықаралық жарыстар 8 32 8 32 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Бір кортқа шаққанда Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатта спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатта ұлттық спорт төреші Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 2* 1* 1 Облыстық турнирлер 2* 2* 1 Республикалық турнирлер 3* 2* 1 Ресми облыстық жарыстар 3* 2* 1 Ресми республикалық жарыстар 4* 2* 1 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу

1. 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 28-37 Акробатика элементтері. Старт, аяқтың орналасуы, үйлестіру, икемділік. Секірмелі жаттығулар Техникалық 32-42 Ракетканы ұстау, ашық және жабық жақтармен соғу нүктелерін үйрену, доп беру техникасы Тактикалық 8-11 Спорттық тактика бойынша білім алу. Артқы және алдыңғы алаң бөлігінде ойнау Теориялық 8-11 Ойын ережелері. Шынығу туралы негізгі білім: ауада, суда, күнде шынығу. Дене шынықтыру және спорт жаттығулары кезінде шынығу Психологиялық 8-11 Оқыту үдерісін ойын түрінде жүргізу Нұсқаушылық және төрешілік практика 3-5 Ойын ережелерін үйрену Барлығы 100 %

2. 2-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 28-37 Жылдам реакцияны дамытуға арналған жаттығулар, күштік төзімділікті арттыру. Қысқа қашықтыққа жеделдету, үйлестіру, икемділік Техникалық 32-42 Корттың артқы және алдыңғы бөлігінде қозғалу, ракетканың ашық және жабық жағымен еркін соққылар Тактикалық 8-11 Ойындарды корттың сол және оң бөлігінде өткізу Теориялық 8-11 Спортшыда жарыстар ережелері, жаттығу процесінің негіздері туралы білім қалыптастыру. Корттың артқы жағынан ұшатын воланның траекториясы Психологиялық 8-11 Ойын жағдайларын модельдеу Нұсқаушылық және төрешілік практика 4-6 Ойын ережелерін үйрену. Жаттығуларда төрешілік жасау Барлығы 100 %

3. 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 18-24 Үйлестіру, жүгіру жаттығуларымен үйлескен секірулер, икемділік, орта қашықтықтар Техникалық 32-42 Корттың алдыңғы бөлігіндегі соққыларды оң және сол квадраттарға артқы сызықтағы соққылармен ауыстыру Тактикалық 10-14 Техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. 3-4 соққыдан тұратын ойын комбинациялары Теориялық 10-14 Корттың артқы бөлігінен ұшатын воланның траекториясы Психологиялық 10-14 Тапсырма бойынша ойындар Нұсқаушылық және төрешілік практика 10-14 Ойын ережелерін үйрену. Жаттығуларда төрешілік жасау. Барлығы 100 %

4. 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 28-37 Үйлестіру, икемділік, жылдамдық-қуат дайындығы Техникалық 32-42 Ракетка ашық және жабық жағымен соққылар, шабуылдау соққылары Тактикалық 8-11 Жекелей ойын тактикасы Теориялық 8-11 Бадминтоншының физикалық дайындығы Психологиялық 8-11 Ойындар ½ алаңда, подачины шектеумен Нұсқаушылық және төрешілік практика 4-6 Оқу сабақтарын өткізу мен ұйымдастырудағы тәжірибелік дағдыларды игеру. Секция ішінде төрешілік жасау Барлығы 100 %

5. 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 18-24 Үйлестіру, икемділік, жылдамдық-қуат дайындығы Техникалық 32-42 Шабуыл соққылары мен қорғаныс соққыларын үйлестіретін ойын комбинациялары, тор маңындағы соққылар Тактикалық 10-14 Жұптық ойын тактикасы Теориялық 10-14 Спортшының гигиенасы, жекелей ойын теориясы Психологиялық 10-14 Ресми спорттық жарыстарға қатысу қамтамасыз етілуі және жарыстық қызмет дағдыларын қалыптастыру. Жарыстарға дайындық және қатысу Нұсқаушылық және төрешілік практика 10-14 Қала және аудан жарыстарында төрешілік жасау Барлығы 100 %

6. 3-ші жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 14-20 Жылдамдық-күштік, күштік дайындық, икемділікті дамыту Техникалық 30-42 Тор жанындағы ойын техникасы Тактикалық 11-15 Жұптық ойын тактикасы Теориялық 11-15 Күшті қарсыластарға қарсы ойын теориясы Психологиялық 11-15 Аралас жұптардағы серіктестер арасындағы қарым-қатынас Нұсқаушылық және төрешілік практика 12-16 Сабақтың әртүрлі бөлімдері үшін жаттығу тапсырмаларының конспектісін құрастыру: дайындық, негізгі және қорытынды бөлімдері; бастапқы дайындық топтарында оқу-жаттығу сабақтарын өткізу Барлығы 100 %

7. 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 12-16 Жылдамдық-қуаттық, икемділік, күштік және жылдамдыққа арналған дайындық Техникалық 25-30 Желі жанындағы ойында техника, ауысулар Тактикалық 11-15 Жекелей ойынның алаңның артқы жағында тактикасы Теориялық 11-15 Оқушыларды спорттық жарыстарға дайындауда тамақтанудың рөлі. Рационалды, теңгерімді тамақтану. Ұзақ раундтардағы ойын теориясы Психологиялық 11-15 Арнайы жүктемелерге психологиялық төзімділікті тәрбиелеу; аралас жұптардағы әріптестер арасындағы қарым-қатынас Нұсқаушылық және төрешілік практика 17-23 Қалалық, аудандық, аймақтық жарыстарда төрешілік ету Барлығы 100 %

8. 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 12-16 Жылдамдық және күш дайындығы Техникалық 25-30 Қорғаныста жұмыс істеу техникасы Тактикалық 11-15 Алдау және кесілген соққылар тактикасы Теориялық 11-15 Спорттағы допинг туралы түсінік және ең маңыздысы — оның спортшыларға, қоғамға және жоғары жетістіктер спортқа тигізетін салдары Алаңда қозғалу биомеханикасы Психологиялық 11-15 Ойын алдындағы стресстік жағдайлар Нұсқаушылық және төрешілік практика 17-23 Аймақтық және ұлттық турнирлерді төрешілеу Барлығы 100 %

9. 2-ші жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 12-16 Жылдамдық пен күш дайындығы, арнайы техникалық жаттығулар Техникалық 25-30 Бірнеше қарсыласпен шабуылда жұмыс істеу техникасы Тактикалық 11-15 Тактикалық ойлау мен оған тікелей байланысты қабілеттерді қалыптастыру – байқағыштық, тапқырлық, шығармашылық бастама Теориялық 11-15 Алаңда қозғалу биомеханикасы Психологиялық 11-15 Жігерлік қасиеттерді, өз күшіне деген сенімділікті тәрбиелеу; ойын кезіндегі стресстік жағдайлар Нұсқаушылық және төрешілік практика 17-23 Аймақтық және ұлттық турнирлерді төрешілеу Барлығы 100 %

10. Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезен) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 10-14 Жылдамдық, күш дайындығы, арнайы секіру жаттығулары Техникалық 20-25 Кесілген соққылар, төмен соққылар және алдау соққылары Тактикалық 13-17 Жарыстағы нақты жағдай мен қарсыластың әрекеттеріне байланысты бір тактикалық әрекеттен екіншісіне ауысу; кідіріс арқылы соққыларды қолдану тактикасы Теориялық 13-17 Алаңда жұптық және аралас жұптарда қозғалу Психологиялық 13-17 Корттағы стресс және онымен күресу жолдары Нұсқаушылық және төрешілік практика 17-23 Ұлттық және республикалық турнирлерде төреші болу Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № п/п Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі ұлдар қыздар ұлдар қыздар 1. Жалпы дене дайындығы нормативтері 1.1. 30 м қашықтыққа жүгіру с аспау аспау 6,9 7,1 6,2 6,4 1.2. Жерде жатып қолды бүгіп-жазу рет саны кем емес кем емес 7 4 10 5 1.3. Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) см кем емес кем емес +1 +3 +2 +3 1.4. Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см кем емес кем емес 110 105 130 120 2. Арнайы дене дайындығы нормативтері 2.1. Воланды лақтыру м кем емес кем емес 3 5 4 2.2. 10 м қашықтыққа жүгіру (жоғары старттан) с аспау аспау 3,1 3,4 - - 2.3. 6×5 м маятникті жүгіру с аспау аспау - - 15,6 15,8 2.4. Секіртпемен секіру (30 секундта) рет саны кем емес кем емес 40 35 - - 2.5. Секіртпемен секіру (45 секундта) рет саны кем емес кем емес - - 75 65 Ескерту: Ең жоғарғы мүмкін баллдың 70%-нан аз жинаған спортшы келесі дайындық кезеңіне ауыстырылмайды және 3 рет сәтсіз әрекеттен кейін оқу орнынан шығарылады Оқу жаттығу топтары үшін № п/п Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив жастар қыздар 1. Жалпы дене дайындығы бойынша нормативтері 1.1. 30 м қашықтыққа жүгіру с аспау 6,0 6,2 1.2. Жерде жатып қолды бүгіп-жазу рет саны кем емес 13 7 1.3. Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) см кем емес +4 +5 1.4. Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см кем емес 140 130 2. Арнайы дене дайындығы бойынша нормативтері 2.1. 6×5 м маятникті жүгіру с аспау 15,6 15,8 2.2. Арқаға жатқан күйден денені көтеру (1 минут ішінде) рет саны кем емес 32 28 2.3. Секіртпемен секіру ( 45 с) рет саны кем емес 75 65 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1. Спорттық дайындық кезеңіндегі оқу мерзімі (үш жылға дейін) Спорттық разрядтар –«Үшінші жасөспірім спорттық разряды»,«Екінші жасөспірім спорттық разряды», «Бірінші жасөспірім спорттық разряды» 3.2. Спорттық дайындық кезеңіндегі оқу мерзімі (үш жылдан асқан) Спорттық разрядтар –«Үшінші спорттық разряд», «Екінші спорттық разряд»,«Бірінші спорттық разряд» Ескерту: Ең жоғарғы мүмкін баллдың 70%-нан аз ұпай жинаған спортшы келесі дайындық кезеңіне ауыстырылмайды және 3 рет сәтсіз әрекеттен кейін оқу орнынан шығарылады. Спорттық жетілдіру топтары үшін № п/п Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив ұлдар қыздар 1. Жалпы дене дайындығы нормативтері 1.1. 30 м қашықтыққа жүгіру с аспау 4,7 5,0 1.2. 2000 м қашықтыққа жүгіру мин, с аспау 8.10 10.0 1.3. Жерде жатып қолды бүгіп-жазу рет саны кем емес 36 15 1.4. Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) см кем емес +11 +15 1.5. Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см кем емес 215 180 2. Арнайы дене дайындығы нормативтері 2.1. 6×5 м маятникті жүгіру с аспау 13,1 13,2 2.2. Секіртпемен секіру ( 45 с) рет саны кем емес 115 105 2.3. Арқаға жатқан күйден денені көтеру (1 минут ішінде) рет саны кем емес 35 31 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1. Спорт шеберлігіне үміткер спорттық разряды Ескерту: Ең жоғарғы мүмкін баллдың 70%-ынан аз ұпай жинаған спортшы келесі дайындық кезеңіне ауыстырылмайды және 3 рет сәтсіз әрекеттен кейін оқу орнынан шығарылады. Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № п/п Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив ұлдар қыздар 1. Жалпы дене дайындығы нормативтері 1.1. 30 м қашықтыққа жүгіру с аспау 4,7 5,0 1.2. 2000 м қашықтыққа жүгіру мин, с аспау 8.10 10.00 1.3. Жерде жатып қолды бүгіп-жазу рет саны кем емес 36 15 1.4. Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) см кем емес +11 +15 1.5. Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см кем емес 215 180 2. Арнайы дене дайындығы нормативтері 2.1. 6×5 м маятникті жүгіру с аспау 13,0 13,1 2.2. Арқаға жатқан күйден денені көтеру (1 минут ішінде) рет саны кем емес 37 34 2.3. Секіртпемен секіру ( 1 мин) рет саны кем емес 125 115 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1. Спорт шеберлігіне үміткер спорттық разряды Ескерту: Ең жоғары мүмкін ұпайдың 70%-ынан аз жинаған спортшы келесі дайындық кезеңіне ауыстырылмайды және 3 рет сәтсіз әрекеттен кейін оқу орнынан шығарылады.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт сайманымен қамсыздандыру Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (ай) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (ай) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (ай) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (ай) 1. Бад­мин­тон во­ла­ны (құ­стың қа­уыр­сы­нын­да) да­на бір оқу­шы­ға - - 32 1 40 1 48 1 2. Ра­кет­ка­ға орау да­на бір оқу­шы­ға - - 24 12 36 12 48 12 3. Бад­мин­тон ра­кет­ка­сы да­на бір оқу­шы­ға - - 2 12 3 12 4 12 4. Ра­ке­тка­ны тар­ту үшін ар­найы жіп ком­плект бір оқу­шы­ға - - 24 12 36 12 48 12 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету Же­ке пай­да­ла­ну­ға бе­рі­ле­тін спорт­тық ки­ім-ке­шек­пен қам­та­ма­сыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі Есеп­тік бір­лік Спорт­тық дай­ын­дық ке­зең­де­рі Ал­ғаш­қы да­яр­лау ке­зе­ңі Оқу-жат­тығу ке­зе­ңі (спорт­тық ма­ман­да­ну ке­зе­ңі) Спорт­тық же­тіл­ді­ру ке­зе­ңі Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік ке­зе­ңі са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (ай) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (ай) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (ай) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (ай) 1. Қы­сқы жат­тығ­у­ға спорт­тық ко­стюм да­на бір оқу­шы­ға - - 1 1 1 1 1 1 2. Жаз­ғы жат­тығ­у­ға спорт­тық ко­стюм да­на бір оқу­шы­ға - - 1 1 1 1 1 1 3. Спорт­за­л­ға ар­нал­ған аяқ-ки­ім жұп бір оқу­шы­ға - - 1 1 1 1 2 1 4. Спорт­тық шал­бар да­на бір оқу­шы­ға - - 1 1 1 1 2 1 5. Аяқ буын­да­ры­на ар­нал­ған бе­кіт­кіш­тер ком­плект бір оқу­шы­ға - - - - 1 1 2 1 6. Ті­зе буын­да­ры­на ар­нал­ған бе­кіт­кіш­тер ком­плект бір оқу­шы­ға - - - - 1 1 2 1 7. Шын­тақ буын­да­ры­на ар­нал­ған бе­кіт­кіш­тер ком­плект бір оқу­шы­ға - - - - 1 1 2 1 8. Фут­бол­ка да­на бір оқу­шы­ға - - 1 1 1 1 2 1 9. Шор­ты да­на бір оқу­шы­ға - - 1 1 1 1 2 1 10. Ра­кет­ка­ға ар­нал­ған қап (сө­мке-қап) да­на бір оқу­шы­ға - - 1 12 1 12 1 12

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 4 қосымша Байдарка мен каноэде есуден спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – байдарка мен каноэде есу спорты бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

6. Құқықтық және ұйымдастырушылық негіздерін қалыптастыру Стандарт байдарка мен каноэде есу спорты бойынша спорттық жаттығуларды жүзеге асыратын мекемелер мен ұйымдарды лицензиялау, аккредиттеу, қаржыландыру және бақылау үшін нормативтік база ретінде қызмет етеді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 5 8 416 АД Т– 2 5 10 520 ОЖТ – 1 4 12 624 ОЖТ – 2 4 14 728 ОЖТ – 3 3 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 3 20 1040 СЖТ – 1 2 24 1248 СЖТ– 2 2 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 2 28 1456 ЖСШТ 2 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) 16 жасқа дейін Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады 18 жасқа дейін 23 жасқа дейін Ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры АДТ – 1 0 0 0 0 Ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 14 12 күн­ге дей­ін Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 7 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес ОЖТ – 2 18 14 12 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 14 12 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18 14 12 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 21 18 12 күн­ге дей­ін СЖТ– 2 21 18 12 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 18 12 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 21 12 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 21 12 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) 16 жас­қа дей­ін 18 14 12 күн­ге дей­ін 18 жас­қа дей­ін 18 14 12 күн­ге дей­ін 23 жас­қа дей­ін 21 21 12 күн­ге дей­ін 24 жастан және ере­сек­тер 21 21 12 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 0 2 ОЖТ – 1 0 1 2 3 0 3 ОЖТ – 2 0 1 2-3 4 0 3 ОЖТ – 3 1 1 2-3 4 1-2 3-4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1-2 2 2-3 4 2-3 3-4 СЖТ – 1 2-3 2 2-3 4 3-5 3-4 СЖТ– 2 2-3 2 2-3 4 3-5 3-4 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 3-4 2 2-3 3 4-5 3-4 ЖС­ШТ 6 дей­ін 2 2 2 5-8 2-3 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры 9 - 13 жас ұл­дар мен қы­здар 2-3 2 2-3 4 17 – 18 жас юни­ор­лар Жат­тығу ке­зең­де­рі үшін оқу жүк­те­ме­сін орын­дау спорт­шы­ның бел­гі­лі бір спорт ұй­ы­мы­на (жат­тығу то­бы­на/ке­зе­ңіне) ти­е­сі­лі­гіне қа­рай, сон­дай-ақ спорт­шы­лар­дың же­ке дай­ын­дық жос­пар­ла­ры­на сәй­кес жү­зе­ге асы­ры­ла­ды. Же­ке спорт­тық дай­ын­дық жос­пар­ла­ры­на сәй­кес. «ОДО-ның оқу-жат­тығу жұ­мысын ұй­ым­да­сты­ру: спорт­шы­лар­ды жыл бойы, бі­рақ бо­ла­шақ спорт­шы­лар­ды да­яр­лау бағ­дар­ла­ма­ла­ры­на сәй­кес бір спорт­шы­ға жы­лы­на 250 күн­нен ас­пай­ды». 4-та­ра­у­ға сәй­кес өзге­ріс ен­гі­зіл­ді - ҚР Мә­де­ни­ет және спорт ми­ни­стрі­нің 19.09.2018 № 263­бұй­ры­ғы. 14 -16 жас жа­сө­спі­рім­дер 19-23 жас жастар Ұлт­тық жа­ры­стар: Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы әдет­те әр түр­лі жас са­нат­та­ры ара­сын­да жы­лы­на 1-5 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның чем­пи­о­нат­та­рын өт­кі­зе­ді. Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар: Ха­лы­қа­ра­лық күн­тіз­бе ая­сын­да – әлем чем­пи­о­нат­та­ры, әлем ку­бо­гы­ның ке­зең­де­рі, жа­сө­спі­рім­дер мен жа­сө­спі­рім­дер чем­пи­о­нат­та­ры, Азия чем­пи­о­нат­та­ры және т.б. – жа­ры­стар са­ны жы­лы­на 7-9 ірі ха­лы­қа­ра­лық жа­рыс­қа же­туі мүм­кін. Жал­пы кө­ле­мі: Жал­пы ал­ған­да, ЖСШ топ­та­ры­ның спорт­шы­ла­ры үшін жы­лы­на 2 ма­ңы­зды жа­ры­стан ас­пай­тын әр­түр­лі дең­гей­де­гі ұлт­тық және ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ды (рес­пуб­ли­ка­лық, об­лы­стық, қа­ла­лық, Әлем ку­бо­гы, Әлем Чем­пи­о­на­ты, Азия Чем­пи­о­на­ты) ес­ке­ре оты­рып, жы­лы­на 15-ке дей­ін жа­рыс өт­кі­зу ұсы­ны­ла­ды. Жа­рыс мау­сы­мы әдет­те на­уры­здан қа­зан­ға дей­ін со­зы­ла­ды. Қар­қын­ды­лы­ғы: Жа­рыс ал­дын­да­ғы ке­зең­де старт­тар са­ны ар­туы мүм­кін, ал мау­сы­ма­ра­лық ке­зең­де қал­пы­на кел­ті­ру­ді және ке­ле­сі жа­рыс­қа дай­ын­дық­ты қам­та­ма­сыз ету үшін аза­юы мүм­кін. Ма­ңы­зды ес­кер­ту: Жа­рыс жос­па­рын жат­тық­ты­ру­шы­лар құ­ра­мы же­ке мақ­сат­тар­ды, спорт­шы­ның ағым­да­ғы фор­ма­сын және ха­лы­қа­ра­лық жа­рыс күн­тіз­бе­сін ес­ке­ре оты­рып әзір­лей­ді. Кей­бір жағ­дай­лар­да ірі ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­да­лу үшін спорт­шы­лар жат­тығ­у­лар­ға кө­ңіл бө­лу үшін жа­ры­стар са­ны­на шек­теу қой­ы­луы мүм­кін. Ере­сек­тер: 24 жастан жо­ға­ры ер­лер мен әй­ел­дер Же­ке спорт­тық дай­ын­дық жос­пар­ла­ры­на сәй­кес. Жыл бойы ес­кек есу бой­ын­ша оқу-жат­тығу жиын­да­рын өт­кі­зу кө­бі­не­се бай­сал­ды спорт­шы­лар мен ко­ман­да­лар үшін жақ­сы тә­жі­ри­бе бо­лып та­бы­ла­ды, әсі­ре­се жо­ға­ры нәти­же­лер­ге қол жет­кі­зу мақ­са­тын­да. Де­ген­мен, елі­м­із­де жат­тығу ар­на­сы­ның бо­луы неме­се бол­мауы мұн­дай жүй­е­нің ти­ім­ді­лі­гіне әсер етуі мүм­кін ма­ңы­зды фак­тор бо­лып та­бы­ла­ды. Ееске­ру қа­жет негіз­гі сәт­тер: Жыл бойы ОЖЖ ар­тық­шы­лық­та­ры: Тұ­рақ­ты жүк­те­ме және про­гресс: тұ­рақ­ты жұ­мыс дағ­ды­лар­ды ны­ғай­ту­ға, фор­ма дең­гей­ін арт­ты­ру­ға мүм­кін­дік бе­ре­ді. Оқу про­це­сі­нің ин­те­гра­ци­я­сы: дай­ын­дық­ты ба­қы­ла­у­ға бо­ла­ды, нәти­же­ні тө­мен­де­те­тін үл­кен үзі­лі­стер­ді бол­дыр­мау. Жос­пар­лы­лық: нақ­ты күн­тіз­бе­ні ке­зең­ді­лік­пен орын­дау мүм­кін­ді­гі. Кем­ші­лік­те­рі мен тәу­е­кел­де­рі: Ай­мақ­тар­да ес­кек есу ар­на­сы­ның бол­мауы:** - Ес­кек есу спор­тын­да жат­тығу ар­на­сы­ның бо­луы-үл­кен құн­ды­лық. Бұл кез-кел­ген уа­қыт­та жат­тығ­у­ға, фор­ма­ны сақ­та­у­ға, жат­тығу жиын­да­ры­нан тыс тех­ни­ка­мен жұ­мыс іс­те­у­ге мүм­кін­дік бе­ре­ді. — Же­ке ар­на­сыз неме­се жат­тығу ба­за­сы­нын бол­мауы тех­ни­ка­лық дең­гей мен спорт­тық ше­бер­лік­тің на­шар­лау қа­у­піне әке­ле­ді. Дене бел­сен­ді­лі­гі:** - Үй­де неме­се үй­дің жа­нын­да жат­тығу мүм­кін­ді­гі бол­ма­са, спорт­шы­ға дене шы­нық­ты­ру дең­гей­ін ұстап тұ­ру қиы­ны­рақ. Пси­хо­ло­ги­я­лық ас­пект: - Ұзақ мер­зім­ді оқу-жат­тығу жиын­да­ры қал­пы­на кел­ті­ру мен де­ма­лу­ды ес­ке­ре оты­рып, дұ­рыс ұй­ым­да­сты­рыл­ма­са, шар­ша­уды ту­ды­руы мүм­кін. Тұр­ғы­лық­ты ай­мақ­тар­да есу ар­на­сы бол­ма­са не іс­теу ке­рек: Жат­тығ­у­дың ба­ла­ма түр­ле­рін қол­да­ны­ңыз: - Тре­на­жер­лер, күш және кар­дио жүк­те­ме­лер, құр­лық­та­ғы жұ­мыс, мо­дель­дер­мен және бей­не­ма­те­ри­ал­дар­мен тех­ни­ка­лық жат­тығ­у­лар. Қар­қын­ды ОЖЖ мен мау­сы­ма­ра­лық ке­зең­дер­ді жос­пар­лау: - Мау­сы­ма­ра­лық ке­зең­де тре­на­жер­лер­ді, бейне са­бақ­тар­ды, мо­дель­де­улер­ді қол­да­на оты­рып, дене шы­нық­ты­ру мен тех­ни­ка­ға ба­са на­зар ауда­ры­ңыз. Су­ға шы­ғу мүм­кін­ді­гін қам­та­ма­сыз ету: - Мау­сым­да су ар­на­ла­ры­на тұ­рақ­ты шы­ғу, сон­дай-ақ бел­гі­лі бір ке­зең­дер­де ар­на­ла­ры бар жат­тығу ба­за­ла­рын пай­да­ла­ну. Қо­ры­тын­ды: Үй­де ка­нал­сыз жыл бойы ОЖЖ өт­кі­зу мүм­кін, бі­рақ жақ­сы ұй­ым­да­сты­ру­ды және жат­тығ­у­дың ба­ла­ма әді­сте­рін қа­жет ете­ді. Бұл әсі­ре­се жо­ға­ры дең­гей­де­гі спорт­шы­лар­ға қа­ты­сты. Су­да жат­тығ­у­ды кем де­ген­де бел­гі­лі бір ке­зең­дер­де ұй­ым­да­сты­ру мүм­кін­ді­гі— бұл мұн­дай жүй­е­нің ти­ім­ді­лі­гін ед­әу­ір арт­ты­ра­ды. Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ес­керт­пе: Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ау­ма­ғын­да кли­мат­тық ерекше­лік­тер­ге бай­ла­ны­сты (ұзақ қыс) ар­найы ес­кек есу ар­на­ла­рын­да ОЖЖ өт­кі­зу қа­жет­ті­лік­те­рі бар. Негіз­гі ОЖЖ** — дай­ын­дық, спорт­тық және қал­пы­на кел­ті­ру ке­зең­де­рін қам­ти­тын жы­лы­на 3-4. Мау­сы­ма­ра­лық ОЖЖ** — қол жет­кі­зі­л­ген нәти­же­лер­ді бе­кі­ту және жа­ра­қат­та­ну­дың ал­дын алу үшін мау­сы­ма­ра­лық ке­зең­де. Жа­рыс ал­дын­да­ғы ОЖЖ* * — ма­ңы­зды жа­ры­стар­дың ал­дын­да, нәти­же­лі дай­ын­дық үшін. Ма­ги­страль­дық ОЖЖ* * - ұза­ғы­рақ, қар­қын­ды жүк­те­ме, әдет­те 3-4 ап­та. СЖТ және ЖСШ топ­та­ры үшін ОЖЖ стан­дарт­та­ры бой­ын­ша бай­дар­ка мен ка­но­эде есу­ге ар­нал­ған жал­пы ұсы­ны­стар: Оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның ұз­ақ­тығы: - Жо­ға­ры дең­гей­де­гі спорт­шы­лар үшін негіз­гі ОЖЖ кө­бі­не­се 2-ден 4 ап­та­ға дей­ін со­зы­ла­ды. - Мау­сы­ма­ра­лық ОЖЖ қы­сқа бо­луы мүм­кін-1-2 ап­та. Оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның фор­ма­ты: - Су­да жат­тығу са­бақ­та­рын да, тре­на­жер­лар­да жұ­мыс іс­те­уді де, дене шы­нық­ты­ру­ды, так­ти­ка­лық және тех­ни­ка­лық са­бақ­тар­ды да қам­ти­ды. - Ке­дер­гі­лер­ден өту дағ­ды­ла­ры­на, есу тех­ни­ка­сы мен так­ти­ка­сы­на ерекше на­зар ауда­ры­ла­ды. Қар­қын­ды­лы­ғы мен жи­і­лі­гі: - Ма­ңы­зды жа­ры­стар­ға дай­ын­дық ке­зе­ңін­де жиын­дар неғұр­лым қар­қын­ды және жиі бо­луы мүм­кін, үзі­лі­стер аз бо­ла­ды. - Қал­пы­на кел­ті­ру жа­ры­ста­ры жүк­те­ме­ні азай­ту және қал­пы­на кел­ті­ру үшін жа­ры­стан кей­ін өт­кі­зі­ле­ді. Жиын­дар­дың нақ­ты са­ны және олар­дың ұз­ақ­тығы жат­тық­ты­ру­шы­лар шта­бы мен спорт ұй­ы­мы бе­кіт­кен дай­ын­дық жос­па­ры негі­зін­де әр­бір спорт­шы мен спорт тү­рі үшін же­ке ай­қын­да­ла­ды

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 14 жас­қа дей­ін 16 жас­қа дей­ін 18 жас­қа дей­ін 23 жас­қа дей­ін 24 жастан (ере­сек­тер) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 28 84 28 84 28 84 28 84 36 108 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 28 84 28 84 28 84 28 84 36 108 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 28 84 28 84 28 84 28 84 36 108 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 28 84 28 84 28 84 28 84 36 108 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 28 84 28 84 28 84 28 84 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 14 жас­қа дей­ін 16 жас­қа дей­ін 18 жас­қа дей­ін 23 жас­қа дей­ін 24 жастан (ере­сек­тер) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 28 84 28 84 28 84 28 84 36 108 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 28 84 28 84 28 84 28 84 36 108 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 28 84 28 84 28 84 28 84 36 108 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 28 84 28 84 28 84 28 84 36 108 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 28 84 28 84 28 84 28 84 Аралас әйелдер/ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 14 жас­қа дей­ін 16 жас­қа дей­ін 18 жас­қа дей­ін 23 жас­қа дей­ін 24 жастан (ере­сек­тер) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 4 микс 12 4 микс 12 4 микс 12 12 микс 36 12 микс 36 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4 микс 12 4 микс 12 4 микс 12 12 микс 36 12 микс 36 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 4 микс 12 4 микс 12 4 микс 12 12 микс 36 12 микс 36 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4 микс 12 4 микс 12 4 микс 12 12 микс 36 12 микс 36 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 4 микс 12 4 микс 12 12 микс 36 12 микс 36 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 28 2 0 0 - Облыстық турнирлер 23 7 0 0 - Республикалық турнирлер 18 10 2 0 - Ресми облыстық жарыстар 13 10 5 2 - Ресми республикалық жарыстар 6 7 10 7 -

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық 30 Жалпы дене дайындығын қалыптастыру. Спорттық техника негіздеріне оқыту, үйлестіру және қозғалыс қабілеттерін дамыту, қауіпсіздік ережелері мен жалпы ережелермен танысу. Техникалық 30 Есу техникасының негіздерімен танысу Тактикалық 15 "Байдарка" және "каноэ" қайықтарының жиынтығын, терминологияның ерекшелігін, түсінігін білу "есу техникасы". Теориялық 15 Жарыс ережелерін, негізгі терминдерді және спорт туралы негізгі білімді үйрену Психологиялық 10 Тәртіпті дамыту, жаттығулардағы мінез-құлық дағдыларының дұрыс мотивациясы Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 - Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Физикалық 30 Төзімділікті, күш пен үйлестіру қабілетін арттыру Техникалық 30 Білім мен тәжірибені тереңдету, дене қасиеттерін одан әрі дамыту, спорттық мамандандыруды қалыптастыру. Тактикалық 15 Негізгі тактикалық дайындық: қашықтықты өту тактикасы ұғымы, бәсекелестік жағдайды қабылдау. Теориялық 15 Қауіпсіздік техникасы және оқу процесінің негіздері туралы білімді кеңейту Бастамас бұрын толқуды жеңу қабілетін қалыптастыру Психологиялық 10 Бастау алдында толқуды жеңу қабілетін қалыптастыру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 - Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Физикалық 30 Арнайы төзімділікті, күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту Техникалық 30 Қашықтықты өту кезінде: спортшының қайықтағы жағдайы, қимылдарды үйлестіру, сақтау ескеріледі тепе-теңдік, алынған тәжірибені көрсету техниканың негізгі элементтері. Тактикалық 15 Негізгі тактикалық дайындық: тактикалық шеберлік туралы жалпы білім , бәсекелестік жағдайды қабылдау және талдау, шеберлік және тәсілдер қашықтықтан өту кезінде өз күштерін ұтымды бөлу. Теориялық 15 Ескек есу техникасының физиологиясы мен негіздері бойынша білімді тереңдету Психологиялық 10 Жаттығу жүктемелеріне төзімділікті дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Физикалық 30 Жылдамдық-күш және аэробты төзімділікті дамытуға арналған мамандандырылған жұмыс Техникалық 30 Қашықтықты өту кезінде: спортшының қайықтағы жағдайы, қимылдарды үйлестіру, сақтау ескеріледі Тепе-теңдік, алынған дағдыларды көрсету есу техникасының негізгі элементтері, ритақты тұрақты сақтау, қозғалыстарды үйлестіру және үнемдеу, қозғалыстардың орындалуын тұрақтандыру және олардың бір-бірімен байланысы Тактикалық 15 Қашықтықты өту кезінде: спортшының қайықтағы жағдайы, қимылдарды үйлестіру, сақтау ескеріледі Тепе-теңдік, алынған дағдыларды көрсету есу техникасының негізгі элементтері, ритақты тұрақты сақтау, қозғалыстарды үйлестіру және үнемдеу, қозғалыстардың орындалуын тұрақтандыру және олардың бір-бірімен байланысы. Теориялық 15 бәсекелестік жағдайды қабылдау және талдау, ұтымдылықтың дағдылары мен әдістері қашықтықтан өту кезінде өз күштерін бөлу, төрешілік ережелерін, жарыстар туралы ережені білу Психологиялық 10 Қашықтықты талдау Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Ұзақ жаттығу циклдарындағы мотивацияны басқару Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Физикалық 30 Спортшының жеке ерекшеліктеріне баса назар аудара отырып, терең дене шынықтыру Техникалық 30 Қашықтықты өту кезінде: спортшының қайықтағы жағдайы, қимылдарды үйлестіру, сақтау ескеріледі тепе-теңдік алынған дағдыларды көрсету негізгі есу техникасы, ритақты тұрақты сақтау, үйлестіру және қозғалыс үнемділігі, қозғалыстардың орындалуын тұрақтандыру және олардың бір-бірімен байланысы. Тактикалық 15 бәсекелестік жағдайды қабылдау және талдау, ұтымдылықтың дағдылары мен әдістері қашықтықтан өту кезінде өз күштерін бөлу, төрешілік ережелерін, жарыстар туралы ережені білу Теориялық 10 Оқу микро және мезоциклдерін жоспарлау негіздері Психологиялық 10 Күрделі бәсекелестік жағдайларға дайындық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Төрешілерге алғашқы көмек, басталу және аяқталу сигналымен оқыту Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Физикалық 30 Жалпы және арнайы дене дайындығының шекті деңгейін қалыптастыру Техникалық 30 Қашықтықты аяқтау кезінде мыналар ескеріледі: спортшының қайықтағы орны, қозғалыстарды үйлестіру, тепе-теңдікті сақтау, ескек есудің негізгі элементтерінде алған дағдыларын көрсету, ырғақты тұрақты сақтау, қозғалыстарды үйлестіру және үнемдеу, қозғалыстардың орындалуын тұрақтандыру және олардың бір-бірімен байланысы. Тактикалық 15 бәсекелестік жағдайды қабылдау және талдау, қашықтықты өту кезінде өз күштерін ұтымды бөлу қабілеті мен әдістері, төрелік ету ережелерін, жарыстар туралы ережені білу Теориялық 10 Спорттық физиология мен ескек есу биомеханикасын терең меңгеру Психологиялық 10 Негізгі жарыстарда стрессті басқаруға дайындалу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жастар арасындағы жарыстарға төрелік етуге көмектесу Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Физикалық 30 Арнайы және аэробты төзімділікті дамыту, күш пен жылдамдық қасиеттерін арттыру Техникалық 30 Қашықтықты өтуді жақсарту, қозғалыстардың тұрақты орындалуын және олардың бір-бірімен байланысын ескеру. Тактикалық 15 Бәсекелестік жағдайда жылдам әрі дұрыс шешім қабылдау, талдау, қашықтықты еңсеру кезінде өз күштерін ұтымды бөлу қабілеті мен әдістері, тактикалық шешімдерді тез қабылдау, өз тактикасын құра білу. Теориялық 10 Жаттығулар мен жарыс бейнероликтерін талдау, техникалық қателерді зерттеу Психологиялық 10 Бәсекелестік жағдайларға психологиялық бейімделу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Аймақтық жарыстарға төрелік етуге көмектесу, төрелік ету ережелерін, жарыс ережелерін білу Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Физикалық 30 Күш пен жылдамдық жаттығуларының жоғары деңгейін сақтау және дамыту Техникалық 30 Қашықтықты өтуді жақсарту қозғалыстардың тұрақты орындалуын және олардың бір-бірімен байланысын ескеру. Тактикалық 15 Бәсекелестік жағдайда жылдам әрі дұрыс шешім қабылдау, талдау, қашықтықты еңсеру кезінде өз күштерін ұтымды бөлу қабілеті мен әдістері, тактикалық шешімдерді тез қабылдау, өз тактикасын құра білу. Теориялық 10 Оқу процесінің кезеңділігін зерттеу Психологиялық 10 Стресстік жағдайларда өзін-өзі реттеу дағдылары Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Республикалық жарыстарда көмек көрсету Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Физикалық 30 Арнайы төзімділікке арналған жаттығулар Техникалық 30 Қашықтықты өтуді жақсарту қозғалыстардың тұрақты орындалуын және олардың бір-бірімен байланысын ескеру. Тактикалық 15 Бәсекелестік жағдайда жылдам әрі дұрыс шешім қабылдау, талдау, қашықтықты еңсеру кезінде өз күштерін ұтымды бөлу қабілеті мен әдістері, тактикалық шешімдерді тез қабылдау, өз тактикасын құра білу. Теориялық 10 Өзін-өзі бақылау элементтері бар жеке оқыту жоспарын құру Психологиялық 10 Максималды жүктемелер мен стресс жағдайында психологиялық тұрақтылық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Республикалық жарыстарда көмек көрсету Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Физикалық 25 Арнайы төзімділік пен жарылғыш қуаттың ең жоғары деңгейін сақтау және дамыту. Жеке физиологиялық мәліметтерге негізделген жаттығуларды түзету Техникалық 35 Қашықтықты өтуді жақсарту қозғалыстардың тұрақты орындалуын және олардың бір-бірімен байланысын ескеру. Тактикалық 20 Бәсекелестік (халықаралық) жағдайда қабылдау, талдау және шешім қабылдау, қашықтықты еңсеру кезінде күштерді ұтымды бөлу, тез тактикалық шешімдер қабылдау, өз тактикасын құру қабілеті мен әдістерін меңгеру. Теориялық 10 Биомеханикалық сипаттамаларды, тактикалық қателерді, жоспарлауды терең талдау Психологиялық 5 Ірі халықаралық жарыстардың қысымындағы психологиялық оңтайландыру, жүлделер үшін күреске психикалық дайындық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Спорт төрешісі болып жұмыс істеу Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­ла­ры 1 30 метр жү­гі­ру се­кунд 5,5-тен ар­тық емес тап­сы­рыл­ды 6-дан ар­тық емес тап­сы­рыл­ды 5,5-тен ар­тық емес тап­сы­рыл­ды 6-дан ар­тық емес тап­сы­рыл­ды 2 3х10 м ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру (чел­ноч­ный бег) се­кунд 9,2-ден ар­тық емес тап­сы­рыл­ды 9,6-дан ар­тық емес тап­сы­рыл­ды 9,2-ден ар­тық емес тап­сы­рыл­ды 9,6-дан ар­тық емес тап­сы­рыл­ды 3 Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 160-ден кем емес тап­сы­рыл­ды 150-ден тап­сы­рыл­ды 160-ден кем емес тап­сы­рыл­ды 150-ден кем емес тап­сы­рыл­ды 4 Оты­рып тұ­ру 15 се­кунд ішін­де мәр­те­лер са­ны 12-ден кем емес тап­сы­рыл­ды 10-нан ар­тық емес тап­сы­рыл­ды 12-ден кем емес тап­сы­рыл­ды 10 ар­тық емес тап­сы­рыл­ды 5 1 км жү­гі­ру Ми­нут/се­кунд 6 мин 30 сек ар­тық емес тап­сы­рыл­ды 6 мин 50 сек ар­тық емес тап­сы­рыл­ды 6 мин 30 сек ар­тық емес тап­сы­рыл­ды 6 мин 50 сек ар­тық емес тап­сы­рыл­ды 6 50 м жү­зу Уа­қыт­сыз - тап­сы­рыл­ды - тап­сы­рыл­ды - тап­сы­рыл­ды - тап­сы­рыл­ды 7 Ас­па­дан тар­ту Са­ны 2-ден кем бол­мау тап­сы­рыл­ды 8-ден кем бол­мау тап­сы­рыл­ды 2-ден кем бол­мау тап­сы­рыл­ды 8-ден кем бол­мау тап­сы­рыл­ды 8 Еден­де жа­тып қол­ды бү­гу және со­зу мәр­те­лер са­ны 10-нан кем емес тап­сы­рыл­ды 6-дан кем емес тап­сы­рыл­ды 10-нан кем емес тап­сы­рыл­ды 6-дан кем емес тап­сы­рыл­ды 9 Аяқ­ты тү­зе­тіп тұр­ған күй­ден ал­ға қа­рай ең­кейу (са­у­сақ­тар­мен еден­ге тигі­зу ар­қы­лы) Бір рет тап­сы­рыл­ды Бір рет тап­сы­рыл­ды Бір рет тап­сы­рыл­ды Бір рет тап­сы­рыл­ды 2. Ар­найы дене да­яр­лық нор­ма­тив­те­рі - - - - - - - - - - - Оқу-жаттығу топтарына № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив ұлдар Бағалау қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлық нормативтері 1 60 метр жүгіру секунд 10,8 артық емес тапсырылды 11,2 артық емес тапсырылды 2 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) секунд 8,8 артық емес тапсырылды 9,2 артық емес тапсырылды 3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру Сантиметр 180 кем емес тапсырылды 170 кем емес тапсырылды 4 Отырып тұру 15 секунд ішінде Мәртелер саны 14 кем емес тапсырылды 12 кем емес тапсырылды 5 1,5 км Минут/секунд 7 мин 55 сек артық емес тапсырылды 8 мин 35 сек артық емес тапсырылды 6 100 метр жүзу Уақытсыз - тапсырылды - тапсырылды 7 Аспадан тарту Мәртелер саны 4 кем емес тапсырылды 12 кем емес тапсырылды 8 Еденде жатып қолды бүгу және созу Мәртелер саны 2 кем емес тапсырылды 2 кем емес тапсырылды 1. Арнайы дене даярлық нормативтері - - - - - - - Спортты жетілдіру топтарына № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив ұлдар Бағалау қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлық нормативтері 1 100 метр жүгіру Секунд 13,5 кем емес тапсырылды 15 артық емес тапсырылды 2 Аспадан тарту 30 сек мәртелер саны 8 кем емес тапсырылды 18 кем емес тапсырылды 3 3 километр жүгіру Минут/секунд 12 мин 45 сек тапсырылды 14 мин 15 сек тапсырылды 4 Еденде жатып қолды бүгу және созу 30 сек мәртелер саны 12 кем емес тапсырылды 10 кем емес тапсырылды 5 Штангалық стендтік пресс мәртелер саны (салмағы 95% өз салмағынан кем емес) Бір мәрте тапсырылды (салмағы 85% өз салмағынан кем емес) Бір мәрте тапсырылды 6 Штангалық стендтік пресс 7 мин мәртелер саны 50 кг 190 кем емес тапсырылды 40 кг 165 кем емес тапсырылды 2. Арнайы дене даярлық нормативтері - - - - - - - Жоғары спорт шебелері тобы № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив ұлдар қыздар ұлдар қыздар 1. Жалпы дене дайындығының нормалары 1 100 м жүгіру Сек 13,0-тен кем емес тапсырылды 14,5-тен артық емес тапсырылды 2 Аспадан тарту 30 сек мәрте 10 кем емес тапсырылды 20-дан кем емес тапсырылды 3 3 км жүгіру Минут/секунд 12 мин 15 сек тапсырылды 13 мин 45 сек тапсырылды 4 Еденде жатып қолды бүгу және созу 30 сек мәрте 14-тен кем емес тапсырылды 12-ден кем емес тапсырылды 5 Штангалық стендтік пресс мәрте (өзінің салмағынан кем емес) Бір мәрте тапсырылды (салмағы өзінің салмағынан 90% кем болмауы тиіс) Бір мәрте тапсырылды 6 Штангалық стендтік пресс мәрте 50 кг 200 кем емес тапсырылды 40 кг 180 кем емес тапсырылды 2. Арнайы дене даярлық нормативтері – СШ, ХДСШ нормативті орындау Разрядтардың нормасы (минут, секунд) Қайық түрі Қашықтық метрде Спорттық атақтар мен разрядтар СШ СШҮ 1 2 3 1 жө. 2 жө. 3 жө. Байдарка - Ерлер мен ұлдар К-1 200 0,36 0,41 0,44 0,47 0,50 0,54 0,58 1.02 К-1 500 1.43 1.49 1.55 2.03 2.11 2.16 2.20 2.24 К-1 1000 3.39 3.50 4.04 4.20 4.36 4.50 5.10 5.30 К-1 2000 8.10 8.28 8.56 9.26 9.50 10.30 11.00 11.30 К-1 5000 21.00 21.45 22.45 24.00 25.15 26.45 28.15 29.15 К-1 10 000 44.00 45.30 47.30 50.00 53.00 - - - К-2 200 0,34 0,37 0,40 0,43 0,46 0,50 0,54 0,58 К-2 500 1,34 1,39 1,45 1,52 2.00 2.07 2.14 2.20 К-2 1000 3.20 3.30 3.44 4.00 4.16 4.30 4.50 5.10 К-2 5000 19.10 19.55 20.55 22.00 23.15 24.30 26.00 27.00 К-4 200 0,34 0,36 0,38 0,40 0,43 - - - К-4 500 1.25 1.30 1.36 1.43 1.51 - - - К-4 1000 3.01 3.12 3.24 3.38 3.54 - - - Каноэ – Ерлер мен юниор ұлдар С-1 200 0,42 0,44 0,47 0,50 0,53 0,58 1.01 1.05 С-1 500 1.53 1.59 2.05 2.12 2.20 2.35 2.40 2.45 С-1 1000 4.03 4.12 4.26 4.42 4.50 5.10 5.30 5.50 С-1 2000 8.56 9.14 9.40 10.10 10.30 11.00 11.30 12.00 С-1 5000 22.50 23.30 24.30 25.45 27.10 28.30 30.00 31.00 С-1 10 000 47.40 49.20 51.30 54.00 57.00 - - - С-2 200 38,00 41.0 44.0 47.0 51.0 54.0 59.0 1.03 С-2 500 1.45 1.50 1.56 2.04 2.12 2.22 2.30 2.40 С-2 1000 3.42 3.50 4.02 4.22 4.38 4.52 5.12 5.32 С-2 5000 20.30 20.15 22.15 23.30 24.45 26.00 27.00 28.30 С-4 200 - 0,40 0,42 0,43 0,46 - - - С-4 500 1.35 1.40 1.46 1.53 2.01 - - - С-4 1000 3.25 3.32 3.44 3.58 4.14 - - - Байдарка – Әйелдер мен юниор қыздар К-1 200 0,43 0,46 0,49 0,52 0,55 0,59 1.03 1.07 К-1 500 1.56 2.01 2.07 2.15 2.23 2.35 2.44 2.50 К-1 1000 4.05 4.14 4.28 4.44 5.00 5.12 5.32 5.54 К-1 2000 9.00 9.16 9.42 10.10 10.30 11.00 11.30 12.00 К-1 5000 22.45 23.30 24.30 25.45 27.00 28.30 30.00 31.00 К-1 10 000 47.40 49.20 51.30 54.00 57.00 - - - К-2 200 0,40 0,44 0,46 0,49 0,52 0,56 1.00 1.07 К-2 500 1.46 1.51 1.57 2.05 2.13 2.24 2.33 2.44 К-2 1000 3.44 3.54 4.06 4.24 4.40 4.52 5.12 5.32 К-2 5000 20.45 21.30 22.30 23.45 25.00 26.30 27.00 28.30 К-4 200 - 0,41 0,43 0,45 0,47 - - - К-4 500 1.36 1.41 1.47 1.54 2.02 - - - К-4 1000 3.24 3.33 3.45 4.00 4.16 - - - Каноэ – Әйелдер мен юниор қыздар С-1 200 53,0 56,0 59,0 1,02 1,04 1,06 1,08 1,10 С-2 500 2.13 2.20 2.30 2.35 2.40 2.50 2.55 3.00

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт сайманымен қамсыздандыру Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп, жиын­тық және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Са­ны 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 1 Ес­кек (бай­дар­ка­ға ар­нал­ған ес­кек) да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 1 - - 2 Ес­кек (ка­ноэ­ге ар­нал­ған ес­кек) да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 1 - - 3 Шаң­ғы та­яқ­ша­ла­ры жұп (2да­на) адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 4 Шаң­ғы жұп (2да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 5 Шаң­ғы бай­ла­у­ла­ры Жиын­тық адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 6 Па­ра­фин­дер, по­ро­ш­ок­тар, май­лар (Шаң­ғы­ға) қап­тау топ 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 7 Ка­ноэ жа­стығы да­на адам 1 2 1 2 1 1 2 1 - - 8 Сырт­қы қоз­ғалт­қыш қай­ық қоз­ғалт­қы­шы да­на адам - - - - - - - - 1 6 9 Пор­та­тив­ті ра­ция да­на адам - - - - - - - - 2 3 10 Ве­ло­си­пед да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 11 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) да­на адам - - - - - - - - 1 2 12 Дүр­бі да­на адам - - - - - - - - 1 2 13 Ме­га­фон да­на адам - - - - - - - - 1 1 14 На­ви­га­тор – спут­ник­тік на­ви­га­ция жүй­е­сі (GPS) да­на адам - - - - - - - - 1 2 15 Жү­рек со­ғу жи­і­лі­гін ба­қы­лау құ­ры­л­ғы­сы да­на адам - - - - 1 2 1 2 - - 16 Ша­тыр-тент да­на адам - - - - - - - - 1 2 17 Қай­ық (ка­ноэ-бір адам­дық, ка­ноэ-екі адам­дық, ка­ноэ-төрт адам­дық, бай­дар­ка- бір адам­дық , бай­дар­ка- екі адам­дық , бай­дар­ка- төрт адам­дық ) да­на эки­паж 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 18 Қай­ық нө­мі­рін ұста­у­шы да­на эки­паж 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 19 Қай­ық ру­лі да­на эки­паж 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 20 Руль­дік трос да­на эки­паж 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 21 бай­дар­ка­ға ар­нал­ған сляйд да­на эки­паж 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 22 Ес­кек­ші­нің аяқ ті­ре­гі (тәпіш­ке кі­ре­ді) да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 23 Қай­ық тыс­қа­бы да­на эки­паж 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 24 Ес­кек тыс­қа­бы да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 25 Фут­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 26 Бас­кет­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 27 Бей­не­ка­ме­ра да­на адам - - - - - - - - 1 3 28 құт­қа­ру ке­уде­ше­сі да­на адам 8 1 8 1 8 1 8 1 8 1 29 Ка­та­ма­ран да­на ко­ман­да - - - - - - - - 1 3 30 Үл­кен ес­кек тыс­қа­бы да­на ко­ман­да 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 31 Іл­мек­тер TRX (Total Body Resistance) да­на ко­ман­да - - 2 1 2 1 2 1 - - 32 План­шет да­на ко­ман­да - - - - - - - - 2 1 33 Но­ут­бук да­на ко­ман­да - - - - - - - - 2 1 34 Көп функ­ци­я­лы құ­ры­л­ғы (прин­тер, ска­нер, кө­шір­гіш) да­на ко­ман­да - - - - - - - - 1 1 35 Жы­л­жы­ма­лы жат­тығу жо­лы (500 қалт­қы­лар, ар­қан­дар, ка­бель­дер, ка­ра­бин­дер, ка­бель ка­туш­ка­ла­ры) жұп ко­ман­да - - - - - - - - 1 3 36 Ша­тыр (үл­кен тө­ре­ші­лер ша­ты­ры) да­на ко­ман­да 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 37 тент (же­ке ша­тыр) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 38 Рем­на­бор (эпок­сид­ті же­лім, шай­ыр) жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 39 Кар­бон кв.м ко­ман­да 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 40 Қор­ғау­шы лен­та сызық­тық метр ко­ман­да 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 41 Гим­на­сти­ка­лық тө­се­ніш да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 42 Жүк­ке ар­нал­ған бау да­на ко­ман­да 8 1 8 1 8 1 8 1 8 1 43 Есу сал­ма­ғы жұп ко­ман­да 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 44 Спорт са­ға­ты (се­кун­до­мер, спут­ник­тік на­ви­га­ция жүй­е­сі (GPS), пуль­со­метр) да­на адам - - - - 1 2 1 2 - - 45 Бас­қар­ма Stand up paddle (ес­кек­пен тұ­ру ) да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 46 Ес­кек Stand up paddle да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 47 Жат­тық­ты­ру­шы қай­ы­ғы да­на адам - - - - - - - - 1 6 48 Құт­қа­ру ке­уде­ше­ле­рі неме­се құт­қа­ру құ­рал­да­ры да­на адам 1 1 1 1 - - - - 5 6 49 Қай­ық­тар мен мо­тор­лы қай­ық­тар­ды та­сы­мал­да­у­ға ар­нал­ған тір­ке­ме (дөң­ге­лек­те­гі құ­ры­лым). да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 5 50 Ган­тель­дер, гир­лер (8-ден 32 ке­лі­ге дей­ін) жұп адам 2 5 4 5 5 6 5 6 - - 51 Ес­кек есу тре­на­же­ры (есу­ді ими­та­ци­я­ла­у­ға ар­нал­ған эр­го­метр) да­на адам 1 4 1 4 1 4 1 4 2 4 52 Жа­стық­ты бе­кі­ту­ге ар­нал­ған плат­фор­ма да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 53 Штан­га, қо­сым­ша жүк­пен то­лық­ты­ры­л­ған да­на Оқу то­бы 2 5 2 5 2 5 2 5 - - Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп, жиын­тық және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Са­ны 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 1 Жең­сіз май­ка да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 - - 2 Май­ка (қы­сқа жең­ді, фу­фай­ка, фут­бол­ка) да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 2 1 3 Ве­ло­тру­си да­на адам 1 2 2 1 2 1 4 1 - - 4 Жы­лы ре­зең­ке етік жұп адам - - - - - - - - 1 2 5 Құт­қа­ру ке­уде­ше­сі да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 6 Жа­рыс­қа ар­нал­ған ком­би­не­зон да­на адам - - 1 2 1 1 1 1 - - 7 Ес­кек­ші­нің жат­тығ­у­ға ар­нал­ған ком­би­не­зо­ны да­на адам 1 2 1 2 1 1 2 1 - - 8 Ес­кек­ші ал­жап­қы­шы да­на адам 1 2 1 2 1 1 2 1 - - 9 Рей­туз (ло­си­ны) да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 10 Ес­кек­ші­нің қол­ға­бы да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 11 Неопрен шәр­ке жұп адам - - 1 2 1 2 1 1 - - 12 Неопрен ті­зе­қап жұп адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 13 Күн­нен қор­ғай­тын кө­зіл­ді­рік да­на адам - - 1 2 1 1 1 1 1 1 14 Спорт­тық рюк­зак да­на адам - - 1 2 1 2 1 1 1 2

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 5 қосымша Бокс бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Бокс бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – бокс бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы сағаттардың жалпы саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 14 адамнан бастап 8 сағат 416 сағат АДТ – 2 12 адамнан бастап 10 сағат 520 сағат ОЖТ – 1 10 адамнан бастап 12 сағат 624 сағат ОЖТ – 2 10 адамнан бастап 14 сағат 728 сағат ОЖТ – 3 8 адамнан бастап 18 сағат 936 сағат ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 8 адамнан бастап 20 сағат 1040 сағат СЖТ – 1 6 адамнан бастап 24 сағат 1248 сағат СЖТ – 2 5 адамнан бастап 26 сағат 1352 сағат СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 5 адамнан бастап 28 сағат 1456 сағат ЖСШТ 4 адамнан бастап 32 сағат 36 сағат (топ құрамында Қазақстан Республикасы құрама командасының мүшесі болған жағдайда) 1664 сағат 1872 сағат Клубтар/секциялар Ішкі жұмыс регламенті және қағидаларға сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, СДО, ОДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Жасөспірімдер/ 13-14 жас қоса алғанда Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау, спортшының сол немесе бамқп спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиісіліне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындық жоспарына сәйкес жүзеге асырылады. Юниорлар/15-16 жас қоса алғанда Жастар /17-18 жас қоса алғанда Ересектер/19-40 жас Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті және қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт жа­ры­ста­ры­на дай­ын­да­лу бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да­ғы дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ди­ка­сы Чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 7 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Ұй­ым­ның әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ОЖТ – 2 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін ОЖТ – 3-оқу жы­лы­нан астам 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін СЖТ – 1 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін СЖТ – 2 - оқу жы­лы­нан астам 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін СЖТ – 2 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар Ұй­ым­ның жар­ғы­сы­на сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, СДО, ОДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Жа­сө­спі­рім­дер/ 13-14 жас қо­са ал­ған­да 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін Юни­ор­лар/ 15-16 жас қо­са ал­ған­да 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін Жастар/17-18 жас қо­са ал­ған­да 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін Ере­сек­тер/ 19-40 жас 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: оқу-жа­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға ба­ру және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт жа­ры­сы оқу-жат­тығу жиын­да­ры ха­лы­қа­ра­лық рес­пуб­ли­ка­лық ай­мақ­тақы Қа­ла­лық және аудан­дық ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 3 3 2 2 1 2 ОЖТ – 2 3 3 3 2 3 3 ОЖТ – 3 5 5 3 2 3 5 ОЖТ – 3- оқу жы­лы­нан астам 5 5 2 2 5 5 СЖТ – 1 5 5 3 2 5 5 СЖТ – 2 7 7 3 2 7 7 СЖТ – 2- оқу жы­лы­нан астам 7 7 3 1 7 7 ЖС­ШТ 7 7 3 1 7 7 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, СДО, ОДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес РО­ДО СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШСБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­ның кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да, дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­те­ден (шек­тен) ас­па­уы ти­іс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­ры­стың түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар жа­сы (10-12 жас) Жа­сө­спі­рім­дер жа­сы (13-14 жас) Юни­ор­лар жа­сы (15-16 жас) Жастар жа­сы (17-18 жас) Ере­сек­тер жа­сы (19-40 жас) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер - - 1 60 1 56 1 52 1 52 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер - - 1 60 1 56 1 52 1 52 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - 1 60 1 56 1 52 1 52 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар - - 1 60 1 56 1 52 1 52 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 1 60 1 56 1 52 1 52 Әйелдер Жа­ры­стың түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар жа­сы (10-12 жас) Жа­сө­спі­рім­дер жа­сы (13-14 жас) Юни­ор­лар жа­сы (15-16 жас) Жастар жа­сы (17-18 жас) Ере­сек­тер жа­сы (19-40 жас) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер - - 1 60 1 56 1 48 1 48 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер - - 1 60 1 56 1 48 1 48 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - 1 60 1 56 1 48 1 48 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар - - 1 60 1 56 1 48 1 48 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 1 60 1 56 1 48 1 48 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарысты өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар ЖАРЫСТЫҢ ТҮРЛЕРІ ТӨРЕШІЛЕР САНЫ Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 12 4 2 2 - Облыстық турнирлер 12 4 2 2 2 Республикалық турнирлер 2 2 6 6 8 Ресми облыстық жарыстар 2 2 6 6 8 Ресми республикалық жарыстар - 3 6 6 25

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Жалпы дене дайындығы 40% Физикалық қасиеттерді (жылдамдық, күш, төзімділік, икемділік) дамыту; қимылды ойындар, жүгіру, секіру, эстафеталар, гимнастикалық жаттығулар Арнайы дене дайындығы 15% Бокс элементтері бар жаттығулар (техникаға басымдықсыз - көлеңкемен жекпе-жек, резеңкемен, арқанмен жұмыс), үйлестіру жаттығулары, корпус пен аяқ бұлшықеттерін нығайту Техникалық дайындық 25% Бокс тұрысына, қозғалысқа, негізгі соққыларға (джеб, тура, жанама) үйрету; қарапайым қорғаныс элементтері (бой тасалау, еңкею, артқа қадам); айна алдында және қолғаппен жұмыс Тактикалық дайындық 5% Шабуыл мен қорғаныс негіздерімен танысу, жұпта жұмыс істеу, қарапайым тапсырмалар («соқ – қорған»), қашықтықты сезінуді қалыптастыру Психологиялық дайындық 2% Кіріспе дәрістер мен әңгімелер: «Спорт деген не», «Ұжымдағы мінез-құлық», «Жеңіс пен жеңілістің психологиясы»; зейін мен реакцияны дамытуға арналған жаттығулар, ұжымды біріктіруге бағытталған командалық ойындар Теориялық дайындық 5% Бокс ережелерімен, спорт түрінің тарихымен таныстыру; күн тәртібі, тамақтану, спортшы гигиенасы туралы бастапқы білімдер Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 8% Бастапқы медициналық тексеру, физикалық дамудың көрсеткіштерін өлшеу, жеке гигиена ережелерімен таныстыру, кіріспе тестілер жүргізу (икемділік, төзімділік) Нұсқаушылық және төрешілік практика - - Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 20% Физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, икемділік, жылдамдық) дамыту; жүгіру, гимнастика, секіртпе жаттығулар, үйлестіру мен реакцияға арналған ойындар Арнайы дене дайындығы 15% Көлеңкемен жекпе-жек, арқанмен жұмыс, үйлестіру, реакция, соққы күші мен тұрыста тұрақтылықты дамыту жаттығулары; медболмен, эспандермен, бокс қапшықтарымен жұмыс Техникалық дайындық 30% Негізгі соққыларды жетілдіру, қорғаныс және қарсы шабуыл; әртүрлі бағыттағы қозғалыстар; жұпта, қолғапта және қапшықта жұмыс; спарринг жағдайындағы техника Тактикалық дайындық 10% Жекпе-жек жүргізу тактикасының негіздері, бірінші және екінші нөмірмен жұмыс істеуге үйрету; тапсырма бойынша жұпта жұмыс, оқу жекпе-жектері, тактикалық ойлауды қалыптастыру Психологиялық дайындық 5% Әңгімелер мен мини-дәрістер: «Жекпе-жектегі сенімділік», «Жарыс психологиясы»; шоғырлану, жігерлілік, күйзеліс жағдайындағы реакциялар бойынша жаттығулар Теориялық дайындық 5% Жарыс ережелерін, терминологияны, тактикалық сызбаларды зерделеу; жекпе-жек бейнежазбаларын қарау, жаттығу күнделігін жүргізу, өз-өзін бақылау негіздері Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 10% Мерзімді медициналық тексеру, физикалық көрсеткіштерді бақылау, қалпына келтіру әдістерімен танысу (массаж, ұйқы, су процедуралары), аралық тестілеу Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Спорт ережелері мен этикасын талқылау Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 15% Жалпы төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру қабілеттерін дамыту; әртүрлі қашықтыққа жүгіру, секіртпе жаттығулар, ауырлықпен жаттығулар, гимнастика Арнайы дене дайындығы 20% Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күш пен арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар; бокс қапшығында жұмыс, резеңкемен, медболмен жаттығулар; көлеңкемен жекпе-жек -күшке екпін жасау Техникалық дайындық 30% Соққы, қорғаныс және қозғалыс техникасын терең меңгеру; комбинациялық ойлауды дамыту; жұпта, қолғапта, айна алдында және спарринг жағдайында жұмыс Тактикалық дайындық 15% Жекелей тактика элементтерімен танысу; әртүрлі тапсырмалармен оқу спаррингтері; тактикалық нұсқауларды іс жүзінде қолдану Психологиялық дайындық 5% Тұрақты мотивацияны, сенімділікті, өзін-өзі реттеуді қалыптастыру; ерік-жігер туралы әңгімелер, қорқынышты жеңу; зейінділік пен шешім қабылдау жылдамдығына арналған жаттығулар Теориялық дайындық 5% Спорттық жаттығу негіздерімен, жарыс ережелерімен, терминологиямен танысу; жаттығу күнделігін жүргізу; жекпе-жек бейнематериалдарын талдау Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Үнемі медициналық бақылау, физикалық қасиеттер бойынша аралық тестілер; қалпына келтіру әдістерін үйрену: тамақтану, ұйқы режимі, массаж, қалпына келтіру жаттығулары Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығу процесін ұйымдастыру мен өткізуге бақылау жүргізу, оқу жекпе-жектерінде төрешілікке қатысу, жаттықтырушының бақылауымен кіші спортшыларға көмектесу Барлығы 100 % - Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Жалпы физикалық даярлықты қолдау; күштік гимнастика, кросс жүгіру, икемділік пен үйлестіруге арналған жаттығулар Арнайы дене дайындығы 20% Жылдамдық-күш қасиеттерін, боксқа тән төзімділікті, тұрыста тұрақтылықты дамыту; қапшықта, серіктеспен, эспандермен және арқанмен жұмыс; тапсырма бойынша көлеңкемен жекпе-жек Техникалық дайындық 30% Соққы мен қорғаныс техникасын жетілдіру және түрлендіру; комбинациялық әрекеттер; қолғаппен, серіктеспен және жекпе-жек жағдайында жұмыс; дәлдікке арналған имитациялар мен тапсырмалар Тактикалық дайындық 15% Тактикалық ойлауды дамыту; жекпе-жек тапсырмаларын орындау; әртүрлі стильдегі қарсыластарға қарсы жекпе-жек жүргізуді меңгеру; оқу және бақылау спаррингтеріне қатысу Психологиялық дайындық 5% Өзін-өзі реттеу, күйзеліс жағдайындағы тұрақтылық, жекпе-жектегі сенімділікті қалыптастыру; спаррингтер мен жарыстар алдындағы психологиялық дайындық; жеке және топтық әңгімелер Теориялық дайындық 5% Жекпе-жек құрылымын, тактикалық үлгілерді зерделеу; өзін-өзі бақылау мен бағалау; жекпе-жек бейнежазбаларын талдау; бокс ережелерін кәсіби деңгейде меңгеру Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 10% Функционалдық жағдайды бақылау; қалпына келтіру процедуралары (массаж, монша, ұйқы); физикалық және психоэмоциялық күйді талдау; төзімділік пен күшке тестілеу Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Кіші топтардағы жаттығуларды өткізуге көмектесу; бақылау спаррингтерінде төрешілікке қатысу; өзін-өзі талдау мен тәлімгерлік дағдыларын дамыту Барлығы 100 % - Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Жалпы төзімділік, күш және икемділікті қолдау; кросс жүгіру, төзімділікке арналған жаттығулар, гимнастика, жарақаттардың алдын алу, маусымаралық кезеңде физикалық форманы сақтау Арнайы дене дайындығы 20% Боксқа тән төзімділік, жылдамдық, жарылғыш күш пен функционалдық даярлықты дамыту; ауырлықпен жаттығулар, қапшықпен, қолғаппен және эспандермен жаттығулар Техникалық дайындық 30% Жекпе-жек жағдайындағы техника түрлендіру мен жетілдіру; серіктеспен және қолғаппен жаттығулар; комбинациялық әрекеттер мен қорғаныс бойынша кешенді тапсырмалар Тактикалық дайындық 20% Жекелей тактиканы дамыту; спаррингтерде жекпе-жек тапсырмаларын орындау; рингтегі жағдайды талдау; қарсыластардың түрлі стильдеріне бейімделу Психологиялық дайындық 5% Мотивациямен жұмыс, өз күшіне сенімділік, күйзеліске төзімділік, өзін-өзі бақылау, жекпе-жек алдындағы босаңсу мен шоғырлану әдістері Теориялық дайындық 5% Техниканың, тактиканың, спорттық тамақтанудың, қалпына келтіру мен медициналық аспектілердің жаңа қырларын зерделеу Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 10% Тұрақты медициналық тексерулер, қалпына келтіру процедуралары, денсаулық жағдайын бақылау, физиотерапия, жүктемеден кейін қалпына келтіруге арналған жаттығулар Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығу процесін ұйымдастыруға қатысу, тәлімгерлік, спаррингтер мен жарыстарды бақылау, төрешілікке көмектесу Барлығы 100 % - Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Жалпы төзімділік, күш пен икемділікті қолдау; ұзақ қашықтыққа жүгіру, күштік жаттығулар, жарақаттың алдын алу мен жалпы дене дайындығын арттыруға арналған кешенді жаттығулар Арнайы дене дайындығы 20% Боксқа тән төзімділікті сақтау, жылдамдық пен күшті арттыру; қапшықпен, резеңкемен, эспандермен жаттығулар; соққы техникасы мен күшін жетілдіруге арналған қолғаппен жаттығу Техникалық дайындық 30% Барлық техникалық элементтерді (соққылар, қорғаныс, қозғалыс) жетілдіру; қолғаппен, қапшықпен, спаррингте кешенді жаттығулар; қателерді талдау және әрекеттердің сапасын арттыру Тактикалық дайындық 25% Жекелей тактика мен стратегияны нақты жекпе-жек жағдайында дамыту; қарсыластың ерекшелігіне бейімделу; жекпе-жек жағдайларын талдау; бақылау спаррингтері мен жарыстарға қатысу Психологиялық дайындық 5% Ерік-жігер тұрақтылығын дамыту, жекпе-жектегі сенімділік, күйзеліске төзімділік, эмоцияларды бақылау, жарыс алдындағы психологиялық дайындық Теориялық дайындық 5% Жарыс ережелері, спорттық тамақтану, қалпына келтіру бойынша білімді жаңарту және тереңдету; жеке тактика мен қарсыластарды талдау; техника мен тактика бойынша бейнематериалдарды қарау Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Физикалық көрсеткіштерді тұрақты тестілеу, қалпына келтіру процедуралары (массаж, физиотерапия), денсаулық жағдайын бақылау, жарақаттың алдын алу, мұз, су процедуралары арқылы қалпына келтіру әдістерін қолдану Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Тәлімгерлікке қатысу, кіші топтарға көмек көрсету, жаттығу спаррингтерінде төрешілік жасау, жаттығуларды ұйымдастыру және өткізу, жарыстарды өткізуге қатысу Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Жалпы төзімділік, күш және икемділікті қолдау; кросс жүгіру, күштік жаттығулар, жалпы дене дайындығына арналған жаттығулар, ауырлықтармен жұмыс Арнайы дене дайындығы 20% Боксқа тән төзімділік пен күшті, жылдамдықты дамыту; қапшықпен, эспандермен жаттығулар, резеңкемен жаттығу, жекпе-жек жағдайында арнайы дене дайындығын арттыру Техникалық дайындық 30% Бокстың барлық техникалық аспектілерін жетілдіру; соққы, қорғаныс, қозғалыс, комбинациялар техникасы бойынша жұмыс; қолғаппен, қапшықпен, серіктеспен жаттығу, спаррингтер Тактикалық дайындық 20% Жекелей тактиканы әзірлеу, бақылау спаррингтеріне қатысу; жекпе-жектерді талдау, түрлі қарсыластармен оқу жекпе-жектері, жекпе-жек жағдайларын модельдеу Психологиялық дайындық 5% Ерік-жігер тұрақтылығымен жұмыс, өз күшіне сенімділік, күйзеліске төзімділік, жекпе-жек алдындағы менталдық дайындық, жарысқа психологиялық бейімделу Теориялық дайындық 5% Жарыс ережелерін терең меңгеру, жеке тактиканы және басқа боксшылардың стильдерін талдау, спорттық тамақтану, қалпына келу, жаттығу күнделігін жүргізу Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Тұрақты медициналық тексеріс, қалпына келтіру шаралары (массаж, физиотерапия), денсаулық жағдайын бақылау, нәтижелерді бақылауға арналған функционалдық тестілеу Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығу процесін өткізуге қатысу, жаттықтырушыға көмек, спаррингтерді талдау, оқу-жаттығу төрешілігі, кіші топтармен жұмыс Барлығы 100 % - Екінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Жалпы төзімділік, күш және икемділікті қолдау; ұзақ қашықтыққа кросс жүгіру, күштік жаттығулар, жалпы дене дайындығына арналған кешенді жаттығулар Арнайы дене дайындығы 25% Боксқа тән төзімділік, күш пен жылдамдықты күшейтуге бағытталған жаттығулар; қапшықпен, эспандермен, резеңкемен жаттығу; күштік және функционалдық жаттығулар, жекпе-жекке дайындыққа басымдық беру Техникалық дайындық 30% Техниканың барлық элементтерін жетілдіру: соққылар, қорғаныс, қозғалыс, комбинациялар және олардың нұсқалары; спаррингтер, қолғаппен және қапшықпен жаттығу, жеке қателерді талдау Тактикалық дайындық 20% Жекпе-жек кезінде жекелей тактиканы дамыту және бекіту; жекпе-жек жағдайларын жасау, қарсыластар тактикасын талдау, бақылау спаррингтері мен жарыстарға қатысу, түрлі жекпе-жек шарттарын модельдеу Психологиялық дайындық 5% Жеңіске деген психологиялық дайындық, ерік-жігер дайындығы, өз-өзіне сенімділік, эмоцияларды басқару, күйзеліске төзімділік, жекпе-жек алдындағы сенімділікті арттыру жаттығулары Теориялық дайындық 5% Бокстың теориясын терең меңгеру, жекпе-жек жағдайларын талдау, жарыс ережелері, спорттық тамақтану, күн тәртібі, жаттығудан кейінгі қалпына келу, қарсыластарды талдау Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Тұрақты медициналық тексеріс, қалпына келтіру шаралары (массаж, физиотерапия), жарақаттардың алдын алу, ағзаның функционалдық мүмкіндіктерін тестілеу, қалпына келтіру технологияларын қолдану Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығу спаррингтерін төрешілеуге қатысу, жаттығуларды дайындауда жаттықтырушыға көмек көрсету, кіші топтарға көмектесу, жарыстарды ұйымдастыруға қатысу Барлығы 100 % - Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Жалпы төзімділік, күш және икемділікті қолдау; жоғары қарқынды кросстар, күштік жаттығулар, функционалдық дайындық, жалпы дене дайындығына арналған жаттығулар, жарақаттың алдын алу Арнайы дене дайындығы 25% Боксқа тән төзімділік, күш, жылдамдық және үйлесімділікті дамыту; қапшықпен, резеңкемен, эспандермен тереңдетілген жұмыс; ауырлықпен күштік жаттығулар, жекпе-жек жағдайларында төзімділікті арттыру жаттығулары Техникалық дайындық 30% Бокстың барлық техникалық элементтерін жетілдіру және қайталау; соққылар, қорғаныс, қозғалыс, комбинациялар бойынша жұмыс; спаррингтер, қолғаппен және қапшықпен жаттығу, түрлі тәсілдермен техникаларды орындау Тактикалық дайындық 20% Жекелей тактиканы жасау және бекіту, жекпе-жек жағдайлары мен қателерді талдау, жарыстарға қатысу, әртүрлі қарсыластармен жаттығу жекпе-жектері, бапкермен бірге жекелей тактиканы жетілдіру Психологиялық дайындық 10% Жекпе-жекке психологиялық дайындық, менталдық дайындық, қобалжу мен қорқынышпен жұмыс, күйзеліске төзімділікті арттыру, өз күшіне сенімділікті дамыту, зейін мен шоғырлануды жаттықтыру Теориялық дайындық 5% Бокс теориясының терең аспектілерін меңгеру, әртүрлі деңгейдегі жарыстарға арналған стратегиялар мен тактикаларды үйрену, қарсыластардың стильдерін жан-жақты талдау, спорттық тамақтану, қалпына келу, күн тәртібі Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Тұрақты медициналық тексерістер, қалпына келтіру процедуралары, физиотерапия, жарақаттың алдын алу, физикалық жағдай көрсеткіштерін талдау, ағзаның функционалдық мүмкіндіктерін бақылау Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығуларды дайындауға қатысу, жарыстарда төреші ретінде қатысу, жарыстарды ұйымдастыру және өткізуге атсалысу, кіші топтарға көмектесу, тәлімгерлік, жаттықтырушылық қызметке қатысу Барлығы 100 % - Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Жалпы физикалық төзімділік, күш, икемділік пен үйлесімділікті қолдау және жақсарту; төзімділікке арналған арнайы жаттығулар, кросстар, функционалдық дайындық, күштік жаттығулар, жарақаттың алдын алу Арнайы дене дайындығы 30% Боксқа тән төзімділік, күш, жылдамдық және үйлесімділікті тереңдетіп дамыту; қапшықпен, резеңкемен, эспандермен жаттығулар, жылдамдық пен күштік төзімділікке арналған жоғары қарқынды жаттығулар, әртүрлі төсеніштерде жаттығу Техникалық дайындық 30% Жоғары деңгейде техниканы жетілдіру: барлық соққылар, қорғаныс әрекеттері, комбинациялар мен қозғалыстарды қайталау; спаррингтер, қолғаппен және қапшықпен жұмыс, түрлі нұсқалармен техникаларды орындау, әртүрлі қашықтықтарда жұмыс істеу Тактикалық дайындық 15% Жекелей жекпе-жек тактикасын жасау, жекпе-жек жағдайларын талдау, бапкермен тактикалық қателіктермен жұмыс, жарыстарға қатысу, әртүрлі деңгейдегі жекпе-жек жағдайларын модельдеу, қарсыластардың күшті және әлсіз тұстарын талдау Психологиялық дайындық 5% Жарыстарға психологиялық дайындық, қобалжу мен қорқынышты жеңу, мотивациямен жұмыс, күйзеліске төзімділікті арттыру, зейінді шоғырландыруды жетілдіру, жоғары деңгейдегі жарыстарға менталдық дайындық Теориялық дайындық 5% Бокс теориясын тереңдетіп оқу, қарсыластардың түрлі стильдерін талдау, жаттығу әдістемесі, қалпына келу, спорттық тамақтану бойынша теориялық дайындық, спорт физиологиясы мен биомеханика саласындағы зерттеулер Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Тұрақты медициналық тексерулер, қалпына келтіру шаралары, физиотерапия, массаж, денсаулық пен физикалық жағдайды бақылау, жаттығудан және жарыстан кейін қалпына келу технологияларын пайдалану Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығу спаррингтерінде төрешілікке қатысу, төрешілік жұмыстың практикалық аспектілерімен танысу, жекпе-жектерді төрешілік тұрғысынан талдау, жарыстарды ұйымдастыруға қатысу, кіші топтарға көмек көрсету Барлығы 100 % -

7. Спорттық даярлау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Ұлдар Баға Қыздар Баға Бірінші оқу жылындағы алғашқы даярлау топтары үшін 1. Жалпы дене дайындығы бойынша нормативтер 1.1 30 м қашықтыққа жүгіру секунд 5,4 5 5,7 5 5,4-тен көп 0 5,7-тен көп 0 1.2 60 м қашықтыққа жүгіру секунд 9,4 10 9,7 10 9,4-тен көп 0 9,7-тен көп 0 1.3 100 м қашықтыққа жүгіру секунд 16,0 10 16,4 10 16,0-тен көп 0 16,4-тен көп 0 2. Арнайы дене дайындығы бойынша нормативтер 2.1 Турникке екі қолмен асылып тұру секунд 30,0 10 25,0 10 2.2 Турникке тартылу рет 4 10 2 10 2.3 Ұзындыққа секіру сантиметр 150 10 120 10 Бір оқу жылынан астам алғашқы даярлау топтары үшін 1. Жалпы дене дайындығы бойынша нормативтер 1.1 30 м қашықтыққа жүгіру секунд 5,0 5 5,4 5 5,0-тен көп 0 5,4-тен көп 0 1.2 60 м қашықтыққа жүгіру секунд 9,0 10 9,4 10 9,0-дан көп 9,4-тен көп 0 1.3 100 м қашықтыққа жүгіру секунд 15,8 10 16,2 10 15,8-ден көп 0 16,2-ден көп 0 2. Арнайы дене дайындығы бойынша нормативтер 2.1 Турникке екі қолмен асылып тұру секунд 35,0 10 30,0 10 2.2 Турникке тартылу рет 5 10 3 10 2.3 Ұзындыққа секіру сантиметр 170 10 150 10 Оқу-жаттығу топтары үшін 1. Жалпы дене дайындығы бойынша нормативтер 1.1 30 м қашықтыққа жүгіру секунд 5,1 10 5,4 10 5,1-ден көп 0 5,4-тен көп 0 1.2 60 м қашықтыққа жүгіру секунд 8,4 10 8,7 10 8, 4-тен көп 0 8,4-тен көп 0 1.3 100 м қашықтыққа жүгіру секунд 15,8 10 16,0 10 15,8-ден көп 0 15,8-ден көп 0 1.4 3000 м қашықтыққа жүгіру минут 15,0 10 18,0 10 15,0-тен көп 0 15,0-тен көп 0 2. Арнайы дене дайындығы бойынша нормативтер 2.1 Турникке тартылу рет 8 10 5 10 2.2 Жерде қолды бүгіп-түзеу рет 10 10 8 10 2.3 Ұзындыққа секіру сантиметр 180 10 170 10 Спорттық жетілдіру топтары үшін 1. Жалпы дене дайындығы бойынша нормативтер 1.1 30 м қашықтыққа жүгіру секунд 5,0 10 5,6 10 5,0-тен көп 0 5,6-дан көп 0 1.2 60 м қашықтыққа жүгіру секунд 8,0 10 8,6 10 8, 0-ден көп 0 8,6-дан көп 0 1.3 100 м қашықтыққа жүгіру секунд 15,4 10 15,8 10 15,4-тен көп 0 15,8-ден көп 0 1.4 3000 м қашықтыққа жүгіру минут 13,6 10 14,0 10 13,6-дан көп 0 14,0-тен көп 0 2. Арнайы дене дайындығы бойынша нормативтер 2.1 Турникке тартылу рет 9 10 7 10 2.2 Жерде қолды бүгіп-түзеу рет 9 10 7 10 2.3 Ұзындыққа секіру сантиметр 190 10 180 10 Жоғары спорт шеберлігі топтары үшін 1. Жалпы дене дайындығы бойынша нормативтер 1.1 30 м қашықтыққа жүгіру секунд 4,8 10 5,0 10 4,8-ден көп 0 5,0-тен көп 0 1.2 60 м қашықтыққа жүгіру секунд 7,8 10 8,0 10 7,8-ден көп 0 8,0-ден көп 0 1.3 100 м қашықтыққа жүгіру секунд 15,0 10 15,4 10 15,0-тен көп 0 15,4-тен көп 0 1.4 3000 м қашықтыққа жүгіру минут 13,13 10 14,0 10 13,13-тен көп 0 14,0-тен көп 0 2. Арнайы дене дайындығы бойынша нормативтер 2.1 Турникке тартылу рет 12 10 10 10 2.2 Жерде қолды бүгіп-түзеу рет 12 10 10 10 2.3 Ұзындыққа секіру сантиметр 200 10 210 10 Ескерту: барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­ту бір­лі­гі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1.1 Бокс аяқ­ки­і­мі (қы­зыл, көк тү­стер­де) жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 2.2 Жі­бек шо­лақ шал­бар (қы­зыл, көк тү­стер­де) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 3.3 Жі­бек май­ка (қы­зыл, көк тү­стер­де) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 4.4 Ка­пю­шо­ны бар бокс ша­па­ны да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 5.5 Қор­ға­ныш қа­бы (ра­ко­ви­на) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 6. Сна­ряд қол­ғап­та­ры (шин­ғер­ті) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 7. Бокс қол­ғап­та­ры 10, 12, 14, 16, 18, 20 ун­ция (қы­зыл, көк тү­стер­де) жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 8. Тер­мо­ки­ім жиын­тық адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 9. Эла­сти­ка­лық таң­ғыш жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 10. Гетр­лер жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 11. Бан­даж да­на адам - - - - - - - - 1 1 12. Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған бан­даж да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 13. Бокс дулы­ға­сы (шлем) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 14. Әй­ел­дер бок­сы­на ар­нал­ған ке­уде­ні қор­ғау­шы да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 15. Тіс­қап (қа­па) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 16. Дөң­ге­лек­ті спорт сө­мке­сі да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 17. Күш жат­тығ­уы­на ар­нал­ған ко­стюм-тре­на­жер да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 18. Жыл­дам­дық­қа ар­нал­ған ко­стюм-тре­на­жер да­на адам - - 2 1 2 1 2 1 1 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­ту бір­лі­гі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1. Бокс қап­та­ры да­на оқу то­бы 2 5 2 5 4 5 4 5 - - 2. По­мо­ст­та­ғы ринг 6х6, 8х8 жиын­тық оқу то­бы 1 7 1 7 1 7 1 7 - - 3. Тур­ник да­на оқу то­бы 2 10 2 10 2 10 2 10 - - 4. Швед қа­быр­ға­сы да­на оқу то­бы 2 10 2 10 2 10 2 10 - - 5. Тол­ты­ры­л­ған бокс қап­та­ры да­на оқу то­бы 2 5 2 5 2 5 2 5 - - 6. Се­кірт­пе да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 7. Та­ра­зы да­на оқу то­бы 1 5 1 5 1 5 1 5 - - 8. Бок­сер­лік ла­па­лар да­на жат­тық­ты­ру­шы - - - - - - - - 1 1 9. Ре­ак­ци­я­ны да­мы­ту­ға ар­нал­ған доп (50-150 г, кө­пір­шік­ті пі­шін­де, си­ли­кон­нан жа­сал­ған) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 10. Аяқ­қа ар­нал­ған сал­мақ­тар жұп (2 да­на) адам - - 1 6 ай 1 6 ай 1 6 ай - - 11. Қол­ға ар­нал­ған сал­мақ­тар жұп (2 да­на) адам - - 1 6 ай 1 6 ай 1 6 ай - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 6 қосымша Велосипед спортынан спорттық дайындықтың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Велосипед спортынан спорттық дайындықтың ұлттық стандарты (бұдан әрі – Стандарт) стандарттау, жүйелендіру және спортшыларды даярлаудың тиімділігін арттыру мақсатында әзірленді. Оның негізгі мақсаты – «велосипед спорты» спорт түрі бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Осы Стандартты әзірлеудегі негізгі міндеттер мен мақсаттар:

1. Дайындықты біріздендіру Өңір, мектеп немесе жаттықтырушысына қарамастан, Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында велосипедшілерді даярлауға қойылатын бірдей талапты қамтамасыз етеді. Велосипедшілерді даярлау - басқа спорт түрлеріне қарағанда өзгеше. Барлық дайындық, спортшылар мен командаларды маусымның маңызды жарыстарына жалпы даярлауды қамтамасыз ететін оқу-жаттығу жиындарына, көпкүндік республикалық және халықаралық жарыстарға қатысу арқылы жүргізіледі. Тректегі спринтерлік және темптік (қарқынды) дисциплиналардағы жарыстардағы халықаралық тәжірибе тректе жаттығуға көп уақыт бөлу қажеттігін көрсетіп отыр, осылайша оқу-жаттығу жиындарының саны екі есе көбейеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап, жоғары спорттық шеберлікке дейінгі дайындық сатыларының нақты құрылымын қамтиды. Бұл велосипед спортының жеке спорттық дисциплиналары мен бағыттары бойынша спорттық дайындықты жүзеге асырудың ерекшеліктерін ескере отырып, спортшының даму жүйесін қисынды әрі тиімді құруға мүмкіндік береді.

3. Даярлау сапасын бақылау Даярлықтың әр кезеңінде нормативтер мен нәтижеге қойылатын талаптар нақты айқындалады, бұл жаттықтырушы-оқытушылар мен ұйымдардың жұмыс барысы мен сапасын әділ бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорттық резервті қалыптастыруға көмектеседі Стандарт ұлттық командалар үшін сапалы резервті қалыптастыра отырып, талантты спортшыларды іріктеуге және өсіруге көмектеседі. Физикалық дайындықтың нормативтері және спорттық дайындықтан өтіп жүрген тұлғалардың жасы, жынысын ескере отырып, басқа да спорттық нормативтер, велосипед спортының ерекшеліктері, бағыттың және спорттық дисциплинаның түрлері (тармақтары), спорттық біліктілік деңгейі (спорттық разрядтар мен спорттық атақтар). Физикалық дайындықтың нормативтері және оқу кезеңінде спорттық дайындықтан өтіп жүрген тұлғаларға арналған өзге де спорттық нормативтер тұлғалардың жасы, жынысын, сондай-ақ велосипед спортының ерекшеліктерін ескере отырып, бір спорттық дайындық кезеңінен, басқа спорттық дайындық кезеңіне өту кезінде мыналарды қамтиды: - алғашқы даярлау тобына оқу-жаттығу кезеңіне (спорттық мамандану кезеңі), спорттық шеберлікті жетілдіру және «велосипед спорты» спорт түрі бойынша спорттық шеберлік кезеңдері үшін қабылдау және ауысу үшін жалпы физикалық дайындық нормативтері; - оқу-жаттығу кезеңіне (спорттық мамандану кезеңі), спорттық шеберлікті жетілдіру және «велосипед спорты» спорт түрі бойынша спорттық шеберлік кезеңдері үшін қабылдау және ауысу үшін жалпы физикалық дайындықтың арнайы нормативтеріне жасына және жыныстық белгілеріне сәйкес, разрядтық нормалар мен спорттық атақтардың нормативтерін орындау қажет. Біраңғай спорттық сыныптама мен «велосипед спорты» спорт түрі бойынша қағидаларға сәйкес ресми спорттық жарыстарда, спорт жарысына қатысу үшін рұқсат етілгені туралы дәрігердің анықтамасы болуы қажет. - спорттық дайындықтан өту нәтижелері, спорттық дайындық бағдарламасында қойылған міндеттерге сай болуы тиіс.

5. Халықаралық талаптарға сай болу Әзірлеу кезінде UCI -дің (Халықаралық велосипедшілер одағы) халықаралық стандарттары мен үрдістері ескеріледі, бұл қазақстандық спортшылардың Азия және әлем ареналарында бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік береді. Спортық дайындық кезеңін іске асыруда кадрлық және материалдық-техникалық жағдайларға талап қойылады. Велосипед спорты техникалық жарақтандырылуы және жоғары дәрежелі спортшыларды даярлау жағынан күрделі спорт түрі саналады. Оқу-жаттығу сабақтары, оқу-жаттығу жиындары және спорт жарыстары кезінде автожолдарда ілесу және қауіпсіздікті сақтау үшін әр жаттықтырушы-оқытушыны жеңіл автокөлікпен қамтамасыз ету қажет. Барлық спортпен шұғылданушылар үшін жарты жылда бір рет, жол қозғалысы ережесінің (ЖҚЕ) бастапқы кезеңін оқытып, тапсыруды қамтамасыз ету қажет.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдерінің нормалары Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың топтасуы (адам) Аптасына сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу жиындары үдерісін жүзеге асыратын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10 8 416 АДТ – 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 6 20 1040 СЖТ – 1 5 24 1248 СЖТ – 2 4 26 1352 СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 4 28 1456 ЖСШТ 3 32-36 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйымның Жарғысына сәйкес ҚР ұлттық және штаттағы ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстық, республикалық маңызы бар қалалық және астаналық командаларды даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, басқармалар немесе жергілікті СДД, ОРДО) Ұлдар/қыздар Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау, спортшының сол немесе өзге спорт ұйымына (оқу тобы/кезең) қатыстылығына қарай, сондай-ақ спортшының жеке дайындық жоспарына сәйкес жүзеге асырылады. жасөспірімдер/ қыздар Юниорлар/юниоркалар Андерлер U-23 Ерлер/ әйелдер Әскери-қолданбалы және қызметтік қолданбалы спорт түрлерінен жарыстарды ұйымдастыратын спорт федерациялары, ұйымдар, ведомстволық спорт қоғамдары және дене шынықтыру және спортты дамытуды іске асыратын дене шынықтыру орталықтары, қоғамдық бірлестіктер. Ішкі жұмыс тәртібі және ережелерге сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт жа­ры­ста­ры­на дай­ын­да­лу бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы т ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ ҚРЧ мен рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру (са­уық­ты­ру) іс-ша­ра­ла­ры Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу жиын­да­ры үде­рі­сін жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на және ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на сәй­кес ұй­ым­ның әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жы­л­ға бел­гі­лей­ді. АДТ – 2 0 0 0 ОЖТ – 1 0 18 18 ОЖТ – 2 12 18 18 ОЖТ – 3 18 18 18 ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 18 18 18 СЖТ – 1 24 21 18 СЖТ – 2 24 21 18 СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 24 21 18 ЖС­ШТ 24 21 18 Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 21 24 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық және штат­та­ғы ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стық, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лық және аста­на­лық ко­ман­да­лар­ды да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, бас­қар­ма­лар неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Ұл­дар/қы­здар 18 18 24 күн­ге дей­ін жа­сө­спі­рім­дер/ қы­здар 18 18 24 күн­ге дей­ін Юни­ор­лар/юни­ор­ка­лар 21 18 24 күн­ге дей­ін Ан­дер­лер U-23 24 18 24 күн­ге дей­ін Ер­лер/ әй­ел­дер 24 24 24 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры және дене шы­нық­ты­ру және спорт­ты да­мы­ту­ды іс­ке асы­ра­тын дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры, қо­ғам­дық бір­ле­стіктер. Ескертпе: оқу-жатығу жиындарының ұзақтығының шегі өтетін орнына бару және кері қайту уақытын есепке алмай белгіленеді. 3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт жа­ры­сы оқу-жат­тығу жиы­ны ха­лы­қа­ра­лық рес­пуб­ли­ка­лық өңір­лік Қа­ла­лық және аудан­дық ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу жиын­да­ры үде­рі­сін жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 1 7 5 6 1 7 ОЖТ – 2 1 10 5 6 1 10 ОЖТ – 3 2 10 6 6 3 10 ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 3 12 6 6 4 12 СЖТ – 1 6 12 6 2 5 12 СЖТ – 2 8 12 6 2 6 12 СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 10 15 6 2 7 12 ЖС­ШТ 12 15 6 2 8 12 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс тәр­ті­бі және ере­же­лер­ге сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­де Дай­ын­дық ке­зе­ңіне сәй­кес ҚР ұлт­тық және штат­та­ғы ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стық, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лық және аста­на­лық ко­ман­да­лар­ды да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, бас­қар­ма­лар неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ-нің та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО СЖТ 2-ден көп та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШСБ ЖС­ШТ-нің та­лап­та­ры­на сәй­кес Әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі­нен жа­ры­стар­ды ұй­ым­да­сты­ра­тын спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры және дене шы­нық­ты­ру және спорт­ты да­мы­ту­ды іс­ке асы­ра­тын дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры, қо­ғам­дық бір­ле­стіктер. Іш­кі жұ­мыс тәр­ті­бі және ере­же­лер­ге сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымның контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында, дайындық кезеңі/жасына көзделген лимиттен (шектен) аспауы тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорт жарыстарын медальмен қамтамасыз ету нормалары Ер­лер Жа­ры­стың түр­ле­рі Ме­даль­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар 13-14 жас Жа­сө­спі­рім­дер15-16 жас Юни­ор­лар 17-18, 19-22 жас Ер­лер 23-34, 35-39 жас Ер­лер 40-49, 50-59, 60-69, 70 жас және одан үл­кен. Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Об­лы­стық жа­ры­стар 36 108 18 54 36 108 36 108 36 108 Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 90 270 80 240 12 36 - - 24 72 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 36 108 18 54 36 108 36 108 36 108 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 32 96 60 180 48 144 129 387 24 72 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - - - 9 27 22 66 - - Әй­ел­дер Жа­ры­стың түр­ле­рі Ме­даль­мен қам­та­ма­сыз ету қы­здар 13-14 жас қы­здар 15-16 жас Юни­ор­ка­лар 17-18, 19-22 жас Әй­ел­дер 23-34, 35-39 жас Әй­ел­дер 40-49, 50-59, 60-69, 70 жас және одан үл­кен. Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Об­лы­стық жа­ры­стар 36 108 18 54 36 108 36 108 36 108 Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 90 270 80 240 - - - - 24 72 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 36 108 18 54 36 108 36 108 36 108 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 32 96 60 180 48 144 129 387 24 72 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - - - - - 22 66 - - Ұлдар Жарыстың түрлері Медальмен қамтамасыз ету Ұлдар 2-5 жас Беговел (балалар велоспорты) Ұлдар 5-8, 9-10, 11-12, 13-14 жас БМХ Ұлдар 9-10 жас Маунтинбайк Ұлдар 11-12 жас Жиынтық саны Медаль саны Жиынтық саны Медаль саны Жиынтық саны Медаль саны Жиынтық саны Медаль саны Облыстық жарыстар 40 120 32 96 10 30 30 90 Республикалық жарыстар 10 30 30 90 10 30 30 90 Ресми облыстық жарыстар 8 24 32 96 20 60 30 90 Ресми республикалық жарыстар 12 36 32 96 20 60 30 90 Қыздар Жарыстың түрлері Медальмен қамтамасыз ету Қыздар 2-5 жас Беговел (балалар велоспорты) Қыздар 5-8 жас БМХ Қыздар 9-10 жас Маунтинбайк Қыздар 11-12 жас Жиынтық саны Медаль саны Жиынтық саны Медаль саны Жиынтық саны Медаль саны Жиынтық саны Медаль саны Облыстық жарыстар 40 120 32 96 10 30 30 90 Республикалық жарыстар 10 30 30 90 10 30 30 90 Ресми облыстық жарыстар 8 24 32 96 20 60 30 90 Ресми республикалық жарыстар 12 36 32 96 20 60 30 90 Ескетпе: Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз ету үшін қажетті жиынтық пен медальдің түпкілікті саны, тиісті жарысты өткізу туралы Ережемен (регламентпен) бекітіледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­ры­стың түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі I са­нат­ты спорт тө­ре­ші Ұлт­тық спорт тө­ре­ші Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық дә­ре­же­де­гі тө­ре­ші Аудан­дық жа­ры­стар ке­мін­де10 адам 10 адам 0 0 0 Об­лы­стық жа­ры­стар ке­мін­де10 адам 10 адам 0 0 0 Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар Ке­мін­де 12 адам 5 адам 5 адам 2 адам 0 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар Ке­мін­де 10 адам 9 адам 1 адам 0 0 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар ке­мін­де12 адам 2 адам 5 адам 3 адам 2 адам

6. Алғашқы дайындықтан жоғары спорт шеберлігі топтарына дейінгі дайындық түрлері бойынша оқу материалдарының мазмұнын бөлу 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындықтың түрі шамамен % Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (физикалық) (барлығы). Оның ішінде: 45 Велосипед тебу, эстафета, басқа спорт түрлерін үйретудің көмегімен жан-жақты физикалық даму. Басымдық – ептілік, икемділік, координация, жылдамдық. ЖДД 33 АДД 12 Техникалық 40 Велосипед тебуді үйрену: велостаноктағы жұмыстарды оқыту – аяқты қою, велосипедке отыру, кеудеге қатысты қолды ұстау формасы, аяқтың тұру қалпы, отыруды жетілдіру. Тактикалық 10 Велосипедтегі қарапайым жаттығулар, қарапайым техника. Теориялық 5 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Аурушаңдықтың алдын алу, спорттағы жарақаттанушылық. Техникалық жаттығуларды орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибесі - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындықтың түрі шамамен % Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (физикалық) (барлығы). Оның ішінде: 40 Қимыл-қозғалыс ойындары, жүгіру және секіру жаттығулары арқылы ептілік, икемділік, жылдам қозғалыс-координациялық қабілеттерді дамыту. Секіртпемен секіру, айналма жүгіру, айналма жаттығулардың элементтері. ЖДД 28 АДД 12 Техникалық 45 Велосипедте, станокта тебу техникасын, велосипед тебу элементтерін қоса алғанда, қозғалыс ойындарын бекіту. Тактикалық 15 Қарапайым жаттығулар, жеделдету, бұрылыстар, айналу, түрегеп тұрып, велосипед айдау. Теориялық 0 Психологиялық 100 % Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибесі Барлығы Дайындықтың түрі шамамен % Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (физикалық) (барлығы). Оның ішінде: 35 Жалпы дамытатын бағдарлама, ептілік, икемділік, жылдам қозғалыс-координациялық қабілеттерді жетілдіру. Доппен ойнайтын ойындарды (футбол, баскетбол және т.б.) пайдалану. ЖДД 24 АДД 11 Техникалық 45 Велосипедке отыру, айдаудың техникасын жетілдіру. Әртүрлі велосипед айдау ( түрегеп тұрып, төмен және жоғары отырып) түрлерін меңгеру. Тактикалық 11 Ойын тактикасының негіздері. Қарапайым комбинацияларды үйрену. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Аурушаңдықтың және спорттағы жарақаттанушылықтың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың негіздері. Жарыс ережесі. Спортшы күнделігін жүргізу. Психологиялық 3 Спортқа қажетті мінез және жаттығудағы күрделі міндеттерді шешуге қажетті ерік-жігер қасиеттерді қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибесі 1 Велосипед спортының терминологиясын меңгеру және оны сабақта қолдану. БАРЛЫҒЫ 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындықтың түрі шамамен % Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (физикалық) (барлығы). Оның ішінде: 34 Өз ағзасының функционалдық мүмкіндіктерін дамытуды арттыру үшін денсаулықты нығайту және физикалық қасиеттер мен координациялық қабілеттерді дамыту. Әсіресе, жүгіргенде және велосипед айдағанда жылдам, жылдам-күштілік, төзімділік, тез жүруді дамытуға ерекше көңіл бөлу. ЖДД 22 АДД 12 Техникалық 43 Техникалық элементтерді жетілдіру. Сөре мен мәрені қайталау және жетілдіру.Топта келе жатқанда, велосипедті игеруді үйрену. Тактикалық 12 Велосипед айдап келе жатқандағы, түрлі күрделі тактикалық жаттығуларды үйрену. Жеке жүрісті қалыптастыру және жетілдіру. Теориялық 5 Қазақстанда және әлемде велосипед спортының даму тарихы және негізгі даму үрдістері. Аурушаңдық пен спорттағы жарақаттанушылықтың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшылардың дене және арнайы дайындығының атқаратын рөлі. Психологиялық 5 Өзін-өзі бақылау және жарыс алдындағы үрей мен қобалжуды басу тәсілдеріне үйрету. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибесі 1 Оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру (топты сапқа тұрғызу, бір орында тұрғанда және қозғалыстағы негізгі пәрмендерді беру) машықтары мен дағдыларын дамыту. Қыздырынуды өткізуге арналған дағдыларды жетілдіру. Төреші ретінде жарысқа төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындықтың түрі шамамен % Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (физикалық) (барлығы). Оның ішінде: 30 Жылдамдық, ептілік, икемділік және координациялық қабілеттерді дамытуға басымдық беру. Велосипедті тез әрі жылдам айдауға көп көңіл бөлу. Дененің салмағын пайдаланып, күшті жаттықтыру. Жылдамдық, жылдам-күштілік-төзімділік, топта тез ауысып отыру, жалпы төзімділік сияқты қасиеттерге ерекше назар аудару. ЖДД 20 АДД 10 Техникалық 43 Техникалық және тактикалық жаттығуларды жетілдіру, ұялшақтықпен күресу, топпен жаттығу және міндеттерді бөлуде командамен бірге жұмыс істеу. Командадағы шабуылдау комбинацияларын жетілдіру. Тактикалық 15 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Теориялық 6 Физикалық қабілеттер мен дене тәрбиесі дайындығы. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау.Тактика мен тактикалық дайындықтың негіздері. Психологиялық 5 Спорттық қызметке деген бағытты бекіту, жаттығу және жарыс жүктемелеріне тұрақтылықты қамтамасыз ететін тұлғалық қасиеттерді жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибесі 1 Шабуылдаудың, командалық жұмыстың тактикалық дағдыларын орындаудағы қателіктерді анықтау және оны түзету. Велосипедті жеке өзі, жұп болып, командада және тығыз топта айдауды жетілдіру бойынша, өзінен кіші жолдастарымен жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастырушылық қабілетті дамыту. Төреші ретінде жарысқа төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындықтың түрі шамамен % Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (физикалық) (барлығы). Оның ішінде: 30 Жылдамдық, жылдам-күштілік-төзімділік, топта тез ауысып отыру, жалпы төзімділік сияқты қасиеттерді дамыту. Арнайы дене дайындығының рөлін күшейту. ЖДД 19 АДД 11 Техникалық 41 Алдыңғы дайындық кезеңінде өткен материалдарды қайталау. Жаттығуды тез орындауды арттыру. Командалық жұмысты арттыру, жеке жүрісті де, сондай-ақ түрлі жаттығулармен үйлестіруді де дамыту. Оқушылардың жеке ерекшеліктеріне, олардың әртүрлі дисциплиналарға қабілетіне қарай, жеке жаттығулар өткізу. Тактикалық тұрғыда жаңа әрі велосипедтегі қиын жаттығуларды (қайталау) үйрену, велосипедпен өте жоғары жылдамдықта жүруді жетілдіру. Тактикалық 17 Топта жүруді үйреткен кезде, тактикалық командалық комбинацияларды жетілдіру, мәреге жетуді пысықтау. Жарыста болатын жағдайларды көрсету. Теориялық 6 Физикалық қабілеттер мен дене тәрбиесі дайындығы. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау.Тактика мен тактикалық дайындық. Жаттығуға пәрмен беру және жаттығу үдерісіндегі өткізілген сынақтардың нәтижесін талдау. Психологиялық 5 Спортшыда болуы керек негізгі тұлғалық басым қасиеттерді жетілдіру, атап айтқанда: жалпы эмоциональдық тұрақтылық (босаңсымау), бәсекелестік қасиет, кедергілерден өтуге деген талпыныс, жауапкершілік пен парызды өтеу, физикалық қолайсыздыққа төзімділік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибесі 1 Жарыста команданы басқару дағдыларын дамыту. Көшбасшыны таңдау, команда капитанын тағайындау және алдағы сынақтарға міндеттер қою. Төреші ретінде жарысқа төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындықтың түрі шамамен % Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (физикалық) (барлығы). Оның ішінде: 24 Жылдамдық, жылдам-күштілік-төзімділік, топта тез ауысып отыру, жалпы төзімділік тез күш алу сияқты қасиеттерді дамыту. Жеңілдетілген ауыр жаттығуларды қолдану. Арнайы дене дайындығының рөлін күшейту. ЖДД 12 АДД 12 Техникалық 42 Жылдам-күштілік, тұрақтылық және топта тез ауысу қасиеттерін дамытумен, жүктеме кезінде дұрыс шешімдер қабылдау, жарыстағы болатын оқиғаларды үлгілеумен жұмыс істеу.Шаршаған және дұрыс шешімдер қабылдау кезіндегі күштілік және жылдам жұмыс істеу, шабуыл бағытын таңдау, спурт кезінде велосипедшілерді сілкілеу (ояту) сияқты мүмкіндіктерді арттыру үшін әртүрлі жалғаспалы шабуылдардың вариацияларын кеңейту. Тактикалық 22 Күші және жасы әртүрлі нақты қарсыластармен жеке және командалық әрекет етудің техникалық жоспарларын жасау. Теориялық 6 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Жаттығуларды жетілдірудің және оларды жарыста қолданудың тактикалық дағдылары, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жарысқа бағыттау және нәтижелерді талдау және қойылған міндеттерді орындау. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық төзімді, ерік-жігері мықты, жоғары спорттық нәтижелерге жетуге қауқарлы спортшының жеке қасиеттерін қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибесі 1 Өз бетінше жаттығу жоспарын жасауды үйрену. Жаттығу және жарыс жүктемелерін талдау. Төреші ретінде жарысқа төрешілік етуге қатысу. БАРЛЫҒЫ 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындықтың түрі шамамен % Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (физикалық) (барлығы). Оның ішінде: 24 Қол жеткізген күштілік, жылдам-күштілік-төзімділік, жылдамдық және жалпы төзімділік қасиеттерді одан әрі дамыту. Арнайы дене дайындығын одан әрі көбейту. ЖДД 10 АДД 14 Техникалық 38 Физикалық, координациялық мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік пен дағдыларды дамыту сияқты, жеке тұлғалық ерекшеліктердің негізінде, техника-тактикалық дайындықты жеке өткізу. Тактикалық 26 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларын орындай отырып, оқу-жаттығу үдерісі кезіндегі жаттығу сынақтары. Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика мен тактикалық дайындықтың негіздері. Сабақты (жарысты, бақылау жаттығуларын) тактикалық талдау, тактикалық жеке және командалық комбинацияларды әзірлеу. Сынаққа бағыттау және сынақ кезінде көрсеткен нәтижелерді талдау. Психологиялық 5 Тұлғалық қасиеттерді анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін аса қажет қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру, атап айтқанда: эмоцияны басқаруды үйрену (босаңсымау), жоғары жауапкершілігі бар жағдайларда стресске тұрақтылық, жоғары жарысушылық мотивация, салмақтылық және жауапкершілік, өзін-өзі талдай білу қасиеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибесі 1 Жаттығу және жарысушылық жүктемені талдауды үйрену. Төреші ретінде жарысқа төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындықтың түрі шамамен % Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (физикалық) (барлығы). Оның ішінде: 22 Қол жеткізген күштілік, жылдам-күштілік-төзімділік, жылдамдық және жалпы төзімділік қасиеттерді одан әрі дамыту. Арнайы дене дайындығын одан әрі көбейту. ЖДД 9 АДД 13 Техникалық 32 Жаттығу кезінде, тректегі,тасжолдағы жарыстарда шабуылдайтын көптеген техникалық тәсілдерді жетілдіру. Тректегі,тасжолдағы және маунтинбайктегі жүрістерді жетілдіру. Тактикалық 32 Күші және жасы әртүрлі нақты қарсыластармен жеке және командалық әрекет етудің тактикалық жоспарларын жасау. Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Сынақты тактикалық талдау, тактикалық жеке және командалық комбинацияларды әзірлеу. Сынаққа бағыттау және сынақ аяқталғаннан кейін көрсеткен нәтижелерді талдау. Психологиялық 6 Мінездің моральдық, ерік-жігер қасиеттерін дамыту, жарыс және жаттығу кезінде өзін-өзі сендіру және өзін ретке келтіру тәсілдерін игеру, жоғары спорттық нәтижелерге жетемін деп өзін қамшылауды дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибесі 1 Кіші топтарға жаттығу сабақтарын ұйымдастыру мен өткізу машықтарын үйрету. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебіндегі жарыстарға бас төреші, аға төреші, жетекші төреші және бас хатшы ретінде төрешілік ету. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындықтың түрі шамамен % Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (физикалық) (барлығы). Оның ішінде: 20 Велосипед спортының әртүрлі дисциплиналарындағы жарысқа қатысу дағдыларын жетілдіру үшін қол жеткізген дене (физикалық) және арнайы дене дайындығын жоғары деңгейде ұстау. ЖДД 8 АДД 12 Техникалық 32 Жеке жүрісті дамыту.Шабуылдау әрекеттерін жетілдіру, командалық жұмыс. Тактикалық 34 Күші және жасы әртүрлі деңгейдегі нақты қарсыластармен жеке және командалық әрекет етудің тактикалық жоспарларын жасау. Нақты қарсыластарға арнап, жеке тактикалық жоспарлар әзірлеу, сынақтарды талдау және тактикалық стратегия дайындау. Теориялық 7 Қазақстанда және әлемдегі велосипед спорты дамуының негізгі үрдістері. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Сынақтарды тактикалық талдау және тактикалық комбинацияларды дайындау. Сынаққа бағыттау және сынақ нәтижелерін талдау. Психологиялық 6 Жаттығу үдерісі мен жарыс кезіндегі өзі ойлау жүйесін дамыту. Оны талдауды және сынақ кезінде түзетуді үйрену. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибесі 1 Командадағы басқа спортшылардың жаттығуды орындау кезіндегі қателерін табу және түзету. Төменгі топтардағы спортшылардың жеке және командалық әрекет кезінде жекелеген жаттығуларды үйренуіне көмектесу. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебіндегі жарыстарға бас төреші, аға төреші, жетекші төреші және бас хатшы ретінде төрешілік ету. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Жалпы дене дайындығы (Ұлдар, жаөспірімдер) Жаттығу Деңгейді бағалау Жас топтары (жасы) 10 11 12 13 14 15 16 17-18 Жүгіру 30 м, с 5 5,3 5,1 5,0 4,8 4,7 4,6 4,5 4,4 4 5,4-5,5 5,2-5,3 5,1-5,3 4,9-5,0 4,8-5,0 4,7-4,8 4,6-4,7 4,5-4,6 3 5,6-5,7 5,4-5,5 5,4-5,5 5,1-5,2 5,1-5,3 4,9-5,0 4,8-4,9 4,7-4,8 2 5,8-6,0 5,6-5,8 5,6-5,7 5,3-5,4 5,4-5,5 5,1-5,2 5,0-5,1 4,9-5,0 1 6,1 5,9 5,8 5,5 5,6 5,3 5,0 5,1 Жүгіру 5 мин, м 5 1150 1220 1350 1400 1450 1500 1500 1550 4 1149-1070 1219-1180 1250-1300 1300-1350 1350-1400 1400-1450 1400-1450 1450-1500 3 1069-980 1179-1080 1150-1200 1200-1250 1250-1300 1300-1350 1300-1350 1350-1400 2 979-920 1079-980 1050-1000 1100-1150 1150-1200 1200-1250 1200-1250 1250-1300 1 919 979 990 1100 1150 1200 1200 1250 Орнында тұрып, ұзындыққа секіру см 5 160 175 185 195 210 22 230 240 4 159-155 174-170 184-180 194-190 209-205 219-215 229-225 239-235 3 154-150 169-165 179-175 189-185 204-200 214-210 224-220 234-230 2 149-145 164-160 174-170 184-180 199-205 209-205 219-215 229-225 1 144 159 169 179 198 204 214 224 Орнында тұрып, биіктікке секіру, см 5 37 38 40 43 45 47 50 55 4 33-36 34-37 36-39 39-42 41-44 42-46 46-49 51-54 3 28-32 30-33 32-35 35-38 37-40 37-41 41-45 45-50 2 24-27 25-29 27-31 29-34 31-36 33-36 35-40 37-44 1 23 және одан аз 24 және одан аз 26 және одан аз 28 және одан аз 30 және одан аз 32 және одан аз 34 және одан аз 36 және одан аз Айналма жүгіру 3-10м 5 7,7 7,7 7,6 7,5 7,3 7,2 7,0 6,8 4 7,8-8,3 7,8-8,3 7,7-8,0 7,6-7,9 7,4-7,7 7,3-7,6 7,1-7,4 6,9-7,2 3 8,4-9,4 8,4-9,4 8,1-9,0 8,0-8,9 7,8-8,0 7,7-7,9 7,5-7,8 7,3-7,-6 2 9,5-9,9 9,5-9,9 9,1-9,4 9,0-9,3 8,1-8,4 8,0-8,3 7,9-8,2 7,7-8,0 1 10,0 10,0 9,5 9,4 8,5 8,4 8,3 8,1 Асылып, белтемірге тартылу Санына қарай 5 8 9 10 11 12 13 14 16 4 6-7 7-8 8-9 9-10 10-11 11-12 11-13 12-15 3 4-5 6-5 6-7 7-8 7-9 8-10 8-10 9-11 2 3 3-4 4-5 4-6 4-6 4-7 5-7 5-8 1 2 2 3 3 3 3 4 4 Орнында тұрып жүгіру 10 сек, санына қарай 5 34 34 34 34 34 34 34 34 4 29-33 29-33 29-33 29-33 29-33 29-33 29-33 29-33 3 26-28 26-28 26-28 26-28 26-28 26-28 26-28 26-28 2 23-25 23-25 23-25 23-25 23-25 23-25 23-25 23-25 1 22 22 22 22 22 22 22 22 Қыздар (жасөспірім қыздар) Жаттығу Деңгейді бағалау Жас топтары (жасы) 10 11 12 13 14 15 16 17-18 Жүгіру 30 м, с 5 5,6 5,5 5,4 5,3 5,2 5,1 5,0 4,9 4 5,7 -5,8 5,6-5,7 5,3 - 5,6 5,4 - 5,5 5,1-5,3 5,2-5,4 5,1-5,5 5,0-5,2 3 5,9-6,0 5,8-5,9 5,7 – 5,8 5,6 -5,7 5,4-5,5 5,5-5,6 5,6 – 6,0 5,3-5,5 2 6,1-6,2 6,0-6,1 5,9-6,0 5,8-5,9 5,6-5,7 5,7-5,8 6,1 – 6,2 5,6-6,0 1 6,3 6,2 6,1 6,0 5,8 5,9 6,3 6,1 Жүгіру 5 мин, м 5 1150 1220 1320 1400 1460 1500 1520 1530 4 1149-1070 1219-1180 1319-1220 1399-1300 1459-1360 1499-1400 1519-1450 1529-1440 3 1069-980 1179-1080 1219-1120 1299-1200 1359-1260 1399-1300 1449-1380 1439-1370 2 979-920 1079-980 1119-1019 1199-1100 1259-1160 1299-1200 1379-1300 1369-1290 1 919 979 1018 1099 1159 1199 1299 1289 Орнында тұрып, ұзындыққа секіру, см 5 150 160 170 180 190 200 210 220 4 149-145 159-155 169-165 179-175 189-185 199-199 209-205 219-215 3 144-140 154-150 164-160 174-170 184-180 194-190 204-200 214-205 2 139-135 149-145 159-155 169-165 179-175 189-185 199-195 204-200 1 134 144 154 164 174 184 194 199 Орнында тұрып, биіктікке секіру, см 5 36 38 40 42 44 46 48 50 4 31-35 33-37 35-39 37-41 39-43 41-45 42-47 44-49 3 26-30 28-32 30-34 32-36 34-38 36-40 38-41 41-43 2 21-25 23-27 25-29 27-31 29-33 31-35 33-36 36-40 1 20 22 24 26 28 30 32 34 Айналма жүгіру 3-10м 5 8,3 8,0 7,9 7,8 7,8 7,7 7,6 7,5 4 8,4-9,0 8,1-8,7 8,0-8,5 7,9-8,2 7,9-8,2 7,8-8,3 7,7-8,0 7,6-7,9 3 9,1-9,9 8,8-9,9 8,6-9,3 8,3-9,2 8,3-9,2 8,4-9,4 8,1-9,0 8,0-8,9 2 10,0-11,0 10,0-10,5 9,4-9,7 9,3-9,6 9,3-9,6 9,5-9,9 9,1-9,4 9,0-9,3 1 11,1 10,6 9,8 9,7 9,7 9,8 9,5 9,2 Кеудені көтеру 30 сек ішінде, Санына қарай з 5 18 19 19 20 20 22 23 24 4 16-17 17-18 17-18 17-19 17-19 19-21 20-22 21-23 3 13-15 15-16 15-16 14-16 14-16 16-18 17-19 18-20 2 9-12 10-14 10-14 10-13 10-13 11-15 12-16 13-17 1 8 9 9 9 9 10 11 12 Орнында тұрып жүгіру 10 сек, санына қарай 5 34 34 34 34 34 34 34 34 4 29-33 29-33 29-33 29-33 29-33 29-33 29-33 29-33 3 26-28 26-28 26-28 26-28 26-28 26-28 26-28 26-28 2 23-25 23-25 23-25 23-25 23-25 23-25 23-25 23-25 1 22 22 22 22 22 22 22 22 Арнайы дене дайындығы № Жат­тығу Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін­гі оқу­дың нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу­дың нор­ма­ти­ві ұл­дар ба­ға* қы­здар ба­ға ұл­дар ба­ға қы­здар ба­ға 2. АДТ үшін ар­найы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1 Отыр­ғы­штан се­кі­ру 1 мин ішін­де­гі са­ны 35 Өте жақ­сы 35 Өте жақ­сы 50 Өте жақ­сы 40 Өте жақ­сы 30 жақ­сы 30 жақ­сы 40 жақ­сы 35 жақ­сы 20 Қа­на­ғат­та нар­лық 20 Қа­на­ғат­та нар­лық. 30 Қа­на­ғат­та нар­лық 25 Қа­на­ғат­та нар­лық р/с № Жаттығу Өлшем бірлігі Норматив жасөспірім баға қыздар баға 2. ОЖТ, СЖТ және ЖСШТ үшін аранайы дайындықтың нормативі 2.1. Бір аяқпен отырып, тұру (пистолет) Әр аяқпен отырып тұру сомасы 1 мин ішінде 40-30 Өте жақсы 20 Өте жақсы 29-20 жақсы 15 жақсы 19-10 Қанағатта нарлық 10 Қанағаттанарлық. 2.2 Велостаноктағы педаль тебудің саны 1 мин ішіндегі саны 180 Өте жақсы 160 Өте жақсы 170 жақсы 140 жақсы 160 Қанағатта нарлық 130 Қанағаттанарлық 2.3 Велостаноктағы педаль тебудің саны 10 сек ішіндегі саны 38 Өте жақсы 36 Өте жақсы 36 жақсы 34 жақсы 30 Қанағатта нарлық. 30 Қанағаттанарлық

8. Оқу-жаттығу үдерісін ұйымдастыру мен өткізу үшін қажетті құрал-жабдықпен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету р/с № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­ту бір­лі­гі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Кі­ші бө­лім 35. Та­сжол­да­ғы ве­ло­си­пед спор­ты 1 Қы­сқа жең­ді ве­ло­ком­би­не­зон да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 2 Ве­ло­туфли жұп (2 да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 3 Қы­сқа жең­ді ве­ло­май­ка да­на адам 2 1 3 1 3 1 1 1 2 1 4 Ве­ло­тру­си­лер да­на адам 2 1 3 1 3 1 3 1 1 1 5 Ве­ло­қол­ғап­тар жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 5 1 5 1 1 1 6 Уа­қыт­қа жа­рыс­қа ар­нал­ған ве­ло­дулы­ға да­на адам - - 1 2 1 2 1 1 - - 7 топ­тық жа­рыс­қа ар­нал­ған ве­ло­дулы­ға да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 8 Су өт­кіз­бей­тін ма­та­дан ве­ло­си­пед­ші­нің күр­те­сі да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 2 9 ве­ло­си­пед қал­па­ғы да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 10 ве­ло­си­пед­ші­нің күр­те­сі (тер­мо) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 11 Ве­ло­жи­лет­ка да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 12 Ве­ло­шұлық жұп (2 да­на) адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 13 Ве­ло­жең жұп (2 да­на) адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 14 Қы­сқы ве­ло­си­пед қал­па­ғы да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 15 Ұзын жең­ді ве­ло­ком­би­не­зон да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 16 Ұзын жең­ді ве­ло­май­ка да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 17 Ұзын жең­ді ве­ло­май­ка (тер­мо) да­на адам - - 1 1 2 1 2 1 1 2 18 Ве­ло­қол­ғап­тар қы­сқы жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 3 1 3 1 1 1 19 қы­сқы ба­хил­ла жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 2 1 - - 20 Жаң­быр­ға ар­нал­ған ба­хил­ла жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 2 1 - - 21 Аэро­ди­на­ми­ка­лық ба­хил­ла жұп (2 да­на) адам - - 1 1 3 1 3 1 - - 22 Нос­ки­лер жұп (2 да­на) адам 1 1 3 1 7 1 2 1 - - Кі­ші бө­лім 36. Трек­те­гі ве­ло­си­пед спор­ты 1 Қы­сқа жең­ді ве­ло­ком­би­не­зон да­на адам - - 1 1 1 - - - - - 2 Ве­ло­туфли (трек­ке ар­нал­ған) жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 3 Қы­сқа жең­ді ве­ло­май­ка да­на адам 2 1 3 1 3 1 1 1 2 1 4 Ве­ло­тру­си­лер да­на адам 2 1 3 1 3 1 3 1 1 1 5 Ве­ло­қол­ғап­тар жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 5 1 5 1 1 1 6 Уа­қыт­қа жа­рыс­қа ар­нал­ған ве­ло­дулы­ға да­на адам - - 1 2 1 2 1 1 - - 7 топ­тық жа­рыс­қа ар­нал­ған ве­ло­дулы­ға да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 8 Су өт­кіз­бей­тін ма­та­дан ве­ло­си­пед­ші­нің күр­те­сі да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 2 9 ве­ло­си­пед қал­па­ғы да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 10 ве­ло­си­пед­ші­нің күр­те­сі (тер­мо) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 11 Ве­ло­жи­лет­ка да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 12 Ве­ло­шұлық жұп (2 да­на) адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 13 Ве­ло­жең жұп (2 да­на) адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 14 Қы­сқы ве­ло­си­пед қал­па­ғы да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 15 Ұзын жең­ді ве­ло­ком­би­не­зон да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 16 Ұзын жең­ді ве­ло­май­ка да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 17 Ұзын жең­ді ве­ло­май­ка тер­мо да­на адам - - 1 1 2 1 2 1 1 2 18 Ве­ло­қол­ғап­тар қы­сқы жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 3 1 3 1 1 1 19 қы­сқы ба­хил­ла жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 2 1 - - 20 Жаң­быр­ға ар­нал­ған ба­хил­ла жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 2 1 - - 21 Аэро­ди­на­ми­ка­лық ба­хил­ла жұп (2 да­на) адам - - 1 1 3 1 3 1 - - 22 Нос­ки жұп (2 да­на) адам 1 1 3 1 7 1 2 1 - - Кі­ші бө­лім 37. Маун­тин­байк 1 Қы­сқа жең­ді ве­ло­ком­би­не­зон да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 2 Ве­ло­туфли (маун­тин­байк үшін) жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 3 Қы­сқа жең­ді ве­ло­май­ка да­на адам 2 1 3 1 3 1 1 1 2 1 4 Ве­ло­тру­си­лер да­на адам 2 1 3 1 3 1 3 1 1 1 5 Ве­ло­қол­ғап­тар (маун­тин­байк) жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 5 1 5 1 1 1 6 топ­тық жа­рыс­қа ар­нал­ған ве­ло­дулы­ға да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 7 Су өт­кіз­бей­тін ма­та­дан ве­ло­си­пед­ші­нің күр­те­сі да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 2 8 ве­ло­си­пед қал­па­ғы да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 9 ве­ло­си­пед­ші­нің күр­те­сі (тер­мо) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 10 Ве­ло­жи­лет­ка да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 11 Ве­ло­шұлық жұп (2 да­на) адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 12 Ве­ло­жең жұп (2 да­на) адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 13 Қы­сқы ве­ло­си­пед қал­па­ғы да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 14 Ұзын жең­ді ве­ло­ком­би­не­зон да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 15 Ұзын жең­ді ве­ло­май­ка да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 16 Ұзын жең­ді ве­ло­май­ка тер­мо да­на адам 1 1 2 1 2 1 1 2 17 Ве­ло­қол­ғап­тар қы­сқы жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 3 1 3 1 1 1 18 қы­сқы ба­хил­ла жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 2 1 - - 19 Жаң­быр­ға ар­нал­ған ба­хил­ла жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 2 1 - - 20 Аэро­ди­на­ми­ка­лық ба­хил­ла жұп (2 да­на) адам - - 1 1 3 1 3 1 - - 21 Нос­ки жұп (2 да­на) адам 1 1 3 1 7 1 2 1 - - Кі­ші бө­лім 38. BMX 1 ВМХ (Bicycle Moto eXtreme) ар­нал­ған ве­ло­туфли жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 2 ВМХ (Bicycle Moto eXtreme) ар­нал­ған ве­ло­қол­ғап­тар жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 5 1 5 1 1 1 3 Су өт­кіз­бей­тін ма­та­дан ве­ло­си­пед­ші­нің күр­те­сі да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 2 4 ве­ло­си­пед қал­па­ғы да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 5 ве­ло­си­пед­ші­нің күр­те­сі (тер­мо) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 6 Ве­ло­жи­лет­ка да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 7 Ве­ло­жең жұп (2 да­на) адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 8 қы­сқы ве­ло­си­пед қал­па­ғы да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 9 Ұзын жең­ді ве­ло­май­ка да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 10 Ұзын жең­ді ве­ло­май­ка тер­мо да­на адам - - 1 1 2 1 2 1 1 2 11 Ве­ло­қол­ғап­тар қы­сқы жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 3 1 3 1 1 1 12 Нос­ки­лер жұп (2 да­на) адам 1 1 3 1 7 1 2 1 - - 13 ВМХ (Bicycle Moto eXtreme) ар­нал­ған ве­ло­дулы­ға да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 14 ВМХ (Bicycle Moto eXtreme) жа­ры­су­шы­сы­ның қор­ға­ныс жиын­тығы жиын­тық адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 15 ВМХ (Bicycle Moto eXtreme) ар­нал­ған ве­ло­си­пед шал­ба­ры да­на адам 1 1 2 1 2 1 3 1 - - 16 ВМХ (Bicycle Moto eXtreme) ар­нал­ған ве­ло­си­пед май­ка­сы да­на адам 1 1 2 1 2 1 3 1 - - Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1.1 Спортшыларға ілесіп жүретін және автожолдағы қауіпсіздікті қамтамасыз ететін жеңіл автокөлік дана Әр жаттықтырушыға 1.2 Спортшыларды тасымалдайтын микроавтобус дана 3 бөлімшеге 1.3 Велоэргометр Wattbike дана 5 бөлімшеге 1.4 Тасжолдағы жарысқа арналған велосипед дана 150 бөлімшеге, бірақ 1 оқушыға кемінде 1 велосипед 1.5 Тректегі жарысқа арналған велосипед дана 50 бөлімшеге 1.6 Таудағы жарысқа арналған велосипед (маунтинбайк) дана 50 бөлімшеге 1.7 Үш роллерлі велостанок дана 50 бөлімшеге, бірақ 1 оқу тобына 5 данадан кем емес 1.8 Қуатты өлшейтін және ZWIFT бағдарламасына қосылатын велостанок дана 10 бөлімшеге 1.9 Штанга жиынтығы дана 15 бөлімшеге 1.10 Шаңғы жиынтығы дана 40 бөлімшеге 1.11 Артқы дискілі дөңгелек (тасжолдағы) дана 10 бөлімшеге 1.12 Артқы дискілі дөңгелек (трек) дана 10 бөлімшеге 1.13 Алдыңғы дискілі дөңгелек (трек) дана 5 бөлімшеге 1.14 Дөңгелектің қабы (покрышка) дана 300 бөлімшеге 1.15 велосипедтің қосалқы бөлшектері дана Қажетіне қарай, мемлекеттік сатып алуға сәйкес 1.16 Дөңгелектің камерасы дана 300 бөлімшеге Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1.1 Велосипед туфлиі жұп 100  бөлімшеге 1.2 Топтық жарысқа арналған велосипед дулығасы дана 100 бөлімшеге, бірақ 1 оқушыға кемінде 1 дулыға 1.3 Логотипі бар қысқа жең велосипед майкасы дана 150 бөлімшеге 1.4 Велосипед шортилар дана 150 бөлімшеге 1.5 ұзын жең велосипед майкасы дана 100 бөлімшеге 1.6 велосипед гамажы дана 100 бөлімшеге 1.7 велосипед жылы күртесі дана 100 бөлімшеге 1.8 Қысқы велоқолғап жұп 100 бөлімшеге 1.9 Вело жең жұп 100 бөлімшеге 1.10 Жеңсіз, жылы киім дана 100 бөлімшеге Паравелоспорт дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдерінің нормалары Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың топтасуы (адам) Аптасына сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу жиындары үдерісін жүзеге асыратын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) Алғашқы даярлау 3-5 6 312 Жаттығу кезеңі 3-5 10 520 Спорттық жетілдіру кезеңі 2-3 20 1040 Жоғары спорттық шеберлік кезеңі 2-3 24 1248 Клубтар/секциялар Ұйымның Жарғысына сәйкес ҚР ұлттық және штаттағы ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстық, республикалық маңызы бар қалалық және астаналық командаларды даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, басқармалар немесе жергілікті СДД, ОРДО Ұлдар/қыздар Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау, спортшының сол немесе өзге спорт ұйымына (оқу тобы/кезең) қатыстылығына қарай, сондай-ақ спортшының жеке дайындық жоспарына сәйкес жүзеге асырылады. жасөспірімдер/ қыздар Юниорлар/юниоркалар Андерлер U-23 Ерлер/ әйелдер Әскери-қолданбалы және қызметтік қолданбалы спорт түрлерінен жарыстарды ұйымдастыратын спорт федерациялары, ұйымдар, ведомстволық спорт қоғамдары және дене шынықтыру және спортты дамытуды іске асыратын дене шынықтыру орталықтары, қоғамдық бірлестіктер. Ішкі жұмыс тәртібі және ережелерге сәйкес Паравелоспорттағы спорттық дайындық кезеңінде, алғашқы және одан кейінгі оқу кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруға арналған жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері № жат­тығу Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін­гі оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві жа­сө­спі­рім ба­ға* қы­здар ба­ға жа­сө­спі­рім ба­ға қы­здар ба­ға 1. Спорт­тық дис­ци­пли­на үшін жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­ти­ві 1.1. Жү­гі­ру 30 м, (одан көп емес) Се­кунд 10 Өте жақ­сы 12 Өте жақ­сы 7 Өте жақ­сы 9 Өте жақ­сы 15 жақ­сы 17 жақ­сы 10 жақ­сы 12 жақ­сы 20 Қа­на­ғат­та­нар­лық 25 Қа­на­ғат­та­нар­лық 15 Қа­на­ғат­та­нар­лық 20 Қа­на­ғат­та­нар­лық 1.2 15 се­кунд ішін­де оты­рып-тұ­ру (ке­мін­де) Са­ны­на қа­рай 10 Өте жақ­сы 8 Өте жақ­сы 12 Өте жақ­сы 10 Өте жақ­сы 7 жақ­сы 5 жақ­сы 9 жақ­сы 7 жақ­сы 5 Қа­на­ғат­та­нар­лық 4 Қа­на­ғат­та­нар­лық 7 Қа­на­ғат­та­нар­лық 6 Қа­на­ғат­та­нар­лық 1.3 Ті­ре­ліп жа­тып, қол­ды ашып-жұ­му (ке­мін­де) Са­ны­на қа­рай з 20 Өте жақ­сы 15 Өте жақ­сы 25 Өте жақ­сы 20 Өте жақ­сы 15 жақ­сы 10 жақ­сы 20 жақ­сы 15 жақ­сы 10 Қа­на­ғат­та­нар­лық 7 Қа­на­ғат­та­нар­лық 15 Қа­на­ғат­та­нар­лық 12 Қа­на­ғат­та­нар­лық 2.1 Жү­гі­ру 30 м, (одан көп емес) Се­кунд 9 Өте жақ­сы 11 Өте жақ­сы 6 Өте жақ­сы 8 Өте жақ­сы 13 жақ­сы 15 жақ­сы 9 жақ­сы 11 жақ­сы 16 Қа­на­ғат­та­нар­лық 20 Қа­на­ғат­та­нар­лық 12 Қа­на­ғат­та­нар­лық 16 Қа­на­ғат­та­нар­лық 2.2 15 се­кунд ішін­де оты­рып-тұ­ру (ке­мін­де) Са­ны­на қа­рай 11 Өте жақ­сы 9 Өте жақ­сы 13 Өте жақ­сы 11 Өте жақ­сы 8 жақ­сы 7 жақ­сы 10 жақ­сы 9 жақ­сы 6 Қа­на­ғат­та­нар­лық 5 Қа­на­ғат­та­нар­лық 9 Қа­на­ғат­та­нар­лық 7 Қа­на­ғат­та­нар­лық 2.3 Ті­ре­ліп жа­тып, қол­ды ашып-жұ­му (ке­мін­де) Са­ны­на қа­рай 22 Өте жақ­сы 16 Өте жақ­сы 27 Өте жақ­сы 22 Өте жақ­сы 17 жақ­сы 11 жақ­сы 23 жақ­сы 17 жақ­сы 12 Қа­на­ғат­та­нар­лық 8 Қа­на­ғат­та­нар­лық 18 Қа­на­ғат­та­нар­лық 13 Қа­на­ғат­та­нар­лық Ескертпе: Барынша мүмкіндіктен 50% баллдан кем жинаған спортшы, келесі кезеңге өткізілмейді, сәтсіз 3 талпыныстан кейін оқудан шығарылады. Паравелоспорттағы спорттық дайындық кезеңінде, алғашқы және одан кейінгі оқу кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруға арналған жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері № жат­тығу Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін­гі оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Юни­ор­лар ба­ға * Юни­ор қы­здар ба­ға Юни­ор­лар ба­ға қы­здар ба­ға 1. Спорт­тық дис­ци­пли­на үшін жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­ти­ві 1.1. Жү­гі­ру 30 м, (одан көп емес) Се­кунд 10 Өте жақ­сы 12 Өте жақ­сы 7 Өте жақ­сы 9 Өте жақ­сы 15 жақ­сы 17 жақ­сы 10 жақ­сы 12 жақ­сы 20 Қа­на­ғат­та­нар­лық 25 Қа­на­ғат­та­нар­лық 15 Қа­на­ғат­та­нар­лық 20 Қа­на­ғат­та­нар­лық 1.2 15 се­кунд ішін­де оты­рып-тұ­ру (ке­мін­де) Са­ны­на қа­рай 10 Өте жақ­сы 8 Өте жақ­сы 12 Өте жақ­сы 10 Өте жақ­сы 7 жақ­сы 5 жақ­сы 9 жақ­сы 7 жақ­сы 5 Қа­на­ғат­та­нар­лық 4 Қа­на­ғат­та­нар­лық 7 Қа­на­ғат­та­нар­лық 6 Қа­на­ғат­та­нар­лық 1.3 Ті­ре­ліп жа­тып, қол­ды ашып-жұ­му (ке­мін­де) Са­ны­на қа­рай 20 Өте жақ­сы 15 Өте жақ­сы 25 Өте жақ­сы 20 Өте жақ­сы 15 жақ­сы 10 жақ­сы 20 жақ­сы 15 жақ­сы 10 Қа­на­ғат­та­нар­лық 7 Қа­на­ғат­та­нар­лық 15 Қа­на­ғат­та­нар­лық 12 Қа­на­ғат­та­нар­лық 2.1 Жү­гі­ру 30 м, (одан көп емес) Се­кунд 9 Өте жақ­сы 11 Өте жақ­сы 6 Өте жақ­сы 8 Өте жақ­сы 13 жақ­сы 15 жақ­сы 9 жақ­сы 11 жақ­сы 16 Қа­на­ғат­та­нар­лық 20 Қа­на­ғат­та­нар­лық 12 Қа­на­ғат­та­нар­лық 16 Қа­на­ғат­та­нар­лық 2.2 15 се­кунд ішін­де оты­рып-тұ­ру (ке­мін­де) Са­ны­на қа­рай 11 Өте жақ­сы 9 Өте жақ­сы 13 Өте жақ­сы 11 Өте жақ­сы 8 жақ­сы 7 жақ­сы 10 жақ­сы 9 жақ­сы 6 Қа­на­ғат­та­нар­лық 5 Қа­на­ғат­та­нар­лық 9 Қа­на­ғат­та­нар­лық 7 Қа­на­ғат­та­нар­лық 2.3 Ті­ре­ліп жа­тып, қол­ды ашып-жұ­му (ке­мін­де) Са­ны­на қа­рай 22 Өте жақ­сы 16 Өте жақ­сы 27 Өте жақ­сы 22 Өте жақ­сы 17 жақ­сы 11 жақ­сы 23 жақ­сы 17 жақ­сы 12 Қа­на­ғат­та­нар­лық 8 Қа­на­ғат­та­нар­лық 18 Қа­на­ғат­та­нар­лық 13 Қа­на­ғат­та­нар­лық Ескертпе: Барынша мүмкіндіктен 50% баллдан кем жинаған спортшы, келесі кезеңге өткізілмейді, сәтсіз 3 талпыныстан кейін оқудан шығарылады. Паравелоспорттағы спорттық дайындық кезеңінде алғашқы және одан кейінгі оқу кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруға арналған жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері № жат­тығу Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін­гі оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві ер­лер ба­ға әй­ел­дер ба­ға ер­лер ба­ға әй­ел­дер ба­ға 1. Спорт­тық дис­ци­пли­на үшін жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­ти­ві 1.1. Жү­гі­ру 30 м, (одан көп емес) Сек 9 Өте жақ­сы 11 Өте жақ­сы 6 Өте жақ­сы 8 Өте жақ­сы 13 жақ­сы 15 жақ­сы 9 жақ­сы 11 жақ­сы 16 Қа­на­ғат­та­нар­лық 20 Қа­на­ғат­та нар­лық 12 Қа­на­ғат­та­нар­лық 16 Қа­на­ғат­та­нар­лық 1.2 15 се­кунд ішін­де оты­рып-тұ­ру (ке­мін­де) Са­ны­на қа­рай 11 Өте жақ­сы 9 Өте жақ­сы 13 Өте жақ­сы 11 Өте жақ­сы 8 жақ­сы 7 жақ­сы 10 жақ­сы 9 жақ­сы 6 Қа­на­ғат­та­нар­лық 5 Қа­на­ғат­та­нар­лық 9 Қа­на­ғат­та­нар­лық 7 Қа­на­ғат­та­нар­лық 1.3 Ті­ре­ліп жа­тып, қол­ды ашып-жұ­му (ке­мін­де) Са­ны­на қа­рай 22 Өте жақ­сы 16 Өте жақ­сы 27 Өте жақ­сы 22 Өте жақ­сы 17 жақ­сы 11 жақ­сы 23 жақ­сы 17 жақ­сы 12 Қа­на­ғат­та­нар­лық 8 Қа­на­ғат­та­нар­лық 18 Қа­на­ғат­та­нар­лық 13 Қа­на­ғат­та­нар­лық 2.1 Жү­гі­ру 30 м, (одан көп емес) Сек 8 Өте жақ­сы 10 Өте жақ­сы 5,5 Өте жақ­сы 7 Өте жақ­сы 11 жақ­сы 13 жақ­сы 8 жақ­сы 10 жақ­сы 14 Қа­на­ғат­та­нар­лық 18 Қа­на­ғат­та­нар­лық 11 Қа­на­ғат­та­нар­лық 13 Қа­на­ғат­та­нар­лық 2.2 15 се­кунд ішін­де оты­рып-тұ­ру (ке­мін­де) Са­ны­на қа­рай 13 Өте жақ­сы 10 Өте жақ­сы 15 Өте жақ­сы 13 Өте жақ­сы 10 жақ­сы 8 жақ­сы 13 жақ­сы 11 жақ­сы 9 Қа­на­ғат­та­нар­лық 6 Қа­на­ғат­та­нар­лық 10 Қа­на­ғат­та­нар­лық 9 Қа­на­ғат­та­нар­лық 2.3 Ті­ре­ліп жа­тып, қол­ды ашып-жұ­му (ке­мін­де) Са­ны­на қа­рай 25 Өте жақ­сы 18 Өте жақ­сы 30 Өте жақ­сы 25 Өте жақ­сы 20 жақ­сы 13 жақ­сы 25 жақ­сы 20 жақ­сы 15 Қа­на­ғат­та­нар­лық 10 Қа­на­ғат­та­нар­лық 20 Қа­на­ғат­та­нар­лық 15 Қа­на­ғат­та­нар­лық Ескертпе: Барынша мүмкіндіктен 50% баллдан кем жинаған спортшы, келесі кезеңге өткізілмейді, сәтсіз 3 талпыныстан кейін оқудан шығарылады. Паравелоспорттан дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт жа­ры­сы оқу-жат­тығу жиы­ны ха­лы­қа­ра­лық рес­пуб­ли­ка­лық өңір­лік Қа­ла­лық және аудан­дық ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу жиын­да­ры үде­рі­сін жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) Ал­ғаш­қы да­яр­лау 0 0 1 1 0 1 Жат­тығу ке­зе­ңі 1 2 1 1 1 2 Спорт­тық же­тіл­ді­ру ке­зе­ңі 3 3 2 2 3 4 Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік ке­зе­ңі 3 4 2 2 4 5 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс тәр­ті­бі және ере­же­лер­ге сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­де Дай­ын­дық ке­зе­ңіне сәй­кес ҚР ұлт­тық және штат­та­ғы ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стық, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лық және аста­на­лық ко­ман­да­лар­ды да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (спорт клуб­та­ры) ДШСБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спор­тық қо­ғам­дық бір­ле­стіктер Іш­кі жұ­мыс тәр­ті­бі және ере­же­лер­ге сәй­кес,  ЖС­ШТ-нің та­лап­та­ры­на сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымның контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында, дайындық кезеңі/жасына көзделген лимиттен (шектен) аспауы тиіс. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт жа­ры­ста­ры­на дай­ын­да­лу бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ ҚРЧ мен рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру (са­уық­ты­ру) іс-ша­ра­ла­ры Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу жиын­да­ры үде­рі­сін жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) Ал­ғаш­қы да­яр­лау 0 1 0 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на және ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на сәй­кес ұй­ым­ның әкім­ші­лі­гі бел­гі­лей­ді. Жат­тығу ке­зе­ңі 2 2 2 Спорт­тық же­тіл­ді­ру ке­зе­ңі 3 4 2 Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік ке­зе­ңі 4 4 2 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс тәр­ті­бі және ере­же­лер­ге сәй­кес Дай­ын­дық ке­зе­ңіне сәй­кес ҚР ұлт­тық және штат­та­ғы ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стық, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лық және аста­на­лық ко­ман­да­лар­ды да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, бас­қар­ма­лар неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Ұл­дар/қы­здар жа­сө­спі­рім­дер/ қы­здар Юни­ор­лар/юни­ор­ка­лар Ан­дер­лер U-23 Ер­лер/ әй­ел­дер Іш­кі жұ­мыс тәр­ті­бі және ере­же­лер­ге сәй­кес Дай­ын­дық ке­зе­ңіне сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры және дене шы­нық­ты­ру және спорт­ты да­мы­ту­ды іс­ке асы­ра­тын дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры, қо­ғам­дық бір­ле­стіктер. Бар­лық ке­зең­де Клуб­тар және ДШСБ Іш­кі жұ­мыс тәр­ті­бі және ере­же­лер­ге сәй­кес Дай­ын­дық ке­зе­ңіне сәй­кес Ескертпе: оқу-жатығу жиындарының ұзақтығының шегі, өтетін орнына бару және кері қайту уақытын есепке алмай белгіленеді. Паравелоспорттан спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төреші Ұлттық спорт төреші Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық дәрежедегі төреші Аудандық жарыстар кемінде10 адам 10 адам 0 0 0 Облыстық жарыстар кемінде10 адам 10 адам 0 0 0 Республикалық жарыстар Кемінде 12 адам 5 адам 5 адам 2 адам 0 Ресми облыстық жарыстар Кемінде 10 адам 9 адам 1 адам 0 0 Ресми республикалық жарыстар кемінде12 адам 2 адам 5 адам 3 адам 2 адам Қазақстан Республикасы аумағында паравелоспорттан өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорт жарыстарын медальмен қамтамасыз ету нормалары Әй­ел­дер па­ра­ве­ло­спорт са­нат­пен Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар 13-14 жас Қы­здар 13-14 жас Юни­ор қы­здар, ан­де­ры 17-18, 19-22 жас Әй­ел­дер 23-34, 35-39 жас Әй­ел­дер 40-49, 50-59, 60-69, 70 жас және одан үл­кен­дер Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Об­лы­стық жа­ры­стар 15 45 15 45 30 90 30 90 60 120 Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 15 45 15 45 30 90 30 90 60 120 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 15 45 15 45 30 90 30 90 60 120 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 15 45 15 45 30 90 30 90 60 120 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 15 45 15 45 30 90 30 90 60 120 Ер­лер па­ра­ве­ло­спорт са­нат­пен Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар 13-14 жас Жа­сө­спі­рім­дер 15-16 жас Юни­ор­лар, ан­дер­лер 17-18, 19-22 жас Ер­лер 23-34, 35-39 жас Ер­лер 40-49, 50-59, 60-69, 70 жас және одан үл­кен­дер Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Об­лы­стық жа­ры­стар 15 45 15 45 30 90 30 90 60 120 Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 15 45 15 45 30 90 30 90 60 120 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 15 45 15 45 30 90 30 90 60 120 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 15 45 15 45 30 90 30 90 60 120 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 15 45 15 45 30 90 30 90 60 120 Паравелоспортта оқу-жаттығу үдерісін ұйымдастыру мен өткізуге қажетті құрал-жабдықпен және мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1.1 Спортшыларға ілесіп жүретін және автожолдағы қауіпсіздікті қамтамасыз ететін жеңіл автокөлік дана Әр жаттықтырушыға 1.2 Мүгедек спортшыларды тасымалдайтын микроавтобус дана 2 бөлімшеге 1.3 Велоэргометр Wattbike дана 5 бөлімшеге 1.4 Тасжолдағы жарысқа арналған тандем велосипед дана 40 бөлімшеге 1.5 Тректегі жарысқа арналған тандем велосипед дана 20 бөлімшеге 1.6 Үш роллерлі велостанок дана 20 бөлімшеге 1.7 Артқы дискілі дөңгелек (тасжолдағы) дана 10 бөлімшеге 1.8 Артқы дискілі дөңгелек (трек) дана 10 бөлімшеге 1.9 Алдыңғы дискілі дөңгелек (трек) дана 5 бөлімшеге 1.10 Дөңгелектің қабы (покрышка) дана 40 бөлімшеге 1.11 велосипедтің қосалқы бөлшектері дана Қажетіне қарай, мемлекеттік сатып алуға сәйкес 1.12 Дөңгелектің камерасы дана 40 бөлімшеге Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1.1 Велосипед туфлиі жұп 40  бөлімшеге 1.2 Топтық жарысқа арналған велосипед дулығасы дана 40 бөлімшеге 1.3 Логотипі бар қысқа жең велосипед майкасы дана 40 бөлімшеге 1.4 Велосипед шортилар дана 40 бөлімшеге 1.5 ұзын жең велосипед майкасы дана 40 бөлімшеге 1.6 велосипед гамажы дана 40 бөлімшеге 1.7 велосипед жылы күртесі дана 40 бөлімшеге 1.8 Қысқы велоқолғап жұп 40 бөлімшеге 1.9 Вело жең жұп 40 бөлімшеге 1.10 Жеңсіз, жылы киім дана 40 бөлімшеге

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 7 қосымша Грек-рим күресі бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – грек-рим күресі бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) U-15 Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады U-17 U-20 U-23 Ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 18 18 күнге дейін 5 күнге дейін, бірақ жылына 2 реттен көп емес, кешенді медициналық тексеру жоспарына сәйкес ОЖТ – 2 18 18 18 күнге дейін ОЖТ – 3 18 18 18 күнге дейін ОЖТ 3 оқу жылынан астам 18 18 18 күнге дейін СЖТ – 1 21 18 18 күнге дейін СЖТ– 2 21 18 18 күнге дейін СЖТ 2 оқу жылынан астам 21 18 18 күнге дейін ЖСШТ 21 18 18 күнге дейін Клубтар/секциялар ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) U-15 24 күнге дейін 21 күнге дейін 18 күнге дейін U-17 24 күнге дейін 21 күнге дейін 18 күнге дейін U-20 24 күнге дейін 21 күнге дейін 18 күнге дейін U-23 24 күнге дейін 21 күнге дейін 18 күнге дейін Ересектер 24 күнге дейін 21 күнге дейін 18 күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 0 1 2 2 0 3 ОЖТ – 2 0 2 2 2 0 4 ОЖТ – 3 0 2 3 3 0 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 2 2 2 1 4 СЖТ – 1 2 3 2 2 2 6 СЖТ– 2 2 3 3 3 2 7 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 3 5 2 2 3 7 ЖС­ШТ 5 4 1 1 5 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД Құ­ра­ма ко­ман­да­лар­дың бас/аға жат­тық­ты­ру­шы­ла­ры­ның дай­ын­дық жос­па­ры­на, спорт тү­рі бой­ын­ша бі­рың­ғай рес­пуб­ли­ка­лық спорт­тық-бұ­қа­ра­лық іс-ша­ра­лар күн­тіз­бе­сіне, сон­дай-ақ спорт тү­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар күн­тіз­бе­сіне сәй­кес ОР­ДО Құ­ра­ма ко­ман­да­лар­дың бас/аға жат­тық­ты­ру­шы­ла­ры­ның дай­ын­дық жос­па­ры­на, спорт тү­рі бой­ын­ша бі­рың­ғай рес­пуб­ли­ка­лық спорт­тық-бұ­қа­ра­лық іс-ша­ра­лар күн­тіз­бе­сіне, сон­дай-ақ спорт тү­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар күн­тіз­бе­сіне сәй­кес ДШж­СБ Құ­ра­ма ко­ман­да­лар­дың бас/аға жат­тық­ты­ру­шы­ла­ры­ның дай­ын­дық жос­па­ры­на, спорт тү­рі бой­ын­ша бі­рың­ғай рес­пуб­ли­ка­лық спорт­тық-бұ­қа­ра­лық іс-ша­ра­лар күн­тіз­бе­сіне, сон­дай-ақ спорт тү­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар күн­тіз­бе­сіне сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету U-15 U-17 U-20 U-23 Взрос­лые Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 10 5 5 - - Облыстық турнирлер 10 10 5 4 1 Республикалық турнирлер - - 20 15 15 Ресми облыстық жарыстар 10 10 5 4 1 Ресми республикалық жарыстар - - 20 15 15

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 45 - Физикалық қасиеттерді үйлесімді дамыту: күш, иілгіштік, үйлесімділік, төзімділік және жылдамдық. - Тірек-қимыл аппаратын нығайту. - Қозғалыс белсенділігін және жаттығуға деген мотивацияны арттыру. - Жүгіру, секіру, гимнастика, қимыл-қозғалыс ойындары, өз салмағымен орындалатын жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 25 - Күрес гимнастикасы, серіктеспен және манекенмен жаттығулар. - Сүйретіп жүру, тартысу, ұстап тұруға арналған жаттығулар. - Қорпус, мойын және қолдың қысу бұлшықеттерін нығайту. Техникалық, тактикалық дайындық 20 - Күрес тұрысының негіздері, қозғалыс, қарапайым әдістер және сақтану тәсілдері. - Жағдайды түсінуге бағытталған ойын-жекпе-жек: шабуыл және қорғаныс. Теориялық және психологиялық дайындық 10 - Күрес тарихы, ережелері, тәртіп, гигиена және тамақтанудың негіздері. - Қауіпсіздік техникасы, негізгі терминдер. - Қызығушылықты, зейінді, тәртіп пен өзіне деген сенімділікті қалыптастыру. - Ойын тәсілдері, бірлескен тапсырмалар. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 40 - Физикалық қасиеттерді үйлесімді дамыту: күш, иілгіштік, үйлесімділік, төзімділік және жылдамдық. - Тірек-қимыл аппаратын нығайту. - Қозғалыс белсенділігін және жаттығуға деген мотивацияны арттыру. - Жүгіру, секіру, гимнастика, қимыл-қозғалыс ойындары, өз салмағымен орындалатын жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 25 - Күрес гимнастикасы, серіктеспен және манекенмен жаттығулар. - Сүйретіп жүру, тартысу, ұстап тұруға арналған жаттығулар. - Қорпус, мойын және қолдың қысу бұлшықеттерін нығайту. Техникалық, тактикалық дайындық 20 - Күрес тұрысының негіздері, қозғалыс, қарапайым әдістер және сақтану тәсілдері. - Жағдайды түсінуге бағытталған ойын-жекпе-жек: шабуыл және қорғаныс. Теориялық және психологиялық дайындық 10 - Күрес тарихы, ережелері, тәртіп, гигиена және тамақтанудың негіздері. - Қауіпсіздік техникасы, негізгі терминдер. - Қызығушылықты, зейінді, тәртіп пен өзіне деген сенімділікті қалыптастыру. - Ойын тәсілдері, бірлескен тапсырмалар. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 - Ым-ишаралармен және ережелермен танысу. - Жаттығуларды көрсету және бақылау. БАРЛЫҒЫ 100 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 - Негізгі қозғалыс қасиеттерін күрделендірілген және үйлестірілген формада дамыту. - Қозғалысты бақылау мен дәлдігін арттыру үшін үйлесімділікке жүктеме жоғары жаттығулар орындау. - Тепе-теңдік пен дененің тұрақтылығына басымдық беретін күштік жаттығулар орындау. - Жалпы спорттық дайындықты арттыру үшін күштік және үйлесімділік элементтері біріктірілген кешенді жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 30 - Төзімділік пен техниканы дамыту мақсатында жоғары қарқында арнайы күрес жаттығуларын орындау. - Күш пен тұрақтылықты арттыру үшін қосымша қарсыласу құралдарын (резеңке жгуттар, жүктемелі жилеттер, серіктес) қолдану. - Барлық физикалық қасиеттерді кешенді дамыту және жекпе-жек жүктемесін еліктеу үшін айналмалы (круговой) жаттығуларды пайдалану. - Жалпы жұмыс қабілетін жақсарту үшін жоғары қарқынды динамикалық және интервалды жаттығуларды енгізу. Техникалық, тактикалық дайындық 25 - Негізгі техниканы меңгеру: жамбас арқылы лақтырулар, денені ұстап алу. - Тактикалық сызбаларды үйрену: белдесуді жүргізу, қарсыластың әрекеттеріне жауап беру. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Ережелерді терең меңгеру, салмақ дәрежелерінің ерекшеліктері, турнир құрылымы. - Антидопинг негіздері және қалпына келу әдістері. - Жауынгерлік қасиеттер мен күйзеліске төзімділікті қалыптастыру. - Мақсат қоя білу және өзін-өзі талдаудың негіздері. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жаттықтырушының бақылауымен ішкі жарыстарда төрешілікке қатысу. - Кіші топтарға көмек көрсету. Барлығы 100 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 - Негізгі қозғалыс қасиеттерін күрделендірілген және үйлестірілген формада дамыту. - Қозғалысты бақылау мен дәлдігін арттыру үшін үйлесімділікке жүктеме жоғары жаттығулар орындау. - Тепе-теңдік пен дененің тұрақтылығына басымдық беретін күштік жаттығулар орындау. - Жалпы спорттық дайындықты арттыру үшін күштік және үйлесімділік элементтері біріктірілген кешенді жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 30 - Төзімділік пен техниканы дамыту мақсатында жоғары қарқында арнайы күрес жаттығуларын орындау. - Күш пен тұрақтылықты арттыру үшін қосымша қарсыласу құралдарын (резеңке жгуттар, жүктемелі жилеттер, серіктес) қолдану. - Барлық физикалық қасиеттерді кешенді дамыту және жекпе-жек жүктемесін еліктеу үшін айналмалы (круговой) жаттығуларды пайдалану. - Жалпы жұмыс қабілетін жақсарту үшін жоғары қарқынды динамикалық және интервалды жаттығуларды енгізу. Техникалық, тактикалық дайындық 25 - Негізгі техниканы меңгеру: жамбас арқылы лақтырулар, денені ұстап алу. - Тактикалық сызбаларды үйрену: белдесуді жүргізу, қарсыластың әрекеттеріне жауап беру. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Ережелерді терең меңгеру, салмақ дәрежелерінің ерекшеліктері, турнир құрылымы. - Антидопинг негіздері және қалпына келу әдістері. - Жауынгерлік қасиеттер мен күйзеліске төзімділікті қалыптастыру. - Мақсат қоя білу және өзін-өзі талдаудың негіздері. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жаттықтырушының бақылауымен ішкі жарыстарда төрешілікке қатысу. - Кіші топтарға көмек көрсету. Барлығы 100 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 - Негізгі қозғалыс қасиеттерін күрделендірілген және үйлестірілген формада дамыту. - Қозғалысты бақылау мен дәлдігін арттыру үшін үйлесімділікке жүктеме жоғары жаттығулар орындау. - Тепе-теңдік пен дененің тұрақтылығына басымдық беретін күштік жаттығулар орындау. - Жалпы спорттық дайындықты арттыру үшін күштік және үйлесімділік элементтері біріктірілген кешенді жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 30 - Төзімділік пен техниканы дамыту мақсатында жоғары қарқында арнайы күрес жаттығуларын орындау. - Күш пен тұрақтылықты арттыру үшін қосымша қарсыласу құралдарын (резеңке жгуттар, жүктемелі жилеттер, серіктес) қолдану. - Барлық физикалық қасиеттерді кешенді дамыту және жекпе-жек жүктемесін еліктеу үшін айналмалы (круговой) жаттығуларды пайдалану. - Жалпы жұмыс қабілетін жақсарту үшін жоғары қарқынды динамикалық және интервалды жаттығуларды енгізу. Техникалық, тактикалық дайындық 25 - Негізгі техниканы меңгеру: жамбас арқылы лақтырулар, денені ұстап алу. - Тактикалық сызбаларды үйрену: белдесуді жүргізу, қарсыластың әрекеттеріне жауап беру. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Ережелерді терең меңгеру, салмақ дәрежелерінің ерекшеліктері, турнир құрылымы. - Антидопинг негіздері және қалпына келу әдістері. - Жауынгерлік қасиеттер мен күйзеліске төзімділікті қалыптастыру. - Мақсат қоя білу және өзін-өзі талдаудың негіздері. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жаттықтырушының бақылауымен ішкі жарыстарда төрешілікке қатысу. - Кіші топтарға көмек көрсету. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 - Негізгі қозғалыс қасиеттерін күрделендірілген және үйлестірілген формада дамыту. - Қозғалысты бақылау мен дәлдігін арттыру үшін үйлесімділікке жүктеме жоғары жаттығулар орындау. - Тепе-теңдік пен дененің тұрақтылығына басымдық беретін күштік жаттығулар орындау. - Жалпы спорттық дайындықты арттыру үшін күштік және үйлесімділік элементтері біріктірілген кешенді жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 30 - Төзімділік пен техниканы дамыту мақсатында жоғары қарқында арнайы күрес жаттығуларын орындау. - Күш пен тұрақтылықты арттыру үшін қосымша қарсыласу құралдарын (резеңке жгуттар, жүктемелі жилеттер, серіктес) қолдану. - Барлық физикалық қасиеттерді кешенді дамыту және жекпе-жек жүктемесін еліктеу үшін айналмалы (круговой) жаттығуларды пайдалану. - Жалпы жұмыс қабілетін жақсарту үшін жоғары қарқынды динамикалық және интервалды жаттығуларды енгізу. Техникалық, тактикалық дайындық 25 - Негізгі техниканы меңгеру: жамбас арқылы лақтырулар, денені ұстап алу. - Тактикалық сызбаларды үйрену: белдесуді жүргізу, қарсыластың әрекеттеріне жауап беру. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Ережелерді терең меңгеру, салмақ дәрежелерінің ерекшеліктері, турнир құрылымы. - Антидопинг негіздері және қалпына келу әдістері. - Жауынгерлік қасиеттер мен күйзеліске төзімділікті қалыптастыру. - Мақсат қоя білу және өзін-өзі талдаудың негіздері. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жаттықтырушының бақылауымен ішкі жарыстарда төрешілікке қатысу. - Кіші топтарға көмек көрсету. Барлығы 100 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20 - Спортшының жалпы және арнайы физикалық дайындығының жоғары деңгейін тұрақты түрде сақтау. - Күрес стилі мен спортшының жеке ерекшеліктерін ескере отырып, жекелеген жаттығу өткізу. - Жаттығу бағдарламаларын спортшының ағымдағы формасына және мақсаттарына бейімдеу арқылы барынша тиімділікке қол жеткізу. - Техникалық және физикалық жағдайды талдау арқылы жаттығу үдерісін түзету. Арнайы дене дайындығы 35 - Жарыс жүктемелеріне бағытталған дайындық, төзімділік пен реакция жылдамдығына басымдық беру. - Жарыс жағдайларына барынша жақын еліктеу жаттығуларын орындау. - Қимылдардың жылдамдығы мен қуатын дамыту үшін жылдамдық-күш жаттығуларын орындау. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - Авторлық және тәжірбиеде қалыптасқан корондық әдіс-тәсілдерді жетілдіру. - Әртүрлі типтегі қарсыластарға қарсы жекпе-жек тактикасын пысықтау. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Халықаралық деңгейдегі ережелерді талдау. - Жеңіске жету психологиясы, жоғары деңгейдегі турнирлерге дайындық. - Психикалық реттеу, жарыс алдындағы толқумен күресу. - Тұрақты мотивацияны қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Кіші спортшыларды оқытуға белсенді қатысу. - Жаттықтырушының бақылауымен жаттығу өткізу. Барлығы 100% 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20 - Спортшының жалпы және арнайы физикалық дайындығының жоғары деңгейін тұрақты түрде сақтау. - Күрес стилі мен спортшының жеке ерекшеліктерін ескере отырып, жекелеген жаттығу өткізу. - Жаттығу бағдарламаларын спортшының ағымдағы формасына және мақсаттарына бейімдеу арқылы барынша тиімділікке қол жеткізу. - Техникалық және физикалық жағдайды талдау арқылы жаттығу үдерісін түзету. Арнайы дене дайындығы 35 - Жарыс жүктемелеріне бағытталған дайындық, төзімділік пен реакция жылдамдығына басымдық беру. - Жарыс жағдайларына барынша жақын еліктеу жаттығуларын орындау. - Қимылдардың жылдамдығы мен қуатын дамыту үшін жылдамдық-күш жаттығуларын орындау. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - Авторлық және тәжірбиеде қалыптасқан корондық әдіс-тәсілдерді жетілдіру. - Әртүрлі типтегі қарсыластарға қарсы жекпе-жек тактикасын пысықтау. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Халықаралық деңгейдегі ережелерді талдау. - Жеңіске жету психологиясы, жоғары деңгейдегі турнирлерге дайындық. - Психикалық реттеу, жарыс алдындағы толқумен күресу. - Тұрақты мотивацияны қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Кіші спортшыларды оқытуға белсенді қатысу. - Жаттықтырушының бақылауымен жаттығу өткізу. Барлығы 100 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20 - Спортшының жалпы және арнайы физикалық дайындығының жоғары деңгейін тұрақты түрде сақтау. - Күрес стилі мен спортшының жеке ерекшеліктерін ескере отырып, жекелеген жаттығу өткізу. - Жаттығу бағдарламаларын спортшының ағымдағы формасына және мақсаттарына бейімдеу арқылы барынша тиімділікке қол жеткізу. - Техникалық және физикалық жағдайды талдау арқылы жаттығу үдерісін түзету. Арнайы дене дайындығы 35 - Жарыс жүктемелеріне бағытталған дайындық, төзімділік пен реакция жылдамдығына басымдық беру. - Жарыс жағдайларына барынша жақын еліктеу жаттығуларын орындау. - Қимылдардың жылдамдығы мен қуатын дамыту үшін жылдамдық-күш жаттығуларын орындау. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - Авторлық және тәжірбиеде қалыптасқан корондық әдіс-тәсілдерді жетілдіру. - Әртүрлі типтегі қарсыластарға қарсы жекпе-жек тактикасын пысықтау. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Халықаралық деңгейдегі ережелерді талдау. - Жеңіске жету психологиясы, жоғары деңгейдегі турнирлерге дайындық. - Психикалық реттеу, жарыс алдындағы толқумен күресу. - Тұрақты мотивацияны қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Кіші спортшыларды оқытуға белсенді қатысу. - Жаттықтырушының бақылауымен жаттығу өткізу. Барлығы 100 Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 15 - Дайындық пен жарыс кезеңінде физикалық жағдайды оңтайлы деңгейде ұстау. - Жас ерекшеліктері мен жеке көрсеткіштерді ескере отырып кешенді жалпы дене дайындығы (ЖДД) жүргізу. Арнайы дене дайындығы 40 - Жарыс күнтізбесі мен дайындық кезеңіне дәл бейімделген, барынша арнайы физикалық жүктеме. - Маусымаралық кезеңде қалпына келу мен жарақаттардың алдын алуға басымдық бере отырып, спорттық форманы жүйелі түрде сақтау. - Маусымдық мақсаттар мен спортшының ағымдағы физикалық жағдайына байланысты жаттығу үдерісін түзету. - Жарыс кезеңінен тыс кезде дайындықты сақтау үшін қолдаушы және қалпына келтіруші әдістерді қолдану. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - Техникалық және тактикалық әрекеттерді толықтай жекелеген түрде бейімдеу. - Қарсыластардың жекпе-жектерін талдау және жарыс жағдайларын модельдеу. Теориялық және психологиялық дайындық 13 - Статистика, техника және жаттығу бағдарламаларын терең талдау. - Барлық деңгейдегі жарыс регламентін түсіну. - Психологиялық түзету, маманмен жұмыс істеу. - Өзін-өзі талдау, визуализация және шоғырлану. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 - Тәлімгер, бапкердің аға көмекшісі рөлінде жұмыс істеу. - Өңірлік және ұлттық турнирлерде төрешілік жасау. Барлығы 100

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ерлер Бағалау* Ерлер Бағалау* 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру сек 5,8 10 5,5 10 6,3 5 6,0 5 6,3 - тен аса 0 6,0 - ден аса 0 1.2. 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 8,5 10 8,0 10 9,0 5 8,5 5 9,0 – ден аса 0 8,5 -тен аса 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 140 10 150 10 130 5 140 5 130 – дан кем 0 140 – дан кем 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу саны 10 10 12 10 8 5 10 5 8 – ден кем 0 10 – нан кем 0 2.2. 3 кг салмақты набивной допты бастан асыра алға лақтыру м 3,5 10 3,8 10 3,0 5 3,3 5 3,0 – ден кем 0 3,3 – тен кем 0 2.3. Белтемірде тартылу саны 2 – ден аса 10 4 – тен аса 10 1-2 5 2-4 5 1 – ден кем 0 2 – ден кем 0 Оқу-жаттығу топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ерлер Бағалау* Ерлер Бағалау* 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру сек 5,6 10 5,4 10 6,1 5 5,9 5 6,1 – ден аса 0 5,9 – дан аса 0 1.2. 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 8,0 10 7,8 10 8,5 5 8,3 5 8,5 – тен аса 0 8,3 – тен аса 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 155 10 160 10 145 5 150 5 145 – тен кем 0 150 – ден кем 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу саны 15 10 18 10 12 5 15 5 12 – ден кем 0 15 – тен кем 0 2.2. 3 кг набивной допты бастан асыра алға лақтыру м 4,5 10 5,2 10 4,0 5 5,0 5 4,0 – ден кем 0 5,0 – ден кем 0 2.3. 20 секунд ішінде турникке тартылу саны 4 10 Более 5 10 3-4 5 4-5 5 3 – тен кем 0 4 – тен кем 0 Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ерлер Бағалау* Ерлер Бағалау* 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 60 метрге жүгіру сек 9,8 10 9,5 10 10,3 5 10 5 10,3 – тен аса 0 10 – нан аса 0 1.2. 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 7,8 10 7,6 10 8,3 5 8,0 5 8,3 – тен аса 0 8,0 – ден аса 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 175 10 180 10 165 5 170 5 165 – тен кем 0 170 – тен кем 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. 20 секунд ішінде еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу саны 12 10 14 10 10 5 12 5 10 – нан кем 0 12 – ден кем 0 2.2. 3 кг набивной допты артқа лақтыру м 5,5 10 6 10 5,0 5 5,5 5 5,0 – ден кем 0 5,5 – тен кем 0 2.3. 20 секунд ішінде шалқасынан жатып кеудені көтеру саны 8 10 9 10 6-7 5 7-8 5 6 – дан кем 0 7 – ден кем 0 Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ерлер Бағалау* Ерлер Бағалау* 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 60 метрге жүгіру сек 9,5 10 8,8 10 10,0 5 9,5 5 10,0 – ден аса 0 9,5 – тен аса 0 1.2. 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 7,5 10 7,1 10 7,8 5 7,6 5 7,8 – ден аса 0 7,6 – дан аса 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 50 10 52 10 48-50 5 50-52 5 48 – ден кем 0 50 – ден кем 0 2. Арнайы физикалық даярлық нормативтері 2.1. 20 секунд ішінде еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу саны 15 10 18 10 12 5 15 5 12 – ден кем 0 15 – тен кем 0 2.2. 3 кг набивной допты артқа лақтыру м 8,5 10 9 10 8,0 5 8,5 5 8,0 – ден кем 0 8,5 – тен кем 0 2.3. 20 секунд ішінде шалқасынан жатып кеудені көтеру саны 10 10 11 10 8-9 5 9-10 5 8 – ден кем 0 9 – дан кем 0 Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Cаны 1 Футбол добы дана 2 2 Баскетбол добы дана 2 3 Бейнекамера дана 1 4 Хронометр (секундсанағыш) дана 1 5 Күрес кілемі жиынтық 13 6 Штанга жиынтық 3 7 Таразы дана 1 8 Өрмелеу арқаны дана 1 9 Тұлып дана 48 10 Секіртпе дана 3 11 Ысқырық дана 2 12 Электрондық табло дана 1 13 Қоссырықтар дана 1 14 Гимнатискалық белтемір дана 4 15 Швед қабырғасы дана 4 16 Гимнастикалық орындық дана 4 17 Гір тасы дана 6 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Cаны 1 Күреске арналған етік (қызыл, көк түстерде) жұп (2 дана) 7 2 Ерлерге арналған күрес трикосы (қызыл, көк түстерде) жиынтық 4 3 Әйелдерге арналған күрес трикосы (қызыл, көк түстерде) жиынтық 4 4 Тізеқаптар жұп (2 дана) 3 5 Резеңке жгут дана 4 6 Белбеу дана 6 7 Трико (трусылар) ақ түсті дана 10 8 Шынтақ қойғыштар (шынтақ буындарының бекіткіштері) жиынтық 7

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 8 қосымша Еркін күресі бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – еркін күресі бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары: 1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді. 2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді. 3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді. 4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі. 5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) U-15 Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады U-17 U-20 U-23 Ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 18 18 күнге дейін 5 күнге дейін, бірақ жылына 2 реттен көп емес, кешенді медициналық тексеру жоспарына сәйкес ОЖТ – 2 18 18 18 күнге дейін ОЖТ – 3 18 18 18 күнге дейін ОЖТ 3 оқу жылынан астам 18 18 18 күнге дейін СЖТ – 1 21 18 18 күнге дейін СЖТ– 2 21 18 18 күнге дейін СЖТ 2 оқу жылынан астам 21 18 18 күнге дейін ЖСШТ 21 18 18 күнге дейін Клубтар/секциялар ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) U-15 24 күнге дейін 21 күнге дейін 18 күнге дейін U-17 24 күнге дейін 21 күнге дейін 18 күнге дейін U-20 24 күнге дейін 21 күнге дейін 18 күнге дейін U-23 24 күнге дейін 21 күнге дейін 18 күнге дейін Ересектер 24 күнге дейін 21 күнге дейін 18 күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 0 1 2 2 0 3 ОЖТ – 2 0 2 2 2 0 4 ОЖТ – 3 0 2 3 3 0 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 2 2 2 1 4 СЖТ – 1 2 3 2 2 2 6 СЖТ– 2 2 3 3 3 2 7 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 3 5 2 2 3 7 ЖС­ШТ 5 4 1 1 5 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД Құ­ра­ма ко­ман­да­лар­дың бас/аға жат­тық­ты­ру­шы­ла­ры­ның дай­ын­дық жос­па­ры­на, спорт тү­рі бой­ын­ша бі­рың­ғай рес­пуб­ли­ка­лық спорт­тық-бұ­қа­ра­лық іс-ша­ра­лар күн­тіз­бе­сіне, сон­дай-ақ спорт тү­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар күн­тіз­бе­сіне сәй­кес ОР­ДО Құ­ра­ма ко­ман­да­лар­дың бас/аға жат­тық­ты­ру­шы­ла­ры­ның дай­ын­дық жос­па­ры­на, спорт тү­рі бой­ын­ша бі­рың­ғай рес­пуб­ли­ка­лық спорт­тық-бұ­қа­ра­лық іс-ша­ра­лар күн­тіз­бе­сіне, сон­дай-ақ спорт тү­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар күн­тіз­бе­сіне сәй­кес ДШж­СБ Құ­ра­ма ко­ман­да­лар­дың бас/аға жат­тық­ты­ру­шы­ла­ры­ның дай­ын­дық жос­па­ры­на, спорт тү­рі бой­ын­ша бі­рың­ғай рес­пуб­ли­ка­лық спорт­тық-бұ­қа­ра­лық іс-ша­ра­лар күн­тіз­бе­сіне, сон­дай-ақ спорт тү­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар күн­тіз­бе­сіне сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету U-15 U-17 U-20 U-23 Взрос­лые Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 10 5 5 - - Облыстық турнирлер 10 10 5 4 1 Республикалық турнирлер - - 20 15 15 Ресми облыстық жарыстар 10 10 5 4 1 Ресми республикалық жарыстар - - 20 15 15

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу 1. 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 45 - Жалпы төзімділікті, шапшаңдықты, қимыл-қозғалыс үйлесімділігін және икемділікті дамыту. - Жылдам әрекет ету және тепе-теңдікті сақтау қабілеттерін дамытуға арналған жаттығулар. - Акробатика элементтері бар ойын және эстафеталық жаттығулар. - Тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін аяқ, корпус және иық белдеуінің бұлшық еттерін нығайту. Арнайы дене дайындығы 25 - Күрес ұстанымында қозғалу, аяққа жасалатын ұстауларға баса назар аудара отырып, негізгі қозғалыстарды пысықтау. - Ұстау күшін және партерге ауысу жылдамдығын дамытуға арналған жаттығулар. - Қол, арқа және аяқ бұлшық еттерін арнайы жүктемелерге бейімдеу. - Жаттығуларда серпімді ленталар мен гимнастикалық таяқшаларды қолдану. Техникалық, тактикалық дайындық 20 - Негізгі тәсілдерді меңгеру: аяққа өту, айналып өту, партерге ауыстыру. - Қашықтықты сезіну және қорғаныстан шабуылға ауысу дағдыларын қалыптастыру. - Реакцияны және шұғыл шешім қабылдау қабілетін дамытуға арналған ойын түріндегі жаттығулар. - Ізділікпен орындалатын қарапайым тактикалық үлгілер. Теориялық және психологиялық дайындық 10 - Еркін күрес ережелерімен және төрешілік ерекшеліктерімен танысу. - Дұрыс тамақтану, күн тәртібі мен қалпына келу негіздері. - Тәртіп пен спорттық этиканың маңыздылығы. - Ойын әдістері арқылы жағымды көңіл күй мен сенімділікті қалыптастыру. - Ұжымда жұмыс істеу қабілеті мен қарсыласқа құрметпен қарауды дамыту. - Назарды шоғырландыру мен өзін-өзі бақылау элементтері. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 40 - Жалпы төзімділікті, шапшаңдықты, қимыл-қозғалыс үйлесімділігін және икемділікті дамыту. - Жылдам әрекет ету және тепе-теңдікті сақтау қабілеттерін дамытуға арналған жаттығулар. - Акробатика элементтері бар ойын және эстафеталық жаттығулар. - Тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін аяқ, корпус және иық белдеуінің бұлшық еттерін нығайту. Арнайы дене дайындығы 25 - Күрес ұстанымында қозғалу, аяққа жасалатын ұстауларға баса назар аудара отырып, негізгі қозғалыстарды пысықтау. - Ұстау күшін және партерге ауысу жылдамдығын дамытуға арналған жаттығулар. - Қол, арқа және аяқ бұлшық еттерін арнайы жүктемелерге бейімдеу. - Жаттығуларда серпімді ленталар мен гимнастикалық таяқшаларды қолдану. Техникалық, тактикалық дайындық 20 - Негізгі тәсілдерді меңгеру: аяққа өту, айналып өту, партерге ауыстыру. - Қашықтықты сезіну және қорғаныстан шабуылға ауысу дағдыларын қалыптастыру. - Реакцияны және шұғыл шешім қабылдау қабілетін дамытуға арналған ойын түріндегі жаттығулар. - Ізділікпен орындалатын қарапайым тактикалық үлгілер. Теориялық және психологиялық дайындық 10 - Еркін күрес ережелерімен және төрешілік ерекшеліктерімен танысу. - Дұрыс тамақтану, күн тәртібі мен қалпына келу негіздері. - Тәртіп пен спорттық этиканың маңыздылығы. - Ойын әдістері арқылы жағымды көңіл күй мен сенімділікті қалыптастыру. - Ұжымда жұмыс істеу қабілеті мен қарсыласқа құрметпен қарауды дамыту. - Назарды шоғырландыру мен өзін-өзі бақылау элементтері. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 - Төрешінің белгі беру ишаралары мен сигналдарын үйрену. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 - Күшті, төзімділікті және буындардың қозғалғыштығын арттыруға бағытталған жұмыстарды күшейту. - Жылдамдық пен реакцияны жақсартуға арналған жаттығулар кешені. - Секіру және жылдамдыққа дайындық элементтерімен жұмыс. Арнайы дене дайындығы 30 - Ұстау күшін және партерге ауысуды жетілдіруге арналған күрделендірілген жаттығулар. - Жарылыс күшін және қозғалыс жылдамдығын дамытуға арналған дайындық. - Серіктеспен бірге өзара әрекеттестікті пысықтауға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 25 - Негізгі әдістерді жетілдіру және оларды комбинациялармен толықтыру. - Аяққа өтуге қарсы қорғаныс пен қарымта шабуылдарды үйрену. - Тактикалық жағдайларды талдау және жағдаяттық ойындар жүргізу. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Жарыс ережелері мен бағалау критерийлерін жан-жақты меңгеру. - Жаттығу үдерісін құру теориясына кіріспе. - Спорттық анатомия мен физиологияның негіздері. - Стресске төзімділік пен жігерлі қасиеттерді дамыту. - Мақсат қою арқылы мотивацияны арттыру. - Визуализация және босаңсу техникасын қолдану. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жаттығулар мен ішкі жарыстар барысында төрешілік тәжірибе жинақтау. - Кіші жастағы топтармен өз бетінше жұмыс істеуге дайындық. Барлығы 100 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 - Күшті, төзімділікті және буындардың қозғалғыштығын арттыруға бағытталған жұмыстарды күшейту. - Жылдамдық пен реакцияны жақсартуға арналған жаттығулар кешені. - Секіру және жылдамдыққа дайындық элементтерімен жұмыс. Арнайы дене дайындығы 30 - Ұстау күшін және партерге ауысуды жетілдіруге арналған күрделендірілген жаттығулар. - Жарылыс күшін және қозғалыс жылдамдығын дамытуға арналған дайындық. - Серіктеспен бірге өзара әрекеттестікті пысықтауға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 25 - Негізгі әдістерді жетілдіру және оларды комбинациялармен толықтыру. - Аяққа өтуге қарсы қорғаныс пен қарымта шабуылдарды үйрену. - Тактикалық жағдайларды талдау және жағдаяттық ойындар жүргізу. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Жарыс ережелері мен бағалау критерийлерін жан-жақты меңгеру. - Жаттығу үдерісін құру теориясына кіріспе. - Спорттық анатомия мен физиологияның негіздері. - Стресске төзімділік пен жігерлі қасиеттерді дамыту. - Мақсат қою арқылы мотивацияны арттыру. - Визуализация және босаңсу техникасын қолдану. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жаттығулар мен ішкі жарыстар барысында төрешілік тәжірибе жинақтау. - Кіші жастағы топтармен өз бетінше жұмыс істеуге дайындық. Барлығы 100 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 - Күшті, төзімділікті және буындардың қозғалғыштығын арттыруға бағытталған жұмыстарды күшейту. - Жылдамдық пен реакцияны жақсартуға арналған жаттығулар кешені. - Секіру және жылдамдыққа дайындық элементтерімен жұмыс. Арнайы дене дайындығы 30 - Ұстау күшін және партерге ауысуды жетілдіруге арналған күрделендірілген жаттығулар. - Жарылыс күшін және қозғалыс жылдамдығын дамытуға арналған дайындық. - Серіктеспен бірге өзара әрекеттестікті пысықтауға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 25 - Негізгі әдістерді жетілдіру және оларды комбинациялармен толықтыру. - Аяққа өтуге қарсы қорғаныс пен қарымта шабуылдарды үйрену. - Тактикалық жағдайларды талдау және жағдаяттық ойындар жүргізу. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Жарыс ережелері мен бағалау критерийлерін жан-жақты меңгеру. - Жаттығу үдерісін құру теориясына кіріспе. - Спорттық анатомия мен физиологияның негіздері. - Стресске төзімділік пен жігерлі қасиеттерді дамыту. - Мақсат қою арқылы мотивацияны арттыру. - Визуализация және босаңсу техникасын қолдану. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жаттығулар мен ішкі жарыстар барысында төрешілік тәжірибе жинақтау. - Кіші жастағы топтармен өз бетінше жұмыс істеуге дайындық. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 - Күшті, төзімділікті және буындардың қозғалғыштығын арттыруға бағытталған жұмыстарды күшейту. - Жылдамдық пен реакцияны жақсартуға арналған жаттығулар кешені. - Секіру және жылдамдыққа дайындық элементтерімен жұмыс. Арнайы дене дайындығы 30 - Ұстау күшін және партерге ауысуды жетілдіруге арналған күрделендірілген жаттығулар. - Жарылыс күшін және қозғалыс жылдамдығын дамытуға арналған дайындық. - Серіктеспен бірге өзара әрекеттестікті пысықтауға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 25 - Негізгі әдістерді жетілдіру және оларды комбинациялармен толықтыру. - Аяққа өтуге қарсы қорғаныс пен қарымта шабуылдарды үйрену. - Тактикалық жағдайларды талдау және жағдаяттық ойындар жүргізу. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Жарыс ережелері мен бағалау критерийлерін жан-жақты меңгеру. - Жаттығу үдерісін құру теориясына кіріспе. - Спорттық анатомия мен физиологияның негіздері. - Стресске төзімділік пен жігерлі қасиеттерді дамыту. - Мақсат қою арқылы мотивацияны арттыру. - Визуализация және босаңсу техникасын қолдану. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жаттығулар мен ішкі жарыстар барысында төрешілік тәжірибе жинақтау. - Кіші жастағы топтармен өз бетінше жұмыс істеуге дайындық. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20 - Интенсивті күштік жаттығулар және жалпы төзімділікті дамыту. - Иілгіштік пен буындардың қозғалғыштығын арттыруға арналған жаттығулар. - Кардио және жылдамдық-күш дайындық кешені. Арнайы дене дайындығы 35 - Қолдың қысу күшін, ауысу жылдамдығын және үйлесімділікті терең дамыту. - Күрестегі тиімділікті арттыруға арналған арнайы жаттығулардың әртүрлілігі. - Қалпына келтіру және жарақаттардың алдын алу бойынша жұмыс. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - Күрделі әдіс-тәсілдер мен тактикалық сызбаларды меңгеру. - Қарсыластардың тактикалық талдауы және жарыстарға дайындық. - Бейнематериалдарды талдау және жекпе-жек жағдайларын модельдеу. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Спорт ғылымы, тамақтану және қалпына келу үдерістерін меңгеру. - Жаттығу үдерісін жоспарлау және кезеңдерге бөлу (периодизация). - Допинг-бақылау жүйесімен және этикалық нормалармен танысу. - Көшбасшылық қасиеттер мен командада жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру. - Өзін-өзі реттеу әдістері және психологиялық кедергілерді жеңу. - Жоғары деңгейдегі жарыстарға психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жетекшінің бақылауымен кіші топтарға жаттығу өткізу. - Өңірлік жарыстарда төрелік ету. - Семинарлар мен оқу курстарына қатысу. Барлығы 100 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20 - Интенсивті күштік жаттығулар және жалпы төзімділікті дамыту. - Иілгіштік пен буындардың қозғалғыштығын арттыруға арналған жаттығулар. - Кардио және жылдамдық-күш дайындық кешені. Арнайы дене дайындығы 35 - Қолдың қысу күшін, ауысу жылдамдығын және үйлесімділікті терең дамыту. - Күрестегі тиімділікті арттыруға арналған арнайы жаттығулардың әртүрлілігі. - Қалпына келтіру және жарақаттардың алдын алу бойынша жұмыс. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - Күрделі әдіс-тәсілдер мен тактикалық сызбаларды меңгеру. - Қарсыластардың тактикалық талдауы және жарыстарға дайындық. - Бейнематериалдарды талдау және жекпе-жек жағдайларын модельдеу. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Спорт ғылымы, тамақтану және қалпына келу үдерістерін меңгеру. - Жаттығу үдерісін жоспарлау және кезеңдерге бөлу (периодизация). - Допинг-бақылау жүйесімен және этикалық нормалармен танысу. - Көшбасшылық қасиеттер мен командада жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру. - Өзін-өзі реттеу әдістері және психологиялық кедергілерді жеңу. - Жоғары деңгейдегі жарыстарға психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жетекшінің бақылауымен кіші топтарға жаттығу өткізу. - Өңірлік жарыстарда төрелік ету. - Семинарлар мен оқу курстарына қатысу. Барлығы 100 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20 - Интенсивті күштік жаттығулар және жалпы төзімділікті дамыту. - Иілгіштік пен буындардың қозғалғыштығын арттыруға арналған жаттығулар. - Кардио және жылдамдық-күш дайындық кешені. Арнайы дене дайындығы 35 - Қолдың қысу күшін, ауысу жылдамдығын және үйлесімділікті терең дамыту. - Күрестегі тиімділікті арттыруға арналған арнайы жаттығулардың әртүрлілігі. - Қалпына келтіру және жарақаттардың алдын алу бойынша жұмыс. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - Күрделі әдіс-тәсілдер мен тактикалық сызбаларды меңгеру. - Қарсыластардың тактикалық талдауы және жарыстарға дайындық. - Бейнематериалдарды талдау және жекпе-жек жағдайларын модельдеу. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Спорт ғылымы, тамақтану және қалпына келу үдерістерін меңгеру. - Жаттығу үдерісін жоспарлау және кезеңдерге бөлу (периодизация). - Допинг-бақылау жүйесімен және этикалық нормалармен танысу. - Көшбасшылық қасиеттер мен командада жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру. - Өзін-өзі реттеу әдістері және психологиялық кедергілерді жеңу. - Жоғары деңгейдегі жарыстарға психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жетекшінің бақылауымен кіші топтарға жаттығу өткізу. - Өңірлік жарыстарда төрелік ету. - Семинарлар мен оқу курстарына қатысу. Барлығы 100 Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 15 - Күш пен төзімділіктің оңтайлы деңгейін сақтау. - Қалпына келтіру және жарақаттардың алдын алу бойынша жеке бағдарламалар. - Спорттық формада болу үшін арнайы жаттығуларды енгізу. Арнайы дене дайындығы 40 - Жылдамдық, күш және ептілікке барынша назар аудару. - Спортшының жеке ерекшеліктерін ескере отырып жаттығу өткізу. - Шаршау деңгейін бақылау және демалысты жоспарлау. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - Әдіс-тәсілдерді жетілдіру және күрестің өзіндік стилін қалыптастыру. - Қарсыластардың күшті және әлсіз жақтарын талдау, тактиканы әзірлеу. - Жарыстарды сараптау және дайындық жоспарын түзету. Теориялық және психологиялық дайындық 13 - Спорттық медицинаны және жаттығу әдістемесін терең меңгеру. - Жаттығу үдерістерін оңтайландыру үшін ғылыми деректермен жұмыс істеу. - Бапкерлікке немесе төрешілікке дайындық. - Халықаралық деңгейде психологиялық тұрақтылықты сақтау. - Жоғары нәтижелерге жетуге арналған менталдық дайындық әдістері. - Мотивацияны сақтау және өзін-өзі дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 - Өзіндік жаттығу топтарын жүргізу және бапкерлерді дайындау. - Ұлттық және халықаралық жарыстарда төрешілік жасау. - Сараптамалық комиссиялар мен спорт федерацияларының жұмысына қатысу. Барлығы 100

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ерлер Бағалау* Ерлер Бағалау* 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру сек 5,8 10 5,5 10 6,3 5 6,0 5 6,3 - тен аса 0 6,0 - ден аса 0 1.2. 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 8,5 10 8,0 10 9,0 5 8,5 5 9,0 – ден аса 0 8,5 -тен аса 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 140 10 150 10 130 5 140 5 130 – дан кем 0 140 – дан кем 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу саны 10 10 12 10 8 5 10 5 8 – ден кем 0 10 – нан кем 0 2.2. 3 кг салмақты набивной допты бастан асыра алға лақтыру м 3,5 10 3,8 10 3,0 5 3,3 5 3,0 – ден кем 0 3,3 – тен кем 0 2.3. Турникке тартылу саны 2 – ден аса 10 4 – тен аса 10 1-2 5 2-4 5 1 – ден кем 0 2 – ден кем 0 Оқу-жаттығу топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ерлер Бағалау* Ерлер Бағалау* 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру сек 5,6 10 5,4 10 6,1 5 5,9 5 6,1 – ден аса 0 5,9 – дан аса 0 1.2. 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 8,0 10 7,8 10 8,5 5 8,3 5 8,5 – тен аса 0 8,3 – тен аса 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 155 10 160 10 145 5 150 5 145 – тен кем 0 150 – ден кем 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу саны 15 10 18 10 12 5 15 5 12 – ден кем 0 15 – тен кем 0 2.2. 3 кг набивной допты бастан асыра алға лақтыру м 4,5 10 5,2 10 4,0 5 5,0 5 4,0 – ден кем 0 5,0 – ден кем 0 2.3. 20 секунд ішінде турникке тартылу саны 4 10 Более 5 10 3-4 5 4-5 5 3 – тен кем 0 4 – тен кем 0 Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ерлер Бағалау* Ерлер Бағалау* 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 60 метрге жүгіру сек 9,8 10 9,5 10 10,3 5 10 5 10,3 – тен аса 0 10 – нан аса 0 1.2. 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 7,8 10 7,6 10 8,3 5 8,0 5 8,3 – тен аса 0 8,0 – ден аса 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 175 10 180 10 165 5 170 5 165 – тен кем 0 170 – тен кем 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. 20 секунд ішінде еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу саны 12 10 14 10 10 5 12 5 10 – нан кем 0 12 – ден кем 0 2.2. 3 кг набивной допты артқа лақтыру м 5,5 10 6 10 5,0 5 5,5 5 5,0 – ден кем 0 5,5 – тен кем 0 2.3. 20 секунд ішінде шалқасынан жатып кеудені көтеру саны 8 10 9 10 6-7 5 7-8 5 6 – дан кем 0 7 – ден кем 0 Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ерлер Бағалау* Ерлер Бағалау* 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 60 метрге жүгіру сек 9,5 10 8,8 10 10,0 5 9,5 5 10,0 – ден көп 0 9,5 – тен көп 0 1.2. 3х10 метр маятникті (челночный) жүгіру сек 7,5 10 7,1 10 7,8 5 7,6 5 7,8 – ден көп 0 7,6 – дан көп 0 1.3 Орнынан биіктікке секіру см 50 10 52 10 48-50 5 50-52 5 48 – ден аз 0 50 – ден аз 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. 20 секунд ішінде еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу саны 15 10 18 10 12 5 15 5 12 – ден аз 0 15 – тен аз 0 2.2. 3 кг набивной допты артқа лақтыру м 8,5 10 9 10 8,0 5 8,5 5 8,0 – ден аз 0 8,5 – тен аз 0 2.3. 20 секунд ішінде шалқасынан жатып кеудені көтеру саны 10 10 11 10 8-9 5 9-10 5 8 – ден аз 0 9 – дан аз 0 Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету Рет № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Футбол добы дана 2 2 Баскетбол добы дана 2 3 Бейнекамера дана 1 4 Хронометр (секундсанағыш) дана 1 5 Күрес кілемі жиынтық 13 6 Штанга жиынтық 3 7 Таразы дана 1 8 Өрмелеу арқаны дана 1 9 Тұлып дана 48 10 Секіртпе дана 3 11 Ысқырық дана 2 12 Электрондық табло дана 1 13 Қоссырықтар дана 1 14 Гимнатискалық белтемір дана 4 15 Швед қабырғасы дана 4 16 Гимнастикалық орындық дана 4 17 Гір тасы дана 6 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету Рет № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Күреске арналған етік (қызыл, көк түстерде) жұп (2 дана) 7 2 Ерлерге арналған күрес трикосы (қызыл, көк түстерде) жиынтық 10 3 Әйелдерге арналған күрес трикосы (қызыл, көк түстерде) жиынтық 10 4 Тізеқаптар жұп (2 дана) 3 5 Жгут дана 4 6 Белбеу дана 10 7 Трико (трусылар) ақ түсті дана 10 8 Шынтақ қойғыштар (шынтақ буындарының бекіткіштері) жиынтық 6

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 9 қосымша Есу слаломы бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – есу слаломы бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 5 8 416 АД Т– 2 5 10 520 ОЖТ – 1 4 12 624 ОЖТ – 2 4 14 728 ОЖТ – 3 3 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 3 20 1040 СЖТ – 1 2 24 1248 СЖТ– 2 2 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 2 28 1456 ЖСШТ 2 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) 16 жасқа дейін Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады 18 жасқа дейін 23 жасқа дейін Ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі еңбек тәртібі мен ережелеріне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 18 күн­ге дей­ін: ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры; ха­лы­қа­ра­лық спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша. 24 күн­ге дей­ін: Сту­дент­тер ара­сын­да­ғы Әлем, Еуро­па, Азия чем­пи­о­нат­та­ры­на, Олим­пи­а­да­лық, Ази­я­лық, Дү­ни­е­жү­зі­лік Азия Уни­вер­си­а­да­сы­на оқу-жат­тығу жиын­да­ры. 21 күн­ге дей­ін-ке­шен­ді спорт­тық-бұ­қа­ра­лық іс-ша­ра­лар­ға, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның чем­пи­о­нат­та­ры­на, Ку­б­ок­та­ры­на дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу жиын­да­ры 12 күн­ге дей­ін Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 7 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың Күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ай­қын­дай­ды Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Мә­де­ни­ет және спорт ми­ни­стрі­нің 2015 жы­л­ғы 14 ма­мыр­да­ғы № 179 бұй­ры­ғы­на сәй­кес. Оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зу ор­ны­на ба­ру және ке­рі қай­ту уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­лен­ген АД Т– 2 ОЖТ – 1 ОЖТ – 2 ОЖТ – 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам СЖТ – 1 СЖТ– 2 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам ЖС­ШТ Клуб­тар/сек­ци­я­лар АДТ – 1 ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) 14 жас­қа дей­ін 16 жас­қа дей­ін 18 жас­қа дей­ін 23 жас­қа дей­ін Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 0 2 3 3 0 6 ОЖТ – 2 1 2 3 4 1-4 7 ОЖТ – 3 1 2 3 4 1-4 8 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1-2 2 3 4 2-5 8 СЖТ – 1 2-3 2 3 4 3-5 8 СЖТ– 2 2-3 2 2-3 4 3-5 8 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 3-4 2 2-3 3 4-5 8 ЖС­ШТ до 6 2 2 2 5-8 8 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Ұй­ым­ның жар­ғы­сы­на сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) 9 - 13 жас ұл­дар мен қы­здар 2-3 2 2-3 4 17 – 18 жас юни­ор­лар Жат­тығу ке­зең­де­рі үшін оқу жүк­те­ме­сін орын­дау спорт­шы­ның бел­гі­лі бір спорт ұй­ы­мы­на (жат­тығу то­бы­на/ке­зе­ңіне) ти­е­сі­лі­гіне қа­рай, сон­дай-ақ спорт­шы­лар­дың же­ке дай­ын­дық жос­пар­ла­ры­на сәй­кес жү­зе­ге асы­ры­ла­ды. Же­ке спорт­тық дай­ын­дық жос­пар­ла­ры­на сәй­кес. «ОДО-ның оқу-жат­тығу жұ­мысын ұй­ым­да­сты­ру: спорт­шы­лар­ды жыл бойы, бі­рақ бо­ла­шақ спорт­шы­лар­ды да­яр­лау бағ­дар­ла­ма­ла­ры­на сәй­кес бір спорт­шы­ға жы­лы­на 250 күн­нен ас­пай­ды». 4-та­ра­у­ға сәй­кес өзге­ріс ен­гі­зіл­ді - ҚР Мә­де­ни­ет және спорт ми­ни­стрі­нің 19.09.2018 № 263­бұй­ры­ғы. 14 -16 жас жа­сө­спі­рім­дер 19-23 жас жастар Ұлт­тық жа­ры­стар: Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы әдет­те әр түр­лі жас са­нат­та­ры ара­сын­да жы­лы­на 1-5 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның чем­пи­о­нат­та­рын өт­кі­зе­ді. Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар: Ха­лы­қа­ра­лық күн­тіз­бе ая­сын­да – әлем чем­пи­о­нат­та­ры, әлем ку­бо­гы­ның ке­зең­де­рі, жа­сө­спі­рім­дер мен жа­сө­спі­рім­дер чем­пи­о­нат­та­ры, Азия чем­пи­о­нат­та­ры және т.б. – жа­ры­стар са­ны жы­лы­на 7-9 ірі ха­лы­қа­ра­лық жа­рыс­қа же­туі мүм­кін. Жал­пы кө­ле­мі: Жал­пы ал­ған­да, ЖСШ топ­та­ры­ның спорт­шы­ла­ры үшін жы­лы­на 2 ма­ңы­зды жа­ры­стан ас­пай­тын әр­түр­лі дең­гей­де­гі ұлт­тық және ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ды (рес­пуб­ли­ка­лық, об­лы­стық, қа­ла­лық, Әлем ку­бо­гы, Әлем Чем­пи­о­на­ты, Азия Чем­пи­о­на­ты) ес­ке­ре оты­рып, жы­лы­на 15-ке дей­ін жа­рыс өт­кі­зу ұсы­ны­ла­ды. Жа­рыс мау­сы­мы әдет­те на­уры­здан қа­зан­ға дей­ін со­зы­ла­ды. Қар­қын­ды­лы­ғы: Жа­рыс ал­дын­да­ғы ке­зең­де старт­тар са­ны ар­туы мүм­кін, ал мау­сы­ма­ра­лық ке­зең­де қал­пы­на кел­ті­ру­ді және ке­ле­сі жа­рыс­қа дай­ын­дық­ты қам­та­ма­сыз ету үшін аза­юы мүм­кін. Ма­ңы­зды ес­кер­ту: Жа­рыс жос­па­рын жат­тық­ты­ру­шы­лар құ­ра­мы же­ке мақ­сат­тар­ды, спорт­шы­ның ағым­да­ғы фор­ма­сын және ха­лы­қа­ра­лық жа­рыс күн­тіз­бе­сін ес­ке­ре оты­рып әзір­лей­ді. Кей­бір жағ­дай­лар­да ірі ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­да­лу үшін спорт­шы­лар жат­тығ­у­лар­ға кө­ңіл бө­лу үшін жа­ры­стар са­ны­на шек­теу қой­ы­луы мүм­кін. Ере­сек­тер: 24 жастан жо­ға­ры ер­лер мен әй­ел­дер Же­ке спорт­тық дай­ын­дық жос­пар­ла­ры­на сәй­кес. Жыл бойы ес­кек есу бой­ын­ша оқу-жат­тығу жиын­да­рын өт­кі­зу кө­бі­не­се бай­сал­ды спорт­шы­лар мен ко­ман­да­лар үшін жақ­сы тә­жі­ри­бе бо­лып та­бы­ла­ды, әсі­ре­се жо­ға­ры нәти­же­лер­ге қол жет­кі­зу мақ­са­тын­да. Де­ген­мен, елі­м­із­де жат­тығу ар­на­сы­ның бо­луы неме­се бол­мауы мұн­дай жүй­е­нің ти­ім­ді­лі­гіне әсер етуі мүм­кін ма­ңы­зды фак­тор бо­лып та­бы­ла­ды. Ееске­ру қа­жет негіз­гі сәт­тер: Жыл бойы ОЖЖ ар­тық­шы­лық­та­ры: Тұ­рақ­ты жүк­те­ме және про­гресс: тұ­рақ­ты жұ­мыс дағ­ды­лар­ды ны­ғай­ту­ға, фор­ма дең­гей­ін арт­ты­ру­ға мүм­кін­дік бе­ре­ді. Оқу про­це­сі­нің ин­те­гра­ци­я­сы: дай­ын­дық­ты ба­қы­ла­у­ға бо­ла­ды, нәти­же­ні тө­мен­де­те­тін үл­кен үзі­лі­стер­ді бол­дыр­мау. Жос­пар­лы­лық: нақ­ты күн­тіз­бе­ні ке­зең­ді­лік­пен орын­дау мүм­кін­ді­гі. Кем­ші­лік­те­рі мен тәу­е­кел­де­рі: Ай­мақ­тар­да ес­кек есу ар­на­сы­ның бол­мауы:** - Ес­кек есу спор­тын­да жат­тығу ар­на­сы­ның бо­луы-үл­кен құн­ды­лық. Бұл кез-кел­ген уа­қыт­та жат­тығ­у­ға, фор­ма­ны сақ­та­у­ға, жат­тығу жиын­да­ры­нан тыс тех­ни­ка­мен жұ­мыс іс­те­у­ге мүм­кін­дік бе­ре­ді. — Же­ке ар­на­сыз неме­се жат­тығу ба­за­сы­нын бол­мауы тех­ни­ка­лық дең­гей мен спорт­тық ше­бер­лік­тің на­шар­лау қа­у­піне әке­ле­ді. Дене бел­сен­ді­лі­гі:** - Үй­де неме­се үй­дің жа­нын­да жат­тығу мүм­кін­ді­гі бол­ма­са, спорт­шы­ға дене шы­нық­ты­ру дең­гей­ін ұстап тұ­ру қиы­ны­рақ. Пси­хо­ло­ги­я­лық ас­пект: - Ұзақ мер­зім­ді оқу-жат­тығу жиын­да­ры қал­пы­на кел­ті­ру мен де­ма­лу­ды ес­ке­ре оты­рып, дұ­рыс ұй­ым­да­сты­рыл­ма­са, шар­ша­уды ту­ды­руы мүм­кін. Тұр­ғы­лық­ты ай­мақ­тар­да есу ар­на­сы бол­ма­са не іс­теу ке­рек: Жат­тығ­у­дың ба­ла­ма түр­ле­рін қол­да­ны­ңыз: - Тре­на­жер­лер, күш және кар­дио жүк­те­ме­лер, құр­лық­та­ғы жұ­мыс, мо­дель­дер­мен және бей­не­ма­те­ри­ал­дар­мен тех­ни­ка­лық жат­тығ­у­лар. Қар­қын­ды ОЖЖ мен мау­сы­ма­ра­лық ке­зең­дер­ді жос­пар­лау: - Мау­сы­ма­ра­лық ке­зең­де тре­на­жер­лер­ді, бейне са­бақ­тар­ды, мо­дель­де­улер­ді қол­да­на оты­рып, дене шы­нық­ты­ру мен тех­ни­ка­ға ба­са на­зар ауда­ры­ңыз. Су­ға шы­ғу мүм­кін­ді­гін қам­та­ма­сыз ету: - Мау­сым­да су ар­на­ла­ры­на тұ­рақ­ты шы­ғу, сон­дай-ақ бел­гі­лі бір ке­зең­дер­де ар­на­ла­ры бар жат­тығу ба­за­ла­рын пай­да­ла­ну. Қо­ры­тын­ды: Үй­де ка­нал­сыз жыл бойы ОЖЖ өт­кі­зу мүм­кін, бі­рақ жақ­сы ұй­ым­да­сты­ру­ды және жат­тығ­у­дың ба­ла­ма әді­сте­рін қа­жет ете­ді. Бұл әсі­ре­се жо­ға­ры дең­гей­де­гі спорт­шы­лар­ға қа­ты­сты. Су­да жат­тығ­у­ды кем де­ген­де бел­гі­лі бір ке­зең­дер­де ұй­ым­да­сты­ру мүм­кін­ді­гі— бұл мұн­дай жүй­е­нің ти­ім­ді­лі­гін ед­әу­ір арт­ты­ра­ды. Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ес­керт­пе: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс. Негіз­гі ОЖЖ** — дай­ын­дық, спорт­тық және қал­пы­на кел­ті­ру ке­зең­де­рін қам­ти­тын жы­лы­на 3-4. Мау­сы­ма­ра­лық ОЖЖ** — қол жет­кі­зі­л­ген нәти­же­лер­ді бе­кі­ту және жа­ра­қат­та­ну­дың ал­дын алу үшін мау­сы­ма­ра­лық ке­зең­де. Жа­рыс ал­дын­да­ғы ОЖЖ* * — ма­ңы­зды жа­ры­стар­дың ал­дын­да, нәти­же­лі дай­ын­дық үшін. Ма­ги­страль­дық ОЖЖ* * - ұза­ғы­рақ, қар­қын­ды жүк­те­ме, әдет­те 3-4 ап­та. СЖТ және ЖСШ топ­та­ры үшін ОЖЖ стан­дарт­та­ры бой­ын­ша бай­дар­ка мен ка­но­эде есу­ге ар­нал­ған жал­пы ұсы­ны­стар: Оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның ұз­ақ­тығы: - Жо­ға­ры дең­гей­де­гі спорт­шы­лар үшін негіз­гі ОЖЖ кө­бі­не­се 2-ден 4 ап­та­ға дей­ін со­зы­ла­ды. - Мау­сы­ма­ра­лық ОЖЖ қы­сқа бо­луы мүм­кін-1-2 ап­та. Оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның фор­ма­ты: - Су­да жат­тығу са­бақ­та­рын да, тре­на­жер­лар­да жұ­мыс іс­те­уді де, дене шы­нық­ты­ру­ды, так­ти­ка­лық және тех­ни­ка­лық са­бақ­тар­ды да қам­ти­ды. - Ке­дер­гі­лер­ден өту дағ­ды­ла­ры­на, есу тех­ни­ка­сы мен так­ти­ка­сы­на ерекше на­зар ауда­ры­ла­ды. Қар­қын­ды­лы­ғы мен жи­і­лі­гі: - Ма­ңы­зды жа­ры­стар­ға дай­ын­дық ке­зе­ңін­де жиын­дар неғұр­лым қар­қын­ды және жиі бо­луы мүм­кін, үзі­лі­стер аз бо­ла­ды. - Қал­пы­на кел­ті­ру жа­ры­ста­ры жүк­те­ме­ні азай­ту және қал­пы­на кел­ті­ру үшін жа­ры­стан кей­ін өт­кі­зі­ле­ді. Жиын­дар­дың нақ­ты са­ны және олар­дың ұз­ақ­тығы жат­тық­ты­ру­шы­лар шта­бы мен спорт ұй­ы­мы бе­кіт­кен дай­ын­дық жос­па­ры негі­зін­де әр­бір спорт­шы мен спорт тү­рі үшін же­ке ай­қын­да­ла­ды

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 14 жас­қа дей­ін 16 жас­қа дей­ін 18 жас­қа дей­ін 23 жас­қа дей­ін 24 жастан (ере­сек­тер) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 28 84 28 84 28 84 28 84 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 14 жас­қа дей­ін 16 жас­қа дей­ін 18 жас­қа дей­ін 23 жас­қа дей­ін 24 жастан (ере­сек­тер) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 К1-1 С1-1 С2-2 3*C2-6 3*K1-3 3*C1-3 CSLХ(ка­як кросс)-1 3 3 6 18 9 9 3 Аралас әйелдермен/ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 14 жас­қа дей­ін 16 жас­қа дей­ін 18 жас­қа дей­ін 23 жас­қа дей­ін 24 жастан (ере­сек­тер) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер С2mix-2 3* С2mix-6 6 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар С2mix-2 3* С2mix-6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар С2mix-2 3* С2mix-6- 6 18- С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 С2mix-2 3* С2mix-6 6 18 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Спорт қоғамдық турнирлер 28 2 0 0 0 Аудандық турнирлер 23 7 0 0 0 Облыстық турнирлер 18 10 2 0 0 Республикалық турнирлер 13 10 5 2 0 Ресми облыстық жарыстар 23 7 0 0 0 Ресми республикалық жарыстар 18 10 2 0 0 Ескерту: жарыстардағы төрешілер саны қаржыландыруға байланысты Төрешілер алқасының (бригаданың) құрамы – 30 адам. 1. Бас төреші-1 2. Бас төрешінің көмекшісі-1 3. Бас хатшы-1 4. Старттағы аға судья-1 5. Бастаудағы төреші-1 6. Мәре сызығындағы Аға төреші-1 7. Мәре төрешісі-1 8. Қақпадағы судьялар, оның ішінде қақпа байламдарындағы аға судьялар - 19 9. Трассаны қоюшы-3 10. Инспектор-1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық 30 Жалпы дене дайындығын қалыптастыру. Спорттық техника негіздеріне оқыту, үйлестіру және қозғалыс қабілеттерін дамыту, қауіпсіздік ережелері мен жалпы ережелермен танысу. Техникалық 30 Есу техникасының негіздерімен танысу Тактикалық 15 Трассадағы қозғалыс траекториясын таңдау негіздеріне кіріспе, ағыммен жұмысты түсіну Теориялық 15 Жарыс ережелерін, негізгі терминдерді және спорт туралы негізгі білімді үйрену Психологиялық 10 Тәртіпті дамыту, жаттығулардағы мінез-құлық дағдыларының дұрыс мотивациясы Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 - Барлығы 100 % 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дайындықтың әрбір кезеңіне толтырылады Физикалық 30 Төзімділікті, күш пен үйлестіру қабілетін арттыру Техникалық 30 Білім мен тәжірибені тереңдету, дене қасиеттерін одан әрі дамыту, спорттық мамандандыруды қалыптастыру. Тактикалық 15 Негізгі тактикалық дайындық: қашықтықты өту тактикасы ұғымы, бәсекелестік жағдайды қабылдау. Теориялық 15 Қауіпсіздік техникасы және оқу процесінің негіздері туралы білімді кеңейту Бастамас бұрын толқуды жеңу қабілетін қалыптастыру Психологиялық 10 Бастау алдында толқуды жеңу қабілетін қалыптастыру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 - Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дайындықтың әрбір кезеңіне толтырылады Физикалық 30 Арнайы төзімділікті, күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту Техникалық 30 Қашықтықты өту кезінде: спортшының қайықтағы жағдайы, қимылдарды үйлестіру, сақтау ескеріледі тепе-теңдік, алынған тәжірибені көрсету техниканың негізгі элементтері. Тактикалық 15 Негізгі тактикалық дайындық: тактикалық шеберлік туралы жалпы білім , бәсекелестік жағдайды қабылдау және талдау, шеберлік және тәсілдер қашықтықтан өту кезінде өз күштерін ұтымды бөлу. Теориялық 15 Ескек есу техникасының физиологиясы мен негіздері бойынша білімді тереңдету Психологиялық 10 Жаттығу жүктемелеріне төзімділікті дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыстың мазмұны Дайындықтың әрбір кезеңіне толтырылады Физикалық 30 Жылдамдық-күш және аэробты төзімділікті дамытуға арналған мамандандырылған жұмыс Техникалық 30 Су мен рельефтің әртүрлі деңгейлерінде қақпадан өтудің әртүрлі стильдерін пысықтау Тактикалық 15 Жаттығу жолдарына тактикалық жоспарлар әзірлеу Теориялық 15 Жолдың өтуін талдау Психологиялық 10 Қашықтықты талдау Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Ұзақ жаттығу циклдарындағы мотивацияны басқару Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дайындықтың әрбір кезеңіне толтырылады Физикалық 30 Спортшының жеке ерекшеліктеріне баса назар аудара отырып, терең дене шынықтыру Техникалық 30 Жоғары техникалық күрделілік элементтерін игеру Тактикалық 15 Ұзақ және қиын жолдарда қозғалыс стратегияларын оңтайландыру Теориялық 10 Оқу микро және мезоциклдерін жоспарлау негіздері Психологиялық 10 Күрделі бәсекелестік жағдайларға дайындық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Судьяларға алғашқы көмек, басталу және аяқталу сигналымен оқыту Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дайындықтың әрбір кезеңіне толтырылады Физикалық 30 Жалпы және арнайы дене шынықтыру дайындығының ең жоғары деңгейін қалыптастыру Техникалық 30 Халықаралық стандарттардың талаптарына сәйкес техниканың жеке стиліне көшу Тактикалық 15 Жолдарды талдау негізінде жеке тактиканы әзірлеу Теориялық 10 Ескек есудің спорттық физиологиясы мен биомеханикасын терең зерттеу Психологиялық 10 Үлкен старттарда стрессті басқаруға дайындық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жасөспірімдер стартының төрешілігіне көмек Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дайындықтың әрбір кезеңіне толтырылады Физикалық 30 Арнайы және аэробты төзімділікті дамыту, күш пен жылдамдық қасиеттерін арттыру Техникалық 30 Ақ судың тұрақсыз учаскелерінде техниканы жетілдіру Тактикалық 15 Әр түрлі трассалардың тиімді тактикалық өту модельдерін жасау Теориялық 10 Бейне жаттығулар мен жарыстарды талдау, техникалық қателерді зерттеу Психологиялық 10 Бәсекеге қабілетті күрес жағдайларына психологиялық бейімделу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Облыстық старттардың судьясына көмек Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дайындықтың әрбір кезеңіне толтырылады Физикалық 30 Жоғары деңгейдегі күш пен жылдамдыққа дайындықты сақтау және дамыту Техникалық 30 Күрделілігі жоғары трассаларда техниканы жетілдіру, жағдайлардың өзгеруіне бейімделу Тактикалық 15 Жеке бәсекелестік тактикасы бойынша терең жұмыс Теориялық 10 Оқу процесінің кезеңділігін зерттеу Психологиялық 10 Стресстік жағдайларда өзін-өзі реттеу дағдылары Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Республикалық старттардың төрешілігіне көмек Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дайындықтың әрбір кезеңіне толтырылады Физикалық 30 Жоғары жүктеме жағдайында мамандандырылған төзімділік жаттығулары Техникалық 30 Бәсекелестік жарыстар жағдайында жеке техниканы идеализациялау Тактикалық 15 Әр түрлі деңгейдегі старттарды кешенді тактикалық модельдеу Теориялық 10 Өзін-өзі бақылау элементтері бар жеке дайындық жоспарын әзірлеу Психологиялық 10 Максималды стресс пен стресстегі психологиялық тұрақтылық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Республикалық старттардың төрешілігіне қатысу Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дайындықтың әрбір кезеңіне толтырылады Физикалық 25 Арнайы төзімділік пен жарылғыш күштің ең жоғары деңгейін сақтау және дамыту Жеке физиологиялық мәліметтер негізінде дайындықты түзету Техникалық 35 Жеке бәсекелестік стильді дамыту Тактикалық 20 Әлем чемпионаттары мен құрлықтық біріншіліктерде трассалардан өту үшін тактикалық схемалар құру Теориялық 10 Биомеханикалық сипаттамаларды, тактикалық қателіктерді терең талдау, жоспарлау Психологиялық 5 Ірі халықаралық старттардың қысымы жағдайында психологиялық оңтайландыру, жүлделі орындар үшін күреске психикалық дайындық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Спорт төрешісі, халықаралық төреші ретінде жұмыс істеу Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау* 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1 30 м жү­гі­ру сек 6,9 ар­тық емес тап­сы­рыл­ды 7,1 кем емес тап­сы­рыл­ды 6,2 кем емес тап­сы­рыл­ды 6,4 кем емес тап­сы­рыл­ды 2 Еден­де жа­тып қол­ды бү­гу және со­зу Са­ны 6 кем емес тап­сы­рыл­ды 4 кем емес тап­сы­рыл­ды 10 кем емес тап­сы­рыл­ды 5 кем емес тап­сы­рыл­ды 3 1000 м жү­гі­ру Мин/сек - тап­сы­рыл­ды - - 6,1 кем емес тап­сы­рыл­ды 6,3 кем емес тап­сы­рыл­ды 4 Ара­лас қоз­ға­лыс Мин/сек 7,1 кем емес тап­сы­рыл­ды 7,35 кем емес тап­сы­рыл­ды - тап­сы­рыл­ды - - 5 Еден­де жа­тып қол­ды бү­гу және со­зу См +1 тап­сы­рыл­ды +3 тап­сы­рыл­ды +2 тап­сы­рыл­ды +3 тап­сы­рыл­ды 6 Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру См 110 кем емес тап­сы­рыл­ды 105 кем емес тап­сы­рыл­ды 130 кем емес тап­сы­рыл­ды 120 кем емес тап­сы­рыл­ды 7 Тен­нис до­бын ны­са­на­ға лақ­ты­ру, 6 м қа­шық­тық Соқ­қы­лар са­ны 2 тап­сы­рыл­ды 1 тап­сы­рыл­ды - - - - 8 3х10 м ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру (чел­ноч­ный бег) Сек - - - - 9,6 кем емес тап­сы­рыл­ды 9,9 кем емес тап­сы­рыл­ды 9 Сал­ма­ғы 150 г доп лақ­ты­ру м - - - - 19 кем емес тап­сы­рыл­ды 13 кем емес тап­сы­рыл­ды 10 Оты­рып тұ­ру, 15 сек Са­ны 12 кем емес тап­сы­рыл­ды 10 кем емес тап­сы­рыл­ды 12 кем емес тап­сы­рыл­ды 10 кем емес тап­сы­рыл­ды 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 11 Жү­зу 50 м Сек/мин Уа­қыт­ты есеп­те­ме­ген­де Оқу-жаттығу топтары үшін (ОЖТ 1, ОЖТ 2) № Жаттығу түрі Өлшем бірліктері Норматив ұлдар баға қыздар баға 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1 60 м жүгіру сек 10,4 артық емес тапсырылды 10,9 артық емес тапсырылды 2 1500 м жүгіру Мин/сек 8,05 артық емес тапсырылды 8,29 артық емес тапсырылды 3 Еденде жатып қолды бүгу және созу Саны 18 кем емес тапсырылды 9 кем емес тапсырылды 4 Гимнастикалық орындықта тұрған позициядан алға қарай еңкейту(орындық деңгейінен) см +5 тапсырылды +6 тапсырылды 5 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 8,7 артық емес тапсырылды 9,1 артық емес тапсырылды 6 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 160 кем емес тапсырылды 145 кем емес тапсырылды 7 Салмағы 150 г доп лақтыру м 26 кем емес тапсырылды 18 кем емес тапсырылды 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 8 Жүзу 50 м Мин/сек 1,30 кем емес тапсырылды 1,35 артық емес 9 Техникалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама Оқу-жаттығу топтары үшін (ОЖТ 3, ОЖТ 3 жоғары) № Жаттығу түрі Өлшем бірліктері Норматив ұлдар баға қыздар баға 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1 60 м жүгіру сек 9,2 артық емес тапсырылды 10,4 артық емес тапсырылды 2 2000 м жүгіру Мин/сек 9,4 артық емес тапсырылды 11,4 артық емес тапсырылды 3 Еденде жатып қолды бүгу және созу саны 24 кем емес тапсырылды 10 кем емес тапсырылды 4 Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) см +6 тапсырылды +8 тапсырылды 5 Шаттл жүгіру 3 x 10 м сек 7,8 артық емес тапсырылды 8,8 артық емес тапсырылды 6 Екі аяқпен итеру арқылы бір жерден ұзындыққа секіру см 190 кем емес тапсырылды 160 кем емес тапсырылды 7 Салмағы 150 г доп лақтыру м 34 кем емес тапсырылды 21 кем емес тапсырылды 8 Денені шалқасынан жатып көтеру (1 минут ішінде) Саны 39 кем емес тапсырылды 34 кем емес тапсырылды 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 9 Жүзу 50 м Мин/сек 1,30 артық емес тапсырылды 1,35 артық емес 10 Техникалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру топтары үшін № Жаттығу түрі Өлшем бірліктері Норматив ұлдар баға қыздар баға 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1 60 м жүгіру сек 9,5 артық емес тапсырылды 10,1 артық емес тапсырылды 2 1500 м жүгіру Мин/сек 6,5 артық емес тапсырылды 7,14 артық емес тапсырылды 3 Еденде жатып қолды бүгу және созу Саны 28 кем емес тапсырылды 14 кем емес тапсырылды 4 Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) см +9 тапсырылды +13 тапсырылды 5 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 7,9 артық емес тапсырылды 8,2 артық емес тапсырылды 6 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 180 кем емес тапсырылды 165 кем емес тапсырылды 7 Салмағы 150 г доп лақтыру м 33 кем емес тапсырылды 22 кем емес тапсырылды 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 8 Жүзу 50 м Мин/сек 1,24 артық емес тапсырылды 1,30 артық емес тапсырылды 9 Биік штангаға ілулі тарту Саны 10 кем емес тапсырылды 5 кем емес тапсырылды 10 Техникалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру топтары үшін № Жаттығу түрі Өлшем бірліктері Норматив ұлдар баға қыздар баға 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1 60 м жүгіру сек 8,2 артық емес тапсырылды 9,6 артық емес тапсырылды 2 2000 м жүгіру Мин/сек 8,1 артық емес тапсырылды 10,0 артық емес тапсырылды 3 Еденде жатып қолды бүгу және созу Саны 36 кем емес тапсырылды 15 кем емес тапсырылды 4 Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) см +11 тапсырылды +15 тапсырылды 5 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 7,2 артық емес тапсырылды 8,0 артық емес тапсырылды 6 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 215 кем емес тапсырылды 180 кем емес тапсырылды 7 Денені шалқасынан жатып көтеру (1 минут ішінде) Саны 49 тапсырылды 43 тапсырылды 8 Салмағы 150 г доп лақтыру м 40 кем емес тапсырылды 27 кем емес тапсырылды 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 9 Жүзу 50 м Мин/сек 1,24 артық емес тапсырылды 1,30 артық емес тапсырылды 10 Биік штангаға ілулі тарту Саны 10 кем емес тапсырылды 5 кем емес тапсырылды 11 Техникалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру топтар үшін № Жаттығу түрі Өлшем бірліктері Норматив ұлдар баға қыздар баға 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1 100 м жүгіру сек 13,4 артық емес тапсырылды 16,0 артық емес тапсырылды 2 2000 м жүгіру Мин/сек - - 9,5 артық емес тапсырылды 3 3000 м жүгіру Мин/сек 12,4 тапсырылды - - 3 Еденде жатып қолды бүгу және созу Саны 42 кем емес тапсырылды 16 кем емес тапсырылды 4 Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) см +13 тапсырылды +16 тапсырылды 5 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 6,9 артық емес тапсырылды 7,9 артық емес тапсырылды 6 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 215 кем емес тапсырылды 180 кем емес тапсырылды 7 Денені шалқасынан жатып көтеру (1 минут ішінде) Саны 50 тапсырылды 44 тапсырылды 8 Салмағы 500 г спорттық снаряд лақтыру м - - 20 кем емес тапсырылды 9 Салмағы 700 г спорттық снаряд лақтыру м 35 тапсырылды - - 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 10 Жүзу 50 м Мин/сек 1,24 артық емес тапсырылды 1,30 артық емес тапсырылды 11 Биік штангаға ілулі тарту Саны 10 кем емес тапсырылды 5 кем емес тапсырылды 12 Техникалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығу түрі Өлшем бірліктері Норматив ұлдар баға қыздар баға 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1 100 м жүгіру сек 13,1 артық емес тапсырылды 16,4 артық емес тапсырылды 2 2000 м жүгіру Мин/сек - - 10,5 артық емес тапсырылды 3 3000 м жүгіру Мин/сек 12,0 тапсырылды - - 3 Еденде жатып қолды бүгу және созу Саны 44 кем емес тапсырылды 17 кем емес тапсырылды 4 Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) см +13 тапсырылды +16 тапсырылды 5 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек 7,1 артық емес тапсырылды 8,2 артық емес тапсырылды 6 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 240 кем емес тапсырылды 195 кем емес тапсырылды 7 Денені шалқасынан жатып көтеру (1 минут ішінде) Саны 48 тапсырылды 43 тапсырылды 9 Салмағы 500 г спорттық снаряд лақтыру м - - 21 не менее тапсырылды 10 Салмағы 700 г спорттық снаряд лақтыру м 37 тапсырылды - - 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 11 Жүзу 50 м Мин/сек 1,24 артық емес тапсырылды 1,30 артық емес тапсырылды 12 Биік штангаға ілулі тарту Саны 10 кем емес тапсырылды 5 кем емес тапсырылды 13 Техникалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 1 Сла­лом­ға ес­кек С1 (ка­ноэ) да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 1 - - 2 Сла­лом­ға ес­кек К 1 (бай­дар­ка) да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 1 - - 3 Шаң­ғы та­яқ­ша­ла­ры жұп (2 да­на) адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 4 Шаң­ғы жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 5 Шаң­ғы бе­кіт­кіш­те­рі жұп (2 да­на) адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 6 С1 қа­лақ­ша­сы­на ар­нал­ған Шафт тұт­қа­сы да­на ко­ман­да - 1 1 1 1 1 1 1 1 1 7 Ас­па­лы қай­ық қоз­ғалт­қы­шы да­на адам - - - - - - - - 1 6 8 Ра­ция да­на адам - - - - - - - - 2 <**> 9 Ве­ло­си­пед да­на адам - - - - 1 3 1 3 1 3 10 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 11 Би­нокль да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 12 Ме­га­фон да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 13 Пуль­со­метр да­на адам - - - - 1 1 1 1 - - 14 Па­лат­ка да­на ко­ман­да 3 2 3 2 3 2 3 2 1 2 15 Қай­ық ( ка­ноэ, екі ка­ноэ, бай­дар­ка) да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 16 Қай­ық қақ­па­ғы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 17 Ес­кек қақ­па­ғы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 18 Фут­бол до­бы да­на адам - - - - - - - - 1 5 19 Бас­кет­бол до­бы да­на учеб­ная груп­па - - - - - - - - 2 1 20 Ви­део­ка­ме­ра да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 21 Су­ға бат­пау сый­ым­ды­лы­ғы да­на адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 22 По­ли­уре­тан­ды па­рақ да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 23 К1 аяқ­та­ры­на ар­нал­ған пе­даль­дар (аял­да­ма­лар) да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 24 Ес­кек қақ­па­ғы үл­кен да­на ко­ман­да 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 25 Қай­ық (қай­ық.рафт) жат­тық­ты­ру­шу­ға да­на ко­ман­да 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 26 Іл­мек­тер TRX (Total Body Resistance) да­на ко­ман­да - - 2 1 2 1 2 1 - - 27 Ка­та­ма­ран да­на ко­ман­да 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 28 План­шет да­на ко­ман­да - - - - - - 2 2 2 2 29 Ар­найы. бейне ап­па­ра­ту­ра (ка­ме­ра­лар мен мо­ни­тор) ком­плект ко­ман­да - - - - - - 2 2 2 2 30 Уа­қыт­ты ав­то­мат­ты түр­де ке­су жүй­е­сі ком­плект ко­ман­да - - - - - - 1 2 1 2 31 Ком­пью­тер, но­ут­бук да­на ко­ман­да - - - - - - 2 2 2 2 32 Прин­тер – ска­нер да­на ко­ман­да - - - - - - 1 2 1 2 33 Ге­не­ра­тор да­на ко­ман­да - - - - - - 1 2 1 2 34 Рем­на­бор (клей эпок­сид­ный, смо­ла) ком­плект адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 35 Кар­бон шар­шы метр ко­ман­да 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 36 Ки­пер лен­та­сы метр ко­ман­да 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 37 Өзен­де­гі жа­ры­стар мен жат­тығ­у­лар­ға ар­нал­ған қақ­па (2 іл­мек және көл­де­нең жо­лақ) да­на ко­ман­да 25 2 25 2 25 2 25 1 25 1 38 Жы­л­жы­ма­лы жат­тығу трас­са­сы (қақ­па­лар, ар­қан­дар, ка­бель­дер, ка­ра­бин­дер) да­на ко­ман­да 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 39 Гим­на­сти­ка­лық тө­се­ніш да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 40 Ұй­ық­тай­тын қап да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 41 Ба­гаж бел­ді­гі да­на ко­ман­да 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 42 Тре­на­жер для греб­ли да­на ко­ман­да - - 1 3 1 3 1 2 - - 43 Құт­қа­ру со­ңы да­на ко­ман­да 2 1 2 1 2 1 2 1 44 Ес­кек­ке ар­нал­ған қа­лақ С1, К1 да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 45 Ес­кек­ке Шафт С1, К1 да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 46 Шафт-бі­лік­ке ар­нал­ған жал­ға­ғыш қо­сым­ша да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 1 Құт­қа­ру жи­ле­ті да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 Ұзын жең­ді Фут­бол­ка (тер­мо) да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 3 Қы­сқа жең­ді Фут­бол­ка (тер­мо) да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 4 Ұзын жең­ді неопрен пи­джак да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 5 Қы­сқа жең­ді неопрен курт­ка фут­бол­ка­сы да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 6 Шор­ты (тер­мо) да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 7 Неопрен­ді аяқ ки­ім (жо­ға­ры етік) жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 8 Шал­бар (тер­мал­ды іш ки­ім) да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 9 Неопрен шал­бар да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 10 Неопрен шор­ты­сы да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 11 Неопрен аяқ-ки­і­мі жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 12 Пу­ло­вер (тер­мо­бе­лье) да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 13 Ұзын жең­ді 1 Топ­дек (курт­ка юб­ка) да­на адам 1 1 2 1 3 1 3 1 - - 14 Қы­сқа жең­ді 1 Топ­дек (курт­ка юб­ка) да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 15 Топ­дек К1 (курт­ка юб­ка) ұзын жең­ді да­на адам 1 1 2 1 3 1 3 1 - - 16 Топ­дек К1 (курт­ка юб­ка) қы­сқа жең­ді да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 17 Ұзын жең­ді бү­рік­кіш күр­те да­на адам 1 1 2 1 3 1 3 1 - - 18 Қы­сқа жең­ді бү­рік­кіш күр­те да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 19 Қам­зол С1 да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 20 Қам­зол К1 да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 21 Шлем да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 22 Қор­ға­ныс қол­ғап­та­ры жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 23 Неопрен шап­ка­сы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 24 Күн­нен қор­ғай­тын кө­зіл­ді­рік да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 25 Жел­ден қор­ғай­тын шал­бар да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 26 Жаң­быр жа­мы­л­ғы­сы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 27 Гер­мо­ме­шок (гер­мо­сум­ка) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 10 қосымша Көгалдағы хоккей бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - «көгалдағы хоккей» бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтағы адамдар саны (адам)) Аптасына сағат саны Жылына сағаттардың жалпы саны (52 апта)) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 12 8 416 АДТ – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 10 18 936 ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 10 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ – 2 6 26 1352 СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 6 28 1456 ЖСШТ 5 32/36 1664/1872 Үйірмелер/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Курсанттар / 15 жасқа дейін қоса алғанда Оқу-жаттығу кезеңдері үшін оқу жүктемесін іске асыру спортшының белгілі бір спорт ұйымына (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне байланысты, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлығының жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. ұлдар/16-19 жасты қоса алғанда Жастар / 20-21 жасты қоса алғанда ересектер/22 және одан жоғары жастағылар Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Iшкi еңбек тәртiбiнiң ережелерi мен ережелерiне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 7 7 14 күн­ге дей­ін ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ар­нал­ған ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі ай­қын­дай­ды ОЖТ – 2 7 7 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 7 7 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 7 7 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 14 14 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 14 14 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 14 14 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 14 14 14 күн­ге дей­ін Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар 21 21 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Кур­сант­тар / 15 жас­қа дей­ін қо­са ал­ған­да 14 14 14 күн­ге дей­ін ұл­дар/16-19 жа­сты қо­са ал­ған­да 14 14 14 күн­ге дей­ін Жастар / 20-21 жа­сты қо­са ал­ған­да 14 14 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/22 және одан жо­ға­ры жас­та­ғы­лар 21 21 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 1 4 1 1 1 4 ОЖТ – 2 1 4 1 1 1 4 ОЖТ – 3 1 4 1 1 1 4 ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 1 4 1 1 1 4 СЖТ – 1 2 4 1 1 2 4 СЖТ – 2 2 4 1 1 2 4 СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 3 4 1 1 3 4 ЖС­ШТ 3 5 1 1 3 5 Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар Iш­кi ең­бек тәр­тiбiнiң ере­же­лерi мен ере­же­лерiне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер бой­ын­ша Дай­ын­дық ке­зе­ңіне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры то­бы­ның та­лап­тар­дың та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШСБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Iш­кi ең­бек тәр­тiбiнiң ере­же­лерi мен ере­же­лерiне сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар (12 жастан ас­пай­тын)) Ұл­дар (14 жастан ас­қан емес) Ка­дет­тер (16 жастан ас­қан емес) Ұл­дар (18 жастан ас­қан емес) Жастар (21 жастан ас­қан емес) Ере­сек­тер (22 және одан жо­ға­ры жас­та­ғы­лар) Жиын­дар са­ны Кол-во ме­да­лей Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 Об­лы­стық ре­сми жа­ры­стар 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар (12 жастан ас­қан емес) Қы­здар (14 жастан ас­қан емес) Ка­дет­тер (16 жастан ас­қан емес) Қы­здар (18 жастан ас­қан емес) Жастар (21 жастан ас­қан емес)) Ере­сек­тер (22 және одан жо­ға­ры жас­та­ғы­лар) Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 Об­лы­стық ре­сми жа­ры­стар 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 3 20 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс Түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 7 3 - - - Облыстық турнирлер 6 4 - - - Республикалық турнирлер 4 3 2 1 - Ресми облыстық жарыстар 8 4 2 1 - Ресми республикалық жарыстар 8 2 2 2 2

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны 1 оқу жылының бастапқы дайындық тобы Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 38 Ойындардың, эстафеталық жарыстардың көмегімен жан-жақты физикалық даму. Басымдылық – агроматериалдылық, үйлестіру, жылдамдық. ЖДД 22 АДД 16 Техникалық 41 Таяқпен және шармен жұмыс істеу дағдыларын меңгеру, ең қарапайым өту техникасын үйрену және допты кептіру. Допты тоқтатуды үйрену. Тактикалық 11 Қарапайым комбинациялар, қарапайым техника. Теориялық 7 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спортта сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Техникалық элементтерді енгізудің теориялық негіздері. Психологиялық 3 Кадрларды даярлау үшін қолайлы жағдайлар жасау Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика - - Барлығы 100 % - 1 жылдан жоғары бастапқы даярлық тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 38 икемділікті, ыдырауды, қозғалыс дағдыларын дамыту. Ашық аспан астындағы ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. Үйлесiмдi баспалдақпен секiру арқандары. ЖДД 28 АДД 10 Техникалық 41 Негізгі элементтер техникасын бекіту. Допты дәлдік пен тұрақтылық үшін өткізу. Тактикалық 10 қарапайым комбинациялар, қарапайым техника. Теориялық 8 Спортпен айналысатын адамдарға қойылатын гигиеналық талаптар ___________________________ойнау техникасы және техникалық дайындық. Психологиялық 3 Спортқа тұрақты қызығушылықты ояту. Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылының оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 38 дамудың жалпы бағдарламасы, беріктіктің, жылдамдықтың, өткізгіштіктің және үйлестірудің дамуын жетілдіру. Доп ойындарын (футбол, гандбол және т.б.) Пайдалану. ЖДД 26 АДД 12 Техникалық 35 Негізгі соққылар техникасын жетілдіру. Асулардың әр түрін меңгеру. Қақпаға атуды аяқтау. Фейнттерді үйрену. Тактикалық 10 Ойын тактикасының негіздері. Қарапайым комбинацияларды үйрену. Теориялық 10 Техникалық элементтерді орындау негіздері. Конкурс өткiзу ережесi 1. Жалпы ережелер шабуыл және қорғаныс схемаларын зерттеу. Психологиялық 7 Барған сайын күрделі дайындық міндеттерін шешу үшін қажетті спорттық-маңызды мінездік белгілер мен еріксіз қасиеттерді дамыту. Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика Всего 100 % Оқытудың 2-ші жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 38 спортшылардың дене қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту ұлғаю өз денесінің функционалдық мүмкіндіктері. Дамуға ерекше көңіл бөлінуде жылдамдық пен жылдамдыққа шыдамдылық, қозғалыс жылдамдығы, ойын шыдамдылығы. ЖДД 22 АДД 16 Техникалық 35 Техникалық элементтерді жетілдіру. Әр түрлі асуларды және допты қабылдауды жетілдіру. Қорғаныста және шабуылда ойынды жетілдіру. Тактикалық 10 Әр түрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жеке ойнау стилін қалыптастыру. Теориялық 10 Қазақстанда және әлемде далалық хоккейді дамытудың негізгі үрдістері. Қазіргі заманғы ойын схемаларын зерттеу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының дене шынықтыру және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 7 Өзін-өзі бақылау әдістеріне үйрету және жарыстарда алдын ала басталу жағдайын басқару қабілеті Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика - Барлығы 100 % 3-жылдық оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 34 Жылдамдық пен реакцияның жеңілдікті дамуы. Жылдамдықты, беріктіктің дамуы с дене салмағы. Жылдамдық пен жылдамдыққа шыдамдылықтың, қозғалыс жылдамдығының, ойын шыдамдылығының дамуына ерекше назар аударылады. ЖДД 20 АДД 14 Техникалық 30 Техникалық элементтерді жетілдіру, допты жаттықтыру және допты тоқтату. Жеке қасиеттерді жетілдіру. Тактикалық 14 Тактикалық шабуыл комбинацияларын жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Қорғаныс командасының іс-қимылдарын жетілдіру. Теориялық 12 Қарсыласының ойынын бейне алдын ала қарау. Ойын схемасын құру. Психологиялық 10 Спорттық қызметке қарым-қатынасты бекіту, жаттығуларға және бәсекелестік жүктемелерге қарсы тұруды қамтамасыз ететін жеке қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика Барлығы 100 % 3 жылдан жоғары оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 34 Аэробтық шыдамдылықтың, ойынға шыдамдылықтың, жылдамдықтың, жалпы беріктіктің дамуы. Арнайы дене шынықтыру даярлығының рөлін арттыру. ЖДД 18 АДД 16 Техникалық 30 Алдыңғы дайындық кезеңінің материалын қайта қарау. Барлық штрихтардың жылдамдығын арттырады. Мақсатқа қол сұғуды жақсарту. Допты талан-таражға салу бойынша тәжірибеден өту. Тактикалық 14 Шабуыл кезінде тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Қорғаныс саласындағы командалық іс-қимылдарды жүргізу. Теориялық 12 Қарсыласқа өз бетінше талдау жасауды үйрену. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Психологиялық 10 Спортшыларда басым тұлғалық белгілерді жақсарту, мысалы: жалпы эмоциялық тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді еңсерудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық жайсыздыққа қарсы тұру. Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика Барлығы 100 % Оқудың 1 жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 29 Жылдамдық пен жылдамдыққа шыдамдылықтың, қозғалыс жылдамдығының дамуы, ойын шыдамдылығы, қуаты, аэробтық сыйымдылығы. Жеңіл салмақты пайдалану. ЖДД 15 АДД 14 Техникалық 30 Атудың дәлдігін, тұрақтылығын және жылдамдығын арттыру бойынша жұмыс. Допты өткізу мен тоқтатудың түрлі тәсілдерін жетілдіру. Допты талан-таражға салу техникасы. Тактикалық 18 Шабуылда және қорғаныста ойнаудың қазіргі заманғы әлемдік тактикалық схемаларын тәжірибеден өткізу. Оң және сол жақ шеттерімен шабуыл жасауды үйреген. Теориялық 15 Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды дамыту. Ойынды баптау және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 8 Жоғары психологиялық тұрақтылығы, еріксіз қасиеттері бар спортшының тұлғасын қалыптастыру, спорттың барынша жоғары нәтижелеріне қол жеткізуге көңіл-күйі. Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика - Барлығы 100 % 2 жылдық оқудың спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 29 Ауыр салмақпен күшті дамыту, орташа қарқындылықпен интервалды жаттығу, жылдамдық пен беріктік қасиеттерін, жылдамдықты және ойынға төзімділікті дамыту. Арнайы дене шынықтыру даярлығының үлесін ұлғайту. ЖДД 12 АДД 17 Техникалық 30 Дамудың жеке ерекшеліктері: дене қасиеттері, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштері, спорттық-техникалық дағдылар мен дағдылар деңгейі негізінде техникалық және тактикалық дайындықты даралау. Таяқшалар мен шарларды өңдеудің күрделі техникалық элементтерін зерттеу. Тактикалық 18 5 ойыншыдан артық топтарда өзара әрекеттесудің күрделі комбинацияларын тәжірибеден өткізу Теориялық 15 тактика және тактикалық дайындық негіздері. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды дамыту. Ойынды баптау және ойын нәтижелерін талдау Психологиялық 8 Жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерін анықтау, оларды түзету, қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияны басқару қабілеті, жоғары жауапкершілік жағдайларында күйзеліске төзімділік, жоғары бәсекеге қабілетті мотивация, байсалдылық және жауапкершілік, өзін-өзі талдау қабілеті. Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика - Барлығы 100 % 2 жылдан жоғары спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 28 Күштi сақтау және одан әрi дамыту, жылдамдық пен беріктік қасиеті, жылдамдық және ойын шыдамдылығы. Арнайы дене шынықтыру даярлығының үлесін ұлғайту. ЖДД 10 АДД 18 Техникалық 22 Жеке дағдыларды жетілдіру. Допты қарсыласу арқылы өткізу және қабылдауды жетілдіру. Күрделі үйлестіру фейнттерін зерттеу және қолдану. Тактикалық 25 Күрделі комбинациялық шабуылдар. Комбинациялық команда шабуылда және қорғаныста ойналады. Теориялық 15 Өз ойындарын және қарсыласының ойындарын тактикалық талдау. Тактикалық комбинацияларды талдау. Ойынға орнату. Психологиялық 8 Мінездің моральдық-ерік-жігерлік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде мемлекеттердің автосүзгілеу және өзін-өзі реттеу тәсілдерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге уәждемені дамыту Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика 2 Жас топтарда оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын тәрбиелеу. Жетекші төреші рөлінде балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде төрешілік жарыстарға дайындық. Барлығы 100 % Жоғары спорт шеберлігі тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 28 Ойынды жетілдіру үшін негіз ретінде дене шынықтыру және арнайы дайындықтың жоғары деңгейін сақтау. Жоғары қарқынды оқыту ЖДД 8 АДД 20 Техникалық 20 Жеке ойнау стилін дамыту. Шабуыл комбинацияларын жетілдіру. Шабуылда және қорғаныста ойнаудың қазіргі заманғы стильдерін зерттеу және қолдану. Тактикалық 25 Қазіргі заманғы тактикалық схемаларды бейне қарап шығу және талдау. Нақты қарсыластардың жеке тактикалық жоспарларын әзірлеу, ойынды талдау және тактикалық стратегияны дайындау. Теориялық 15 Қазақстанда және әлемде далалық хоккейді дамытудың негізгі үрдістері. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды дамыту. Ойынды баптау және ойын нәтижелерін талдау Психологиялық 10 Оқу процесінде дербес ойлауды дамыту. Талдау және түзету қабілеті. Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика 2 Басқа спортшылардың жаттығуларды орындау кезіндегі қателіктерді анықтау және түзету. Кіші жастағы топтардағы оқушыларға жеке жаттығулар мен әдістемелерді үйренуге көмек көрсету. Жарыстардың негізгі ережелерін, өткізу жүйелерін меңгеру, жарыстардың хаттамаларын жүргізу. Жарыстардың төрешілері. Барлығы 100

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері АДТ (ұлдар/қыздар)) Басқару түрі Жаттығулар Сорты, балы Ұлдар Қыздар 1 жыл 2 жыл 3 жыл 1 жыл 2 жыл 3 жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 30 м жүгіру 10 5 5,6 5,8 5,4 5,6 5,2 5,4 6,1 5,9 5,9 6,1 5,7 5,9 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру 10 5 152 148 160 152 168 160 148 144 158 148 170 158 5X10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) 10 5 19,6 20,0 19,2 19,6 18,9 19,2 20,6 21,0 20,3 20,6 20,0 20,3 ОЖТ-1-2-3-4 (Ұлдар) Басқару түрі Жаттығулар Сорты, балы 1 2 3 4 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 10 5 4,9 5,2 4,7 4,9 4,6 4,7 4,5 4,6 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру 10 5 184 170 202 184 222 202 231 222 5X10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) 10 5 18,5 19,0 18,2 18,5 18,0 18,2 17,8 18,0 2000 м(с) жүгіру 10 5 506 526 480 506 472 480 465 472 Иілген қаруға іліну(с) 10 5 19 17 21 19 25 21 32 25 ОЖТ-1-2-3-4(Қыздар) Бақылау жаттығуының түрі Сорты, балы 1 2 3 4 30 метр (с) жүгіру 10 5 5,4 5,8 5,3 5,4 5,2 5,3 5,1 5,2 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру 10 5 185 180 192 185 195 192 200 195 5X10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) 10 5 19,5 20,0 19,3 19,5 19,1 19,3 19,0 19,1 2000 м (с) жүгіру 10 5 530 540 520 530 510 520 504 510 Бүгiлген қаруға iлiну (с) 10 5 14 12 15 14 15 14 16 15 СЖТ – 1-2-3 (Ұлдар) Басқару түрі Жаттығулар Сорты, балы 1 2 3 30 метрге жүгіру 10 5 4,2 4,4 4,1 4,2 4,1 4,1 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру 10 5 251 240 256 251 260 256 5X10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) 10 5 17,2 17,4 17,0 17,2 16,8 17,0 2000 м (с) жүгіру 10 5 446 456 438 446 430 438 СЖТ-1-2-3-(Қыздар) Басқару түрі Жаттығулар Сорты, балы 1 2 3 30 метрге жүгіру 10 5 4,8 5,0 4,7 4,8 4,6 4,7 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру 10 5 216 206 223 216 225 223 5X10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) 10 5 18,6 19,0 18,4 18,6 18,2 18,4 2000 м жүгіру 10 5 488 500 484 488 480 484 ЖСШТ (Ұлдар) Басқару түрі Жаттығулар Сорты, балы Ұлдар Қыздар 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 10 5 4,1 4,2 4,6 4,5 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру 10 5 257 255 226 220 Штрихқа ілінетін тартпа 10 5 15 14 10 8 180 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) 10 5 37,4 37,6 40,0 40,2 2000 м жүгіру 10 5 430 450 480 490 Оқу топтарындағы техникалық және тактикалық дайындығын бақылау нормалары Атауы Техникалық қабылдау Саны Бағалау Орындау 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы (қыздар мен ұлдар) Кең дриблинг 40 35 10 5 Нысана(лар) бойынша допты кептіру және өткізу 50,2 54,2 10 5 Таяқпен допты лақтыру қашықтығы (м) 15 10 10 5 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Кең дриблинг 46 42 10 5 Нысана(лар) бойынша допты кептіру және өткізу 47,6 48,6 10 5 таяқпен допты лақтыру қашықтығы(м) 18 14 10 5 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Кең дриблинг 49 38 10 5 Нысана(лар) бойынша допты кептіру және өткізу 45,4 52,1 10 5 Таяқпен допты лақтыру қашықтығы(м) 22,0 13,0 10 5 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Кең дриблинг 52 42 10 5 Нысана(лар) бойынша допты кептіру және өткізу 43,6 50,0 10 5 Таяқпен допты лақтыру қашықтығы(м) 26 15 10 5 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Кең дриблинг 55 45 10 5 Нысана(лар) бойынша допты кептіру және өткізу 42,0 48,7 10 5 Таяқпен допты лақтыру қашықтығы(м) 28,0 16,0 10 5 Нота-кең дриблинг 90 см қашықтықта жүргізілуі тиіс. Спорттық жетілдіру тобы (1-ші, 2-ші, 2 жылдан астам оқу жылы) Кең дриблинг 63–68 52–56 10 5 Таяқпен допты лақтыру қашықтығы(м) 32,0–35,0 19,0–22,0 10 5 Қақпаға ату уақыты мен дәлдігі Уақыт (тар) Дәлдік (нүктелер) 8,4–8,2 18–20 10,5–10,3 15-17 10 5 Жоғары спорт шеберлігі тобы (барлық кезең)) Кең дриблинг 70–75 65–70 10 5 Таяқпен допты лақтыру қашықтығы(м) 40–50 35–40 10 5 Қақпаға ату уақыты мен дәлдігі Уақыт (тар) Дәлдік (нүктелер) 8,2–8,0 18–20 10,3–10,0 15-17 10 5 Ескерту Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Атауы Бірлік Өнiмнiң саны 1 Көгалдағы хоккей таяқшасы дана 2 2 Көгалдағы хоккейдобы дана 100 3 Қапшық таяқшасы Бір ойыншыға арналған дана 1 4 Разлетайки дана 36 5 Тор қақпасы дана 2 6 Конустар штука 18 7 Футбол добы дана 1 8 Фишки дана 50 9 Жабық хоккей мұз айдыны дана 1 10 Жол және дала кедергілері дана 15 11 Ат әбзелдері дана 30 12 Тіреу дана 10 13 Жабысқақ орама Бір ойыншыға арналған дана 1 14 Аяқтың төменгі күзетшілері Бір ойыншыға жұп 1 15 Капа Бір ойыншыға арналған дана 2 16 Шарларға арналған сөмке дана 1 17 Ойыншыға арналған қолғап Бір ойыншыға арналған дана 2 18 Ойыншыга маскасы дана 4 19 Ойыншыға арналған тізеден қорғау жұп 4 20 Жүрек соғуының мониторы Бір ойыншыға арналған дана 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Бірлік Саны 1 Ойын формасы жиыны 28 2 Шорты дана 14 3 Юбка дана 14 4 Жүгіру аяқ киімі Бір ойыншыға жұп 1 5 Жаттығу футболкасы Бір ойыншыға арналған дана 2 6 Гайтерлер жұп 14 7 Легиондар дана 28 8 Оқу костюмі дана 14 9 Қақпашыны қорғау құралдары дана 4 Ескертпе: ** заттардың саны зерттеу тобының негізінде жүргізіледі.

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 11 қосымша Нысана көздеу бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және оның тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – нысана көздеу бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Даярлық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық құрамалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10 8 416 АДТ – 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 6 20 1040 СЖТ – 1 5 24 1248 СЖТ – 2 4 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 4 28 1456 ЖСШТ 3 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық, штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Жасөспірімдер/14-17 жас Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Юниорлар/18-20 жас Жастар/21-28 жас Ересектер/29 жас және одан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларына сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 14 күн­ге дей­ін ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 7 тәу­лік­ке дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ұй­ым әкім­ші­лі­гі­мен ай­қын­да­ла­ды АДТ – 2 0 18 ОЖТ – 1 0 18 ОЖТ – 2 12 18 ОЖТ – 3 18 18 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18 18 СЖТ – 1 24 24 СЖТ – 2 24 24 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 24 24 ЖС­ШТ 24 24 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Ұй­ым­ның жар­ғы­сы­на сәй­кес ҚР ұлт­тық, штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) СЖТ – 1 24 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 24 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін СЖТ 2 ж.а 24 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 24 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға)

Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Өңір­лік Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 2 1 1 0 2 ОЖТ – 1 1 2 1 2 1 2 ОЖТ – 2 1 5 2 2 1 5 ОЖТ – 3 1 5 2 2 1 5 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 2 5 2 2 2 5 СЖТ – 1 2 5 2 2 2 5 СЖТ – 2 2 5 2 2 2 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 2 5 2 2 2 5 ЖС­ШТ 3 5 2 2 3 5 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­ме­тіне және қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық, штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖШСТ та­лап­та­ры­на сәй­кес РО­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖШСТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке, жұптық (микс: ерлер мен әйелдер), командалық жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ба­ла­лар (12-13 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (14-17 жас) Юни­ор­лар (18-20) Жастар (21-28 жас) Ере­сек­тер (29 жастан) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер - - 62 186 66 198 66 198 66 198 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер - - 62 186 66 198 66 198 66 198 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - 62 186 66 198 66 198 66 198 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар - - 62 186 66 198 66 198 66 198 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 4 12 16 48 16 48 16 48 Әйелдер (жеке, жұптық (микс: ерлер мен әйелдер), командалық жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ба­ла­лар (12-13 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (14-17 жас) Юни­ор­лар (18-20) Жастар (21-28 жас) Ере­сек­тер (29 жастан) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер - - 62 186 66 198 66 198 66 198 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер - - 62 186 66 198 66 198 66 198 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - 62 186 66 198 66 198 66 198 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар - - 62 186 66 198 66 198 66 198 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 4 12 16 48 16 48 16 48 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы Ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 10 адамнан кем емес 10 адам 0 0 0 Облыстық турнирлер 10 адамнан кем емес 10 адам 0 0 0 Республикалық турнирлер 12 адамнан кем емес 5 адам 5 адам 2 адам 0 Ресми облыстық жарыстар 10 адамнан кем емес 9 адам 1 адам 0 0 Ресми республикалық жарыстар 12 адамнан кем емес 2 адам 5 адам 3 адам 2 адам

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық 45 Жалпы физикалық дайындық: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктерін жою - белгілі бір бұлшықет топтарын жаттықтыру. Техникалық 40 Атуды орындау техникасының негізгі элементтерін үйрету, оларға көздеу (үдеріс ретінде), жіберуді орындау (саусақтарды босатып, кірісті (тетива) жіберу) жатады. Оқыту күрделі әрі өзара байланысты микроқимылдар кешенін меңгеруді көздейді. Тактикалық 10 Жеке атысты, атыс сериясын, жалпы жаттығуларды орындау тактикасының үлгілерін әзірлеу. Теориялық 5 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету шаралары, атыс нысанының аумағында және атыс алаңында тәртіп сақтау ережелері, білімді тексеру және бекіту. Атуды орындау техникасының негізгі элементтері: нысана алуға дайындалу (изготовка), иыққа қою немесе көтеріп бекіту (вкладка немесе вскидка), көздеу, тынысты кідірте отырып шүріппені басқару (осы әрекеттердің мәнін түсінуді тексеру) және т.б. Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 40 Жалпы физикалық дайындық: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық дайындыққа бағытталған жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктерін жою - белгілі бір бұлшықет топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 45 Атуды орындаудың негізгі элементтері техникасын бекіту (үдеріс ретінде), атыс қаруын тура ұстай білу, ату әрекетін орындау жатады. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру ( оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Тактикалық 10 Жеке оқ ату, ату сериясы және жалпы жаттығуды орындау тактикасының үлгілерін әзірлеу. Теориялық 4 Оқсыз «ату элементтерін» орындаудың «дұрыстығы» (тазалығы). Ату элементтерін орындау кезінде жіберілетін қателіктер, олардың туындау себептері (түсіну деңгейін тексеру және қайталау). Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурулардың, жарақаттардың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Қауіпсіздік техникасы Психологиялық 1 Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты қалыптастыру, жаттығу үдерісіне деген көзқарасты реттеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 35 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 45 Атуды орындау техникасының элементтерін жетілдіру (оқсыз және оқпен): таңдап алынған жаттығуда біркелкі дайындалу (изготовка), дәлсіздіктерді жою, иыққа қою немесе көтеріп бекіту (вкладка немесе вскидка), көздеу (бас пен бет сүйегін дүмге біркелкі орналастыру), нысанаға бағыттап ату кезінде қаруды бірқалыпты жүргізу (поводка) Тактикалық 11 Жеке ату, ату сериясы және жалпы жаттығуды орындау тактикасының бағдарламаларын қалыптастыру, таңдау және қалыптасқан жағдайларға сәйкес тиімді жүзеге асыру қабілетін дамыту, жарыс барысындағы жағдайдың өзгеруіне байланысты әрекет ету дағдыларын қалыптастыру. Теориялық 5 Ішкі бақылау (өз-өзіңді «тыңдау» қабілеті) – атуды орындауда қатысатын бұлшықеттердің жұмысына бақылау (түсінікті нақтылау). Шүріппені басқаруда сұқ саусақтың автономды жұмысы – басқа бұлшықеттерді қоспай орындау (түсінікті тексеру және қайталау). Спортшының күн тәртібі. Аурулардың және жарақаттардың алдын алу. Денені шынықтыру. Техникалық элементтерді орындаудың негіздері. Жарыс ережелері. Қауіпсіздік техникасы Психологиялық 3 Көпжылдық жаттығу үдерісіне психологиялық тұрғыдан даярлау; жарыс қызметіне жалпы психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Атыс терминологиясын меңгеру және оны сабақтарда қолдану. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 34 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 43 Ату техникасын жетілдіру а) атудың негізгі техникалық элементтері (көздеу, көтеру және ату сәтін орындау); а) ату элементтері (дайындалу, спорттық мылтықты ұстау тәсілі, тыныс алуды басқару, тікелей көздеу); б) микроэлементтер (аяқтың, дененің, қолдың, бастың орналасуы, спортшы-атқыштың қаруды жылдам иыққа қоюы, спортшының дұрыс орналасу тәсілдері және т.б.); в) атуды орындау техникасы тұтастай алғанда. Тактикалық 12 Жеке ату, ату сериясы және жалпы жаттығуды орындау тактикасының бағдарламаларын қалыптастыру, таңдау және қалыптасқан жағдайларға сәйкес тиімді жүзеге асыру қабілетін дамыту, жарыс барысындағы жағдайдың өзгеруіне байланысты әрекет ету дағдыларын қалыптастыру. Теориялық 5 «Ату алдындағы, кезіндегі және одан кейінгі жұмыс жағдайын сақтау»; «атқыш-қару» жүйесін үйлестіру, иыққа қою немесе вскидка, көздеу және тынысты кідірте отырып, спуск ілмегін (шүріппені) жұлқымай, бірақ қарқынды және бірқалыпты басу («әрекеттердің параллельдігі»). Спортшының күн тәртібі. Аурулардың және жарақаттардың алдын алу. Денені шынықтыру. Техникалық элементтерді орындаудың негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 5 Көпжылдық жаттығу үдерісіне психологиялық тұрғыдан даярлау; жарыс қызметіне жалпы психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру дағдылары мен біліктерін дамыту. Топта жаттығу алдында жүргізілетін қыздыру бөлімін (разминка) өткізу біліктігін жетілдіру. Қалалық жарыстарда төреші ретінде төрелік етуге қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 30 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 43 Ату техникасын жетілдіру а) атудың негізгі техникалық элементтері (көздеу, көтеру және ату сәтін орындау); а) ату элементтері (дайындалу, спорттық мылтықты ұстау тәсілі, тыныс алуды басқару, тікелей көздеу); б) микроэлементтер (аяқтың, дененің, қолдың, бастың орналасуы, спортшы-атқыштың қаруды жылдам иыққа қоюы, спортшының дұрыс орналасу тәсілдері және т.б.); в) атуды орындау техникасы тұтастай алғанда. Тактикалық 15 Жеке ату, ату сериясы және жалпы жаттығуды орындау тактикасының бағдарламаларын қалыптастыру, таңдау және қалыптасқан жағдайларға сәйкес тиімді жүзеге асыру қабілетін дамыту, жарыс барысындағы жағдайдың өзгеруіне байланысты әрекет ету дағдыларын қалыптастыру. Теориялық 6 «Өзін-өзі бақылау», оның мақсаты және күнделік жүргізудің қажеттілігі. Тыныс алу және газ алмасу, ағзаның тіршілік әрекетінде тыныс алудың маңызы. «Атудың алдындағы, кезіндегі және кейінгі жұмыс жағдайын сақтау»; Спортшының күн тәртібі. Аурулардың пен жарақаттардың алдын алу. Денені шынықтыру (қатайту). Техникалық элементтерді орындаудың негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 5 Көпжылдық жаттығу үдерісіне психологиялық тұрғыдан даярлау; жарыс қызметіне жалпы психологиялық дайындық. Нақты жарысқа арнайы психологиялық дайындық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Ресми қалалық жарыстарда төреші, нысана сызығының төрешісі, хронометрист төрешісі рөлінде төрелік етуге қатысу. Алаңды белгілеу (разметка). Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 30 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 41 Дайындаудың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Ату және көздеу техникасын жетілдіру. Спортшы сипатының жеке ерекшеліктеріне байланысты жаттығуды дараландыру. Тактикалық 17 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларына сәйкес есепке алу үшін жүргізілетін атыс. Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық даярлық. Тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Психологиялық 5 Жалпы эмоциялық орнықтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді еңсерудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік пен борыш сезімі, физикалық қолайсыздыққа төзімділік сияқты спортшыларда үстем болып табылатын жеке қасиеттерді жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыстарда командаға жетекшілік ету дағдыларын дамыту. Ресми қалалық жарыстарда төреші, бас төреші, нысана сызығының төрешісі және хатшылық құрамында қатысу. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 24 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 42 Дәлдікпен ату, тұрақты оқ ату және командамен бірлесіп ату дағдыларын жетілдіру. Тактикалық 22 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларына сәйкес есепке алу үшін жүргізілетін атыс. Теориялық 6 Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық төзімділікке, ерік-жігер қасиеттеріне ие және ең жоғары спорттық нәтижелерге жетуге ұмтылатын спортшы тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын өз бетінше құрастыру дағдысы. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Ресми қалалық жарыстарда төреші, бас төреші, хронометрист төреші және хатшылық құрамында қатысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 24 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 38 Дамудың жеке ерекшеліктері: дене қасиеттері, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік пен іскерлік деңгейі негізінде техникалық-тактикалық даярлықты дараландыру. Тактикалық 26 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларына сәйкес есепке алу үшін жүргізілетін атыс. Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық даярлық. Тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жарысқа дайындық және жарыс нәтижелерін талдау Психологиялық 5 Жеке тұлғалық қасиеттерді анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спортында маңызды болып табылатын қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқару қабілеті, жоғары жауапкершілік жағдайындағы күйзеліске төзімділік, жоғары жарыс мотивациясы, байыптылық пен жауапкершілік, өзін-өзі талдау қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау, жаттығу және жарыс жүктемелерін талдау күнделігін өз бетінше жүргізе білу. Қалалық жарыстарға хатшы, бас төреші ретінде төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 22 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 32 Ату және көздеу техникасын, оқтың шығарылу сәтін, тыныс алуды қалпына келтіруді жетілдіру. Тактикалық 32 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларына сәйкес есепке алу үшін жүргізілетін атыс Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Жарыстарды тактикалық талдау. Психологиялық 6 Мінез-құлықтың моральдық-ерік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі ұстау және жағдайды реттеу тәсілдерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізу уәждемесін дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Кіші топтарда жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде бас төреші, бас хатшы ретінде жарыстардың төрешілеу. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 20 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 32 Ату техникасын жетілдіру. Тактикалық 34 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларына сәйкес есепке алу үшін жүргізілетін атыс. Теориялық 7 Қазақстанда және әлемде стенд атуды дамытудың негізгі үрдістері. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Психологиялық 6 Жаттығу процесінде дербес ойлауды дамыту. Оны талдау және түзету қабілетін қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылардың жаттығуларды орындау барысында жіберген қателіктерін анықтау және түзету. Кіші жас топтарындағы шұғылданушыларға жекелеген жаттығулар мен тәсілдерді меңгеруде көмек көрсету. Жарыс ережелерін, өткізу жүйесін, жарыс хаттамаларын толтыру тәртібін меңгеру. Командалық, жеке біріншіліктер мен жарыстарды төрешілеу Барлығы 100

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № р/с Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі ұлдар қыздар ұлдар қыздар 1. Спорттық тәртіптер бойынша жалпы физикалық даярлық нормативтері 1.1 60 м жүгіру сек. 9,3 10,1 9,2 10,0 1.2 Ұзындыққа секіру см. 210 200 220 210 1.3 Жатып тірелу жағдайында қолды бүгу Қайталану саны 24 15 26 17 1.4 Кермеде денені көтеру Қайталану саны 12 - 15 5 2. Арнайы физикалық даярлық нормативтері 2.1 Кермеде екі қолмен ілініп тұру сек. 60 30 120 60 2.2 5 кг. жүктемені алдыда бекем ұстау мин. 3 2 5 4 Оқу-жаттығу кезеңіндегі (спорттық мамандану кезеңі) топ үшін № р/с Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив ұлдар ұлдар Жалпы физикалық даярлық нормативтері 1.1. 100 м жүгіру сек. 14,2 16 1.2 Кермеде денені көтеру Қайталану саны 15 5 1.3 Жатып тірелу жағдайында қолды бүгу Қайталану саны 30 20 Арнайы физикалық даярлық нормативтері 2.1 Мылтықты жату қалпында атуға дайындық қалпында ұстау (мин. сек.)* мин. 25 мин. 20 мин. 2.2 Мылтықты тұрып қалпында атуға дайындық қалпында ұстау (мин. сек.)* мин. 10 мин. 8 мин. 2.3 Мылтықты тізе қалпында атуға дайындық қалпында ұстау (мин. сек.)* мин. 15 мин. 12 мин. 2.4 Тапаншаны дайындық қалпында ұстап тұру мин. 2 мин. 1 мин. 30 сек 2.5 Тапаншаны атуға дайындық қалпында 30 с. бойы ұстап тұру, демалыс уақыты 1 минуттан аспауы керек Қайталану саны 10 раз 2.6 Тапаншаны атуға дайындық қалпында 25 с. бойы ұстап тұру, демалыс уақыты 1 минуттан аспауы керек Қайталану саны 10 раз Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылға дейін) Спортивные разрядтар 3.2. Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылдан астам) Спортивные разрядтар Спорттық жетілдіру топтары үшін № р/с Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив ұлдар ұлдар Жалпы физикалық даярлық нормативтері 1.1 1000 м жүгіру мин. сек. 4.30 - 1.2 500 м жүгіру мин. сек. - 2.45 1.3 Арнайы физикалық даярлық нормативтері 2.1 Мылтықты жату қалпында атуға дайындық қалпында ұстау (мин. сек.)* мин. 25 мин. 20 мин. 2.2 Мылтықты тұрып қалпында атуға дайындық қалпында ұстау (мин. сек.)* мин. 8 мин. 8 мин. 2.3 Мылтықты тізе қалпында атуға дайындық қалпында ұстау (мин. сек.)* мин. 12 мин. 12 мин. 2.4 Тапаншаны дайындық қалпында ұстап тұру мин. 2 мин. 30 сек 2 мин. 2.5 Мылтықты тұрып атуға дайындық қалпында ұстап тұру, 3 минуттан аспайтын үзіліспен 2 жаттығу мин. әрқайсысы 10 минут әрқайсысы 10 минут 2.6 Тапаншаны дайындық қалпында ұстап тұру, 1 минуттан аспайтын үзіліспен 10 жаттығу мин. әрқайсысы 40 сек. әрқайсысы 35 сек. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқыту мерзімі (үш жылға дейін) СШҮ Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № р/с Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив ұлдар ұлдар 1. Жалпы физикалық даярлық нормативтері 1.1 1000 м жүгіру мин. сек. 3.50 - 1.2 500 м жүгіру мин. сек. - 2.15 1.3 Жатып денені көтеру Қайталану саны 50 40 1.4 Жатқан қалпында қолды бүгу және жазу (отжимание) Қайталану саны 30 20 1.5 Секіртпемен тоқтамай секіру Қайталану саны 100 100 1.6 Орнынан ұзындыққа секіру см. 250 210 2. Арнайы физикалық даярлық нормативтері 2.1 Мылтықты жату қалпында атуға дайындық қалпында ұстау (мин. сек.)* мин. 30 мин. 25 мин. 2.2 Мылтықты тұрып қалпында атуға дайындық қалпында ұстау (мин. сек.)* мин. 10 мин. 10 мин. 2.3 Мылтықты тізе қалпында атуға дайындық қалпында ұстау (мин. сек.)* мин. 15 мин. 15 мин. 2.4 Тапаншаны дайындық қалпында ұстап тұру мин. 3 мин. 30 сек 3 мин. 2.5 Мылтықты тұрып атуға дайындық қалпында ұстап тұру, 3 минуттан аспайтын үзіліспен 2 жаттығу мин. әрқайсысы 15 минут әрқайсысы 15 минут 2.6 Тапаншаны дайындық қалпында ұстап тұру, 1 минуттан аспайтын үзіліспен 10 жаттығу мин. әрқайсысы 50 сек. әрқайсысы 40 сек. 3.Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқыту мерзімі (үш жылға дейін) СШ Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8 9. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт сайманымен қамсыздандыру Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Жабдықтау бірліктері Саны 1 Оқ атуға арналған былғары күрте мен шалбар жиынтық адам 1 2 Оқ атуға арналған бәтеңке жұп (2 дана) адам 1 3 Оқ атуға арналған былғары қолғаптар жұп (2 дана) адам 1 4 Оқ атуға арналған арнайы көзілдірік жиынтық адам 1 5 Оқ атуға арналған свитер дана адам 1 6 Оқ атуға арналған арнайы трико дана адам 1 7 Мылтыққа арналған арнайы оқ ату белдігі дана адам 1 8 Оқ атуға арналған арнайы құлаққаптар дана адам 1 9 Тізе асты арнайы тіреуіш жұп (2 дана) адам 1 10 Оқ атуға арналған арнайы көзқап дана адам 1 11 Арнайы кепке дана адам 1 12 Оқ атуға арналған құлаққаптар дана адам 1 13 Пневматикалық ұңғылы мылтықтар дана адам 1 14 Пневматикалық тапаншалар дана адам 1 15 Кіші калибрлі спорттық ұңғылы мылтықтар дана адам 1 16 Кіші калибрлі нысаналық тапаншалар дана адам 1 17 Кіші калибрлі нысаналық өздігінен оқталатын тапаншалар дана адам 1 18 Бақылауға арналған оптикалық дүрбілер дана адам 1 19 Оптикалық көздеуіш дана адам 1 20 Диоптриялық көздеуіш дана адам 1 21 Винтовкаға арналған мұшкалар дана адам 2 22 Винтовканың оқтық тіреуіші (қосалқы бөлшектерімен) дана адам 3 23 Винтовкаға арналған (гриб) төсеме дана адам 1 24 Мергендік күнделіктер дана адам 1 25 Қару тасымалдауға арналған арналған қап (кейс) дана адам 2 26 Оқ-дәрілер тасымалдауға арналған арналған қап (кейс) дана адам 1 27 5.6, 6.0, 7.62 миллиметрлік калибрлі оқ-дәрілер дана адам 25000 28 4.5 миллиметрлік пневматикалық оқтар дана адам 30000 29 Қару майы литр адам 0,5 30 Сілтілі май литр адам 0,5 31 Шомпол дана адам 1 32 Қару тазартуға арналған мата бөліктері (протирки) дана адам 1500 33 Ершиктер дана адам 2 34 Қағаз нысаналар (№ 7,6; № 8; № 4; № 1; № 9; Қозғалмалы нысана - 10 метр) дана адам 32500 35 Электронды қондырғыларға арналған қағаз орамды нысаналар дана адам 25 36 Электронды қондырғыларға арналған орамды резеңке нысаналар дана адам 25 37 Оқ атуға арналған электрондық жаттықтырғыш дана адам 1 38 Футбол добы дана оқу тобы 1 39 Баскетбол добы дана оқу тобы 1 40 Мылтыққа арналған тірек тұғырлар дана адам 1 41 Білек бұлшықеттеріне арналған жаттықтырғыш дана оқу тобы 1 42 Секіртпе дана адам 1 43 Көздеуішке арналған мергендік монокль дана адам 1 44 Реттелетін мұшка дана адам 1 45 Сыртқы деңгейөлшегіш дана адам 1 46 Винтовкаға арналған ілмек жиынтық адам 1 47 Көздеуішке арналған үстеме қондырма жиынтық адам 1 48 Мушкаға арналған үстеме қондырма жиынтық адам 1 49 Шүріппе күшін өлшейтін құрылғы дана адам 1 50 Жылдамдық өлшегіш дана адам 1 51 Ауа толтыруға арналған баллон дана группа 1 52 Қаруға арналған ауа баллоны дана адам 1 53 Тапаншаға арналған тұғыр дана адам 1 54 Электрондық нысаналық қондырғылар жиынтық құрама 10 55 Нәтижелерді көрсетуге арналған монитор жиынтық құрама 5 56 Электрондық нысаналармен жұмыс істеуге арналған ноутбук жиынтық құрама 5 Жеке пайдалануға берілетін спорт саймандары № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі Есеп­тік бір­лік Спорт­тық да­яр­лық ке­зең­де­рі Ал­ғаш­қы да­яр­лау ке­зе­ңі Оқу-жат­тығу ке­зе­ңі Оқу-жат­тығу ке­зе­ңі Оқу-жат­тығу ке­зе­ңі са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Оқ ату­ға ар­нал­ған бы­л­ға­ры күр­те мен шал­бар жиын­тық адам 1 2 1 2 1 2 1 2 2 Оқ ату­ға ар­нал­ған бәтең­ке жұп (2 да­на) адам 1 2 1 2 1 2 1 2 3 Оқ ату­ға ар­нал­ған бы­л­ға­ры қол­ғап­тар жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 4 Оқ ату­ға ар­нал­ған ар­найы кө­зіл­ді­рік жиын­тық адам - - 1 2 1 2 1 2 5 Оқ ату­ға ар­нал­ған сви­тер да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 6 Оқ ату­ға ар­нал­ған ар­найы три­ко да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 7 Мы­л­тық­қа ар­нал­ған ар­найы оқ ату бел­ді­гі да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 8 Оқ ату­ға ар­нал­ған ар­найы құ­лақ­қап­тар да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 9 Ті­зе асты ар­найы ті­ре­уіш жұп (2 да­на) адам 1 3 1 3 1 3 1 3 10 Оқ ату­ға ар­нал­ған ар­найы көз­қап да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 11 Ар­найы кеп­ке да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 12 Оқ ату­ға ар­нал­ған құ­лақ­қап­тар да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 13 Пнев­ма­ти­ка­лық ұң­ғы­лы мы­л­тық­тар да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 14 Пнев­ма­ти­ка­лық та­пан­ша­лар да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 15 Кі­ші ка­либр­лі спорт­тық ұң­ғы­лы мы­л­тық­тар да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 16 Кі­ші ка­либр­лі ны­са­на­лық та­пан­ша­лар да­на адам - - 1 3 1 3 1 3 17 Кі­ші ка­либр­лі ны­са­на­лық өзді­гі­нен оқ­та­ла­тын та­пан­ша­лар да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 18 Ба­қы­ла­у­ға ар­нал­ған оп­ти­ка­лық дүр­бі­лер да­на адам 1 1 1 1 19 Оп­ти­ка­лық көз­де­уіш да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 20 Ди­оп­три­я­лық көз­де­уіш да­на адам 1 2 2 2 2 2 2 2 21 Вин­тов­ка­ға ар­нал­ған мұш­ка­лар да­на адам 2 2 2 2 2 2 2 2 22 Вин­тов­ка­ның оқ­тық ті­ре­уі­ші (қо­сал­қы бөл­шек­те­рі­мен) да­на адам - - 2 2 2 2 2 2 23 Вин­тов­ка­ға ар­нал­ған (гриб) тө­се­ме да­на адам - - 1 2 1 2 1 2 24 Мер­ген­дік күн­де­лік­тер да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 25 Қа­ру та­сы­мал­да­у­ға ар­нал­ған ар­нал­ған қап (кейс) да­на адам 2 2 2 2 2 2 2 2 26 Оқ-дә­рі­лер та­сы­мал­да­у­ға ар­нал­ған ар­нал­ған қап (кейс) да­на адам - - 1 2 1 2 1 2 27 5.6, 6.0, 7.62 мил­ли­метр­лік ка­либр­лі оқ-дә­рі­лер да­на адам 12300 1 15000 1 19000 1 25000 1 28 4.5 мил­ли­метр­лік пнев­ма­ти­ка­лық оқ­тар да­на адам 12300 1 15000 1 20000 1 30000 1 29 Қа­ру майы литр адам 0,5 1 0,5 1 0,5 1 0,5 1 30 Сі­л­ті­лі май литр адам 0,5 1 0,5 1 0,5 1 0,5 1 31 Шом­пол да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 32 Қа­ру та­зар­ту­ға ар­нал­ған ма­та бө­лік­те­рі (про­тир­ки) да­на адам 1500 1 1500 1 1500 1 1500 1 33 Ер­шик­тер да­на адам 2 1 3 1 3 1 3 1 34 Қа­ғаз ны­са­на­лар (№ 7,6; № 8; № 4; № 1; № 9; Қоз­ғал­ма­лы ны­са­на - 10 метр) да­на адам 13000 1 16500 1 21500 1 32500 1 35 Элек­трон­ды қон­дыр­ғы­лар­ға ар­нал­ған қа­ғаз орам­ды ны­са­на­лар да­на адам 10 1 12 1 15 1 25 1 36 Элек­трон­ды қон­дыр­ғы­лар­ға ар­нал­ған орам­ды ре­зең­ке ны­са­на­лар да­на адам 10 1 12 1 15 1 25 1 37 Оқ ату­ға ар­нал­ған элек­трон­дық жат­тық­тыр­ғыш да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 38 Фут­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 39 Бас­кет­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 40 Мы­л­тық­қа ар­нал­ған ті­рек тұ­ғыр­лар да­на адам - - 1 3 1 3 1 3 41 Бі­лек бұл­шы­қет­те­ріне ар­нал­ған жат­тық­тыр­ғыш да­на оқу то­бы - - - - - - - - 42 Се­кірт­пе да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 43 Көз­де­уіш­ке ар­нал­ған мер­ген­дік мо­нокль да­на адам - - 1 4 1 4 1 4 44 Рет­те­ле­тін мұш­ка да­на адам - - 1 4 1 4 1 4 45 Сырт­қы дең­гей­өл­ше­гіш да­на адам - - 1 4 1 4 1 4 46 Вин­тов­ка­ға ар­нал­ған іл­мек жиын­тық адам - - 1 4 1 4 1 4 47 Көз­де­уіш­ке ар­нал­ған үсте­ме қон­дыр­ма жиын­тық адам - - 1 4 1 4 1 4 48 Муш­ка­ға ар­нал­ған үсте­ме қон­дыр­ма жиын­тық адам - - 1 4 1 4 1 4 49 Шү­ріп­пе кү­шін өл­шей­тін құ­ры­л­ғы да­на адам - - 1 4 1 4 1 4 50 Жыл­дам­дық өл­ше­гіш да­на адам - - 1 4 1 4 1 4 51 Ауа тол­ты­ру­ға ар­нал­ған бал­лон да­на топ - - 1 4 1 4 1 4 52 Қа­ру­ға ар­нал­ған ауа бал­ло­ны да­на адам - - 1 10 1 10 1 10 53 Та­пан­ша­ға ар­нал­ған тұ­ғыр да­на адам - - 1 4 1 4 1 4 54 Элек­трон­дық ны­са­на­лық қон­дыр­ғы­лар жиын­тық құ­ра­ма - - - - 10 4 10 4 55 Нәти­же­лер­ді көр­се­ту­ге ар­нал­ған мо­ни­тор жиын­тық құ­ра­ма - - - - 5 4 5 4 56 Элек­трон­дық ны­са­на­лар­мен жұ­мыс іс­те­у­ге ар­нал­ған но­ут­бук жиын­тық құ­ра­ма - - - - 5 4 5 4 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Оқ атуға арналған былғары күрте мен шалбар жиынтық 1 2 Оқ атуға арналған бәтеңке жұп (2 дана) 1 3 Оқ атуға арналған былғары қолғаптар жұп (2 дана) 1 4 Оқ атуға арналған арнайы көзілдірік жиынтық 1 6 Оқ атуға арналған свитер дана 1 7 Оқ атуға арналған арнайы трико дана 1 8 Мылтыққа арналған арнайы оқ ату белдігі дана 1 9 Оқ атуға арналған арнайы құлаққаптар дана 1 10 Тізе асты арнайы тіреуіш жұп (2 дана) 1 11 Оқ атуға арналған арнайы көзқап дана 1 Жеке пайдалануға берілетін спорттық киім-кешек № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі Есеп­тік бір­лік Спорт­тық да­яр­лық ке­зең­де­рі Ал­ғаш­қы да­яр­лау ке­зе­ңі Оқу-жат­тығу ке­зе­ңі Спорт­тық же­тіл­ді­ру ке­зе­ңі Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік ке­зе­ңі са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Оқ ату­ға ар­нал­ған бы­л­ға­ры күр­те мен шал­бар жиын­тық адам 1 2 1 2 1 2 1 2 2 Оқ ату­ға ар­нал­ған бәтең­ке жұп (2 да­на) адам 1 2 1 2 1 2 1 2 3 Оқ ату­ға ар­нал­ған бы­л­ға­ры қол­ғап­тар жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 4 Оқ ату­ға ар­нал­ған ар­найы кө­зіл­ді­рік жиын­тық адам - - 1 2 1 2 1 2 5 Оқ ату­ға ар­нал­ған сви­тер да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 6 Оқ ату­ға ар­нал­ған ар­найы три­ко да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 7 Мы­л­тық­қа ар­нал­ған ар­найы оқ ату бел­ді­гі да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 8 Оқ ату­ға ар­нал­ған ар­найы құ­лақ­қап­тар да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 9 Ті­зе асты ар­найы ті­ре­уіш жұп (2 да­на) адам 1 3 1 3 1 3 1 3 10 Оқ ату­ға ар­нал­ған ар­найы көз­қап да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 11 Ар­найы кеп­ке да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 12 қосымша Регби 7 бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – – регби 7 (жазғы олимпиадалықспорт түрі) және регби 15 (олимпиадалық емес спорт түрі) бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне талап қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 12-16 8 416 АД Т– 2 12-16 10 520 ОЖТ – 1 10-14 12 624 ОЖТ – 2 10-14 14 728 ОЖТ – 3 10-14 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 10-14 20 1040 СЖТ – 1 6-10 24 1248 СЖТ– 2 6-10 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 6-10 28 1456 ЖСШТ 5-9 32-36 (топтың құрамында ҚР ұлттық командасының мүшелері болған жағдайда) 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) кадеттер/15 жасқа дейін қоса алғанда Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірімдер/16-19 жасты қоса алғанда жастар (20-21 жас қоса алғанда) ересектер (22 жас және одан жоғары) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен ережелеріне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі /жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­ла­ры Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 7 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу-жат­тығу жы­лы­на ар­нал­ған ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі­мен анық­та­ла­ды ОЖТ – 2 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін ОЖТ – 3 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін СЖТ – 1 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін СЖТ– 2 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін ЖС­ШТ 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) ка­дет­тер/15 жас­қа дей­ін қо­са ал­ған­да 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін жа­сө­спі­рім­дер/16-19 жас қо­са есеп­те­ген­де 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін жастар (20-21 жас қо­са ал­ған­да) 21 18 12-ге дей­ін ере­сек­тер/22 жас және одан жо­ға­ры 21 18 12-ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры 21 18 12-ге дей­ін 21 18 12-ге дей­ін 21 18 12 дей­ін 21 18 12 дей­ін Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 1 4 2 3 4 ОЖТ – 2 1 4 2 3 4 ОЖТ – 3 1 4 2 3 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 4 2 3 4 СЖТ – 1 1 4 2 3 4 СЖТ– 2 1 4 2 3 4 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 1 4 2 3 4 ЖС­ШТ 2 4 2 3 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жас үшін көзделген лимиттерден аспауы тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдермен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дер­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар (11 жастан ас­па­ған) Ба­ла­лар (13 жастан ас­па­ған) Ка­дет­тер (15 жастан ас­па­ған) Жі­гіт­тер (18 жастан ас­па­ған) Жастар (21 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (22 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Об­лы­стық тур­нир­лер 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Әйелдер Жарыс түрлері Медальдермен қамтамасыз ету Қыздар (11 жастан аспаған) Қыздар (13 жастан аспаған) Кадеттер (15 жастан аспаған) Қыздар (18 жастан аспаған) Жастар (21 жастан аспаған) Ересектер (22 жас және одан жоғары) Ардагерлер (35 жас және одан жоғары) Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Республикалық турнирлер 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Ресми облыстық жарыстар 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42. 3 42 Ресми республикалық жарыстар 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Халықаралық жарыстар 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы Ережемен (регламентпен) реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төрешi Аудандық турнирлер 3 3 - - - Облыстық турнирлер 5 5 - - - Республикалық турнирлер 5 5 3 2 1 Ресми облыстық жарыстар 5 5 1 - - Ресми республикалық жарыстар 5 5 3 2 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 50 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 48 Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын меңгеру Тактикалық - Теориялық 2 Адам ағзасының құрылысы мен функциялары туралы мәліметтер, гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, регби ойынының ережелері Психологиялық - Нұсқаулық және судьялық Тәжірибе - Барлығы 100% -. 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 31,7 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 48,3 Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын меңгеру Тактикалық 16,7 Жеке, топтық және командалық тактикалық негіздерді меңгеру шабуылда және қорғаныста әрекет ету, техникалық тәсілдерді үйрену барысында тактикалық дағдыларды қалыптастыру Теориялық 2 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі туралы мәліметтер, гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, регби ойынының ережелері Психологиялық 1,3 - Спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы - Спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - Мотивация және мақсат қою - Эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және төрешілік Тәжірибе 31,7 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Барлығы 100% -. 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 23 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 49,6 Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын жетілдіру Тактикалық 17,9 Шабуыл мен қорғаныстағы жеке, топтық және командалық тактикалық әрекеттердің негіздерін, командадағы ойын амплуасын ескере отырып, тактикалық дағдыларды жетілдіру, техникалық тәсілдерді үйрену процесінде тактикалық дағдыларды қалыптастыру, шабуылдан қорғанысқа және қорғаныстан шабуылға жылдам ауысу қабілетін дамыту, қарсыластарды, олардың тактикалық арсенал, техникалық және еріктік дайындық Теориялық 6 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі және оған дене жаттығуларының әсері туралы қысқаша мәлімет. Жас ерекшелігі тұрғысынан регбишілердің қозғалыс қасиеттерінің физикалық дамуының сипаттамасы. Ойын функциялары бойынша регбишілердің сапалық ерекшеліктері. Регби жаттығуларының анимацияланушылар организміне әсері. Гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, жүктеме және демалыс, регби ойынының техникасы мен тактикасының негіздері, регбиді оқыту әдістемесінің негіздері, жоспарлау және бақылау оқу-жаттығу үдерісінің. Жарыс алдында ойыншыларды қою және өткізілген ойындарды талдау. Ойын бейнематериалдарын талдау Психологиялық 3,5 - Спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы - Спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - Мотивация және мақсат қою - Эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және төрешілік Тәжірибе - Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі. Таңдалған спорт түріндегі төрешіліктің негізгі ережелері мен нормативтері. Төрешілікке дайындық: ережелерді үйрену, шешім қабылдау жаттығулары. Жарыстарда ережелерді практикалық қолдану Барлығы 100% 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 23,8 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 23,8 Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын жетілдіру Тактикалық 37,4 Шабуыл мен қорғаныстағы жеке, топтық және командалық тактикалық әрекеттердің негіздерін, командадағы ойын амплуасын ескере отырып, тактикалық дағдыларды жетілдіру, техникалық тәсілдерге үйрету процесінде тактикалық дағдыларды қалыптастыру, шабуылдан қорғанысқа және қорғаныстан шабуылға жылдам ауысу қабілетін дамыту, қарсыластарды, олардың тактикалық арсенал, техникалық және еріктік дайындық Теориялық 6,8 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі және оған дене жаттығуларының әсері туралы қысқаша мәлімет. Жас ерекшелігі тұрғысынан регбишілердің қозғалыс қасиеттерінің физикалық дамуының сипаттамасы. Ойын функциялары бойынша регбишілердің сапалық ерекшеліктері. Регби жаттығуларының анимацияланушылар организміне әсері. Гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, жүктеме және демалыс, регби ойынының техникасы мен тактикасының негіздері, регбиді оқыту әдістемесінің негіздері, жоспарлау және бақылау оқу-жаттығу үрдісінің. Жарыс алдында ойыншыларды қою және өткізілген ойындарды талдау. Ойын бейнематериалдарын талдау Психологиялық 6,8 - Спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы - Спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - Мотивация және мақсат қою - Эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және судьялық Тәжірибе 1,4 Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Таңдалған спорт түрінде төрелік етудің негізгі ережелері мен нормативтері Төрешілікке дайындық: ережелерді үйрену, шешім қабылдау жаттығулары Жарыстарда ережелерді практикалық қолдану Барлығы 100% 3-ШІ ОҚУ ЖЫЛЫНДАҒЫ ОҚУ-ЖАТТЫҒУ ТОБЫ Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 23,8 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 20,6 Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын жетілдіру Тактикалық 38,6 Шабуыл мен қорғаныстағы жеке, топтық және командалық тактикалық әрекеттердің, тактикалық командадағы ойын амплуаларын ескере отырып дағдыларды қалыптастыру техникалық тәсілдерді үйрету барысында тактикалық дағдыларды қалыптастыру дамыту әрекеттерде жылдам ауысу қабілеттері шабуылдан қорғанысқа және қорғаныстан шабуылға, қарсыластарды зерттеу, олардың тактикалық арсенал, техникалық және еріктік дайындық Теориялық 10,6 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі және оған дене жаттығуларының әсері туралы қысқаша мәлімет. Регбишілердің қозғалыс қасиеттерінің жастық аспектідегі физикалық дамуының сипаттамасы. Сапалы регбистердің ойын функциялары бойынша ерекшеліктері. Регби жаттығуларының анимацияланушылар организміне әсері. Гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, жүктеме және демалыс, регби ойынының техникасы мен тактикасының негіздері, регбиді оқыту әдістемесінің негіздері, жоспарлау және бақылау оқу-жаттығу үдерісінің. Жарыс алдында ойыншыларды қою және өткізілген ойындарды талдау. Ойын бейнематериалдарын талдау Психологиялық 5,3 - Спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы - Спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - Мотивация және мақсат қою - Эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және төрешілік Тәжірибе 1,1 Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Таңдалған спорт түрінде төрелік етудің негізгі ережелері мен нормативтері Төрешілікке дайындық: ережелерді үйрену, шешім қабылдау жаттығулары Жарыстарда ережелерді практикалық қолдану Барлығы 100% 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 25 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 20,2 Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын жетілдіру Тактикалық 39,5 Шабуыл мен қорғаныстағы жеке, топтық және командалық тактикалық әрекеттердің, тактикалық командадағы ойын амплуасын ескере отырып, техникалық тәсілдерді үйрету барысында тактикалық дағдыларды қалыптастыру, дамыту іс-әрекетте жылдам ауысу қабілеті- шабуылдан қорғанысқа және қорғаныстан шабуылға, қарсыластарды зерттеу, олардың тактикалық арсенал, техникалық және еріктік дайындық Теориялық 9,5 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі және оған дене жаттығуларының әсері туралы қысқаша мәлімет. Регбишілердің қозғалыс қасиеттерінің жастық аспектідегі физикалық дамуының сипаттамасы. Сапалы регбистердің ойын функциялары бойынша ерекшеліктері. Регби жаттығуларының анимацияланушылардың ағзасына әсері. Гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, жүктеме және демалыс, регби ойынының техникасы мен тактикасының негіздері, регбиді оқыту әдістемесінің негіздері, жоспарлау және бақылау оқу-жаттығу үрдісінің. Жарыс алдында ойыншыларды қою және өткізілген ойындарды талдау. Ойын бейнематериалдарын талдау Психологиялық 4,8 - Спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы - Спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - Мотивация және мақсат қою - Эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және төрешілік Тәжірибе 1 Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Таңдалған спорт түрінде төрелік етудің негізгі ережелері мен нормативтері Төрешілікке дайындық: ережелерді үйрену, шешім қабылдау жаттығулары Жарыстарда ережелерді практикалық қолдану Барлығы 25 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 24,8 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 22. Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын жетілдіру Тактикалық 39,7 Шабуыл мен қорғаныстағы жеке, топтық және командалық тактикалық әрекеттердің, тактикалық командадағы ойын амплуасын ескере отырып дағдыларды қалыптастыру, техникалық тәсілдерді оқыту процесінде тактикалық дағдыларды қалыптастыру, дамыту іс-әрекетте шабуылдан қорғанысқа және қорғаныстан шабуылға тез ауысу қабілеттері, қарсыластарды, олардың тактикалық арсенал, техникалық және еріктік дайындық Теориялық 7,9 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі және оған дене жаттығуларының әсері туралы қысқаша мәлімет. Регбишілердің қозғалыс қасиеттерінің жастық аспектідегі физикалық дамуының сипаттамасы. Сапалы регбистердің ойын функциялары бойынша ерекшеліктері. Регби жаттығуларының анимацияланушылардың ағзасына әсері. Гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, жүктеме және демалыс, регби ойынының техникасы мен тактикасының негіздері, регбиді оқыту әдістемесінің негіздері, жоспарлау және бақылау оқу-жаттығу үрдісінің. Жарыс алдында ойыншыларды қою және өткізілген ойындарды талдау. Ойын бейнематериалдарын талдау Психологиялық 4 - Спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы. - Спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - Мотивация және мақсат қою - Эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және төрешілік Тәжірибе 1,6 Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Таңдалған спорт түріндегі төрешіліктің негізгі ережелері мен нормативтері Төрешілікке дайындық: ережелерді үйрену, шешім қабылдау жаттығулары Жарыстарда ережелерді практикалық қолдану Барлығы 100% 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 24,5 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 21,3 Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын жетілдіру Тактикалық 41,4 Шабуыл мен қорғаныстағы жеке, топтық және командалық тактикалық әрекеттердің, тактикалық командадағы ойын амплуаларын ескере отырып дағдыларды қалыптастыру техникалық тәсілдерді үйрету барысында тактикалық дағдыларды қалыптастыру дамыту іс-әрекетте жылдам ауысу қабілеті- шабуылдан қорғанысқа және қорғаныстан шабуылға, қарсыластарды зерттеу, олардың тактикалық арсенал, техникалық және еріктік дайындық Теориялық 7,6 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі және оған дене жаттығуларының әсері туралы қысқаша мәлімет. Жас ерекшелігі тұрғысынан регбишілердің қозғалыс қасиеттерінің физикалық дамуының сипаттамасы. Сапалы регбистердің ойын функциялары бойынша ерекшеліктері. Регби жаттығуларының анимацияланушылардың ағзасына әсері. Гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, жүктеме және демалыс, регби ойынының техникасы мен тактикасының негіздері, регбиді оқыту әдістемесінің негіздері, жоспарлау және бақылау оқу-жаттығу үрдісінің. Жарыс алдында ойыншыларды қою және өткізілген ойындарды талдау. Ойын бейнематериалдарын талдау Психологиялық 3,7 - Спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы. - Спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - Мотивация және мақсат қою - Эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және төрешілік Тәжірибе 1,5 Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Таңдалған спорт түрінде төрелік етудің негізгі ережелері мен нормативтері Төрешілікке дайындық: ережелерді үйрену, шешім қабылдау жаттығулары Жарыстарда ережелерді практикалық қолдану Барлығы 100% Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық. Оның ішінде: 22,5 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 20,3 Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын жетілдіру Тактикалық 41,4 Шабуыл мен қорғаныстағы жеке, топтық және командалық тактикалық әрекеттердің, тактикалық командадағы ойын амплуасын ескере отырып, техникалық тәсілдерді үйрету барысында тактикалық дағдыларды қалыптастыру, дамыту іс-әрекетте жылдам ауысу қабілеті- шабуылдан қорғанысқа және қорғаныстан шабуылға, қарсыластарды зерттеу, олардың тактикалық арсенал, техникалық және еріктік дайындық Теориялық 10,6 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі және оған дене жаттығуларының әсері туралы қысқаша мәлімет. Жас ерекшелігі тұрғысынан регбишілердің қозғалыс қасиеттерінің физикалық дамуының сипаттамасы. Сапалы регбистердің ойын функциялары бойынша ерекшеліктері. Регби жаттығуларының анимацияланушылар организміне әсері. Гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, жүктеме және демалыс, регби ойынының техникасы мен тактикасының негіздері, регбиді оқыту әдістемесінің негіздері, жоспарлау және бақылау оқу-жаттығу үдерісінің. Жарыс алдында ойыншыларды қою және өткізілген ойындарды талдау. Ойын бейнематериалдарын талдау Психологиялық 3,7 - Спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы. - Спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - Мотивация және мақсат қою - Эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және төрешілік Тәжірибе 1,5 Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Таңдалған спорт түрінде төрелік етудің негізгі ережелері мен нормативтері Төрешілікке дайындық: ережелерді үйрену, шешім қабылдау жаттығулары Жарыстарда ережелерді практикалық қолдану Барлығы 100%

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд 5,4 10. 5,7 10 5,0 10 5,4 10 1.2. 60 м жү­гі­ру се­кунд 9,8 10. 10,8 10 9,8 10 10,7 10 1.3. 100 м жү­гі­ру се­кунд 16,0 10. 16,4 10 15,8 10 16,2 10 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Екі қол­мен бел­те­мір­ге асы­лу се­кунд 30,0 10 25,0 10 35,0 10 30,0 10 2.2. Бел­те­мір­де тар­ты­лу бір­лік 10 10 3-5 10 14 10 5-9 10 2.3. Ұзын­дық­қа секi­ру сан­ти­метр 195 10 175 10 200 10 190 10 Оқу-жаттығу топтары үшін Жаттығулар Бірлік өлшемдер Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 5,1 10 5,4 10 1.2. 60 м жүгіру секунд 8,4 10 8,7 10 1.3. 100 м жүгіру секунд 15,8 10 16,0 10 1.4. 3000 м жүгіру минут 15 10 18 10 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Белтемірде тартылу бірлік 8 10 5 10 2.2. Сығымдау бірлік 10 10 8 10 2.3. Ұзындыққа секiру сантиметр 200 10 190 10 Спорттық жетілдіру топтары үшін Жаттығулар Бірлік өлшемдер Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 5,0 10 5,6 10 1.2. 60 м жүгіру секунд 8,0 10 9,8 10 1.3. 100 м жүгіру секунд 15,4 10 14,0 10 1.4. 3000 м жүгіру минут 12,0 10. 18. 10 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Белтемірде тартылу бірлік 24 10 10 10 2.2. Аяқты белтемірге тақап қою бірлік 50 10 30 10 2.3. Ұзындыққа секiру сантиметр 230 10 206 10 Жоғары спорт шеберлігі топтары үшін Жаттығулар Бірлік өлшемдер Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 4,8 10 5,0 10 1.2. 60 м жүгіру секунд 7,8 10 8,0 10 1.3. 100 м жүгіру секунд 15,0 10 15.4 10 1.4. 3000 м жүгіру минут 12,4 10. 14,0 10 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Белтемірде тартылу бірлік 24 10 13 10 2.2. Сығымдау бірлік 60 10 40 10 2.3. Ұзындыққа секiру сантиметр 250 10 210 10

8. оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Ой­ын жей­де­сі (түр­лі тү­сті) да­на адам 1 1 2 1 4 1 4 1 - - 2 Жат­тығу жей­де­сі (түр­лі тү­стес) да­на адам 1 1 2 1 4 1 4 1 2 1 3 Жат­тығу гет­ра­ла­ры жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 4 Жат­тығу бут­сы­ла­ры жұп (2 да­на) адам 1 2 1 1 2 1 2 1 1 1 5 Ой­ын шор­ты да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 6 ай 1 1 6 Ой­ын гетр­ле­рі жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 6 ай 1 1 7 Көп­ті­сті ой­ын бут­сы­ла­ры жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 6 ай 1 1 8 Алы­на­тын ті­ке­нек­ті ой­ын бут­сы­ла­ры жұп (2 да­на) адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 2 9 Бас қор­ға­ныс шле­мі да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 10 Иық қор­ға­ны­сы да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 11 Ой­ын қол­ға­бы Жұп (2 да­на) адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Ұста­у­ға ар­нал­ған ста­нок да­на ко­ман­да 2 5 2 5 2 5 2 5 - - 2 Қар­мау­ға ар­нал­ған ма­кет­тер да­на пәр­мен 10 4 10 4 10 4 10 4 - - 3 Түй­і­су қал­қан­да­ры да­на адам 10 4 10 4 10 4 10 4 - - 4 Фиш­ка­лар да­на ко­ман­да 50 3 50 3 50 3 50 3 - - 5 Гим­на­сти­ка­лық та­яқ­ша­лар да­на адам 25 4 25 4 25 4 30 4 - - 6 Доп­қа ар­нал­ған тұ­ғы­рық да­на оқу то­бы 5 1 5 1 5 1 5 1 - - 7 Түл­кiлер да­на адам 10 1 10 1 10 1 10 1 - - 8 Жат­тығу до­бы да­на оқу то­бы 10 1 10 1 10 1 10 1 - - 9 Ой­ын до­бы да­на оқу то­бы 10 1 10 1 15 1 15 1 - - 10 На­ви­га­ци­я­лық жер­се­рік­тік жүйе (GPS) да­на адам - - - - 12 5 15 5 - - 11 12 рег­би до­пта­ры бар сө­мке. да­на бө­лім - - - - 2 1 3 1 - - 12 тө­ре­ші­нің жиын­тығы (кар­точ­ка­лар, тайм-аут­тар, ысқы­рық) жиын­тық бө­лім 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 13 Тең­гер­гіш жар­ты­шар­лар да­на адам - - - - - - 14 2 - - 14 Қол­ды ауыр­лат­қыш Жұп (2 да­на) адам 12 1 12 1 12 1 15 1 - - 15 Аяқ­қа ар­нал­ған ауыр­лат­қыш жұп (2 да­на) адам 12 1 12 1 12 1 15 1 - - 16 Бей­не­ка­ме­ра да­на бө­лім 1 - 1 - 1 - 1 -. 1. <**>

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 13 қосымша Садақ ату бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – садақ ату бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне талап қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 10 8 416 АД Т– 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 6 20 1040 СЖТ – 1 5 24 1248 СЖТ– 2 4 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 4 28 1456 ЖСШТ 3 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) СЖТ – 1 Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. СЖТ – 2 СЖТ 2 оқу жылынан астам ЖСШТ Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен ережелеріне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 24-ке дей­ін 21-ге дей­ін 14-ке дей­ін ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 7 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу-жат­тығу жы­лы­на ар­нал­ған ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі­мен анық­та­ла­ды ОЖТ – 2 24-ке дей­ін 21-ге дей­ін 14-ке дей­ін ОЖТ – 3 24-ке дей­ін 21-ге дей­ін 14-ке дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 24-ке дей­ін 21-ге дей­ін 14-ке дей­ін СЖТ – 1 24-ке дей­ін 21-ге дей­ін 14-ке дей­ін СЖТ– 2 24-ке дей­ін 21-ге дей­ін 14-ке дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 24-ке дей­ін 21-ге дей­ін 14-ке дей­ін ЖС­ШТ 24-ке дей­ін 21-ге дей­ін 14-ке дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар Ұй­ым жар­ғы­сы­на сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) СЖТ – 1 24-ке дей­ін 21-ге дей­ін 14-ке дей­ін СЖТ – 2 24-ке дей­ін 21-ге дей­ін 14-ке дей­ін СЖТ – 2 оқу жы­лы­нан астам 24-ке дей­ін 21-ге дей­ін 14-ке дей­ін ЖС­ШТ 24-ке дей­ін 21-ге дей­ін 14-ке дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­жа­сін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 2 4 2 2 2 8 ОЖТ – 2 2 4 2 2 2 8 ОЖТ – 3 4 4 2 2 4 8 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 4 4 2 2 4 8 СЖТ – 1 6 6 4 4 10 8 СЖТ– 2 6 6 4 4 10 8 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 8 8 4 4 12 10 ЖС­ШТ 10 6 4 4 16 12 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес. ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке, жұп(микс: ер және әйел), командалық жарыс) Жа­рыс түр­ле­рі Ба­ла­лар (10-13 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (14-17 жас) Юни­ор­лар (18-20 жас) Жастар (21-29 жас) Ере­сек­тер ( 30 жастан) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 Әйелдер (жеке, жұп(микс: ер және әйел), командалық жарыс) Жа­рыс түр­ле­рі Қы­здар (10-13 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (14-17 жас) Юни­ор­лар (18-20 жас) Жастар (21-29 жас) Ере­сек­тер ( 30 жастан) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 4+(2 микс) 30 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 10 5 2 1 - Облыстық турнирлер 10 5 2 1 - Республикалық турнирлер 10 10 10 10 1 Ресми облыстық жарыстар 10 10 10 10 1 Ресми республикалық жарыстар 15 10 10 10 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 45 Ойындар, эстафеталар және басқа спорт түрлері арқылы жан-жақты дене дамуы. Негізгі басымдық — төзімділікті, күшті, икемділікті, шапшаңдықты және ептілікті дамыту. Ждд 33 Адд 12 Техникалық 40 Нысанаға дәл тигізуге бағытталған ату техникасының негізгі элементтерін үйрету, оларға көздеу (процесс ретінде), садақты тарту, ату сәтін орындау (саусақтарды босатып, жебені жіберу) жатады. Үйрету барысында өзара байланысты және күрделі микрқимылдар кешенін меңгеру қарастырылады.. Тактикалық 10 Жеке ату, атыс сериясы және жалпы жаттығу бойынша тактикалық үлгілерді әзірлеу. Теориялық 5 Қазақстандағы дене мәдениеті мен спорт. Спортпен айналысатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Аурудың және жарақаттардың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Қауіпсіздік техникасы. Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 40 Ойындар, эстафеталар және басқа спорт түрлері арқылы жан-жақты дене дамуы. Негізгі басымдық — төзімділікті, күшті, икемділікті, шапшаңдықты және ептілікті дамыту. Ждд 28 Адд 12 Техникалық 45 Көздеу (процесс ретінде), садақты тарту, ату сәтін орындау (саусақтарды босатып, тетиваны жіберу) сияқты ату техникасының негізгі элементтерін бекіту. Тактикалық 10 Жеке ату, атыс сериясы және жалпы жаттығу бойынша тактикалық үлгілерді әзірлеу. Теориялық 4 Спортпен айналысатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Қауіпсіздік техникасы. Психологиялық 1 Балаға спортқа қызығушылық пен тұрақты жаттығу әдетін қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 35 Үлкен көлемді, жоғары қарқынды және психикалық стресстік жүктемелерге дайындық, сондай-ақ олардан кейінгі ең жылдам қалпына келтіру. Садақ ату техникасы мен тактикасын жетілдіруге қажетті физикалық мүмкіндіктерді қалыптастыру. Ждд 24 Адд 11 Техникалық 45 Ату техникасын жетілдіру а) ату техникасының негізгі элементтерін (көздеу, садақты тарту және босату); Б) ату элементтері (дайындық, садақ ұстау тәсілі, тетиваны ұстау, тыныс алуды бақылау, көздеу); В) микроэлементтер (аяқтың, дененің, қолдың, бастың орналасуы, садақтың тартылу тәсілі, тетиваны ұстау тәсілдері және т.б.); Г) атуды тұтастай орындау техникасы. Тактикалық 11 Бәсекелестік күрес процесіндегі өзгермелі жағдайға байланысты бір рет атуды, ату сериясын және жалпы жаттығуларды орындау тактикасының неғұрлым ұтымды және қалыптасқан жағдайға барабар бағдарламаларын қалыптастыру, таңдау және жүзеге асыру қабілетін дамыту. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Шынықтыру. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Қауіпсіздік техникасы Психологиялық 3 Ұзақ мерзімді оқу процесіне психологиялық дайындық; жарыс іс-әрекетіне жалпы психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Садақ ату терминологиясын меңгеру және оны сабақта қолдану. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 34 Үлкен көлемді, жоғары қарқынды және психикалық стресстік жүктемелерге дайындық, сондай-ақ олардан кейінгі ең жылдам қалпына келтіру. Садақ ату техникасы мен тактикасын жетілдіруге қажетті физикалық мүмкіндіктерді қалыптастыру. Ждд 22 Адд 12 Техникалық 43 Ату техникасын жетілдіру а) ату техникасының негізгі элементтерін (көздеу, садақты тарту және босату); Б) ату элементтері (дайындық, садақ ұстау тәсілі, тетиваны ұстау, тыныс алуды бақылау, көздеу); В) микроэлементтер (аяқтың, дененің, қолдың, бастың орналасуы, садақтың тартылу тәсілі, тетиваны ұстау тәсілдері және т.б.); Г) атуды тұтастай орындау техникасы. Тактикалық 12 Бәсекелестік күрес процесіндегі өзгермелі жағдайға байланысты бір рет атуды, ату сериясын және жалпы жаттығуларды орындау тактикасының неғұрлым ұтымды және қалыптасқан жағдайға барабар бағдарламаларын қалыптастыру, таңдау және жүзеге асыру қабілетін дамыту. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Шынықтыру. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Қауіпсіздік техникасы Психологиялық 5 Ұзақ мерзімді оқу процесіне психологиялық дайындық; жарыс іс-әрекетіне жалпы психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Оқыту сабағын ұйымдастыру дағдылары мен ептілігін дамыту. Топта қыздыру жаттығуларын жүргізу дағдыларын жетілдіру. Қалалық жарыстарға төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 30 Арнайы, статикалық, динамикалық және күшті төзімділіктің жоғары деңгейін дамыту, техникалық дағдыларды жетілдіру. Үлкен көлемді, жоғары қарқынды және психикалық стресс жүктемелеріне дайындық, сондай-ақ олардан кейінгі ең жылдам қалпына келтіру. Садақ ату техникасы мен тактикасын жетілдіруге қажетті физикалық мүмкіндіктерді қалыптастыру. Ждд 20 Адд 10 Техникалық 43 Ату техникасын жетілдіру а) ату техникасының негізгі элементтерін (көздеу, садақты тарту және босату); Б) ату элементтері (дайындық, садақ ұстау тәсілі, тетиваны ұстау, тыныс алуды бақылау, көздеу); В) микроэлементтер (аяқтың, дененің, қолдың, бастың орналасуы, садақтың тартылу тәсілі, тетиваны ұстау тәсілдері және т.б.); Г) атуды тұтастай орындау техникасы. Тактикалық 15 Бәсекелестік күрес процесіндегі өзгермелі жағдайға байланысты бір рет атуды, ату сериясын және жалпы жаттығуларды орындау тактикасының неғұрлым ұтымды және қалыптасқан жағдайға барабар бағдарламаларын қалыптастыру, таңдау және жүзеге асыру қабілетін дамыту. Теориялық 6 Спортпен айналысатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Қауіпсіздік техникасы. Жарыс ережелері. Психологиялық 5 Ұзақ мерзімді оқу процесіне психологиялық дайындық; жарыс әрекетіне жалпы психологиялық дайындық. Жарысқа арнайы психологиялық дайындық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Ресми қалалық жарыстарға төреші, нысана төрешісі, хронометрист төрешісі ретінде қатысу. Садақ ату алаңын белгілеу Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 30 Статикалық, динамикалық және күшті төзімділікті дамыту. Арнайы дене тәрбиесінің рөлін арттыру. Ждд 19 Адд 11 Техникалық 41 Оқытудың алдыңғы кезеңіндегі материалды қайталау. Ату және көздеу техникасын жетілдіру. Спортшының жеке ерекшеліктеріне байланысты жаттығуларды даралау. Тактикалық 17 Ату нәтижеін жазып, қарсыласпен ату – матчтар, жаттықтырушының тактикалық нұсқауларын орындау. Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика және тактикалық дайындық негіздері. Матчтарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Матчқа дайындалу және матч нәтижелерін талдау Психологиялық 5 Спортшыларда басым болатын тұлғалық қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалдық тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік, дербестік, жауапкершілік пен міндет сезімі, физикалық жайсыздыққа төзімділік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыстарда топты басқара білу дағдыларын дамыту. Ресми қалалық жарыстарға төреші, аға төреші, нысана сапындағы төреші және хатшылық құрамында қатысу. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 24 Статикалық, динамикалық және күшті төзімділікті дамыту. Арнайы дене тәрбиесінің рөлін арттыру. Ждд 12 Адд 12 Техникалық 42 Дәлдікті, ату тұрақтылығын және командамен ату қабілетін арттыру бойынша жұмыс Тактикалық 22 Нәтижені жазып ату, қарсыласпен ату – матчтар, жаттықтырушының тактикалық нұсқауларын орындау. Теориялық 6 Спорттық жаттығуларды жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Матчтарды тактикалық талдау, матчқа дайындық және ату нәтижелерін талдау. Психологиялық 5 Психологиялық тұрақтылығы жоғары, ерік-жігері күшті, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге жігерлі спортшы тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Оқу жоспарын өз бетінше құрастыра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығулар мен жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Ресми қалалық жарыстарға төреші, аға төреші, хронометраж және хатшылық құрамына қатысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 24 Қол жеткен деңгейді сақтап, күш, жылдамдық-күш қасиеттерін, төзімділігін одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру жаттығуларының үлесін арттыру. Ждд 10 Адд 14 Техникалық 38 Тұлғаның даму ерекшеліктеріне қарай техникалық-тактикалық дайындықты даралау: дене қасиеттері, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштері, спорттық-техникалық дағдылары мен ептіліктің деңгейі. Тактикалық 26 Ату нәтижеін жазып, қарсыласпен ату – матчтар, жаттықтырушының тактикалық нұсқауларын орындау Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика және тактикалық дайындық негіздері. Матчтарды тактикалық талдау (оқ), тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Матчқа дайындық және матч нәтижелерін талдау Психологиялық 5 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары нәтижелі спорт үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқара білу, жауапкершілік артқан жағдайларда стресске қарсы тұру, жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, өзін-өзі талдау қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өз бетінше өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізе білу, жаттығу және жарыс жүктемелерін талдау. Хатшы, бас төреші ретінде қалалық жарыстарға төрелік етуге қатысу Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 22 Қол жеткен деңгейді сақтап, күш, жылдамдық-күш қасиеттерін, төзімділігін одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру жаттығуларының үлесін арттыру. Ждд 9 Адд 13 Техникалық 32 Ату және көздеу әдістерін жетілдіру, босату және тыныс алуды қалпына келтіру. Тактикалық 32 Ату нәтижеін жазып, қарсыласпен ату – матчтар, жаттықтырушының тактикалық нұсқауларын орындау Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Матчтарды тактикалық талдау. Психологиялық 6 Мінездің адамгершілік-еріктік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі сендіру және өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге жету мотивациясын дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Кіші топтарда оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде бас төреші және бас хатшы ретінде жарыстарға төрешілік ету. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 20 Атуджы жетілдірудің негізі ретінде дене және арнайы дайындықты жоғары деңгейде ұстау. Ждд 8 Адд 12 Техникалық 32 Ату техникасын жетілдіру Тактикалық 34 Ату нәтижеін жазып, қарсыласпен ату – матчтар, жаттықтырушының тактикалық нұсқауларын орындау Теориялық 7 Қазақстандағы және әлемдегі садақ ату спортының дамуының негізгі бағыттары. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Психологиялық 6 Оқу-жаттығу процесінде өз бетінше ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылардың жаттығуларды орындауындағы қателерді анықтау және түзету. Кіші жас топтарындағыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Жарыстың негізгі ережелерін, жарыстардың есебін жүргізу және жүргізу жүйесін меңгеру. Командалық және жеке жарыстарға төрешілік ету. Барлығы 100

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығу тү­рі Өл­ше­мі 1 жы­л­ға дей­ін­гі да­яр­лық нор­ма­ти­ві 1 жыл­дан жо­ға­ры да­яр­лық нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға Қы­здар Ба­ға Ұл­дар Ба­ға Қы­здар Ба­ға 1. Жал­пы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық бой­ын­ша нор­ма­тив 1.1 Уа­қыт­ты са­на­май 1000 м жү­гі­ру Мин., се­кунд­тар орын­дал­ды 5 орын­дал­ды орын­дал­ды 5 орын­дал­ды орын­дал­ды 5 орын­дал­ма­ды 0 орын­дал­ма­ды орын­дал­ма­ды 0 орын­дал­ма­ды орын­дал­ма­ды 0 1.2 Еден­де ите­ру күй­ін­де қол­ды бү­гіп жа­зу Рет са­ны 10 10 5 10 12 10 6 10 10-нан кем 0 5-тен кем 0 12-ден кем 0 6-дан кем 0 1.3 Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға ең­кею (орын­дық дең­гей­ін­де) см 4 10 5 10 5 10 6 10 4-тен кем 0 5-тен кем 0 5-тен кем 0 6-дан кем 0 1.4 Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 140 10 130 10 145 10 135 10 140-тан кем 0 130-дан кем 0 145-тен кем 0 135-тен кем 0 Оқу-жаттығу топтары үшін № Жаттығу түрі Өлшемі Норматив Ұлдар Бағалау Қыздар Бағалау 1.1 Еденде итеру күйінде қолды бүгіп жазу рет саны 13 10 7 10 13-тен кем 0 7-ден кем 0 1.2 Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) см 6 10 7 10 6-дан кем 0 7-ден кем 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 150 10 140 10 150-ден кем 0 140-тан кем 0 1.4 1 мин ішінде жатқан күйден денені көтеру рет саны 34 10 28 10 34-тен кем 0 28-ден кем 0 2. Арнайы физикалық дайындық нормативтері 2.1 Теннис добын диаметрі 60 см нысанаға 4 м қашықтықтан лақтыру (бес әрекет). Мақсатқа жету Нысанаға тию рет саны 4 10 3 10 2.2 60 секунд ішінде иекке дейін садақты созу рет саны 10 10 10 10 2.3 Техникалық шеберлік Жаттықтырушы тағайындаған міндетті техникалық бағдарлама Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жаттығу түрі Өлшемі Норматив Ұлдар Бағалау Қыздар Ұлдар 1.1 Еденде итеру күйінде қолды бүгіп жазу рет саны 25 10 15 10 25-тен кем 0 15-тен кем 0 1.2 Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) см 11 10 15 10 менее 11 0 15-тен кем 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 180 10 150 10 180-нен кем 0 150-ден кем 0 1.4 1 мин ішінде жатқан күйден денені көтеру рет саны 39 10 34 10 39-дан кем 0 34-тен кем 0 2. Арнайы физикалық дайындық нормативтері 2.1 Секіргішпен секіру рет саны 100 10 90 10 2.2 60 секунд ішінде иекке дейін садақты созу рет саны 18 10 17 10 2.3 Садақты созылған күйде иекке тигіздіріп ұстау. фиксация секундалар 30 10 25 10 2.4 Техникалық шеберлік Жаттықтырушы тағайындаған міндетті техникалық бағдарлама Жоғары спорт шеберлігі топтары үшін № Жаттығу түрі Өлшемі Норматив Ұлдар Бағалау Қыздар Бағалау 1.1 Еденде итеру күйінде қолды бүгіп жазу рет саны 25 10 15 10 25-тен кем 0 15-тен кем 0 1.2 Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) см 12 10 16 10 12-ден кем 0 16-дан кем 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 180 10 150 10 180-нен кем 0 150-ден кем 0 1.4 1 мин ішінде жатқан күйден денені көтеру рет саны 39 10 34 10 39-дан кем 0 34-тен кем 0 2. Арнайы физикалық дайындық нормативтері 2.1 Классикалық планка. Бастапқы қалып – бетін төмен қаратып жату. Қол шынтақта 90 градусқа бүгілген. Білектер мен саусақтардағы тірек. Бастың жоғарғы бөлігінен өкшеге дейінгі түзу сызық минут 2 10 1,5 10 2.2 60 секунд ішінде иекке дейін садақты созу Количество раз 20 10 20 10 2.3 Садақты созылған күйде иекке тигіздіріп ұстау. фиксация секунды 30 10 25 10 2.4 Техникалық шеберлік Жаттықтырушы тағайындаған міндетті техникалық бағдарлама Ескерту: Ең көп мүмкін болатын ұпайлардың 70%-дан азын жинаған спортшы оқудың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Ар­найы жи­лет да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 2 Са­у­с­ақ­қап да­на адам 1 1 2 1 1 4 ай 1 4 ай - - 3 Кра­га да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 4 Ке­уде­ше да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 5 Спорт­тық ко­стюм жиын­тық адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 6 Спорт­тық шал­бар да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 2 1 7 Спорт­тық шо­лақ шал­бар да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай 8 Ұзын жең­ді фут­бол­ка да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай 9 қы­сқа жең­ді фут­бол­ка да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай 10 Көз­де­у­ге ар­нал­ған көз бай­лау да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 11 Ре­зең­ке аяқ етік жұп (2 да­на) адам - - 1 2 1 2 1 2 1 2 12 Ре­зең­ке әб­зел да­на адам 5 1 5 1 10 1 15 1 - - 13 Ре­лиз да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 14 Спорт­тық крос­сов­ка­лар жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Спорт­тық (оқу-жат­тығ­улық) са­дақ да­на адам 1 1 1 1 - - - - - 2 Са­дақ­тың са­бы да­на адам - - - - 1 1 2 1 - 3 Са­дақ­тың иы­ғы жұп (2 да­на) адам - - - - 1 1 2 1 - 4 Тұ­рақ­тан­дыр­ғы­штар да­на адам 1 1 1 1 3 1 6 1 - 5 Плун­жер да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - 6 Кли­кер да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - 7 Көз­деу да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 - 8 Же­бе­лер да­на адам 12 1 12 1 12 1 24 1 - 9 Ұштық­тыр да­на адам 12 1 12 1 12 1 24 1 - 10 Са­дақ пол­ка­сы да­на адам 5 1 5 6 ай 5 6 ай 5 4 ай - 11 Же­бе қа­уыр­сы­ны да­на адам 50 1 150 1 150 6 ай 300 4 ай - 12 Же­бе­нің құй­ры­ғы да­на адам 50 1 150 1 150 6 ай 300 4 ай - 13 Ти­юн­нің жі­бі (500 грамм) ба­би­на адам 1 2 1 1 1 1 2 1 - - 14 Же­бе са­ла­тын қы­л­шан да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 1 - - 15 Оп­ти­ка дүр­бі да­на адам - - 1 <**> 1 <**> 1 1 1 1 16 Са­дақ­ты та­сы­мал­да­у­ға ар­нал­ған кейс-сө­мке да­на адам 1 3 1 3 1 2 2 1 - - 17 Қа­уыр­сын­ның жап­сыр­ма­лар үшін құ­ры­л­ғы да­на адам 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 18 Же­бе­ні тү­зе­ту үшін құ­ры­л­ғы да­на адам 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 19 Ти­юн­ді дай­ын­дау үшін құ­ры­л­ғы да­на оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 20 Ату­ға ар­нал­ған қал­қан (изо­лон) да­на оқу то­бы 4 1 4 1 4 1 3 1 - - 21 Са­дақ ату ны­са­на­сы да­на че­ло­век 500 1 500 1 500 1 500 1 - - 22 Се­кірт­пе да­на че­ло­век 5 1 5 1 10 1 15 1 - - 23 Гим­на­сти­ка­лық ска­мей­ка да­на оқу то­бы 5 *** 5 *** 10 *** 15 *** - - 24 Са­дақ жөн­деу үсте­лі да­на оқу то­бы 5 1 5 1 10 1 15 1 - - 25 Бл­ок­тық са­дақ жиын­тық че­ло­век - - - - 1 1 1 1 - - 26 Са­дақ пен же­бе­лер­ге ар­нал­ған ті­ре­уіш да­на че­ло­век 3 1 3 1 5 1 5 1 - 27 Са­дақ тар­ту ке­зін­де жел­дің ба­ғы­тын көр­се­ту­ге ар­нал­ған жа­ла­у­ша (са­ры) да­на оқу то­бы 20 2 40 2 40 2 60 2 - - 28 Са­дақ ату қал­қа­ның ор­на­ту кар­ка­сы да­на оқу то­бы 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 29 Күн мен жаң­быр­дан қор­ғай­тын үл­кен ша­тыр да­на оқу то­бы 5 2 5 2 5 2 5 2 - - 30 Са­дақ ату ала­ның қор­ша­у­ға ар­нал­ған бө­гет­тер қу­ма метр оқу то­бы - - 200 1 200 1 300 1 - - 31 Қа­ла­қан та­су­ға ар­найы ар­ба да­на оқу то­бы 2 3 2 3 2 3 2 3 - - 32 Ака­де­ми­я­лық қай­ық есу­ге ар­нал­ған тре­на­жер да­на оқу то­бы 2 3 2 2 3 2 3 3 - - 33 Ша­ғын кө­лем­ді әм­бе­бап тре­на­жер да­на оқу то­бы 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 34 Ауыр ат­ле­ти­ка зі­л­те­мі­рі да­на оқу то­бы 2 3 2 2 3 2 3 3 - - 35 Иық эс­пан­де­рі да­на оқу то­бы 12 1 12 1 12 1 12 1 - - 36 Ре­зең­ке эс­пан­дер да­на оқу то­бы 12 1 12 1 12 1 12 1 - - 37 Қос әре­кет­ті эс­пан­дер да­на оқу то­бы 12 1 12 1 12 1 12 1 - - 38 Ақ­па­рат­тық тақ­та да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 3 39 Са­дақ­тар­ды тек­се­ру­ге ар­нал­ған ай­ла бұй­ым­дар жиын­тығы ком­плект оқу то­бы - - - - - - - - 1 3 40 Ме­га­фон да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 3 41 Ра­ция да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 3 42 Мо­ни­тор да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 3 43 Бей­не­ка­ме­ра да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 3 44 100 метр­лік ме­талл өл­ше­уіш да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 3 45 Үш қыр­лы адап­тер да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - 46 адап­тер да­на адам 1 1 1 1 3 1 6 1 - 47 жүк да­на адам 1 1 1 1 24 1 30 1 - 48 Дэм­фер да­на адам 1 1 1 1 24 1 30 1 - 49 Пин да­на адам 1 1 1 1 48 1 48 1 - 50 Пу­лер да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 51 Уш аяқ­ты шта­тив да­на адам - - 1 <**> 1 <**> 1 1 1 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 14 қосымша Стенд ату бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және оның тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - стенд ату бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Даярлық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық құрамалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10 8 416 АДТ – 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 6 20 1040 СЖТ – 1 5 24 1248 СЖТ – 2 4 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 4 28 1456 ЖСШТ 3 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық, штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Жасөспірімдер/14-17 жас Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Юниорлар/18-20 жас Жастар/21-29 жас Ересектер/30 жастан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларына сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 18 тәу­лік­ке дей­ін ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 7 тәу­лік­ке дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ұй­ым әкім­ші­лі­гі­мен ай­қын­да­ла­ды АДТ – 2 0 18 күн­ге дей­ін ОЖТ – 1 0 18 күн­ге дей­ін ОЖТ – 2 12 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 24 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 24 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 24 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 24 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар Ұй­ым­ның жар­ғы­сы­на сәй­кес ҚР ұлт­тық, штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, сон­дай-ақ спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) СЖТ – 1 24 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 24 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін СЖТ 2 ж.а 24 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 24 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 2 1 1 0 2 ОЖТ – 1 1 2 1 2 1 2 ОЖТ – 2 1 5 2 2 1 5 ОЖТ – 3 1 5 2 2 1 5 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 2 5 2 2 2 5 СЖТ – 1 2 5 2 2 2 5 СЖТ – 2 2 5 2 2 2 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 2 5 2 2 2 5 ЖС­ШТ 3 5 2 2 3 5 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­ме­тіне және қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық, штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, сон­дай-ақ спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖШСТ та­лап­та­ры­на сәй­кес РО­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖШСТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке, жұптық (микс: ерлер мен әйелдер), командалық жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ба­ла­лар (10-13 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (14-17 жас) Юни­ор­лар (18-20) Жастар (21-29 жас) Ере­сек­тер ( 30 жастан) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 Әйелдер (жеке, жұптық (микс: ерлер мен әйелдер), командалық жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ба­ла­лар (10-13 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (14-17 жас) Юни­ор­лар (18-20) Жастар (21-29 жас) Ере­сек­тер ( 30 жастан) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 18+(2 микс) 60 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы Ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 8 5 1 - - Облыстық турнирлер 8 5 1 - - Республикалық турнирлер 8 5 3 2 10 Ресми облыстық жарыстар 8 8 3 2 10 Ресми республикалық жарыстар 8 8 3 2 10

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық 45 Жалпы физикалық дайындық: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық дайындыққа бағытталған жаттығуларды орындау, Дене дамуының кемістіктерін жою - белгілі бір бұлшықет топтарын жаттықтыру. Техникалық 40 Атуды орындау техникасының негізгі элементтерін үйрету, оларға көздеу (үдеріс ретінде), жіберуді орындау (саусақтарды босатып, кірісті (тетива) жіберу) жатады. Оқыту күрделі әрі өзара байланысты микроқимылдар кешенін меңгеруді көздейді. Тактикалық 10 Жеке атысты, атыс сериясын, жалпы жаттығуларды орындау тактикасының үлгілерін әзірлеу. Теориялық 5 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету шаралары, атыс нысанының аумағында және атыс алаңында тәртіп сақтау ережелері, білімді тексеру және бекіту. Атуды орындау техникасының негізгі элементтері: нысана алуға дайындалу (изготовка), иыққа қою немесе көтеріп бекіту (вкладка немесе вскидка), көздеу, тынысты кідірте отырып шүріппені басқару (осы әрекеттердің мәнін түсінуді тексеру) және т.б. Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 40 Жалпы физикалық дайындық: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық дайындыққа бағытталған жаттығуларды орындау, Дене дамуының кемістіктерін жою - белгілі бір бұлшықет топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 45 Атуды орындаудың негізгі элементтері техникасын бекіту (үдеріс ретінде), атыс қаруын тура ұстай білу, ату әрекетін орындау жатады. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру ( оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Тактикалық 10 Жеке оқ ату, ату сериясы және жалпы жаттығуды орындау тактикасының үлгілерін әзірлеу. Теориялық 4 Оқсыз «ату элементтерін» орындаудың «дұрыстығы» (тазалығы). Ату элементтерін орындау кезінде жіберілетін қателіктер, олардың туындау себептері (түсіну деңгейін тексеру және қайталау). Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурулардың, жарақаттардың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Қауіпсіздік техникасы Психологиялық 1 Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты қалыптастыру, жаттығу үдерісіне деген көзқарасты реттеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 35 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 45 Атуды орындау техникасының элементтерін жетілдіру (оқсыз және оқпен): таңдап алынған жаттығуда біркелкі дайындалу (изготовка), дәлсіздіктерді жою, иыққа қою немесе көтеріп бекіту (вкладка немесе вскидка), көздеу (бас пен бет сүйегін дүмге біркелкі орналастыру), нысанаға бағыттап ату кезінде қаруды бірқалыпты жүргізу (поводка) Тактикалық 11 Жеке ату, ату сериясы және жалпы жаттығуды орындау тактикасының бағдарламаларын қалыптастыру, таңдау және қалыптасқан жағдайларға сәйкес тиімді жүзеге асыру қабілетін дамыту, жарыс барысындағы жағдайдың өзгеруіне байланысты әрекет ету дағдыларын қалыптастыру. Теориялық 5 Ішкі бақылау (өз-өзіңді «тыңдау» қабілеті) – атуды орындауда қатысатын бұлшықеттердің жұмысына бақылау (түсінікті нақтылау). Шүріппені басқаруда сұқ саусақтың автономды жұмысы – басқа бұлшықеттерді қоспай орындау (түсінікті тексеру және қайталау). Спортшының күн тәртібі. Аурулардың және жарақаттардың алдын алу. Денені шынықтыру. Техникалық элементтерді орындаудың негіздері. Жарыс ережелері. Қауіпсіздік техникасы Психологиялық 3 Көпжылдық жаттығу үдерісіне психологиялық тұрғыдан даярлау; жарыс қызметіне жалпы психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Атыс терминологиясын меңгеру және оны сабақтарда қолдану. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 34 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, Дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 43 Ату техникасын жетілдіру а) атудың негізгі техникалық элементтері (көздеу, көтеру және ату сәтін орындау); А) ату элементтері (дайындалу, спорттық мылтықты ұстау тәсілі, тыныс алуды басқару, тікелей көздеу); Б) микроэлементтер (аяқтың, дененің, қолдың, бастың орналасуы, спортшы-атқыштың қаруды жылдам иыққа қоюы, спортшының дұрыс орналасу тәсілдері және т.б.); В) атуды орындау техникасы тұтастай алғанда. Тактикалық 12 Жеке ату, ату сериясы және жалпы жаттығуды орындау тактикасының бағдарламаларын қалыптастыру, таңдау және қалыптасқан жағдайларға сәйкес тиімді жүзеге асыру қабілетін дамыту, жарыс барысындағы жағдайдың өзгеруіне байланысты әрекет ету дағдыларын қалыптастыру. Теориялық 5 «ату алдындағы, кезіндегі және одан кейінгі жұмыс жағдайын сақтау»; «атқыш-қару» жүйесін үйлестіру, иыққа қою немесе вскидка, көздеу және тынысты кідірте отырып, спуск ілмегін (шүріппені) жұлқымай, бірақ қарқынды және бірқалыпты басу («әрекеттердің параллельдігі»). Спортшының күн тәртібі. Аурулардың және жарақаттардың алдын алу. Денені шынықтыру. Техникалық элементтерді орындаудың негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 5 Көпжылдық жаттығу үдерісіне психологиялық тұрғыдан даярлау; жарыс қызметіне жалпы психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру дағдылары мен біліктерін дамыту. Топта жаттығу алдында жүргізілетін қыздыру бөлімін (разминка) өткізу біліктігін жетілдіру. Қалалық жарыстарда төреші ретінде төрелік етуге қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 30 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 43 Ату техникасын жетілдіру а) атудың негізгі техникалық элементтері (көздеу, көтеру және ату сәтін орындау); А) ату элементтері (дайындалу, спорттық мылтықты ұстау тәсілі, тыныс алуды басқару, тікелей көздеу); Б) микроэлементтер (аяқтың, дененің, қолдың, бастың орналасуы, спортшы-атқыштың қаруды жылдам иыққа қоюы, спортшының дұрыс орналасу тәсілдері және т.б.); В) атуды орындау техникасы тұтастай алғанда. Тактикалық 15 Жеке ату, ату сериясы және жалпы жаттығуды орындау тактикасының бағдарламаларын қалыптастыру, таңдау және қалыптасқан жағдайларға сәйкес тиімді жүзеге асыру қабілетін дамыту, жарыс барысындағы жағдайдың өзгеруіне байланысты әрекет ету дағдыларын қалыптастыру. Теориялық 6 «өзін-өзі бақылау», оның мақсаты және күнделік жүргізудің қажеттілігі. Тыныс алу және газ алмасу, ағзаның тіршілік әрекетінде тыныс алудың маңызы. «атудың алдындағы, кезіндегі және кейінгі жұмыс жағдайын сақтау»; спортшының күн тәртібі. Аурулардың пен жарақаттардың алдын алу. Денені шынықтыру (қатайту). Техникалық элементтерді орындаудың негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 5 Көпжылдық жаттығу үдерісіне психологиялық тұрғыдан даярлау; жарыс қызметіне жалпы психологиялық дайындық. Нақты жарысқа арнайы психологиялық дайындық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Ресми қалалық жарыстарда төреші, нысана сызығының төрешісі, хронометрист төрешісі рөлінде төрелік етуге қатысу. Алаңды белгілеу (разметка). Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 30 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 41 Дайындаудың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Ату және көздеу техникасын жетілдіру. Спортшы сипатының жеке ерекшеліктеріне байланысты жаттығуды дараландыру. Тактикалық 17 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларына сәйкес есепке алу үшін жүргізілетін атыс. Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық даярлық. Тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Психологиялық 5 Жалпы эмоциялық орнықтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді еңсерудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік пен борыш сезімі, физикалық қолайсыздыққа төзімділік сияқты спортшыларда үстем болып табылатын жеке қасиеттерді жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыстарда командаға жетекшілік ету дағдыларын дамыту. Ресми қалалық жарыстарда төреші, бас төреші, нысана сызығының төрешісі және хатшылық құрамында қатысу. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 24 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 42 Дәлдікпен ату, тұрақты оқ ату және командамен бірлесіп ату дағдыларын жетілдіру. Тактикалық 22 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларына сәйкес есепке алу үшін жүргізілетін атыс. Теориялық 6 Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық төзімділікке, ерік-жігер қасиеттеріне ие және ең жоғары спорттық нәтижелерге жетуге ұмтылатын спортшы тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын өз бетінше құрастыру дағдысы. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Ресми қалалық жарыстарда төреші, бас төреші, хронометрист төреші және хатшылық құрамында қатысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 24 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 38 Дамудың жеке ерекшеліктері: дене қасиеттері, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік пен іскерлік деңгейі негізінде техникалық-тактикалық даярлықты дараландыру. Тактикалық 26 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларына сәйкес есепке алу үшін жүргізілетін атыс. Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық даярлық. Тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жарысқа дайындық және жарыс нәтижелерін талдау Психологиялық 5 Жеке тұлғалық қасиеттерді анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спортында маңызды болып табылатын қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқару қабілеті, жоғары жауапкершілік жағдайындағы күйзеліске төзімділік, жоғары жарыс мотивациясы, байыптылық пен жауапкершілік, өзін-өзі талдау қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау, жаттығу және жарыс жүктемелерін талдау күнделігін өз бетінше жүргізе білу. Қалалық жарыстарға хатшы, бас төреші ретінде төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 22 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 32 Ату және көздеу техникасын, оқтың шығарылу сәтін, тыныс алуды қалпына келтіруді жетілдіру. Тактикалық 32 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларына сәйкес есепке алу үшін жүргізілетін атыс Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Жарыстарды тактикалық талдау. Психологиялық 6 Мінез-құлықтың моральдық-ерік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі ұстау және жағдайды реттеу тәсілдерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізу уәждемесін дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Кіші топтарда жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде бас төреші, бас хатшы ретінде жарыстардың төрешілеу. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 20 Жалпы дене даярлығы: оқу-жаттығу сабақтарының басында, үзілістер (демалыс) және соңында жалпы дене дайындығына бағытталған жаттығуларды орындау; күнделікті таңертеңгі жаттығу, баяу жүгіру, қимыл-қозғалыс ойындары, үстел теннисі, шаңғымен жүру, жүзу, велосипед тебу, серуендеу (өз бетінше). Арнайы физикалық бағыттағы жаттығуларды орындау, дене дамуының кемістіктері - бұлшық еттердің белгілі бір топтарын жаттықтыру. Тұрақтылықты жетілдіру - жаттығу жүктемесін арттыру (оқсыз және оқпен ату жаттығуларын орындау). Техникалық 32 Ату техникасын жетілдіру. Тактикалық 34 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларына сәйкес есепке алу үшін жүргізілетін атыс. Теориялық 7 Қазақстанда және әлемде стенд атуды дамытудың негізгі үрдістері. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Психологиялық 6 Жаттығу процесінде дербес ойлауды дамыту. Оны талдау және түзету қабілетін қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылардың жаттығуларды орындау барысында жіберген қателіктерін анықтау және түзету. Кіші жас топтарындағы шұғылданушыларға жекелеген жаттығулар мен тәсілдерді меңгеруде көмек көрсету. Жарыс ережелерін, өткізу жүйесін, жарыс хаттамаларын толтыру тәртібін меңгеру. Командалық, жеке біріншіліктер мен жарыстарды төрешілеу Барлығы 100

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № р/с Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі ұлдар қыздар ұлдар қыздар 1. Спорт пәндеріне арналған жалпы физикалық даярлық нормативтері 1.1 60 м жүгіру сек. 9,3 10,1 9,2 10,0 1.2 Ұзындыққа секіру см. 210 200 220 210 1.3 Жатып тірелу жағдайында қолды бүгу Қайталану саны 24 15 26 17 1.4 Кермеде денені көтеру Қайталану саны 12 - 15 5 2. Арнайы физикалық даярлық нормативтері 2.1 Кермеде екі қолмен ілініп тұру сек. 60 30 120 60 2.2 5 кг. жүктемені алдыда бекем ұстау мин. 3 2 5 4 Оқу-жаттығу кезеңіндегі (спорттық мамандану кезеңі) топ үшін № р/с Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив ұлдар қыздар Жалпы физикалық даярлық нормативтері 1.1. 100 м жүгіру сек. 14,2 16 1.2 Кермеде денені көтеру Қайталану саны 15 5 1.3 Жатып тірелу жағдайында қолды бүгу Қайталану саны 30 20 Арнайы физикалық даярлық нормативтері 2.1 Дөңгелек стенд – қаруды көтеріп ату мин. 5 4 2.2 Траншеялы стенд – қаруды ұстап ату мин. 5 4 Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылға дейін) Спорттық разрядтар 3.2. Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылдан астам) Спорттық разрядтар Спорттық жетілдіру топтары үшін № р/с Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив ұлдар ұлдар Жалпы физикалық даярлық нормативтері 1.1 1000 м жүгіру мин. сек. 4.30 - 1.2 500 м жүгіру мин. сек. - 2.45 1.3 Арнайы физикалық даярлық нормативтері 2.1 Дөңгелек стенд – қаруды көтеріп ату мин. 10 8 2.2 Траншеялы стенд – қаруды ұстап ату мин. 10 8 Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқыту мерзімі (үш жылға дейін) СШҮ Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № р/с Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив ұлдар ұлдар 1. Жалпы физикалық даярлық нормативтері 1.1 1000 м жүгіру мин. сек. 3.50 - 1.2 500 м жүгіру мин. сек. - 2.15 1.3 Жатып денені көтеру Қайталану саны 50 40 1.4 Жатқан қалпында қолды бүгу және жазу (отжимание) Қайталану саны 30 20 1.5 Секіртпемен тоқтамай секіру Қайталану саны 100 100 1.6 Орнынан ұзындыққа секіру см. 250 210 2. Арнайы физикалық даярлық нормативтері 2.1 Дөңгелек стенд – қаруды көтеріп ату мин. 12 10 2.2 Траншеялы стенд – қаруды ұстап ату мин. 12 10 3.Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқыту мерзімі (үш жылға дейін) СШ Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлммен қамтамасыз ету 9. Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 PERAZZI, BERETTA, MAROCCHI, BREDA, МЦ, МР спорттық қаруларына арналған қосалқы бөлшектер (соққы серіппесі, шептало серіппесі, шүріппе, тиек эксцентригі, оқпақ, оқпақ серіппесі, аударғыш серіппесі, үстіңгі және астыңғы инжекторлар, инжектор шептало, ауыспалы дүмбі аузының тарылтқышы, ауыспалы соққы-шүріппе тетігі, дүмбінің иыққа тірелетін төсемі, бет сүйейтін бөліктің реттеу мехамизмі, нысана көрсеткіші (мушка), осьтік бұранда) дана/бір адамға 1 2 Қару тазалауға арналған жиынтық (қап, шомпол, ысқыш, WD-40, механизмдерге арналған қару жақпа майы) дана/бір адамға 1 3 Спорттық оқ-дәрілерге арналған бөлігі бар атыс сөмкесі дана/бір адамға 1 4 Массаж үстелі (спорттық, жеңіл тасымалданатын) дана 3 5 Спорттық қару дана/бір адамға 1 6 Оқ-дәрілер дана күніне бір адамға 500 7 Нысаналар дана күніне бір адамға 500 8 Қаруға арналған кейс дана/бір адамға 1 9 Оқ-дәрілерге арналған кейс дана/бір адамға 1 10 Жол шамаданы дана/бір адамға 1 11 Антифон құлаққаптар дана/бір адамға 1 12 Футбол добы дана 3 13 Баскетбол добы дана 3 14 Электрондық жабдық (RANGE MASTER) жиынтық 1 15 Электронды табло дана 5 16 Электронды финалдық табло дана 1 17 3D қаруға арналған дүмбі дана/бір адамға 1 18 Қару тасымалдауға арналған доңғалақты жолдорба-қап дана/бір адамға 1 19 Атқыш киіміне арналған доңғалақты жолдорба сөмке дана/бір адамға 1 20 Үлкен тенниске арналған доп дана/бір адамға 2 21 Пневматикалық мылтық дана/бір адамға 1 22 Ауаны айдауға арналған компрессор дана 1 23 Атуды тіркеп, оны траекторияға түсіруге арналған сандық камера дана/бір адамға 1 24 Жаттығу үдерісін басқаруды электронды бақылауға арналған планшет дана 2 25 Үйлестіруге арналған жартылай сфералы жаттықтырғыш дана/бір адамға 1 26 Секіртпе дана/бір адамға 1 27 Үстел теннисіне арналған үстел дана 5 28 Үстел теннисіне арналған жиынтық (тор, жұп ракетка, доптар) дана/бір адамға 1 29 Волейболға арналған тасымалданатын жиынтық (тіреулер, тор, доптар) дана 2 30 Атыс спорты түрлері бойынша көлік қызметтері (спортшыларды, жаттықтырушыларды және дене шынықтыру және спорт саласындағы басқа да мамандарды, сондай-ақ спорттық мүкәммал мен жабдықтарды тасымалдау) топқа арналған рейс 2 31 Гіртасы дана/бір адамға 1 32 Батпантас дана/бір адамға 1 33 Кедергілер дана 20 34 Координациялық баспалдақ дана 5 35 Фитнес таспалар, эспандерлер, тростар дана/бір адамға 1 36 Метбол добы дана/бір адамға 1 37 Фишкалар, конустар дана 50 38 Координациялық сақиналар дана 50 39 Салмақ таспалары (жұп) дана/бір адамға 1 40 Йога кілемшелері дана/бір адамға 1 41 Координациялық эллипс жаттықтырғыш дана 5 42 Жүгіру жолақтары дана 5 43 Велоқұрылғы дана 5 44 Есу жаттықтырғышы дана 5 45 Шаңғы жаттықтырғышы дана 5 46 Степ платформа дана 30 47 TRX-ілмектері дана/бір адамға 1 48 Гиперэкстензия жаттықтырғышы дана 5 49 Іш бұлшықеттеріне арналған қиғаш орындық дана 5 50 Кроссовер жаттықтырғышы дана 2 51 Көлденең жим жаттықтырғышы дана 2 52 Смит күштік жаттықтырғышы дана 2 53 Олимпиадалық гриф дана 5 54 Грифке арналған салмақ дискілері (жұптап 2.5, 5, 10, 15, 20 кг.) дана/жұп 5 Жеке пайдалануға берілетін спорт саймандары № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі Есеп­тік бір­лік Спорт­тық да­яр­лық ке­зең­де­рі Ал­ғаш­қы да­яр­лау ке­зе­ңі Оқу-жат­тығу ке­зе­ңі Спорт­тық же­тіл­ді­ру ке­зе­ңі Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік ке­зе­ңі са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 PERAZZI, BERETTA, MAROCCHI, BREDA, МЦ, МР спорт­тық қа­ру­ла­ры­на ар­нал­ған қо­сал­қы бөл­шек­тер да­на адам - - 1 2 1 2 1 2 2 Қа­ру та­за­ла­у­ға ар­нал­ған жиын­тық (қап, шом­пол, ысқыш, WD-40, ме­ха­низмдер­ге ар­нал­ған қа­ру жақ­па майы) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 3 Спорт­тық оқ-дә­рі­лер­ге ар­нал­ған бө­лі­гі бар атыс сө­мке­сі да­на адам - - - - 1 2 1 2 4 Үй­ле­сті­ру­ге ар­нал­ған жар­ты­лай сфе­ра­лы жат­тық­тыр­ғыш да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 5 Се­кірт­пе да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 6 Гір­та­сы да­на адам - - 1 2 1 2 1 2 7 Йо­га кі­лем­ше­ле­рі да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 8 Бат­пан­тас да­на адам - - 1 2 1 2 1 2 9 TRX-іл­мек­те­рі да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 10 Спорт­тық қа­ру да­на адам 1 4 1 4 1 3 1 3 11 Оқ-дә­рі­лер да­на адам 20000 1 30000 1 50000 1 60000 1 12 Ны­са­на­лар да­на адам 20000 1 30000 1 45000 1 55000 1 13 Қа­ру­ға ар­нал­ған кейс да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 14 Оқ-дә­рі­лер­ге ар­нал­ған кейс да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 15 Жол ша­ма­да­ны да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 16 Ан­ти­фон құ­лақ­қап­тар да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 17 Фут­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 18 Бас­кет­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 19 Элек­трон­дық жаб­дық жиын­тық құ­ра­ма - - 1 4 1 4 1 4 20 Элек­трон­ды таб­ло да­на құ­ра­ма - - 5 4 5 4 5 4 21 Элек­трон­ды фи­нал­дық таб­ло да­на құ­ра­ма - - 1 4 1 4 1 4 22 3D қа­ру­ға ар­нал­ған дүм­бі да­на адам - - 1 4 1 4 1 4 23 Қа­ру та­сы­мал­да­у­ға ар­нал­ған доң­ға­лақ­ты жол­дор­ба-қап да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 24 Ат­қыш ки­і­міне ар­нал­ған доң­ға­лақ­ты жол­дор­ба сө­мке да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 25 Үл­кен тен­нис­ке ар­нал­ған доп да­на адам 2 1 4 1 5 1 5 1 26 Пнев­ма­ти­ка­лық мы­л­тық да­на адам 1 2 1 2 - - - - 27 Ауа­ны ай­да­у­ға ар­нал­ған ком­прес­сор да­на топ 1 2 1 2 - - - - 28 Ату­ды тір­кеп, оны тра­ек­то­ри­я­ға тү­сі­ру­ге ар­нал­ған сан­дық ка­ме­ра да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 29 Жат­тығу үде­рі­сін бас­қа­ру­ды элек­трон­ды ба­қы­ла­у­ға ар­нал­ған план­шет да­на адам - - - - 1 2 1 2 30 Фит­нес тас­па­лар, эс­пан­дер­лер, тро­стар да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 31 Мет­бол до­бы да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 ЖФД арналған спорттық аяқ киім жұп (2 дана)/бір адамға 1 2 Атыс құлаққаптары дана/бір адамға 1 3 Атушыларға арналған сүлгі дана/бір адамға 1 4 Атыс күртесі (жазғы) дана/бір адамға 1 5 Атыс күртесі (қысқы) дана/бір адамға 1 6 Атыс көзілдірігі - жарық сүзгілері дана/бір адамға 1 7 Жұқа былғарыдан жасалған атыс қолғаптары жұп (2 дана)/бір адамға 1 8 Іші жылы қолғаптар жұп (2 дана)/бір адамға 1 9 Жылы комбинезон дана/бір адамға 1 10 Атуға арналған аяқ киім (арнайы) жұп (2 дана)/бір адамға 1 11 Трико дана/бір адамға 1 12 Пуловер дана/бір адамға 1 13 Атушыларға арналған жилет дана/бір адамға 1 14 Термокиім жиынтық/бір адамға 1 15 Штормдық костюм (су өткізбейтін матадан) дана/бір адамға 1 16 Спарка костюмі (флис матасынан жасалған) дана/бір адамға 1 17 Ұзын жеңді поло футболка (термореттегіш матадан тігілген) дана/бір адамға 1 18 Қысқа жеңді поло футболка (термореттегіш матадан тігілген) дана/бір адамға 1 19 Атыс қалпағы (күнқағар, антибликтердің ішкі бөлігі) дана/бір адамға 1 20 Аяқ киімге арналған былғары жапсырма (қару тірегі үшін) дана/бір адамға 1 21 Құлақ тығындары (беруши) дана/бір адамға 1 Жеке пайдалануға берілетін спорттық киім-кешек № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі Есеп­тік бір­лік Спорт­тық да­яр­лық ке­зең­де­рі Ал­ғаш­қы да­яр­лау ке­зе­ңі Оқу-жат­тығу ке­зе­ңі Спорт­тық же­тіл­ді­ру ке­зе­ңі Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі ке­зе­ңі са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Атыс күр­те­сі (жаз­ғы) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 2 Атыс күр­те­сі (қы­сқы) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 3 Атыс кө­зіл­дірі­гі - жа­рық сүз­гі­ле­рі да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 4 Жұ­қа бы­л­ға­ры­дан жа­сал­ған атыс қол­ғап­та­ры жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 5 Іші жы­лы қол­ғап­тар жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 6 ЖФД ар­нал­ған спорт­тық аяқ ки­ім жұп (2 да­на)/бір адам­ға адам - - 1 1 1 1 1 1 7 Атыс құ­лақ­қап­та­ры да­на/бір адам­ға адам - - 1 1 1 1 1 1 8 8 Ату­шы­лар­ға ар­нал­ған сүл­гі да­на/бір адам­ға адам - - 1 1 1 1 1 1 9 Жы­лы ком­би­не­зон да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 10 Ату­ға ар­нал­ған аяқ ки­ім (ар­найы) жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 11 Три­ко да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 12 Пу­ло­вер да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 13 Ату­шы­лар­ға ар­нал­ған жи­лет да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 14 Тер­мо­ки­ім жиын­тық адам - - 1 1 1 1 1 1 15 Шторм­дық ко­стюм (су өт­кіз­бей­тін ма­та­дан) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 16 Спар­ка ко­стю­мі (флис ма­та­сы­нан жа­сал­ған) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 17 Ұзын жең­ді по­ло фут­бол­ка (тер­мо­рет­те­гіш ма­та­дан тігі­л­ген) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 18 Қы­сқа жең­ді по­ло фут­бол­ка (тер­мо­рет­те­гіш ма­та­дан тігі­л­ген) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 19 Атыс қал­па­ғы (күн­қа­ғар, ан­тиб­лик­тер­дің іш­кі бө­лі­гі) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 20 Аяқ ки­ім­ге ар­нал­ған бы­л­ға­ры жап­сыр­ма (қа­ру ті­ре­гі үшін) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 21 Құ­лақ тығ­ын­да­ры (бе­ру­ши) да­на адам 10 1 15 1 25 1 25 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 15 қосымша Теннис бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - «теннис» бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі/жасы Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 8 8 416 АДТ – 2 6 10 520 ОЖТ – 1 5 12 624 ОЖТ – 2 4 14 728 ОЖТ – 3 4 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 3 20 1040 СЖТ – 1 3 24 1248 СЖТ – 2 3 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 3 28 1456 ЖСШ 2 36 1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) 13 жасқа дейін Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының қандай да бір спорттық ұйымға (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне байланысты, сондай-ақ спортшыларды даярлаудың жеке жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірімдер/13-17 жас (ОЖТ) жастар/18 жастан бастап (СЖТ) ересектер/23 және одан жоғары (ЖСШ) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламентіне және қағидаларына сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 - - - АД Т– 2 - - - ОЖТ – 1 14 7 күн­ге дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ұй­ым әкім­ші­лі­гі анық­тай­ды ОЖТ – 2 14 7 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 14 7 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 14 7 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 21 18 10 күн­ге дей­ін СЖТ– 2 21 18 10 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 18 10 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 21 10 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар - - - ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) 13 жас­қа дей­ін - - - жа­сө­спі­рім­дер/13-17 жас (ОЖТ) 18 14 14 күн­ге дей­ін жастар/18 жастан ба­стап (СЖТ) 21 18 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/23 және одан жо­ға­ры (ЖСШ) 21 21 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­жа­сін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) ССТ АДТ – 1 - 0 0 БЖ­СМ күн­тіз­бе­сіне сәй­кес 0 АД Т– 2 - 0 0 0 ОЖТ – 1 2 5 3 2 2 ОЖТ – 2 2 5 3 2 2 ОЖТ – 3 3 5 2 2 2 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 5 3 2 2 2 СЖТ – 1 6 4 4 2 СЖТ– 2 6 4 4 2 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 7 3 4 2 ЖС­ШТ 10-12 2 4 2 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Да­яр­лау ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖМ­СШ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес жс. 2 ДШж­СБ ЖМ­СШ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары ЕРЛЕР Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жас са­на­ты Жас са­на­ты Жас са­на­ты Жас са­на­ты Жас са­на­ты Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер - - - - - - - - - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4 12 7 126 7 126 4 72 - - Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - - - - - - - - - Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар - - - - 5 90 - - 6 108 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - - - 5 90 - - 6 108 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жас са­на­ты Жас са­на­ты Жас са­на­ты Жас са­на­ты Жас са­на­ты Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер - - - - - - - - - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4 12 7 126 7 126 4 72 - - Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - - - - - - - - - Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар - - - - 5 90 - - 6 108 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - - - 5 90 - - 6 108 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі I са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­ты тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер - - - - - Об­лы­стық тур­нир­лер - - - - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер - - 6 - 2 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - - - - Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар - - 7 - 4

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық 37% Мақсаты: баланың физикалық дамуының негізін қалау, жалпы өнімділікті арттыру. Мазмұны: * негізгі қозғалыс қасиеттерін дамыту-төзімділік (жүгіру, секіру, төзімділік ойындары), күш (дене салмағымен жұмыс), икемділік (созылу жаттығулары), үйлестіру (эстафеталар, ашық ойындар). * әр түрлі әрекеттерді қолдану: гимнастика, жүгіру, лақтыру, секіру, өрмелеу, ашық ойындар. * дұрыс қалыпқа назар аудару және тірек-қимыл аппаратының бұзылуының алдын алу. Арнайы физикалық 19% Мақсаты: денені теннистің нақты жүктемелеріне дайындау. Мазмұны: * қозғалыс жылдамдығы мен реакция жаттығулары: допты ұстау, қысқа спринттер, бүйірге секіру. * ептілік жаттығулары: үйлестіру баспалдақтары, бағытты өзгерту, бірнеше доп ойындары. * теннис ерекшелігінің бастапқы элементтері енгізіледі: доп (көлеңке) жоқ ракеткамен жаттығулар, кортта қозғалу (бүйірлік қадамдар, бүйірлік қадамдар). * ұсақ моториканы, қол-көзді үйлестіруді дамыту. Техникалық 26% Мақсаты: негізгі қозғалыстар мен әдістерді игеру. Мазмұны: * негізгі соққылармен танысу: оң және сол жақ серпіліс, қызмет көрсету, жоғарыдан соққы, жаздан бастап ойнау. *доп пен ракетканы бақылау жаттығулары: ракеткадағы допты жонглерлік ету, дриблинг. * негізгі қозғалыстарды үйрету: алға-артқа, бүйірге жүгіру, тоқтату және бастау. * кеңістіктегі доп пен бағдар сезімін қалыптастыру. Тактикалық 12% Мақсаты: теннис ойыншысының ойлау негіздеріне кіріспе. Мазмұны: * негізгі ойын жағдайларын түсіну: орталықты қашан ойнау керек, бұрыштарда. * соққыдан кейін кортта орналасуды үйрету. *қарапайым ойын ойлауын дамыту: қарсыластың жағдайына байланысты соққыларды таңдау. * ұтыс ойынының ережелерімен, беру ретімен танысу. Теориялық 2% Мақсаты: теннистің спорт түрі ретінде жалпы мәдениеті мен түсінігін қалыптастыру. Мазмұны: * ойын ережелерін зерттеу (кіріспе-таныстыру деңгейі): кезектілік, сот желілері. * теннистің пайда болуы мен дамуы туралы әңгіме. * спорттық этика негіздері: қарсыласқа құрмет, әділ ойын, корттағы мінез-құлық. * маңызды жарыстармен және танымал теннисшілермен танысу. Психологиялық 1% Мақсаты: мазасыздықты азайту, сенімділік пен өзара әрекеттесу қабілетін дамыту. Мазмұны: * зейін мен зейінді дамытуға арналған жаттығулар: "табыңыз және қайталаңыз", "есте сақтаңыз және жасаңыз" ойындары. * мотивацияны қалыптастыру: күш салғаны үшін ынталандыру, шағын жарыстарға қатысу. * өзін-өзі реттеуге үйрету: тыныс алу жаттығулары, қорқынышты жеңуге арналған ойын элементтері. * бәсекелестік элементі бар ойындарға қатысу арқылы эмоционалды тұрақтылықты дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3% Семинарларға қатысу және төрешілік тәжірибе Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Физикалық 29% Мақсаты: баланың физикалық дамуының негізін қалау, жалпы өнімділікті арттыру. Мазмұны: * негізгі қозғалыс қасиеттерін дамыту-төзімділік (жүгіру, секіру, төзімділік ойындары), күш (дене салмағымен жұмыс), икемділік (созылу жаттығулары), үйлестіру (эстафеталар, ашық ойындар). * әр түрлі әрекеттерді қолдану: гимнастика, жүгіру, лақтыру, секіру, өрмелеу, ашық ойындар. * дұрыс қалыпқа назар аудару және тірек-қимыл аппаратының бұзылуының алдын алу. Арнайы физикалық 22% Мақсаты: денені теннистің нақты жүктемелеріне дайындау. Мазмұны: * қозғалыс жылдамдығы мен реакция жаттығулары: допты ұстау, қысқа спринттер, бүйірге секіру. * ептілік жаттығулары: үйлестіру баспалдақтары, бағытты өзгерту, бірнеше доп ойындары. * теннис ерекшелігінің бастапқы элементтері енгізіледі: доп (көлеңке) жоқ ракеткамен жаттығулар, кортта қозғалу (бүйірлік қадамдар, бүйірлік қадамдар). * ұсақ моториканы, қол-көзді үйлестіруді дамыту. Техникалық 31% Мақсаты: негізгі қозғалыстар мен әдістерді игеру. Мазмұны: * негізгі соққылармен танысу: оң және сол жақ серпіліс, қызмет көрсету, жоғарыдан соққы, жаздан бастап ойнау. *доп пен ракетканы бақылау жаттығулары: ракеткадағы допты жонглерлік ету, дриблинг. * негізгі қозғалыстарды үйрету: алға-артқа, бүйірге жүгіру, тоқтату және бастау. * кеңістіктегі доп пен бағдар сезімін қалыптастыру. Тактикалық 13% Мақсаты: теннис ойыншысының ойлау негіздеріне кіріспе. Мазмұны: * негізгі ойын жағдайларын түсіну: орталықты қашан ойнау керек, бұрыштарда. * соққыдан кейін кортта орналасуды үйрету. *қарапайым ойын ойлауын дамыту: қарсыластың жағдайына байланысты соққыларды таңдау. * ұтыс ойынының ережелерімен, беру ретімен танысу. Теориялық 2% Мақсаты: теннистің спорт түрі ретінде жалпы мәдениеті мен түсінігін қалыптастыру. Мазмұны: * ойын ережелерін зерттеу (кіріспе-таныстыру деңгейі): кезектілік, сот желілері. * теннистің пайда болуы мен дамуы туралы әңгіме. * спорттық этика негіздері: қарсыласқа құрмет, әділ ойын, корттағы мінез-құлық. * маңызды жарыстармен және танымал теннисшілермен танысу. Психологиялық 1% Мақсаты: мазасыздықты азайту, сенімділік пен өзара әрекеттесу қабілетін дамыту. Мазмұны: * зейін мен зейінді дамытуға арналған жаттығулар: "табыңыз және қайталаңыз", "есте сақтаңыз және жасаңыз" ойындары. * мотивацияны қалыптастыру: күш салғаны үшін ынталандыру, шағын жарыстарға қатысу. * өзін-өзі реттеуге үйрету: тыныс алу жаттығулары, қорқынышты жеңуге арналған ойын элементтері. * бәсекелестік элементі бар ойындарға қатысу арқылы эмоционалды тұрақтылықты дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2% Семинарларға қатысу және төрешілік тәжірибе Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Физикалық 17% Мақсаты: жоғары спорттық жетістіктердің негізін қалайтын жалпы физикалық базаны сақтау және одан әрі дамыту. Мазмұны: * күш төзімділігі мен жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту (басылған шарлармен жұмыс, қарсылық жаттығулары, айналмалы жаттығулар). * икемділік жаттығулары (жарақаттанудың алдын алу үшін динамикалық және статикалық созылу, йога, офп). * жалпы төзімділікті дамыту (кросс-дайындық, аралық жүгіру). * жан-жақты физикалық даму үшін көпсайыс, гимнастика, акробатика сабақтарына қосу. Арнайы физикалық 25% Мақсаты: теннистің нақты физикалық белсенділігіне бағытталған дайындық. Мазмұны: * жылдамдыққа төзімділік, найзағай реакциялары, жарылғыш күш жаттығулары. * жеделдету, бастапқы серпілістер, әртүрлі бағыттардағы қозғалыстар кешендері. *үйлестіруді дамыту (стандартты емес жағдайларда жаттығулар, көздер жабық, қос тапсырмалар). * доптармен және резеңке амортизаторлармен арнайы жаттығулар, теннисшілерге арналған тренажерлер. Техникалық 37% Мақсаты: техникалық арсенал мен орындау тұрақтылығын жетілдіру. Мазмұны: * соққылардың барлық түрлерін терең игеру: айналмалы соққылар, топспиндер, кесінділер, жаздан соққы, жоғарыдан соққы, вариациямен қызмет ету. * динамикада тұрақты ойын дағдыларын қалыптастыру (қозғалыста, қарсыласпен ойында). * жоғары қайталау жиілігінде және қысым жағдайында техниканы автоматтандыру. * техникалық қателерді түзету, ойыншының жеке ерекшеліктерімен жұмыс істеу Тактикалық 15% Мақсаты: қарсыласты ескере отырып, ойын жағдайында техниканы қолдану қабілетін дамыту. Мазмұны: *ойынды үйрену: доптың бағытын ,маағын, биіктігін өзгерту. • тактикалық ойлауды дамыту: ұтыс ойындарын талдау, шешім қабылдау, іс-әрекетті жоспарлау. * әр түрлі ойын сценарийлерін модельдеу: қорғаныс, шабуыл, қарсы шабуыл, қорғаныстан шабуылға көшу. * жеке және жұптық ойын тактикасын үйрену. Теориялық 2% Мақсаты: ойынды терең түсіну және спорттық зейінді дамыту. Мазмұны: * ойынның егжей-тегжейлі ережелерін, тактикалық схемаларды, шот-фактураларды, галстуктарды зерттеу. * турнирлердің құрылымымен, рейтингтер жүйесімен, жарыстардың жіктелуімен танысу. * бейнематериалдарды талдау, кәсіби спортшылардың ойындарын талдау. * анатомия, биомеханика, спорттық тамақтану негіздеріне кіріспе. Психологиялық 2% Мақсаты: жаттығулар мен жарыстар жағдайында тұрақты психиканы және өзін-өзі реттеуді қалыптастыру. Мазмұны: * зейінді, зейінді, ауысуды дамытуға арналған жаттығулар. * өзіне деген сенімділікті қалыптастыру, мақсат қою, ерікті қасиеттерді дамыту. * психологиялық түсіру әдістерін оқыту (автотренинг, визуализация, тыныс алу әдістері). * мотивациямен және өзін-өзі бағалаумен жұмыс, өсуге және қиындықтарды жеңуге деген көзқарасты қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2% Мақсаты: ой-өрісін кеңейту, көшбасшылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: * кіші спортшылар үшін жаттығулар жүргізу, секция іс-шараларына қатысу. * жас судья курстарынан өту, бастапқы деңгейдегі турнирлердің төрешілігіне қатысу. * техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін игеру, білім беру қабілетін дамыту. * жаттығу процесі үшін зейін мен жауапкершілікті қалыптастыру. Барлығы 100 % - 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Физикалық 17% Негізгі физикалық қасиеттерді нығайту: күш, икемділік, төзімділік, ептілік. Жалпы төзімділікті дамыту үшін ойын және аралық пішіндерді пайдалану. Дене салмағы мен акробатика элементтері бар жаттығуларды енгізу (жеңілдетілген). Буын қозғалғыштығы және қозғалысты үйлестіру бойынша жұмыс. Арнайы физикалық 25% Сигналдарды қолдана отырып, реакция жылдамдығы мен бастапқы жылдамдықты дамыту. Қозғалыс бағытын бірнеше рет өзгертуге арналған жаттығулар. Теннис техникасының элементтерімен тепе-теңдік жаттығуларын қосу. Ракеткамен қозғалыста ритақ пен тұрақтылықты жаттықтыру. Техникалық 32% Дәлдік пен тұрақтылықпен негізгі соққыларды (форхенд, бэкхенд, қызмет көрсету) жетілдіру. Техниканың біртіндеп күрделенуі: айналу, амортизация, қозғалысқа соққылар. Техникалық жаттығулар арқылы қорғаныстан шабуылға көшуді енгізу және пысықтау. Корпустың орналасуы, ұстау, соққы уақыты бойынша жұмыс. Тактикалық 20% Тактикалық схемаларды түсінуді тереңдету (мысалы,"соққы-орталыққа оралу"). Қызмет көрсетуді және қызмет көрсетуден кейінгі алғашқы соққыны өңдеу (комбинация). Ойын эпизодтарын талдау: позицияны таңдау, қарсыластың әлсіз жағына соққы беру. Қос ойын элементтері-негізгі орналастыру, аймақтарды өзгерту. Теориялық 2% Жалғыз және жұптық ойын ережелерін қайталау және тереңдету. Турнир құрылымымен, жиынтық форматымен, галстукпен танысу. Жаттығулар мен ойындардың интроспекция элементтерін енгізу. Ойын жағдайларын талдай отырып, бейне фрагменттерді қарау және талқылау. Жалғыз және жұптық ойын ережелерін қайталау және тереңдету. Турнир құрылымымен, жиынтық форматымен, галстукпен танысу. Жаттығулар мен ойындардың интроспекция элементтерін енгізу. Ойын жағдайларын талдай отырып, бейне фрагменттерді қарау және талқылау. Психологиялық 2% Эмоционалды өзін-өзі бақылау мен зейінді дамыту. Қысқа мерзімді мақсаттар қою және оларға қол жеткізу арқылы өзіне деген сенімділікті қалыптастыру. Матч алдында өзін-өзі реттеу әдістерімен танысу. Командалық жаттығуларға қатысу, қарым-қатынас дағдыларын дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2% Мақсаты: ой-өрісін кеңейту, көшбасшылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: * кіші спортшылар үшін жаттығулар жүргізу, секция іс-шараларына қатысу. * жас судья курстарынан өту, бастапқы деңгейдегі турнирлердің төрешілігіне қатысу. * техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін игеру, білім беру қабілетін дамыту. * жаттығу процесі үшін зейін мен жауапкершілікті қалыптастыру. Барлығы 100 % - 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Физикалық 15% Күш жаттығуларының қарқындылығы мен көлемін арттыру. Күрделі үйлестіру және акробатикалық жаттығулар. Жылдамдыққа төзімділік, бұлшықет күші, икемділік жаттығулары. Атлетикалық дайындық элементтерін енгізу (функционалды кешендер). Арнайы физикалық 25% Қозғалыс жылдамдығына және бағыттардың өзгеруіне қойылатын талаптарды арттыру. Көрнекі және дыбыстық сигналдарға жауап беретін жаттығулар. Қарсылықпен теннис қимылдарын бірнеше рет қайталау. Жүктеме жағдайында ептілікті, тептеңдікті дамытуға арналған кешендер Техникалық 32% Әр түрлі айналмалы соққыларды жетілдіру. Берудің дәлдігі, жылдамдығы және бағыты бойынша терең жұмыс. Лақтырудан соққыларды енгізу және пысықтау. Соққыларды қозғалыстармен және ойын жағдайымен біріктіру. Тактикалық 22% Қарсыластың позициясы мен жағдайына байланысты соққыларды таңдауды дамыту. қорғаныс тактикасын құру негіздері. Ережелер мен ережелерді ескере отырып, екі сеттік матчқа қатысу. Жеке ойын стилін біртіндеп қалыптастыру. Теориялық 2% Теннис терминологиясы мен ойын схемаларын терең зерттеу. Типтік қателерді және оларды жою жолдарын талдау. Теннис тарихымен танысу, көрнекті ойыншылар. Теориялық тесттерге, ережелер бойынша викториналарға қатысу. Психологиялық 2% Бәсекеге қабілетті стресске төзімділікті үйрету. Өзін-өзі реттеу, тыныс алу, зейінді ауыстыру жаттығулары. Өзін-өзі бағалауды, нәтижеге жауапкершілікті қалыптастыру. Соңына дейін табандылық пен күрес бойынша жұмыс. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2% Мақсаты: ой-өрісін кеңейту, көшбасшылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: * Кіші спортшылар үшін жаттығулар жүргізу, секция іс-шараларына қатысу. * Жас судья курстарынан өту, бастапқы деңгейдегі турнирлердің төрешілігіне қатысу. * Техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін игеру, білім беру қабілетін дамыту. * Жаттығу процесі үшін зейін мен жауапкершілікті қалыптастыру. Барлығы 100 % - 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Физикалық 13% Күш жаттығуларының қарқындылығы мен көлемін арттыру. Күрделі үйлестіру және акробатикалық жаттығулар. Жылдамдыққа төзімділік, бұлшықет күші, икемділік жаттығулары. Атлетикалық дайындық элементтерін енгізу (функционалды кешендер). Арнайы физикалық 22% Қозғалыс жылдамдығына және бағыттардың өзгеруіне қойылатын талаптарды арттыру. Көрнекі және дыбыстық сигналдарға жауап беретін жаттығулар. Қарсылықпен теннис қимылдарын бірнеше рет қайталау. Жүктеме жағдайында ептілікті, тепе-теңдікті дамытуға арналған кешендер Техникалық 34% Әр түрлі айналмалы соққыларды жетілдіру. Берудің дәлдігі, жылдамдығы және бағыты бойынша терең жұмыс. Лақтырудан соққыларды енгізу және пысықтау. Соққыларды қозғалыстармен және ойын жағдайымен біріктіру. Тактикалық 25% Қарсыластың позициясы мен жағдайына байланысты соққыларды таңдауды дамыту. қорғаныс тактикасын құру негіздері. Ережелер мен ережелерді ескере отырып, екі сеттік матчқа қатысу. Жеке ойын стилін біртіндеп қалыптастыру. Теориялық 2% Теннис терминологиясы мен ойын схемаларын терең зерттеу. Типтік қателерді және оларды жою жолдарын талдау. Теннис тарихымен танысу, көрнекті ойыншылар. Теориялық тесттерге, ережелер бойынша викториналарға қатысу. Психологиялық 2% Бәсекеге қабілетті стресске төзімділікті үйрету. Өзін-өзі реттеу, тыныс алу, зейінді ауыстыру жаттығулары. Өзін-өзі бағалауды, нәтижеге жауапкершілікті қалыптастыру. Соңына дейін табандылық пен күрес бойынша жұмыс. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2% Мақсаты: ой-өрісін кеңейту, көшбасшылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: * Кіші спортшылар үшін жаттығулар жүргізу, секция іс-шараларына қатысу. * Жас судья курстарынан өту, бастапқы деңгейдегі турнирлердің төрешілігіне қатысу. * Техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін игеру, білім беру қабілетін дамыту. * Жаттығу процесі үшін зейін мен жауапкершілікті қалыптастыру. Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Физикалық 13% Мақсаты: жалпы физикалық қабілеттіліктің, төзімділіктің және күштің жоғары деңгейін қамтамасыз ету, жүктемелерге төзімділікке және жарақаттанудың алдын алуға ықпал етеді. Мазмұны: * Аэробты және анаэробты төзімділікті дамытуды жалғастыру (аралық жүгіру, кросс-тренинг). * Күш жаттығулары: бүкіл денеге арналған салмақ пен қарсылық жаттығулары, функционалды күшке баса назар аудару. * Буындардың икемділігі мен қозғалғыштығына арналған жаттығулар, динамикалық және статикалық созылу. * Тепе-теңдік пен үйлестіруді дамыту, әсіресе тұрақсыз позицияларда. * Жарақаттанудың алдын алу: өзек, аяқ, иық белдеуінің бұлшықеттерін нығайтуға арналған негізгі бағыттар. Арнайы физикалық 22% Мақсаты: теннистегі табыстылықты анықтайтын моторлық қасиеттерді оңтайландыру. Мазмұны: * Жылдамдық және жылдамдық-күш жұмысы: серпіліс, үдеу, секіру, визуалды және есту сигналдарына жауап. * Аяқтың жұмысы: бірнеше қысқа үдеулер, бағытты өзгерту, дене қалпын өзгерту кезіндегі тұрақтылық. * Арнайы төзімділік жаттығулары-жиынтықта/матчта жоғары қарқындылықты сақтау. * Тенниске арналған жабдықты қолдану: үйлестіру баспалдақтары, резеңкелер, таймерлер,доптар. * Ойын стилін, антропометрияны және турнир кестесін ескере отырып, жеке СФП-бағдарламаларын құру. Техникалық 31% Мақсаты: ойын элементтерінің жоғары тұрақтылығына, өзгергіштігіне және тиімділігіне қол жеткізу. Мазмұны: * Барлық тереңдетіп өңдеу: топспин, кесу,қысқартылған, эффектілермен беру, жауап беру. * Қозғалыстағы және ауысулардағы соққылардың комбинациясы(baseline, net, жартылай соққы). * Жабынға, қарсыласқа және ойын жағдайына байланысты техниканың өзгергіштігін дамыту. *Физикалық және психологиялық қысыммен техникалық әрекеттерді автоматтандыру. * Қозғалыстарды техникалық талдау және түзету үшін бейнежазбаны қолдану. Тактикалық 22% Мақсаты: ойынды икемді және саналы түрде басқару, соның ішінде стандартты емес жағдайлары. Мазмұны: * Жеке ойын моделін құру: шабуыл, қорғаныс, әмбебап. * Тактиканы қарсылас стиліне, есеп пен матч кезеңіне бейімдеу қабілетін дамыту. * Ойын жағдайларын талдау: "тегіс", артта қалу, матчбол кезінде не істеу керек. • Тактикалық ұтыс ойындарының тәжірибесі: қысқа Қызмет көрсетуден кейін ұтыс ойыны, торға қысқартылған, агрессивті шығуға жауап. * Матч барысында қарсылас ойынын оқуға және тактиканы өзін-өзі түзетуге үйрету Теориялық 2% Мақсаты: ойын сауаттылығын және қазіргі теннис принциптерін түсінуді арттыру. Мазмұны: * Жарыс регламенттерін, турнирлерді рейтингтеуді, рейтингтік жүйелерді (ITF, ATP/WTA, ұлттық) егжей-тегжейлі зерделеу. * Кәсіби теннис трендтеріне шолу, Үздік ойыншылардың ойын стильдерін талдау. * Бейнематериалдармен жұмыс: ойындарды, тактиканы, шешімдерді талдау. * Жаттығуларды кезеңдеу негіздері, "форманың шыңы" ұғымы, қалпына келтіру. * Ойынға қатысты анатомия, биомеханика, спорттық физиология элементтері. Психологиялық 8% Мақсаты: тұрақты психиканы қалыптастыру, қысыммен әрекет ету және эмоцияларды басқару қабілеті. Мазмұны: * Матч алдында шоғырлану, релаксация, визуализация әдістері. * Жоғары жаттығулар мен сәтсіздіктер кезінде мотивацияны сақтау. * Эмоцияны басқару: ашулану, апатия, ойын кезіндегі толқу. * Сырттағы ойындарға дайындық: жаңа ортаға, төрешілерге, көрермендерге бейімделу. * Спорт психологымен жұмыс (жеке консультациялар, топтық тренингтер). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2% Мақсаты: ой-өрісін кеңейту, көшбасшылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: * Кіші спортшылар үшін жаттығулар жүргізу, секция іс-шараларына қатысу. * Жас судья курстарынан өту, бастапқы деңгейдегі турнирлердің төрешілігіне қатысу. * Техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін игеру, білім беру қабілетін дамыту. * Жаттығу процесі үшін зейін мен жауапкершілікті қалыптастыру. Барлығы 100 % - 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Физикалық 13% Мақсаты: жалпы физикалық қабілеттіліктің, төзімділіктің және күштің жоғары деңгейін қамтамасыз ету, жүктемелерге төзімділікке және жарақаттанудың алдын алуға ықпал етеді. Мазмұны: * Аэробты және анаэробты төзімділікті дамытуды жалғастыру (аралық жүгіру, кросс-тренинг). * Күш жаттығулары: бүкіл денеге арналған салмақ пен қарсылық жаттығулары, функционалды күшке баса назар аудару. * Буындардың икемділігі мен қозғалғыштығына арналған жаттығулар, динамикалық және статикалық созылу. * Тепе-теңдік пен үйлестіруді дамыту, әсіресе тұрақсыз позицияларда. * Жарақаттанудың алдын алу: өзек, аяқ, иық белдеуінің бұлшықеттерін нығайтуға арналған негізгі бағыттар. Арнайы физикалық 21% Мақсаты: теннистегі табыстылықты анықтайтын моторлық қасиеттерді оңтайландыру. Мазмұны: * Жылдамдық және жылдамдық-күш жұмысы: серпіліс, үдеу, секіру, визуалды және есту сигналдарына жауап. * Аяқтың жұмысы: бірнеше қысқа үдеулер, бағытты өзгерту, дене қалпын өзгерту кезіндегі тұрақтылық. * Арнайы төзімділік жаттығулары-жиынтықта/матчта жоғары қарқындылықты сақтау. * Тенниске арналған жабдықты қолдану: үйлестіру баспалдақтары, резеңкелер, таймерлер,доптар. * Ойын стилін, антропометрияны және турнир кестесін ескере отырып, жеке бағдарламаларын құру. Техникалық 27% Мақсаты: ойын элементтерінің жоғары тұрақтылығына, өзгергіштігіне және тиімділігіне қол жеткізу. Мазмұны: * Барлық тереңдетіп өңдеу: топспин, кесу,қысқартылған, эффектілермен беру, жауап беру. * Қозғалыстағы және ауысулардағы соққылардың комбинациясы(baseline, net, жартылай соққы). * Жабынға, қарсыласқа және ойын жағдайына байланысты техниканың өзгергіштігін дамыту. *Физикалық және психологиялық қысыммен техникалық әрекеттерді автоматтандыру. * Қозғалыстарды техникалық талдау және түзету үшін бейнежазбаны қолдану. Тактикалық 23% Мақсаты: ойынды икемді және саналы түрде басқару, соның ішінде стандартты емес жағдайлары. Мазмұны: * Жеке ойын моделін құру: шабуыл, қорғаныс, әмбебап. * Тактиканы қарсылас стиліне, есеп пен матч кезеңіне бейімдеу қабілетін дамыту. * Ойын жағдайларын талдау: «тегіс», артта қалу, матчбол кезінде не істеу керек. • Тактикалық ұтыс ойындарының тәжірибесі: қысқа Қызмет көрсетуден кейін ұтыс ойыны, торға қысқартылған, агрессивті шығуға жауап. * Матч барысында қарсылас ойынын оқуға және тактиканы өзін-өзі түзетуге үйрету Теориялық 4% Мақсаты: ойын сауаттылығын және қазіргі теннис принциптерін түсінуді арттыру. Мазмұны: * Жарыс регламенттерін, турнирлерді рейтингтеуді, рейтингтік жүйелерді (ITF, ATP/WTA, ұлттық) егжей-тегжейлі зерделеу. * Кәсіби теннис трендтеріне шолу, Үздік ойыншылардың ойын стильдерін талдау. * Бейнематериалдармен жұмыс: ойындарды, тактиканы, шешімдерді талдау. * Жаттығуларды кезеңдеу негіздері, "форманың шыңы" ұғымы, қалпына келтіру. * Ойынға қатысты анатомия, биомеханика, спорттық физиология элементтері. Психологиялық 8% Мақсаты: тұрақты психиканы қалыптастыру, қысыммен әрекет ету және эмоцияларды басқару қабілеті. Мазмұны: * Матч алдында шоғырлану, релаксация, визуализация әдістері. * Жоғары жаттығулар мен сәтсіздіктер кезінде мотивацияны сақтау. * Эмоцияны басқару: ашулану, апатия, ойын кезіндегі толқу. * Сырттағы ойындарға дайындық: жаңа ортаға, төрешілерге, көрермендерге бейімделу. * Спорт психологымен жұмыс (жеке консультациялар, топтық тренингтер). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 4% Мақсаты: ой-өрісін кеңейту, көшбасшылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: * Кіші спортшылар үшін жаттығулар жүргізу, секция іс-шараларына қатысу. * Жас судья курстарынан өту, бастапқы деңгейдегі турнирлердің төрешілігіне қатысу. * Техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін игеру, білім беру қабілетін дамыту. * Жаттығу процесі үшін зейін мен жауапкершілікті қалыптастыру. Барлығы 100 % - 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Физикалық 12% Мақсаты: жалпы физикалық қабілеттіліктің, төзімділіктің және күштің жоғары деңгейін қамтамасыз ету, жүктемелерге төзімділікке және жарақаттанудың алдын алуға ықпал етеді. Мазмұны: * Аэробты және анаэробты төзімділікті дамытуды жалғастыру (аралық жүгіру, кросс-тренинг). * Күш жаттығулары: бүкіл денеге арналған салмақ пен қарсылық жаттығулары, функционалды күшке баса назар аудару. * Буындардың икемділігі мен қозғалғыштығына арналған жаттығулар, динамикалық және статикалық созылу. * Тепе-теңдік пен үйлестіруді дамыту, әсіресе тұрақсыз позицияларда. * Жарақаттанудың алдын алу: өзек, аяқ, иық белдеуінің бұлшықеттерін нығайтуға арналған негізгі бағыттар. Арнайы физикалық 22% Мақсаты: теннистегі табыстылықты анықтайтын моторлық қасиеттерді оңтайландыру. Мазмұны: * Жылдамдық және жылдамдық-күш жұмысы: серпіліс, үдеу, секіру, визуалды және есту сигналдарына жауап. * Аяқтың жұмысы: бірнеше қысқа үдеулер, бағытты өзгерту, дене қалпын өзгерту кезіндегі тұрақтылық. * Арнайы төзімділік жаттығулары-жиынтықта/матчта жоғары қарқындылықты сақтау. * Тенниске арналған жабдықты қолдану: үйлестіру баспалдақтары, резеңкелер, таймерлер,доптар. * Ойын стилін, антропометрияны және турнир кестесін ескере отырып, жеке СФП-бағдарламаларын құру. Техникалық 24% Мақсаты: ойын элементтерінің жоғары тұрақтылығына, өзгергіштігіне және тиімділігіне қол жеткізу. Мазмұны: * Барлық тереңдетіп өңдеу: топспин, кесу,қысқартылған, эффектілермен беру, жауап беру. * Қозғалыстағы және ауысулардағы соққылардың комбинациясы(baseline, net, жартылай соққы). * Жабынға, қарсыласқа және ойын жағдайына байланысты техниканың өзгергіштігін дамыту. *Физикалық және психологиялық қысыммен техникалық әрекеттерді автоматтандыру. * Қозғалыстарды техникалық талдау және түзету үшін бейнежазбаны қолдану. Тактикалық 24% Мақсаты: ойынды икемді және саналы түрде басқару, соның ішінде стандартты емес жағдайлары. Мазмұны: * Жеке ойын моделін құру: шабуыл, қорғаныс, әмбебап. * Тактиканы қарсылас стиліне, есеп пен матч кезеңіне бейімдеу қабілетін дамыту. * Ойын жағдайларын талдау: "тегіс", артта қалу, матчбол кезінде не істеу керек. • Тактикалық ұтыс ойындарының тәжірибесі: қысқа Қызмет көрсетуден кейін ұтыс ойыны, торға қысқартылған, агрессивті шығуға жауап. * Матч барысында қарсылас ойынын оқуға және тактиканы өзін-өзі түзетуге үйрету Теориялық 4% Мақсаты: ойын сауаттылығын және қазіргі теннис принциптерін түсінуді арттыру. Мазмұны: * Жарыс регламенттерін, турнирлерді рейтингтеуді, рейтингтік жүйелерді (ITF, ATP/WTA, ұлттық) егжей-тегжейлі зерделеу. * Кәсіби теннис трендтеріне шолу, Үздік ойыншылардың ойын стильдерін талдау. * Бейнематериалдармен жұмыс: ойындарды, тактиканы, шешімдерді талдау. * Жаттығуларды кезеңдеу негіздері, "форманың шыңы" ұғымы, қалпына келтіру. * Ойынға қатысты анатомия, биомеханика, спорттық физиология элементтері. Психологиялық 10% Мақсаты: тұрақты психиканы қалыптастыру, қысыммен әрекет ету және эмоцияларды басқару қабілеті. Мазмұны: * Матч алдында шоғырлану, релаксация, визуализация әдістері. * Жоғары жаттығулар мен сәтсіздіктер кезінде мотивацияны сақтау. * Эмоцияны басқару: ашулану, апатия, ойын кезіндегі толқу. * Сырттағы ойындарға дайындық: жаңа ортаға, төрешілерге, көрермендерге бейімделу. * Спорт психологымен жұмыс (жеке консультациялар, топтық тренингтер). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 4% Мақсаты: ой-өрісін кеңейту, көшбасшылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: * Кіші спортшылар үшін жаттығулар жүргізу, секция іс-шараларына қатысу. * Жас судья курстарынан өту, бастапқы деңгейдегі турнирлердің төрешілігіне қатысу. * Техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін игеру, білім беру қабілетін дамыту. * Жаттығу процесі үшін зейін мен жауапкершілікті қалыптастыру. Барлығы 100 % - Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Физикалық 11% Мақсаты: жоғары спорттық форма мен мансаптың ұзақ өмір сүруінің негізі ретінде жалпы дене шынықтырудың ең жоғары деңгейін сақтау. Мазмұны: * Жеке күш, аэробты және анаэробты дайындық бағдарламалары. * Бос салмақтарды, тренажерлерді және кроссфитті қолдана отырып, функционалды күш жаттығулары. * Үйлестіруді, икемділікті, буындардың қозғалғыштығын үнемі бақылау. * Жарақаттарды қалпына келтіру және алдын алу үшін йога, пилатес, бассейнді қосу. * Физикалық параметрлерді тексеру және бақылау: лактат, жүрек соғу жиілігі, қуат, икемділік. Арнайы физикалық 23% Мақсаты: корттағы өнімділікке барынша әсер ететін физикалық қасиеттерді сақтау және дамыту. Мазмұны: * Жылдамдық-күш жұмысы: биометрика, аяқтың жұмысы, старт, реактивтілік. * Арнайы төзімділікті дамыту: матчтарды модельдеу, жоғары қарқынды аралық жаттығулар. * Ойын циклдары мен кідірістерге бағытталған жоғары қарқынды аралық жаттығулар. * Теннис машиналарын, бақылау жүйелерін (GPS, бейне трекерлер) пайдалану. * Микроциклдерді дәл жоспарлау арқылы жүктемелерден кейін міндетті түрде қалпына келтіру. Техникалық 22% Мақсаты: стресстік жағдайда техникалық тұрақтылықты сақтау және техникалық арсеналды үнемі кеңейту. Мазмұны: * Күрделі соққыларды егжей-тегжейлі пысықтау: әр түрлі эффектілермен қоректену ,маақтың күрт өзгеруі, торға өту. * Ойынның өзгергіштігі мен жеке стилі бойынша терең жұмыс. * Матчтарға барынша жақын жағдайларда техникалық жаттығулар. * Техника мен биомеханиканың тұрақты бейне талдауы: жаттықтырушымен және спорт талдаушысымен жұмыс. * Стандартты емес жағдайларды пысықтау: солақайларға қарсы, жел астында, әртүрлі жабындарда ойнау. Тактикалық 22% Мақсаты: матчта жедел шешім қабылдау, бүкіл турнирге стратегия құру, қарсыласқа бейімделу. Мазмұны: * Әр түрлі қарсыластарға арналған жеке ойын модельдерін құру. * Үздік ойыншылардың ойын схемаларын талдау, олардың және басқалардың матчтарын талдау. * Тапсырмалармен матчтар тәжірибесі: ұпайларды бақылау, ыңғайсыз ойыншылармен ойнау, артта қалғаннан кейін "қайта оралу". * Турнирлерге ойын жоспарларын әзірлеу, нақты қарсыластарға дайындық. * "Ойынды оқу", матч барысында тактиканың өзгеруі бойынша жұмыс. Теориялық 2% Мақсаты: мансап пен дайындық процесін саналы түрде басқару. Мазмұны: * Турнир регламенттерін, жіктемелерін, ATP/WTA/ITF рейтингтік саясатын білу. * Жаттықтырушы мен менеджермен маусымды және форманың шыңын жоспарлау. * Жүктеме мен қалпына келтіру циклін түсіну, тамақтану мен ұйқының нәтижеге әсері. • Тактикалық талдаулар мен оқыту сессияларына қатысу. * Жетекші ойыншылардың сәттілік тарихын зерттеу, оқу процесіне заманауи тәсілдерді түсіну. Психологиялық 16% Мақсаты: психологиялық тұрақтылық, сыни жағдайларда жеңіске жету мүмкіндігі. Мазмұны: * Спорт психологымен жеке жұмыс: стресс, күмән, шаршау, көпшіліктің қысымы. * Жеңіске деген көзқарасты, сенімділікті, психикалық икемділікті дамыту. * Турнир алдында шоғырлану, өзін-өзі реттеу, визуализация жаттығулары. * * Корттағы мінез-құлық пен эмоционалды бақылауды пысықтау. * Ұзақ мерзімді спорттық мотивацияны қалыптастыру, көңілсіздіктер мен жетістіктерді басқару. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 4% Мақсаты: кәсіби ой-өрісті кеңейту, ойынды әр қырынан түсіну. Мазмұны: * Мастер-класстар, жасөспірімдермен жаттығулар жүргізу, теннисті дамытуға қатысу. * Төрешілік немесе жаттықтырушылық сертификаттау лицензияларын алу (ұлттық және халықаралық курстар). * Тәжірибе мен тактикалық ойлауды жеткізу мақсатында кіші спортшылардың ойындарын талдау. * Федерация іс-шараларына қатысу, спортшының имиджімен жұмыс жасау. Барлығы 100 % -

6. Спорттық даярлау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Бірлік 1-ші оқу жылының дейін нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Жаттығу түрі өлшеу ұлдар баға қыздар баға ұлдар баға қыздар баға 1. Жалпы дене шынықтыру даярлығының нормативтері 1.1. Биіктікте тұрған позициядан алға қарай еңкейту см +5 10 +7 10 +7 10 +9 10 +3 5 +5 5 +5 5 +5 5 +1 0 +3 0 +3 0 +4 0 1.2. Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 105 10 100 10 115 10 110 10 100 5 90 5 110 5 100 5 90 0 80 0 100 0 90 0 2. Арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері 2.1. Екі аяқты итеру арқылы жоғарға секіру см 17 10 15 10 20 10 20 10 14 5 11 5 17 5 16 5 11 0 8 0 14 0 12 0 2.2. 10 м жүгіру секундтар 2,8 10 2,8 10 2,5 10 2,5 10 3,5 5 3,5 5 3,0 5 3,0 5 3,8 0 3,8 0 3,5 0 3,5 0 2.3. Теннис добын лақтыру м 7,5 10 7,5 10 10 10 9,5 10 6 5 6 5 8,5 5 8,5 5 5 0 5 0 7,5 0 7 0 2.4. 4*8 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) секундтар 13 10 13 10 12,3 10 12,3 10 <16 5 <16 5 15,2 5 15,2 5 >16 0 >16 0 >15,2 0 >15,2 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Бір­лік ОЖТ нор­ма­ти­ві СЖТ нор­ма­ти­ві ЖСШ нор­ма­ти­ві Жат­тығу тү­рі өл­шеу ұл­дар ұл­дар ұл­дар ұл­дар ұл­дар ба­ға қы­здар ба­ға ұл­дар ба­ға қы­здар ба­ға 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. Би­ік­тікте тұр­ған по­зи­ци­ядан ал­ға қа­рай ең­кей­ту см +5 10 +8 10 +9 10 +12 10 +9 10 +12 10 +2 5 +5 5 + 6 5 +8 5 + 6 5 +8 5 0 0 +3 0 +4 0 +5 0 +4 0 +5 0 1.2. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 175 10 170 10 230 10 215 10 245 10 225 10 150 5 140 5 200 5 190 5 210 5 200 5 140 0 125 0 180 0 175 0 195 0 190 0 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Екі аяқ­ты ите­ру ар­қы­лы жо­ғар­ға се­кі­ру см 34 10 31 10 55 10 45 10 50 10 47 10 20 5 20 5 48 5 39 5 45 5 40 5 <20 0 <20 0 40 0 33 0 40 0 35 0 2.2. 18 м жү­гі­ру см 4,8 10 4,9 10 4 10 4,6 10 3,8 10 4,2 10 5,3 5 5,4 5 4,3 5 4,9 5 4 5 4,6 5 <5,3 0 <5,4 0 <4,3 0 <4,9 0 <4 0 <4,6 0 2.3. 1 кг сал­мақ­ты до­пты қоз­ға­лы­сы­мен лақ­ты­ру м 6,5 10 6 10 10 10 8 10 12 10 10 10 5 5 5 5 7 5 6 5 9 5 8 5 <5 0 <5 0 <7 0 <6 0 <9 0 <8 0 2.4. 4*8 м қай­тар­ма­лы жү­гі­ріс см 13,5 10 14 10 13 10 13,8 10 13 10 13,3 10 14,4 5 14,6 5 13,9 5 14,3 5 13,5 5 13,8 5 <14,4 0 <14,6 0 <13,9 0 <14,3 0 <13,5 0 <13,8 0 Оқу топтарының оқушылары үшін техникалық-тактикалық даярлық бойынша бақылау нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін Дене сапасының дамуын бақылау Бақылау жаттығулары ұлдар қыздар Жылдамдық 18 м жүгіру (4,9 с артық емес) 18 м жүгіру (5,1 с артық емес) Жылдамдық-қуат қасиеттері орнынан ұзындыққа секіру (Жүз бес сантиметрден кем емес) орнынан ұзындыққа секіру (Жүз сантиметрден кем емес) Орнынан жоғарға секіру (Он сегіз сантиметрден кем емес) Орнынан жоғарға секіру (Он бес сантиметрден кем емес) Икемділік Биіктікте тұрған позициядан алға қарай еңкейту Биіктікте тұрған позициядан алға қарай еңкейту Жылдамдықты дамыту жаттығулары 4 x 8 м қайтармалы жүгіріс (15 с артық емес) 4 x 8 м қайтармалы жүгіріс (15 с артық емес) ОҚУ-ЖАТТЫҒУ ТОБЫ Дене сапасының дамуын бақылау Бақылау жаттығулары ұлдар қыздар Жылдамдық 18 м жүгіру (4,9 с артық емес) 18 м жүгіру (5,1 с артық емес) Жылдамдық-қуат қасиеттері орнынан ұзындыққа секіру (Жүз жетпіс бес сантиметрден кем емес) орнынан ұзындыққа секіру (Жүз жетпіс сантиметрден кем емес) Орнынан жоғарға секіру (Отыз төрт сантиметрден кем емес) Орнынан жоғарға секіру (Отыз бір сантиметрден кем емес) Икемділік Биіктікте тұрған позициядан алға қарай еңкейту Биіктікте тұрған позициядан алға қарай еңкейту Жылдамдықты дамыту жаттығулары 6 x 8 м қайтармалы жүгіріс (15 с артық емес) 6 x 8 м қайтармалы жүгіріс (15 с артық емес) Техникалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама Міндетті техникалық бағдарлама Жаттығу кезеңінде (спорттық мамандану кезеңі) дене қасиеттері мен моторикасының даму деңгейі жаттығулар кешеніне негізделген тестілеу нәтижелері бойынша бағаланады. Стандартты тестілеу бағдарламасы мыналарды қамтиды: 1) басынан 30 м жүгіру; 2) 3х10 м шаттлмен жүгіру; 3) тұрып тік секіру; 4) тұрып ұзындыққа секіру. 5) биіктікте тұрып алға иілу 6) техникалық маман Спорттық жетілдіру Дене сапасының дамуын бақылау Бақылау жаттығулары ұлдар қыздар Жылдамдық 18 м жүгіру (4,3 с артық емес) 18 м жүгіру (4,9 с артық емес) Жылдамдық-қуат қасиеттері орнынан ұзындыққа секіру (230 сантиметрден кем емес) орнынан ұзындыққа секіру (215 сантиметрден кем емес) Орнынан жоғарға секіру (48 сантиметрден кем емес) Орнынан жоғарға секіру (39 сантиметрден кем емес) Икемділік Биіктікте тұрған позициядан алға қарай еңкейту Биіктікте тұрған позициядан алға қарай еңкейту Жылдамдықты дамыту жаттығулары 6 x 8 м қайтармалы жүгіріс (13,9 с артық емес) 6 x 8 м қайтармалы жүгіріс (15,1 с артық емес) Техникалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама Міндетті техникалық бағдарлама Спорттық атақтарды Спорт шеберіне үміткер Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Дене сапасының дамуын бақылау Бақылау жаттығулары ұлдар қыздар Жылдамдық 18 м жүгіру (4,0 с артық емес) 18 м жүгіру (4,6 с артық емес) Жылдамдық-қуат қасиеттері орнынан ұзындыққа секіру (245 сантиметрден кем емес) орнынан ұзындыққа секіру (225 сантиметрден кем емес) Орнынан жоғарға секіру (50 сантиметрден кем емес) Орнынан жоғарға секіру (40 сантиметрден кем емес) Икемділік Биіктікте тұрған позициядан алға қарай еңкейту Биіктікте тұрған позициядан алға қарай еңкейту Жылдамдықты дамыту жаттығулары 6 x 8 м қайтармалы жүгіріс (13,9 с артық емес) 6 x 8 м қайтармалы жүгіріс (15,1 с артық емес) Техникалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама Міндетті техникалық бағдарлама Спорттық атақтарды Қазақстан Республикасының спорт шебері, Қазақстан Республикасының халықаралық дәрежедегі спорт шебері Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс 8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау топ­та­ры Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Ней­лон күр­те­ше да­на адам - - - - 1 1 1 1 - - 2 Тен­нис жей­де­сі (ер­лер жей­де­ше­сі) да­на адам 2 2 2 2 4 6 ай 4 6 ай 2 1 3 Тен­нис ным­ша­сы (әй­ел­дер­ге ар­нал­ған) да­на адам 2 2 2 2 4 6 ай 4 6 ай 2 1 4 Тен­нис юб­ка­сы да­на адам 2 2 2 2 4 1 4 1 - - 5 Тен­нис көй­ле­гі да­на адам - - - - 2 1 2 1 - - 6 Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған (жұм­сақ) спорт­тық ко­стюм да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай 7 Жол сө­мке­сі да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай 8 Тен­нис дор­ба­сы да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай 9 Тер­мо­ко­стюм (жү­гі­ру­ге ар­нал­ған) да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай 10 Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған (жұм­сақ) спорт­тық ко­стюм да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай 11 Жол сө­мке­сі да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау топ­та­ры Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Тен­нис ра­кет­ка­сы да­на адам 1 2 1 2 6 1 8 1 2 1 2 Ра­кет­ка қа­бы да­на адам 1 2 1 2 6 1 8 1 - 2 3 Тен­нис ра­кет­ка­сы­ның ішек­те­рі (та­би­ғи) жиын­тық адам 1 3 ай 1 2 ай 4 1 ай 8 1 ай 4 3 4 Тен­нис ра­кет­ка­сы­ның ішек­те­рі (та­би­ғи) жиын­тық адам - - - - 8 1 ай 12 1 ай - 4 5 Ра­кет­ка ора­мы жиын­тық адам 1 2 1 2 6 1 8 1 2 5 6 Тен­нис до­бы да­на адам 5 1 ай 10 1 ай 46 1 ай 78 1 ай - 6 7 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) да­на адам - - - - - - - - 2 7 8 Фут­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 8 9 Бас­кет­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 9 10 Эс­пан­дер да­на адам - - - - - - - - 3 10 11 Доп­қа ар­нал­ған се­бет да­на адам - - - - - - - - 1 11 12 Тен­нис то­ры да­на адам 12 1 12 1 12 1 12 1 - 12 13 Тен­нис ті­ре­уіш­те­рі жиын­тық оқу то­бы 24 1 24 1 24 1 24 1 - 13

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 16 қосымша Үстел теннисі бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – үстел теннисі бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) кадеттер/15 жасқа дейін қоса алғанда Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірімдер/16-19 жасты қоса алғанда жастар/20-21 жасты қоса алғанда ересектер/22 жас және одан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 14 14 күн­ге дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ұй­ым әкім­ші­лі­гі анық­тай­ды ОЖТ – 2 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18 14 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ– 2 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 18 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 21 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 21 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) ка­дет­тер/15 жас­қа дей­ін қо­са ал­ған­да 18 14 14 күн­ге дей­ін жа­сө­спі­рім­дер/16-19 жа­сты қо­са ал­ған­да 18 14 14 күн­ге дей­ін жастар/20-21 жа­сты қо­са ал­ған­да 21 18 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/22 жас және одан жо­ға­ры 21 18 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 0 4 2 0 0 2 ОЖТ – 2 0 4 2 0 0 3 ОЖТ – 3 1 4 1 0 0 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 4 1 0 1 4 СЖТ – 1 3 5 1 0 3 5 СЖТ– 2 4 5 1 0 4 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 5 1 0 4 5 ЖС­ШТ 5 5 1 0 5 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке, жұптық, командалық жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар (11 жастан ас­па­ған) Ұл­дар (13 жастан ас­па­ған) Ка­дет­тер (15 жастан ас­па­ған) Жа­сө­спі­рім­дер (18 жастан ас­па­ған) Жастар (21 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (22 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 (5 в/к) 20 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 20 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Әйелдер (жеке, жұптық, командалық жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар (11 жастан ас­па­ған) Қы­здар (13 жастан ас­па­ған) Ка­дет­тер (15 жастан ас­па­ған) Қы­здар (18 жастан ас­па­ған) Жастар (21 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (22 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (35 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 (5 в/к) 20 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 20 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 15-ке дейін 5-ке дейін - - - Облыстық турнирлер 15-ке дейін 8-ге дейін 2-ге дейін - - Республикалық турнирлер 10-ға дейін 8-ге дейін 4-ке дейін 4-ке дейін 4-ке дейін Ресми облыстық жарыстар 10-ға дейін 10-ға дейін 5-ке дейін 5-ке дейін - Ресми республикалық жарыстар 15-ке дейін 10-ға дейін 5-ке дейін 5-ке дейін 5-ке дейін Ескертпе: жарысқа қатысушылардың санына байланысты спорт төрешілерінің жалпы саны, сондай-ақ әрбір санат бойынша спорт төрешілерінің саны тиісті төрешілер алқасының шешімімен өзгертілуі мүмкін

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 45 Ойындардың, эстафеталардың, спорттың басқа да түрлерінің көмегімен жан-жақты дене дамуы. Басымдық - ептілік, үйлесім, жылдамдық. ЖДД 33 АДД 12 Техникалық 40 Доппен және ракеткамен қарапайым жаттығуларды меңгеру, қарапайым соққылар техникасын зерделеу: соққы үшін бастапқы негізгі позицияларды – аяқтың орналасуын, дененің бұрылуын, сермеу пішінін, қолдың денеге қатысты орналасуын, ракетканың, қолдың, білектің, иықтың орналасуын үйрену және имитациялау. Тактикалық 10 Ең қарапайым комбинациялар, қарапайым техника. Теориялық 5 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурушаңдықтың, жарақаттанудың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 40 Икемділікті, ептілікті, қозғалыс-үйлесім қабілеттерін дамыту. Қозғалмалы ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. Секіртпемен, үйлесім сатысында секіру. Ждд 28 Адд 12 Техникалық 45 Негізгі элементтер техникасын бекіту. Дәлдік пен тұрақтылық ойыны. Тактикалық 10 ең қарапайым комбинациялар, қарапайым техника. Теориялық 4 Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурушаңдықтың, жарақаттанудың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Ойын техникасы және техникалық дайындық. Психологиялық 1 Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты қалыптастыру, жаттығу қызметіне нұсқауды нормалау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 35 Жалпы дамыту бағдарламасы, ептілік пен үйлесімді дамытуды жетілдіру. Доппен ойынды (футбол, баскетбол, теннис және т.б.) Пайдалану. Ждд 24 Адд 11 Техникалық 45 Негізгі соққылар техникасын жетілдіру. Әртүрлі беру түрлерін игеру. Айналдыру, әртүрлі аймақтар. Аяқтаушы соққы. Тактикалық 11 Ойын тактикасының негіздері. Қарапайым комбинацияларды зерттеу. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Аурушаңдық пен жарақаттанудың алдын алу. Шынықтыру. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 3 Күрделі жаттығу міндеттерін шешу үшін қажетті сипаттың спорттық маңызды қасиеттері мен ерік-жігер қасиеттерін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Үстел теннисінің терминологиясын меңгеру және оны жаттығуларда қолдану. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 34 Спортшылардың денсаулығын нығайту және олардың ағзаларының функционалдық мүмкiндiктерiн арттыру жөнiндегi дене қасиеттерi мен үйлестiру қабiлетiн дамыту. Жылдамдық және жылдамдық-күштік төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойын төзімділігін дамытуға ерекше көңіл бөлінеді. Ждд 22 Адд 12 Техникалық 43 Техникалық элементтердi жетiлдiру, қарсы шабуылдар мен топ-спиндер. Әртүрлі берістер мен тәсілдерді жетілдіру. Қорғану ойынын жетілдіру. Тактикалық 12 Түрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жеке ойын стилін қалыптастыру. Теориялық 5 Қазақстанда және әлемде үстел теннисін дамытудың негізгі үрдістері. Спорттағы аурушаңдық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттық даярлықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының дене шынықтыру және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 5 Өзін-өзі бақылау тәсілдерін және жарыстарда старт алдындағы жағдайды басқаруды үйрету Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру бойынша дағдылар мен іскерліктерді дамыту (топты сапқа тұрғызу, орнында және қозғалыста негізгі командаларды беру). Топта жаттығу жүргізу үшін дағдыларды жетілдіру. Қалалық жарыстар төрешілігіне төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 30 Жылдамдық пен реакцияны басым дамыту. Жылдамдықты дамыту ойындары. Дене салмағын пайдалана отырып, күшті жаттықтыру. Жылдамдық және жылдамдық-күштік төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойын төзімділігін дамытуға ерекше көңіл бөлінеді. Ждд 20 Адд 10 Техникалық 43 Техникалық элементтерді жетілдіру, бө күрес, соққылардың қамшылдауын жаттықтыру. Шабуылдау комбинацияларын жетілдіру. Тактикалық 15 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Теориялық 6 Дене қабілеті және дене дайындығы. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық даярлық. Психологиялық 5 Спорттық қызметке нұсқауды бекіту, жаттығу және жарыс жүктемелеріне төзімділікті қамтамасыз ететін жеке адамның қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Топтағы серіктестерден қабылдау техникасын орындаудағы қателерді анықтау және түзету. Кіші серіктестермен техниканы жетілдіру бойынша жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастыру қабілеттерін дамыту. Ресми қалалық жарыстарға төреші, есепші-төреші рөлінде төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 30 Жылдамдық және жылдамдық-күштік төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойын төзімділігін дамыту. Арнайы дене дайындығының рөлін арттыру. Ждд 19 Адд 11 Техникалық 41 Дайындаудың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Барлық соққыларды орындау жылдамдығын арттыру. Соққы техникасының жекелеген элементтерін орындауда да, әртүрлі соққылардың үйлесімінде де доптың айналуын күшейту. Стильдің жеке ерекшеліктеріне байланысты жаттығуды дербестендіру. Ұзындығы бойынша әртүрлі және түрлі бүркемелеумен допты жоғарғы, төменгі, бүйірлік айналдырумен жаңа күрделі берістерді үйрену. Тактикалық 17 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жарыс жағдайларын модельдеу. Теориялық 6 Дене қабілеті және дене дайындығы. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық даярлық. Ойынға нұсқау және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 5 Жалпы эмоциялық орнықтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді еңсерудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік пен борыш сезімі, физикалық қолайсыздыққа төзімділік сияқты спортшыларда үстем болып табылатын жеке қасиеттерді жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыстарда команданы басқару бойынша дағдыларды дамыту. Қалалық ресми жарыстарға төреші, аға төреші, есепші-төреші рөлінде және хатшылық құрамында төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 24 Жылдамдық және жылдамдық-күштік төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойын төзімділігін және тез күшті дамыту. Жеңіл ауырлатқыштарды қолдану. Арнайы дене дайындығының рөлін арттыру. Ждд 12 Адд 12 Техникалық 42 Соққының дәлдігін, тұрақтылығын және жылдамдығын арттыру бойынша жұмыс. Доптың ұшуын басқару мүмкіндіктерін арттыру үшін соққылардың вариативтік аймақтарын кеңейту: айналу күші мен жылдамдығы, ұшу бағыты, траекториясы, доптың ұшу жылдамдығы мен секіруі. Тактикалық 22 Түрлі стильдегі нақты қарсыластармен жеке және жұптық ойындардың тактикалық жоспарларын жасау. Теориялық 6 Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға нұсқау және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық орнықтылыққа, ерік-жігер қасиеттеріне, барынша спорттық нәтижелерге қол жеткізу ниетіне ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын өз бетінше жасай білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Қалалық ресми жарыстарға төреші, аға төреші, есепші-төреші рөлінде және хатшылық құрамында төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 24 Күшті, жылдамдық-күштік қасиеттерді, жылдамдық және ойын төзімділігін қол жеткізілген деңгейде қолдау және одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру даярлығы үлесін өсіру. Ждд 10 Адд 14 Техникалық 38 Дамудың жеке ерекшеліктері: дене қасиеттері, үйлесім мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік пен іскерлік деңгейі негізінде техникалық-тактикалық даярлықты дараландыру. Тактикалық 26 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларын орындай отырып, есептеумен жаттығу ойындары. Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық даярлық. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға нұсқау және ойын нәтижелерін талдау Психологиялық 5 Тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқара білу, жоғары жауапкершілік жағдайларында стресске төзімділік, жоғары жарыс уәждемесі, байсалдылық және жауапкершілік, өзін-өзі талдау қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау, жаттығу және жарыс жүктемелерін талдау күнделігін өз бетінше жүргізе білу. Жетекші төреші, хатшы, бас төреші ретінде оқу ойындарына төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 22 Күшті, жылдамдық-күштік қасиеттерді, жылдамдық және ойын төзімділігін қол жеткізілген деңгейде қолдау және одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру даярлығы үлесін өсіру. Ждд 9 Адд 13 Техникалық 32 Шабуыл жасайтын техникалық тәсілдердің арсеналын жетілдіру. Беріс пен қабылдауды жетілдіру. Тактикалық 32 Түрлі стильдегі нақты қарсыластармен жеке және жұптық ойындардың тактикалық жоспарларын жасау. Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға нұсқау және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 6 Мінез-құлықтың моральдық-ерік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі ұстау және жағдайды өзін-өзі реттеу тәсілдерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізу уәждемесін дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Кіші топтарда жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларына баулу. Бас төреші, аға төреші, жетекші төреші, бас хатшы рөлінде балалар-жасөспірімдер спорт мектебіндегі жарыстарға төрешілік ету. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 20 Ойынды жетілдіру үшін база ретінде дене шынықтыру және арнайы дайындықтың жоғары деңгейін қолдау. Ждд 8 Адд 12 Техникалық 32 Жеке ойын стилін дамыту. Шабуыл комбинацияларын, беріс пен аралық ойындарды жетілдіру. Тактикалық 34 Түрлі стильдегі нақты қарсыластармен жеке және жұптық ойындардың тактикалық жоспарларын жасау. Нақты қарсыластарға жеке тактикалық жоспарлар әзірлеу, ойынды талдау және тактикалық стратегияны дайындау. Теориялық 7 Қазақстанда және әлемде үстел теннисін дамытудың негізгі үрдістері. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға нұсқау және ойын нәтижелерін талдау Психологиялық 6 Жаттығу процесінде дербес ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету білігі. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылардың жаттығуларды орындауы кезіндегі қателерді анықтау және түзету. Кіші жас топтарында шұғылданушыларға жекелеген жаттығулар мен тәсілдерді үйренуге көмек көрсету. Жарыстардың негізгі ережелерін, өткізу жүйелерін, жарыстардың хаттамаларын жүргізуді меңгеру. Командалық, жеке және жұптық жарыстарға төрешілік. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері (7-9 жастағы ұлдар/қыздар) Жаттығулар Баға, балл Қыздар Ұлдар 7 жыл 8 жыл 9 жыл 7 жыл 8 жыл 9 жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 20 м жүгіру 5 4 3 2 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 Гимнастикалық орындық арқылы 15 с бүйірмен секіру 5 4 3 2 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 Жатып тіркену арқылы еденнен итерілу 5 4 3 2 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 3Х10 м қайтармалы жүгіріс 5 4 3 2 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 3 метрлік аймақта қозғалу 5 4 3 2 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 (қыздар, 10-13 жас) Жаттығулар Баға, балл 10 жыл 11 жыл 12 жыл 13 жыл 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 6,1-6,2 5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 6,0-6,1 5,4 5,3-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 Гимнастикалық орындық арқылы 30 с бүйірмен секіру 5 4 3 2 33 32-31 30-28 27-26 38 37-36 35-33 32-31 43 42-41 40-38 37-36 48 47-46 45-43 42-40 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 150 149-145 144-140 139-135 160 159-155 154-150 149-145 170 169-165 164-160 159-155 180 179-175 174-170 169-165 Жатып тіркену арқылы еденнен итерілу 5 4 3 2 11 10-9 8-7 6-5 12 11-10 9-8 7-6 13 12-11 10-9 8-7 14 13-12 11-10 9-8 3Х10 м қайтармалы жүгіріс 5 4 3 2 8,3 8,4-9,0 9,1-9,9 10,0-11,0 8,0 8,1-8,7 8,8-9,9 10,0-10,5 7,9 8,0-8,5 8,6-9,3 9,4-9,7 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 1150 1149-1070 1069-980 979-920 1220 1219-1180 1179-1080 1079-980 1320 1319-1220 1219-1120 1119-1019 1400 1399-1300 1299-1200 1199-1000 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 17 16-15 14-13 12-11 19 18-17 16-15 14-13 21 20-19 18-17 16-15 22 21-20 19-18 17-16 (ұлдар, 10-13 жас) Жаттығулар Баға, балл 10 жыл 11 жыл 12 жыл 13 жыл 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-6,0 5,1 5,2-5,3 5,4-5,5 5,6-5,8 5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 Гимнастикалық орындық арқылы 30 с бүйірмен секіру 5 4 3 2 34 33-32 31-30 29-28 40 39-38 37-36 35-34 45 44-43 42-42 41-40 50 49-48 47-45 44-42 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 160 159-155 154-150 149-145 175 174-170 169-165 164-160 185 184-180 179-175 174-170 195 194-190 189-185 184-180 Жатып тіркену арқылы еденнен итерілу 5 4 3 2 15 14-13 12-11 10-9 19 18-17 16-15 14-13 22 21-20 19-18 17-16 35 34-33 32-31 30-29 3Х10 м қайтармалы жүгіріс 5 4 3 2 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 1180 1179-1080 1079-1000 999-960 1280 1279-1180 1179-1080 1079-1000 1350 1349-1250 1249-1150 1149-1050 1450 1449-1330 1329-1200 1199-1070 3 метрлік аймақта қозғалу 5 4 3 2 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 (қыздар, 14-18 жас) Жаттығулар Баға, балл 14 жыл 15 жыл 16 жыл 17-18 жас 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,2 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,1 5,2-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,5 5,6-6,0 6,1-6,5 4,9 5,0-5,2 5,3-5,5 5,6-6,0 Гимнастикалық орындық арқылы 45 с бүйірмен секіру 5 4 3 2 75 74-73 72-71 70-69 78 77-73 72-68 67-64 81 80-76 75-71 70-66 84 83-79 78-74 73-69 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 190 189-185 184-180 179-175 200 199-195 194-190 189-185 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-205 204-200 Жатып тіркену арқылы еденнен итерілу 5 4 3 2 16 15-14 13-12 11-10 18 17-16 15-14 13-12 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 3Х10 м қайтармалы жүгіріс 5 4 3 2 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 1460 1459-1360 1359-1260 1259-1160 1500 1499-1400 1399-1300 1299-1200 1520 1519-1450 1449-1380 1379-1300 1530 1529-1440 1439-1370 1369-1290 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 27 26-25 24-23 22-21 28 27-26 25-24 23-22 (ұлдар, 14-18 жас) Жаттығулар Баға, балл 14 жыл 15 жыл 16 жыл 17-18 жас 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 4,7 4,8-5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 4,5 4,6-4,7 4,8-4,9 5,0-5,1 4,4 4,5-4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 Гимнастикалық орындық арқылы 45 с бүйірмен секіру 5 4 3 2 75 74-71 70-69 68-65 80 79-78 77-75 74-72 84 83-80 79-74 73-70 86 85-83 82-81 80-78 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-210 209-205 230 229-225 224-220 219-215 240 239-235 234-230 229-225 Кермеде асырып тұрып тартылу 5 4 3 2 6 5 4 3 7 6 5 4 8 7 6 5 10 9 8 7 3Х10 м қайтармалы жүгіріс 5 4 3 2 7,3 7,4-7,7 7,8-8,0 8,1-8,4 7,2 7,3-7,6 7,7-7,9 8,0-8,3 7,0 7,1-7,4 7,5-7,8 7,9-8,2 6,8 6,9-7,2 7,3-7,6 7,7-8,0 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 1520 1519-1390 1389-1270 1269-1140 1600 1599-1470 1469-1340 1339-1210 1630 1629-1550 1549-1450 1449-1340 1650 1649-1570 1569-1470 1469-1360 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 26 25-24 23-22 21-20 27 26-25 24-23 22-21 29 28-27 26-25 24-23 30 29-28 27-26 25-24 Оқу топтарының оқушылары үшін техникалық-тактикалық даярлық бойынша бақылау нормативтері Техникалық қабылдау Атауы Сериядағы Соққы саны Орындауды Бағалау 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Оң жақтан қиғаштап жазу (накат) 30 және одан көп 29-20 19-дан кем 5 4 3 Сол жақтан қиғаштап жазу (накат) 30 және одан көп 29-20 19-дан кем 5 4 3 Оң жақтан және сол жақтан оң жақ бұрышқа жазу (накат) (оң жақтан, сол жақтан серия) 20 және одан көп 19-10 10-нан кем 5 4 3 Бағыт бойынша жазумен (накатпен) беріс қабілеті (аймаққа тигізу саны) 4 3 2 5 4 3 Сол жақтан қиғаштап қиып соғу 20 және одан көп 19-10 10-нан кем 5 4 3 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Оң жақтан қиғаштап жазу (накат) 50 және одан көп 49-30 29-дан кем 5 4 3 Сол жақтан қиғаштап жазу (накат) 50 және одан көп 49-30 29-дан кем 5 4 3 Оң жақтан және сол жақтан оң жақ бұрышқа жазу (накат) (оң жақтан, сол жақтан серия) 30 және одан көп 29-20 19-дан кем 5 4 3 Бағыт бойынша жазумен (накатпен) беріс қабілеті (аймаққа тигізу саны) 8 6 4 5 4 3 Оң жақтан қиғаштап қиып соғу 20 және одан көп 19-10 10-нан кем 5 4 3 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы оң жақтан және сол жақтан сол жақ бұрышқа жазу (накат) үйлесімі 25 және одан көп 24-16 15 және одан кем 5 4 3 Оң жақтан және сол жақтан оң жақ бұрышқа жазу (накат) үйлесімі 25 және одан көп 24-20 19 және одан кем 5 4 3 Оң жақтан және сол жақтан қиып соғу үйлесімі 25 және одан көп 24-16 15 және одан кем 5 4 3 Оң жақтап қиып соғумен беру 9 және одан көп 8-7 5 және одан кем 5 4 3 сол жақтап қиып соғумен беру 9 және одан көп 8-7 5 және одан кем 5 4 3 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Оң жақтан қиғаштап топ-спин 30 және одан көп 29-20 19 және одан кем 5 4 3 Сол жақтан қиғаштап топ-спин 20 және одан көп 19-10 9 және одан кем 5 4 3 Барлық үстелден қиып соғу (2 минут ішіндегі қателер саны) 5 және одан кем 6-8 9-10 5 4 3 Төменгі айналыспен оң жақтан ұзын беріс 10 9-8 7-6 5 4 3 Төменгі айналыспен сол жақтан ұзын беріс 10 9-8 7-6 5 4 3 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Оң бұрышқа оң жақтан топ-спин және сол жақтан топ-спин 20 және одан көп 19-10 9 және одан кем 5 4 3 Сол бұрышқа оң жақтан топ-спин және сол жақтан топ-спин 20 және одан көп 19-10 9 және одан кем 5 4 3 Барлық үстелден кесіп соғу (2 минут ішіндегі қателер саны) 3 және одан кем 4-5 6-8 5 4 3 Төменгі бүйірлік айналыспен оң жақтан қысқа беріс 10 9-8 7-6 5 4 3 Төменгі бүйірлік айналыспен сол жақтан қысқа беріс 10 9-8 7-6 5 4 3 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы «сегіздік бойынша» топ-спин (қиғаштар бойынша ойнаушы) 40 және одан көп 39-30 29-20 5 4 3 «сегіздік бойынша» топ-спин (тігінен ойнаушы) 40 және одан көп 39-30 29-20 5 4 3 Бүкіл үстелден ұзын және Қысқартылған қиып соғу (3 минут ішіндегі қателер саны) 3 және одан кем 4-5 6-8 5 4 3 Төменгі бүйірлік айналдырумен оң жақтан беріс (ұзын, қысқа) 9 және одан көп 8-7 6-5 5 4 3 Төменгі бүйірлік айналдырумен сол жақтан беріс (ұзын, қысқа) 9 және одан көп 8-7 6-5 5 4 3 Ескертпе - серияда бір сериядағы әріптестің қателігіне қарамастан, бақылау нормативін қатесіз тапсыратындар орындаған соққылар есептеледі. 10 берістен тұратын серияларға соққылардың қатесіз саны. Аудару үшін ең аз балл саны - 15-20 балл. Спорттық жетілдіру топтары (1-ші, 2-ші, 2 жылдан жоғары оқу) Қиып соғумен оң жақтан топ-спин 10 және одан көп 9-5 4-3 5 4 3 Қиып соғумен сол жақтан топ-спин 8 және одан көп 7-5 4-3 5 4 3 Ойын алаңының орта және алыс аймағынан оң жақтан топ-спин – ширатып соғу 15 14-12 11-8 5 4 3 Ойын алаңының орта және алыс аймағынан сол жақтан топ-спин – ширатып соғу 13 12-11 10-9 5 4 3 Жалған қозғалыспен оң жақтан беріс 8 және одан көп 6-5 4-3 5 4 3 Жалған қозғалыспен сол жақтан беріс 8 және одан көп 6-5 4-3 5 4 3 Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) 2 нүктеден қоғаштап оң жақтан топ-спин 100 99-95 94- 90 5 4 3 2 нүктеден қоғаштап сол жақтан топ-спин 100 99-95 94- 90 5 4 3 Қиып соғумен оң жақтан топ-спин 16 реттен 2 серия 12 реттен 2 серия 8 реттен 2 серия 5 4 3 Қиып соғумен сол жақтан топ-спин 16 реттен 2 серия 12 реттен 2 серия 8 реттен 2 серия 5 4 3 Өткір соққымен немесе топ-спинмен ұпайды ұтқанға дейін өзінің берісінде ойын комбинацияларының 10 сериясын орындау 9 ұпай 8 ұпай 6 ұпай 5 4 3 Өткір соққымен немесе топ-спинмен ұпайды ұтқанға дейін берісті қабылдауда ойын комбинацияларының 10 сериясын орындау 9 ұпай 8 ұпай 6 ұпай 5 4 3 Ескертпе – ең аз балл саны – 20 балл. Ескертпе: Барынша мүмкін болғанынан 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз талпыныстан кейін шығарылуға жатады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету р/с № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.с.с.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Аал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Оқу-жат­тығу то­бы Спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік то­бы Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Тен­нис жей­де­сі бір да­на адам 1 1 2 1 3 1 4 1 2 1 2 Шор­ты бір да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 3 Юб­ка бір да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 4 Тен­нис (ой­ын) крос­сов­ка­сы жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 3 1 4 1 - - 5 Тен­нис фут­бол­ка­сы бір да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 6 Тен­нис шұлық бір да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 7 Тен­нис сө­мке­сі бір да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 8 То­бық­қа ар­нал­ған бе­кіт­кіш­тер жиын­тық адам - - - - 1 1 2 1 - - 9 Ті­зе буын­да­ры­ның бе­кіт­кіш­те­рі жиын­тық адам - - - - 1 1 2 1 - - 10 Шын­тақ буын­да­ры­ның бе­кіт­кіш­те­рі жиын­тық адам - - - - 1 1 2 1 - - Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету р/с № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Аал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Оқу-жат­тығу то­бы Спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік то­бы Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Са­ны Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Үстел тен­ни­сіне ар­нал­ған ра­кет­ка­лар бір да­на адам 1 1 1 1 - - - - - - 2 Үстел тен­ни­сі­нің ра­кет­ка­сы­на ар­нал­ған қап­та­ма­лар бір да­на адам 4 1 12 1 24 1 24 1 6 1 3 Ра­кет­ка негі­зі бір да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 4 Ра­кет­ка қа­бы бір да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 5 Үстел тен­ни­сіне ар­нал­ған доп бір да­на адам 300 1 600 1 1000 1 1500 1 - - 6 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) бір да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 7 Фут­бол до­бы бір да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 8 Бас­кет­бол до­бы бір да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 9 Тен­нис үсте­лі бір да­на бө­лім­ше 12 2 12 2 12 2 20 2 12 2 10 Үстел тен­ни­сіне ар­нал­ған тре­на­жер бір да­на адам - - - - - - - - 2 1 11 Гим­на­сти­ка­лық орын­дық бір да­на адам - - - - - - - - 2 <**> 12 Доп­қа ар­нал­ған сө­мке бір да­на оқу то­бы 2 1 3 1 4 1 5 1 1 1 13 Ра­кет­ка үшін ма­ман­дан­ды­ры­л­ған же­лім литр адам 1 1 жыл 1 6 ай 1 3 ай 1 1 ай 1 3 ай 14 Ра­кет­ка­ға ар­нал­ған ұштық лен­та бір да­на адам - - - - - - 1 6 ай 1 6 ай 15 Доп астын­да­ғы тұ­ғыр бір да­на бө­лім­ше 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 16 До­птар­ды жи­на­у­ға ар­нал­ған тор­лы дор­ба бір да­на бө­лім­ше 8 2 12 2 16 2 20 2 12 2 17 Еден­дік тор бір да­на бө­лім­ше 6 1 8 1 10 1 12 1 6 1 18 Тө­ре­ші есеп­те­гі­ші бір да­на бө­лім­ше 12 2 14 2 16 2 20 2 12 2 19 Тө­ре­ші­лер үсте­лі бір да­на бө­лім­ше 12 2 12 2 12 2 20 2 12 2 20 Бө­лу ке­дер­гі­сі бір да­на бө­лім­ше 40 2 60 2 80 2 100 2 100 2 21 Бө­лу ке­дер­гі­ле­ріне ар­нал­ған ар­ба бір да­на бө­лім­ше 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 22 Тен­нис үсте­ліне ар­нал­ған тор бір да­на бө­лім­ше 14 1 16 1 18 1 20 1 12 1 23 Доп бе­ру­ге ар­нал­ған тре­на­жер-ро­бот бір да­на бө­лім­ше 1 2 1 2 2 2 2 2 1 1 24 Үстел тен­ни­сіне ар­нал­ған ар­найы еден жа­бы­ны шар­шы метр бө­лім­ше 1000 3 1000 3 1000 3 1000 3 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 17 қосымша Футболдан ұлттық спорттық дайындық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлау тиімділігін стандарттау, жүйелеу және арттыру үшін әзірленген. Оның негізгі мақсаты – футболдан спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Осындай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Аймаққа, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан, елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді – бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорттық шеберлікке дейін. Бұл спортшының логикалық және тиімді даму жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әр кезеңіндегі нәтижелерге нақты нормативтер мен талаптар анықталады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдардың барысы мен жұмыс сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорттық резервті қалыптастыруға жәрдемдесу Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв құра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен интеграция Әзірлеу кезінде қазақстандық спортшылардың әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік беретін халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне арналған нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 12 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 10 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 10 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 6 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 6 28 1456 ЖСШТ 5 32 1664 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық және штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) U8 16 4,5 234 U9 16 6 312 U10 16 6 312 U11 16 6 312 U12 16 6 312 U13 16 8 416 U14 16 8 416 U15 16 9,5 494 U16 16 9,5 494 U17 16 9,5 494 U18 16 9,5 494 WU 12-14 16 8 416 WU 14-16 16 9,5 494 WU 16-18 16 9,5 494 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстарды ұйымдастыратын ұйымдар, ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру және спортты дамытуды жүзеге асыратын дене шынықтыру орталықтары Жұмыстың ішкі регламенті мен ережелеріне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйым түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі / жас-шамасы Халықаралық жарыстарға ОЖЖ дайындық бойынша Қазақстан Республикасының чемпионаттарына ОЖЖ дайындық бойынша Қалпына келтіретін іс-шаралар Кешенді медициналық тексеруге іс-шаралар Ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 2 АД Т– 2 0 0 8 2 ОЖТ – 1 0 10 8 4 ОЖТ – 2 10 10 10 4 ОЖТ – 3 10 10 10 4 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 14 14 10 4 СЖТ – 1 14 14 10 6 СЖТ– 2 14 14 14 6 СЖТ 2 оқу жылынан астам 16 14 14 6 ЖСШТ 16 16 14 6 Клуб/секциялар 16 14 14 6 ҚР ұлттық және штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) U8 0 0 0 2 U9 0 0 0 2 U10 0 0 8 4 U11 0 0 8 4 U12 10 10 10 4 U13 10 10 10 4 U14 14 14 12 6 U15 14 14 14 6 U16 14 14 14 6 U17 16 16 16 6 U18 16 16 16 6 WU 12-14 10 10 10 4 WU 14-16 14 14 14 6 WU 16-18 16 16 16 6 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстарды ұйымдастыратын ұйымдар, ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру және спортты дамытуды жүзеге асыратын дене шынықтыру орталықтары Ішкі регламент пен ережелерге сәйкес Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізу орнына бару және кері қайту уақытын есепке алмай белгіленген

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жас-ша­ма­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка-лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 0 0 2 2 0 0 ОЖТ – 2 0 0 2 2 0 0 ОЖТ – 3 0 1 1 2 0 1 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 1 1 2 1 1 СЖТ – 1 1-2 1 2 2 1-2 1 СЖТ– 2 1-2 1 2 2 1-2 1 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 1-2 1 2 2 1-2 1 ЖС­ШТ 2-4 2 2 2 2-4 2 Клуб/сек­ци­я­лар 1 2 2 2 1 2 Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жас-шамасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс Ескертпе: кестеде БЖСМ талаптарына сәйкес жарыстар саны көрсетілген Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жас-ша­ма­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) U9 0 0 0 0 0 0 U10 0 0 0 0 0 0 U11 0 0 1 2-3 0 0 U12 1 0 1 2-3 1 2 U13 1 2 0 0 1 2 U14 1 2 0 0 1 2 U16 1 2 0 0 2 3 U17 2-4 2 0 0 2-4 2-4 U18 2-4 2 0 0 2-4 2-4 U19 2-4 2 0 0 2-4 2-4 U21 2-4 2 0 0 2-4 2-4 ЖСШ 2-4 2 0 0 2-4 2-4 Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жас-шамасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс Ескертпе: кестеде қазіргі уақытта футбол орталықтары мен академиялар арасындағы жарыстардың саны көрсетілген. Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жас-ша­ма­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ ҚР ұлт­тық және штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) U8 0 0 0 0 0 0 U9 0 0 0 0 0 0 U10 0 1 2 3 0 0 U11 1 1 1 3 1 2 U12 1 2 2 3 1 2 U13 1 3 3 3 1 2 U14 2 3 3 3 2 3 U15 2 4 4 2 2 3 U16 3 4 4 2 3 3 U17 3 4 4 2 3 4 U18 3 4 4 2 3 3 WU 12-14 1 3 3 3 1 2 WU 14-16 2 4 4 2 2 3 WU 16-18 3 4 4 2 3 4 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар­ды ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру және спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі ре­гла­мент пен ере­же­лер­ге сәй­кес Ес­керт­пе: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жас-ша­ма­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық спорт жарыстарын медальдармен қамтамасыз ету бойынша нормалар Ерлер/Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету U9 U10 U11 U12 U13 Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 90 3 90 3 90 3 90 3 90 Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету U14 U15 U16 U17 U18 Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 75 3 75 3 75 0 0 0 0 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 75 3 75 3 75 0 0 0 0 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 90 3 90 3 90 3 90 3 90 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз ету үшін жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен (регламентпен) регламенттеледі. Ерлер Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету U19 U21 ЖСШ Жиынтықтар саны Медальдар саны Жиынтықтар саны Медальдар саны Жиынтықтар саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 0 0 0 0 0 0 Республикалық турнирлер 3 75 3 75 3 75 Ресми облыстық жарыстар 0 0 0 0 0 0 Ресми республикалық жарыстар 3 75 3 75 3 75 Халықаралық жарыстар 3 90 3 90 3 90 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз ету үшін жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен (регламентпен) регламенттеледі. Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету U9 U10 U11 U12 U13 Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 90 3 90 3 90 3 90 3 90 Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету U14 U15 U16 U17 U18 Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 75 3 75 3 75 0 0 0 0 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 75 3 75 3 75 0 0 0 0 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 90 3 90 3 90 3 90 3 90 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз ету үшін жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен (регламентпен) регламенттеледі. Әйелдер Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету U19 ЖСШ Жиынтықтар саны Медальдар саны Жиынтықтар саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 0 0 0 0 Республикалық турнирлер 3 75 3 75 Ресми облыстық жарыстар 0 0 0 0 Ресми республикалық жарыстар 3 75 3 75 Халықаралық жарыстар 3 90 3 90 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз ету үшін жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен (регламентпен) регламенттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санаттағы спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 5 3 1 - - Облыстық турнирлер 15 10 3 1 - Республикалық турнирлер 300 50 15 5 3 Ресми облыстық жарыстар 15 10 3 1 - Ресми республикалық жарыстар 300 50 15 5 3

6. Бастапқы даярлық топтарынан бастап жоғары спорттық шеберлік топтарына дейінгі дайындық түрлері бойынша оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен қатынасы %-бен Жұмыстардың мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дене даярлығы 30% Жалпы төзімділікті, қозғалыстар координациясын және икемділікті дамыту. Жаттығуларға жүгіру жаттығулары, икемділікке арналған ойын тапсырмалары және одан әрі спорттық даму үшін база қалыптастыра отырып, жалпы дене шынықтыру дайындығының элементтері кіреді. Техникалық даярлық 50% Техникалық дайындық доппен жұмыс істеудің базалық дағдыларын меңгеруге бағытталған: жүргізу, беру, тоқтау және соққы беру. Негізгі назар координацияны дамытуға, допты сезінуге және ойын және оқу жағдайларында жаттығуларды орындау дәлдігіне аударылады. Тактикалық даярлық 10% Оқытудың бірінші жылында тактикалық даярлық командалық ойын мен негізгі ойын рөлдерін негізгі түсінуді дамытуға бағытталған. Жаттығулар тұрғыландырудың қарапайым элементтерін, әріптестермен өзара іс-қимылды және шабуыл мен қорғаныстағы алаңға бағдарлануды қамтиды. Теориялық даярлық 5% Оқытудың бірінші жылында теориялық даярлық футбол ойынының негізгі ережелерімен және алаңдағы мінез-құлықпен танысуды қамтиды. Сондай-ақ, fair play негізгі ұғымдары, ойыншылардың рөлдері және футбол матчының құрылымы қарастырылады. Психологиялық даярлық 5% Психологиялық даярлық футболға деген қызығушылықты, өзіне деген сенімділікті және командада жұмыс істей білуді дамытуға бағытталған. Жағымды уәждемеге, тәртіпке және серіктестер мен қарсыластарға құрметпен қарауды қалыптастыруға ерекше көңіл бөлінеді. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 0% Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен қатынасы %-бен Жұмыстардың мазмұны Дене даярлығы 30% Дене даярлығы төзімділікті, күш пен жылдамдықты одан әрі дамытуға бағытталған. Координациясы күрделенген жаттығулар, жүгіру жүктемелері және жоғары қарқындылықтағы қозғалыс ойындары қосылады. Техникалық даярлық 50% Негізгі техникалық тәсілдерді жетілдіруге ерекше назар аударылады - қозғалыста допты жүргізу, беру, соққы беру және қабылдау. Доппен ойын жаттығулары қысым жағдайында қолданылады, бұл шешім қабылдаудың дәлдігі мен жылдамдығын дамытады. Тактикалық даярлық 10% Командалық ойын түсінігін дамыту жалғасуда: өзара іс-қимылдың қарапайым сұлбалары, доп пен серіктестер бойынша бағдарлау зерделенуде. Жаттығулар шабуыл мен қорғаныста ойын қағидаларын бекітуге бағытталған. Теориялық даярлық 5% Футбол ережелері мен ойын жағдайлары туралы білім тереңдей түседі. Қарапайым тактикалық ұғымдар және стандартты жағдайлардағы ойыншылардың мінез-құлқы талданады. Психологиялық даярлық 5% Оқу процесінде және жарыстарда психологиялық тұрақтылық қалыптасады. Өзін-өзі бақылауды, сенімділікті, командадағы өзара әрекеттесуді және сәтсіздіктермен күресу қабілетін дамытуға баса назар аударылады. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 0% Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен қатынасы %-бен Жұмыстардың мазмұны Дене даярлығы 35% Жалпы және арнайы төзімділікті, жылдамдық пен күш қасиеттерін дамытуға баса назар аударылады. Жаттығуларда жүгіру жаттығулары, секіру тапсырмалары және доппен және онсыз функционалды дайындық элементтері белсенді қолданылады. Техникалық даярлық 40% Орындау дәлдігі мен жылдамдығына қойылатын талаптарды арттыра отырып, допты беру, соққы беру, жүргізу және тоқтату сияқты базалық техникалық элементтерді пысықтау жалғасады. Жаттығуларға бәсекелестік элементтері, қысыммен және ойын жағдайында орындау кіреді. Тактикалық даярлық 15% Қарапайым ойын жағдайында командалық әрекеттерді түсіну қалыптасады: қорғаныстан шығу, шабуыл мен қорғаныста қозғалу, жұптар мен топтардағы өзара әрекеттесу. Жаттығулар алаңға бағдарлауды және шешім қабылдауды дамытуға бағытталған. Теориялық даярлық 5% Командалық ойын қағидалары, қарапайым сұлбалар мен жайғасымдар, үлгілік ойын эпизодтарын талдау зерделенеді. Жаттықтырушының, капитанның рөлі, жаттығу мақсаттарын түсіну тақырыптары қозғалады. Психологиялық даярлық 5% Сенімділік, өзін-өзі бағалау, шоғырлану және командада жұмыс істеу қабілеті дамиды. Ойын мотивациясына, эмоцияларды басқаруға және сәтсіздіктерге реакция жасауға ерекше көңіл бөлінеді. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 0% Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен қатынасы %-бен Жұмыстардың мазмұны Дене даярлығы 35% Ойын ырғағы үшін қажетті арнайы төзімділікті, күшті, жылдамдықты және координацияны дамытуға баса назар аударылады. Аралық жаттығулар, жарылыс күшіне арналған жаттығулар және ойын жағдайларындағы жеделдету қосылады. Техникалық даярлық 35% Қысым және жоғары қарқындылық жағдайында доппен техникалық әрекеттер жетілдіріледі. Қарсыластың қысымымен дәлдікке, орындау жылдамдығына және шешім қабылдауға баса назар аудара отырып, ойын жаттығулары қолданылады. Тактикалық даярлық 20% Командалық ойын туралы түсінік тереңдей түседі: стандарттарды ойнау, сызықтар арасындағы өзара әрекеттесу, кеңістікті қысымдау және шабуылдан қорғанысқа ауысу. Ойын модельдері мен «11-ге 11» жағдайларын талдау белсенді қолданылады. Теориялық даярлық 5% Тактикалық сұлбалар, ойын құрылымы және жүйеде әр ойыншының рөлі қарастырылады. Бейне талдау және шешім қабылдау тұрғысынан ойын эпизодтарын талқылау жүргізіледі. Психологиялық даярлық 5% Ойын тұрақтылығы, күйзелісті жағдайларда шоғырлануды сақтау қабілеті және өз іс-әрекеттеріне деген сенімділік қалыптасады. Командалық рух пен көшбасшылық қасиеттерді дамытуға арналған әңгімелер мен жаттығулар жүргізіледі. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 0% Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен қатынасы %-бен Жұмыстардың мазмұны Дене даярлығы 35% Жаттығулар жарыс ойындарында қолданылатын ерекше төзімділікті, күш пен жылдамдықты дамытуға бағытталған. Жаттығулар ойын жүктемелерін қосу, ырғақты өзгерту және шаршаған күйде жұмыс істеу есебінен күрделенеді. Техникалық даярлық 35% Ойынның жоғары тығыздығы мен жылдамдығы жағдайында техникалық әрекеттер жетілдіріледі. Қарсыластың қысымымен жеке техникаға, сондай-ақ шектеулі кеңістіктегі іс-қимылдарға көп көңіл бөлінеді. Тактикалық даярлық 20% Ойын модельдерін, командалық құрылымды және тактикалық қайта құруды түсіну дамиды. Шешім қабылдауға, сызықтар арасындағы өзара іс-қимылға және тактикалық икемділікке баса назар аудара отырып, ахуалдық жаттығулар машықтанады. Теориялық даярлық 5% Тактикалық сұлбаларды зерделеу жалғасуда, матчтар мен жаттығу сабақтарына талдау жүргізіледі. Ойын рөлдерін және әрбір жайғасымға қойылатын талаптарды түсіну тереңдейді. Психологиялық даярлық 5% Жарыс қысымына төзімділік, өзіне деген сенімділік және шиеленісті жағдайларда шоғырлануды сақтау қабілеті қалыптасады. Мақсатты тұжырымдауға және өзін-өзі реттеуге ерекше көңіл бөлінеді. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 0% Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен қатынасы %-бен Жұмыстардың мазмұны Дене даярлығы 35% Бәсекеге қабілетті ойын талаптарына жақын арнайы төзімділіктің, күш пен жылдамдықтың жоғары көрсеткіштері дамытылады. Матч бойы дене дайындығын сақтауға және дамытуға бағытталған ауыспалы ырғақпен жүктемелік жаттығулар қолданылады. Техникалық даярлық 35% Ойын қысымы мен жоғары қарқындылық жағдайында жеке және топтық техника жетілдіріледі. Жаттығулар жылдам шешім қабылдау және өзгеретін ойын жағдайлары кезінде техникалық әрекеттерді тұрақты орындауға бағытталған. Тактикалық даярлық 20% Тактикалық сызбаларды, ойын үлгілері мен командалық өзара іс-қимылды ұғыну тереңдетіледі. Әр түрлі ойын жағдайларының сценарийлері пысықталуда, іс-әрекеттің өзгергіштігі және қарсыластың стратегиясына бейімделу бойынша жұмыс игеріледі. Теориялық даярлық 5% Матчтар мен жаттығуларға талдау жүргізіледі, тактикалық шешімдер, сызбалар және ойын құру қағидаттары талқыланады. Өзіндік тактикалық ойлау қабілеті қалыптасады. Психологиялық даярлық 5% Бәсекелестік тұрақтылық, эмоционалды ұстамдылық және көшбасшылық қасиеттер дамиды. Жоғары жүктемелер мен нәтиже қысымына сенімділікпен, уәждемемен және дайындықпен жұмыс жүргізіледі. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 0% Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен қатынасы %-бен Жұмыстардың мазмұны Дене даярлығы 25% Жылдамдық-күштік қасиеттер, ерекше төзімділік және қарқынды ойын жүктемелеріне функционалды дайындық дамытылады. Жаттығулар жоғары қарқындылықпен және қозғалыс бағыттарын ауыстырумен ойын эпизодтарын көрсететін жаттығуларды қамтиды. Техникалық даярлық 30% Жеке және топтық іс-қимылдар техникасы жетілдіріледі: дәл берілістер, соққылар, қысымдағы допты жүргізу және бақылау. Бәсекелестікке жақын жағдайларда техниканы орындаудың тұрақтылығына баса назар аударылады. Тактикалық даярлық 25% Күрделі ойын үлгілері, сызықтардың өзара әрекеттесуі, шабуыл мен қорғаныста ойын құрудың өзгергіштігі зерттеледі. Тренинг тактикалық ойлауды және қарсыластың іс-әрекетіне бейімделу қабілетін дамытуға бағытталған. Теориялық даярлық 5% Ойыншылардың тактикасына, рөлдері мен міндеттеріне заманауи тәсілдер қарастырылады, сұлбалар мен ойын жағдайлары талданады. Бейнематериал мен матчтарды талқылау белсенді қолданылады. Психологиялық даярлық 10% Жұмыс бәсекелестік күйзеліске, сенімділікке, шоғырлануға және ішкі мотивацияға төзімділікті қалыптастыруға бағытталған. Көшбасшылық, жауапкершілік және командалық қолдау тақырыптары қозғалады. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 5% Тыңдаушылар төрешілік және жаттығу әдістемесі туралы негізгі білім алады. Тәжірибелік сабақтар өткізіледі, онда білім алушылар өздерін төрешілер мен жаттықтырушының көмекшілері ретінде сынап көреді. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен қатынасы %-бен Жұмыстардың мазмұны Дене даярлығы 25% Жарыс деңгейіне сәйкес келетін физикалық қасиеттерді дамыту жалғасуда: төзімділік, жылдамдық, күш және реакция. Жаттығулар неғұрлым бағытталған және ойыншылардың ойын тапсырмалары мен жайғасымдарына бейімделеді. Техникалық даярлық 30% Ойынның жоғары тығыздығы мен жылдамдығы жағдайында техникалық әрекеттер жетілдіріледі. Жаттығулар техникалық дағдыларды автоматтандыруға және жарыс жағдайларында олардың тиімділігін арттыруға бағытталған. Тактикалық даярлық 25% Ойын сызбаларын түсіну тереңдетіледі, ойынның түрлі фазаларында кешенді тактикалық өзара іс-қимыл пысықталады. Қарсыластардың тактикалық үлгілері талданады, әртүрлі ойын жүйелеріне қарсы әрекеттер жасалады. Теориялық даярлық 5% Матчтарға тактикалық талдау, жеке және командалық қателіктерді талдау жүргізіледі, ойын құруға қойылатын заманауи талаптар зерттеледі. Ойын жағдайларын өз бетінше бағалауға баса назар аударылады. Психологиялық даярлық 10% Эмоцияларды басқару дағдылары, нәтиже қысымына төзімділік, ойын барысында шоғырлануды сақтай білу дағдылары қалыптасады. Топтық талқылаулар, психологиялық тренингтер және уәждемемен жұмыс жүргізіледі. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 5% Қатысушылар төрешілікте және оқу процесін ұйымдастыруда тәжірибеден өтеді, сабақтарды жоспарлауды және өткізуді, ойын тәртібін бақылауды үйренеді. Спортшыны тәрбиелеудегі жаттықтырушы мен төрешінің рөлін түсіну дамиды. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен қатынасы %-бен Жұмыстардың мазмұны Дене даярлығы 20% Дене жүктемесі оңтайлы пішінді ұстап тұруға, ойын төзімділігі мен іс-қимыл жылдамдығын дамытуға бағытталған. Жаттығулар ойын нысандарына біріктірілген және ойын тұрғыларын ескере отырып функционалдық дайындыққа бағытталған. Техникалық даярлық 30% Ойынның жоғары қарқыны мен қысымы жағдайында техникалық әрекеттердің тұрақтылығы мен өзгергіштігі жетілдіріледі. Жеке шеберлікке және қиын ойын жағдайларында техниканы орындау қабілетіне ерекше назар аударылады. Тактикалық даярлық 30% Негізгі назар тактикалық ойлауға, әртүрлі ойын стильдеріне бейімделуге және командалық құрылымдағы өзара әрекеттесуге аударылады. Ойын фазаларын өзгерту кезінде мінез-құлық үлгілері пысықталады, нақты матч жағдайларындағы әрекеттер талданады. Теориялық даярлық 5% Кәсіби деңгейде стратегияларды, сұлбаларды және ойын қағидаларын терең талдау жүргізіледі. Қарсыластарды талдауға, матчтарға дайындалуға және ойыншылардың өз бетінше шешім қабылдауына баса назар аударылады. Психологиялық даярлық 10% Жеке жауапкершілік, күйзеліске төзімділік және жоғары қысым жағдайында өзін-өзі ұстай білу қалыптасады. Көшбасшылық қасиеттер мен олардың эмоциялары мен командалық күйін басқару қабілеті дамиды. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 5% Білім алушылар білімдерін төрешілік және жаттықтырушылық қызметте қолданады: жаттығу элементтерін өткізеді, бақылау ойындарының төрешілеріне қатысады, шағын жаттығу бағдарламаларын дайындайды. Бұл футбол мен жаттықтырушының рөлі туралы кәсіби түсінікті қалыптастыруға ықпал етеді. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен қатынасы %-бен Жұмыстардың мазмұны Дене даярлығы 20% Дене шынықтыру кәсіби футбол талаптарына сәйкес келетін жеке функционалдық дайындықты сақтауға және дамытуға бағытталған. Жайғасымын, жас-шамасын және жарыс жүктемесін ескере отырып, жекелендірілген жаттығу жоспарлары пайдаланылады. Техникалық даярлық 30% Техникалық шеберлiк жоғары жылдамдықта, шектеулi уақыт пен кеңiстiк жағдайында жетiлдiрiледi. Ойын комбинациялары, стандартты емес амалдар және ең жоғары қысымдағы дәл әрекеттер пысықталады. Тактикалық даярлық 30% Басты назар қарсыласты талдауға, ойынның тактикалық өзгерістеріне тез бейімделуге және ойын сценарийлерін басқаруға бағытталған. Жаттығуларға матчтық жағдайларды модельдеу және командалық тактикалық икемділікті пысықтау кіреді. Теориялық даярлық 5% Терең тактикалық және стратегиялық талдау жүргізіледі, футболдың қазіргі даму беталыстары зерттеледі. Ойыншының өзін-өзі талдау және команданың ойын моделін түсіну қабілетіне баса назар аударылады. Психологиялық даярлық 10% Кәсіби спортшының қасиеттері қалыптасады: эмоционалды тұрақтылық, ішкі мотивация, жауапкершілік және көшбасшылық. Сәтсіздіктерден кейін қалпына келтіру, маңызды матчтарға дайындалу және қысым жағдайында жұмыс істеу дағдылары пысықталады. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 5% Ойыншылар кіші спортшыларды оқытуға қатысады, жаттығуларды құру әдістемесін және төрешілік негіздерін талдайды. Бұл ойынға жан-жақты кәсіби көзқарасты қалыптастыруға және мүмкін жаттықтырушылық мансапқа дайындалуға ықпал етеді. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде оқуға қабылдау және ауысу үшін жалпы және арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері Тест атауы. 1. 15м жүгіріс - бастапқы жылдамдық. 2. 30м жүгіріс - қашықтан жылдамдық. 3. Орнынан ұзындыққа секіру - аяқтың динамикалық күші. 4. 3х15м қайтармалы жүгіріс - жылдамдыққа төзімділік. 5. 50 метр жүгіріс - қашықтық жылдамдығы 6. Ауыспалы жүгіріс 180м жылдамдыққа төзімділік. 7. 7х50м жүгіріс - жылдамдыққа төзімділік. 9 жастағы футболшылардың жалпы және арнайы даярлығы бойынша тестілеу нәтижелерін бағалау. Тест Са­па­сы 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 15 м Ба­стап­қы жыл­дам­дық 2,82-2,85 2,86-2,89 2,90-2,93 2,94-2,97 2,98-3,01 3,02-3,05 3,06-3,10 3,11-3,15 3,16-3,20 3,21-3,25 30 м Қа­шық­тан жыл­дам­дық 5,19-5,27 5,28-5,36 5,37-5,45 5,46-5,54 5,55-5,63 5,64-5,73 5,74-5,81 5,82-5,90 5,91-6,00 6,01-6,10 Се­кі­ру Аяқ­тың ди­на­ми­ка­лық кү­ші 185-181 180-176 175-171 170-166 165-161 160-156 155-151 150-146 145-141 140-136 10 жастағы футболшылардың жалпы және арнайы даярлығы бойынша тестілеу нәтижелерін бағалау. Тест Са­па­сы 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 15 м Ба­стап­қы жыл­дам­дық 2,74-2,77 2,78-2,81 2,82-2,85 2,86-2,89 2,90-2,93 2,94-2,97 2,98-3,01 3,02-3,05 3,06-3,10 3,11-3,15 30 м Қа­шық­тан жыл­дам­дық 5,01-5,10 5,11-5,18 5,19-5,27 5,28-5,36 5,37-5,45 5,46-5,54 5,55-5,63 5,64-5,73 5,74-5,81 5,82-5,90 3 х 15 Жыл­дам­дық­қа тө­зім­ді­лік 10,90-11,09 11,10-11,29 11,30-11,49 11,50-11,69 11,70-11,89 11,90-12,09 12,10-12,29 12,30-12,49 12,50-12,69 12,70-12,89 Се­кі­ру Аяқ­тың ди­на­ми­ка­лық кү­ші 195-191 190-186 185-181 180-176 175-171 170-166 165-161 160-156 155-151 150-146 11 жастағы футболшылардың жалпы және арнайы даярлығы бойынша тестілеу нәтижелерін бағалау. Тест Са­па­сы 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 15 м Ба­стап­қы жыл­дам­дық 2,66-2,69 2,70-2,73 2,74-2,77 2,78-2,81 2,82-2,85 2,86-2,89 2,90-2,93 2,94-2,97 2,98-3,01 3,02-3,05 30 м Қа­шық­тан жыл­дам­дық 4,86-4,93 4,94-5,00 5,01-5,10 5,11-5,18 5,19-5,27 5,28-5,36 5,37-5,45 5,46-5,54 5,55-5,63 5,64-5,72 3 х 15 Жыл­дам­дық­қа тө­зім­ді­лік 10,50-10,69 10,70-10,89 10,90-11,09 11,10-11,29 11,30-11,49 11,50-11,69 11,70-11,89 11,90-12,09 12,10-12,29 12,30-12,49 Се­кі­ру Аяқ­тың ди­на­ми­ка­лық кү­ші 205-201 200-196 195-191 190-186 185-181 180-176 175-171 170-166 165-161 160-156 12 жастағы футболшылардың жалпы және арнайы даярлығы бойынша тестілеу нәтижелерін бағалау. Тест Са­па­сы 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 15 м Ба­стап­қы жыл­дам­дық 2,53-2,59 2,60-2,65 2,66-2,69 2,70-2,73 2,74-2,77 2,78-2,81 2,82-2,85 2,86-2,89 2,90-2,93 2,94-2,97 30 м Қа­шық­тан жыл­дам­дық 4,65-4,75 4,76-4,85 4,86-4,93 4,94-5,00 5,01-5,10 5,11-5,18 5,19-5,27 5,28-5,36 5,37-5,45 5,46-5,54 3 х 15 Жыл­дам­дық­қа тө­зім­ді­лік 10,00-10,29 10,30-10,49 10,50-10,69 10,70-10,89 10,90-11,09 11,10-11,29 11,30-11,49 11,50-11,69 11,70-11,89 11,90-12,09 Се­кі­ру Аяқ­тың ди­на­ми­ка­лық кү­ші 215-211 210-206 205-201 200-196 195-191 190-186 185-181 180-176 175-171 170-166 13 жастағы футболшылардың жалпы және арнайы даярлығы бойынша тестілеу нәтижелерін бағалау. Тест Са­па­сы 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 15 м Ба­стап­қы жыл­дам­дық 2,43-2,47 2,48-2,52 2,53-2,59 2,60-2,65 2,66-2,69 2,70-2,73 2,74-2,77 2,78-2,81 2,82-2,85 2,86-2,85 30 м Қа­шық­тан жыл­дам­дық 4,52-4,57 4,58-4,64 4,65-4,75 4,76-4,85 4,86-4,93 4,94-5,00 5,01-5,10 5,11-5,18 5,19-5,27 5,28-5,36 3 х 15 Жыл­дам­дық­қа тө­зім­ді­лік 9,60-9,79 9,80-9,99 10,00-10,29 10,30-10,49 10,50-10,69 10,70-10,89 10,90-11,09 11,10-11,29 11,30-11,49 11,50-11,69 Се­кі­ру Аяқ­тың ди­на­ми­ка­лық кү­ші 225-221 220-214 215-211 210-206 205-201 200-196 195-191 190-186 185-181 180-176 14 жастағы футболшылардың жалпы және арнайы даярлығы бойынша тестілеу нәтижелерін бағалау. Тест Са­па­сы 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 30 м Ба­стап­қы жыл­дам­дық 4,40-4,45 4,46-4,51 4,52-4,59 4,60-4,68 4,69-4,77 4,78-4,85 4,86-4,93 4,94-5,00 5,01-5,10 5,11-5,20 50 м Қа­шық­тан жыл­дам­дық 7,00-7,15 7,16-7,25 7,26-7,39 7,40-7,55 7,56-7,66 7,67-7,77 7,78-8,07 8,08-8,25 8,26-8,40 8,41-8,50 180 м Жыл­дам­дық­қа тө­зім­ді­лік < 41.10 41.10-41.80 41.90-42.50 42.60-43.20 43.30-43.60 43.70-44.20 44.30-45.30 45.40-46.30 46.40-48.20 > 48.20 Се­кі­ру Аяқ­тың ди­на­ми­ка­лық кү­ші 235-231 230-226 225-221 220-216 215-211 210-206 205-201 200-196 195-191 190-186 15 жастағы футболшылардың жалпы және арнайы даярлығы бойынша тестілеу нәтижелерін бағалау. Тест Са­па­сы 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 30 м Ба­стап­қы жыл­дам­дық 4,28-4,34 4,35-4,39 4,40-4,45 4,46-4,51 4,52-4,59 4,60-4,68 4,69-4,77 4,78-4,85 4,86-4,93 4,94-5,00 50 м Қа­шық­тан жыл­дам­дық 6,75-6,89 6,90-6,99 7,00-7,15 7,16-7,25 7,26-7,39 7,40-7,55 7,56-7,66 7,67-7,77 7,78-8,07 8,08-8,25 180 м Жыл­дам­дық­қа тө­зім­ді­лік < 39.50 39.60-40.20 40.30-40.90 41.00-41.30 41.40-42.00 42.10-42.60 42.70-43.40 43.50-44.30 44.40-45.00 > 45.00 Се­кі­ру Аяқ­тың ди­на­ми­ка­лық кү­ші 245-241 240-236 235-231 230-226 225-221 220-216 215-211 210-206 205-201 200-196 16 жастағы футболшылардың жалпы және арнайы даярлығы бойынша тестілеу нәтижелерін бағалау. Тест Са­па­сы 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 30 м Ба­стап­қы жыл­дам­дық 4,15-4,21 4,22-4,27 4,28-4,34 4,35-4,39 4,40-4,45 4,46-4,51 4,52-4,59 4,60-4,68 4,69-4,77 4,78-4,85 50 м Қа­шық­тан жыл­дам­дық 6,50-6,64 6,65-6,74 6,75-6,89 6,90-6,99 7,00-7,15 7,16-7,25 7,26-7,39 7,40-7,55 7,56-7,66 7,67-7,77 7х50 м Жыл­дам­дық­қа тө­зім­ді­лік 65,0-65,9 66,0-66,9 67,0-67,9 68,0-68,9 69,0-70,0 70,1-71,0 71,1-72,0 72,1-73,9 74,0-75,0 75,1-76,0 Се­кі­ру Аяқ­тың ди­на­ми­ка­лық кү­ші 255-251 250-246 245-241 240-236 235-231 230-226 225-221 220-216 215-216 210-206 17-18 жастағы футболшылардың жалпы және арнайы даярлығы бойынша тестілеу нәтижелерін бағалау. Тест Са­па­сы 10 9 8 7 6 5 4 3 2 1 30 м Ба­стап­қы жыл­дам­дық 4,00-4,07 4,08-4,14 4,15-4,21 4,22-4,27 4,28-4,34 4,35-4,39 4,40-4,45 4,46-4,51 4,52-4,59 4,60-4,68 50 м Қа­шық­тан жыл­дам­дық 6,15-6,29 6,30-6,49 6,50-6,64 6,65-6,74 6,75-6,89 6,90-6,99 7,00-7,15 7,16-7,25 7,26-7,39 7,40-7,55 7х50 м Жыл­дам­дық­қа тө­зім­ді­лік 61,0-62,9 63,0-64,9 65,0-65,9 66,0-66,9 67,0-67,9 68,0-68,9 69,0-70,0 70,1-71,0 71,1-72,0 72,1-73,9 Се­кі­ру Аяқ­тың ди­на­ми­ка­лық кү­ші 265-261 260-256 255-251 250-246 245-241 240-236 235-231 230-226 225-221 220-216

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1. №5 футбол добы дана 1 доп бір адамға 2. №3,4 футбол добы дана 1 доп бір адамға 3. Доптарға арналған тор дана 1 топқа 4. Төрешінің ысқырығы дана 1 бір адамға (жаттықтырушы) 5. Хронометр (секундомер) дана 1 бір адамға (жаттықтырушы) 6. Айналдырып алып кетуге арналған тіректер дана 12 топқа 7. Көрсетілім тақтасы дана 1 топқа 8. Үлкен көрсетілім тақтасы дана 1 топқа 9. Белгілеуге арналған фишкалар дана 24 бір топқа 10. Бүйірлік ойықтары мен кермелері бар конустар дана 24 бір топқа 11. Сорғы дана 1 топқа 12. Электр сорғы (компрессор) дана 1 топқа 13. Гимнастикалық таяқша дана 20 бір топқа 14. Доптарды ілуге арналған қондырғы дана 3 бір топқа 15. Құтылары бар контейнер Жиынтық 1 топқа 16. Көлденең ойықтары бар конустар дана 12 топқа Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 17. Кілемшелер дана 1 адамға 1 18. Координациялық  баспалдақ дана 4 топқа 19. Электрондық таразы дана 1 топқа 20. Бейнекамера дана 1 топқа 21. Қақпа торы 1 жұп 1 жұп 1 топқа 22. Қақпашыларға арналған белбеу дана 4 топқа 23. Гимнастикалық кілемше дана 1 адамға 1 24. Қақпашыларға арналған төсеніш дана 1 адамға 1 25. Қапшық түріндегі фишкалары бар футбол алаңының макеті дана 1 бір адамға (жаттықтырушы) 26. Магниттік фишкалары бар футбол алаңының макеті (тасымалданатын, орамда) дана 1 бір адамға (жаттықтырушы) 27. Магниттік фишкалар дана 24 бір адамға (жаттықтырушы) 28. Фитнес резеңкелер дана 24 29. Массаж ролигі (цилиндр) дана 24 30. Пластиктен жасалған жаттығу манекені (тұғырықта) дана 24 Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Саны 1. Кеудеше дана 1 2. Футболдық гетры жұп 1 3. Қақпашы қолғаптары жұп 1 4. Капитанның белгі шүберегі дана 1 5. Жол сөмкесі үлкен дана 1 6. Жол сөмкесі кішкентай дана 1 7. Арқақоржын дана 1 8. Аяқ киімге арналған сөмке дана 1 9. Сөмке (медициналық) дана 1 10. Ересек сөмке (құжаттарға арналған органайзер) дана 1 11. Спорттық футболка ойындық дана 1 12. Спорттық шолақ шалбар ойындық дана 1 13. Футболдық гетры жұп 1 14. Ұзын жеңді футболка-свитер (қақпашы) дана 1 15. Шолақ шалбар (қақпашы) дана 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Саны 16. Шолақ шалбар термо дана 1 17. Термо футболка (қақпашы) дана 1 18. Термо шолақ шалбар (қақпашы) дана 1 19. Қолғап жұп 1 20. Термо лосиндер дана 1 21. Қысқы кроссовкалар дана 1 22. Жүгіріс кроссовкалары (бутстар) жұп 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 18 қосымша Бочча бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - «бочча» бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл Қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толықтырылуы (адам саны) Аптадағы сағат саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10 4 208 АДТ – 2 10 6 312 ОЖТ – 1 6 8 416 ОЖТ – 2 6 10 520 ОЖТ – 3 6 12 624 ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 6 12 624 СЖТ – 1 3 14 728 СЖТ – 2 3 16 832 СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 3 16 832 ЖСШТ 2 18 936 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) балалар/6 жастан 10 жасқа дейін қоса алғанда Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жасөспірімдер/11-14 жасты қоса алғанда ересектер / 15 жас және одан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар Ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 14 14 күн­ге дей­ін ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі­мен анық­та­ла­ды ОЖТ – 2 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 18 14 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 21 18 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 21 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 21 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) ба­ла­лар/6 жастан 10 жас­қа дей­ін қо­са ал­ған­да 0 0 0 Жа­сө­спі­рім­дер/11-14 жа­сты қо­са ал­ған­да 14 14 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер / 15 жас және одан жо­ға­ры 21 18 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ліп жа­тқан орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 0 4 2 0 0 2 ОЖТ – 2 0 4 2 0 0 3 ОЖТ – 3 1 4 1 0 0 4 ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 1 4 1 0 1 4 СЖТ – 1 3 5 1 0 3 5 СЖТ – 2 4 5 1 0 4 5 СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 4 5 1 0 4 5 ЖС­ШТ 5 5 1 0 5 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Жасөспірімдер (15 жастан аспаған) Юниорлар (18 жастан аспаған) Ересектер (24 жас және одан жоғары) Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 10 30 10 30 10 30 Республикалық турнирлер 10 30 10 30 10 30 Ресми облыстық жарыстар 10 30 10 30 10 30 Ресми республикалық жарыстар 10 30 10 30 10 30 Халықаралық жарыстар 10 30 10 30 10 30 Ерлер - ВС1, ВС2, ВС3 және ВС4 сыныбтары (жекелей жарыс) Әйелдер - классы ВС1, ВС2, ВС3 И ВС4 сыныбтары (жекелей жарыс) Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Балалар (6-10 жас) Жасөспірімдер (11-14 жас) Ересектер (15 жастан жоғары) Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 10 30 10 30 10 30 Республикалық турнирлер 10 30 10 30 10 30 Ресми облыстық жарыстар 10 30 10 30 10 30 Ресми республикалық жарыстар 10 30 10 30 10 30 Халықаралық жарыстар 10 30 10 30 10 30 Аралас жұп – ВС3 сыныбы (жұптық жарыс) Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Балалар (6-10 жас) Жасөспірімдер (11-14 жас) Ересектер (15 жастан жоғары) Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 4 12 4 12 4 12 Республикалық турнирлер 4 12 4 12 4 12 Ресми облыстық жарыстар 4 12 4 12 4 12 Ресми республикалық жарыстар 4 12 4 12 4 12 Халықаралық жарыстар 4 12 4 12 4 12 Аралас жұп – ВС4 сыныбы (жұптық жарыс) Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Балалар (6-10 жас) Жасөспірімдер (11-14 жас) Ересектер (15 жастан жоғары) Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 2 6 2 6 2 6 Республикалық турнирлер 2 6 2 6 2 6 Ресми облыстық жарыстар 2 6 2 6 2 6 Ресми республикалық жарыстар 2 6 2 6 2 6 Халықаралық жарыстар 2 6 2 6 2 6 Аралас команда – ВС1/2 сыныбы (командалық жарыс) Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Балалар (6-10 жас) Жасөспірімдер (11-14 жас) Ересектер (15 жастан жоғары) Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 3 9 3 9 3 9 Республикалық турнирлер 3 9 3 9 3 9 Ресми облыстық жарыстар 3 9 3 9 3 9 Ресми республикалық жарыстар 3 9 3 9 3 9 Халықаралық жарыстар 3 9 3 9 3 9 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз ету үшін жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен (регламентпен) регламенттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 15 - - - - Облыстық турнирлер 15 - - - - Республикалық турнирлер 20 - - - - Ресми облыстық жарыстар 10 - - - - Ресми республикалық жарыстар 20 - - - -

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық . Оның ішінде: 45 Ойындар мен жаттығулар арқылы денені жан-жақты дамыту. Басымдық – дәлдік, үйлестіру, ойлау. ЖДД 33 АДД 12 Техникалық 40 Доптармен негізгі жаттығуларды меңгеру, қарапайым лақтыру техникасын үйрену: лақтырудағы негізгі бастапқы қалыптарды үйрену және еліктеу – аяқтың қалпы, дененің айналуы, денеге қатысты қолдың, білектің, иықтың орналасуы. Тактикалық 10 Ең қарапайым комбинациялар, қарапайым техника. Теориялық 5 Қазақстандағы дене тәрбиесі және спорт. Спортпен айналысатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күнделікті жұмысы. Спорттағы аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық . Оның ішінде: 40 Икемділікті, ептілікті, қимыл-қозғалысты үйлестіру қабілеттерін дамыту. Интеллектуалдық ойындар, лақтыру жаттығулары. Гимнастикалық таяқшамен және эластикалық резеңкемен жұмыс. ЖДД 28 АДД 12 Техникалық 45 Негізгі элементтердің техникасын бекіту. Дәлдік пен тұрақтылыққа арналған ойын. Тактикалық 10 Қарапайым қозғалыс байланыстары, негізгі техника негіздері. Теориялық 4 Спортпен шұғылданатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Аурудың және жарақаттанудың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Ойын техникасы және техникалық дайындық. Психологиялық 1 Спортпен айналысуға тұрақты қызығушылықты қалыптастыру, жаттығу қызметіне деген оң көзқарасты қалыптастыру және реттеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық . Оның ішінде: 35 Жалпы дамыту бағдарламасы, ептілік пен қимыл-қозғалысты үйлестіруді жетілдіру. Бочча добымен ойындарды қолдану. Негізгі лақтыру техникасын жетілдіру. Әртүрлі техника түрлерін меңгеру. Тақырыптық және бағыттаушы лақтырулар, әртүрлі қашықтықтар. Блоктау лақтырулары. ЖДД 24 АДД 11 Техникалық 45 Ойын тактикасының негіздері. Қарапайым комбинацияларды үйрену. Тактикалық 11 Спортшының күн тәртібі. Аурулардың және жарақаттардың алдын алу. Шынығу. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Теориялық 5 Жалпы дамыту бағдарламасы, ептілік пен қимыл-қозғалысты үйлестіруді жетілдіру. Бочча добымен ойындарды қолдану. Психологиялық 3 Күрделене түсетін жаттығу тапсырмаларын орындау үшін қажетті спортқа маңызды мінез ерекшеліктері мен жігерлі қасиеттерді дамыту. Боччаға қатысты терминологияны меңгеру және оны жаттығу барысында қолдану. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Күрделене түсетін жаттығу тапсырмаларын орындау үшін қажетті спортқа маңызды мінез ерекшеліктері мен жігерлі қасиеттерді дамыту. Боччаға қатысты терминологияны меңгеру және оны жаттығу барысында қолдану. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық . Оның ішінде: 34 Спортшылардың денсаулығын нығайту, физикалық қасиеттері мен қимыл-қозғалысты үйлестіру қабілеттерін дамыту арқылы олардың ағзасының функционалдық мүмкіндіктерін арттыру. Ерекше көңіл дәлдікке, қозғалыс жылдамдығына және ойынға төзімділікті дамытуға бөлінеді. Спортшылардың денсаулығын нығайту, физикалық қасиеттері мен қимыл-қозғалысты үйлестіру қабілеттерін дамыту арқылы олардың ағзасының функционалдық мүмкіндіктерін арттыру. Ерекше көңіл дәлдікке, қозғалыс жылдамдығына және ойынға төзімділікті дамытуға бөлінеді. ЖДД 22 АДД 12 Техникалық 43 Техникалық элементтерді жетілдіру: бағыттаушы, ығыстырушы және жақындату лақтырулар. Түрлі лақтырулар мен тәсілдерді жетілдіру. Қорғаныста ойнау техникасын жетілдіру. Әртүрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жеке ойын стилін қалыптастыру. Қазақстанда және әлемде бочча спортының дамуындағы негізгі үрдістер. Спорттағы аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының жалпы дене және арнайы дайындығының рөлі. Өзін-өзі бақылау тәсілдерін және жарыс алдындағы күйді басқару дағдыларын үйрету. Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру дағдылары мен іскерліктерін дамыту (топты құру, негізгі командаларды орнында және қозғалыста беру). Топ ішінде жылыну жаттығуын өткізу іскерлігін жетілдіру. Қалалық жарыстарда төреші ретінде төрелік етуге қатысу. Тактикалық 12 Спортшылардың денсаулығын нығайту, физикалық қасиеттері мен қимыл-қозғалысты үйлестіру қабілеттерін дамыту арқылы олардың ағзасының функционалдық мүмкіндіктерін арттыру. Ерекше көңіл дәлдікке, қозғалыс жылдамдығына және ойынға төзімділікті дамытуға бөлінеді. Теориялық 5 Техникалық элементтерді жетілдіру: бағыттаушы, ығыстырушы және жақындату лақтырулар. Түрлі лақтырулар мен тәсілдерді жетілдіру. Қорғаныста ойнау техникасын жетілдіру. Әртүрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жеке ойын стилін қалыптастыру. Қазақстанда және әлемде бочча спортының дамуындағы негізгі үрдістер. Спорттағы аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының жалпы дене және арнайы дайындығының рөлі. Өзін-өзі бақылау тәсілдерін және жарыс алдындағы күйді басқару дағдыларын үйрету. Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру дағдылары мен іскерліктерін дамыту (топты құру, негізгі командаларды орнында және қозғалыста беру). Топ ішінде жылыну жаттығуын өткізу іскерлігін жетілдіру. Қалалық жарыстарда төреші ретінде төрелік етуге қатысу. Психологиялық 5 Спортшылардың денсаулығын нығайту, физикалық қасиеттері мен қимыл-қозғалысты үйлестіру қабілеттерін дамыту арқылы олардың ағзасының функционалдық мүмкіндіктерін арттыру. Ерекше көңіл дәлдікке, қозғалыс жылдамдығына және ойынға төзімділікті дамытуға бөлінеді. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Техникалық элементтерді жетілдіру: бағыттаушы, ығыстырушы және жақындату лақтырулар. Түрлі лақтырулар мен тәсілдерді жетілдіру. Қорғаныста ойнау техникасын жетілдіру. Әртүрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жеке ойын стилін қалыптастыру. Қазақстанда және әлемде бочча спортының дамуындағы негізгі үрдістер. Спорттағы аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының жалпы дене және арнайы дайындығының рөлі. Өзін-өзі бақылау тәсілдерін және жарыс алдындағы күйді басқару дағдыларын үйрету. Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру дағдылары мен іскерліктерін дамыту (топты құру, негізгі командаларды орнында және қозғалыста беру). Топ ішінде жылыну жаттығуын өткізу іскерлігін жетілдіру. Қалалық жарыстарда төреші ретінде төрелік етуге қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық . Оның ішінде: 30 Реакция жылдамдығын басым дамыту. Жылдам шешім қабылдау қабілетін дамытуға арналған ойындар. Дене салмағын пайдалана отырып күшті жаттықтыру. Ерекше назар күштік төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын және ойынға төзімділікті дамытуға аударылады. ЖДД 20 АДД 10 Техникалық 43 Техникалық элементтерді жетілдіру, қимылдағы қысылуды (скованность) жеңу, лақтыру дәлдігін жаттықтыру. Шабуылдаушы комбинацияларды жетілдіру. Тактикалық 15 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Тактикалық ойлау қабілетін дамыту. Теориялық 6 Физикалық қабілеттер мен дене дайындығы. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Психологиялық 5 Спорттық қызметке деген ұмтылысты нығайту, жаттығу мен жарыс жүктемелеріне тұрақтылықты қамтамасыз ететін жеке қасиеттерді жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Топтағы серіктестің ойын техникасын орындауындағы қателерді анықтау және түзету. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық . Оның ішінде: 30 Күштілік пен төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойынға төзімділікті дамыту. Арнайы дене дайындығының рөлін арттыру. Алдыңғы дайындық кезеңінің материалын қайталау. Барлық лақтыруларды орындау жылдамдығын арттыру. Лақтыру техникасының жеке элементтерін де, әртүрлі лақтыруларды үйлестіре отырып, ығыстырушы (разбивочный) лақтырудағы күшті арттыру. ЖДД 19 АДД 11 Техникалық 41 Жеке стиль ерекшеліктеріне байланысты жаттығуды дараландыру. Жоғарғы және төменгі қол қалпымен, әртүрлі ұзындықтағы және әртүрлі қашықтықтағы жаңа күрделі лақтыруларды үйрену. Тактикалық 17 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жарыстық жағдайларды үлгілеу (модельдеу). Теориялық 6 Физикалық қабілеттер мен дене дайындығы. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Техникалық және тактикалық дайындық. Психологиялық 5 Ойынға бағытталу және ойын нәтижелерін талдау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Спортшыларда басым болатын жеке қасиеттерді жетілдіру: жалпы эмоциялық тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді еңсерудегі белсенділік, дербестік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық жайсыздыққа төзімділік. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық . Оның ішінде: 24 Жылдамдық және жылдамдық-күштік төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойынға төзімділік пен жарылғыш күшті дамыту. Жеңіл салмақтарды қолдану. Арнайы дене дайындығының рөлін арттыру. ЖДД 12 АДД 12 Техникалық 42 Лақтыру дәлдігін, тұрақтылығын және жылдамдығын арттыруға бағытталған жұмыс. Доп ұшуын басқару мүмкіндіктерін арттыру мақсатында лақтырулардың өзгермелілік аймақтарын кеңейту: лақтырудың күші мен жылдамдығы, бағыты, ұшу траекториясы, доптың ұшу және жерге қону жылдамдығы. Әртүрлі классификациядағы қарсыластарға қарсы жеке, жұптық және командалық ойындарға тактикалық жоспар құру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындардың тактикалық талдауы, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға бағытталу және ойын нәтижелерін талдау. Максималды спорттық нәтижелерге жетуге ұмтылатын, жоғары психологиялық тұрақтылығы мен ерік-жігер қасиеттері бар спортшы тұлғасын қалыптастыру. Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жасау. Ресми қалалық жарыстарда төреші, бас төреші, есепші-төреші және хатшылық құрамында төрелік етуге қатысу. Тактикалық 22 Лақтыру дәлдігін, тұрақтылығын және жылдамдығын арттыруға бағытталған жұмыс. Доп ұшуын басқару мүмкіндіктерін арттыру мақсатында лақтырулардың өзгермелілік аймақтарын кеңейту: лақтырудың күші мен жылдамдығы, бағыты, ұшу траекториясы, доптың ұшу және жерге қону жылдамдығы. Әртүрлі классификациядағы қарсыластарға қарсы жеке, жұптық және командалық ойындарға тактикалық жоспар құру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындардың тактикалық талдауы, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға бағытталу және ойын нәтижелерін талдау. Максималды спорттық нәтижелерге жетуге ұмтылатын, жоғары психологиялық тұрақтылығы мен ерік-жігер қасиеттері бар спортшы тұлғасын қалыптастыру. Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жасау. Ресми қалалық жарыстарда төреші, бас төреші, есепші-төреші және хатшылық құрамында төрелік етуге қатысу. Теориялық 6 Лақтыру дәлдігін, тұрақтылығын және жылдамдығын арттыруға бағытталған жұмыс. Доп ұшуын басқару мүмкіндіктерін арттыру мақсатында лақтырулардың өзгермелілік аймақтарын кеңейту: лақтырудың күші мен жылдамдығы, бағыты, ұшу траекториясы, доптың ұшу және жерге қону жылдамдығы. Әртүрлі классификациядағы қарсыластарға қарсы жеке, жұптық және командалық ойындарға тактикалық жоспар құру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындардың тактикалық талдауы, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға бағытталу және ойын нәтижелерін талдау. Максималды спорттық нәтижелерге жетуге ұмтылатын, жоғары психологиялық тұрақтылығы мен ерік-жігер қасиеттері бар спортшы тұлғасын қалыптастыру. Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жасау. Ресми қалалық жарыстарда төреші, бас төреші, есепші-төреші және хатшылық құрамында төрелік етуге қатысу. Психологиялық 5 Лақтыру дәлдігін, тұрақтылығын және жылдамдығын арттыруға бағытталған жұмыс. Доп ұшуын басқару мүмкіндіктерін арттыру мақсатында лақтырулардың өзгермелілік аймақтарын кеңейту: лақтырудың күші мен жылдамдығы, бағыты, ұшу траекториясы, доптың ұшу және жерге қону жылдамдығы. Әртүрлі классификациядағы қарсыластарға қарсы жеке, жұптық және командалық ойындарға тактикалық жоспар құру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындардың тактикалық талдауы, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға бағытталу және ойын нәтижелерін талдау. Максималды спорттық нәтижелерге жетуге ұмтылатын, жоғары психологиялық тұрақтылығы мен ерік-жігер қасиеттері бар спортшы тұлғасын қалыптастыру. Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жасау. Ресми қалалық жарыстарда төреші, бас төреші, есепші-төреші және хатшылық құрамында төрелік етуге қатысу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Лақтыру дәлдігін, тұрақтылығын және жылдамдығын арттыруға бағытталған жұмыс. Доп ұшуын басқару мүмкіндіктерін арттыру мақсатында лақтырулардың өзгермелілік аймақтарын кеңейту: лақтырудың күші мен жылдамдығы, бағыты, ұшу траекториясы, доптың ұшу және жерге қону жылдамдығы. Әртүрлі классификациядағы қарсыластарға қарсы жеке, жұптық және командалық ойындарға тактикалық жоспар құру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындардың тактикалық талдауы, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға бағытталу және ойын нәтижелерін талдау. Максималды спорттық нәтижелерге жетуге ұмтылатын, жоғары психологиялық тұрақтылығы мен ерік-жігер қасиеттері бар спортшы тұлғасын қалыптастыру. Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жасау. Ресми қалалық жарыстарда төреші, бас төреші, есепші-төреші және хатшылық құрамында төрелік етуге қатысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық . Оның ішінде: 24 Қол жеткізілген деңгейдегі күшті, жылдамдық-күштік қасиеттерді, жылдамдық пен ойын төзімділігін сақтау және одан әрі дамыту. Арнайы дене дайындығының үлесін арттыру. ЖДД 10 АДД 14 Техникалық 38 Жеке ерекшеліктерге негізделген техникалық-тактикалық дайындықты дараландыру: дене сапалары, үйлестіру қабілеттері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі мен дағдылары. Тактикалық 26 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларына сәйкес орындалатын есеппен жаттығу ойындары. Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға бағытталу және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 5 Тұлғалық қасиеттерді анықтау, түзету, қалыптастыру және оларды жетілдіру: эмоцияларды басқару қабілеті, жауапкершілігі жоғары жағдайларда күйзеліске төзімділік, жарысқа жоғары мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, өзін-өзі талдай білу қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу және жарыс жүктемелерін талдау үшін өзін-өзі бақылау күнделігін өз бетінше жүргізу. Оқу ойындарында бас төреші, хатшы, бас төреші рөлінде төрелік етуге қатысу. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық . Оның ішінде: 22 Қол жеткізілген деңгейде күш, жылдамдық-күш сапаларын, жылдамдық пен ойын төзімділігін сақтау және одан әрі дамыту. Арнайы дене дайындығының үлесін арттыру. Шабуылдаушы техникалық лақтырулар арсеналын жетілдіру. Қондырмалы және бұзушы лақтыруларды жетілдіру. ЖДД 9 АДД 13 Техникалық 32 Әртүрлі стильдегі қарсыластарға қарсы жеке, жұптық және командалық ойындарға арналған тактикалық жоспарларды құрастыру. Тактикалық 32 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға бағытталу және нәтижелерін саралау. Теориялық 7 Моральдық-жігерлік қасиеттерді дамыту, жарыстар мен жаттығулар барысында өзін-өзі сендіру және күйді реттеу тәсілдерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге жетуге мотивацияны қалыптастыру. Психологиялық 6 Кіші топтарда жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар-жасөспірімдер спорт мектебіндегі жарыстарда бас төреші, аға төреші, төреші және бас хатшы рөлінде төрелік ету. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Қол жеткізілген деңгейде күш, жылдамдық-күш сапаларын, жылдамдық пен ойын төзімділігін сақтау және одан әрі дамыту. Арнайы дене дайындығының үлесін арттыру. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық . Оның ішінде: 20 Ойынды жетілдірудің негізі ретінде жоғары деңгейдегі жалпы және арнайы дене дайындығын сақтау. Жеке ойын стилін дамыту. Ойынның шабуылдаушы және қорғаныс комбинацияларын жетілдіру. ЖДД 8 АДД 12 Техникалық 32 Әртүрлі стильдегі нақты қарсыластарға қарсы жеке, жұптық және командалық ойындарға тактикалық жоспарлар құрастыру. Нақты қарсыластарға арналған жеке тактикалық жоспарларды әзірлеу, ойындарды талдау және тактикалық стратегияны дайындау. Тактикалық 34 Қазақстанда және әлемде бочча спортын дамытудың негізгі үрдістері. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға бағытталу және нәтижелерін саралау. Теориялық 7 Жаттығу үдерісінде өз бетінше ойлау қабілетін дамыту. Жаттығуды талдау және түзету дағдысы. Психологиялық 6 Басқа спортшылардың жаттығуларды орындау кезіндегі қателіктерін анықтау және түзету. Кіші жас топтардағы спортшыларға жекелеген жаттығулар мен лақтыруларды үйретуге көмек көрсету. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыс ережелерінің негізгі қағидаларын, өткізу жүйелерін, жарыс хаттамаларын жүргізу ережелерін меңгеру. Командалық, жеке және жұптық жарыстарға төрелік ету. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері (ұлдар/қыздар 6-10 жас) Жаттығулар баға, балл Қыздар Ұлдар 6-10 жас 1 2 3 Допты белгіленген нысанаға лақтыру, 10 әрекет 5 4 3 2 5 4 3 2 Допты алаңның орталық сызығына дейін лақтыру, 10 әрекет 5 4 3 2 7 5 3 1 Допты берілген қашықтыққа дәлдікке лақтыру: 3, 5, 7 м. 5 4 3 2 5 4 3 2 Допты дәлдік үшін алаңда нақты нүктелерге лақтыру: ортаға, диагональ бойынша, алаңның шеткі сызықтар бойынша. 5 4 3 2 5 4 3 2 (Жасөспірімдер 11-14 жас) Жаттығу түрі баға, балл Қыздар Ұлдар 11-14 жас 1 2 3 Допты белгіленген нысанаға лақтыру, 10 әрекет 5 4 3 2 5 4 3 2 Допты алаңның орталық сызығына дейін лақтыру, 10 әрекет 5 4 3 2 7 5 3 1 Допты берілген қашықтыққа дәлдікке лақтыру: 3, 5, 7 м. 5 4 3 2 5 4 3 2 Допты дәлдік үшін алаңда нақты нүктелерге лақтыру: ортаға, диагональ бойынша, алаңның шеткі сызықтар бойынша. 5 4 3 2 5 4 3 2 (Ересектер 15 жастан жоғары) Жаттығу түрі баға, балл Қыздар Ұлдар 15 жастан жоғары 1 2 3 Допты белгіленген нысанаға лақтыру, 10 әрекет 5 4 3 2 5 4 3 2 Допты алаңның орталық сызығына дейін лақтыру, 10 әрекет 5 4 3 2 7 5 3 1 Допты берілген қашықтыққа дәлдікке лақтыру: 3, 5, 7 м. 5 4 3 2 5 4 3 2 Допты дәлдік үшін алаңда нақты нүктелерге лақтыру: ортаға, диагональ бойынша, алаңның шеткі сызықтар бойынша. 5 4 3 2 5 4 3 2 Оқу топтарының оқушылары үшін техникалық-тактикалық даярлық бойынша бақылау нормативтері Техникалық жаттығудың атауы Бір бөлімдегі ақтырулар саны Бағалау 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Допты белгіленген нысанаға лақтыру, 10 әрекет 5 және одан көп 4-3 2-ден кем 5 4 3 Допты алаңның орталық сызығына дейін лақтыру, 10 әрекет 7 және одан көп 6-4 3-тен кем 5 4 3 Допты берілген қашықтыққа дәлдікке лақтыру: 3, 5, 7 м. 5 және одан көп 4-3 2- ден кем 5 4 3 Допты дәлдік үшін алаңда нақты нүктелерге лақтыру: ортаға, диагональ бойынша, алаңның шеткі сызықтар бойынша. 5 және одан көп 4-3 2- ден кем 5 4 3 1-ші оқу жылынан жоғары алғашқы даярлық тобы Допты белгіленген нысанаға лақтыру, 10 әрекет 5 және одан көп 4-3 2-ден кем 5 4 3 Допты алаңның орталық сызығына дейін лақтыру, 10 әрекет 7 және одан көп 6-4 3-тен кем 5 4 3 Допты берілген қашықтыққа дәлдікке лақтыру: 3, 5, 7 м. 5 және одан көп 4-3 2- ден кем 5 4 3 Допты дәлдік үшін алаңда нақты нүктелерге лақтыру: ортаға, диагональ бойынша, алаңның шеткі сызықтар бойынша. 5 және одан көп 4-3 2- ден кем 5 4 3 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Допты белгіленген нысанаға лақтыру, 10 әрекет 5 және одан көп 4-3 2-ден кем 5 4 3 Допты алаңның орталық сызығына дейін лақтыру, 10 әрекет 7 және одан көп 6-4 3-тен кем 5 4 3 Допты берілген қашықтыққа дәлдікке лақтыру: 3, 5, 7 м. 5 және одан көп 4-3 2- ден кем 5 4 3 Допты дәлдік үшін алаңда нақты нүктелерге лақтыру: ортаға, диагональ бойынша, алаңның шеткі сызықтар бойынша. 5 және одан көп 4-3 2- ден кем 5 4 3 Уақытты ескере отырып, белгіленген қашықтыққа 6 доп лақтыру 3 мин-тан кем 4 мин 5 мин-тан жоғары 5 4 3 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Допты белгіленген нысанаға лақтыру, 10 әрекет 5 және одан көп 4-3 2-ден кем 5 4 3 Допты алаңның орталық сызығына дейін лақтыру, 10 әрекет 7 және одан көп 6-4 3-тен кем 5 4 3 Допты берілген қашықтыққа дәлдікке лақтыру: 3, 5, 7 м. 5 және одан көп 4-3 2- ден кем 5 4 3 Допты дәлдік үшін алаңда нақты нүктелерге лақтыру: ортаға, диагональ бойынша, алаңның шеткі сызықтар бойынша. 5 және одан көп 4-3 2- ден кем 5 4 3 Уақытты ескере отырып, белгіленген қашықтыққа 6 доп лақтыру 3 мин-тан кем 4 мин 5 мин-тан жоғары 5 4 3 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Допты белгіленген нысанаға лақтыру, 10 әрекет 5 және одан көп 4-3 2-ден кем 5 4 3 Допты алаңның орталық сызығына дейін лақтыру, 10 әрекет 7 және одан көп 6-4 3-тен кем 5 4 3 Допты берілген қашықтыққа дәлдікке лақтыру: 3, 5, 7 м. 5 және одан көп 4-3 2- ден кем 5 4 3 Допты дәлдік үшін алаңда нақты нүктелерге лақтыру: ортаға, диагональ бойынша, алаңның шеткі сызықтар бойынша. 5 және одан көп 4-3 2- ден кем 5 4 3 Уақытты ескере отырып, белгіленген қашықтыққа 6 доп лақтыру 3 мин-тан кем 4 мин 5 мин-тан жоғары 5 4 3 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Допты белгіленген нысанаға лақтыру, 10 әрекет 5 және одан көп 4-3 2-ден кем 5 4 3 Допты алаңның орталық сызығына дейін лақтыру, 10 әрекет 7 және одан көп 6-4 3-тен кем 5 4 3 Допты берілген қашықтыққа дәлдікке лақтыру: 3, 5, 7 м. 5 және одан көп 4-3 2- ден кем 5 4 3 Допты дәлдік үшін алаңда нақты нүктелерге лақтыру: ортаға, диагональ бойынша, алаңның шеткі сызықтар бойынша. 5 және одан көп 4-3 2- ден кем 5 4 3 Уақытты ескере отырып, белгіленген қашықтыққа 6 доп лақтыру 3 мин-тан кем 4 мин 5 мин-тан жоғары 5 4 3 Ауысуы үшін ең аз ұпай саны 15-20 ұпай. Спорттық жетілдіру топтары (1-ші, 2-ші, 2 жылдан жоғары оқу) Допты белгіленген нысанаға лақтыру, 10 әрекет 9 және одан көп 8-5 4-тен кем 5 4 3 Допты алаңның орталық сызығына дейін лақтыру, 10 әрекет 9 және одан көп 8-5 4-тен кем 5 4 3 Допты берілген қашықтыққа дәлдікке лақтыру: 3, 5, 7 м. 7 және одан көп 6-3 2-ден кем 5 4 3 Допты дәлдік үшін алаңда нақты нүктелерге лақтыру: ортаға, диагональ бойынша, алаңның шеткі сызықтар бойынша. 7 және одан көп 6-3 2-ден кем 5 4 3 Уақытты ескере отырып, белгіленген қашықтыққа 6 доп лақтыру 2 мин-тан кем 3 мин 4 мин-тан аса 5 4 3 Жоғары спорт шеберлігі топтары ( барлық кезең ) Допты белгіленген нысанаға лақтыру, 12 әрекет 10 және одан көп 9-5 4-тен кем 5 4 3 Допты алаңның орталық сызығына дейін лақтыру, 12 әрекет 10 және одан көп 9-5 4-тен кем 5 4 3 Допты берілген қашықтыққа дәлдікке лақтыру: 3, 5, 7 м. 10 және одан көп 9-5 4-тен кем 5 4 3 Допты дәлдік үшін алаңда нақты нүктелерге лақтыру: ортаға, диагональ бойынша, алаңның шеткі сызықтар бойынша. 10 және одан көп 9-5 4-тен кем 5 4 3 Уақытты ескере отырып, белгіленген қашықтыққа 6 доп лақтыру 1 мин-тан кем 2 мин 3 мин-тан жоғары 5 4 3 Ескерту – ең төменгі ұпай – 20 ұпай. Ескерту: Ең көп мүмкін болатын ұпайлардың 70%-дан азын жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін шығарылуы тиіс.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу ке­зе­ңі Спорт­тық ше­бер­лік­ті же­тіл­ді­ру ке­зе­ңі Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік ке­зе­ңі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Әр­түр­лі тү­сті фут­бол­ка­лар жиын­тық да­на 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 Спорт­тық рюк­зак да­на да­на 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 3 Қы­сқы жат­тығ­у­ға ар­нал­ған спорт­тық ко­стюм шту­ка да­на 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 4 Жаз­ғы жат­тығ­у­ға ар­нал­ған спорт­тық ко­стюм жұп (2 да­на) да­на 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 5 Ре­зең­ке жгут да­на да­на 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 6 Жы­лы күр­те­ше­лі жи­лет да­на да­на 1 2 1 2 1 1 1 1 1 2 7 Спорт зал­да­ры­на ар­нал­ған крос­сов­ка­лар да­на жұп 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу ке­зе­ңі Спорт­тық ше­бер­лік­ті же­тіл­ді­ру ке­зе­ңі Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік ке­зе­ңі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Боч­ча до­пта­ры жиын­тық адам 1 2 2 1 2 1 2 1 - - 2 Рам­па да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 3 Үштұ­ғыр мен жад кар­та­сы бар бей­не­ка­ме­ра жи­на­ғы жиын­тық оқу то­бы - - - - - - 2 <**> 4 Спорт­тық тейп да­на адам 1 1 1 1 3 1 3 1 2 1 5 Спорт­тық жа­бын жиын­тық оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 6 Ган­тель­дер (2-ден 20 кг-ға дей­ін) да­на оқу то­бы - - - - 1 1 1 1 - - 7 До­птар­ға ар­нал­ған се­бет да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 8 Ауда­ры­ла­тын таб­ло да­на бө­лім - - - - 5 2 5 2 - - 9 Гим­на­сти­ка­лық тө­се­ніш­тер да­на оқу то­бы - - - - - - - - 20 1 10 Мед­бол да­на оқу то­бы - - - - - - - - 20 3 11 Бел­сен­ді мү­ге­дек­тер ар­ба­сы да­на адам 1 3 1 3 1 3 12 Элек­тр­лі мү­ге­дек­тер ар­ба­сы да­на адам 1 3 1 3 1 3 13 Боч­ча­ға ар­нал­ған өл­шеу штан­ген­цир­ку­лі (29 см) да­на адам 5 1 14 До­птар­ға ар­нал­ған рюк­зак да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 15 До­птар үшін та­бақ­ша да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 16 Бас ба­ғыт­та­ғыш да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 17 Боч­ча до­бы­на ірік­теу да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 18 Боч­ча үшін өл­шеу лен­та­сы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 19 До­птар­ға ар­нал­ған қап (фу­тляр) да­на адам 13 1 13 1 13 1 13 1 20 Тө­ре­ші­нің ра­кет­ка­сы да­на адам 5 2 21 Боч­ча үшін өл­шеу штан­ген­цир­ку­лі 14 см да­на адам 22 Тө­ре­ші­ге ар­нал­ған то­лық жиын­тық жиын­тық адам 5 2 23 Элек­трон­ды та­ра­зы да­на адам 2 1 24 Ролл-тест да­на адам 1 2 25 Доп шең­бе­рін тек­се­ру­ге ар­нал­ған шаб­лон да­на адам 1 2 26 Қа­ғаз скотч 100 м * 5 см да­на адам 10 6 ай 27 Қа­ғаз скотч 100 м * 3 см да­на адам 10 6 ай

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 19 қосымша Волейболды отырып ойнау бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазбасы Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – волейболды отырып ойнау бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толықтырылуы (адам саны) Аптадағы сағат саны Жылына жалпы сағат саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 6 8 400 АД Т– 2 6 10 500 ОЖТ – 1 6 12 600 ОЖТ – 2 6 14 700 ОЖТ – 3 6 18 900 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 6 20 900 СЖТ – 1 6 24 1200 СЖТ– 2 6 26 1300 СЖТ 2 оқу жылынан астам 6 28 1400 ЖСШТ 6 32-36 1650 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) 6-12 32-36 1650 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйым түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 7 7 0 0 ОЖТ – 1 7 7 2 күнге дейін, бірақ жылына 2 реттен көп емес, кешенді медициналық тексеру жоспарына сәйкес Ұйымдар әкімшілігі ағымдағы жаттығу жылына арнап белгілейді, спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарына сәйкес ОЖТ – 2 7 7 ОЖТ – 3 7 7 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 10 10 СЖТ – 1 14 14 СЖТ– 2 14 14 СЖТ 2 оқу жылынан астам 18 21 ЖСШТ 18 21 Клубтар/секциялар 18 21 ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) 18 2 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ОЖЖ пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 2 2 2 2 2 ОЖТ – 2 2 2 2 2 2 2 ОЖТ – 3 2 2 2 2 2 2 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 3 3 2 2 3 2 СЖТ – 1 5 3 3 3 5 3 СЖТ– 2 5 3 3 3 5 3 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 6 4 4 4 6 4 ЖС­ШТ 6 4 4 4 6 4 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (24 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (24 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс Түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі I са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­ты тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 4-тен кем емес 2-тен кем емес Об­лы­стық тур­нир­лер 3-тен кем емес 2-тен кем емес 1-тен кем емес Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4-тен кем емес 4-тен кем емес 2-тен кем емес 2-тен кем емес Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 4-тен кем емес 3-тен кем емес 1-тен кем емес 1-тен кем емес Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4-тен кем емес 4-тен кем емес 3-тен кем емес 3-тен кем емес 2(бар бол­са)

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлуі Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Жұ­мыстың маз­мұ­ны 1-ші оқу жы­лын­да­ғы ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Фи­зи­ка­лық 30 Ой­ын­дар, эс­та­фе­та­лар және бас­қа спорт түр­ле­рі ар­қы­лы жан-жақ­ты фи­зи­ка­лық да­му. Ба­сым­дық – еп­ті­лік, үй­ле­сті­ру, жыл­дам­дық. Тех­ни­ка­лық 30 До­ппен қа­ра­пай­ым жат­тығ­у­лар­ды мең­ге­ру, қа­ра­пай­ым соқ­қы­лар тех­ни­ка­сын үй­ре­ну: аяқ­тар­дың жағ­дайы, де­не­нің бұ­ры­луы, сер­меу фор­ма­сы, де­не­ге қа­ты­сты қол­дың, ра­ке­тка­ның, бі­лек пен иық­тың жағ­дайы. Так­ти­ка­лық 5 Қа­ра­пай­ым ком­би­на­ци­я­лар, эле­мен­тар­лық тех­ни­ка. Тео­ри­я­лық 25 Қа­зақ­стан­да­ғы дене шы­нық­ты­ру және спорт. Спорт­пен шұ­ғыл­да­ну­шы­лар­ға қой­ы­ла­тын ги­ги­е­на­лық та­лап­тар. Спорт­шы­ның күн тәр­ті­бі. Ау­ру­лар­дың ал­дын алу, спорт­та­ғы жа­ра­қат­та­ну. Тех­ни­ка­лық эле­мент­тер­ді орын­да­удың тео­ри­я­лық негіз­де­рі. Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 Пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық негіз­де­рі. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Во­лей­бол­ды оты­рып ой­на­уда­ғы тө­ре­ші­лік негіз­де­рі Бар­лы­ғы 100 1 оқу жы­лы­нан ас­қан ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Жұ­мыстың маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 25 Икем­ді­лік, еп­ті­лік және қи­мыл-қоз­ға­лыс үй­ле­сім­ді­лі­гін да­мы­ту. Тех­ни­ка­лық 35 Негіз­гі эле­мент­тер­дің тех­ни­ка­сын бе­кі­ту. Дәл­дік пен тұ­рақ­ты­лық­қа ба­ғыт­тал­ған ой­ын. Так­ти­ка­лық 10 Қа­ра­пай­ым ком­би­на­ци­я­лар мен негіз­гі так­ти­ка­лық әді­стер­ді мең­ге­ру. Тео­ри­я­лық 20 Спорт­пен ай­на­лы­са­тын­дар­ға қой­ы­ла­тын ги­ги­е­на­лық та­лап­тар. Спорт­шы­ның күн тәр­ті­бі. Ау­ру­лар мен жа­ра­қат­тар­дың ал­дын алу. Спорт­шы­ның адам­гер­ші­лік қа­си­ет­те­рін тәр­би­е­леу. Ой­ын тех­ни­ка­сы мен тех­ни­ка­лық дай­ын­дық. Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 Спорт­пен тұ­рақ­ты ай­на­лы­су­ға қызығ­у­шы­лық қа­лып­та­сты­ру, жат­тығу үде­рі­сіне дұ­рыс көз­қа­рас ор­на­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Во­лей­бол­ды оты­рып ой­на­уда­ғы тө­ре­ші­лік негіз­де­рі Бар­лы­ғы 100 1-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Жұ­мыстың маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 25 Жал­пы да­мы­ту бағ­дар­ла­ма­сы, еп­ті­лік пен үй­ле­сті­ру­ді же­тіл­ді­ру. Фит­нес-ре­зи­на­мен жұ­мыс. Тех­ни­ка­лық 35 Негіз­гі соқ­қы­лар тех­ни­ка­сын же­тіл­ді­ру. Әр­түр­лі по­да­ча­лар­ды мең­ге­ру. Ай­нал­ды­ру, әр­түр­лі ай­мақ­тар. Аяқ­та­у­шы соқ­қы­лар. Так­ти­ка­лық 10 Ой­ын так­ти­ка­сы­ның негіз­де­рі. Қа­ра­пай­ым ком­би­на­ци­я­лар­ды үй­ре­ну. Тео­ри­я­лық 20 Спорт­шы­ның күн тәр­ті­бі. Ау­ру­лар мен жа­ра­қат­тар­дың ал­дын алу. Шы­ны­ғу. Тех­ни­ка­лық эле­мент­тер­ді орын­дау негіз­де­рі. Жа­рыс ере­же­ле­рі. Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 Күр­де­лі жат­тығу тап­сыр­ма­ла­рын ше­шу үшін қа­жет­ті ерік-жі­гер және мі­нез­дің спорт­қа ма­ңы­зды қа­си­ет­те­рін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Во­лей­бодың тер­ми­но­ло­ги­я­сын мең­ге­ру және оны жат­тығ­у­да қол­да­ну. Бар­лы­ғы 100 2-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Жұ­мыстың маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 25 Дене са­па­ла­рын және үй­ле­сті­ру қа­бі­лет­те­рін же­тіл­ді­ру ар­қы­лы спорт­шы­лар­дың ағ­за­сы­ның функ­ци­о­нал­дық мүм­кін­дік­те­рін арт­ты­ру. Ерекше на­зар жыл­дам­дық пен жыл­дам-кү­ш­тік тө­зім­ді­лік­ке, қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғы­на, ой­ын тө­зім­ді­лі­гіне бө­лі­не­ді. Тех­ни­ка­лық 35 Тех­ни­ка­лық эле­мент­тер­ді же­тіл­ді­ру, қар­сы ша­буыл­да­у­шы соқ­қы­лар мен топ-спин­дер. Әр­түр­лі по­да­ча­лар мен қа­был­да­у­лар­ды же­тіл­ді­ру. Қор­ға­ны­с­та­ғы ой­ын­ды же­тіл­ді­ру. Так­ти­ка­лық 15 Әр­түр­лі так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды же­тіл­ді­ру. Же­ке ой­ын сти­лін қа­лып­та­сты­ру. Тео­ри­я­лық 10 Қа­зақ­стан мен әлем­де­гі да­му үр­ді­сте­рі. Спорт­та­ғы ау­ру­лар мен жа­ра­қат­тар­дың ал­дын алу. Спорт­тық дай­ын­дық­тың жал­пы си­патта­ма­сы. Спорт­шы­ның дене және ар­найы дай­ынды­ғы­ның рө­лі. Пси­хо­ло­ги­я­лық 10 Өзін-өзі ба­қы­лау әді­сте­рін және жа­ры­стар ал­дын­да күй­ді бас­қа­ру қа­бі­ле­тін үй­ре­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Оқу-жат­тығу са­ба­ғын ұй­ым­да­сты­ру дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рін да­мы­ту (топ­ты құ­ру, негіз­гі ко­ман­да­лар­ды орын­дау). Топ­та жат­тығу жа­са­уды жүр­гі­зу дағ­ды­ла­рын же­тіл­ді­ру. Қа­ла­лық жа­ры­стар­да тө­ре­ші ре­т­ін­де қа­ты­су. Бар­лы­ғы 100 3-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Жұ­мыстың маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 20 Жыл­дам­дық пен ре­ак­ци­я­ны ба­сым да­мы­ту. Жыл­дам­дық­ты да­мы­ту­ға ар­нал­ған ой­ын­дар. Дене сал­ма­ғын пай­да­ла­на оты­рып күш жат­тығ­у­ла­ры. Жыл­дам­дық, жыл­дам-кү­ш­тік және ой­ын тө­зім­ді­лі­гін же­тіл­ді­ру. Тех­ни­ка­лық 35 Тех­ни­ка­лық эле­мент­тер­ді же­тіл­ді­ру, қы­сы­лу­ды же­ңу, соқ­қы­лар­дың сер­пін­ді­лі­гін жат­тық­ты­ру. Ша­буыл­да­у­шы ком­би­на­ци­я­лар­ды же­тіл­ді­ру. Так­ти­ка­лық 25 Так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды же­тіл­ді­ру. Так­ти­ка­лық ой­ла­уды да­мы­ту. Тео­ри­я­лық 10 Фи­зи­ка­лық қа­бі­лет­тер мен дене дай­ынды­ғы. Спорт­тық дай­ын­дық­ты жос­пар­лау және ба­қы­лау. Так­ти­ка­лық дай­ын­дық­тың негіз­де­рі. Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 Спорт­тық қыз­мет­ке де­ген көз­қа­рас­ты ны­ғай­ту, жат­тығу мен жа­рыс жүк­те­ме­ле­ріне тұ­рақ­ты­лық­ты қам­та­ма­сыз ете­тін тұ­лға­лық қа­си­ет­тер­ді же­тіл­ді­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Топ­та­ғы се­рік­те­стің тех­ни­ка­сын орын­дау ке­зін­де­гі қа­те­лік­тер­ді анық­тау және тү­зе­ту. Жас әріп­те­стер­мен тех­ни­ка же­тіл­ді­ру бой­ын­ша же­ке жұ­мыс жүр­гі­зу үшін ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық қа­бі­лет­тер­ді да­мы­ту. Қа­ла­лық ре­сми жа­ры­стар­да тө­ре­ші, есеп жүр­гі­зу­ші ре­т­ін­де қа­ты­су. Бар­лы­ғы 100 3 оқу жы­лы­нан ас­қан оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Жұ­мыстың маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 20 Жыл­дам­дық және жыл­дам-кү­ш­тік тө­зім­ді­лік­ті, қоз­ға­лыс шап­шаңды­ғын, ой­ын ке­зін­де­гі тө­зім­ді­лік­ті да­мы­ту. Ар­найы дене дай­ынды­ғы­ның рө­лін арт­ты­ру. Тех­ни­ка­лық 25 Ал­дың­ғы дай­ын­дық ке­зе­ңін­де­гі ма­те­ри­ал­ды қай­та­лау. Бар­лық соқ­қы­лар­ды орын­дау жыл­дамды­ғын арт­ты­ру. До­птың ай­на­луын кү­шей­ту — же­ке тех­ни­ка­лық эле­мент­тер­де де, әр­түр­лі соқ­қы­лар үй­ле­сі­мін­де де. Же­ке стиль ерекше­лік­те­ріне қа­рай жат­тығ­у­лар­ды да­ра­лан­ды­ру. Жо­ғар­ғы, тө­мен­гі, бүй­ір ай­на­лым­мен және әр­түр­лі ұзын­дық­та­ғы, бүр­ке­ме­лен­ген жа­ңа күр­де­лі по­да­ча­лар­ды мең­ге­ру. Так­ти­ка­лық 25 Так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды же­тіл­ді­ру. Жа­ры­стық жағ­дай­лар­ды мо­дель­деу. Тео­ри­я­лық 10 Дене қа­бі­лет­те­рі мен дене дай­ынды­ғы. Спорт­тық дай­ын­дық­ты жос­пар­лау және ба­қы­лау. Тех­ни­ка­лық және так­ти­ка­лық дай­ын­дық. Ой­ын­ға көз­қа­рас және нәти­же­лер­ді тал­дау. Пси­хо­ло­ги­я­лық 15 Спорт­шы­лар­да ба­сым бо­ла­тын тұ­лға­лық қа­си­ет­тер­ді же­тіл­ді­ру: жал­пы эмо­ци­о­нал­дық тұ­рақ­ты­лық, бә­се­ке­ле­стік се­зі­мі, қиын­дық­тар­ды же­ңу­де­гі бел­сен­ді­лік, тәу­ел­сіз­дік, жа­у­ап­кер­ші­лік пен парыз се­зі­мі, фи­зи­ка­лық қо­лай­сыздық­тар­ға тө­зім­ді­лік. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Ко­ман­да бас­қа­ру дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Қа­ла­лық ре­сми жа­ры­стар­да тө­ре­ші, бас тө­ре­ші, есеп жүр­гі­зу­ші және хат­шы­лық құ­ра­мын­да тө­ре­лік ету. Бар­лы­ғы 100 1-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Жұ­мыстың маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 20 Жыл­дам­дық пен жыл­дам-кү­ш­тік тө­зім­ді­лік­ті, қоз­ға­лыс шап­шаңды­ғын, ой­ын тө­зім­ді­лі­гін және жа­ры­л­ғыш кү­ш­ті да­мы­ту. Же­ңіл сал­мақ­тар қол­да­ну. Ар­найы дене дай­ынды­ғы­ның рө­лін арт­ты­ру. Тех­ни­ка­лық 25 Соқ­қы­лар­дың дәл­ді­гін, тұ­рақ­ты­лы­ғын және жыл­дамды­ғын арт­ты­ру. Доп ұшуын бас­қа­ру мүм­кін­дік­те­рін ке­ңей­ту: ай­на­лу кү­ші мен жыл­дамды­ғы, ба­ғы­ты, ұшу тра­ек­то­ри­я­сы, ұшу және се­кі­ру жыл­дамды­ғы. Так­ти­ка­лық 25 Әр­түр­лі стиль­де­гі қар­сы­ла­стар­ға қар­сы да­ра және жұп­тық ой­ын­дар­ға так­ти­ка­лық жос­пар­лар құ­ра­с­ты­ру. Тео­ри­я­лық 10 Спорт­тық дай­ын­дық­ты жос­пар­лау және ба­қы­лау. Жал­пы және ар­найы пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық. Ой­ын­дар­ды так­ти­ка­лық тал­дау, так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар жа­сау. Ой­ын­ға көз­қа­рас және нәти­же­лер­ді тал­дау. Пси­хо­ло­ги­я­лық 15 Жо­ға­ры пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­қа, жі­гер­лі қа­си­ет­тер­ге ие, жо­ға­ры спорт­тық нәти­же­лер­ге же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған спорт­шы тұл­ға­сын қа­лып­та­сты­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Жат­тығу жос­па­рын өз бе­тін­ше құ­ра бі­лу, өзін-өзі ба­қы­лау күн­де­лі­гін жүр­гі­зу. Жат­тығу және жа­рыс жүк­те­ме­ле­рін тал­дау. Қа­ла­лық ре­сми жа­ры­стар­да тө­ре­ші, бас тө­ре­ші, есеп жүр­гі­зу­ші және хат­шы­лық құ­ра­мын­да тө­ре­лік ету. Бар­лы­ғы 100 2-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Жұ­мыстың маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 20 Қол жет­кі­зі­л­ген дең­гей­де сақ­тау және әрі қа­рай кү­ш­ті, жыл­дам-кү­ш­тік са­па­лар­ды, жыл­дам­дық пен ой­ын тө­зім­ді­лі­гін да­мы­ту. Ар­найы дене дай­ынды­ғы­ның үле­сін арт­ты­ру. Тех­ни­ка­лық 25 Тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық дай­ын­дық­ты да­ра­лан­ды­ру – же­ке да­му ерекше­лік­те­ріне сәй­кес: дене са­па­ла­ры, үй­ле­сті­ру мүм­кін­дік­те­рі, пси­хо­фи­зио­ло­ги­я­лық көр­сет­кіш­тер, спорт­тық-тех­ни­ка­лық ше­бер­лік дең­гейі мен дағ­ды­лар. Так­ти­ка­лық 25 Так­ти­ка­лық нұс­қа­у­лар­ды орын­дай оты­рып, есеп жүр­гі­зі­ле­тін жат­тығу ой­ын­да­ры. Тео­ри­я­лық 10 Жал­пы және ар­найы пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық. Так­ти­ка негіз­де­рі мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық. Ой­ын­дар­ды тал­дау, так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар әзір­леу. Ой­ын­ға дай­ын­дық пен нәти­же­лер­ді тал­дау. Пси­хо­ло­ги­я­лық 15 Же­ке қа­си­ет­тер­ді анық­тау, тү­зе­ту, қа­лып­та­сты­ру және же­тіл­ді­ру: эмо­ци­я­лар­ды бас­қа­ру, жо­ға­ры жа­у­ап­кер­ші­лік жағ­дай­ла­рын­да­ғы күй­зе­ліс­ке тө­зім­ді­лік, жа­рыс­қа де­ген жо­ға­ры мо­ти­ва­ция, жа­у­ап­кер­ші­лік және бай­сал­ды­лық, өзін-өзі тал­дау қа­бі­ле­ті. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Өзін-өзі ба­қы­лау күн­де­лі­гін, жат­тығу мен жа­рыс жүк­те­ме­ле­рін тал­дау күн­де­лі­гін өз бе­тін­ше жүр­гі­зу. Оқу ой­ын­да­рын­да бас тө­ре­ші, хат­шы, бас хат­шы рө­лін­де тө­ре­ші­лік­ке қа­ты­су. Бар­лы­ғы 100 2 оқу жы­лы­нан ас­қан спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Жұ­мыстың маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 15 Қол жет­кі­зі­л­ген дең­гей­де сақ­тау және әрі қа­рай кү­ш­ті, жыл­дам-кү­ш­тік са­па­лар­ды, жыл­дам­дық пен ой­ын тө­зім­ді­лі­гін да­мы­ту. Ар­найы дене дай­ынды­ғы­ның үле­сін арт­ты­ру. Тех­ни­ка­лық 20 Ша­буыл­да­у­шы тех­ни­ка­лық тә­сіл­дер­дің ар­се­на­лын же­тіл­ді­ру. По­да­ча мен қа­был­да­уды же­тіл­ді­ру. Так­ти­ка­лық 35 Әр­түр­лі стиль­де­гі қар­сы­ла­стар­ға қар­сы да­ра және жұп­тық ой­ын­дар­ға так­ти­ка­лық жос­пар­лар құ­ру. Тео­ри­я­лық 5 Жал­пы және ар­найы пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық. Спорт­тық дай­ын­дық­ты жос­пар­лау және ба­қы­лау. Ой­ын­дар­ды тал­дау, так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар әзір­леу. Ой­ын­ға дай­ын­дық пен нәти­же­лер­ді тал­дау. Пси­хо­ло­ги­я­лық 20 Мо­раль­дық-ерік­тік қа­си­ет­тер­ді да­мы­ту, жа­ры­стар мен жат­тығ­у­лар ке­зін­де өзін-өзі сен­ді­ру және күй­ді рет­теу әді­сте­рін мең­ге­ру. Жо­ға­ры спорт­тық нәти­же­лер­ге же­ту­ге де­ген мо­ти­ва­ци­я­ны да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Кі­ші топ­тар­да жат­тығу са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу дағ­ды­ла­рын қа­лып­та­сты­ру. Ба­ла­лар мен жа­сө­спі­рім­дер спорт мек­те­бін­де бас тө­ре­ші, аға тө­ре­ші, есеп жүр­гі­зу­ші, бас хат­шы рө­лін­де тө­ре­ші­лік ету. Бар­лы­ғы 100 Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік то­бы (бар­лық ке­зең) Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Жұ­мыстың маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 15 Жо­ға­ры дең­гей­де­гі жал­пы және ар­найы дене дай­ынды­ғын сақ­тау – ой­ын­ды же­тіл­ді­ру­дің негі­зі. Тех­ни­ка­лық 20 Же­ке ой­ын сти­лін да­мы­ту. Ша­буыл­да­у­шы ком­би­на­ци­я­лар, по­да­ча­лар мен ауы­спа­лы ой­ын эле­мент­те­рін же­тіл­ді­ру. Так­ти­ка­лық 45 Әр­түр­лі стиль­де­гі қар­сы­ла­стар­ға қар­сы да­ра және жұп­тық ой­ын­дар­ға так­ти­ка­лық жос­пар құ­ра­с­ты­ру. Нақ­ты қар­сы­ла­стар­ға ба­ғыт­тал­ған же­ке так­ти­ка­лық жос­пар­лар­ды әзір­леу, ой­ын­ды тал­дау және так­ти­ка­лық стра­те­ги­я­ны дай­ын­дау. Тео­ри­я­лық 5 Қа­зақ­стан мен әлем­де­гі да­му үр­ді­сте­рі. Жал­пы және ар­найы пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық. Ой­ын­дар­ды тал­дау, так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар әзір­леу. Ой­ын­ға көз­қа­рас және нәти­же­лер­ді тал­дау. Пси­хо­ло­ги­я­лық 20 Жат­тығу про­це­сін­де дер­бес ой­лау қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Оны тал­дау және тү­зе­ту дағ­ды­ла­ры. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Бас­қа спорт­шы­лар­дың жат­тығ­у­лар­ды орын­да­уын­да­ғы қа­те­лік­тер­ді анық­тау және тү­зе­ту. Кі­ші жас­та­ғы топ­тар­ға жат­тығ­у­лар мен тә­сіл­дер­ді үй­ре­ту­ге кө­мек­те­су. Жа­рыс ере­же­ле­рі мен өт­кі­зу жүй­е­ле­рін, хат­та­ма­лар­ды жүр­гі­зу тәр­ті­бін мең­ге­ру. Ко­ман­да­лық, да­ра және жұп­тық жа­ры­стар­да тө­ре­ші­лік ету. Бар­лы­ғы 100

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін Талап Сипаттама Ерлер стандарты Әйелдер стандарты Жасөспірімдер (ұл) Жасөспірімдер (қыз) Жылдамдық қабілеті Пас бергеннен кейін шабуыл жасау уақыты. ≤0,6 сек ≤0,8 сек ≤1 сек ≤1 сек 5 м (отырып) қозғалу уақыты – ≤4,5 сек ≤5,5 сек ≤5,5 сек ≤6,5 сек Бұлшықет күші 5 кг кір тасты (екі қолмен) көтеру – ≥10 рет ≥7 рет ≥7 рет ≥5 рет Әртүрлі жаттығулар (тренажер, жгут, турник, итерулер, брусья) 1 рет орындау 1 рет орындау 1 рет орындау 1 рет орындау Допқа соққы жылдамдығы – ≥50 км/сағ ≥35 км/сағ ≥30 км/сағ ≥25 км/сағ Вестибулярлық тұрақтылық Шабуыл беру Ось бойымен айналғаннан кейін шабуыл (5 секундта 3 айналым) – дәлдік ≥80% дәлдік ≥70% дәлдік ≥80% дәлдік ≥70% Төзімділік Күш төмендемей 20 шабуыл қатарынан Иә Иә Иә Иә 30 шабуыл қатарынан – дәлдік ≥70% дәлдік ≥60% дәлдік ≥70% дәлдік ≥50% 5 кг медболды бастан жоғары ұстау – ≥45 сек ≥30 сек ≥35 сек ≥25 сек Икемділік Шабуыл кезінде денені бұру – ≥120° ≥120° ≥120° ≥120° Алға еңкейіп қолмен еденді ұстау Иә Иә Иә Иә Өз жарты алаңындағы кез келген жерден допты алу қабілеті 1 рет орындау 1 рет орындау 1 рет орындау 1 рет орындау Координациялық қабілеттер Доп бағытының өзгеруіне реакция – ≤0,3 сек ≤0,4 сек ≤0,3 сек ≤0,5 сек 10 соққы арқылы дәлдік тесті – ≥8 дәл соққы ≥6 дәл соққы ≥7 дәл соққы ≥5 дәл соққы 5 м қашықтықтан 1×1 м нысанаға шабуыл соққысы – 7/10 6/10 7/10 5/10 Дене бітімі Қол ұзындығы – ≥170 см ≥150 см ≥140 см ≥130 см Денедегі май деңгейі 30 жасқа дейін 13-20%, 30 жастан жоғары 15-25% 30 жасқа дейін 13-20%, 30 жастан жоғары 15-25%

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Спорттық төсеміш Ш.м. 1 2 Тор дана 2 2 Стойка дана 2 3 Доп дана 10 3 Антенна дана 2 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Жаттығуға арналған форма (футболка, шалбар, шорты, шұлық, номер) Жинақ 1 2 Жарысқа арналған форма (футболка, шалбар, шорты, шұлық, номер) Комплект 1 3 Спорттық аяқ-киім Комплект 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 20 қосымша Голбол бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазбасы Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – голбол спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 5 8 416 АД Т– 2 5 10 520 ОЖТ – 1 4 12 624 ОЖТ – 2 3 14 728 ОЖТ – 3 3 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 3 20 1040 СЖТ – 1 2 24 1248 СЖТ– 2 2 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 2 28 1456 ЖСШТ 2 32-36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 10 2 АД Т– 2 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 15 2 ОЖТ – 1 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 20 2 ОЖТ – 2 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 30 2 ОЖТ – 3 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 30 2 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 40 2 СЖТ – 1 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 40 2 СЖТ– 2 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 40 2 СЖТ 2 оқу жылынан астам 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 40 2 ЖСШТ 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 60 2 Клубтар/секциялар 24 күнге дейін (жылына 150 күн) 24 күнге дейін (жылына 150 күн) ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 1 2 1 1 2 2 ОЖТ – 2 2 2 1 1 2 2 ОЖТ – 3 2 2 1 1 2 2 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 5 2 1 2 3 2 СЖТ – 1 6 2 1 3 5 3 СЖТ– 2 6 2 1 3 5 3 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 7 2 1 4 6 4 ЖС­ШТ 10 2 4 6 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ес­керт­пе: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Барлық жастық категориялары Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 3 18 Республикалық турнирлер 3 18 Ресми облыстық жарыстар 3 18 Ресми республикалық жарыстар 3 18 Халықаралық жарыстар 3 21 Әйелдер Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Барлық жастық категориялары Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 3 18 Республикалық турнирлер 3 18 Ресми облыстық жарыстар 3 18 Ресми республикалық жарыстар 3 18 Халықаралық жарыстар 3 21 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 12 Облыстық турнирлер 12 Республикалық турнирлер 6 6 5 6 1 Ресми облыстық жарыстар 12 Ресми республикалық жарыстар 6 6 5 6 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 48 Ойындардың, эстафеталардың, спорттың басқа түрлерінің көмегімен жан-жақты физикалық даму. Басымдық - ептілік, үйлестік, жылдамдық. Техникалық 45 Қимыл қозғалыс туралы жалпы ұғым, голбол техникалық негіздерін меңгеру. Буындарды нығайту, күштік жаттығу. Тактикалық 1 қарапайым амалдар, қарапайым техника. Теориялық 2 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурушаңдықтың, жарақаттың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық 4 Психологиялық дайындықтың негіздері Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Төрешілік жұмыстың негіздері 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 48 Икемділікті, ептілікті, қимы-қозғалысты үйлестіру қабілетін дамыту. Қимылды ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. Техникалық 45 Техникалық шеберлік негіздерін қалыптастыру, өрескел қателіктерді алдын алады және жояды (әңгімелеу және техникалық қимылды көрсету. Тактикалық 1 қарапайым амалдар, қарапайым техника. Теориялық 2 Спортпен шұғылданатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурушаңдықтың, жарақаттың алдын алу. Спортшының имандылық қасиеттерін тәрбиелеу. Күрес техникасы және техникалық даярлық. Психологиялық 4 Жаттығу жұмысына нұсқауды нормалау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Төрешілік жұмыстың негіздері 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 45 Жалпы даму бағдарламасы, ептілік пен үйлестікті жетілдіру. Доппен бірге ойындарды пайдалану (голбол). Техникалық 45 Техниканы тереңдетіп оқыту. Шабуылдаушы техникалық тәсілдер. Тактикалық 2 Жеке тұрысты дұрыс даңдау. Теориялық 3 Спортшының күн тәртібі. Аурушаңдық пен жарақаттың алдын алу. Шыңдалу. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыстар қағидалары. Психологиялық 5 Қиындатылған жаттықтыру тапсырмаларын орындауға қажетті мінез-құлықтың спорттық маңызды қасиеттері мен ерік қасиеттерін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Голбол терминологиясын меңгеру және оны сабақтарда қолдану. 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 45 Денсаулықты нығайту және спортшылар ағзасының функционалдық мүмкіндігін арттыру бойынша олардың физикалық қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. Айрықша назар шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шымдамдылықтың дамуына, қимыл-қозғалыстың шапшаңдығына, ойынға шыдамдылығына аударылады. Техникалық 46 Техникалық элементтерді жетілдіру, қорғаныстық техникалық тәсілдер. Тактикалық 1 Түрлі тактикалық әдіс-амалдарды жетілдіру. Күрестің жеке стилін қалыптастыру. Теориялық 3 Қазақстанда және әлемде голбол даму тарихы. Спорттағы аурушаңдық пен жарақаттың алдын алу. Спорттық даярлықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы даярлығының рөлі. Психологиялық 4 Өзін-өзі бақылау тәсілдеріне және жарыстарда сөре алдындағы күйді басқара білуге баулу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру жөнінде дағдылар мен қабілеттерді дамыту (топты сапқа тұрғызу, орнында және жүріп бара жатқанда негізгі пәрмендер беру). Топта бой жазуды өткізуге арналған қабілеттерді жетілдіру. Қалалық жарыстардағы төрешілікке төреші рөлінде қатысу. 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 43 Шапшаңдық пен реакцияны басымдықпен дамыту. Шапшаңдықты дамыту күресі. Дененің салмағын пайдаланып, күшті жаттықтыру. Айрықша назар шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шымдамдылықтың дамуына, қимыл-қозғалыстың шапшаңдығына, ойынға шыдамдылығына аударылады. Техникалық 46 Техникалық элементтерді жетілдіру, бөгеліп қалумен күрес. Шабуылын жетілдіру. Тактикалық 1 тактикалық әдіс-амалдарды жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Теориялық 3 Физикалық қабілеттер мен физикалық даярлық. Спортттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық даярлық. Психологиялық 5 Спорттық қызметке нұсқауды бекіту, жаттығу және жарыс жүктемелеріне шыдамдылықты қамтамасыз ететін жеке бастың қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Топтағы жолдаста тәсіл техникасын орындауда қателіктерді анықтау және түзету. Кіші жолдастармен техниканы жетілдіру бойынша жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастыру қабілеттерін дамыту. Ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне рефери төреші рөлінде қатысу. 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 43 Арнайы шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шыдамдылықты, күрделі-үйлестіру қабілеттерін дамыту әдістері. Арнайы физикалық даярлық рөлін ұлғайту. Техникалық 46 Алдыңғы даярлық кезеңінің материалын қайталау. Барлық жаттығуларды орындау шапшаңдығын арттыру. Шұғылданушының жеке ерекшеліктеріне қарай жаттығуды дараландыру. Жаңа шабуылдаушы және қорғаныстық техникалық тәсілдерді үйрену. Тактикалық 1 Тактикалық айла-әдістерді жетілдіру. Жарыстық жағдаяттарды моделдеу. Теориялық 3 физикалық қабілеттер мен физикалық даярлық. Спорттық даярлықты жоспардау және бақылау. Техникалық-тактикалық даярлық. Күреске бағдарлау және күрес нәтижелерін талқылау. Психологиялық 5 Жалпы эмоционалдық орнықтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді еңсерудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауаптылық және парыз сезімі, физикалық жайсыздыққа шыдамдылық секілді спортшыларда басымдылыққа ие жеке қасиеттерді жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жарыстарда топқа басшылық ету дағдыларын дамыту. Ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне рефери төреші, хатшылықтың құрамында аға төреші рөлінде қатысу. 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 44 Шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шыдамдылықты дамыту, техникалық тәсілдерді жүргізу жылдамдығын арттыру. Техникалық тәсілді жүргізген кезде серіктестің көмегі. Арнайы физикалық даярлықтың рөлін ұлғайту. Техникалық 46 Жеке техниканы іріктеу және жетілдіру және жаңа техникалық дағдыларды оқып үйрену. Тактикалық 1 түрлі стилдегі нақты қарсыласпен күреске тактикалық жоспарларды әзірлеу. Теориялық 4 спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық даярлық. Күресті тактикалық талдау, тактикалық әдіс-амалдарды әзірлеу. Күреске бағдарлау және күрес нәтижелерін талқылау. Психологиялық 4 Жоғары психологиялық төзімділікке, ерік-жігер қасиеттеріне, максималды спорттық нәтижелерге жетуде икемге ие споршының тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жаттығу жоспарын дербес әзірлеу қабілеті. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне рефери, хатшылықтың құрамында аға төреші рөлінде қатысу . 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 44 Арнайы шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шыдамдылықты, күрделі-үйлестіру қабілеттерін дамыу әдістері. Арнайы физикалық даярлықтың рөлін ұлғайту. Техникалық 47 Дамудың тұлғалық ерекшеліктері: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психикалық физиолоялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік пен қабілеттер деңгейі негізінде техникалық-тактикалық даярлықы дараландыру. Тактикалық 1 жаттықтырушының тактикалық нұсқауларын орындаумен бірге спаррингтер (жекпе-жектер). Теориялық 3 жалпы және арнайы психологиялық даярлық. Тактика негіздері және тактикалық даярлық. Күресті тактикалық талдау, тактикалық әдіс-амалдарды әзірлеу. Күреске бағдарлау және күрес нәтижелерін талқылау. Психологиялық 4 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқару қабілеті, жоғары жауаптылық жағдайында күйзеліске шыдамдылық, жоғары жарыс уәждемесі, байыптылық пен жауаптылық, өзін-өзі талдауға қабілеттілік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Өзін-өзі бақылау күнделігін өз бетінше жүргізу, жаттығу және жарыс жүктемелерін талдау қабілеті. Оқу жекпе-жектерінің төрешілігіне рефери, хатшы рөлінде қатысу. 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 45 Арнайы күшті, шапшаңдық-күштік қасиеттерді, шапшаңдық төзімділікті жеткен деңгейде ұстау және әрі қарай дамыту. Арнайы физикалық даярлықтың үлесін арттыру. Техникалық 47 Шабуылдаушы және қорғаныстық техникалық тәсілдер арсеналын жетілдіру. Төрешілік ұстап қалуда күресті жетілдіру. Тактикалық 1 Түрлі стилдегі нақты қарсыластармен күрестің тактикалық жоспарларын әзірлеу. Теориялық 2 жалпы және арнайы психологиялық даярлық. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Күресті тактикалық талдау, тактикалық әдіс-амалдарды әзірлеу. Күреске бағдарлау және күрес нәтижелерін талқылау. Психологиялық 3 Мінез-құлықтың моралдық-ерік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі сендіру және күйлерді өзін-өзі реттеу тәсілдерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге жетуге уәждемені дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Кіші топтарда жаттықтыру сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын сіңіру. Бас төреші, аға төоеші, рефери және бас хатшы рөлінде жарыстардың төрешілігі. Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 43 Физикалық және арнайы даярлықтың жоғары деңгейін күресті жетілдіру базасы ретінде қолдау. Техникалық 48 Жеке күрес стилін дамыту. Шабуылдаушы және қорғаныстық тәсілдер мен төрешілік ұстап қалуда күресті жетілдіру және оларды әрі қарай жетілдіру (түрлі спортшылармен жекпе-жек шарттарына жақындатылған жарыстарда автоматты түрде орындалады) Тактикалық 1 түрлі стилдегі нақты қарсыластармен күрестің тактикалық жоспарларын әзірлеу. Нақты бәсекелестерге жеке тактикалық жоспарлар әзірлеу, күресті талдау және тактикалық стратегия дайындау. Теориялық 2 Қазақстанда және әлемде қол күресін дамытудың негізгі үрдістері. Жалпы және арнайы психологиялық даярлық. Күресті тактикалық талдау, тактикалық әдіс-амалдарын әзірлеу. Күреске бағдарлау және күрес нәтижелерін талқылау. Психологиялық 4 Жаттығу процесінде дербестік ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Басқа спортшылар жаттығулар орындаған кезде қателіктерді анықтау және түзету. Кіші жас топтарында шұғылданушыларға жекелеген жаттығулар мен тәсілдерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі қағидаларын, өткізу, жарыстар хаттамаларын жүргізу жүйелерін меңгеру. Облыстық және республикалық жарыстардың төрешілігі.

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Талап Сипаттама Ерлер стандарты Әйелдер стандарты Жасөспірімдер (ұл) Жасөспірімдер (қыз) Жылдамдық қабілеті Пас бергеннен кейін шабуыл жасау уақыты. ≤0,6 сек ≤0,8 сек ≤1 сек ≤1 сек 5 м (отырып) қозғалу уақыты – ≤4,5 сек ≤5,5 сек ≤5,5 сек ≤6,5 сек Бұлшықет күші 5 кг кір тасты (екі қолмен) көтеру – ≥10 рет ≥7 рет ≥7 рет ≥5 рет Әртүрлі жаттығулар (тренажер, жгут, турник, итерулер, брусья) 1 рет орындау 1 рет орындау 1 рет орындау 1 рет орындау Допқа соққы жылдамдығы – ≥50 км/сағ ≥35 км/сағ ≥30 км/сағ ≥25 км/сағ Вестибулярлық тұрақтылық Шабуыл беру Ось бойымен айналғаннан кейін шабуыл (5 секундта 3 айналым) – дәлдік ≥80% дәлдік ≥70% дәлдік ≥80% дәлдік ≥70% Төзімділік Күш төмендемей 20 шабуыл қатарынан Иә Иә Иә Иә 30 шабуыл қатарынан – дәлдік ≥70% дәлдік ≥60% дәлдік ≥70% дәлдік ≥50% 5 кг медболды бастан жоғары ұстау – ≥45 сек ≥30 сек ≥35 сек ≥25 сек Икемділік Шабуыл кезінде денені бұру – ≥120° ≥120° ≥120° ≥120° Алға еңкейіп қолмен еденді ұстау Иә Иә Иә Иә Өз жарты алаңындағы кез келген жерден допты алу қабілеті 1 рет орындау 1 рет орындау 1 рет орындау 1 рет орындау Координациялық қабілеттер Доп бағытының өзгеруіне реакция – ≤0,3 сек ≤0,4 сек ≤0,3 сек ≤0,5 сек 10 соққы арқылы дәлдік тесті – ≥8 дәл соққы ≥6 дәл соққы ≥7 дәл соққы ≥5 дәл соққы 5 м қашықтықтан 1×1 м нысанаға шабуыл соққысы – 7/10 6/10 7/10 5/10 Дене бітімі Қол ұзындығы – ≥170 см ≥150 см ≥140 см ≥130 см Денедегі май деңгейі 30 жасқа дейін 13-20%, 30 жастан жоғары 15-25% 30 жасқа дейін 13-20%, 30 жастан жоғары 15-25%

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Голбол қақпалары 1 жиынтық 2 2 Голбол ойнауға арналған доптар (Германияда жасалған) 1 20 2 Спорт залдары үшін арнайы еден жабыны 1 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Спорттық форма 1 12 2 Голбол ойнауға арналған арнайы көзілдірік 1 12 3 Ойыншы қорғанысы (әйелдер кеудесін қорғайтын құрал, ерлерге арналған тірек) 1 12

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 21 қосымша Есту қабілеті зақымданған спортшылар арасындағы футбол мен футзал бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Есту қабілеті зақымданған спортшылар арасындағы футбол мен футзал бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толықтырылуы (адам саны) Аптадағы сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 6 8 416 АДТ – 2 6 10 520 ОЖТ – 1 5 12 624 ОЖТ – 2 5 14 728 ОЖТ – 3 5 16 832 ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 5 20 1040 СЖТ – 1 4 24 1248 СЖТ – 2 4 26 1352 СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 3 28 1456 ЖСШ 3 36 1872 Үйірмелер/секциялар Ішкі еңбек тәртібі мен қағидаларына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, СДО, ОДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) жас санаты 8-12 жас Оқу жүктемесін кезеңдер бойынша орындау спортшының белгілі бір спорт ұйымына (оқу тобына/даярлық кезеңіне) қатыстылығына, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. жас санаты 13-14 жас жас санаты 15-17 жас жас санаты 18 жастан бастап Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйым түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстар алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар Ескерту АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 10-12 10 10 2 ОЖТ – 2 12-14 12 12 2 ОЖТ – 3 14-21 14 12 2 ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 14-21 14-18 12 2 СЖТ – 1 14-21 14-18 14 2 СЖТ – 2 14-21 14-18 14 2 СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 14-21 14-21 14 2 ЖСШ 14-21 14-21 18 2 Үйірмелер/секциялар Жұмыстың ішкі регламенті мен ережелеріне сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, СДО, ОДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) жас санаты 8-12 жас жас санаты 13-14 жас жас санаты 15-17 жас жас санаты 18 жастан бастап Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 4 3 2 2 3 3 ОЖТ – 2 4 3 2 2 3 3 ОЖТ – 3 5 4 3 2 5 3 ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 5 4 3 2 5 3 СЖТ – 1 6 5 4 2 6 4 СЖТ – 2 6 5 4 2 6 4 СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 7 5 4 2 7 4 ЖСШ 8 5 4 2 8 4 Үй­ір­ме­лер/ сек­ци­я­лар Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, СДО, ОДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес РО­ДО СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШСБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 8-10 жас 11-12 жас 13-14 жас 15-17 жас 18 жастан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 14 42 14 42 14 42 14 42 14 42 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 14 42 14 42 14 42 14 42 14 42 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 14 42 14 42 14 42 14 42 14 42 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 10-14 жас 15-17 жас 18 жастан жо­ға­ры Жас са­на­ты Жас са­на­ты Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 12 36 12 36 12 36 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 14 42 14 42 14 42 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 14 42 14 42 14 42 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 14 42 14 42 14 42 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі I са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­ты тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 5 10 0 0 0 Об­лы­стық тур­нир­лер 10 5 0 0 0 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 7 3 2 0 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 5 0 0 0 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 5 5 5 4 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарының түрлеріне дейін оқу материалының мазмұнын даярлап бөлу 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық 20 % • негізгі қозғалыс дағдылары: негізі қозғалыс дағдылары, мысалы, жүгіру, секіру, допты ұстау және беру дамытылады. • координация және ептілік: қозғалыс координациясын, икемділікті, тепе-теңдікті және кеңістікте бағдарлануды дамытуға арналған жаттығулар. • күш дайындығы: жасына және физикалық дайындығына сәйкес бұлшықеттерді нығайтуға арналған жеңіл жаттығулар. ЖДД 10% АДД 10% Техникалық 50 % 1) Допқа соққы: • аяқтың сыртқы және ішкі жақтарымен соққы. • аяқпен ұшынан соққы. • әртүрлі жағдайларда (тұрып, қозғалыста) допқа соққы жасау. 2) Доп беру: • аяқтың ішкі және сыртқы жақтарымен қысқа және орташа қашықтыққа пас беру. • қозғалыста доп беру. 3) Доп қабылдау: • допты аяқтың ішкі және сыртқы жақтарымен қабылдау, сондай-ақ басқа дене бөліктерімен (көкей, жамбас, бас) қабылдау. • допты қабылдағаннан кейін оны бақылау. Тактикалық 10 % Ұжымдық өзара әрекеттесулер мен ойынның негізгі құрылымын қалыптастыру. Шабуыл мен қорғаныс арасындағы өтуді үйрету, флангтық және орталық ойынның мағынасын түсіну бойынша жұмыс, прессингке қатысты алғашқы қадамдар. Тактикалық тәртіпті дамыту, «ойын ойлауына» үйрету — қайда, қашан және не үшін әрекет ету керектігін түсіну. Шабуылдағы тактика, қорғаныстағы тактика, жартылай қорғаушы тактикасы, стандартты жағдайлар, жеке тактикалық міндеттер. Теориялық 10 % Алғашқы оқу жылында теориялық дайындық балалар үшін қолжетімді және түсінікті болуы керек. Теориялық элементтерді біртіндеп енгізу маңызды, визуалды және практикалық мысалдарды қолдана отырып. Теория балаларға алаңда не болып жатқанын түсінуге көмектеседі және жаттығулар мен ойындарда белсенді қатысуға ықпал етеді. Психологиялық 10 % Футбол және футзалға деген табандылық пен қызығушылықты қалыптастыру. Футбол және футзалдағы психология ойыншылар мен команданың эмоционалдық күйінің нәтижеге қалай әсер ететінін зерттейді. Бұл келесі аспектілерді қамтиды: • психологиялық қысым: ойыншылар қысыммен қалай күреседі, әсіресе маңызды сәттерде (мысалы, пенальти немесе ойынның соңғы минуттарында). • топтық динамика: команданың мотивациясы мен ойыншылар арасындағы өзара әрекеттесу командалық ойынды жақсарта алатыны. Жас ойыншылар көбінесе алаңдағы жағдайларды дұрыс бағалауға тәжірибесі жетіспейді, бұл импульсивті шешімдер қабылдауға әкелуі мүмкін. Сондай-ақ, стресстік сәттерде психологиялық тұрақтылық мәселелері болуы мүмкін. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы: 100% 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық 20 % • негізгі қозғалыс дағдылары: негізі қозғалыс дағдылары, мысалы, жүгіру, секіру, допты ұстау және беру дамытылады. • координация және ептілік: қозғалыс координациясын, икемділікті, тепе-теңдікті және кеңістікте бағдарлануды дамытуға арналған жаттығулар. • күш дайындығы: жасына және физикалық дайындығына сәйкес бұлшықеттерді нығайтуға арналған жеңіл жаттығулар. ЖДД 10% АДД 10% Техникалық 50% 1) Допқа соққы: • аяқтың сыртқы және ішкі жақтарымен соққы. • аяқпен ұшынан соққы. • әртүрлі жағдайларда (тұрып, қозғалыста) допқа соққы жасау. 2) Доп беру: • аяқтың ішкі және сыртқы жақтарымен қысқа және орташа қашықтыққа пас беру. • қозғалыста доп беру. 3) Доп қабылдау: • допты аяқтың ішкі және сыртқы жақтарымен қабылдау, сондай-ақ басқа дене бөліктерімен (көкей, жамбас, бас) қабылдау. • допты қабылдағаннан кейін оны бақылау. Тактикалық 10 % Ұжымдық өзара әрекеттесулер мен ойынның негізгі құрылымын қалыптастыру. Шабуыл мен қорғаныс арасындағы өтуді үйрету, флангтық және орталық ойынның мағынасын түсіну бойынша жұмыс, прессингке қатысты алғашқы қадамдар. Тактикалық тәртіпті дамыту, «ойын ойлауына» үйрету — қайда, қашан және не үшін әрекет ету керектігін түсіну. Шабуылдағы тактика, қорғаныстағы тактика, жартылай қорғаушы тактикасы, стандартты жағдайлар, жеке тактикалық міндеттер. Теориялық 10 % Алғашқы оқу жылында теориялық дайындық балалар үшін қолжетімді және түсінікті болуы керек. Теориялық элементтерді біртіндеп енгізу маңызды, визуалды және практикалық мысалдарды қолдана отырып. Теория балаларға алаңда не болып жатқанын түсінуге көмектеседі және жаттығулар мен ойындарда белсенді қатысуға ықпал етеді. Психологиялық 10 % Футбол және футзалға деген табандылық пен қызығушылықты қалыптастыру. Футбол және футзалдағы психология ойыншылар мен команданың эмоционалдық күйінің нәтижеге қалай әсер ететінін зерттейді. Бұл келесі аспектілерді қамтиды: • психологиялық қысым: ойыншылар қысыммен қалай күреседі, әсіресе маңызды сәттерде (мысалы, пенальти немесе ойынның соңғы минуттарында). • топтық динамика: команданың мотивациясы мен ойыншылар арасындағы өзара әрекеттесу командалық ойынды жақсарта алатыны. Жас ойыншылар көбінесе алаңдағы жағдайларды дұрыс бағалауға тәжірибесі жетіспейді, бұл импульсивті шешімдер қабылдауға әкелуі мүмкін. Сондай-ақ, стресстік сәттерде психологиялық тұрақтылық мәселелері болуы мүмкін. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы: 100% 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық 25 % Төзімділікті дамыту: координация, жүгіру, секіру бойынша әртүрлі жаттығулар. Күш және икемділікпен жұмыс: аяқтың және дененің бұлшықеттерін нығайтуға арналған негізгі жаттығулар. Жылдамдық және реакцияны дамыту: жүгіру жылдамдығы, старттық реакциялар бойынша жаттығулар. ЖДД 12,5% АДД 12,5% Техникалық 25 % Допты бақылау: допты қабылдау, допты тоқтату. Пас беру: аяқтың ішкі бөлігін пайдаланып қарапайым пас беру. Дриблинг: екі аяқты пайдаланып доп жүргізуді меңгеру, шектеулі кеңістікте доппен жұмыс істеу. Допқа соққы: жердегі және ауадағы допқа негізгі соққылар. Тактикалық 25 % Ойын амплуасын анықтау және оған сәйкес ойын дағдыларын дамыту. Ойын жүйесіне кіріспе: команда шабуыл мен қорғаныста қалай әрекет ететінін өте қарапайым түсіндіру. Командалық ойынның негіздеріне жұмыс: алаңда өзара әрекеттесу және ынтымақтастықтың маңызы. Теориялық 20 % Ойын жүйесіне кіріспе: команда шабуыл мен қорғаныста қалай әрекет ететінін өте қарапайым түсіндіру. Командалық ойынның негіздеріне жұмыс: алаңда өзара әрекеттесу мен ынтымақтастықтың маңызы. Психологиялық 5 % Командалық рухты дамыту: топта жұмыс істеу, командалық ойындар. Мотивация мен тәртіпке үйрету: тұрақты жаттығулар мен еңбек етудің нәтижеге жетудегі маңыздылығын түсіну. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы: 100% 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық 25 % Физикалық дайындық Төзімділік пен жылдамдықты дамыту жалғасады. Доп үшін күрес кезінде күш сапалары дамиды, аяқ және дене бұлшықеттері нығайтылады. Икемділік пен координация: икемділік жаттығулары және доппен жұмысты ерекше жағдайларда жақсарту (мысалы, ыңғайсыз позициялардан допқа соққы жасау). Ждд 12,5% Адд 12,5% Техникалық 25 % Техникалық дағдыларды тереңдете меңгеру Допты бақылау және пас беру: балалар дәл және әртүрлі пас беруді үйренуі керек: ұзын және қысқа пас, аяқтың сыртқы және ішкі жақтарымен пас беру. Дриблинг: дриблинг дағдыларын қозғалыста дамыту маңызды, әсіресе қарсыластардың қысымы жағдайында. Бұл шектеулі кеңістікте доп жүргізу, айла жасау жаттығуларын қамтиды. Допқа соққы: екінші оқу жылы күрделі соққы техникасын меңгеруді қамтиды, оның ішінде аяқтың сыртқы бөлігінен соққы, ауадағы допқа соққы (жартылай көтеру немесе «пистолет» соққысы), сондай-ақ әртүрлі бұрыштардан соққылар. Қозғалыста пас беру: ойыншылар допты жүріп келе жатып беру, ұзақ қашықтықтарға соққы жасауды дұрыс орындауды үйренеді. Тактикалық 25 % Тактикалық дағдылар Позициялық ойынды түсіну: ойыншылар алаңда қайда және қашан болу керектігін, допты қабылдауға дұрыс қалай ашылу керектігін және серіктестерімен қалай өзара әрекеттесу керектігін түсінуі қажет. Шабуыл және қорғаныс жұмыс: шабуыл мен қорғаныстың негізгі принциптерін үйрену. Қарсы шабуыл кезінде және қорғанысқа өтуде өз орныңды дұрыс орналастыруды үйрету маңызды. Ойын комбинациялары: стандартты ойын комбинацияларына үйрету (пас — қозғалыс — допты қайтару, орталыққа соққы — соққы және т.б.). Топтық әрекеттер тактикасы Командалық тактикамен жұмыс бастамасы: балалар алаңда позицияларды дұрыс бөлу, топта өзара әрекеттесу және жеке емес, команда ретінде әрекет ету керектігін түсінуі қажет. Сандық артықшылықпен ойын: шабуылда сандық артықшылықты қалай пайдалану керек, кемшілікте қорғаныс жасауды қалай үйрену керек. Теориялық 20 % 1. Футбол және футзал техникасының негіздері Допты бақылау Теориялық жұмыс: ойыншылар алаңның әртүрлі бөліктерінде допты бақылаудың қаншалықты маңызды екенін, соның шабуыл мен қорғаныстағы әрекеттерге қалай әсер ететінін түсінуі қажет. Түсіндіру: екінші оқу жылында ойыншыларға допты әртүрлі жағдайларда дұрыс қабылдауды үйрету қажет — төмен, жоғары және бүйірден қабылдау, сондай-ақ әртүрлі жағдайларда аяқтың сыртқы бөлігін қалай қолдану керектігі түсіндірілуі тиіс. Пас беру Теориялық жұмыс: допты беру принциптерін, серіктестің қозғалысы, пас салмағы мен дәлдігіне назар аудару. Түсіндіру: ойыншыларға пас беру тек техника емес, сонымен қатар серіктестің позициясын, оның қозғалысын және пас үшін уақытты дұрыс таңдауды түсіну қажет. Пас беру — бұл тек аяқпен қозғалу ғана емес, стратегиялық элемент екенін түсіндіру өте маңызды. Доппен соққы жасау Теориялық жұмыс: әртүрлі позициялар мен қашықтықтардан соққы жасау теориясы. Қашан соққы жасау, ал қашан пас беру керек екенін түсіну. Түсіндіру: ойыншылар соққы жасағанда қандай нәрселерді ескеру керектігін (бұрыш, қақпашының позициясы, қақпаға дейінгі қашықтық) және қандай соққы түрлері (аяқтың сыртқы жағымен, диагональ бойынша, көтерілу арқылы) әртүрлі жағдайларда тиімді болатынын білуі қажет. Дриблинг Теориялық жұмыс: қай кезде және қай жерде дриблингті қолдану керектігін түсіндіру, қашан пас берген дұрыс екенін айту. Түсіндіру: ойыншыларға дриблинг жасау үшін дұрыс сәтті таңдай білу, қорғаушылардың қысымын бағалап, дриблингтің тиімді болатын сәттерін түсіну қажет. 2. Тактика және допсыз ойын негіздері Позициялық ойын Теориялық жұмыс: ойыншыларға алаңда жағдайға байланысты дұрыс позицияда болу керектігін түсіндіру. Түсіндіру: екінші оқу жылында жаттықтырушы балаларға дұрыс позиция таңдауды үйретуі керек — шабуылда допты алу үшін ыңғайлы позицияға қалай орналасу керек, пас алу үшін қалай ашылу керек және қорғаныста бос аймақтарды болдырмау үшін қалай орын алуға болатыны түсіндіріледі. Шабуылдан қорғанысқа өту Теориялық жұмыс: қорғаныс тактикасының негіздерін түсіндіру және шабуылдан қорғанысқа дұрыс өту жолдарын үйрету. Түсіндіру: ойыншылар допты жоғалтқаннан кейін қорғанысқа жылдам өту маңыздылығын түсінуі керек, сондай-ақ қорғаушылармен үйлесімді жұмыс істеу қажеттілігін білуі қажет. Мысалы, «қорғауды» түсіндіру және қарсыласты тығыз бақылай білудің маңызы. Шабуылда және қорғаныста өзара әрекеттесу Теориялық жұмыс: командалық әрекеттерді қалай ұйымдастыру керек — шабуылда сандық артықшылық жасау немесе қарсы шабуылды бейтараптандыру. Түсіндіру: жаттықтырушы командалық әрекеттердің маңыздылығын түсіндіреді, мысалы, шабуылда серіктесіңді тез қолдау немесе бірнеше шабуылдаушыға қарсы үйлесімді қорғаныс жасау. 3. Командалық тактика Ойын комбинациялары Теориялық жұмыс: шабуылда командалық комбинациялардың негіздерін түсіндіру (мысалы, пас беру және қозғалыс), қорғаныста — аймақты жауып тұру. Түсіндіру: ойыншыларға шабуылда комбинацияларды қалай құруды үйрету — бұл екі ойыншының қарапайым өзара әрекеттесуі «пас — қозғалыс» немесе бірнеше паспен күрделенген комбинация болуы мүмкін. Сондай-ақ қорғаныста «аймақты қамту» немесе серіктесті «қорғау» принциптерін түсіндіру өте маңызды. Ойын жүйелері Теориялық жұмыс: ойын жүйесінің және ойыншының алаңдағы рөлі туралы түсінік беру. Түсіндіру: екінші оқу жылында жаттықтырушы ойыншыларға қарапайым ойын жүйелерін түсіндіре бастайды, мысалы, 4-4-2 немесе 4-3-3, онда әр ойыншы өз рөлін команданың жалпы стратегиясында түсінеді. Оларды таңдалған тактика аясында өзара әрекеттесу мен түсінуге үйрету өте маңызды. Сандық артықшылықта жұмыс істеу Теориялық жұмыс: сандық артықшылықты шабуылда және қорғаныста қалай тиімді пайдалану керектігі туралы түсінік беру. Түсіндіру: ойыншылар шабуылда сандық артықшылықты қалай пайдалануды (мысалы, жылдам пас беру немесе қарсы шабуыл жасау) және қорғаныста қалай дұрыс ұйымдастыруды білуі қажет. Психологиялық 5 % Мотивациямен жұмыс: өздеріне сенімділікті дамыту, қиын жағдайлармен күресуді үйрену, үздіксіз өзін-өзі жетілдіруге мотивация қалыптастыру. Ойынды талдау қабілетін дамыту: балаларды өз қателіктерін түсініп, олардан сабақ алуға үйрету, бұл олардың дамуы үшін маңызды. Командалық рухты дамыту: алаңда тиімді командалық жұмыс пен өзара әрекеттесуге қолайлы жағдайлар жасау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы: 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық 30 % Дене дайындығы • төзімділік пен жылдамдықты дамыту жалғасады. • доп үшін күресте қажет күштік қасиеттер дамиды, аяқ пен дене бұлшықеттері күшейтіледі. Икемділік пен үйлесімділік: • Кәдімгі емес жағдайларда (мысалы, ыңғайсыз қалыпта допты тебу) икемділікті арттыру және доппен жұмыс істеуді жақсарту жаттығулары. ЖДД 15% АДД 15% Техникалық 25 % Техникалық дағдыларды терең меңгеру Допты бақылау және пас беру: балалар дәл және әртүрлі пас беру әдістерін үйренуі керек: ұзын және қысқа пасстар, аяқтың ішкі және сыртқы бөліктерімен пас беру. Дриблинг: дриблинг дағдыларын қозғалыста дамыту маңызды, әсіресе қарсыластардың қысымына байланысты. Бұл допты шектеулі кеңістікте жүргізуді, айналып өту әдістерін қамтиды. Доппен соққы жасау: екінші оқу жылы барысында соққы жасау техникасын терең меңгеру, оның ішінде аяқтың сыртқы жағымен соққы жасау, ауадағы допқа соққы (жартылай көтерілу немесе «пистолет» соққысы), сондай-ақ әртүрлі бұрыштардан соққы жасау. Қозғалыста пас беру: ойыншылар допты жүріп келе жатып беру әдісін үйренеді, сонымен қатар ұзақ қашықтықтарға соққы жасауды дұрыс орындауды меңгереді. Тактикалық 25 % Тактикалық дағдылар Позициялық ойынды түсіну: ойыншылар алаңда қайда және қашан болу керек екенін түсінуі тиіс, доп алу үшін қалай дұрыс орын ауыстыру және командаластармен қалай өзара әрекеттесу керектігін білуі қажет. Шабуыл мен қорғаныста жұмыс: шабуыл мен қорғаныстың негізгі принциптерін үйрену. Қарсы шабуылдар мен қорғанысқа өтуде өз орнын дұрыс таңдай білуді үйрету маңызды. Ойын комбинациялары: стандартты ойын комбинацияларын үйрету (пас — қозғалыс — допты қайтару, асу — соққы және т.б.). Топтық әрекеттер тактикасы Командалық тактикаға арналған жұмыстарды бастау: балалар алаңда өз орындарын дұрыс бөліп, топта өзара әрекет ете алуы, тек жеке емес, команда ретінде де әрекет етуі керек. Сандық басымдықтағы ойындар: шабуылда сандық басымдықты қалай пайдалану керек, азшылықта қорғаныс жасауды үйрету. Теориялық 15 % 1. Футбол және футзал техникасының теориялық негіздері Допты бақылау Теориялық жұмыс: ойыншылар алаңның әртүрлі бөліктерінде допты басқарудың маңыздылығын түсінуі керек, бұл шабуыл мен қорғаныстағы келесі әрекеттерге қалай әсер ететінін білуі қажет. Түсіндіру: үшінші жылы ойыншыларға допты түрлі жағдайларда қалай қабылдауды үйрету керек — төмен, жоғары және бүйірден қабылдауды, сонымен қатар сыртқы бөлігімен қандай жағдайларда пайдалану керектігін түсіндіру қажет. Пас беру Теориялық жұмыс: пас берудің принциптерін түсіндіру, оның ішінде серіктестің қозғалысы, пас салмағы мен дәлдігі. Түсіндіру: ойыншыларға пас беру тек техника ғана емес екенін, сонымен қатар серіктестің позициясын, оның қозғалысын және пас үшін дұрыс уақыт таңдауды түсінуі керек екенін жеткізу маңызды. Допқа соққы жасау Теориялық жұмыс: әр түрлі позициялардан және қашықтықтан соққы жасау теориясы. Қашан допты соғу керек, ал қашан пас беру қажеттілігі туралы түсінік беру. Түсіндіру: ойыншыларға соққы кезінде қандай факторларды ескеру қажет екенін (бұрыш, қақпашының позициясы, қашықтық) және қандай соққылар (сыртқы бөліктерімен, диагональ бойынша, көтеріліп соғу) түрлі жағдайларда ең тиімді екенін білу керек. Дриблинг Теориялық жұмыс: қашан және қай жерде дриблингті қолдану керек, ал қашан пас беру тиімді екенін түсіндіру. Түсіндіру: ойыншыларды дриблинг үшін дұрыс уақытты таңдай білуге, сондай-ақ қорғаушылардан қысымның бағалауға және дриблингтің қандай жағдайларда тиімді болатынын түсінуге үйрету қажет. 2. Тактиканың және допсыз ойынды түсіну Позициялық ойын Теориялық жұмыс: ойыншыларға алаңда қандай жағдайда дұрыс орын таңдауды түсіндіру. Түсіндіру: екінші жылы жаттықтырушы ойыншыларға позиция таңдауды үйрету керек — шабуылда бола отырып, доп алуға ыңғайлы орындарда болу, пасқа ашылу және қорғаныста орын таңдау, қарсыластарға бос орындар бермеу. Шабуылдан қорғанысқа өтудегі тактика Теориялық жұмыс: қорғаныс тактикасының негіздерін түсіндіру және шабуылдан қорғанысқа қалай дұрыс өту керектігін үйрету. Түсіндіру: ойыншылар допты жоғалтқаннан кейін қорғанысқа тез көшу қажеттілігін түсініп, қорғаныс серіктестерімен өзара әрекеттесудің маңыздылығын түсінуі керек. Мысалы, "қорғаныс жасау" және қарсыласты тығыз бақылау сияқты концепцияларды түсіндіру. Шабуылда және қорғаныста өзара әрекеттесу жаттығулары Теориялық жұмыс: командалық әрекеттердің маңыздылығын түсіндіру, шабуылда және қорғаныста бірге қалай әрекет ету керектігін үйрету. Түсіндіру: жаттықтырушы команданың маңызды әрекеттерін түсіндіру керек, мысалы, шабуылда серіктесті тез қолдау немесе қарсылас шабуылдаушыларына қарсы үйлесімді қорғаныс жасау. 3. Командалық тактика Ойын комбинациялары Теориялық жұмыс: шабуылда командалық комбинациялардың негіздерін түсіндіру (мысалы, пас пен ашылулар), сонымен қатар қорғаныста (мысалы, аймақты қорғау). Түсіндіру: ойыншыларға шабуылда комбинацияларды қалай құру керек екенін үйрету — бұл екі ойыншы арасындағы «пас — қозғалыс» сияқты қарапайым өзара әрекеттесу немесе бірнеше пас арқылы құрылады. Сондай-ақ, қорғауда «аймақты қамту» немесе «серіктесті қорғау» сияқты принциптерді түсіндіру маңызды. Ойын жүйелері Теориялық жұмыс: ойын жүйесінің және ойыншының алаңдағы позициясының түсінігіне кіріспе. Түсіндіру: екінші жылы жаттықтырушы ойыншыларға қарапайым ойын жүйелерін түсіндіре бастайды, мысалы, 4-4-2 немесе 4-3-3 жүйесі, мұнда әр ойыншы команда стратегиясында өз рөлін түсінеді. Ойыншыларды таңдалған тактика шеңберінде әрекет етуге үйрету, олардың алаңдағы өз позициясы мен рөлін түсінуі маңызды. Сандық басымдылықпен жұмыс істеу Теориялық жұмыс: шабуылда және қорғаныста сандық басымдылықты қалай тиімді пайдалану керектігін түсіндіру. Түсіндіру: ойыншылар шабуылда сандық басымдылықты пайдаланудың маңыздылығын, мысалы, жылдам пас беру немесе қарсы шабуыл жасау қажеттілігін түсінуі керек. Қорғаныста олар азшылықта қалай тиімді әрекет ету керек екенін және дұрыс ұйымдастырудың маңыздылығын білуі тиіс. Психологиялық 5 % Мотивациямен жұмыс: өзіне деген сенімділікті дамыту, қиын жағдайлармен күресуді үйрету, үздіксіз өздігінен жетілуге деген ынтаны қалыптастыру. Ойынды талдау қабілеті: балаларды өз қателіктерін түсінуге және олардан сабақ алуға үйрету, бұл олардың дамуы үшін маңызды. Командалық рухты дамыту: тиімді командалық жұмысты және алаңдағы өзара әрекетті қамтамасыз ету үшін жағдай жасау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы: 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық 35 % Физикалық дайындық Жалпы шыдамдылық пен жылдамдықты дамыту: аяқтайтын жаттығулар мен жүгіріс арқылы бұлшық еттерді шынықтыру, физикалық дайындықты жетілдіру. Күш дағдыларын дамыту: доп үшін күресте жұмыс істеуге арналған күш дағдыларын дамыту, аяқ және дене бұлшық еттерін нығайту. Иілгіштік пен үйлестіру: иілгіштік жаттығулары мен допты қолайсыз жағдайларда басқару (мысалы, ыңғайсыз позициядан допқа соққы жасау). Ждд 17,5% Адд 17,5% Техникалық 25 % Техникалық дағдыларды терең меңгеру Допты бақылау және пас беру: балалар дәл және әртүрлі пас беру әдістерін үйренуі керек: ұзын және қысқа пасстар, аяқтың ішкі және сыртқы бөліктерімен пас беру. Дриблинг: дриблинг дағдыларын қозғалыста дамыту маңызды, әсіресе қарсыластардың қысымына байланысты. Бұл допты шектеулі кеңістікте жүргізуді, айналып өту әдістерін қамтиды. Допқа соққы жасау: екінші оқу жылы барысында соққы жасау техникасын терең меңгеру, оның ішінде аяқтың сыртқы жағымен соққы жасау, ауадағы допқа соққы (жартылай көтерілу немесе «пистолет» соққысы), сондай-ақ әртүрлі бұрыштардан соққы жасау. Қозғалыста пас беру: ойыншылар допты жүріп келе жатып беру әдісін үйренеді, сонымен қатар ұзақ қашықтықтарға соққы жасауды дұрыс орындауды меңгереді. Тактикалық 25 % Тактикалық дағдылар Позициялық ойынды түсіну: ойыншылар алаңда қайда және қашан болу керек екенін түсінуі тиіс, доп алу үшін қалай дұрыс орын ауыстыру және командаластармен қалай өзара әрекеттесу керектігін білуі қажет. Шабуыл мен қорғаныста жұмыс: шабуыл мен қорғаныстың негізгі принциптерін үйрену. Қарсы шабуыл мен қорғанысқа өтуде өз орнын дұрыс таңдай білуді үйрету маңызды. Ойын комбинациялары: стандартты ойын комбинацияларын үйрету (пас — қозғалыс — допты қайтару, асу — соққы және т.б.). Топтық әрекеттер тактикасы Командалық тактикаға арналған жұмыстарды бастау: балалар алаңда өз орындарын дұрыс бөліп, топта өзара әрекет ете алуы, тек жеке емес, команда ретінде де әрекет етуі керек. Сандық артықшылықтағы ойындар : шабуылда сандық артықшылықты қалай пайдалану керек, азшылықта қорғаныс жасауды үйрету. Теориялық 10 % 1. Футбол және футзал техникасының теориялық негіздері Допты бақылау Теориялық жұмыс: ойыншылар алаңның әртүрлі бөліктерінде допты басқарудың маңыздылығын түсінуі керек, бұл шабуыл мен қорғаныстағы келесі әрекеттерге қалай әсер ететінін білуі қажет. Түсіндіру: үшінші жылы ойыншыларға допты түрлі жағдайларда қалай қабылдауды үйрету керек — төмен, жоғары және бүйірден қабылдауды, сонымен қатар сыртқы бөлігімен қандай жағдайларда пайдалану керектігін түсіндіру қажет. Пас беру Теориялық жұмыс: пас берудің принциптерін түсіндіру, оның ішінде серіктестің қозғалысы, пас салмағы мен дәлдігі. Түсіндіру: ойыншыларға пас беру тек техника ғана емес екенін, сонымен қатар серіктестің позициясын, оның қозғалысын және пас үшін дұрыс уақыт таңдауды түсінуі керек екенін жеткізу маңызды. Допқа соққы жасау Теориялық жұмыс: әр түрлі позициялардан және қашықтықтан соққы жасау теориясы. Қашан допты соғу керек, ал қашан пас беру қажеттілігі туралы түсінік беру. Түсіндіру: ойыншыларға соққы кезінде қандай факторларды ескеру қажет екенін (бұрыш, қақпашының позициясы, қашықтық) және қандай соққылар (сыртқы бөліктерімен, диагональ бойынша, көтеріліп соғу) түрлі жағдайларда ең тиімді екенін білу керек. Дриблинг Теориялық жұмыс: қашан және қай жерде дриблингті қолдану керек, ал қашан пас беру тиімді екенін түсіндіру. Түсіндіру: ойыншыларды дриблинг үшін дұрыс уақытты таңдай білуге, сондай-ақ қорғаушылардан қысымның бағалауға және дриблингтің қандай жағдайларда тиімді болатынын түсінуге үйрету қажет. 2. Тактиканың және допсыз ойынды түсіну Позициялық ойын Теориялық жұмыс: ойыншыларға алаңда қандай жағдайда дұрыс орын таңдауды түсіндіру. Түсіндіру: екінші жылы жаттықтырушы ойыншыларға позиция таңдауды үйрету керек — шабуылда бола отырып, доп алуға ыңғайлы орындарда болу, пасқа ашылу және қорғаныста орын таңдау, қарсыластарға бос орындар бермеу. Шабуылдан қорғанысқа өтудегі тактика Теориялық жұмыс: қорғаныс тактикасының негіздерін түсіндіру және шабуылдан қорғанысқа қалай дұрыс өту керектігін үйрету. Түсіндіру: ойыншылар допты жоғалтқаннан кейін қорғанысқа тез көшу қажеттілігін түсініп, қорғаныс серіктестерімен өзара әрекеттесудің маңыздылығын түсінуі керек. Мысалы, "қорғаныс жасау" және қарсыласты тығыз бақылау сияқты концепцияларды түсіндіру. Шабуылда және қорғаныста өзара әрекеттесу жаттығулары Теориялық жұмыс: командалық әрекеттердің маңыздылығын түсіндіру, шабуылда және қорғаныста бірге қалай әрекет ету керектігін үйрету. Түсіндіру: жаттықтырушы команданың маңызды әрекеттерін түсіндіру керек, мысалы, шабуылда серіктесті тез қолдау немесе қарсылас шабуылдаушыларына қарсы үйлесімді қорғаныс жасау. 3. Командалық тактика Ойын комбинациялары Теориялық жұмыс: шабуылда командалық комбинациялардың негіздерін түсіндіру (мысалы, пас пен ашылулар), сонымен қатар қорғаныста (мысалы, аймақты қорғау). Түсіндіру: ойыншыларға шабуылда комбинацияларды қалай құру керек екенін үйрету — бұл екі ойыншы арасындағы «пас — қозғалыс» сияқты қарапайым өзара әрекеттесу немесе бірнеше пас арқылы құрылады. Сондай-ақ, қорғауда «аймақты қамту» немесе «серіктесті қорғау» сияқты принциптерді түсіндіру маңызды. Ойын жүйелері Теориялық жұмыс: ойын жүйесінің және ойыншының алаңдағы позициясының түсінігіне кіріспе. Түсіндіру: екінші жылы жаттықтырушы ойыншыларға қарапайым ойын жүйелерін түсіндіре бастайды, мысалы, 4-4-2 немесе 4-3-3 жүйесі, мұнда әр ойыншы команда стратегиясында өз рөлін түсінеді. Ойыншыларды таңдалған тактика шеңберінде әрекет етуге үйрету, олардың алаңдағы өз позициясы мен рөлін түсінуі маңызды. Сандық артықшылықтағы жұмыс істеу Теориялық жұмыс: шабуылда және қорғаныста сандық артықшылықты қалай тиімді пайдалану керектігін түсіндіру. Түсіндіру: ойыншылар шабуылда сандық артықшылықты пайдаланудың маңыздылығын, мысалы, жылдам пас беру немесе қарсы шабуыл жасау қажеттілігін түсінуі керек. Қорғаныста олар азшылықта қалай тиімді әрекет ету керек екенін және дұрыс ұйымдастырудың маңыздылығын білуі тиіс. Психологиялық 10 % Мотивациямен жұмыс: өзіне деген сенімділікті дамыту, қиын жағдайлармен күресуді үйрету, үздіксіз өздігінен жетілуге деген ынтаны қалыптастыру. Ойынды талдау қабілеті: балаларды өз қателіктерін түсінуге және олардан сабақ алуға үйрету, бұл олардың дамуы үшін маңызды. Командалық рухты дамыту: тиімді командалық жұмысты және алаңдағы өзара әрекетті қамтамасыз ету үшін жағдай жасау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы: 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық 35 % Бірінші оқу жылында спорттық жетілдіру тобына арналған жаттығуларда негізгі назар тек техникалық дағдыларды жетілдіруге ғана емес, сондай-ақ терең физикалық дайындыққа да аударылады. Ерекше көңіл бөлу керек: • төзімділік: ойынды жоғары қарқынмен ойнауды және жылдам қалпына келуді қамтамасыз ету үшін. Бұл интервалды жаттығулар, жылдамдықпен жүгіру сессиялары, аэробты төзімділікті арттыруға бағытталған жаттығулар болуы мүмкін. • күш дайындығы: аяқ және дене күші дамытатын негізгі жаттығулар, бұл доп үшін күрес және шабуылдан қорғанысқа көшу кезінде пайдалы болады. • жылдамдық пен реакция: жылдамдықты арттыру және реакцияның жеделдігін арнайы және ойын жаттығулары арқылы жетілдіру. • иілгіштік пен үйлесімділік: буындардың қозғалғыштығын және жалпы үйлесімділікті жақсартуға арналған жаттығулар. Жаттығулар әртүрлі физикалық жүктемелерді, мысалы, жүгіру, секіру, күш жаттығулары, сондай-ақ футбол дағдыларына арналған арнайы жаттығуларды қамтуы керек (мысалы, жоғары қарқынмен доппен жұмыс). ЖДД 17,5% АДД 17,5% Техникалық 20 % Осы кезеңде, ойыншылар негізгі элементтерді меңгергеннен кейін, жаттығулар келесі дағдыларды жетілдіруге бағытталуы тиіс: 1.Шаршыны басқару: • шаршыны әртүрлі жағдайда қабылдауды тереңірек меңгеру: жүру кезінде, орнында, қарсыластардың қысымында. Шаршыны «жұмсақ» басқаруды жетілдіру, оны алаңнан шығарып алмау және дәл пас беру мүмкіндігін арттыруға көмектеседі. 2. Пас пен соққылар: • пас беру дәлдігін және қашықтығын жақсарту: әртүрлі қашықтықта пас беруді жетілдіру — қысқа және ұзын пасстар, сонымен қатар әртүрлі ойын жағдайларында дәл беру дағдыларын дамыту. • қақпаға соққылар: ойыншылар күрделі соққыларды игере бастайды, мысалы, сыртқы табанмен соққылар, жартылай орта соққылар, айналыммен соққылар. Бұл элементтер шабуылда қауіпті сәттерді көптеп жасауға мүмкіндік береді. 3. Дриблинг: • қарсыластардың қысымында дриблингті меңгеру: жаттығулар тар кеңістікте және қарсыластың жоғары қысымымен дриблинг дағдыларын жетілдіруге бағытталған. Ойыншыларға дриблингті жалғастыру керек пе, әлде пас беру керек пе деген шешімді тез қабылдау қажет. • уақыт немесе кеңістік шектеулі мини-ойындар: бұл жаттығулар шешім қабылдау жылдамдығын және әрекет тиімділігін дамытуға көмектеседі. 4. Аралас әрекеттер: • пас беру және допсыз қозғалу дағдыларын жетілдіру: ойыншылар тек допты беріп қана қоймай, сонымен қатар серіктесінен қайтарылатын пасқа ашылуды түсінуі керек. Бұл комбинаторлық ойын дағдыларын дамытуды талап етеді — пас беру, қозғалу, келесі пасқа ашылу. • аралас ойынға арналған жаттығулар: пас беру мен қозғалысты дамыту жаттығулары ойыншыларға алаңда жақсы бағдарлануға, сандық артықшылықтар жасауға және серіктестерімен белсенді әрекет етуге көмектеседі. Осы кезеңде тек физикалық және техникалық дағдыларды дамыту ғана емес, сонымен қатар тактикалық түсінік бойынша жаттығулар өткізу маңызды — алаңдағы жағдайға байланысты қай уақытта және қай элементті қолдану керек екенін түсіну. Тактикалық 30 % Жеке тактика: Ойыншының алаңда орналасуы әртүрлі ойын жағдайларында (шабуыл, қорғаныс, өтпелі кезеңдер). Бұл жеке тактиканы қамтиды (мысалы, "шабуылда қай позиция тиімдірек?"), сондай-ақ қорғаныста әрекет ету (1-ге 1 қарсыласпен шығу, қорғаныс сызығына дұрыс кіру). Командалық тактика: Команданың жұмысын түсіну: ойыншыларды серіктестерімен бірге жұмыс жасауға, комбинациялар жасауға, алаңда бірлесіп қозғалу дағдыларына үйрету. Сонымен қатар, тактикалық схемаларды үйрету (мысалы, қорғаныстан шабуылға өту, алаңда ойыншы үшін «аймақтарды» жасау). Ойынды оқу: ойыншыларға ойын барысында қарсыластардың және серіктестерінің әрекеттерін алдын ала болжауды және дұрыс әрекет ету дағдыларын дамыту. Ойын схемалары мен әртүрлі жағдайларда әрекеттер: Негізгі ойын схемаларын түсіну: мысалы, 4-4-2 немесе 4-3-3 жүйелерінің негізгі принциптері мен олардағы әрекеттерді (шабуыл мен қорғаныста қандай қадамдар жасалатынын) түсіну. Тактикалық элементтері бар ойындар: Ойындар өткізу, онда балалар қарапайым ойын комбинацияларын орындауы қажет: бұл ойындар шабуыл жасағанда не істеу керектігін және қорғаныста болу кезінде қашан шегіну керек екенін түсінуге көмектеседі. Осы кезеңде ойыншылардың тактикалық және техникалық дағдылары дамып, олар ойын барысында дұрыс шешім қабылдау мен өз позициясын дұрыс таңдауды үйренеді. Тактикалық ойындар мен жаттығулар балалардың ойынның қарқынды өзгеріп отыратын сәттерінде тез әрі дұрыс шешім қабылдау қабілеттерін жетілдіруге бағытталған. Теориялық 10 % Теориялық жаттығулардың түрлері 1. Лекциялар мен түсіндірмелер — жаттықтырушы ойынның негізгі тактикасы мен техникасын тақта немесе бейнематериал арқылы түсіндіреді. Мысалы, ол тақтада қорғаныс немесе шабуылда қалай әрекет ету керектігін көрсетіп, нақты ойын жағдайларында қалай әрекет ету керек екенін бейнематериалда көрсетеді. 2. Ойындар талдауы — кәсіби ойындарында бейнематериалды пайдаланып, ойын жағдайларын талдайды, команданың қорғаныстан шабуылға көшу кезінде қалай әрекет ететінін және ойын схемаларының қалай жұмыс істейтінін түсінуге көмектеседі. Бұл шабуыл немесе қорғаныс сәттерін талдау болуы мүмкін. 3. Теорияға негізделген жаттығулар — жаттықтырушы ойыншыларға теориялық білімдерін практикада қолдануды ұсынады. Мысалы, олар нақты тактикалық схема бойынша жұмыс істей алады немесе техникалық дағдыларды теориялық принциптерге сай орындайды. Теориялық жаттығудың мысалы Тақырып: позициялық ойын және қорғаныстан шабуылға көшу 1. Кіріспе (10 минут): Шабуыл мен қорғаныста алаңдағы позицияларды теориялық түсіндіру. Допты жоғалтқаннан кейін шабуылға тез көшу қажеттілігі: доп жоғалған жағдайда дереу әрекет ету және қарсы шабуыл жасау маңызды. Алаңдағы бос орындарды пайдалану: шабуыл мен қорғаныста алаңды дұрыс пайдалану. 2. Ойын жағдайларын талдау (15 минут): Видеодан көрініс алған эпизодтарды талдау, онда командалар қорғаныстан шабуылға тез көшу арқылы алаңды тиімді пайдаланады. Шабуылға көшу үшін серіктестермен дұрыс байланыс орнату, допты қабылдау үшін бос орын ашу туралы түсіндіру. 3. Практикалық жұмыс алаңда (20 минут): Алаңда ойын жағдайы: ойыншылар топпен қорғаныстан шабуылға тез көшу жаттығуларын орындайды. Позицияны дұрыс таңдау: ойыншылар алаңда тактикалық схеманы орындау кезінде орындарды дұрыс пайдалану үшін әрекет етеді. 4. Қорытынды (5 минут): Жаттығудың қорытындысы: жаттықтырушы не дұрыс жасалғанын және қандай жақсартулар енгізу керек екенін атап көрсетеді. Ойыншылардан сұрақтар: қандай да бір түсініксіз немесе қиын болған сәттерді талқылау мүмкіндігі. Жаттықтырушыдан кері байланыс: жаттықтырушы ойыншылардың тапсырманы орындаудағы әрекеттерін сараптап, жақсарту үшін ұсыныстар береді. Бұл тәсіл ойыншыларға теориялық білімдерін меңгеруге ғана емес, сонымен қатар оларды практикада қолдануға үйретуге мүмкіндік береді, бұл жеке және командалық дағдылардың дамуына ықпал етеді. Психологиялық 5 % Футболшылардың 1-курсы топтарында спорттық шеберлікті жетілдіру маңызды: Өзін-өзі бақылауды дамыту: • табысты сәттерде және сәтсіздіктер кезінде ойыншыларға өз эмоцияларын бақылауды үйрету. Бұл кезеңде ойыншыларда психологиялық тұрақтылықты қалыптастыру өте маңызды. Мотивация: • балалармен футболдағы мақсаттары мен міндеттерін талқылау. Олардың жетістігі тек физикалық қабілеттерге ғана емес, сонымен қатар тілектестік пен табандылыққа да байланысты екенін жеткізу. Сондай-ақ, бұл жаттығу процесінің маңыздылығын түсіну және дамудың уақытты қажет ететінін сезіну кіреді. Стресс жағдайын жеңу: • тренермен бірге жаттығулар мен ойындардағы қысымды қалай жеңуге болатынын үйрену. Бұл ойыншыларға сенімді әрекет етуге және стресс жағдайында дұрыс шешімдер қабылдауға көмектеседі. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы: 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық 35 % Екінші оқу жылында спорттық шеберлікті жетілдіру тобында негізгі назар тек техникалық дағдыларды жетілдіруге емес, сонымен қатар тереңдетілген физикалық дайындыққа да аударылады. Ерекше көңіл бөлінуі керек: • төзімділік: ойынды жоғары қарқынмен өткізу және жылдам қалпына келу үшін. Бұл аралық жаттығулар, жылдамдықпен жүгіру сессиялары, аэробтық төзімділікке арналған жаттығулар болуы мүмкін. • күш дайындығы: аяқтар мен дене қуатын дамытуға арналған негізгі жаттығулар, олар доп үшін күресте және шабуылдан қорғанысқа өту кезінде пайдалы болады. • жылдамдық пен реакция: ойындар мен арнайы жаттығулар арқылы жүріс жылдамдығын және реакция жылдамдығын жақсарту. • икемділік және үйлесімділік: буындардың қозғалғыштығын және жалпы үйлесімділікті жақсартуға арналған жұмыс. Жаттығулар әртүрлі физикалық жүктемелерді, мысалы, жүгіру, секіру, күш жаттығуларын, сондай-ақ футбол дағдыларына арналған арнайы жаттығуларды (мысалы, жоғары қарқынмен доппен жұмыс) қамтуы тиіс. Ждд 17,5% Адд 17,5% Техникалық 20 % Осы кезеңде ойыншылар негізгі элементтерді меңгеріп болған соң, жаттығуларды жетілдіруге бағыттау керек: Допты бақылау: • допты әртүрлі жағдайларда игеруді тереңдетіп меңгеру — жүріп келе жатып, тұрып, қарсыластың қысымы жағдайында. Допты «жұмсақ» бақылауды жетілдіру, бұл доптың алаңнан шығып кетпеуін және дәл пас беруге мүмкіндік береді. Пас беру және соққылар: • пас беру дәлдігін және ұзақтығын жақсарту. • қақпаға соққылар: осы кезеңде ойыншылар күрделі соққыларды (мысалы, аяқтың сыртқы жағын пайдаланып соққылар, жартылай орташа соққылар, айналып соққылар) дамытуға кіріседі. Дриблинг: • қарсыластарды қысым жағдайында айналып өту дағдыларын дамыту. Жаттығуларда уақыт пен кеңістік шектеулері бар мини-ойындар болуы мүмкін, бұл ойыншыларды жылдам әрі тиімді әрекет етуге мәжбүр етеді. Аралас әрекеттер: • пас беру және допсыз қозғалу дағдыларын жетілдіру. Аралас ойын жаттығулары: пас беру, қозғалу, қайтадан пас алу үшін орын ауыстыру. Тактикалық 30 % Жеке тактика: • ойыншының алаңдағы позициясын әртүрлі ойын жағдайларында (шабуыл әрекеттері, қорғаныс, ауысулар) анықтау. Бұл жеке тактика болуы мүмкін (мысалы, «шабуылда қай позиция тиімді») немесе қорғаныста әрекеттер (1-1 қарсыласпен кездесуде, қорғаныс сызығына дұрыс кіру). Командалық тактика: • команданы түсіну: ойыншыларды серіктестерімен үйлесімді жұмыс істеуге, комбинацияларда ойнауға, алаңда бірдей қозғалыс жасауға үйрету. Бұл сондай-ақ тактикалық схемалармен жұмыс істеуді қамтиды (мысалы, қорғаныстан шабуылға ауысулар, ойыншы үшін алаңда «аумақтар» жасау). • ойын оқу: ойынның барысын түсіну және қарсыластар мен серіктестердің әрекеттерін болжау дағдыларын дамыту. Ойын схемалары мен әртүрлі жағдайлардағы әрекеттер: • негізгі ойын схемаларын (мысалы, 4-4-2 немесе 4-3-3) және шабуыл мен қорғаныстағы сәйкес әрекеттерді түсінуді дамыту. Тактика элементтері бар ойындар: ойындар өткізу, мұнда балалар қарапайым ойын комбинацияларын орындап, шабуылдауды қашан бастау және қорғанысқа қай кезде ауысу керектігін түсінуді жақсартады. Теориялық 10 % Теориялық жаттығулардың түрлері: 1. Лекциялар мен түсіндірулер — мысалы, тренер қорғаныс немесе шабуылдағы негізгі принциптерді түсіндіріп, тақтада немесе бейнематериалды пайдаланып, ойынның әртүрлі жағдайларында қалай әрекет ету керектігін көрсетеді. 2. Ойындарды талдау — кәсіби ойындарда бейнематериалды пайдаланып, ойынның әртүрлі жағдайларын талдау, команданың ойынның ауысу сәттерінде қалай әрекет ететінін және схемалардың қалай жұмыс істейтінін түсіну. 3. Теория негізінде жаттығулар — тренер ойыншыларды берілген тактикалық схеманы қолдана отырып немесе техниканы теориялық принциптерге сәйкес орындауды мақсат еткен сессия ұйымдастыра алады. Теориялық сабақтың мысалы: Тақырып: позициялық ойын және қорғаныстан шабуылға өтулер 1. Кіріспе (10 минут): Шабуыл және қорғаныс позицияларындағы теориялық принциптерді түсіндіру. Допты жоғалтқанда шабуылға тез өту маңызды екенін және алаңдағы кеңістікті дұрыс пайдаланудың маңыздылығын түсіндіру. 2. Ойын жағдайларын талдау (15 минут): Команданың қорғаныстан шабуылға тез өтетін және кеңістікті пайдаланатын бейнематериалдағы эпизодтарды талдау. Шабуылға жылдам өтуде серіктестермен дұрыс әрекет ету тәсілдерін түсіндіру. 3. Практикалық жұмыс алаңда (20 минут): Ойыншылардың қорғаныстан шабуылға тез өтуін, позицияларды сақтау принциптерін ескере отырып жаттығу жасайтын ойын жағдайы. 4. Қорытынды (5 минут): Сабақтың нәтижелерін шығару, ойыншылардан сұрақтар және қателіктерді талқылау. Тренерден кері байланыс. Психологиялық 5 % 1-ші оқу жылындағы футболшылар үшін спорттық шеберлікті жетілдіру тобында маңызды: Өзін-өзі бақылауды дамыту: • ойыншыларға өз эмоцияларын басқаруды үйрету, табыс сәттерінде де, сәтсіздік сәттерінде де. Бұл кезеңде ойыншыларда психологиялық тұрақтылықты қалыптастыру өте маңызды. Мотивация: • балалармен футболдағы мақсаттар мен міндеттерді талқылау. Олардың жетістігі тек физикалық деректерге ғана емес, сонымен қатар тілектестік пен табандылыққа да байланысты екенін түсіндіру. Бұл жаттығу процесінің маңыздылығын және дамудың уақытты қажет ететінін түсінуге де көмектеседі. Стресс жағдайын жеңу: • жаттықтырушылармен бірге жаттығулар мен ойындардағы қысыммен күресу дағдыларын дамыту. Бұл ойыншыларға сенімді әрекет етуге және стресс жағдайында дұрыс шешімдер қабылдауға көмектеседі. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы: 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық 40 % Екінші жыл мен одан жоғары оқу деңгейіндегі спорттық шеберлікті жетілдіру тобының футболшыларына назар аудару маңызды. Бұл тек техникалық дағдыларды жетілдіруге ғана емес, сонымен қатар тереңдетілген физикалық дайындыққа да бағытталған. Ерекше назар аударылуы керек: • төзімділік: ойынды жоғары қарқынмен өткізу және жылдам қалпына келу үшін. Аралықты жаттығулар, жылдамдықпен жүгіру сессиялары, аэробты төзімділік жаттығулары болуы мүмкін. • күш дайындығы: аяқтар мен дене қуатын дамытуға арналған негізгі жаттығулар, олар доп үшін күресте және қорғаныстан шабуылға өту кезінде пайдалы болады. • жылдамдық пен реакция: жылдам жүріс пен реакция жылдамдығын жақсартуға арналған ойын және арнайы жаттығулар. • икемділік және үйлесімділік: буындардың қозғалғыштығын және жалпы үйлесімділікті жақсартуға арналған жұмыс. Жаттығуларда жүгіру, секіру, күш жаттығуларын, сондай-ақ футбол дағдыларына арналған арнайы жаттығуларды қамту керек (мысалы, жоғары қарқынмен доппен жұмыс). ЖДД 20% АДД 20% Техникалық 10 % Осы кезеңде, ойыншылар негізгі элементтерді меңгеріп болған соң, жаттығуларды жетілдіруге бағыттау керек: • допты бақылау: әртүрлі жағдайларда допты меңгеруді тереңдетіп игеру — жүріп келе жатып, тұрып, қарсыластың қысымында. Допты «жұмсақ» бақылау, алаңнан шығып кетпеуін және дәл пас беру мүмкіндігін қамтамасыз етеді. • пас беру және соққылар: пас беру дәлдігін және ұзақтығын жақсарту; қақпаға соққыларды күрделендіру (мысалы, аяқтың сыртқы жағын пайдалану, жартылай орташа соққылар, айналып соққылар). • дриблинг: қарсыластарды қысым жағдайында айналып өту дағдыларын дамыту. Мини-ойындармен жаттығу, ойыншыларды жылдам әрі тиімді әрекет етуге үйрету. • аралас әрекеттер: пас беру және допсыз қозғалу дағдыларын жетілдіру. Аралас ойын жаттығулары: пас беру, қозғалу, қайтадан пас алу үшін орын ауыстыру. Тактикалық 20 % Жеке тактика: • ойыншының алаңдағы позициясын әртүрлі ойын жағдайларында (шабуыл, қорғаныс, ауысулар) анықтау. Бұл жеке тактика болуы мүмкін (мысалы, шабуылда қай позиция тиімді) немесе қорғаныста әрекеттер (1-1 қарсыласымен кездесуде, қорғаныс сызығына дұрыс кіру). Командалық тактика: • команданы түсіну: ойыншыларды серіктестерімен үйлесімді жұмыс істеуге, комбинацияларда ойнауға және алаңда бірдей қозғалу әдістерін үйрету. Бұл тактикалық схемалармен жұмыс істеуді де қамтиды (қорғаныстан шабуылға ауысу, ойыншы үшін алаңда аумақтар жасау). • ойын оқу: ойын барысын түсіну және қарсыластар мен серіктестердің әрекеттерін болжау дағдыларын дамыту. Ойын схемалары мен әртүрлі жағдайлардағы әрекеттер: • негізгі ойын схемаларын (мысалы, 4-4-2 немесе 4-3-3) және шабуыл мен қорғаныстағы сәйкес әрекеттерді түсінуді дамыту. Тактикалық элементтермен ойындар: Ойындар өткізу, мұнда балалар қарапайым ойын комбинацияларын орындап, шабуылдауды қашан бастау және қорғанысқа қай кезде ауысу керектігін түсінуді жақсартады. Теориялық 10 % Теориялық сабақтардың түрлері: 1. Лекциялар мен түсіндірулер — мысалы, жаттықтырушы қорғаныс немесе шабуылдағы негізгі принциптерді түсіндіріп, тақтада немесе бейнематериалды пайдаланып, ойынның әртүрлі жағдайларында қалай әрекет ету керектігін көрсетуі мүмкін. 2. Ойындарды талдау — кәсіби ойындардың бейнематериалды пайдалану арқылы ойынның әртүрлі жағдайларын талдау, команданың ауысу сәттерінде қалай әрекет ететінін түсіну және схемалардың қалай жұмыс істейтінін білу. 3. Теория негізіндегі жаттығулар — жаттықтырушы ойыншыларды берілген тактикалық схеманы қолдана отырып немесе техниканы теориялық принциптерге сәйкес орындауға бағытталған сессия ұйымдастыра алады. Теориялық сабақтың мысалы: Тақырып: позициялық ойын және қорғаныстан шабуылға өтулер 1. Кіріспе (10 минут): Шабуыл және қорғаныс позицияларындағы теориялық принциптерді түсіндіру. Допты жоғалтқан жағдайда, шабуылға тез өту маңызды екенін және алаңдағы кеңістікті қалай дұрыс пайдалану керектігін түсіндіру. 2. Ойын жағдайларын талдау (15 минут): Команданың қорғаныстан шабуылға тез өтіп, кеңістікті тиімді пайдаланатын бейнематериалдағы эпизодтарды талдау. Шабуылға жылдам өту үшін серіктестермен дұрыс әрекет етуді түсіндіру. 3. Практикалық жұмыс алаңда (20 минут): Ойыншылардың қорғаныстан шабуылға тез өтуін және позицияларды сақтау принциптерін ескере отырып жаттығу жасайтын ойын жағдайы. 4. Қорытынды (5 минут): Сабақтың нәтижелерін шығару, ойыншылардан сұрақтар мен қателіктерді талқылау. Тренерден кері байланыс. Психологиялық 5 % 1-ші оқу жылындағы футболшылар үшін спорттық жетілдіру топтарында маңызды: Өз-өзін бақылауды дамыту: Ойыншыларға өз эмоцияларын басқаруды үйрету, жетістік сәттерінде де, сәтсіздік жағдайында да. Осы кезеңде ойыншыларда психологиялық төзімділікті қалыптастыру өте маңызды. Мотивация: Балалармен футболдағы мақсаттары мен міндеттерін талқылау. Олардың жетістігі тек физикалық деректерге емес, сонымен қатар қалауы мен табандылығына да байланысты екенін түсіндіру өте маңызды. Бұл жаттығу процесінің маңыздылығын түсіну және дамудың уақытты қажет ететінін түсіну де кіреді. Күйзелісті жеңу: Жаттықтырушының көмегімен ойыншылардың жаттығу барысында да, ойындарда да қысыммен қалай күресуге үйренуі. Бұл ойыншыларға сенімді әрекет етуге және стресс жағдайында дұрыс шешімдер қабылдауға көмектеседі. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 % 1) нұсқаулық тәжірибесінің негізгі міндеттері: 1. Жаттығу жоспарларын әзірлеу: Футбол туралы теориялық білімдерді жаттығу процесіне енгізу. Ойыншылардың деңгейіне байланысты жаттығуларда түрлі әдістер мен тәсілдерді қолдану. Ойыншылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, жаттығу бағдарламаларын әзірлеу. 2. Жаттығуларды және жарыстарды өткізу: Физикалық дайындықты, техника мен тактиканы дамытуға бағытталған жаттығулар өткізу. Теориялық білімдерді практикалық түрде орындау үшін ойындық жағдайларды ұйымдастыру. 3. Ойыншылардың қателіктерін бағалау және түзету: Ойыншылардың жаттығу мен техника орындауын бағалау. Қателіктерді уақытылы түзету, оларды дұрыс түзету тәсілдерін ұсыну. 4. Мотивация және психология: Ойыншыларда ойынға, жаттығуларға, командалық атмосфераға жауапкершілік сезімін дамыту. Ойыншылармен стрессті жағдайларда және қысыммен жұмыс істеуге арналған мотивациялық техникаларды талқылау және енгізу. Нұсқаулық тәжірибесінің түрлері: Тәжірибелі жаттықтырушылардың жаттығуларын бақылау, олардың тәсілдері мен әдістерін талдау. Алдымен тәжірибелі жаттықтырушылардың бақылауымен жаттығуларды жүргізу, кейін өзіндік тәуелсіздікті арттыру. Техника, физикалық дайындық және тактикалық аспектілер арасындағы тепе-теңдікті ескере отырып, жаттығу бағдарламаларын әзірлеу. Кері байланыс: жаттығу сессияларын талдау, ойыншылардың прогресін бағалау, қателіктермен жұмыс жасау. Нұсқаушыға арналған мысал тапсырма: 1. Жас футболшылар тобы үшін олардың дайындық деңгейін ескере отырып, жаттығу жоспарын әзірлеу. 2. Ойынның элементтерін, техникалық жаттығуларды және тактикалық элементтерді қамтитын жаттығуды өткізу. 3. Жаттығудан кейін ойыншылармен кері байланыс өткізу, қателіктерді талқылап, ойынды жақсарту жолдарын ұсыну. 2) төрешілік тәжірибе Төрешілік тәжірибе — төрешінің ойынның дұрыс ұйымдастырылуы, тәртіптің сақталуы және жарыстардағы адалдықты қамтамасыз ету үшін маңызды тәжірибе. Төрешілердің теориялық даярлығы аясында ойын ережелері, ойыншылар мен жаттықтырушылармен өзара әрекеттесу ерекшеліктері және психоэмоционалдық тұрақтылықтың маңызы қарастырылады. Төрешілік тәжірибенің міндеттері: 1. Ойын ережелерін оқу: Ойын ережелерін және барлық мүмкін бұзушылықтарды (мысалы, фолдар, офсайдтар, бұзушылықтар) толық оқып үйрену. Әртүрлі жағдайларда ережелерді қалай қолдану керектігін түсіну (мысалы, шабуылдағы бұзушылық, қолмен ойнау, алаңдағы күрес). 2. Төрешілік тапсырмаларды орындау: Төрешілік семинарларға және шеберлік сыныптарына қатысу. Деңгейін арттыру мақсатында жаттығуларда және шағын турнирлерде практикалық төрешілік жүргізу. 3. Ойыншылардың әрекеттерін бағалау: Төрешілік тәжірибе кезінде практикалық ойындар өткізу, онда төреші бұзушылықтарды дұрыс анықтап, карточкаларды көрсетіп, тәртіпті бақылауы керек. Қиын ойын жағдайларында шешімдер қабылдауды дамыту, мысалы, даулы сәттерде. 4. Тәртіпті бақылау: Төрешіге ойыншылар немесе жаттықтырушылар тәртіп бұзған жағдайда дұрыс шешімдер қабылдауды үйрету (мысалы, дұрыс емес мінез-құлық, төреші шешімдеріне наразылық білдіру). 5. Төрешілік психология: Психикалық тұрақтылықты дамыту, қысыммен жұмыс істей білу және шешім қабылдауда объективтілік сақтауды үйрену. Алаңдағы эмоциялық реакциялармен жұмыс істеу — ойыншылар мен жаттықтырушылардың шешімдерге реакцияларын бақылау. Төрешілік тәжірибе түрлері: 1. Теориялық дайындық: Барлық футбол ережелерін, принциптерін және оларды түсіндіруді білу (мысалы, "қызыл карточка" деген не, пенальти қашан тағайындалады). Практикалық жағдайлардан мысалдарды талдау және төрешілік шешімдерді дұрыс қолдануды бағалау. 2. Жаттығулардағы төрешілік тәжірибе: Төреші ретінде жаттығуларға қатысу (мысалы, жас футболшылар арасында), онда төреші ережелерді орындап, тәртіпті сақтауы тиіс. Реалистік жағдайларда ережелерді қолдану дағдыларын дамыту. 3. Төрешілік қателіктерді талдау: Төрешілік ойындағы қателіктерді талдау, дұрыс емес шешімдер қабылданған сәттерді қарау және оларды қалай жақсартуға болатынын талқылау. Өз әрекеттеріңізді анализдеу, қателіктерді анықтау, оларды қалай түзету керектігін түсіну. Төрешіге арналған мысал тапсырма: 1. Жас футболшылар арасында жаттығу ойынын жүргізіп, бұзушылықтарды (фолдар, офсайдтар, карточкалар) тіркеу. 2. Даулы жағдайда шешім қабылдап, оны дәлелдеу. 3. Ойыннан кейін өз әрекеттеріңізді талдап, қателіктерді анықтап, жұмысты жақсарту жолдарын әріптестермен талқылау. Барлығы: 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы(барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық 30 % Физикалық дайындыққа кешенді көзқарастың маңызы Күштік жаттығулардан ойыннан кейінгі қалпына келтіруге дейінгі маңызы. Кешенді физикалық дайындықта әртүрлі бағыттар бір-бірімен тығыз байланысты және футболшының жалпы физикалық деңгейін арттыруға ықпал етеді. Бұл техникалық дағдылармен қатар, физикалық қабілеттерді дамытуға да бағытталған. Күштік жаттығулар, жылдамдықты дамыту, серпімділік пен қорғаныс қабілеттерін жаттықтыру — бәрі өте маңызды. Сонымен қатар, қалпына келтіру процедуралары, дұрыс тамақтану мен массаждың рөлі де зор. Төзімділік, жылдамдық, күш және серпімділікті жақсарту бағдарламалары Төзімділікті арттыру: аэробты жаттығулар, жүгіру мен аралықты жаттығулар төзімділік пен шыдамдылықты арттырады. Бұл жаттығулар физикалық дайындықты нығайтып, ойыншының алаңдағы тиімділігін жоғарылатады. Жылдамдықты арттыру: жылдамдыққа бағытталған жаттығулар, секірулер мен спринттер ойыншының жылдамдығы мен реакциясын жақсартады. Бұл жаттығулар техниканы жылдамдықпен үйлестіруге мүмкіндік береді. Күшті арттыру: аяқ бұлшықеттерін және дененің орталық бөлігін дамытуға арналған күштік жаттығулар ойыншының қарқынды жұмыста тиімділігін арттырады, әрі оның дене бітімін сақтауға көмектеседі. Серпімділікті арттыру: икемділік пен дененің қозғалыс аясын кеңейтуге арналған жаттығулар дененің жұмсақтығын жақсартады, сонымен қатар ойыншының қозғалысын жеңілдетеді. Қалпына келтіру процедуралары мен стратегияларының рөлі Массаж: массаж бұлшықеттердің босаңсуына, қан айналымының жақсаруына және шаршауды жеңілдетуге көмектеседі. Ол жаттығулар немесе ойындар арасындағы қалпына келтіру кезеңінде өте пайдалы. Физиотерапия: қалпына келтіру мен жарақаттан кейінгі емдеудің маңызды элементі болып табылады. Физиотерапевттің көмегімен дұрыс процедуралар мен жаттығулар жасау қалпына келтіруді жеделдетіп, ауырсынуды азайтуға көмектеседі. Дұрыс тамақтану: спортшының дұрыс тамақтануы қалпына келтіруде үлкен рөл атқарады. Қажетті қоректік заттарды қабылдау күш-қуатты қалпына келтіруге, жарақаттарды болдырмауға және жалпы дайындықты жақсартуға мүмкіндік береді. Ждд 15% Адд 15% Техникалық 25 % Жоғары спорт шеберлігі деңгейіндегі техникалық дайындық Жоғары спорт шеберлігі деңгейіндегі техникалық дайындық тек спортшылар бұрыннан меңгерген негізгі дағдыларды ғана емес, сонымен қатар ойын жағдайларында әрекеттердің дәлдігін, жылдамдығын және әртүрлілігін арттыруға бағытталған арнайы ұйымдастырылған жаттығуларды да қамтиды. Негізгі техникалық жұмыстардың бағыттары: 1. Шарикті меңгеру техникасы: Дриблингті жетілдіру: әртүрлі жағдайларда дриблинг, жылдамдықты арттыру, тоқтаулар, бағытты өзгерту. Шарикті қорғаушыдан қысыммен басқару: қозғалыс кезінде қабылдау, дененің әртүрлі бөліктерін қолдану (табан, жамбас, кеуде, бас). Ұзақ және қысқа қашықтықта пас беруді дамыту: пас берудің дәлдігін, күшін және жылдамдығын арттыру. Қақпаға соққыларды дамыту: әртүрлі жағдайларда (бұрыштан, қозғалыстағы соққылар, алыстан соққылар) қақпаға соққыларды жетілдіру. 2. Шабуылдағы техника: Командалық шабуылдарды жетілдіру: "командалық пас" арқылы өзара әрекеттесу, қорғаныстан шабуылға ауысудың жылдамдығын дамыту. Шарикпен жұмыс істеу шектелген кеңістікте: жылдам пас беру, "өту" және шектелген аймақ ішінде кеңістікті пайдалану. Финттер мен дриблингтер: қарсыластарды алдау үшін жеке әдістерді дамыту, ашық кеңістікте де, "бір қарсы бір" жағдайында да. 3. Қорғаныста шарикпен жұмыс: Қорғаныстағы өзара әрекеттестікті жетілдіру: дұрыс таймингпен допты алуға ұмтылу, соққыларды блоктау, қауіпті аймақтарды жабу, қарсы қысым. Қорғаныстағы ойынды оқу: шабуылшылардың әрекеттерін алдын ала болжауды үйрету, позициялық ойын мен қарсыластардың қозғалысын оқу. Қорғаныста шешім қабылдау: қорғаушылардың жылдам шешім қабылдау дағдыларын дамыту (мысалы, позицияны қалпына келтіру, қысымнан шығу кезіндегі дәл пас беру). 4. Қақпашылармен жұмыс: Қақпашылардың реакциясы мен үйлестіру жаттығулары: қауіптерді дұрыс бағалау және шарикке жылдам қозғалу қабілеттерін дамыту. Қысымнан шығу үшін аяқты пайдаланып шарикпен жұмыс істеу: дәл пас беру, жоғары қысым жағдайында шарикті бақылау. Жоғары спорт шеберлігі үшін техникалық жаттығулардың мысалдары: Дриблинг жаттығулары: әртүрлі қарқынмен бірнеше сызықтар арқылы дриблинг, бағытты өзгерту және қарсыластарды алдау үшін финттерді қолдану. Қақпаға соққылар: әртүрлі қашықтықтан соққылар, дәлдікпен алыс соққылардан кейін "бұрыштарды іздеу", шабуылдан кейін пас беру. Қорғаныстық дуэльдер: қарсыластарға қарсы жеке тактикалық жаттығулар, шарикті бақылау және шабуылдың алдын алу. Тактикалық 25 % Тактикалық дайындық жоғары спорт шеберлігі деңгейінде Жоғары спорт шеберлігі деңгейіндегі тактикалық дайындық ойыншының тек жаттықтырушының нұсқауларын орындаумен ғана шектелмей, сонымен қатар ойынның өзгеретін жағдайларына тез бейімделуіне, алаңдағы жағдайды дұрыс оқып, оңтайлы шешімдер қабылдауына бағытталған. Бұл командалық ойын ұйымдастырумен, алаңдағы өзара әрекеттесумен және әрбір ойыншының жеке тактикалық дайындығымен жұмыс. Негізгі тактикалық жұмыс бағыттары: 1. Команданың тактикасы: Тактикалық схемалар мен нұсқаулар: әртүрлі ойын формациясында (мысалы, 4-3-3, 4-4-2, 3-5-2) командалық әрекеттерді дамыту. Бұл шабуыл мен қорғаныс әрекеттерін қамтиды, қорғаушылар мен шабуылшылар арасындағы өзара әрекеттесуді реттеу. Басқарылатын агрессия: қысымды күшейту қажет болғанда және қарсыласқа кеңістік беру керек болғанда түсіну. Командалық қысым және қарсы қысым: барлық команданың қысым жасау, сандық артықшылық құру, бос аймақтарды қалдырмай жұмыс істеу. Кеңістікті пайдалану: алаңдағы бос аймақтарды пайдалану арқылы позициялық ойынға үйрету. 2. Жеке тактика: Әрбір ойыншының рөлі: мысалы, орталық жартылай қорғаушылар үшін тек алаңның ортасын бақылап қана қоймай, шабуылға қатысу да маңызды, ал қорғаушылар үшін — қашан шабуылға шығу керек екенін және қашан өз позициясын сақтап қалу керектігін түсіну. Позициялық шабуыл мен қорғаныс: ойыншылар арасындағы өзара әрекеттесу, шабуыл мен қорғаныстың ағымдағы жағдайына байланысты дұрыс позицияны таңдау. Ойынды оқу: алаңдағы жағдайды талдай білу, қарсыластың әрекеттерін алдын ала болжау және оларға жауап беру. Ойын барысында артықшылықтарды пайдалану: қарсыластың тактикалық әлсіздіктерін анықтап, оларды пайдалану. 3. Әртүрлі ойын жағдайларындағы тактикалық жаттығулар: Өтпелі жаттығулар: қорғаныстан шабуылға және керісінше жылдам өтуді дамыту. Алаңдағы жеке жағдайлар: стандартты жағдайларды (штрафты, бұрышты, лақтырылатын доптар), допты аспанға жібере білу, шабуыл мен қорғаныста 1x1 ойындарын, қарсы шабуыл жаттығуларын орындау. Бейнематериалмен жұмыс: ойын жағдайларын талдау, тактикалық қателіктер мен дұрыс шешімдерді талқылау, бұл білімді ойындарда қолдану. 4. Командалық химияны дамыту: Ойыншылар арасындағы тактикалық өзара әрекеттесу: алаңдағы барлық әрекеттер автоматизмге дейін жетілдірілуі керек: кімнің қай ойыншыны жабатынын, кімнің және қашан шабуылға қосылуы керектігін анықтау. Командалық динамиканы басқару: командадағы өзара түсіністік пен біртұтас құрылым құру, шабуыл мен қорғаныста да. Жоғары спорт шеберлігі үшін тактикалық жаттығулардың мысалдары: 11x11 ойындары: әртүрлі тактикалық нұсқаулармен (мысалы, қысым жаттығулары немесе күш позициясынан ойнау, қарсы қысым дағдыларын дамыту). Позициялық ойындар: шағын кеңістікте жылдам ойнауды жаттықтыру үшін шектеулі допты қабылдау жағдайында позициялық ойындар. Стандартты жағдайлар: бұрыштар, штрафты және басқа да стандартты жағдайларды шабуылда және қорғаныста талдау. Теориялық 5 % Теориялық дайындық жоғары спорт шеберлігі деңгейіндегі футболшылар, жаттықтырушылар және судьялар үшін ойынның терең түсінігін, оның тактикалық және стратегиялық құрамдас бөліктерін, сондай-ақ түрлі ойын жағдайларына жылдам бейімделу қабілетін дамытуға бағытталған. Негізгі теориялық дайындық аспектілері: 1. Тактикалық сауаттылық және ойын моделі: Алға жылжыған тактика: футболшылар күрделі тактикалық схемаларды меңгеруі тиіс, мысалы, қысым, қорғаныстан шабуылға өтулер, кеңістік пен уақытты пайдалану. Ойынды оқу: ойыншылар қарсыластың әрекеттерін алдын ала болжай білуді, шабуыл мен қорғаныста маңызды сәттерді анықтауды, қай жерде жеке бастаманы көрсету немесе командалық әрекет ету керектігін түсінуді үйренуі қажет. Ойындарды талдау: кәсіби ойындардың бейнематериалын зерттеу арқылы тактикалық шешімдер мен трендтерді анықтау. Ең мықты командалардың қатысуымен өткен ойындарды талдау жоғарғы деңгейдегі ойындардың қалай дамитынын түсінуге көмектеседі. Психологиялық 10 % Менталдық тұрақтылық: ойынның шиеленіскен сәттерінде концентрацияны сақтай білу қабілетін дамыту, жоғары қысым жағдайында өзін-өзі сенімді ұстап тұру. Жаттықтырушының психологиялық дайындығы бойынша жұмыс: эмоцияларды басқару әдістері, сенімділікті жаттықтыру, мотивациямен жұмыс жасау. Қысымға төзімділік: қиын ойын жағдайларында және жоғары талаптар қойылатын сәттерде сабырлылықты сақтай білу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 % Инструкторлық тәжірибе бойынша негізгі міндеттер: 1. Жоғары деңгейдегі жаттығуларды әзірлеу: Физикалық төзімділік, тактикалық хабардарлық және ойыншылардың жеке дағдыларын дамытуға арналған кешенді жаттығуларды қамтитын жаттығу жоспарларын жасау. Ойындарға негізделген жаттығуларды ұйымдастыру, заманауи тактикалық схемалар мен ерекше шешімдер қолдану, мысалы, шынайы ойындарда қолданылатын сценарийлерді жаттықтыру. 2. Стресс жағдайында команданы басқару: Команданың рухын қолдау, ойыншылардың алаңдағы өзара әрекеттестігін жақсарту. Психология әдістерін қолдану арқылы ойыншылардың моральдық жағдайын жақсарту, әсіресе күрделі ойын жағдайларында. Ойыннан кейінгі талдауларды ұйымдастыру, олар команданың қателіктерін түсініп, оларды түзетуге көмектеседі. 3. Ойыншылардың мінез-құлқын талдау және оларды бейімдеу: Әрбір ойыншының күшті және әлсіз жақтарын анықтау, сондай-ақ оның жеке қасиеттерінің командалық ойынға қалай әсер ететінін анықтау. Жеке ойыншылармен жұмыс істеуге бағытталған жаттығуларды реттеу, олардың әлсіз жақтарын дамыту және күшті жақтарын күшейту. Алаңдағы шешім қабылдау мен команданың іс-қимылдарын үйлестіруді жақсарту үшін талқылау және талдау. 4. Кері байланыс және көшбасшылық дағдыларын дамыту: Ойыншыларға нақты және конструктивті кері байланыс беру дағдыларын дамыту. Командада көшбасшылық дағдыларын дамыту, алаңда ойыншылардың бастамаларын қолдау, олардың шешім қабылдау қабілеттерін дамыту. Жсш-дегі төреші практикасы Жоғары спорттық шеберлік деңгейіндегі футбол төрешілері үшін төрешілік тәжірибе — әр шешім ойынның нәтижесін өзгерте алатын жоғары қысым жағдайында жұмыс істеуді білдіреді. Төрешілер жоғары дәлдікпен жұмыс істеуі және шешімдерді жылдам әрі сенімді қабылдауы қажет. Төрешілік тәжірибенің негізгі міндеттері: 1. Жоғары деңгейдегі ойын контекстін түсіну: Төреші ойынның тактикалық және стратегиялық аспектілері туралы толық түсінікке ие болуы керек, бұл алаңдағы жағдайларды дұрыс интерпретациялауға мүмкіндік береді. Қазіргі технологияларды қолдану (мысалы, var жүйесі) және олармен нақты ойындарда жұмыс істеу қабілетін дамыту. Қиын жағдайларда жұмыс істеу дағдыларын дамыту, мысалы, бұзушылықтар туралы даулар, асимметриялық шабуылдар және т.б. 2. Ойынның тазалығы және тәртіпті сақтау: Ойын ережелерін сақтау, шешім қабылдауда бейтараптықты сақтау. Ойыншылар мен жаттықтырушылардың наразылықтарына қалай жауап беру керектігін үйрету, алаңдағы тәртіп деңгейін жоғары ұстау. Төрешілік этика нормалары, жанжалдарды шешу. 3. Ойын жағдайларын талдау және сараптама жасау: Шешім қабылдаудың дәлдігі мен жағдайларды интерпретациялаудағы икемділіктің арасындағы тепе-теңдікті сақтау қажет болған жағдайлар. Даулы сәттерді талдау және әріптестермен (мысалы, көмекшілермен және var төрешілерімен) жұмыс жасау. 4. Эмоциялық тұрақтылық: Төрешіні жоғары деңгейдегі психологиялық қысымға дайындыққа дайындау. Төрешінің ойыншылардан, жаттықтырушылардан немесе жанкүйерлерден теріс эмоциялар болған жағдайда сабыр сақтай білу қабілетін дамыту. Барлығы: 100

7. Спорттық даярлау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығу тү­рі Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін­гі нор­ма­тив Бір жыл­дан астам оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға­ла­нуы Қы­здар Ба­ға­ла­нуы Ұл­дар Ба­ға­ла­нуы Қы­здар Ба­ға­ла­нуы 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд 6,0 10 6,4 10 5,7 10 6,0 10 6,5 5 6,9 5 6,0 5 6,4 5 6,5 аса 0 7,0 аса 0 6,0 аса 0 6,4 аса 0 1.2. 60 м жү­гі­ру се­кунд 12,1 10 12,8 10 11,7 10 12 10 12,6 5 13,3 5 12,0 5 11,5 5 12,6 аса 0 13,3 аса 0 12,0 аса 0 11,5 аса 0 1.3. Шатт­лы жү­гі­ру 3х10м се­кунд 10,5 10 12,0 10 10,1 10 11,5 10 10,8 5 12,3 5 10,4 5 11,8 5 10,8 аса 0 12,3 аса 0 10,4 аса 0 11,8 аса 0 1.4. Ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 110 10 90 10 115 10 95 10 Оқу жаттығу топтары үшін № Жаттығу түрі Өлшем бірлігі Норматив Ұлдар Бағалануы Қыздар Бағалануы 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. Жоғары старттан 15 м жүгіру секунд 4.0 артық емес 10 4.5 артық емес 10 1.3. Жоғары старттан 30 м жүгіру секунд 5.0 артық емес 10 5.5 артық емес 10 1.4. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10м секунд 9.5 артық емес 10 10.0 артық емес 10 1.5. Ұзындыққа секіру сантиметр 120 10 100 10 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1. Футзал және футбол добы дана 40 2. Кедергілер, конустар, фишкалар, тіректер дана 20/30/50/10 3. Тактикалық тақта 45*90 дана 2 4. Үйлестіру баспалдақтары дана 2 5. Доптарға арналған дорба дана 4 6. Тактикалық тақта (электронды, планшет) дана 2 7. Тактикалық тақта 90х45см дана 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1. Футзалға арналған аяқ-киім дана 40/20 2. Сақтау құралдары дана 20 3. Форма (футболка, шорты, гетры, лосины) дана 40 4. Манишка дана 60 5. Бутса дана 40 6. Жел қорғағыш (ветровик) дана 20 7. Жаттығу костюмі дана 20

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 22 қосымша Есту қабілеті зақымданған спортшылар арасындағы шахмат бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазбасы Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – есту қабілеті зақымданған спортшылар арасындағы шахмат бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 12 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 10 16 832 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 7 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 4 28 1456 ЖСШТ 4 36 1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) 21 жасқа дейін Оқу жүктемесін кезеңдер бойынша орындау спортшының белгілі бір спорт ұйымына (оқу тобына/даярлық кезеңіне) қатыстылығына, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. Ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 14 күнтізб.күнге дейін 14 күнтізб.күнге дейін 10 күн 5 күн, жылына 2 рет Ұйымдар әкімшілігі ағымдағы жаттығу жылына арнап белгілейді, спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарына сәйкес ОЖТ – 2 14 күнтізб.күнге дейін 14 күнтізб.күнге дейін 10 күн ОЖТ – 3 14 күнтізб.күнге дейін 14 күнтізб.күнге дейін 10 күн ОЖТ 3 оқу жылынан астам 14 күнтізб.күнге дейін 14 күнтізб.күнге дейін 10 күн СЖТ – 1 18 күнтізб.күнге дейін 21 күнтізб.күнге дейін 10 күн СЖТ– 2 18 күнтізб.күнге дейін 21 күнтізб.күнге дейін 10 күн СЖТ 2 оқу жылынан астам 24 күнтізб.күнге дейін 21 күнтізб.күнге дейін 10 күн ЖСШТ 24 күнтізб.күнге дейін 21 күнтізб.күнге дейін 10 күн Клубтар/секциялар Жұмыстың ішкі регламенті мен ережелеріне сәйкес Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 2 1 1 0 0 АД Т– 2 2 2 1 1 2 2 ОЖТ – 1 4 3 2 2 3 3 ОЖТ – 2 4 3 3 3 3 3 ОЖТ – 3 5 4 3 2 5 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 5 4 3 2 5 3 СЖТ – 1 6 5 4 2 6 4 СЖТ– 2 6 5 5 2 6 4 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 7 5 5 2 7 4 ЖС­ШТ 8 5 5 2 8 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (24 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 6 18 6 18 6 18 6 18 6 18 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 6 18 6 24 6 18 6 24 6 18 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 6 18 6 24 6 18 6 24 6 18 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 6 18 6 24 6 18 6 24 6 18 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 6 18 6 24 6 18 6 24 6 18 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (24 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 6 18 6 18 6 18 6 18 6 18 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 6 18 6 24 6 18 6 24 6 18 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 6 18 6 24 6 18 6 24 6 18 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 6 18 6 24 6 18 6 24 6 18 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 6 18 6 18 6 18 6 18 6 18 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі І са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­та­ғы тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 3 Об­лы­стық тур­нир­лер - 1 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 3 2 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 1 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 3 2

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 10 Жалпы дамытуға арналған гимнастика, үйлестіру элементтері мен дұрыс дене қалпын сақтау бұлшықеттерді нығайтуға, икемділік пен төзімділікті арттыруға, сондай-ақ қозғалыс дағдыларын дұрыс қалыптастыруға ықпал етеді, бұл жалпы денсаулықты қолдау мен тірек-қимыл жүйесі ауруларының алдын алу үшін маңызды. ЖДД 5 АДД 5 Техникалық 25% Ережелер мен техникаларды тереңдетіп меңгеру, негізгі фигуралық құраылымдарды пысықтау дәлдік пен қимылдардың үйлесімділігін дамытуға, командалық жұмысты жақсартуға, сондай-ақ спорттың және би өнерінің түрлі түрлерінде эстетика мен орындалу үйлесімділігіне қол жеткізуге көмектеседі. Тактикалық 20% 2–3 жүріске арналған есептерді шешу, құрбандыққа байланысты комбинациялар стратегиялық ойлауды дамытады, қарсыластың жүрістерін болжауға және стандарттан тыс шешімдер табуға үйретеді, бұл шахмат және басқа да стратегиялық ойындардағы шеберлікті арттыруға қажетті маңызды дағды болып табылады. Теориялық 25% Шахмат дебюттарын және қарапайым стратегияларды меңгеру ойын құрылымын тереңірек түсінуге ықпал етеді, бастапқы кезеңдерде фигураларды тиімді пайдалануға, дұрыс бастама жасауға және болашақ жүрістерге жоспар құруға көмектеседі, бұл жеңіске жету мүмкіндігін айтарлықтай арттырады. Психологиялық 15% Жеңілістерге төзімділік, зейін мен шыдамдылықты дамыту мінезді қалыптастырады, күйзеліске толы жағдайларда зейінді жоғалтпай сақтауға көмектеседі және қателіктерден сабақ алуға үйретеді, бұл тек шахматта ғана емес, өмірде де маңызды, жеке тұлғалық өсу мен ұзақ мерзімді мақсаттарға жетуге ықпал етеді. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5% Турнирлік төрелікке кіріспе, оқу-әріптестік практикасы ойынды бағалауда объективтілік пен жауапкершілікті дамытуға, ережелер мен стандарттарды дұрыс қолдануға үйретеді, сондай-ақ спорттық және бәсекелестік ортада тиімді жұмыс істеу үшін қажетті коммуникативтік дағдыларды жетілдіреді. Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде : 10 Жалпы дамытуға арналған жаттығулар, жаттығу алдындағы қыздыру, дене қалпын түзейтін гимнастика және шаршаудың алдын алу физикалық төзімділікті арттыруға, бұлшықеттер мен буындарды нығайтуға ықпал етеді, сондай-ақ отырып өмір сүру салтымен байланысты созылмалы аурулардың дамуына жол бермей, күн бойындағы жалпы жұмыс қабілетін және көңіл күйді жақсартады. Ждд 5 Адд 5 Техникалық 20% Шахмат жүрістері, ережелері, дебюттік құрылымдары мен қарапайым комбинацияларды меңгеру стратегиялық ойлауды дамытуға, есте сақтау қабілеті мен зейінді нығайтуға көмектеседі, сондай-ақ күрделі тактикалық әрекеттерге негіз болатын іргетас қалыптастырып, ойын деңгейін және барлық кезеңдердегі сенімділікті арттыруға септігін тигізеді. Тактикалық 25% Мат қоюға арналған 1–2 жүрістік тапсырмаларды шешу, тактикалық тәсілдер (вилка, байланыс, қос соққы) позицияны тез талдауға, қарсыластың осал тұстарын табуға және артықшылықтарды пайдалануға үйретеді. Бұл шахматтық көру қабілетін жақсартып, қауіптерге қарсы әрекет ету мен өз комбинацияларын құру арқылы ойын деңгейін арттырады. Теориялық 25% Дебюттік қағидалармен, шахматтық нотациямен және базалық аяқталу түрлерімен танысу алғашқы жүрістерден бастап дұрыс стратегия құруға, партияларды нақты жазып, талдауға және ойынды сенімді аяқтауға мүмкіндік береді. Бұл — шахмат теориясының күрделі тұстарына өтудің негізі. Психологиялық 10% Сәтсіздікке төзімділікті қалыптастыру, зейін мен шоғырлануды дамыту күйзеліс жағдайларында сабыр мен батылдықты сақтауға, қателіктерден сабақ алуға және берілмеуге үйретеді. Бұл психологиялық тұрақтылықты арттырып, күнделікті өмірде және кез келген интеллектуалды не спорттық жарыстарда когнитивтік дағдыларды жақсартуға ықпал етеді. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10% Турнир өткізудің алғашқы дағдылары, қарапайым төрешілік пен жұптық төрешілік ұйымдастырушылық қабілеттерді дамытып, ойынды тиімді бағалауға, жарыстың адалдығын қамтамасыз етуге және топпен жұмыс істеуге үйретеді. Бұл спорттық үдерістерді тереңірек түсінуге және турнирлерді сапалы өткізуді жақсартуға маңызды қадам болып табылады. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 10 Жалпы дамыту жаттығулары, мойын мен омыртқаға арналған жаттығулар дене қалпын жақсартуға, икемділік пен қозғалыс белсенділігін арттыруға ықпал етеді, тірек-қимыл жүйесі ауруларының алдын алады, бұлшықеттерді нығайтып, қан айналымын жақсартады, бұл өз кезегінде шаршауды азайтуға, жұмыс қабілетін арттыруға және күнделікті жүктемелер жағдайында денсаулықты сақтауға көмектеседі. Ждд 5 Адд 5 Техникалық 20% Дебюттермен жұмыс істеу, ойын позицияларын тәжірибелік пысықтау ойынды стратегиялық және тактикалық тұрғыда тереңірек түсінуге, бастапқы жағдайларды дұрыс бағалауға және тиімді жүрістерді табуға үйретеді, бұл партияның барлық кезеңдерінде сенімді әрі дайын ойын көрсетуге, сондай-ақ дебют пен мителшпильде жиі кездесетін қателіктерден аулақ болуға мүмкіндік береді. Тактикалық 25% 2–3 жүріске арналған мат тактикасы, комбинациялық мотивтер қарсыластың осал тұстарын жылдам анықтауға, жасырын қауіптерді көруге және тиімді комбинациялар құруға көмектеседі, бұл тактикалық көруді едәуір жақсартып, ойындағы шешуші сәттерде дұрыс шешім қабылдауға ықпал етеді. Теориялық 25% Шахмат теориясы, дебют, мителшпиль және эндшпиль құрылымы ойынның негізгі кезеңдерін тереңірек түсінуге жол ашады, олардың әрқайсысына стратегиялық жоспар құруға, позициялық артықшылықты тиімді басқаруға және ресурстық мүмкіндіктерді дұрыс бағалауға көмектеседі, бұл партияны барлық фазаларында сенімді әрі табысты жүргізуге жағдай жасайды. Психологиялық 10% Психотренингтер, 1–2 сағаттық шоғырлануға арналған жаттығулар ұзақ уақыт бойы назар мен сабырлылықты сақтау қабілетін дамытады, еңбек өнімділігін арттырады, сондай-ақ күйзеліске қарсы тұруды және жоғары жүктеме жағдайында салмақты шешімдер қабылдауды жақсартады. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10% Жұптық төрешілік, уақыттық бақылаумен жұмыс істеу шешім қабылдауда дәлдік пен үйлесімділік дағдыларын дамытады, турнирдің әділ өтуі мен ережелердің сақталуын қамтамасыз етуге көмектеседі, сондай-ақ ойыншылардың уақытын тиімді басқаруға үйретеді, бұл жылдам және шиеленісті жарыстарда ерекше маңызды. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 10 Төзімділік пен дұрыс дене қалпына бағытталған физикалық жүктемелер жүрек-қан тамырлары жүйесін нығайтуға, жалпы физикалық форманы жақсартуға ықпал етеді, сондай-ақ омыртқаға байланысты мәселелердің алдын алады, бұл тек физикалық денсаулықты ғана емес, сонымен қатар өз-өзіне сенімділік пен күйзеліске төзімділікті арттыруға көмектеседі. Ждд 5 Адд 5 Техникалық 20% Дебюттік схемалар мен типтік позицияларды ойнау ойынды ашудың негізгі қағидаларын меңгеруге, ерте кезеңдердегі құрылымдарды түсінуге және интуицияны дамытуға мүмкіндік береді, сондай-ақ қарсыластың түрлі жүрістеріне тез бейімделуге көмектесіп, партияның орта және соңғы кезеңдеріне сенімді көшуге берік негіз қалыптастырады. Тактикалық 25% 3–4 жүріске арналған тапсырмаларды шешу және тактикалық тәсілдерді меңгеру позицияны жедел талдауға, жасырын қауіптер мен мүмкіндіктерді табуға үйретеді, тактикалық көру мен жоспарлау қабілетін жетілдіреді, бұл шешуші сәттерде шабуыл жасап, партияны өз пайдасына шешуге мүмкіндік береді. Теориялық 20% Дебют бойынша білімді тереңдету, шеберлер партияларын талдау ойынды бастапқы кезеңде терең түсінуге, түрлі дебюттік жүйелердің артықшылықтары мен әлсіз тұстарын анықтауға көмектеседі, сонымен қатар қарсыластың жүрісін болжау және оның ойнау стиліне бейімделу қабілетін арттырады, бұл шахматтық шеберлікті едәуір күшейтеді және сенімділікті арттырады. Психологиялық 10% Сынға төзімділік пен психопрофилактика эмоционалдық кемелділікті дамытуға көмектеседі, кері байланысты дұрыс қабылдауға және оны жеке дамуға пайдалануға үйретеді, сонымен қатар күйзеліс пен мазасыздық деңгейін төмендетіп, түрлі жағдайларда психоэмоционалдық тұрақтылық пен өз-өзіне сенімділікті арттырады. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 15% Төрешілік практикасы және кеңессіз өткізілетін турнирлер шешім қабылдаудағы әділдік пен жауапкершілікті дамытуға, ережелердің орындалуын бақылауға және жарыста әділеттілікті сақтауға үйретеді, сонымен қатар өз әрекеттеріне деген сенімділік пен шынайы турнир жағдайларында тәуелсіз төрешілік дағдыларын қалыптастырады. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 10 Жалпы және арнайы дене дайындығы дененің үйлесімді дамуына, төзімділік, күш және икемділікке ықпал етеді, сондай-ақ нақты спорт түрлеріндегі көрсеткіштерді жақсартуға көмектесіп, жарақаттарға төзімділікті қамтамасыз етеді және жоғары спорттық нәтижелерге жету үшін жалпы физикалық форманы арттырады. Ждд 5 Адд 5 Техникалық 66 Күрделі дебюттік жүйелерді пысықтау әртүрлі ойын бастамаларына қатысты стратегиялық идеяларды тереңірек түсінуге, қарсыластың жүрістерін алдын ала болжауға және ұзақ мерзімді жоспарлар құруға мүмкіндік береді, бұл жоғары деңгейдегі ойын кезінде түрлі дебют схемаларын тиімді қолдануға және қарсыластың стандарттан тыс әрекеттеріне дайын болуға көмектеседі. Тактикалық 1,9 Тактикалық және стратегиялық комбинациялар позицияны жылдам талдау, қарсыластың осал тұстарын анықтау және оларды өз пайдасына тиімді пайдалану қабілетін дамытады, сонымен қатар ұзақ мерзімді жоспарлар құру мен оңтайлы шешімдер қабылдау дағдысын жетілдіреді, бұл ойын деңгейін айтарлықтай арттырып, күрделі идеяларды сенімді іске асыруға ықпал етеді. Теориялық 1,9 Классикалық партияларды талдау, аяқталу теориясы шахмат ұлылары қолданған стратегиялық және тактикалық тәсілдерді тереңірек түсінуге мүмкіндік береді, сонымен қатар ойынның аяқталу кезеңіндегі позицияларды дұрыс бағалауға үйретіп, сенімді түрде партияны соңына дейін жеткізуге және аз ғана артықшылықтың өзінен жеңіс шығара білуге үйретеді. Психологиялық 0,5 Күйзеліске төзімділік, психологиялық тренингтер шиеленісті жағдайларда сабыр мен бақылауды сақтау қабілетін дамытады, эмоциялық икемділік пен батылдықты жақсартады, сондай-ақ өз-өзіне сенімділікті нығайтып, кәсіби де, жеке өмірде де қиындықтарды еңсеруге арналған құралдарды береді. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Оқу турнирлерінде төрешілік ету шешім қабылдауда объективтілікті дамытуға, ережелерді дұрыс түсінуге және олардың орындалуын бақылауға үйретеді, сондай-ақ командада жұмыс істеу тәжірибесін береді, бұл төрешілік пен жарыстарды ұйымдастыру саласындағы кәсіби өсім үшін маңызды. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 10 Төзімділік пен зейінге арналған жаттығулар физикалық форманы жақсартуға, ұзақ партиялар кезінде жоғары деңгейдегі концентрацияны сақтауға және ақыл-ой мен эмоциялық жүктемелермен тиімді күресуге көмектеседі, бұл шахматтағы тұрақты әрі нәтижелі ойынға ықпал етеді. Ждд 5 Адд 5 Техникалық 36,73 Терең дебюттік репертуар шахматшыға ойынның бастапқы кезеңдерінде сенімді болуға, қарсыластың стиліне байланысты оңтайлы стратегияларды таңдауға және ұзақ мерзімді жоспарлар құруға мүмкіндік береді, бұл мителшпиль мен эндшпильге сенімді түрде өтуге берік негіз қалайды. Тактикалық 2,5 Комбинациялық тапсырмалар мен тактикалық мотивтерді талдау ойындағы маңызды сәттерді тез анықтау, тактикалық көруді жақсарту және қарсыластың жүрістерін болжау қабілетін дамытады, бұл шешуші сәттерде қауіп тудыру мүмкіндіктерін тиімді пайдаланып, жеңіске жетуге көмектеседі. Теориялық 2,5 Қарсыластың партиясын талдау және нұсқалық сараптама оның стратегиясындағы күшті және әлсіз жақтарды анықтауға, әртүрлі позицияларға деген көзқарасын түсінуге көмектеседі, бұл өз тактикаңды түзетіп, қарсыластың стиліне бейімделуге мүмкіндік береді және болашақ кездесулерде табысқа жету мүмкіндігін арттырады. Психологиялық 1,15 Психотренингтер мен өзін-өзі реттеу эмоцияларды бақылауды, күйзеліске толы жағдайларда сабырлылықты сақтауды және мақсатқа назарды жоғалтпау қабілетін дамытады, бұл концентрацияны күшейтіп, өзіне деген сенімділікті арттырады және қысым жағдайында дұрыс шешім қабылдауға ықпал етеді. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2,2 Ресми жарыстардағы төрешілік практикасы шешім қабылдауда объективтілік дағдыларын дамытуға, жарыс жағдайында ойын процесін басқаруды үйретуге көмектеседі, сондай-ақ ережелерді сақтау мен әділдікті қамтамасыз ету сенімін нығайтады, бұл білікті төреші ретінде қалыптасудың маңызды кезеңі болып табылады. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 10 Қолдаушы дене дайындығы физикалық форманың оңтайлы деңгейін сақтауға, төзімділік, икемділік және күшті жақсартуға көмектеседі, сондай-ақ қарқынды жүктемелерден кейін қалпына келуге ықпал етеді, бұл шахматшыға ұзақ турнирлер барысында энергия мен назарды сақтауына мүмкіндік береді. Ждд 5 Адд 5 Техникалық 20% Дебюттерді жетілдіру және өзіндік талдау әртүрлі дебюттік жүйелердің стратегиялық идеяларын тереңірек түсінуге көмектеседі, сыни ойлау қабілеттерін дамытады және өз ойынындағы әлсіз тұстарды анықтауға мүмкіндік береді, бұл ойын деңгейін арттырып, тақтадағы түрлі жағдайларға бейімделу қабілетін күшейтеді. Тактикалық 20% Тактикалық тәсілдер мен турнирлерге дайындық позициядағы өзгерістерге тез жауап беруді, шабуыл мен қорғаныс үшін тиімді сәттерді пайдалануды дамытуға көмектеседі, сондай-ақ стратегиялық жоспар құруды үйретеді, бұл жарыс жағдайында сенімді ойын мен табысқа жету мүмкіндігін арттырады. Теориялық 10% Чемпиондардың партиялары мен ойын жоспарын құру үздік стратегиялар мен тактикалық шешімдерді зерттеуге көмектеседі, ұлы шахматшылардың күшті жүрістерін талдау арқылы айқын әрі икемді жоспар құру қабілетін дамытады, бұл кез келген жағдайға бейімделуге және партия барысында табысқа жетуге мүмкіндік береді. Психологиялық 30% Спорт психологымен жұмыс істеу эмоциялық тұрақтылықты дамытуға, кернеу мен күйзелісті еңсеруге, зейін мен өз-өзіне сенімділікті арттыруға көмектеседі, бұл жарыс жағдайында шешім қабылдау сапасын жақсартып, нәтижелілікке оң әсерін тигізеді. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10% Өңірлік турнирлерде төрешілік ету жарыс жағдайында нақты жұмыс тәжірибесін дамытуға, объективті шешімдер қабылдау мен ережелерді сақтау дағдыларын жетілдіруге көмектеседі, сондай-ақ төрешілік біліктілікті арттырып, ауқымды және күрделі жарыстарға дайындықты қамтамасыз етеді. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 10 Икемділік пен шоғырлануға арналған жаттығулар буындардың қозғалғыштығын жақсартуға, бұлшықеттердің босаңсуына және қозғалыстың дәлдігіне ықпал етеді, сондай-ақ ұзақ уақыт бойы фокусты және назарды сақтау қабілетін дамытады, бұл күрделі тапсырмаларды жақсы орындауға және жалпы физикалық әрі психикалық тұрақтылықты арттыруға көмектеседі. Ждд 5 Адд 5 Техникалық 20% Ойын позициялары мен сирек дебюттер ойынның стратегиялық түсінігін кеңейтеді, стандартты емес жағдайларға бейімделу қабілетін дамытып, ойлаудың икемділігін арттырады, бұл партия барысын күтпеген жерден өзгертіп, аз зерттелген бірақ тиімді схемаларды қолданып қарсыласты адастыруға мүмкіндік береді. Тактикалық 20% Нәтижеге бағытталған тактика мен стратегия агрессивті және қорғаныс жүрістердің арасындағы тепе-теңдікті сақтауға, шабуыл және қарсы шабуыл үшін негізгі сәттерді анықтауға, сондай-ақ қарсыластың әрекетіне икемді жауап беру қабілетін дамытуға көмектеседі, бұл жарыс жағдайында мақсатты ойын ойнап, жеңіске жету мүмкіндігін арттырады. Теориялық 10% Эндшпиль теориясы мен позициялық элементтер партияның соңғы кезеңіндегі негізгі қағидаларды, шектеулі ресурстардағы оңтайлы жүрістерді және фигуралардың өзара әрекетін жақсы түсінуге көмектеседі, бұл қалған мүмкіндіктерді дұрыс пайдаланып, шешуші сәттерде артықшылықты сенімді жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Психологиялық 30% Тильтпен жұмыс және эмоцияларды басқару стресс жағдайында тыныштық пен фокусты сақтауға, сәтсіздіктердің кейінгі жүрістерге кері әсерін болдырмауға және эмоциялық тұрақтылықты жақсартуға көмектеседі, бұл ойын барысында саналы әрі рационалды шешім қабылдауға ықпал етеді. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5% Жасөспірім чемпионаттарында төрешілік жасау жас ойыншылармен жұмыс істеу дағдыларын дамытып, ережелердің әділ орындалуын қамтамасыз етеді және салауатты бәсекелестік атмосферасын қалыптастырады, сондай-ақ тұрақсыз және эмоциялық толы жағдайларда шешім қабылдау қабілетін нығайтады. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 10 Тұрақтылық пен форманы сақтау физикалық және психикалық белсенділіктің оңтайлы деңгейін ұстап тұруға, жүктемелер мен шаршауды алдын алуға, сондай-ақ стрессқа төзімділікті арттыруға және жұмыс өнімділігін жақсартуға көмектеседі, бұл ұзақ мерзімді нәтижелерге жету және жарыстарда табысқа қол жеткізу үшін маңызды. Ждд 5 Адд 5 Техникалық 20% Жеке дебюттік жоспарлар ойыншының күшті жақтарын, ойын стиліндегі артықшылықтары мен қарсыластың мінез-құлық ерекшеліктерін ескере отырып, ерекше стратегияларды жасауға көмектеседі, бұл партияның бастапқы кезеңдерінде сенімділікпен тон беру және әрі қарайғы шабуыл немесе қорғаныс үшін қолайлы позицияларды құруға мүмкіндік береді. Тактикалық 20% Терең стратегиялық талдау партияның маңызды сәттерін анықтауға, қарсыластың ықтимал жүрістерін болжауға және ұзақ мерзімді жоспарлар құруға көмектеседі, бұл тақтадағы ресурстарды тиімді басқарып, ойынның барлық кезеңдерінде артықшылықты қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Теориялық 10% Классикалық позицияларды терең зерттеу тактикалық және стратегиялық көру қабілетін дамытып, табысты ойынның негізгі сәттерін анықтауға және ұлы шеберлердің үздік шешімдерін қазіргі жағдайларға бейімдеуге көмектеседі, бұл жалпы шахмат техникасын жетілдіру мен күрделі позицияларда сенімділікті арттыруға ықпал етеді. Психологиялық 30% Мотивациялық әңгімелер мен өзін-өзі талдау ішкі күш пен сенімділікті дамытуға, өз жетістіктері мен қателіктерін бағалауға, өзін-өзі жетілдіру жолдарын табуға және шешім қабылдауда саналы болуға көмектеседі, бұл ойындық және жеке нәтижелерді жақсартуға ықпал етеді. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5% Үлкен турнирлерде төреші көмекшісі болу ережелерді дәл сақтауды, командада жұмыс істеуді дамытып, жоғары қысым жағдайында жылдам және объективті шешім қабылдау қабілетін нығайтады, бұл үлкен және күрделі жарыстарда тәуелсіз төрешілік қызметке дайындалуға септігін тигізеді. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 10 Қалпына келтіруді бақылау және жүйелі диагностикалау физикалық және психологиялық жағдайды қадағалауға, жүктеме мен шаршаудың белгілерін уақытында анықтауға, сондай-ақ жарақаттардың алдын алу және ұзақ мерзімді перспективада оңтайлы формаға жету үшін жаттығу процесін түзетуге көмектеседі. Ждд 5 Адд 5 Техникалық 20% Жеке репертуар мен қарсыластарға дайындық қарсыластың әлсіз және мықты жақтарын ескере отырып, стратегиялық және тактикалық жоспарлар құруға, сондай-ақ өзінің ойынын бейімдеуге көмектеседі, бұл жеңіске жету мүмкіндігін арттырып, әртүрлі ойын стильдеріне табысты қарсы тұруға мүмкіндік береді. Тактикалық 20% Тактикалық икемділік пен психологиялық тұрақтылық ойын жағдайлары өзгергенде бейімделуге, қарсыластың күтпеген жүрістеріне жылдам жауап беруге, сондай-ақ сабырлылық пен сенімділікті сақтауға көмектеседі, бұл оңтайлы шешім қабылдауға және тіпті ең шиеленісті сәттерде де ойынды табысты аяқтауға ықпал етеді. Теориялық 10% Өзіндік талдау және қателерді түзету өз әлсіз тұстарын тереңірек түсінуге, есепсіз қалған негізгі сәттерді анықтауға және оларды жою стратегияларын әзірлеуге көмектеседі, бұл ойын деңгейін үнемі жақсартуға және дайындықты арттыруға септігін тигізеді. Психологиялық 30% Психологиялық коучинг пен жеке даму өзіне деген сенімділікті арттырып, ішкі кедергілер мен шектеулерді жеңуге үйретеді, сондай-ақ стресс пен белгісіздік жағдайында шешім қабылдау қабілетін жақсартады, бұл тек шахматтағы ғана емес, өмірдегі де табысқа қол жеткізуге ықпал етеді. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5% Төрешілік қызметі мен лицензиялау дайындығы ережелер мен стандарттарды терең меңгеруге, объективті шешім қабылдау және жарыстарды басқару дағдыларын жетілдіруге көмектеседі, сондай-ақ ресми лицензия алу және төрешілік саласында әрі қарай кәсіби өсу үшін талаптарға сай болуды қамтамасыз етеді. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. Се­кі­ру ар­қан ар­қы­лы рет 80 10 70 10 90 10 80 10 60 5 55 5 70 5 65 5 60 кем емес 0 55 кем емес 0 70 кем емес 0 65 кем емес 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 120 10 100 10 130 10 110 10 100 5 80 5 120 5 100 5 100 кем емес 0 80 кем емес 0 120 кем еес 0 100 кем емес 0 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив ба­ла­лар Ба­ға­лау қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. Ре­ак­ция жыл­дамды­ғы до­пты пай­да­ла­нып ко­ор­ди­на­ци­я­лық жат­тығ­у­лар ке­ше­нін орын­дау — 3 тә­сіл бой­ын­ша 10 рет қай­та­лау рет 3 тә­сіл бой­ын­ша 15 рет қай­та­лау 10 3 тә­сіл бой­ын­ша 10 рет қай­та­лау 10 3 тә­сіл бой­ын­ша 10 рет қай­та­лау 5 3 тә­сіл бой­ын­ша 5 рет қай­та­лау 5 3 тә­сіл бой­ын­ша 5 рет қай­та­лау 0 3 тә­сіл бой­ын­ша 3 рет қай­та­лау 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. На­зар мен зей­ін се­кунд Шах­мат тап­сыр­ма­ла­рын 1-2 ход­та ше­шу — 80% дұ­рыс жа­у­ап­тар 10 Шах­мат тап­сыр­ма­ла­рын 1-2 ход­та ше­шу — 60% дұ­рыс жа­у­ап­тар 90% Шах­мат тап­сыр­ма­ла­рын 1-2 ход­та ше­шу — 70% дұ­рыс жа­у­ап­тар 5 Шах­мат тап­сыр­ма­ла­рын 1-2 ход­та ше­шу — 50% дұ­рыс жа­у­ап­тар 80% Шах­мат тап­сыр­ма­ла­рын 1-2 ход­та ше­шу — 60% дұ­рыс жа­у­ап­тар 0 Шах­мат тап­сыр­ма­ла­рын 1-2 ход­та ше­шу — 40% дұ­рыс жа­у­ап­тар 70% Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамсыз ету 10 адамға спорттық жабдықтар және мүкәмлммен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1. Шахмат жиынтығы (тақта + фигуралар) жинақ 1 әр спортшыға 2. Шахмат сағаты (электронды) дн Әр ойын үстеліне 1 (2 спортшыға≈1) 3. Дисплей тақтасы / LED экраны дн 1 оқу сыныбына 4. Партия базасы және интернет бар Компьютер дн Бөлімшеге 1-2 5. Принтер + сканер жинақ 1 бөлімшеге 6. Әдебиет кітапханасы (оқулықтар, тапсырмалар және т. б.) жинақ 1 бөлімшеге арналған қор Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 БЖСМ эмблемасы бар Футболка / поло дн 1 әр спортшыға 2 Худи/жемпір дн 1 әр спортшыға 3 Шығуға арналған сөмке дн 1 әр спортшыға

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 23 қосымша Сурдо таеквондо WT бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – сурдо таеквондо WT бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 12 8 416 АД Т– 2 10 10 520 ОЖТ – 1 10 10 520 ОЖТ – 2 8 12 624 ОЖТ – 3 8 14 728 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 6 18 936 СЖТ – 1 4 20 1040 СЖТ– 2 4 24 1248 СЖТ 2 оқу жылынан астам 4 26 1352 ЖСШТ 2 28 1456 ҰҚК бар ЖСШТ 2 32 1664 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Балалар (7-11 жас) Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жасөспірімдер (11-14 жас) Жастар (14-17 жас) Ересектер (17 жастан бастап) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 14 18 12 7 ОЖТ – 2 14 18 12 7 ОЖТ – 3 14 18 12 7 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 18 21 12 7 СЖТ – 1 24 21 12 7 СЖТ– 2 24 21 12 7 СЖТ 2 оқу жылынан астам 24 21 12 7 ЖСШТ 24 21 12 7 Клубтар/секциялар 24 21 12 7 ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Балалар (7-11 жас) Жасөспірімдер (11-14 жас) Жастар (14-17 жас) Ересектер (17 жастан бастап) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес ОЖТ – 2 Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес ОЖТ – 3 Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес СЖТ – 1 Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес СЖТ– 2 Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес ЖС­ШТ Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға сәй­кес Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД и СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар (7-11 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (11-14 жас) Жастар (14-17 жас) Ере­сек­тер (17 жастан ба­стап) Ар­да­гер­лер (35 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 8 32 10 40 10 40 12 48 12 48 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 8 32 10 40 10 40 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 10 40 10 40 12 48 12 48 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 10 40 10 40 12 48 12 48 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 10 40 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар (7-11 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (11-14 жас) Жастар (14-17 жас) Ере­сек­тер (17 жастан ба­стап) Ар­да­гер­лер (35 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 8 32 10 40 10 40 12 48 12 48 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 8 32 10 40 10 40 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 10 40 10 40 12 48 12 48 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 10 40 10 40 12 48 12 48 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 10 40 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 10 1 Облыстық турнирлер 12 3 Республикалық турнирлер 9 9 3 1 1 Ресми облыстық жарыстар 6 3 3 1 Ресми республикалық жарыстар 14 6 6 10

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 28,8 Жылдамдық, күш, ептілік, икемділік, үйлестіру, жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту Техникалық 35,6 Позицияларды оқып үйрену, соғу техникасын, тебу, соғу техникасын, қорғаныс техникасын меңгеру. Тактикалық 28,8 Негізгі тактикалық элементтерге жаттықтыру, ойын жаттықтыру әдістерін қолдану Теориялық 2,9 Спорттың тарихы, дамуы, әлемдік үздік нәтижелер, гигиена, медициналық бақылау, дене жаттығуларының спортшының ағзасына әсері, жарақаттанудың алдын алу, қауіпсіздік Психологиялық 1,4 Спортқа деген қызығушылықты қалыптастыру, жалпы адамгершілік және арнайы моральдық-психологиялық мінез-құлық қасиеттерін дамыту, психомоторлық қызметтері мен интеллектуалдық қабілеттерін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2,5 Спорттық іс-шаралардың жарыстық мәнімен таныстыру, жарыстарға дайындық және қатысу кезінде спортшының жағдайын басқару. Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 34,6 Жылдамдық, күш, ептілік, икемділік, үйлестіру, жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту Техникалық 32,3 Позицияларды оқып үйрену, соғу техникасын, тебу, соғу техникасын, қорғаныс техникасын меңгеру. Тактикалық 27,7 Негізгі тактикалық элементтерге жаттықтыру, ойын жаттықтыру әдістерін қолдану Теориялық 2,3 Спорттың тарихы, дамуы, әлемдік үздік нәтижелер, гигиена, медициналық бақылау, дене жаттығуларының спортшының ағзасына әсері, жарақаттанудың алдын алу, қауіпсіздік Психологиялық 1,2 Спортқа деген қызығушылықты қалыптастыру, жалпы адамгершілік және арнайы моральдық-психологиялық мінез-құлық қасиеттерін дамыту, психомоторлық қызметтері мен интеллектуалдық қабілеттерін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,9 Спорттық іс-шаралардың жарыстық мәнімен таныстыру, жарыстарға дайындық және қатысу кезінде спортшының жағдайын басқару. Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 33,6 Спортшының физикалық және функционалдық дайындығының деңгейін арттыру, сонымен қатар арнайы дене қасиеттерін дамыту, жылдамдық, күш, ептілік, икемділік, үйлестіру, жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту. Техникалық 31,8 Негізгі және спарринг техникасын оқу. Техниканы жетілдіру ойын және жарыс әдістерін қолдану арқылы жалғасады. Спарринг техникасы үздіксіз және интервалдық әдістерді қолдану арқылы оқытылады. Тактикалық 27,9 Жағдайларды қайталау әдісін қолдана отырып, спортшыларға жекпе-жекті жүргізуге үйрету; әртүрлі жағдайлар; визуалды әдіс; ауызша; бөліктерге бөліп оқыту әдісі (оқшаулау); тұтас әдіс; бақылау әдісі (өзін-өзі бақылау); дифференциация әдісі; тағайындау әдісі. Теориялық 1,9 Спорттың тарихы, дамуы, әлемдік үздік нәтижелер, гигиена, дәрігерлік бақылау, дене жаттығуларының спортшының ағзасына әсері, жарақаттанудың алдын алу, қауіпсіздік шаралары. Психологиялық 1,9 Психикалық дайындық құралдары мен әдістерінің бөлінуі спортшылардың психикалық ерекшеліктеріне, жеке дайындық міндеттеріне, оқу-жаттығу сабақтарының бағытына байланысты. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2,9 Спорттық іс-шаралардың бәсекелестік сипатымен таныстыру, спортшының жарыстарға дайындық және қатысу кезіндегі жағдайын басқару. Барлығы 100 % - 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 32,9 Спортшының физикалық және функционалдық дайындығының деңгейін арттыру, сонымен қатар арнайы дене қасиеттерін дамыту, жылдамдық, күш, ептілік, икемділік, үйлестіру, жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту. Техникалық 31,4 Негізгі және спарринг техникасын оқу. Техниканы жетілдіру ойын және жарыс әдістерін қолдану арқылы жалғасады. Спарринг техникасын оқыту үздіксіз және интервалдық әдістерді қолдану арқылы жүзеге асырылады. Тактикалық 29,3 Жағдайларды қайталау әдісін қолдана отырып, спортшыларға жекпе-жекті жүргізуге үйрету; әртүрлі жағдайлар; визуалды әдіс; ауызша; бөліктерге бөліп оқыту әдісі (оқшаулау); тұтас әдіс; бақылау әдісі (өзін-өзі бақылау); дифференциация әдісі; тағайындау әдісі. Теориялық 1,7 Спорттың тарихы, дамуы, әлемдік үздік нәтижелер, гигиена, дәрігерлік бақылау, дене жаттығуларының спортшының ағзасына әсері, жарақаттанудың алдын алу, қауіпсіздік шаралары. Психологиялық 2,2 Психикалық жаттығулардың құралдары мен әдістерінің бөлінуі спортшылардың психикалық ерекшеліктеріне, жеке жаттығулардың міндеттеріне, жаттығу сабақтарының бағытына байланысты. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2,5 Спорттық іс-шаралардың бәсекелестік сипатымен таныстыру, спортшының жарыстарға дайындық және қатысу кезіндегі жағдайын басқару. Барлығы 100 % - 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 32,1 Спортшының физикалық және функционалдық дайындығының деңгейін арттыру, сонымен қатар арнайы дене қасиеттерін дамыту, жылдамдық, күш, ептілік, икемділік, үйлестіру, жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту. Техникалық 32,2 Негізгі және спарринг техникасын оқу. Техниканы жетілдіру ойын және жарыс әдістерін қолдану арқылы жалғасады. Спарринг техникасын оқыту үздіксіз және интервалдық әдістерді қолдану арқылы жүзеге асырылады. Тактикалық 30,8 Жағдайларды қайталау әдісін қолдана отырып, спортшыларға жекпе-жекті жүргізуге үйрету; әртүрлі жағдайлар; визуалды әдіс; ауызша; бөліктерге бөліп оқыту әдісі (оқшаулау); тұтас әдіс; бақылау әдісі (өзін-өзі бақылау); дифференциация әдісі; тағайындау әдісі. Теориялық 1,3 Спорттың тарихы, дамуы, әлемдік үздік нәтижелер, гигиена, дәрігерлік бақылау, дене жаттығуларының спортшының ағзасына әсері, жарақаттанудың алдын алу, қауіпсіздік шаралары. Психологиялық 1,7 Психикалық жаттығулардың құралдары мен әдістерінің бөлінуі спортшылардың психикалық ерекшеліктеріне, жеке жаттығулардың міндеттеріне, жаттығу сабақтарының бағытына байланысты. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,9 Спорттық іс-шаралардың бәсекелестік сипатымен таныстыру, спортшының жарыстарға дайындық және қатысу кезіндегі жағдайын басқару. Барлығы 100 % - 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 28,8 Спортшының физикалық және функционалдық дайындығының деңгейін арттыру, сонымен қатар арнайы дене қасиеттерін дамыту, жылдамдық, күш, ептілік, икемділік, үйлестіру, жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту. Техникалық 34,1 Негізгі және спарринг техникасын оқу. Техниканы жетілдіру ойын және жарыс әдістерін қолдану арқылы жалғасады. Спарринг техникасы үздіксіз және интервалдық әдістерді қолдану арқылы оқытылады. Тактикалық 32,7 Жағдайларды қайталау әдісін қолдана отырып, спортшыларға жекпе-жекті жүргізуге үйрету; әртүрлі жағдайлар; визуалды әдіс; ауызша; бөліктерге бөліп оқыту әдісі (оқшаулау); тұтас әдіс; бақылау әдісі (өзін-өзі бақылау); дифференциация әдісі; тағайындау әдісі. Теориялық 1,2 Спорттың тарихы, дамуы, әлемдік үздік нәтижелер, гигиена, дәрігерлік бақылау, дене жаттығуларының спортшының ағзасына әсері, жарақаттанудың алдын алу, қауіпсіздік шаралары. Психологиялық 1,5 Психикалық дайындық құралдары мен әдістерінің бөлінуі спортшылардың психикалық ерекшеліктеріне, жеке дайындық міндеттеріне, оқу-жаттығу сабақтарының бағытына байланысты. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,7 Спорттық іс-шаралардың бәсекелестік сипатымен таныстыру, спортшының жарыстарға дайындық және қатысу кезіндегі жағдайын басқару. Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 25,0 Спортшының физикалық және функционалдық дайындығының деңгейін арттыру, сонымен қатар арнайы дене қасиеттерін дамыту, жылдамдық, күш, ептілік, икемділік, үйлестіру, жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту. Техникалық 35,6 Спарринг, күрделі жаттығулардың негізгі түрлерімен таныстыру, ұрыс қимылдарының негізгі түрлерін меңгеру, арнайы дағдыларды дамыту. Спортшылар білуі керек: Дене шынықтыру үшін негізгі жаттығуларды таңдау және оны жаттықтырушының нұсқауы бойынша өз бетінше орындау; Техникалық әдістерді дұрыс көрсету; Басқа оқушылар жаттығуларды орындаған кезде қателерді байқап, түзетеді; Кіші жастағы топтағы студенттерге жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Тактикалық 34,5 Бәсекелестік жағдайлардың экстремалды жағдайында техникалық және тактикалық іс-қимылдарды тұрақтандыруға және сенімді жүзеге асыруға бағытталған. Ол үшін келесі әдістер мен әдістер қолданылады: Жеке оқыту жоспарларын құру; Жалпы және жеке тапсырмаларды қолдану; Әртүрлі техникалық және тактикалық материалдарды қолдану. Қателерді түзету Теориялық 1,9 Спорттың тарихы, дамуы, әлемдік үздік нәтижелер, гигиена, дәрігерлік бақылау, дене жаттығуларының спортшы ағзасына әсері, жарақаттанудың алдын алу, қауіпсіздік шаралары. Психологиялық 1,4 Маңызды спорттық мінез-құлық қасиеттері мен ерікті қасиеттерін дамыту. Өзін-өзі бақылау әдістерін үйрету. Бәсекелестік мотивацияның жоғары деңгейін және эмоционалдық тұрақтылықты қалыптастыру. Жаттығу іс-әрекетіндегі бәсекелестік күрес шарттарын модельдеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,6 Спорттық іс-әрекеттердің жарыстық мәнімен таныстыру, спортшының жарыстарға дайындық және қатысу кезіндегі жағдайын басқару. Барлығы 100 % - 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 23,0 Спортшының физикалық және функционалдық дайындығының деңгейін арттыру, сонымен қатар арнайы дене қасиеттерін дамыту, жылдамдық, күш, ептілік, икемділік, үйлестіру, жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту. Техникалық 33,2 Спарринг, күрделі жаттығулардың негізгі түрлерімен таныстыру, ұрыс қимылдарының негізгі түрлерін меңгеру, арнайы дағдыларды дамыту. Спортшылар білуі керек: Дене шынықтыру үшін негізгі жаттығуларды таңдау және оны жаттықтырушының нұсқауы бойынша өз бетінше орындау; Техникалық әдістерді дұрыс көрсету; Басқа оқушылар жаттығуларды орындаған кезде қателерді байқап, түзетеді; Кіші жастағы топтағы студенттерге жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Тактикалық 39,1 Бәсекелестік жағдайлардың экстремалды жағдайында техникалық және тактикалық іс-қимылдарды тұрақтандыруға және сенімді жүзеге асыруға бағытталған. Ол үшін келесі әдістер мен әдістер қолданылады: Жеке оқыту жоспарларын құру; Жалпы және жеке тапсырмаларды қолдану; Әртүрлі техникалық және тактикалық материалдарды қолдану. Қателерді түзету Теориялық 1,8 Спорттың тарихы, дамуы, әлемдік үздік нәтижелер, гигиена, дәрігерлік бақылау, дене жаттығуларының спортшы ағзасына әсері, жарақаттанудың алдын алу, қауіпсіздік шаралары. Психологиялық 1,2 Маңызды спорттық мінез-құлық қасиеттері мен ерікті қасиеттерін дамыту. Өзін-өзі бақылау әдістерін үйрету. Бәсекелестік мотивацияның жоғары деңгейін және эмоционалдық тұрақтылықты қалыптастыру. Жаттығу іс-әрекетіндегі бәсекелестік күрес шарттарын модельдеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,7 Спорттық іс-әрекеттердің жарыстық мәнімен таныстыру, спортшының жарыстарға дайындық және қатысу кезіндегі жағдайын басқару. Барлығы 100 % - 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 24,5 Спортшының физикалық және функционалдық дайындығының деңгейін арттыру, сонымен қатар арнайы дене қасиеттерін дамыту, жылдамдық, күш, ептілік, икемділік, үйлестіру, жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту. Техникалық 33,6 Спарринг, күрделі жаттығулардың негізгі түрлерімен таныстыру, ұрыс қимылдарының негізгі түрлерін меңгеру, арнайы дағдыларды дамыту. Спортшылар білуі керек: Дене шынықтыру үшін негізгі жаттығуларды таңдау және оны жаттықтырушының нұсқауы бойынша өз бетінше орындау; Техникалық әдістерді дұрыс көрсету; Басқа оқушылар жаттығуларды орындаған кезде қателерді байқап, түзетеді; Кіші жастағы топтағы студенттерге жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Тактикалық 37,1 Бәсекелестік жағдайлардың экстремалды жағдайында техникалық және тактикалық іс-қимылдарды тұрақтандыруға және сенімді жүзеге асыруға бағытталған. Ол үшін келесі әдістер мен әдістер қолданылады: Жеке оқыту жоспарларын құру; Жалпы және жеке тапсырмаларды қолдану; Әртүрлі техникалық және тактикалық материалдарды қолдану. Қателерді түзету Теориялық 1,6 Спорттың тарихы, дамуы, әлемдік үздік нәтижелер, гигиена, дәрігерлік бақылау, дене жаттығуларының спортшы ағзасына әсері, жарақаттанудың алдын алу, қауіпсіздік шаралары. Психологиялық 1,4 Маңызды спорттық мінез-құлық қасиеттері мен ерікті қасиеттерін дамыту. Өзін-өзі бақылау әдістерін үйрету. Бәсекелестік мотивацияның жоғары деңгейін және эмоционалдық тұрақтылықты қалыптастыру. Жаттығу іс-әрекетіндегі бәсекелестік күрес шарттарын модельдеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,8 Спорттық іс-әрекеттердің жарыстық мәнімен таныстыру, спортшының жарыстарға дайындық және қатысу кезіндегі жағдайын басқару. Барлығы 100 % - Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 41,1 Спортшының физикалық және функционалдық дайындығының деңгейін арттыру, сонымен қатар арнайы дене қасиеттерін дамыту, жылдамдық, күш, ептілік, икемділік, үйлестіру, жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту. Техникалық 25,6 Спарринг, күрделі жаттығулардың негізгі түрлерімен таныстыру, ұрыс қимылдарының негізгі түрлерін меңгеру, арнайы дағдыларды дамыту. Спортшылар білуі керек: Дене шынықтыру үшін негізгі жаттығуларды таңдау және оны жаттықтырушының нұсқауы бойынша өз бетінше орындау; Техникалық әдістерді дұрыс көрсету; Басқа оқушылар жаттығуларды орындаған кезде қателерді байқап, түзетеді; Кіші жастағы топтағы студенттерге жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Тактикалық 28,9 Бәсекелестік жағдайлардың экстремалды жағдайында техникалық және тактикалық іс-қимылдарды тұрақтандыруға және сенімді жүзеге асыруға бағытталған. Ол үшін келесі әдістер мен әдістер қолданылады: Жеке оқыту жоспарларын құру; Жалпы және жеке тапсырмаларды қолдану; Әртүрлі техникалық және тактикалық материалдарды қолдану. Қателерді түзету Теориялық 1,9 Спорттың тарихы, дамуы, әлемдік үздік нәтижелер, гигиена, дәрігерлік бақылау, дене жаттығуларының спортшы ағзасына әсері, жарақаттанудың алдын алу, қауіпсіздік шаралары. Психологиялық 1,1 Маңызды спорттық мінез-құлық қасиеттері мен ерікті қасиеттерін дамыту. Өзін-өзі бақылау әдістерін үйрету. Бәсекелестік мотивацияның жоғары деңгейін және эмоционалдық тұрақтылықты қалыптастыру. Жаттығу іс-әрекетіндегі бәсекелестік күрес шарттарын модельдеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,4 Спорттық іс-әрекеттердің жарыстық мәнімен таныстыру, спортшының жарыстарға дайындық және қатысу кезіндегі жағдайын басқару. Барлығы 100 % -

7. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтармен мүкәмәлммен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Добок (жаттығулар мен жарыстарға арналған киім) дана 16 2 Дулыға (жаттығуларға арналған бас қорғаны - шлем) дана 16 3 Қорғаушы (жаттығуларға арналған дене қорғаны – жилет) дана 16 4 Қол және аяқ қорғаушылары дана 16 5 Ерлер мен әйелдерге арналған таңғыш (жаттығулар мен жарыстарға арналған белден төмен қоғаныс) дана 16 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Даянг сегіз қырлы 8x8 дана 576 (оның 48-і бұрыштық элементтер) 2 DAEDO және KPNP электронды жүйесі жиынтық 6 жиынтық (әр жүйе үшін 3 жиынтық) 3 Пумсе үшін электронды жүйе жиынтық 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 24 қосымша Паракаратэ бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазбасы Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – паракаратэ бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 5 8 416 АД Т– 2 5 10 520 ОЖТ – 1 4 12 624 ОЖТ – 2 4 14 728 ОЖТ – 3 3 16 832 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 3 20 1040 СЖТ – 1 2 24 1248 СЖТ– 2 2 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 2 28 1456 ЖСШТ 2 36 1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 14 күнтізб.күнге дейін 14 күнтізб.күнге дейін 10 күн 5 күн, жылына 2 рет Ұйымдар әкімшілігі ағымдағы жаттығу жылына арнап белгілейді, спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарына сәйкес ОЖТ – 2 14 күнтізб.күнге дейін 14 күнтізб.күнге дейін ОЖТ – 3 14 күнтізб.күнге дейін 14 күнтізб.күнге дейін ОЖТ 3 оқу жылынан астам 14 күнтізб.күнге дейін 14 күнтізб.күнге дейін СЖТ – 1 18 күнтізб.күнге дейін 21 күнтізб.күнге дейін СЖТ– 2 18 күнтізб.күнге дейін 21 күнтізб.күнге дейін СЖТ 2 оқу жылынан астам 24 күнтізб.күнге дейін 21 күнтізб.күнге дейін ЖСШТ 24 күнтізб.күнге дейін 21 күнтізб.күнге дейін Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 1 1 1 2 1 1 ОЖТ – 2 2 2 2 2 2 2 ОЖТ – 3 3 3 2 2 3 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 3 3 2 2 3 3 СЖТ – 1 4 4 3 2 4 4 СЖТ– 2 4 4 3 2 4 4 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 4 3 2 4 4 ЖС­ШТ 4 4 3 2 4 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (24 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (24 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 3 2 Облыстық турнирлер 3 2 1 1 Республикалық турнирлер 3 2 2 Ресми облыстық жарыстар 3 2 2 Ресми республикалық жарыстар 3 2 2

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 38,5 Денсаулықты нығайту, физикалық сауықтыру және әлеуметтік бейімделуді қалыптастыру. Бұған әртүрлі бұлшықет топтарына әсер ететін және әртүрлі дене қасиеттерін дамытатын дене жаттығулары мен ойындарды таңдау, сондай-ақ спортшының денесінде компенсаторлық функцияларды орындайтын бұлшықеттер мен жүйелерді дамыту арқылы қол жеткізіледі. Бейімделу ептілігі, реакция жылдамдығы, динамикалық тепе-теңдік, рационалды релаксация, өздігінен аяқпен жұмыс істеу. Ашық және спорттық ойындар. Негізгі түсініктерді қалыптастыру: позициялар, қозғалыс, блоктар, соққылар және соққылар. Негізгі ережелер: барлық каратэ позицияларын зерттеу, позициялардағы қозғалыс, соққылар мен блоктармен позициялардағы қозғалыс, студент ката (тайкоку-шодан, хейан шодан және т.б.) Қата орындау ЖДД 19,25 АДД 19,25 Техникалық 58,2 Негізгі түсініктерді қалыптастыру: позициялар, қозғалыс, блоктар, соққылар және соққылар. Негізгі ережелер: барлық каратэ позицияларын зерттеу, позициялардағы қозғалыс, соққылар мен блоктармен позициялардағы қозғалыс, студент ката (тайкоку-шодан, хейан шодан және т.б.) Тактикалық 0,25 Қата орындау Теориялық 2,8 Тәжірибешілер мен тәжірибе орындарына қойылатын гигиеналық талаптар. Каратэдегі этикет. Каратэ тарихы. Каратэ ережелері. Психологиялық 0,25 «спорт дегеніміз не», «ұжымдағы мінез-құлық», «жеңіс пен жеңіліс психологиясы» атты кіріспе дәрістер мен пікірталас өткізу. Каратэ арқылы ерікті қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар: табандылық, табандылық, төзімділік, батылдық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде : 39,8 Денсаулықты нығайту, физикалық сауықтыру және әлеуметтік бейімделуді қалыптастыру. Бұған әртүрлі бұлшықет топтарына әсер ететін және әртүрлі дене қасиеттерін дамытатын дене жаттығулары мен ойындарды таңдау, сондай-ақ спортшының денесінде компенсаторлық функцияларды орындайтын бұлшықеттер мен жүйелерді дамыту арқылы қол жеткізіледі. Бейімделу ептілігі, реакция жылдамдығы, динамикалық тепе-теңдік, рационалды релаксация, өздігінен аяқпен жұмыс істеу. Ашық және спорттық ойындар. ЖДД 19,25 АДД 19,25 Техникалық 57,4 Негізгі түсініктерді қалыптастыру: позициялар, қозғалыс, блоктар, соққылар және соққылар. Негізгі ережелер: барлық каратэ позицияларын зерттеу, позициялардағы қозғалыс, соққылармен және блоктармен позициялардағы қозғалыс, студент ката (хиан сандан, эндан, годан) Тактикалық 0,25 Қата орындау Теориялық 2,3 Тәжірибешілер мен тәжірибе орындарына қойылатын гигиеналық талаптар. Каратэдегі этикет. Каратэ тарихы. Каратэ ережелері. Психологиялық 0,25 «спорт дегеніміз не», «ұжымдағы мінез-құлық», «жеңіс пен жеңіліс психологиясы» атты кіріспе дәрістер мен пікірталас өткізу. Каратэ арқылы ерікті қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар: табандылық, табандылық, төзімділік, батылдық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 29,48 Залдағы жаттығулар, жүгіру, серуендеу, шаңғы тебу, велосипед тебу. Содан кейін спортшының физикалық жағдайына және қаңқа құрылымына байланысты әртүрлі бұлшықет топтары үшін жеке жаттығулар. ЖДД 14,74 АДД 14,74 Техникалық 66,07 Соққылар мен соққылармен және каратэ блоктарымен позициялардағы қозғалыс. Жоғары ката-ны зерттеу Тактикалық 0,65 Жарыс шеңберіне байланысты нақты қата таңдау Теориялық 2 Медициналық бақылау және өзін-өзі бақылау; техника негіздері; Күшті, жылдамдықты, төзімділікті, икемділікті, ептілікті дамытудың негізгі әдістері; жарыс ережелері; каратэ техникасының классификациясы; жарыстарды талдау Психологиялық 0,5 Ерік-жігер қасиеттерін дамытуға арналған жаттығулар – батылдық, табандылық, шешімділік, бастамашылық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,3 Бұрыштық төреші ретінде жарыстарға төрелік ету. Қатысушыларға судьяның міндеттерін орындау, судья-секундомер. Демонстрациялық қойылымдарға қатысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 30,29 Залдағы жаттығулар, жүгіру, серуендеу, шаңғы тебу, велосипед тебу. Содан кейін спортшының физикалық жағдайына және қаңқа құрылымына байланысты әртүрлі бұлшықет топтары үшін жеке жаттығулар. ЖДД 15,145 АДД 15,145 Техникалық 63 Соққылар мен соққылармен және каратэ блоктарымен позициялардағы қозғалыс. Жоғары ката-ны зерттеу Тактикалық 2,06 Жарыс шеңберіне байланысты нақты қата таңдау Теориялық 2,5 Каратэді меңгеру теориясы мен әдістемесі - жарыстарды талдау; қазақстанда және әлемде каратэ; гигиеналық білім; каратэ терминологиясы; оқыту мен тәрбиелеудің әдістемесі; оқытуды жоспарлау; Психологиялық 0,5 Үлкендерден кіші каратэшілердің жетекшілігімен жеке тұлғаның жағымды қасиеттерін жетілдіру. Тәртіптілікке, ұжым алдындағы жауапкершілікке, мейірімділікке, адалдыққа тәрбиелеу. Ерік-жігерді тәрбиелеу - табандылыққа тәрбиелеу; батылдыққа тәрбиелеу; тапқырлықты дамыту, т.б. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,65 Төрешілік практикасы – бұрыш төрешісі, төреші, хатшының көмекшісі ретінде жарыстарға төрелік ету. Көрме қойылымдарына қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 27,7 Ерекше төзімділікті дамыту (жоғары қуатты жұмыс); анаэробты мүмкіндіктер; күш қабілеттері; жылдамдық, төзімділік және т.б. ЖДД 13,85 АДД 13,85 Техникалық 66 2-3 жоғары ката орындау. Жеке техниканы жетілдіру. Тактикалық 1,9 Жарыс шеңберіне байланысты нақты қата-ны білу, түсіну және таңдау. Теориялық 1,9 Спорттық нәтижелерді болжау; жоспарлау тренингі; каратэ жарыстарының ережелері; тренинг мақсаттары; жарыстарға қатысуды талдау Психологиялық 0,5 Мазасыздық деңгейлері. Төмен мазасыздану сипаты – қолдың шамалы треморы; мазасыздық деңгейінің орташа сипаттамасы – үзіліссіз тыныс алу, қарсыластың сыртқы түрі, қарсыластың жылынуын бақылау, бейтаныс ортаға реакция; мазасыздықтың жоғары деңгейі – жаттықтырушыны, ата-ананы сынау, негізгі қарсыластың пайда болуы, күрестің басталуы. Каратэшілер мемлекеттерінің өзін-өзі реттеуі. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Нұсқаушы практикасы - каратэден, жалпы дене шынықтырудан, арнайы дене шынықтырудан жарыстар өткізу; төрешілік практикасы - төрелік жарыстар. Төрешілер семинарын аяқтау. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 34,92 Ерекше төзімділікті дамыту (жоғары қуатты жұмыс); анаэробты мүмкіндіктер; күш қабілеттері; жылдамдық, төзімділік және т.б. ЖДД 17,76 АДД 17,76 Техникалық 36,73 2-3 жоғары ката орындау. Жеке техниканы жетілдіру. Тактикалық 2,5 Жарыс шеңберіне байланысты нақты қата-ны білу, түсіну және таңдау. Теориялық 2,5 Спорттық нәтижелерді болжау; жоспарлау тренингі; каратэ жарыстарының ережелері; тренинг мақсаттары; жарыстарға қатысуды талдау Психологиялық 1,15 Мазасыздық деңгейлері. Төмен мазасыздану сипаты – қолдың шамалы треморы; мазасыздық деңгейінің орташа сипаттамасы – үзіліссіз тыныс алу, қарсыластың сыртқы түрі, қарсыластың жылынуын бақылау, бейтаныс ортаға реакция; мазасыздықтың жоғары деңгейі – жаттықтырушыны, ата-ананы сынау, негізгі қарсыластың пайда болуы, күрестің басталуы. Каратэшілер мемлекеттерінің өзін-өзі реттеуі. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2,2 Нұсқаушы практикасы - каратэден, жалпы дене шынықтырудан, арнайы дене шынықтырудан жарыстар өткізу; төрешілік практикасы - төрелік жарыстар. Төрешілер семинарын аяқтау. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 36,1 Ерекше төзімділікті дамыту (жоғары қуатты жұмыс); анаэробты мүмкіндіктер; күш қабілеттері; жылдамдық, төзімділік және т.б. ЖДД 18,05 АДД 18,05 Техникалық 52,4 2-3 жоғары ката орындау. Жеке техниканы жетілдіру. Тактикалық 3 Жарыс шеңберіне байланысты нақты қата-ны білу, түсіну және таңдау. Теориялық 3 Каратэ жаттығуларының жас кезеңдері; спорттық шеберліктің қалыптасу динамикасы; спорттық жаттығуларды жоспарлау; каратэшінің спорттық дайындығын талдау; бәсекелестік әрекетті модельдеу; оқыту әдістері Психологиялық 3 Психомоторлық қасиеттерді дамытуға бағытталған жаттығулар: қимыл әрекетке тез жауап беру жылдамдығы, ойлау жылдамдығы, зейін қасиеттері (ауыстыру, бөлу және шоғырландыру), ақпаратты қабылдау және өңдеу жылдамдығы. Сонымен қатар «ырғақты сезіну», «қашықтықты сезіну», «алдын ала болжау қабілеті» және т.б. Қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар: Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2,5 Нұсқаушы тәжірибесі - жарақаттың алдын алу. Жалпы дене шынықтыру, арнайы дене дайындығы бойынша жарыстар өткізу; төреші практикасы – жекпе-жек ұзақтығы. Төрешілік жарыстар. Төрешілер семинарында жарысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 36,52 Күш, жарылғыш күш, жылдамдық-күш шыдамдылығын дамытуға ықпал ететін жаттығулар: серікпен бірге қарсы тұру, тарту, итеру және т.б.. Үйлестіруді жақсарту үшін серіктеспен жаттығулар. Реакция жылдамдығын, жеке қозғалыс әрекеттерінің жылдамдығын, каратэ техникасының дәлдігін, өзгермелілігін дамытуға ықпал ететін жаттығулар. Бұлшықет кернеуі мен релаксация деңгейін басқару дағдылары мен дағдыларын қалыптастыру. ЖДД 18,26 АДД 18,26 Техникалық 51,28 3 жоғары kata орындауда. Жеке техниканы жетілдіру. Тактикалық 3,2 Жарыс шеңберіне байланысты нақты қата-ны білу, түсіну және таңдау. Теориялық 3,2 Каратэшілерді дайындаудың жас кезеңдері; спорттық дағдыларды қалыптастыру динамикасы; спорттық жаттығуларды жоспарлау; каратэшінің спорттық дайындығын талдау; бәсекелестік әрекетті модельдеу; оқыту әдістері Психологиялық 3,2 Психомоторлы қасиеттерді дамытуға ықпал ететін жаттығулар: қозғалыс реакциясының жылдамдығы, операциялық ойлау жылдамдығы, зейіннің қасиеттері, ауысуы, зейіннің таралуы және шоғырлануы, ақпаратты қабылдау және өңдеу жылдамдығы. «ырғақ сезімін», «қашықтықты сезінуді», «көрегіштік сезімін» дамытуға арналған жаттығулар, т.б. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2,6 Нұсқаушы тәжірибесі - жарақаттың алдын алу. Жалпы дене шынықтыру, арнайы дене дайындығы бойынша жарыстар өткізу; төреші практикасы – жекпе-жек ұзақтығы. Төрешілік жарыстар. Төрешілер семинарында жарысу. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 30,3 Күш, жарылғыш күш, жылдамдық-күш шыдамдылығын дамытуға ықпал ететін жаттығулар: серікпен бірге қарсы тұру, тарту, итеру және т.б.. Үйлестіруді жақсарту үшін серіктеспен жаттығулар. Реакция жылдамдығын, жеке қозғалыс әрекеттерінің жылдамдығын, каратэ техникасының дәлдігін, өзгермелілігін дамытуға ықпал ететін жаттығулар. Бұлшықет кернеуі мен релаксация деңгейін басқару дағдылары мен дағдыларын қалыптастыру. ЖДД 15,15 АДД 15,15 Техникалық 23 3 жоғары kata орындауда. Жеке техниканы жетілдіру. Тактикалық 28 Жарыс шеңберіне байланысты нақты қата-ны білу, түсіну және таңдау. Теориялық 4 Каратэшілерді дайындаудың жас кезеңдері; спорттық дағдыларды қалыптастыру динамикасы; спорттық жаттығуларды жоспарлау; каратэшінің спорттық дайындығын талдау; бәсекелестік әрекетті модельдеу; оқыту әдістері Психологиялық 3 Психомоторлы қасиеттерді дамытуға ықпал ететін жаттығулар: қозғалыс реакциясының жылдамдығы, операциялық ойлау жылдамдығы, зейіннің қасиеттері, ауысуы, зейіннің таралуы және шоғырлануы, ақпаратты қабылдау және өңдеу жылдамдығы. «ырғақ сезімін», «қашықтықты сезінуді», «көрегіштік сезімін» дамытуға арналған жаттығулар, т.б. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 4 Нұсқаушы тәжірибесі - жарақаттың алдын алу. Жалпы дене шынықтыру, арнайы дене дайындығы бойынша жарыстар өткізу; төреші практикасы – жекпе-жек ұзақтығы. Төрешілік жарыстар. Төрешілер семинарында жарысу. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 3,3 Күш, жарылғыш күш, жылдамдық-күш шыдамдылығын дамытуға ықпал ететін жаттығулар: серікпен бірге қарсы тұру, тарту, итеру және т.б.. Үйлестіруді жақсарту үшін серіктеспен жаттығулар. Реакция жылдамдығын, жеке қозғалыс әрекеттерінің жылдамдығын, каратэ техникасының дәлдігін, өзгермелілігін дамытуға ықпал ететін жаттығулар. Бұлшықет кернеуі мен релаксация деңгейін басқару дағдылары мен дағдыларын қалыптастыру. ЖДД 15,15 АДД 15,15 Техникалық 53,2 3 жоғары kata орындауда. Жеке техниканы жетілдіру. Тактикалық 5 Жарыс шеңберіне байланысты нақты қата-ны білу, түсіну және таңдау. Теориялық 3,5 Каратэшілерді дайындаудың жас кезеңдері; спорттық дағдыларды қалыптастыру динамикасы; спорттық жаттығуларды жоспарлау; каратэшінің спорттық дайындығын талдау; бәсекелестік әрекетті модельдеу; оқыту әдістері Психологиялық 5 Психомоторлы қасиеттерді дамытуға ықпал ететін жаттығулар: қозғалыс реакциясының жылдамдығы, операциялық ойлау жылдамдығы, зейіннің қасиеттері, ауысуы, зейіннің таралуы және шоғырлануы, ақпаратты қабылдау және өңдеу жылдамдығы. «ырғақ сезімін», «қашықтықты сезінуді», «көрегіштік сезімін» дамытуға арналған жаттығулар, т.б. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Нұсқаушы тәжірибесі - жарақаттың алдын алу. Жалпы дене шынықтыру, арнайы дене дайындығы бойынша жарыстар өткізу; төреші практикасы – жекпе-жек ұзақтығы. Төрешілік жарыстар. Төрешілер семинарында жарысу. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Спорт пән­де­ріне ар­нал­ған жал­пы фи­зи­ка­лық да­яр­лық нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 се­кунд­та «чо­ко-зу­ки­ге» ті­ке­лей соқ­қы рет 10 10 10 10 15 10 15 10 8 5 8 5 10 5 10 5 5- тен кем 0 5-тен кем 0 5-тен кем 0 5-тен кем 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1 Кер­ме­ге екі қол­мен асы­лу се­кунд 30,0 10 25,0 10 35,0 10 30,0 10 25,0 5 20,0 5 30,0 5 25,0 5 25,0-тен кем 0 20,0-дан кем 0 30,0-дан кем 0 25,0-тен кем 0 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив балалар Бағалау қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 секундта" чоко-зукиге " тікелей соққы рет 30 10 20 10 20 5 15 5 25-тен кем 0 15-тен кем 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Кермеге екі қолмен асылу секунд 50 10 45 90% 45 5 40 80% 40 0 35 70% Ескертпе: барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдытар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1. Татами ДН 100 2. жгут ДН 10 3. алақанша ДН 10 4. Үлкен шаршы макивара ДН 3 5. Ұзын груша ДН 2 6. Спорттық белсенді арба ДН 5 7. Серпімді таңғыштар ДН 10 Спорттық жабдықпен қамсыздандыру № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Иығында қызыл жазулары бар кимоно ДН 5 2 Иығында көк жазулары бар кимоно ДН 5 3 Көзге арналған маска Жиынтық 5 4 Белбеу қызыл ДН 5 5 Белбеу көк ДН 5 6 Жаттығу костюмі Жиынтық 5

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 25 қосымша Пара би спорты бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазбасы Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – пара би бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 5 8 416 АД Т– 2 4 10 520 ОЖТ – 1 3 12 624 ОЖТ – 2 3 14 728 ОЖТ – 3 3 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 2 20 1040 СЖТ – 1 2 24 1248 СЖТ– 2 2 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 2 28 1456 ЖСШТ 2 36 1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 14 күнтізб.күнге дейін 14 күнтізб.күнге дейін 10 күн 5 күн, жылына 2 рет Ұйымдар әкімшілігі ағымдағы жаттығу жылына арнап белгілейді, спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарына сәйкес ОЖТ – 2 14 күнтізб.күнге дейін 14 күнтізб.күнге дейін ОЖТ – 3 14 күнтізб.күнге дейін 14 күнтізб.күнге дейін ОЖТ 3 оқу жылынан астам 14 күнтізб.күнге дейін 14 күнтізб.күнге дейін СЖТ – 1 18 күнтізб.күнге дейін 21 күнтізб.күнге дейін СЖТ– 2 18 күнтізб.күнге дейін 21 күнтізб.күнге дейін СЖТ 2 оқу жылынан астам 24 күнтізб.күнге дейін 21 күнтізб.күнге дейін ЖСШТ 24 күнтізб.күнге дейін 21 күнтізб.күнге дейін Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ОЖЖ мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 3 3 1 1 2 1 ОЖТ – 2 3 3 1 1 2 1 ОЖТ – 3 4 4 1 2 3 2 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 4 4 2 2 3 2 СЖТ – 1 5 5 2 2 4 2 СЖТ– 2 5 5 2 2 4 2 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 6 6 3 2 4 3 ЖС­ШТ 7 7 3 2 5 3 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (24 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 26 78 26 78 26 78 26 78 26 78 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 26 78 26 78 26 78 26 78 26 78 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 26 78 26 78 26 78 26 78 26 78 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 26 78 26 78 26 78 26 78 26 78 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 26 78 26 78 26 78 26 78 26 78 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (24 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 26 78 26 78 26 78 26 78 26 78 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 26 78 26 78 26 78 26 78 26 78 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 26 78 26 78 26 78 26 78 26 78 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 26 78 26 78 26 78 26 78 26 78 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 26 78 26 78 26 78 26 78 26 78 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер Спорттық жарыстарды өткізу туралы бекітілген ережеге (регламентке) сәйкес Облыстық турнирлер Республикалық турнирлер Ресми облыстық жарыстар Ресми республикалық жарыстар

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 20 Бұлшықеттерді нығайтуға, икемділікке, үйлестіруге және төзімділікке бағытталған жаттығулар, жеке шектеулерді ескере отырып. Қарапайым жаттығуларды қамтиды: дене бітімін жақсарту, қозғалысты үйлестіру және тепе-теңдікті дамыту. ЖДД 10 АДД 10 Техникалық 40 Жұппен би қимылдарының негіздері, дене мен қолдың орналасуы, серіктеспен жұмыс істеу. Негізгі қадамдар мен фигураларды меңгеру, қозғалыстардың синхрондылығын дамыту. Тактикалық 10 Серіктеспен өзара әрекеттесу негіздері, синхрондылықты сезінуді дамыту. Би алаңында қозғалу бойынша негізгі тактиканы үйрену, оның ішінде қолжетімді элементтер аясында. Теориялық 10 Би тарихы мен теориясын, жұппен билеудің негізгі қағидаларын үйрену. Музыкалық теория негіздерімен (темп, ырғақ) танысу. Психологиялық 10 Тресті және қысылуды жеңілдету, өзіне деген сенімділікті арттыру. Жұпта сенімді қарым-қатынас орнату, серіктеспен өзара әрекеттесуді жақсарту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Нұсқаушы жұмысының негіздерімен, оқу үдерісіндегі тәлімгер рөлімен танысу. Жаттығу кезіндегі қауіпсіздік ережелерін, жаттығу үдерісін ұйымдастыру негіздерін үйрену.төрешілік негіздеріне кіріспе, би өнерін бағалау критерийлерін түсіну және қатысушыларға дұрыс көзқарас қалыптастыру негіздері. Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде : 20 Бұлшықеттерді нығайту, икемділік, төзімділік және үйлестіру қабілетін арттыруға арналған тереңдетілген жаттығулар. Қатысушылардың физикалық жағдайын ескере отырып (арбадағы бишілерге арналған жаттығуларды қоса алғанда, иық белдеуі мен қол бұлшықеттерін дамыту), күш пен төзімділікті арттыру, жалпы физикалық жағдайды жақсарту. Жалпы дене дайындығын арттыру үшін үйлестіру, тепе-теңдік және қимыл қозғалыс жаттығуларын енгізу. ЖДД 10 АДД 10 Техникалық 40 Негізгі би қадамдары мен фигураларын жетілдіру. Дене қалпы, қозғалыс және айналуларды жақсарту бойынша жұмыс. Би комбинациялары мен элементтерін күрделендіру. Серіктеспен дұрыс өзара әрекеттесуді дамыту, қозғалыстардың синхрондылығы мен дәлдігін арттыру. Айналу және қалыптар арасындағы ауысу сияқты күрделі фигураларды орындау дағдыларын дамыту. Тактикалық 10 Серіктеспен тактикалық өзара әрекеттесуді дамыту. Би алаңында қозғалу стратегиясын жетілдіру, жұптың физикалық дайындығы мен мүмкіндіктеріне байланысты әр би түріне дұрыс тактиканы таңдай білу. Паркедегі жағдайға қарай сәйкес қадамдар мен фигураларды таңдауға үйрету Теориялық 10 Би теориясын, музыкалық сүйемелдеудің негіздерін, би құрылымын (мысалы, ырғақ, темп, екпін) зерттеу. Спорттық би теориясы, фигураларды орындау принциптері және темп пен ырғақтылық сияқты музыкалық аспектілер туралы білімді тереңдету. Әртүрлі би стильдері мен олардың негізгі элементтерімен танысу. Психологиялық 10 Сенімділікті дамыту және қысылуды жеңу. Стресті азайтуға арналған жаттығулар, өз күшіне деген сенімді нығайту. Серіктеспен өзара түсіністік пен сенімділікті арттыруға бағытталған жұмыс. Жұпта өзара әрекеттесуді жақсарту, кернеуді азайту және жалпы сенімділікті арттыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Төрешілік негіздері мен нұсқаушының рөлі. Би өнерін бағалау критерийлерін зерттеу, жаттығу кезіндегі қауіпсіздіктің негізгі қағидалары. Нұсқаушының рөліне кіріспе: жаттығу процесін қалай ұйымдастыру және қатысушыларға дайындығында қалай көмек көрсету. Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 20 Жалпы дене дайындығын дамыту: бұлшықеттерді нығайту, икемділік пен төзімділікті жақсарту. Үйлестіру, тепе-теңдік және дене қалпын дамытуға арналған жаттығулар. Денеңізді, әсіресе аяқ пен арқаны нығайтуға арналған қарапайым жаттығуларды енгізу, жеке денсаулық ерекшеліктерін ескере отырып. Мүмкіндігі шектеулі қатысушыларға: белгілі бұлшықет топтарын нығайтуға арналған жаттығулар (мысалы, арбадағы бишілер үшін — иық белдеуін нығайту). ЖДД 10 АДД 10 Техникалық 40 Негізгі би қадамдары мен позаларды меңгеру. Жұпта қозғалысты дамыту, қол мен дене қалпын дұрыс орналастыруды игеру. Медленный вальс, фокстрот және қарапайым қозғалыстар сияқты қарапайым би фигураларын орындаудың негіздері. Дәлдікпен орындау және серіктеспен өзара әрекеттесу жаттығулары. Мүмкіндігі шектеулі қатысушыларға: арбамен және серіктеспен жұмыс істеу техникасын үйрету. Тактикалық 15 Жұппен жұмыс істеудің тактикасының негіздері. Би алаңында серіктеспен өзара әрекеттесу дағдыларын дамыту, алаңда қозғалу стратегиясының қарапайым элементтері. Әртүрлі билер мен жағдайларға сәйкес дұрыс фигураларды таңдауды үйрету. Теориялық 10 Би теориясын, фигураларды құру және жұппен жұмыс істеу принциптерін зерттеу. Музыкалық теориямен танысу: ырғақтың негіздері, екпіндер және темп. Спорттық билердің негіздері мен стильдеріне, негізгі би элементтеріне тереңірек үңілу. Психологиялық 10 Сенімділікті дамыту және стресті азайту. Серіктеспен өзара әрекеттесу арқылы сенім мен өз күшіне сенімділікті арттыруға үйрету. Оқу үдерісіндегі психологиялық қолдау, қысылуды жеңу және оң көңіл-күйді дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Төрешілік пен нұсқаулық негіздеріне кіріспе: би фигураларын бағалау критерийлерімен және спорттық билерді үйретудің негіздерімен танысу. Оқушылармен педагогикалық жұмыстың негіздері, оқытудың негізгі принциптері және оқу кезеңінің алғашқы сатыларында қателерді түзету. Мүмкіндігі шектеулі қатысушыларға: үйрету мен төрешілік бойынша негізгі білім, бастапқы даярлық деңгейіндегі оқушылармен жұмыс. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 20 Физикалық дайындығын тереңдету: күш, төзімділік және икемділікпен жұмыс істеу. Төзімділікті дамытуға жаттығулар, аяқ, арқа, дене және иық белдеуінің бұлшықеттерін нығайту. Қозғалыстар үйлестіруін, тепе-теңдікті және жалпы қозғалыстылықты дамыту. Мүмкіндігі шектеулі қатысушыларға: физикалық жағдайды қолдау және жақсартуға, қол бұлшықеттері мен иық белдеуін нығайтуға баса назар аудару (арбадағы бишілер үшін). ЖДД 10 АДД 10 Техникалық 40 Негізгі қадамдар мен фигураларды жетілдіру, би комбинацияларын жақсарту. Қозғалыстарды күрделендіру, орындаудың ұқыптылығы мен ұйқастығын дамыту. Күрделі фигуралар мен олардың арасындағы ауысуларды үйрену. Мүмкіндігі шектеулі қатысушыларға: арбамен және серіктеспен жұмыс істеуді жетілдіру, жұпта күрделі қозғалыстарды орындау. Тактикалық 15 Серіктеспен күрделі тактикалық өзара әрекеттесуді дамыту. Би алаңында әртүрлі бағыттарда қозғалуға үйрету, би мен жағдайға байланысты қозғалыс стратегиясын жетілдіру. Әртүрлі стильдік бағыттар үшін тактиканы әзірлеу, ең жақсы нәтижеге жету үшін би фигуралары мен қозғалыстарын пайдалану. Теориялық 10 Би теориясын тереңдетіп зерттеу: ырғақ, музыкалық екпіндер, әртүрлі стильдердің ерекшеліктері. Би құрылымы мен тарихын үйрену, музыкалық сүйемелдеумен және ырғақпен тереңірек танысу. Спорттық билердің тактикасы мен техникасы туралы теориялық білімді кеңейту, фигуралар мен байланыстарды талдау. Психологиялық 10 Өзін-өзі сенімділік пен серіктеспен өзара әрекеттесуді дамыту. Мотивациямен жұмыс істеу, өз күшіне сенімділікті нығайту және күмәндерді жеңу. Стресске төзімділікті арттыруға арналған психологиялық жаттығулар, уайым мен сенімсіздікті жою. Жұптағы өзара түсіністік пен сенімділікті нығайту, сәтті өнер көрсетуге дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Нұсқаулық негіздері, оқушылармен жұмыс, олардың қозғалыс техникасы мен тактикасын бақылау. Жарыстарда бағалау критерийлерімен, төрешілік принциптерімен танысу, бұл би техникасы мен фигураларды орындауда маңызды аспектілерге көңіл аударуды қамтиды. Жаттығуларды өткізу негіздерімен, жаттығу кезіндегі қауіпсіздікпен танысу және жарыстарды ұйымдастыруға қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 20 Күшті, төзімділік пен икемділікті тереңдетіп дамыту. Арқа, аяқ, қол және дене бұлшықеттерін нығайтуға арналған күш жаттығулары. Фигураларды орындау техникасын жақсартуға ықпал ететін буындар мен байламдарды дамытуға бағытталған икемділік жаттығулары. Мүмкіндігі шектеулі қатысушыларға: бұлшықеттерді нығайту жұмысын жалғастыру, әсіресе арбадағы бишілер үшін (иық белдеуі, арқа, қолдар). Икемділік пен қозғалыстылықты қолдауға арналған жаттығулар. ЖДД 10 АДД 10 Техникалық 40 Негізгі би қадамдары мен фигураларын жетілдіру, элементтерді орындау сапасын жақсарту. Қозғалыстарды күрделендіру, күрделі комбинациялар мен ауысуларды енгізу, жұпта қозғалыстардың дәлдігіне, жұмсақтығына және синхрондылығына жұмыс істеу. Мүмкіндігі шектеулі қатысушыларға: серіктес пен арбамен жұмыс істеу техникасын жетілдіру, жұпта күрделі элементтерді орындау (мысалы, айналулар, көтерулер). Тактикалық 15 Серіктеспен күрделі тактикалық өзара әрекеттесуді дамыту. Би алаңында қозғалысты жетілдіру, кеңістікте бағдарлануды жақсарту және музыкалық сүйемелдеу мен темпке байланысты фигураларды дәлірек таңдау. Би түріне байланысты стратегия әзірлеу, серіктеспен қозғалыстардың синхрондылығы мен жұмсақтығын жақсарту үшін жұмыс істеу. Теориялық 10 Спорттық билер теориясын, әртүрлі стильдер мен бағыттарды тереңдетіп зерттеу. Би құрылымы мен тарихын талдау, музыкалық сүйемелдеу мен ырғақтың негізгі қағидалары. Фигураларды орындаудың тактикасы мен техникасы, билердің ырғақтық элементтері, музыкалық сүйемелдеуге қатысты тәсілдер туралы теориялық білімді дамыту. Психологиялық 10 Жарыстар кезінде сенімділікті дамыту, кернеу мен стресті азайту. Өзін-өзі бақылау, концентрацияны арттыру және эмоциялық күймен жұмыс істеуді үйрету. Жұптағы сенім мен өзара түсіністікті нығайту, стресске және жағымсыз эмоцияларға төзімділікті дамыту. Қысым жағдайында өнер көрсетуге дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Төрешілік туралы білімді жетілдіру, жоғары деңгейде өнер көрсету бағалау критерийлерін түсіну. Жарыстарды ұйымдастыру принциптерімен, қауіпсіздік ережелерімен және тиімді оқыту әдістерімен танысу. Оқушылармен жұмыс дағдыларын дамыту: қателерді түзету, орындау техникасына көмек көрсету, оқыту процесінде қолдау көрсету. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 20 Жоғары физикалық дайындығын сақтау, күш, төзімділік, икемділік пен үйлестіруді дамыту. Күш жаттығуларын күрделендіру, икемділікті жақсарту үшін жаттығулар қосу (созылу, йога, буындарға арналған жаттығулар). Функционалдық жаттығулар арқылы жалпы физикалық формаға қолдау көрсету. Мүмкіндігі шектеулі қатысушыларға: бұлшықеттерді нығайту және жалпы физикалық жағдайды қолдау жұмысын жалғастыру. Қозғалыстылық пен күшті арттыруға арналған жаттығулар, әсіресе арбадағы бишілер үшін (мысалы, қолдар мен иық белдеуі жаттығулары). ЖДД 10 АДД 10 Техникалық 40 Би элементтерін орындау техникасын жетілдіру, күрделі комбинациялар мен байланыстар бойынша жұмыс жүргізу. Қозғалыстың біртектілігіне, фигураларды дәл орындауға және серіктеспен өзара әрекеттесуді жақсартуға терең назар аудару. Мүмкіндігі шектеулі қатысушыларға: айналулар, көтерулер және ауысулар сияқты күрделі элементтерді жетілдіру. Серіктеспен синхронда жұмыс істеу және арба немесе басқа көмекші құралдармен өзара әрекеттесуді жақсарту. Тактикалық 15 Би алаңындағы жағдай мен музыкалық сүйемелдеуге байланысты тактиканы бейімдеу қабілетін дамыту. Нақты билік жағдайларында күрделі тактикалық шешімдерді пысықтау. Жағдайға байланысты фигураларды таңдауға және би көрінісінің әр түрлі кезеңдерінде серіктеспен өзара әрекеттестікті жақсартуға жұмыс істеу. Мүмкіндігі шектеулі қатысушыларға: паркеттідегі стратегияға ерекше назар аудару, серіктестің физикалық ерекшеліктері мен арбаның мүмкіндіктерін ескере отырып, билер үшін тактиканы таңдау. Теориялық 10 Билер теориясын тереңдетіп оқу, ырғақ пен музыкалық теория туралы білімді арттыру, фигураларды орындау техникасын зерттеу. Әртүрлі би стильдерін, олардың ерекшеліктері мен тарихын талдау. Спорттық билер теориясы және әртүрлі билердегі ырғақтың ерекшеліктері. Жетілдірілген теориялық дайындық, оның ішінде хореографияны, музыкалық интерпретацияны және дененің музыкамен өзара әрекеттесуінің техникалық аспектілерін зерттеу. Психологиялық 10 Өнер көрсетулер мен жарыстар жағдайында стресске төзімділікті дамыту. Психологиялық күймен жұмыс, өз-өзіне және серіктеске сенімділік, ұзақ мерзімді мотивацияны сақтау. Жоғары деңгейде концентрацияны дамыту, жарыстар кезінде эмоцияларды басқару, маңызды өнер көрсетулер алдындағы қобалжуды және неврозды жеңу. Ұзақ мерзімді мақсаттарға мотивациямен жұмыс істеу, жоғары нәтижелерге жетуге бағыттау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Нұсқаушы немесе төреші рөліне тереңдетілген дайындық. Спорттық стандарттардың ерекшеліктерін, бағалау критерийлерін және төрешілік принциптерін жоғары деңгейде үйрену. Жаттығуларды ұйымдастыруға қатысу, жаттығу жоспарларын әзірлеуге көмек көрсету және оқушылардың дамуын бақылау. Педагогикалық жұмыс пен төрешілік дағдыларын дамыту, жарыстарды өткізуге қатысу және объективті кері байланыс бере білу. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 20 Билерге арналған арнайы физикалық дайындықты дамыту: төзімділік, күш және икемділік бойынша қарқынды жұмыс жүргізу. Би қозғалыстарының ерекшеліктерін ескере отырып, күш пен төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Аяқ, арқa, иық белдеуі және дене бұлшықеттерін дамытуға тереңдетілген жаттығулар. Мүмкіндігі шектеулі қатысушыларға: күш пен төзімділікті нығайтуды жалғастыру, әсіресе арбадағы бишілер үшін (иық белдеуін, қолдар мен арқаны жаттықтыру). ЖДД 10 АДД 10 Техникалық 40 Би фигуралары мен комбинацияларын орындау техникасын жетілдіру, қозғалыстар сапасын жақсарту. Қиын элементтерді дәл орындауға, өтулердің біркелкілігіне және серіктеспен өзара әрекеттесуге тереңдетілген жұмыс жүргізу. Мүмкіндігі шектеулі қатысушыларға: арба немесе басқа көмекші құралдармен жұмыс істеу техникасын жетілдіру, жұпта күрделі қозғалыстар мен айналымдарды орындау дағдыларын дамыту. Тактикалық 15 Серіктеспен тактикалық өзара әрекеттесуді жоғары деңгейде дамыту. Әртүрлі би стильдері мен жағдайларында ең тиімді фигураларды таңдауға дайындық. Би алаңындағы қозғалыстар мен серіктеспен әртүрлі би жағдайларындағы өзара әрекеттесуді тереңдетіп пысықтау. Мүмкіндігі шектеулі қатысушылар үшін: арбаны қолдану ерекшеліктерін ескере отырып, қозғалыс тактикасы, жұптағы дұрыс тактика мен позицияларды таңдау. Теориялық 10 Жоғары деңгейде серіктеспен тактикалық өзара әрекеттесуді дамыту. Түрлі би стильдері мен жағдайларында ең тиімді фигураларды таңдауға дайындық. Би алаңындағы қозғалыстар мен әртүрлі би жағдайларында серіктеспен өзара әрекеттесуге тереңдетілген жұмыс жүргізу. Мүмкіндігі шектеулі қатысушыларға: арбаны пайдалану ерекшеліктерін ескере отырып, қозғалыс тактикасы, жұптағы дұрыс тактика мен позицияларды таңдау. Психологиялық 10 Психологиялық төзімділікті, өз күшіне және серіктесіне сенімділікті дамыту. Шығармалар мен жарыстар алдында стресті азайтуға арналған жаттығулар. Ұзақ мерзімді мақсаттарға мотивациямен жұмыс істеу, күйзеліс пен толқуды жеңуге төзімділікті дамыту. Жаттығулар мен жарыстарда эмоцияларды басқаруды үйрету, күрделі элементтерді орындау кезінде концентрация мен зейінді арттыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Нұсқаушы және төреші ретіндегі кәсіби даярлық негіздері. Спорттық билерді бағалау критерийлерімен танысу, оқушылармен жоғары деңгейде жұмыс істеу. Жаттығу үдерісінде тәлімгер рөліне дайындық, жарыстарда төрелікке қатысу, спорт стандарттары мен би фигураларын орындауды бағалау принциптерін үйрену. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 20 Физикалық дайындығының тереңдетілген деңгейі: спорттық билерге арналған арнайы төзімділік, күш, икемділік және үйлестіруді дамыту. Аяқ, арқа және дене бұлшықеттерінің тұрақтылығы мен қуатын арттыруға бағытталған күш жаттығулары. Икемділікті және созылуды арттыруға арналған арнайы жаттығулар, буындардың жалпы жағдайын жақсарту. Мүмкіндігі шектеулі қатысушылар үшін: иық белдігін, арқаны нығайту, қол бұлшықеттерінің күшін арттыру және билердегі жүктемеге төзімділікті жоғарылату. ЖДД 10 АДД 10 Техникалық 40 Күрделі би фигуралары мен комбинацияларын орындау техникасын жетілдіру. Жұптағы қозғалыстардың үйлесімділігі мен бірқалыптылығын тереңдетіп жетілдіру, элементтерді нақты орындауды жақсарту. Жылдам айналымдар, бұрылыстар және ауысулар сияқты күрделі элементтерді орындау дағдыларын дамыту. Мүмкіндігі шектеулі қатысушылар үшін: арбамен және серіктеспен жұмысты жетілдіру, жұпта күрделі элементтерді дамыту, айналымдарды, көтерілістерді және қозғалыстардың дәлдігін жақсарту. Тактикалық 15 Би алаңында тактикалық стратегияларды әзірлеу және тереңдету, кеңістікті пайдалану және музыкалық сүйемелдеуге және серіктеске байланысты фигураларды таңдау. Жарыстар жағдайында тактикалық дайындық деңгейін жоғарылату. Оптималды қозғалыстар мен ауысуларды таңдауды жетілдіру, музыканың ырғағы өзгерістеріне жылдам жауап беру. Мүмкіндігі шектеулі қатысушылар үшін: физикалық шектеулерді ескере отырып тактиканы дамыту, серіктеспен жоғары деңгейдегі өзара әрекеттестікті жетілдіру. Теориялық 10 Би теориясын тереңдетіп зерттеу: музыкалық акценттің ерекшеліктері, би құрылымы және ырғақты қозғалыстар. Әртүрлі би стильдері мен техникасын талдау, олардың ерекшеліктерін түсіну және би алаңындағы жағдайға байланысты қолданылуы. Спорттық хореографияны меңгеру, қозғалыстардың синхрондау теориясы мен музыкамен өзара әрекеттесуді жоғары деңгейде дамыту. Психологиялық 10 Жарыстардағы күйзеліс жағдайларына психологиялық төзімділікті дамыту. Өз күшіне және серіктесіне сенімділікті нығайту, жұп ішіндегі өзара әрекеттестікті психологиялық деңгейде жақсарту. Зейінділікті арттыру, кернеуді азайту және эмоцияларды басқару жаттығулары жаттығу кезінде және сахнада жүргізіледі. Мотивацияны тереңірек жетілдіру, жоғары нәтижелерге жетуге сенімділік, өнер көрсету алдындағы және күрделі жарыстар алдындағы төзімділікті дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Судьялық және спорттық стандарттар принциптерін тереңірек зерттеу. Бағалау критерийлерін талдау, жарыстарда судьялық шешімдерді дайындауға қатысу. Инструкторлармен жұмыс істеу, педагогикалық дағдыларды жетілдіру, қателерді талдау және оқыту жұмысын жақсарту. Наставник рөліне дайындық, жарыстарды ұйымдастыруға қатысу, жаттығу үдерісін басқаруға көмек көрсету. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 20 Жоғары деңгейдегі физикалық дайындықты сақтау, спорттық би саласында максималды тиімділікке жету үшін күшті, төзімділікті, икемділікті және үйлестіруді тереңдетіп дамыту. Төзімділікті жақсартуға арналған арнайы жаттығулар (аэробтық және күш жаттығулары), күш пен қуатты арттыру. Икемділікті жақсартуға арналған жаттығулар, әсіресе буындарды дамытуға, созылуға және қозғалыс амплитудасын арттыруға бағытталған. Мүмкіндігі шектеулі қатысушылар үшін: иық белдеуі мен арқаны нығайту және төзімділікті арттыру бойынша жұмысты жалғастыру, би жүктемелеріне сай күш пен тұрақтылықты арттыруға арналған арнайы жаттығулар қосу. ЖДД 10 АДД 10 Техникалық 40 Күрделі элементтерді, фигуралар мен байланыстарды орындау техникасын жетілдіру. Қозғалыстардың синхрондығы мен дәлдігіне тереңдей көңіл бөлу. Жылдам, күрделі фигуралар мен өтпелерді орындау шеберлігін дамыту, сондай-ақ би байланыстарының сапасын және олардың жылдамдығын жақсартуға ерекше назар аудару. Мүмкіндігі шектеулі қатысушылар үшін: арбасымен серіктеспен жұмысты жетілдіру, күрделі элементтер мен фигураларды орындаудың дәлдігін арттыру, серіктеспен және күрделі қозғалыстармен өзара әрекеттесуді дамыту. Тактикалық 15 Би алаңындағы кеңістікті тиімді пайдалану үшін күрделі тактикалық стратегияларды әзірлеу, музыканың ырғақ пен темп өзгерістеріне жылдам жауап беру қабілетін жақсарту. Жоғары деңгейдегі өнер көрсетуге дайындалу: жарыстарға қатысу, оңтайлы нәтижелерге жету үшін жеке стратегиялар әзірлеу. Мүмкіндігі шектеулі қатысушылар үшін: арбаның ерекшеліктерін және серіктеспен өзара әрекеттесуді ескере отырып, қозғалыс тактикасын дамыту, қозғалыс шектеулі жағдайларда тиімді фигураларды таңдауды жаттықтыру. Теориялық 10 Би теориясын, ырғақтану, музыкалық акценттер мен би шығармаларының құрылымын тереңдетіп оқу. Музыкалық және хореографиялық аспектілерді жан-жақты зерттеу, музыка мен ырғақпен өзара әрекеттің тереңірек түсінігін қалыптастыру. Спорттық хореография туралы теориялық білімді дамыту, би бағыттары мен стильдерін талдау, фигураларды орындаудың жеке ерекшеліктерімен жұмыс жасау. Психологиялық 10 Жоғары стресс жағдайында, әсіресе жарыстар кезінде психологиялық тұрақтылықты күшейту. Қиын көрсетілімдер алдында сенімділік пен тұрақтылықты дамыту, концентрацияны және ішкі мотивацияны жақсарту. Өзін-өзі бақылау қабілетін арттыруға, уайым мен қобалжуды азайтуға, маңызды оқиғалар алдында көңіл-күйді жақсартуға арналған жаттығулар. Психоэмоционалдық тұрақтылықты дамыту, ұзақ мерзімді нәтижелер мен жетістіктерге мотивациямен жұмыс істеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жоғары деңгейде инструктор және төреші ретінде кәсіби рөлге дайындық. Спорттық стандарттарды үйрену, жарыстардағы бағалау критерийлері туралы білімді тереңдету, педагогикалық дағдыларды жақсарту. Жаттықтыру процесіне қатысу, жоғары деңгейдегі спортшыларды оқыту әдістерін меңгеру, ірі жарыстарды ұйымдастыру мен төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 20 Жоғары спорт шеберлігі деңгейінде дене дайындығы жаңа деңгейге көтеріледі, оның ішінде күш, төзімділік, үйлесімділік және икемділік бойынша терең жұмыс. Төзімділікке арналған жаттығулар, аэробты жүктемелер мен интервальды жаттығуларды қоса алғанда, сондай-ақ бұлшық еттердің қуатын арттыру үшін түрлі тренажерлар мен салмақтарды пайдалану арқылы күш жаттығулары. Икемділік пен буындардың ұтқырлығын жақсарту, қозғалыс амплитудасын дамыту, сондай-ақ би элементтерінде маңызды рөл атқаратын бұлшық ет топтарымен жұмыс жасау бойынша терең жұмыс. Шектеулі мүмкіндіктері бар қатысушылар үшін: төзімділік пен күшті арттыруға арналған жаттығуларды күшейту, күрделі элементтерді орындау үшін арба мен қосымша құралдармен жұмыс істеу, иық белдеуін және арқа бұлшық еттерін күшейту. ЖДД 20 АДД 20 Техникалық 40 Би техникасын жетілдірудің барлық аспектілерін дамыту: күрделі фигуралар, комбинациялар және байланыстарды орындау, қозғалыстардың дәлдігін жақсарту, синхрондылық пен тегістікке жұмыс жасау. Орындалу техникасына терең жұмыс: жылдам бұрылыстар, айналулар, көтерулер және басқа күрделі элементтерді меңгеру. Бұл дағдыларды жоғары деңгейде тәжірибеде қолдану: кәсіби түрде серіктеспен жұмыс істеу, қозғалыстардың синхрондылығын жақсарту және әр фигураның дәл орындалуын терең түсіну. Шектеулі мүмкіндіктері бар қатысушылар үшін: арбадағы серіктеспен жұмыс істеу, физикалық шектеулерді ескере отырып, күрделі айналулар, көтерулер және басқа элементтерді орындау, арба мен серіктеспен өзара әрекеттесуді жақсарту. Тактикалық 15 Серіктеспен және би алаңында жарыс жағдайында өзара әрекеттесудің тактикасын әзірлеу және жетілдіру. Музыканың темпі, ритмі және кеңістікке байланысты фигураларды таңдау тиімділігін оңтайландыру. Би алаңында қозғалыс стратегияларына терең жұмыс жасау, жағдайға байланысты фигураларды таңдау және жылдам реакцияны жақсарту. Шектеулі мүмкіндіктері бар қатысушылар үшін: серіктестің физикалық жағдайы мен арба ерекшеліктерін ескере отырып, қозғалыс тактикасын әзірлеу, музыкалық және би өзгерістеріне нақты уақытта реакцияны дамыту. Теориялық 10 Танцев теориясының терең зерттелуі: ритмика, музыкалық интерпретация, барлық би бағыттарының құрылымы мен хореографиясы. Музыкалық екпіндер, ритмикалық элементтер мен олардың қозғалыстармен өзара әрекеттесуін терең түсіну.әр түрлі стильдер мен техникаларды зерттеу, би формалары мен олардың би орындауындағы рөлін тереңірек түсіну.шектеулі мүмкіндіктері бар қатысушылар үшін: музыкалық теорияның терең түсінігі мен серіктеспен өзара әрекеттесу, әсіресе арба мен басқа да қосымша құралдарды қолдану кезінде. Психологиялық 10 Бұл деңгейде психологиялық дайындық жарыстар мен жаттығуларда табысты орындау үшін маңызды рөл атқарады. Стрессқа төзімділікті, мотивацияны, өзіне және серіктесіне деген сенімділікті дамыту қажет. Өнімділік кезінде назарды шоғырландыру, эмоцияларды басқару және стресстік жағдайларда шиеленісті жеңу қабілетін дамыту өте маңызды. Психологиялық дайындық жоғары жүктемелер мен жоғары деңгейдегі жарыстар жағдайларында жұмыстың маңызды бөлігі болып табылады. Бұл ішкі мотивацияны нығайтып, белгіленген мақсаттарға жетуге дайындықты арттырады.шектеулі мүмкіндіктері бар қатысушылар үшін: психологиялық төзімділік пен өзіне деген сенімділікті дамыту, күрделі элементтерді табысты орындауға арналған дұрыс көңіл-күйді қалыптастыру маңызды. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жоғары спорт шеберлігі деңгейінде судьялық және жаттықтырушы жұмысында терең білім алу маңызды. Спорттық стандарттардың барлық аспектілерін зерттеу, халықаралық жарыстарда бағалау критерийлерін терең түсіну. Үлкен жарыстарда судьялық етуге қатысу, болашақ спортшылармен жаттықтыру жұмысы. Менторлық дағдыларын дамыту, жоғарғы деңгейде жаттығу процесін ұйымдастыруға қатысу. Халықаралық жарыстарда қатысу және судьялық пен нұсқаушылық саласында біліктілікті арттыру. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. Ар­ба­мен 30 метр­ге дей­ін же­дел­де­ту се­кунд 6,0 10 6,4 10 5,7 10 6,0 10 6,5 5 6,9 5 6,0 5 6,4 5 6,5-тен ар­тық 0 7,0-тен ар­тық 0 6,0-тен ар­тық 0 6,4-тен ар­тық 0 2. Ар­найы да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1 Кер­ме­ге екі қол­мен асы­лу се­кунд 30,0 10 25,0 10 35,0 10 30,0 10 25,0 5 20,0 5 30,0 5 25,0 5 25,0-тен кем 0 20,0-дан кем 0 30,0-дан кем 0 25,0-тен кем 0 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Рет № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив ба­ла­лар Ба­ға­лау қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лық нор­ма­тив­те­рі 1.1. Ар­ба­мен 30 метр­ге дей­ін же­дел­де­ту рет 5,3 10 5,5 10 5,5 5 5,7 5 5,5 тен ар­тық 0 Бо­лее 5,7 ден ар­тық 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Кер­ме­ге екі қол­мен асы­лу се­кунд 45 10 40 90% 40 5 35 80% 40 тан кем 0 35 тен кем 70% Ескертпе: барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорт жабдықтар және мүкәмәлмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1. Музыкалық жабдықтар дн 1 2. Арбалар дн 4 3. Паркет метр шаршы 100 Спорттық жабдықпен қамсыздандыру № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Костюм дн 4 2 Көйлек дн 4

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 26 қосымша Биатлон бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – биатлон бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10 8 416 АДТ– 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 6 20 1040 СЖТ – 1 5 24 1248 СЖТ– 2 4 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 4 28 1456 ЖСШТ 3 32 1664 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Жас санаттары халықаралық спорт федерациясының ережелеріне сәйкес көрсетіледі Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 0 0 14 14 ОЖТ – 2 18 14 14 ОЖТ – 3 18 14 14 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 21 18 14 14 СЖТ – 1 21 21 14 14 СЖТ– 2 21 21 14 14 СЖТ 2 оқу жылынан астам 21 21 18 14 ЖСШТ 21 21 18 14 Клубтар/секциялар ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) СДД 21 21 18 14 ОДО 21 21 18 14 ОРДО 21 21 18 14 ЖСШМ 21 21 18 14 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізу орнына бару және кері қайту уақытын есепке алмай белгіленген

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ– 2 0 0 3 3 0 0 ОЖТ – 1 0 4* 4* 4* 0 0 ОЖТ – 2 0 4* 4* 4* 0 4 ОЖТ – 3 0 4* 4* 4* 0 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 4* 6* 4* 4* 4* 6* СЖТ – 1 4* 7* 4* 4* 4* 7* СЖТ– 2 9* 7* 4* 4* 9* 7* СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 9* 7* 4* 4* 9* 7* ЖС­ШТ 9* 7* 4* 4* 9* 7* Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес * Ескерту-10 ОЖЖ және 10 жарыстан артық емес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 11-13 жас 14-15 жас 16-19 жас 20-22 жас Ер­лер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 20 60 20 60 20 60 20 60 20 60 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 11-13 жас 14-15 жас 16-19 жас 20-22 жас Әй­ел­дер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 20 60 20 60 20 60 20 60 20 60 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз етуге арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен (регламентпен) регламенттеледі. Ескерту: кестедегі медальдар саны бір жарысқа есептелген

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 5 5 10 - - Облыстық турнирлер 5 5 10 10 - Республикалық турнирлер 5 5 10 10 5 Ресми облыстық жарыстар 5 5 10 10 5 Ресми республикалық жарыстар 10 10 20 20 15

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық 34,7 Жұмыстар мазмұны Техникалық 31,4 Жалпы дене дайындығы Тактикалық 23,9 Арнайы дене дайындығы Теориялық 10 Теория және практика Психологиялық 0 Әңгімелер Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Психологпен жұмыс Барлығы 100 % Төреші немесе жаттықтырушы көмекшісі ретінде жұмыс 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 36,7 Жұмыстар мазмұны Техникалық 32,3 Жалпы дене дайындығы Тактикалық 21 Арнайы дене дайындығы Теориялық 10 Теория және практика Психологиялық 0 Әңгімелер Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Психологпен жұмыс Барлығы 100 % Төреші немесе жаттықтырушы көмекшісі ретінде жұмыс 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 23,4 Жұмыстар мазмұны Техникалық 45,6 Жалпы дене дайындығы Тактикалық 19 Арнайы дене дайындығы Теориялық 12 Теория және практика Психологиялық 0 Әңгімелер Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Психологпен жұмыс Барлығы 100 % Төреші немесе жаттықтырушы көмекшісі ретінде жұмыс 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 25 Жұмыстар мазмұны Техникалық 42,9 Жалпы дене дайындығы Тактикалық 28 Арнайы дене дайындығы Теориялық 3,2 Теория және практика Психологиялық 0 Әңгімелер Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0,9 Психологпен жұмыс Барлығы 100 % Төреші немесе жаттықтырушы көмекшісі ретінде жұмыс 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 19,7 Жұмыстар мазмұны Техникалық 38,1 Жалпы дене дайындығы Тактикалық 23,1 Арнайы дене дайындығы Теориялық 2,6 Теория және практика Психологиялық 15,4 Әңгімелер Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Психологпен жұмыс Барлығы 100 % Төреші немесе жаттықтырушы көмекшісі ретінде жұмыс 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 21,2 Жұмыстар мазмұны Техникалық 37,9 Жалпы дене дайындығы Тактикалық 22 Арнайы дене дайындығы Теориялық 2,4 Теория және практика Психологиялық 0 Әңгімелер Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,8 Психологпен жұмыс Қалпына қултіру іс- шаралары 15 Қалпына келтіру Барлығы 100 % Төреші немесе жаттықтырушы көмекшісі ретінде жұмыс 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 20 Жұмыстар мазмұны Техникалық 24,2 Жалпы дене дайындығы Тактикалық 35 Арнайы дене дайындығы Теориялық 2,1 Теория және практика Психологиялық 0,5 Әңгімелер Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1.2 Психологпен жұмыс Қалпына қултіру іс- шаралары 17 Қалпына келтіру Барлығы 100 % Төреші немесе жаттықтырушы көмекшісі ретінде жұмыс 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 20,4 Жұмыстар мазмұны Техникалық 26,5 Жалпы дене дайындығы Тактикалық 34,6 Арнайы дене дайындығы Теориялық 1,8 Теория және практика Психологиялық 0,5 Әңгімелер Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,2 Психологпен жұмыс Қалпына қултіру іс- шаралары 15 Қалпына келтіру Барлығы 100 % Төреші немесе жаттықтырушы көмекшісі ретінде жұмыс 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 20 Жұмыстар мазмұны Техникалық 26 Жалпы дене дайындығы Тактикалық 35 Арнайы дене дайындығы Теориялық 1,7 Теория және практика Психологиялық 0,6 Әңгімелер Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,3 Психологпен жұмыс Қалпына қултіру іс- шаралары 15,4 Қалпына келтіру Барлығы 100 % Төреші немесе жаттықтырушы көмекшісі ретінде жұмыс Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 19,7 Жұмыстар мазмұны Техникалық 29,4 Жалпы дене дайындығы Тактикалық 35 Арнайы дене дайындығы Теориялық 1,8 Теория және практика Психологиялық 0,5 Әңгімелер Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,5 Психологпен жұмыс Қалпына қултіру іс- шаралары 12,8 Қалпына келтіру Барлығы 100 % Төреші немесе жаттықтырушы көмекшісі ретінде жұмыс

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлық топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Ба­ға­лау 1 .Спорт­тық пән­дер бой­ын­ша жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2. Ар­найы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Дайындықтың осы кезеңдері үшін норматив спорт / пән үшін ақпараттық түрде көрсетіледі Спорт түрінде әртүрлі пәндер болған кезде аударма нормативі әрбір пән үшін көрсетіледі № п/п Жаттығулар Өлшем бірлігі Жалпы стандарттар Балалар Бағалау Қыздар Бағалау 1.Жалпы дене дайындығының стандарттары 1.1 2.Арнайы дайындық стандарттары 2.1 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс Жалпы дене және арнайы дайындық бойынша бақылау нормативтері: Ұлдар № Жаттығулар Деңгейді бағалау 9 жыл 10 жыл 11 жыл 12 жыл 13 жыл 14 жыл 15 жаылы және одан жоғары жастағылар 1 30 м қашықтыққа жүгіру (сек) 5 4 3 2 1 5,5 5,6 5,7 5,8 5,9 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 60 м қашықтыққа жүгіру (сек) 5 4 3 2 1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 9,7 9,8 9,9 10,0 10,1 9,4 9,5 9,6 9,7 9,8 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 2 Шаттлмен жүгіру 5 4 3 2 1 9,8 10,2 10,6 11,0 11,5 9,1 9,8 10,4 10,8 11,0 8,6 8,9-8,7 9,6-9,0 9,9-9,7 10,0 8,1 8,5-8,2 9,4-8,6 9,8-9,5 9,9 7,8 8,1-7,9 9,1-8,2 9,5-9,2 9,6 7,5 7,9-7,6 9,0-8,0 9,5-9,1 9,6 7,3 7,7-7,4 8,6-7,8 9,0-8,7 9,1 3 Кросс 500 м(9 лет) 1000 м(10-11 лет) 2000 м(12-13 лет) 3000 м(14-15 лет) 5 4 3 2 1 2,20 2,30 2,40 2,50 3,00 4,40 4,50 5,00 5,10 5,20 4,10 4,20 4,30 4,40 4,50 9,00 9,10 9,20 9,30 9,40 8,50 9,00 9,15 9,20 9,30 12,20 12,35 12,40 12,50 13,10 11,45 12,00 12,20 12,35 12,5 4 Орыннан ұзындыққа секіру (метр) 5 4 3 2 1 160 155 150 145 135 170 165 160 155 150 175 170 165 160 155 195 180 170 165 160 205 190 180 170 165 210 200 190 180 170 230 215 200 190 180 5 Штангаға тартылу (рет саны) 9–10 жас: төменгі штангада тартылу 5 4 3 2 1 10 8 7 6 5 12 10 9 8 7 7 6 5 4 3 8 7 6 5 4 10 8 7 6 5 12 10 9 8 7 14 12 10 9 8 6 Жатып, қолды бүгу және жазу 5 4 3 2 1 18 16 14 12 10 22 20 18 16 14 24 22 20 18 16 26 24 22 20 18 32 30 28 26 24 36 34 32 30 28 42 40 38 36 34 7 Он секіру 5 4 3 2 1 20,00 19,00 18,00 17,00 16,00 21,00 20,00 19,00 18,00 17,00 22,00 21,00 20,00 19,00 18,00 23,00 22,00 21,00 20,00 19,00 24,00 23,00 22,00 21,00 20,00 8 Іш бұлшық еттеріне арналған жаттығу – 30 секунд ішінде торсты көтеру 5 4 3 2 1 20 18 16 14 12 22 20 18 16 14 24 22 20 18 16 26 24 22 20 18 28 26 24 22 20 29 28 27 26 25 30 29 28 27 26 Жалпы дене және арнайы дайындық бойынша бақылау нормативтері: Балалар 9-10 жыл:35 балл – өте жақсы ; 28 балл – жақсы ;21 балл – қанағаттанарлық. 11-15 жыл:40 балл – өте жақсы;32 балл – жақсы; 24 балл – қанағаттанарлық. Жалпы дене және арнайы дайындық бойынша бақылау нормативтері: Қыздар № Жаттығулар Деңгейді бағалау 9 жыл 10 жыл 11 жыл 12 жыл 13 жыл 14 жыл 15 жылы және одан жоғары жастағылар 1 30 м қашықтыққа жүгіру (сек) 5 4 3 2 1 5,7 5,8 5,9 6,0 6,1 5,5 5,6 5,7 5,8 6,0 60 м қашықтыққа жүгіру (сек) 5 4 3 2 1 10,4 10,5 10,6 10,7 10,8 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 9,9 10,0 10,1 10,2 10,3 9,4 9,6 9,8 10,0 10,1 2 Шаттлмен жүгіру 5 4 3 2 1 10,4 10,8 11,5 12,0 12,5 9,6 10,4 11,0 11,5 12,0 8,9 9,2-9,0 10,1-9,3 10,5-10,2 10,6 8,7 9,1-8,8 10,0-9,2 10,4-10,1 10,5 8,4 8,8-8,5 9,7-8,9 10,1-9,8 10,2 8,2 8,7-8,3 9,8-8,8 10,2-9,9 10,3 8,0 8,5-8,1 9,5-8,6 9,9-9,6 10,0 3 Жүгіру 500 м(9 жыл) 1000 м(10-11 жыл) 2000 м(12-13 жыл) 3000 м(14-15 жыл) 5 4 3 2 1 2,30 2,40 2,50 3,00 3,10 4,50 5,00 5,10 5,20 5,30 4,30 4,40 4,50 5,00 5,10 9,40 9,50 10,00 10,20 10,40 9,30 9,40 9,50 10,00 10,20 9,00 9,10 9,20 9,40 9,50 12,40 12,50 13,00 13,10 13,20 4 Орыннан ұзындыққа секіру (метр) 5 4 3 2 1 145 140 135 130 125 160 150 140 135 130 170 160 150 140 135 180 170 160 150 140 185 175 165 155 145 195 190 180 170 160 200 195 185 175 165 5 Жатып, қолды бүгу және жазу 5 4 3 2 1 12 10 8 7 6 14 12 10 8 7 18 17 16 15 14 20 18 17 16 15 25 24 23 22 20 30 29 28 27 26 35 34 33 32 31 6 Он секіру 5 4 3 2 1 18,00 17,00 16,00 15,00 14,00 19,00 18,00 17,00 16,00 15,00 20,00 19,00 18,00 17,00 16,00 21,00 20,00 19,00 18,00 17,00 22,00 21,00 20,00 19,00 18,00 7 Іш бұлшық еттеріне арналған жаттығу – 30 секундта денені көтеру 5 4 3 2 1 16 14 12 10 8 18 16 14 12 10 20 18 16 14 12 24 22 20 18 16 26 24 22 20 18 28 26 24 22 20 30 28 26 24 22 Жалпы дене және арнайы дайындық бойынша бақылау нормативтері: Қыздар 9-10 жыл: 30 балл – өте жақсы ; 24 балл – жақсы ;18 балл – қанағаттанарлық. 11-15 жыл: 35 балл – өте жақсы; 28 балл – жақсы; 21 балл – қанағаттанарлық.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Конькимен сырғанауға арналған шаңғы бәтеңкелері Дана Топтағы оқушылар санына қарай 2 Классикалық жүріске арналған шаңғы етіктері Дана Топтағы оқушылар санына қарай 3 Етікке (жылытқыштарға) арналған қаптар Дана Топтағы оқушылар санына қарай 4 Роликтерге арналған қорғаныш дулығалар Дана Топтағы оқушылар санына қарай 5 Конькимен сырғанауға арналған шаңғылар Жұп Топтағы оқушылар санына қарай 6 Классикалық жүріске арналған шаңғылар Жұп Топтағы жаттығу санына қарай 7 Конькимен сырғанауға арналған шаңғы-роликтер Жұп Топтағы оқушылар санына қарай 8 Классикалық қозғалысқа арналған шаңғы-роликтер Жұп Топтағы жаттығу санына қарай 9 Биатлонға арналған пневматикалық мылтық Дана Топтағы оқушылар санына қарай 10 Атуға арналған биатлон қондырғысы Дана 10 11 Шаңғы таяқшалары Жұп Топтағы оқушылар санына қарай Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Кеудешесі бар арнайы қыздыру костюмі Жинақ Топтағы оқушылар санына қарай 2 Шляпасы бар жаттығу комбинезоны Жинақ Топтағы оқушылар санына қарай 3 Жарыс комбинезоны Жинақ Топтағы оқушылар санына қарай 4 Термо іш киім Жинақ Топтағы оқушылар санына қарай 5 Ұзын жеңді фуфайка Дана Топтағы оқушылар санына қарай 6 Майка (жеңсіз) Дана Топтағы оқушылар санына қарай 7 Серпімді рейтуздар Дана Топтағы оқушылар санына қарай 8 Жарыс қалпақшасы (спорттық) Дана Топтағы оқушылар санына қарай 9 Оқшауланған қалпақ Дана Топтағы оқушылар санына қарай 10 Күнқағар-сүзгі Дана Топтағы оқушылар санына қарай 11 Шаңғы жаттығуларына арналған қолғаптар Жұп Топтағы оқушылар санына қарай 12 Тобық Жұп Топтағы оқушылар санына қарай 13 Тізе жастықшалары Жұп Топтағы оқушылар санына қарай 14 Gore-Tex технологиясы бар арнайы кроссовкалар Дана Топтағы оқушылар санына қарай 15 Ұзын жеңді жазғы дайындық костюмі Жинақ Топтағы оқушылар санына қарай 16 Қысқа жеңді жазғы дайындық костюмі Жинақ Топтағы оқушылар санына қарай

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 27 қосымша Сноуборд бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – сноуборд бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10 8 416 АД Т– 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 6 20 1040 СЖТ – 1 5 24 1248 СЖТ– 2 4 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 4 28 1456 ЖСШТ 3 32 1664 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) 15 жасқа дейінгі жасөспірімдерді қоса алғанда Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады 16-19 жастағыларды қоса алғанда жастар / 20-21 жас қоса алғанда ересектер/22 жас және одан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 14 14 күн­ге дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы жыл­дың жат­тығ­уын ұй­ым әкім­ші­лі­гі анық­тай­ды ОЖТ – 2 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18 14 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ– 2 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 18 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 21 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 21 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) 15 жас­қа дей­ін­гі жа­сө­спі­рім­дер­ді қо­са ал­ған­да 18 14 14 күн­ге дей­ін 16-19 жас ара­лы­ғын­да­ғы жа­сө­спі­рім­дер 18 14 жастар / 20-21 жыл қо­са ал­ған­да 21 18 ере­сек­тер/22 және одан жо­ға­ры 21 18 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 0 4 2 0 0 2 ОЖТ – 2 0 4 2 0 0 3 ОЖТ – 3 1 4 1 0 0 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 4 1 0 1 4 СЖТ – 1 3 5 1 0 3 5 СЖТ– 2 4 5 1 0 4 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 5 1 0 4 5 ЖС­ШТ 5 5 1 0 5 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) ұл­дар (13 жастан ас­па­ған) жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) юни­о­ры (17-18 жас) жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) ере­сек­тер (22 жас және одан жо­ға­ры) жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Әйелдер (жеке жарыстар) жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету қы­здар (11 жастан ас­па­ған) қы­здар (13 жастан ас­па­ған) қы­здар (14-16 жас) юни­о­ры (17-18 жас) жастар (21 жастан ас­па­ған) ере­сек­тер (22 және одан жо­ға­ры) ере­сек­тер (22 жас және одан жо­ға­ры) ар­да­гер­лер (35 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз ету үшін жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен (регламентпен) реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар жа­рыс түр­ле­рі тө­ре­ші­лер са­ны спорт тө­ре­ші­сі i са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі спорт тө­ре­ші­сі жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі спорт тө­ре­ші­сі Аудан­дық тур­нир­лер 15 адам­нан кем емес 10 адам 0 0 0 Об­лы­стық тур­нир­лер 25 адам­нан кем емес 10 адам 0 0 0 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 15 адам­нан кем емес 15 адам 0 0 0 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 25 адам­нан кем емес 10 адам 0 0 0 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 25 адам­нан кем емес 15 адам 0 0 0

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны 1-ші оқу жы­лын­да­ғы ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). оның ішін­де: 45 Ой­ын­дар, эс­та­фе­та­лар, бас­қа спорт түр­ле­рі ар­қы­лы жан-жақ­ты фи­зи­ка­лық да­му. Ба­сым­дық-еп­ті­лік, икем­ді­лік, үй­ле­сті­ру, жыл­дам­дық, се­кі­ру. ждд 33 адд 12 тех­ни­ка­лық 40 Қа­ра­пай­ым се­кі­ру жат­тығ­у­ла­рын, оты­ру­ды, тау шаң­ғы­шы­сы­ның ті­ре­уін­де­гі уа­қыт бой­ын­ша иге­ру, қа­ра­пай­ым бұ­ры­лу тех­ни­ка­сын үй­ре­ну 180 гр. аэро­би­ка, күш жат­тығ­у­ла­ры, икем­ді­лік, те­пе-тең­дік жат­тығ­у­ла­ры так­ти­ка­лық 10 Қа­ра­пай­ым тех­ни­ка. тео­ри­я­лық 5 Қа­зақ­стан­да­ғы дене шы­нық­ты­ру және спорт. Спорт­пен шұ­ғыл­да­ну­шы­лар­ға қой­ы­ла­тын ги­ги­е­на­лық та­лап­тар. Спорт­шы­ның күн тәр­ті­бі. Спорт­та­ғы сыр­қат­та­ну­шы­лық­тың, жа­ра­қат­та­ну­дың ал­дын алу. Тех­ни­ка­лық эле­мент­тер­ді орын­да­удың тео­ри­я­лық негіз­де­рі. Пси­хо­ло­ги­я­лық - - Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе - - Бар­лы­ғы 100 % - 1-ші оқу жы­лы­нан ас­қан ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен% қа­ты­на­сы Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Оның ішін­де: 40 Икем­ді­лік­ті, еп­ті­лік­ті, қоз­ға­лыс-үй­ле­сті­ру қа­бі­лет­те­рін да­мы­ту. Қоз­ғал­ма­лы ой­ын­дар, жү­гі­ру және се­кі­ру жат­тығ­у­ла­ры. Се­кірт­пе­мен, ке­дер­гі­лер­мен се­кі­ру. Ждд 28 Адд 12 Тех­ни­ка­лық 45 Негіз­гі эле­мент­тер тех­ни­ка­сын бе­кі­ту. Так­ти­ка­лық 10 Қа­ра­пай­ым тех­ни­ка. Тео­ри­я­лық 4 Спорт­пен шұ­ғыл­да­ну­шы­лар­ға қой­ы­ла­тын ги­ги­е­на­лық та­лап­тар. Спорт­шы­ның күн тәр­ті­бі. Спорт­та­ғы сыр­қат­та­ну­шы­лық­тың, жа­ра­қат­та­ну­дың ал­дын алу. Спорт­шы­ның адам­гер­ші­лік қа­си­ет­те­рін тәр­би­е­леу. Ой­ын тех­ни­ка­сы және тех­ни­ка­лық дай­ын­дық. Пси­хо­ло­ги­я­лық 1 Спорт­пен шұ­ғыл­да­ну­ға тұ­рақ­ты қызығ­у­шы­лық­ты оя­ту, жат­тығу іс-әре­ке­тіне көз­қа­ра­сын қа­лып­та­сты­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе - - Бар­лы­ғы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 35 Жалпы даму бағдарламасы, ептілік пен үйлестіруді дамытуды жетілдіру. Доп ойындарын пайдалану (футбол, баскетбол, теннис және т.б.). ЖДД 24 АДД 11 Техникалық 45 Техниканы жетілдіру. Әр түрлі секіру түрлерін игеру. Бұрғылау жаттығулары. Тактикалық 11 Негізгі тактикалар. Қарапайым жаттығуларды үйрену. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Сырқатану мен жарақаттанудың алдын алу. Шынықтыру. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері Психологиялық 3 Күрделі жаттығу міндеттерін шешу үшін қажетті спорттық маңызды қасиеттері мен ерік-жігер қасиеттеріні дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Үстел теннисінің терминологиясын меңгеру және оны сабақтарда қолдану. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 34 Спортшылардың денсаулығын нығайту және олардың денесінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру үшін физикалық қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын дамытуға ерекше назар аударылады. ЖДД 22 АДД 12 Техникалық 43 Техникалық жаттығуларды жетілдіру. Түрлі жаттығуларды жетілдіру. Шаңғымен сырғанауды жетілдіру Тактикалық 12 Әр түрлі арнайы жаттығуларды жетілдіру. Жеке шаңғымен сырғанауды қалыптастыру. Теориялық 5 Қазақстан мен әлемдегі тау шаңғысы дамуының негізгі үрдістері. Спорттағы сырқаттанушылық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 5 Өзін-өзі басқару әдістерін және жарыстарда старт алдындағы жағдайды басқаруды үйрету Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру бойынша дағдыларды дамыту, (топ құру, қозғалыстағы негізгі жаттығулар).Топта жаттығу жүргізу үшін дағдыларды жетілдіру. Қалалық жарыстарға төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 30 Дененің жылдамдық пен реакцияның анаэробты мүмкіндіктерінің басым дамуы. Жылдамдықты дамыту үшін шаңғы тебу. Дене салмағын қолдана отырып, түзу жерлерде және бұрылыстарда, күштерді тиімді сырғуды жетілдіре отырып, түсу және бұрылу техникасын жаттықтыру. Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, слалом мен слалом-гигант шаңғы трассаларының қозғалу жылдамдығын, қақпалардың тиісті санымен, техникалық төзімділікпен 100-150 м дамытуға ерекше назар аударылады. ЖДД 20 АДД 10 Техникалық 43 Техникалық элементтерді жетілдіру, қаттылықпен күресу, беткейде техникалық слаломмен жаттығу. Ілмектерді, қақпаларды айналып өтуді жетілдіру. Тактикалық 15 Тактикалық жаттығуларды жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Теориялық 6 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Психологиялық 5 Спорттық қызметке деген көзқарасты нығату, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Слаломда, гигантта, жылдамдықта төмен түсу техникасын орындаудағы қателерді анықтау және түзету. Кіші серіктестермен техниканы жетілдіру бойынша жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастыру қабілеттерін дамыту. Ресми қалалық жарыстарға төреші, судья-санаушы рөлінде төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 30 Ұзын трассаларда шаңғымен жүрудің арнайы төзімділігін, ептілігін, икемділігін, жылдамдығын дамыту немесе аралық әдісті қолдану арқылы (демалыс аралықтары бар учаскелер бойынша трассадан өту). Арнайы дене шынықтыру рөлін арттыру. ЖДД 19 АДД 11 техникалық 41 Дайындықтың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Супер гиганттың беткейінде орындау жылдамдығын арттыру. Тізе асты сіңірлерін, сан бүггіштерін және төрт бас бұлшық етті созу жаттығуларын күшейту. Стильдің жеке ерекшеліктеріне байланысты жаттығуды дербестендіру. Жолдың ұзындығы бойынша әртүрлі және күрделілігі әртүрлі еңісті доғада жоғарғы, төменгі, бүйірлік тежеумен жаңа күрделі жаттығуларды үйрену. тактикалық 17 Тактиканы жетілдіру. Жарыстық түсулерді модельдеу. теориялық 6 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық дайындық. Таудан шаңғымен сырғанау әр түрлі қиындықтағы жаттығулармен және нәтижелерді талдаумен басталады. психологиялық 5 Жалпы эмоциялық орнықтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді еңсерудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік пен борыш сезімі, физикалық қолайсыздыққа төзімділік сияқты спортшыларда үстем болып табылатын жеке қасиеттерді жетілдіру. нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыстарда команданы басқару бойынша дағдыларды дамыту. Қалалық ресми жарыстарға төреші, аға төреші, секундаметрист төреші рөлінде және хатшылық құрамында төрешілік етуге қатысу. барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 24 Жылдамдық және жылдамдық-күш төзімділігін, шаңғымен қозғалыс жылдамдығын, төзімділік пен жылдам күшті дамыту. Жеңіл салмақты қолдану. Арнайы физикалық дайындықтың рөлін арттыру. Күшке, күш төзімділігіне, икемділікке, ептілікке арналған физикалық жаттығулар, 100 метрге дейінгі жүгіру және үдеу (жоғары қарқындылықта), төмен және орташа қарқындылықтағы жүгіру мен кросс (жүрек соғу жиілігі минутына 130-дан 160 соғуға дейін). ЖДД 12 АДД 12 Техникалық 42 Қақпалардан өту, доғадағы тұрақтылық пен жылдамдықты арттыру бойынша жұмыс. Слалом және гигант слалом техникасы мен тактикасын жетілдіру. Трамплиннен ұшуды басқару мүмкіндіктерін арттыру үшін қақпалардан өту вариативтілігінің аймақтарын кеңейту: веражға кіру күші мен жылдамдығы, бағыты, ұшу траекториясы, ұшу жылдамдығы және белгіден секіру. Тактикалық 22 Нақты жаттығулармен трассадан өтудің тактикалық жоспарларын құру. Теориялық 6 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Түсудің тактикалық талдауы, қақпалардан өту тактикалық комбинацияларын әзірлеу. Слалом төсеніштерін еңіске орнату және түсу нәтижелерін талдау. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын өз бетінше жасай білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Қалалық ресми жарыстарға төреші, аға төреші, есепші-төреші рөлінде және хатшылық құрамында төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 24 Жеткен деңгейді ұстап тұру және күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық төзімділігін одан әрі дамыту. Арнайы физикалық дайындықтың үлесін арттыру. ЖДД 10 АДД 14 Техникалық 38 Жеке даму ерекшеліктері негізінде техникалық-тактикалық дайындықты дараландыру: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі және дағдылар. Тактикалық 26 Уақыт бойынша жаттығу түсулері, жаттықтырушының тактикалық нұсқауларын орындаумен. Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактиканың негіздері және тактикалық дайындық. Түсудің тактикалық талдауы, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Техникалық слаломның әртүрлі күрделіліктегі жолын таудан бастауға орнату және нәтижелерді талдау. Психологиялық 5 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқару дағдысы, жоғары жауапкершілік жағдайларында стресске төзімділік, жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық және жауапкершілік, өзін-өзі талдау қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өз бетінше өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу, жаттығу және жарыстық жүктемелерді талдау дағдысы. Оқу ойындарына төрешілік етуге қатысу: бас төреші, хатшы, басты төреші ретінде. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 22 Жеткен деңгейді ұстап тұру және күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық төзімділігін одан әрі дамыту. Арнайы физикалық дайындықтың үлесін арттыру. ЖДД 9 АДД 13 Техникалық 32 Техникалық слаломды жетілдіру Тактикалық 32 Барлық пәндердің тактикалық жоспарларын жасау Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Түсулердің тактикалық талдауы, тактикалық жаттығуларды әзірлеу. Таудан түсуге арналған алып трассаны орнату, түсу нәтижелерін талдау. ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ 6 Мінездің моральдық-еріктік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі сендіру және жағдайды өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге жету мотивациясын дамыту. НҰСҚАУШЫЛЫҚ ЖӘНЕ ТӨРЕШІЛІК ТӘЖІРИБЕ 1 Кіші топтарда оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар-жасөспірімдер спорт мектебінде жарыстарды төрешілік ету: бас төреші, аға төреші, жетекші төреші, бас хатшы рөлдерінде. БАРЛЫҒЫ 100 % жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 20 Әртүрлі пәндер бойынша түсуді жетілдіру үшін негіз ретінде жоғары деңгейдегі физикалық және арнайы дайындықты ұстап тұру. ЖДД 8 АДД 12 Техникалық 32 Шаңғымен сырғанаудың жеке стилін дамыту. Таудан шаңғымен түсуді жетілдіру. Тактикалық 34 Түрлі қиындықтағы беткейлермен таудан шаңғымен түсудің тактикалық жоспарларын құрастыру. Жол бойынша жеке тактикалық жоспарларды әзірлеу, түсулерді талдау және тактикалық стратегияны дайындау. Теориялық 7 Қазақстандағы және әлемдегі тау шаңғысының дамуындағы негізгі үрдістер. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Старттарды тактикалық талдау, таңбаланған трассалардың тактикалық өтуін әзірлеу. Старттарға орнату және нәтижелерді талдау. Психологиялық 6 Жаттығу процесінде өзіндік ойлауды дамыту. Оны талдау және түзету дағдысы. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылардың жаттығуларды орындау кезіндегі қателерді анықтау және түзету. Кіші жас топтарындағы қатысушыларға жеке жаттығуларды үйренуге көмек көрсету. Жарыстардың негізгі ережелерін, өткізу жүйелерін және жарыстар хаттамаларын жүргізуді меңгеру. Жарыстарды төрешілік ету. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері (ұлдар/қыздар 7-9 жас) Бақылау жаттығуының түрі Бағалау, ұпайлар Қыздар Ұлдар 7 жас 8жас 9 жас 7 жас 8жас 9 жас 1 2 3 4 5 6 7 8 20 м жүгіру 5 4 3 2 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 Гимнастикалық орындық арқылы бүйірден секіру 15 с 5 4 3 2 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 Еңкейген күйде еденге сүйеніп жатып тұру 5 4 3 2 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 Қайтармалы жүгіріс 3Х10 м 5 4 3 2 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 3 метрлік аймақта қозғалу 5 4 3 2 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 (қыздар, 10-13 жас) Бақылау жаттығуының түрі Бағалау, ұпайлар 10 жас 11 жас 12 жас 13жас 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 6,1-6,2 5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 6,0-6,1 5,4 5,3-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 Гимнастикалық орындық арқылы бүйірден секіру 30 с 5 4 3 2 33 32-31 30-28 27-26 38 37-36 35-33 32-31 43 42-41 40-38 37-36 48 47-46 45-43 42-40 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 150 149-145 144-140 139-135 160 159-155 154-150 149-145 170 169-165 164-160 159-155 180 179-175 174-170 169-165 Еңкейген күйде еденге сүйеніп жатып тұру 5 4 3 2 11 10-9 8-7 6-5 12 11-10 9-8 7-6 13 12-11 10-9 8-7 14 13-12 11-10 9-8 Қайтармалы жүгіріс 3Х10 м 5 4 3 2 8,3 8,4-9,0 9,1-9,9 10,0-11,0 8,0 8,1-8,7 8,8-9,9 10,0-10,5 7,9 8,0-8,5 8,6-9,3 9,4-9,7 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1150 1149-1070 1069-980 979-920 1220 1219-1180 1179-1080 1079-980 1320 1319-1220 1219-1120 1119-1019 1400 1399-1300 1299-1200 1199-1000 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 17 16-15 14-13 12-11 19 18-17 16-15 14-13 21 20-19 18-17 16-15 22 21-20 19-18 17-16 (жасөспірімдер, 10-13 жас) Бақылау жаттығуының түрі Бағалау, ұпайлар 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-6,0 5,1 5,2-5,3 5,4-5,5 5,6-5,8 5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 Гимнастикалық орындық арқылы бүйірден секіру 30 с 5 4 3 2 34 33-32 31-30 29-28 40 39-38 37-36 35-34 45 44-43 42-42 41-40 50 49-48 47-45 44-42 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 160 159-155 154-150 149-145 175 174-170 169-165 164-160 185 184-180 179-175 174-170 195 194-190 189-185 184-180 Еңкейген күйде еденге сүйеніп жатып тұру 5 4 3 2 15 14-13 12-11 10-9 19 18-17 16-15 14-13 22 21-20 19-18 17-16 35 34-33 32-31 30-29 Қайтармалы жүгіріс 3Х10 м 5 4 3 2 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1180 1179-1080 1079-1000 999-960 1280 1279-1180 1179-1080 1079-1000 1350 1349-1250 1249-1150 1149-1050 1450 1449-1330 1329-1200 1199-1070 3 метрлік аймақта қозғалу 5 4 3 2 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 (қыздар, 14-18 жас) Бақылау жаттығуының түрі Бағалау, ұпайлар 14 жас 15 жас 16 жас 17-18 жас 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,2 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,1 5,2-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,5 5,6-6,0 6,1-6,5 4,9 5,0-5,2 5,3-5,5 5,6-6,0 Гимнастикалық орындық арқылы бүйірден секіру 45 с 5 4 3 2 75 74-73 72-71 70-69 78 77-73 72-68 67-64 81 80-76 75-71 70-66 84 83-79 78-74 73-69 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 190 189-185 184-180 179-175 200 199-195 194-190 189-185 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-205 204-200 Еңкейген күйде еденге сүйеніп жатып тұру 5 4 3 2 16 15-14 13-12 11-10 18 17-16 15-14 13-12 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 Қайтармалы жүгіріс 3Х10 м 5 4 3 2 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1460 1459-1360 1359-1260 1259-1160 1500 1499-1400 1399-1300 1299-1200 1520 1519-1450 1449-1380 1379-1300 1530 1529-1440 1439-1370 1369-1290 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 27 26-25 24-23 22-21 28 27-26 25-24 23-22 (жасөспірімдер, 14-18 жас) Бақылау жаттығуының түрі Бағалау, ұпайлар 14 жас 15 жас 16 жас 17-18 жас 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 4,7 4,8-5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 4,5 4,6-4,7 4,8-4,9 5,0-5,1 4,4 4,5-4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 Гимнастикалық орындық арқылы бүйірден секіру 45 с 5 4 3 2 75 74-71 70-69 68-65 80 79-78 77-75 74-72 84 83-80 79-74 73-70 86 85-83 82-81 80-78 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-210 209-205 230 229-225 224-220 219-215 240 239-235 234-230 229-225 Штангадағы ілуліні тарту 5 4 3 2 6 5 4 3 7 6 5 4 8 7 6 5 10 9 8 7 Қайтармалы жүгіріс 3Х10 м 5 4 3 2 7,3 7,4-7,7 7,8-8,0 8,1-8,4 7,2 7,3-7,6 7,7-7,9 8,0-8,3 7,0 7,1-7,4 7,5-7,8 7,9-8,2 6,8 6,9-7,2 7,3-7,6 7,7-8,0 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1520 1519-1390 1389-1270 1269-1140 1600 1599-1470 1469-1340 1339-1210 1630 1629-1550 1549-1450 1449-1340 1650 1649-1570 1569-1470 1469-1360 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 26 25-24 23-22 21-20 27 26-25 24-23 22-21 29 28-27 26-25 24-23 30 29-28 27-26 25-24

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Тер­ми­я­лық іш ки­ім жиын­тық адам 1 1 2 1 3 1 4 1 2 1 2 Шор­ты да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 3 Оқ­ша­у­лан­ған шұлық­тар жұп (3да­на) адам 1 1 1 1 2 1 2 1 2 1 4 Крос­сов­ки (қы­сқы) жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 3 1 4 1 2 1 5 Оқ­ша­у­лан­ған жел­ден қор­ғай­тын ко­стюм, фу­фай­ка жиын­тық адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 6 Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған спорт­тық ко­стю­мі жиын­тық адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 7 Тау шаң­ғы­сы сө­мке­сі да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 8 То­бық­қа ар­нал­ған бе­кіт­кіш­тер жиын­тық адам - - - - 1 1 2 1 - - 9 Тау шаң­ғы­сы қол­ғап­та­ры жұп адам 1 1 1 1 2 1 2 1 2 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 сно­уборд жиын­тығы (шаң­ғы, бе­кіт­кіш­тер, та­яқ­тар, бәтең­ке­лер) жұп адам 6 1 6 1 6 1 6 1 2 1 2 дүр­бі, мо­но­коль, құ­быр да­на адам 1 1 1 1 - - - - 1 1 3 бур да­на адам 2 2 2 2 2 2 4 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) да­на адам - - - - - - - - 4 <**> 5 Фут­бол до­бы да­на оқу то­бы 2 1 2 1 - - - - 6 Бас­кет­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 7 шаң­ғы­ға ар­нал­ған ста­нок да­на бө­лім­ше 4 4 2 4 20 2 1 4 8 Тау шаң­ғы­сы­на ар­нал­ған тре­на­жер да­на адам - - - - - - - - 1 1 9 элек­трон­дық қон­дыр­ғы, уа­қыт­ты өл­шеу да­на адам - - - - - - - - 2 <**> 10 па­ра­фин, жақ­па май­лар, шаң­ғы­ға ар­нал­ған үдет­кіш­тер Утю­жок (жиын­тық­та) қап­та­ма бө­лім­ше 50 1 50 1 50 1 50 1 50 1 11 То­бық­қа ар­нал­ған бе­кіт­кіш­тер жұп адам 1 1 жыл 1 6 ай 1 3 ай 1 1 ай 1 3 ай 12 кас­ка да­на адам 20 2 20 2 20 2 20 2 - - 13 кө­зіл­ді­рік да­на адам 20 1 20 1 20 1 20 1 2 1 14 Шаң­ғы­ны дай­ын­да­у­ға ар­нал­ған ар­найы тау шаң­ғы­сы қол­ғап­та­ры жұп адам 12 2 14 2 16 2 20 2 12 2 15 Тө­ре­ші­лер үсте­лі да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 16 тосқа­уыл да­на адам 40 2 60 2 80 2 100 2 100 2 17 Та­с­ба­қа тек­тес арт­қы қор­ға­ныс, да­на адам 20 2 20 2 20 2 20 2 - - 18 Ма­ман­дан­ды­ры­л­ған тре­на­жер - тех­ни­ка­ны жат­тық­ты­ру­ға ар­нал­ған да­на бө­лім­ше 1 2 1 2 1 2 1 2 19 Тү­сі­ру та­яқ­ша­ла­ры жұп адам 20 1 20 1 20 1 20 1 - - 20 Сно­уборд та­яқ­ша­ла­ры да­на адам 80 1 80 1 21 Сно­уборд жа­ла­у­ла­ры да­на адам 80 1 80 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 28 қосымша Конькимен жүгіру спорты бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Бокс бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – конькимен жүгіру спорты бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толықтырылуы (адам саны) Аптадағы сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 10 8 416 АДТ – 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 6 20 1040 СЖТ – 1 5 24 1248 СЖТ – 2 4 26 1352 СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 4 28 1456 ЖСШ 3 32-36 1664-1872 Үйірмелер/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, СДО, ОДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Кіші жас ерекшелігі / 9-11 жас аралығы (қоса алғанда) Оқу жүктемесін орындау дайындық кезеңдеріне сәйкес спортшының тиісті спорт ұйымына (оқу тобына/дайындық кезеңіне) қатыстылығына, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. Жасөспірімдер/ 12-17 жас аралығы (қоса алғанда) Юниорлар/ 18-19 жас аралығы (қоса алғанда) Ересектер/ 20 жастан бастап және одан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі еңбек тәртібі мен қағидаларына сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 Же­ті күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на екі рет­тен ас­па­уы ти­іс, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес жү­зе­ге асы­ры­ла­ды. Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес, ағым­да­ғы оқу-жат­тығу жы­лы­на ұй­ым әкім­ші­лі­гі­мен ай­қын­да­ла­ды. АДТ – 2 0 0 0 ОЖТ – 1 0 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін ОЖТ – 2 0 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 0 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін СЖТ – 1 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін СЖТ – 2 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін ЖСШ 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар Ұй­ым­ның жар­ғы­сы­на сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, СДО, ОДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Кі­ші жас ерекше­лі­гі / 9-11 жас ара­лы­ғы (қо­са ал­ған­да) 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін Жа­сө­спі­рім­дер/ 12-17 жас ара­лы­ғы (қо­са ал­ған­да) 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін Юни­ор­лар/ 18-19 жас ара­лы­ғы (қо­са ал­ған­да) 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін Ере­сек­тер/ 20 жастан ба­стап және одан жо­ға­ры 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 - 0 АДТ – 2 0 0 0 1-2 - 0 ОЖТ – 1 0 3 2-3 2-3 - 3 ОЖТ – 2 1 4-5 2-3 2-3 1 4-5 ОЖТ – 3 1 4-5 2-3 - 2 4-5 ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 1 5-6 - - 2 5-6 СЖТ – 1 2 5-6 - - 2-3 5-6 СЖТ – 2 2 8 жа­рыс­қа дей­ін - - 2-3 6-7 СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 2-4 8 жа­рыс­қа дей­ін - - 2-3 6-7 ЖСШ 2-4 8 жа­рыс­қа дей­ін - - 3-4 6-7 Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, СДО, ОДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес РО­ДО СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШСБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар жа­сы (9-11 жас) Жа­сө­спі­рім­дер жа­сы (12-17 жас) Юни­ор­лар жа­сы (18-19 жас) Ере­сек­тер жа­сы (20 жастан ба­стап және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 6 3 9 0 0 0 0 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 6 18 10 30 0 0 0 0 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 6 18 6 18 0 0 0 0 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 6 18 6 18 7 21 14 42 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 0 0 3 9 7 21 7 21 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар жа­сы (10-12 жас) Жа­сө­спі­рім­дер жа­сы (13-14 жас) Юни­ор­лар жа­сы (15-16 жас) Ере­сек­тер жа­сы (20 жастан ба­стап және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 6 3 9 0 0 0 0 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 6 18 10 30 0 0 0 0 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 6 18 6 18 0 0 0 0 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 6 18 6 18 7 21 14 42 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 0 0 3 9 7 21 7 21 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 0 0 0 0 0 Облыстық турнирлер 5 4 2 0 0 Республикалық турнирлер 0 0 1 1 23 Ресми облыстық жарыстар 3 2 2 1 0 Ресми республикалық жарыстар 0 1 2 2 23

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Жалпы дене дайындығы 67 Физикалық қасиеттерді (жылдамдық, күш, төзімділік, икемділік) дамыту; қимылды ойындар, жүгіру, секіру, эстафеталар, гимнастикалық жаттығулар Арнайы дене дайындығы 8 Конькимен жүгіру спортынан элементтері бар жаттығулар (техникаға ерекше назар аудармай), резеңке таспамен, секіргіш арқанмен жұмыс; координацияны дамытуға арналған жаттығулар, сондай-ақ дене мен аяқ бұлшықеттерін нығайту. Техникалық, тактикалық дайындық 25 Түзу сызықпен және бұрылыспен жүгіру техникасын үйрету. Барлығы 100 % 1 оқу жылынан астам алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 65 Физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, икемділік, жылдамдық) дамыту; жүгіру, гимнастика, секіртпе жаттығулар, үйлестіру мен реакцияға арналған ойындар Арнайы дене дайындығы 10 Конькимен жүгіру спортынан элементтері бар жаттығулар (техникаға ерекше назар аудармай), резеңке таспамен, секіргіш арқанмен жұмыс; координацияны дамытуға арналған жаттығулар, сондай-ақ дене мен аяқ бұлшықеттерін нығайту. Техникалық, тактикалық дайындық 25 Түзу сызықпен және бұрылыспен жүгіру техникасын үйрету. Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы оқу жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 57 Жалпы төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру қабілеттерін дамыту; әртүрлі қашықтыққа жүгіру, секіртпе жаттығулар, ауырлықпен жаттығулар, гимнастика Арнайы дене дайындығы 14 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 29 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (1000 м, 1500 м) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100% 2-ші оқу жылындағы оқу жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 56 Жалпы төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру қабілеттерін дамыту; әртүрлі қашықтыққа жүгіру, секіртпе жаттығулар, ауырлықпен жаттығулар, гимнастика Арнайы дене дайындығы 15 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 29 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (1000 м, 1500 м) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100% Үшінші оқу жылындағы оқу жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 55 Жалпы төзімділік, күш және икемділікті қолдау; кросс жүгіру, төзімділікке арналған жаттығулар, гимнастика, жарақаттардың алдын алу, маусымаралық кезеңде физикалық форманы сақтау Арнайы дене дайындығы 16 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 29 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (1000 м, 1500 м, 3000 м) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100% 3 оқу жылынан астам оқу жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 54 Жалпы төзімділік, күш пен икемділікті қолдау; ұзақ қашықтыққа жүгіру, күштік жаттығулар, жарақаттың алдын алу мен жалпы дене дайындығын арттыруға арналған кешенді жаттығулар Арнайы дене дайындығы 17 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 29 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (1000 м, 1500 м, 3000 м) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100% 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 53 Жалпы төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру қабілеттерін дамыту; әртүрлі қашықтыққа жүгіру, секіртпе жаттығулар, ауырлықпен жаттығулар, гимнастика Арнайы дене дайындығы 18 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 29 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (500 м, 1000 м, 1500 м, 5000 м) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100% 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 50 Жалпы төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру қабілеттерін дамыту; әртүрлі қашықтыққа жүгіру, секіртпе жаттығулар, ауырлықпен жаттығулар, гимнастика Арнайы дене дайындығы 24 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 26 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (500 м, 1000 м, 1500 м, 5000 м) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100% 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 50 Жалпы төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру қабілеттерін дамыту; әртүрлі қашықтыққа жүгіру, секіртпе жаттығулар, ауырлықпен жаттығулар, гимнастика Арнайы дене дайындығы 25 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 25 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (500 м, 1000 м, 1500 м, 5000 м) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100% Жоғары спорттық шеберлік тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 48 Жалпы төзімділік, күш және икемділікті қолдау; ұзақ қашықтыққа кросс жүгіру, күштік жаттығулар, жалпы дене дайындығына арналған кешенді жаттығулар Арнайы дене дайындығы 26 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 26 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (500 м, 1000 м, 1500 м, 5000 м) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100%

7. Спорттық дайындық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық дайындық нормативтері № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бі­рін­ші оқу жы­лын­да­ғы ал­ғаш­қы да­яр­лау топ­та­ры үшін Бір оқу жы­лы­нан астам ал­ғаш­қы да­яр­лау топ­та­ры үшін Ұл­дар Ба­ға Қы­здар Ба­ға Ұл­дар Ба­ға Қы­здар Ба­ға 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м қа­шық­тық­қа жү­гі­ру се­кунд 6,2 се­кунд­тан ас­па­уы ти­іс 6,4 се­кунд­тан ас­па­уы ти­іс 6,0 се­кунд­тан ас­па­уы ке­рек 6,2 се­кунд­тан ас­па­уы ке­рек 1.2. 60 м қа­шық­тық­қа жү­гі­ру се­кунд 6,2 се­кунд­тан ас­па­уы ти­іс 12,4 се­кунд­тан ас­па­уы ти­іс 11,5 се­кунд­тан ас­па­уы ке­рек 12,0 се­кунд­тан ас­па­уы ке­рек 1.3. Еден­де ті­ре­ліп жа­тып, қол­ды бү­гу және жа­зу рет са­ны ке­мін­де 10 рет ке­мін­де 5 рет 13 рет­тен кем бол­мауы ке­рек 7 рет­тен кем бол­мауы ке­рек 1.4. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық үст­ін­де тұ­рып, ал­ға ең­кею (орын­дық дең­гей­і­нен) сан­ти­метр ке­мін­де +2 см ке­мін­де +3 см +4 см кем бол­мауы ке­рек +5 см кем бол­мауы ке­рек 1.5. Шат­ты­лы жү­гі­ріс 3 x 10 м се­кунд 9,6 се­кунд­тан ас­па­уы ти­іс 9,9 се­кунд­тан ас­па­уы ти­іс 9,3 се­кунд­тан ас­па­уы ке­рек 9,5 се­кунд­тан ас­па­уы ке­рек 1.6. Ор­ны­нан екі аяқ­пен сер­пі­ліп ұзын­дық­қа се­кі­ру се­кунд ке­мін­де 130 см ке­мін­де 120 см 140 см кем бол­мауы ке­рек 130 см кем бол­мауы ке­рек 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Орнынан үш қарғып ұзындыққа секіру сантиметр - - 500 см кем болмауы керек 490 см кем болмауы керек 2.2 Қол сермей отырып, орнынан жоғарыға секіру сантиметр - - 23 см кем болмауы керек 17 см кем болмауы керек 2.3 2000 метрге жүгіру Минут, секунд - - уақыты есепке алынбайды уақыты есепке алынбайды Оқу-жаттығу топтары үшін, Спорттық жетілдіру топтары үшін, Жоғары спорт шеберлігі топтары үшін № п/п Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Ұлдар Баға Қыздар Баға 1. Жалпы дене дайындығы бойынша нормативтер 1.1. 30 м қашықтыққа жүгіру секунд 5,5 секундтан аспауы керек 5,8 секундтан аспауы керек 1.2. 60 м қашықтыққа жүгіру секунд 10,4 секундтан аспауы керек 10,9 секундтан аспауы керек 1.3. 1500 м қашықтыққа жүгіру Минут, секунд 8 минут 5 секундтан аспауы керек 8 минут 29 секундтан аспауы керек 1.4. Орнынан екі аяқпен ұзындыққа секіру сантиметр 160 см кем болмауы керек 145 см кем болмауы керек 2. Арнайы дене дайындығы бойынша нормативтер 2.1. Орнынан үш қарғып ұзындыққа секіру сантиметр 530 см кем болмауы керек 515 см кем болмауы керек 2.2. 1000 м қашықтыққа жүгіру минут, секунд - 4 минут 30 секундтан аспауы керек 2.3. 3000 м қашықтыққа жүгіру минут, секунд 13 минуттан аспауы керек - Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Бөлшек саны 1 Жүгіру конькиі жұп 2 Жүгіру жолын белгілеуге арналған түрлі-түсті маркерлер дана 300 3 Қызыл және ақ түсті жеңге тағылатын байламдар жұп 100 4 Секундомер дана 10 5 Жарықдиодты электронды табло жинақ 1 6 Өткен айналымдар санын көрсеткіш дана 2 7 Төрешілерге арналған жалаушалар дана 10 8 Су шашатын және/немесе мұз тазалайтын машина дана 2 9 0,5 кг-нан 5 кг-ға дейінгі ауыр гантельдер жинақ 5 10 3 кг-нан 12 кг-ға дейінгі өзгермелі гантельдер жұп 3 11 16, 24, 32 кг спорт гирлері жинақ 2 12 Мұз төсеу және тазалауға арналған құрал-жабдық жинақ 2 13 Қоңырау-гонг дана 2 14 Роликті конькилер жұп 15 Гимнастикалық мат дана 16 1-ден 5 кг-ға дейінгі медицинбол жинақ 3 17 Ауыр атлетикаға арналған тұғыр (2,8 x 2,8 м) дана 1 18 50 м металл рулетка дана 2 19 Коньки қайрайтын құрал дана 4 20 Ақпараттық материалдарға арналған стенд дана 4 21 Гимнастикалық қабырға дана 6 22 Штангамен отырып тұруға арналған тіреулер жұп 2 23 Ауыр атлетика штангасы жинақ 5 24 Портативті азот баллоны дана 4 25 Қорғаныс маттары жинақ 1 26 Резеңке сүрткіштер дана 4 27 Металл қырғыштар дана 8 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Коньки тебуге арналған комбинезон дана әр спортшыға 2 Тізеқаптар (тізе буынын бекіткіш) жұп әр спортшыға 3 Конькиге арналған қаптамалар жұп әр спортшыға 4 Қорғаныс дулығасы дана әр спортшыға 5 Жүгіру конькиі жұп әр спортшыға 6 Роликті конькилер жұп әр спортшыға

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 29 қосымша Фристайл акробатика бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – фристайл акробатика бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10 8 416 АД Т– 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 6 20 1040 СЖТ – 1 5 24 1248 СЖТ– 2 4 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 4 28 1456 ЖСШТ 3 32 1664 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) кадеттер/қоса алғанда 12-13 жасқа дейін Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірімдер/ қоса алғанда 14-19 жасқа дейін жастар/қоса алғанда 20-21 жас ересектер/22 жас және одан үлкен Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн 2 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ОЖТ – 2 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн ОЖТ – 3 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн СЖТ – 1 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн СЖТ– 2 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн ЖС­ШТ 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 күн­ге дей­ін 21 күн ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) ка­дет­тер/қо­са ал­ған­да 12-13 жас 21 18 14 күн­ге дей­ін жа­сө­спі­рім­дер/ қо­са ал­ған­да 14-19 жас­қа дей­ін 21 18 14 күн­ге дей­ін жастар/қо­са ал­ған­да 20-21 жас 21 18 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/22 жас және одан үл­кен 21 18 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 3 0 0 ОЖТ – 1 0 5 5 3 0 5 ОЖТ – 2 0 5 5 3 0 5 ОЖТ – 3 0 5 5 3 0 5 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 8 5 5 3 8 5 СЖТ – 1 8 5 5 3 8 5 СЖТ– 2 8 5 5 3 8 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 8 5 5 3 8 5 ЖС­ШТ 12 5 5 3 8 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) жа­рыс түр­ле­рі ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) жастар (23 жастан ас­па­ған) ере­сек­тер (24 жас және одан жо­ға­ры) ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 1 3 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (24 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 2 12 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 0 0 0 Облыстық турнирлер 0 0 0 Республикалық турнирлер 0 0 0 Ресми облыстық жарыстар 5 3 2 0 0 Ресми республикалық жарыстар 4 3 2 0 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 50 Ойындардың, эстафеталардың, спорттың басқа түрлерінің көмегімен жан-жақты физикалық даму. Басымдық - ептілік, үйлестік, жылдамдық. ЖДД 35 АДД 15 Техникалық 30 Қарапайым секіру жаттығуларын, скваттарды, тау шаңғышысының позициясында уақыт бойынша игеру, қарапайым бұрылу техникасын үйрену 180 гр. Аэробика, күш жаттығулары, икемділік, тепе-теңдік жаттығулары Тактикалық 10 Қарапайым амалдар, қарапайым техника. Теориялық 10 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурушаңдықтың, жарақаттың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде : 50 Икемділікті, ептілікті, қозғалыс–үйлестіру қабілеттерін дамыту. Ашық ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. Арқанмен секіру, кедергілермен, батутта. ЖДД 25 АДД 25 Техникалық 30 Негізгі элементтердің техникасын бекіту. Тактикалық 10 қарапайым амалдар, қарапайым техника. Теориялық 5 Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Ойын техникасы және техникалық дайындық. Психологиялық 5 Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты ояту, жаттығу қызметіне көзқарасты қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 40 Жалпы даму бағдарламасы, ептілік пен үйлестікті жетілдіру. Доппен бірге ойындарды пайдалану (футбол, баскетбол, теннис және т.б.). ЖДД 30 АДД 10 Техникалық 40 Техниканы жетілдіру. Әр түрлі секіру түрлерін игеру. Бұрылыстар.. Тактикалық 10 Күрес тактикасы негіздері. Жеке тұрысты дұрыс даңдау. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Аурушаңдық пен жарақаттың алдын алу. Шыңдалу. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыстар қағидалары. Психологиялық 5 Қиындатылған жаттықтыру тапсырмаларын орындауға қажетті мінез-құлықтың спорттық маңызды қасиеттері мен ерік қасиеттерін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 40 Денсаулықты нығайту және спортшылар ағзасының функционалдық мүмкіндігін арттыру бойынша олардың физикалық қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. Айрықша назар шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шымдамдылықтың дамуына, қимыл-қозғалыстың шапшаңдығына, ойынға шыдамдылығына аударылады. ЖДД 20 АДД 20 Техникалық 40 Техникалық жаттығуларды жетілдіру. Әр түрлі жаттығуларды жетілдіру. Шаңғымен сырғанауды, трамплиннен секіруді жетілдіру Тактикалық 10 Әр түрлі арнайы жаттығуларды жетілдіру. Жеке шаңғымен сырғанауды қалыптастыру. Теориялық 5 Қазақстан мен әлемдегі фристайл дамуының негізгі үрдістері. Спорттағы сырқаттанушылық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 3 Өзін-өзі бақылау тәсілдеріне және жарыстарда сөре алдындағы күйді басқара білуге баулу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру жөнінде дағдылар мен қабілеттерді дамыту (топты сапқа тұрғызу, орнында және жүріп бара жатқанда негізгі пәрмендер беру). Топта бой жазуды өткізуге арналған қабілеттерді жетілдіру. Қалалық жарыстардағы төрешілікке төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 30 Дененің жылдамдық пен реакцияның анаэробты мүмкіндіктерінің басым дамуы. Жылдамдықты дамыту үшін шаңғы тебу. Дене салмағын қолдана отырып, тиімді сырғанау мен қозғалысты, күшті жақсарта отырып, төбелерді түсіру және өту техникасын жаттықтыру. Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, соқпақтардың тиісті саны бар трассада қозғалыс жылдамдығын, техникалық төзімділікті дамытуға ерекше назар аударылады. ЖДД 20 АДД 10 Техникалық 50 Техникалық элементтерді жетілдіру, қаттылықпен күресу, трассадағы еңісте жаттығу. Секіруді жетілдіру. Тактикалық 10 Тактикалық әдіс-амалдарды жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Теориялық 5 Физикалық қабілеттер мен физикалық даярлық. Спортттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық даярлық. Психологиялық 4 Спорттық қызметке нұсқауды бекіту, жаттығу және жарыс жүктемелеріне шыдамдылықты қамтамасыз ететін жеке бастың қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Топтағы жолдаста тәсіл техникасын орындауда қателіктерді анықтау және түзету. Кіші жолдастармен техниканы жетілдіру бойынша жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастыру қабілеттерін дамыту. Ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне рефери төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 30 Арнайы төзімділікті, ептілікті, икемділікті, ұзақ жолдарда шаңғымен сырғанау жылдамдығын немесе аралық әдісті қолдану арқылы (демалыс аралықтары бар учаскелер бойынша трассадан өту) дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. ЖДД 19 АДД 11 Техникалық 41 Дайындықтың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Еңісте орындау жылдамдығын арттыру. Сіңірлерді, жамбас иілгіштерін және квадрицептерді созу жаттығуларын күшейту. Жеке стиль ерекшеліктеріне байланысты жаттығуды жекелендіру. Жаңа күрделі жаттығуларды үйрену, ұзындығы бойынша әр түрлі және әр түрлі қиындықтарға бейім. Тактикалық 17 Тактикалық айла-әдістерді жетілдіру. Жарыстық жағдаяттарды моделдеу. Теориялық 6 Физикалық қабілеттер мен физикалық даярлық. Спорттық даярлықты жоспардау және бақылау. Техникалық-тактикалық даярлық. Күреске бағдарлау және күрес нәтижелерін талқылау . Психологиялық 5 Жалпы эмоционалдық орнықтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді еңсерудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауаптылық және парыз сезімі, физикалық жайсыздыққа шыдамдылық секілді спортшыларда басымдылыққа ие жеке қасиеттерді жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыстарда топқа басшылық ету дағдыларын дамыту. Ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне рефери төреші, хатшылықтың құрамында аға төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 24 Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, шаңғы қозғалысының жылдамдығын, төзімділік пен жылдам күшті дамыту. Жеңіл салмақты қолдану. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. Күшке, күшке төзімділікке, икемділікке, ептілікке, жүгіруге және 100 м-ге дейін жылдамдатуға арналған жаттығулар (жоғары қарқындылық), төмен және орташа қарқындылықтағы жүгіру және кросс (жүрек соғу жиілігі 130-дан 160 соққыға дейін) ЖДД 12 АДД 12 Техникалық 42 Соқпақтардың өтуін, жолдағы тұрақтылық пен жылдамдықты арттыру бойынша жұмыс. Трамплиннен секіру техникасын жетілдіру. Трамплиннен ұшуды басқару мүмкіндіктерін арттыру үшін трассадан өтудің өзгергіштік аймақтарын кеңейту: трамплинге кіру күші мен жылдамдығы, бағыты, ұшу траекториясы, ұшу және қону жылдамдығы. Тактикалық 22 Нақты жаттығулармен трассадан өтудің тактикалық жоспарларын құру. Теориялық 6 Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық даярлық. Күресті тактикалық талдау, тактикалық әдіс-амалдарды әзірлеу. Күреске бағдарлау және күрес нәтижелерін талқылау. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық төзімділікке, ерік-жігер қасиеттеріне, максималды спорттық нәтижелерге жетуде икемге ие споршының тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын дербес әзірлеу қабілеті. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне рефери, хатшылықтың құрамында аға төреші рөлінде қатысу . Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 30 Арнайы шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шыдамдылықты, күрделі-үйлестіру қабілеттерін дамыу әдістері. Арнайы физикалық даярлықтың рөлін ұлғайту. ЖДД 15 АДД 15 Техникалық 40 Дамудың тұлғалық ерекшеліктері: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психикалық физиолоялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік пен қабілеттер деңгейі негізінде техникалық-тактикалық даярлықы дараландыру. Тактикалық 20 Жаттықтырушының тактикалық қондырғыларын орындай отырып, біраз уақытқа жаттығу. Теориялық 5 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Тактикалық түсуді талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Әр түрлі қиындықтағы жолды орнату. Психологиялық 4 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқару қабілеті, жоғары жауаптылық жағдайында күйзеліске шыдамдылық, жоғары жарыс уәждемесі, байыптылық пен жауаптылық, өзін-өзі талдауға қабілеттілік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау күнделігін өз бетінше жүргізу, жаттығу және жарыс жүктемелерін талдау қабілеті. Оқу жекпе-жектерінің төрешілігіне рефери, хатшы рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 20 Арнайы күшті, шапшаңдық-күштік қасиеттерді, шапшаңдық төзімділікті жеткен деңгейде ұстау және әрі қарай дамыту. Арнайы физикалық даярлықтың үлесін арттыру. ЖДД 9 АДД 11 Техникалық 35 Трассаның өтуін жетілдіру. Тактикалық 30 Жеке және жұпллель могулдың тактикалық жоспарларын құру. Теориялық 8 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Түсулерді тактикалық талдау, тактикалық жаттығуларды әзірлеу. Таудан түсуге алып трассаны орнату, түсу нәтижелерін талдау. Психологиялық 6 Мінез-құлықтың моралдық-ерік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі сендіру және күйлерді өзін-өзі реттеу тәсілдерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге жетуге уәждемені дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Кіші топтарда жаттықтыру сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын сіңіру. Бас төреші, аға төоеші, рефери және бас хатшы рөлінде жарыстардың төрешілігі. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 20 Әр түрлі пәндердің түсуін жетілдіру үшін база ретінде дене шынықтыру мен арнайы дайындықтың жоғары деңгейін ұстап тұру. ЖДД 8 АДД 12 Техникалық 32 Трассадан өтудің жеке стилін дамыту. Таудан шаңғымен түсуді жетілдіру. Тактикалық 34 Әр түрлі қиындық беткейлерімен тактикалық түсу жоспарларын құру. Трассаның жеке тактикалық жоспарларын әзірлеу түсулерді талдау және тактикалық стратегияны дайындау. Теориялық 7 Қазақстан мен әлемдегі фристайл дамуының негізгі үрдістері. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Старттарды тактикалық талдау, трассалардың тактикалық өтуін дамыту. Старттарға орнату және нәтижелерді талдау. Психологиялық 6 Жаттығу процесінде дербестік ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылар жаттығулар орындаған кезде қателіктерді анықтау және түзету. Кіші жас топтарында шұғылданушыларға жекелеген жаттығулар мен тәсілдерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі қағидаларын, өткізу, жарыстар хаттамаларын жүргізу жүйелерін меңгеру. Облыстық және республикалық жарыстардың төрешілігі. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Ұлдар Топ Бағалау ұпайлар АД оқу жаттығу тобы Жаттығу 1 жыл 2 жыл 1 жыл 2 жыл 3 жыл 3 жылдам астам Жалпы дене шынықтыру жүгіру 30 м. (сек) 5 5,6 және кем 5,3 және кем 5,1 және кем 4,9 және кем 4,7 және кем 4,6 және кем 4 5,7-5,8 5,4-5,5 5,2-5,3 5,0-5,1 4,8-4,9 4,7-4,8 3 5,9-6,0 5,6-5,7 5,4-5,5 5,2-5,3 5,0-5,1 4,9-5,0 2 6,1-6,2 5,8-5,9 5,6-5,7 5,4-5,5 5,2-5,3 5,1-5,2 1 6,3 аса 6,0 аса 5,8 аса 5,6 аса 5,4 аса 5,3 аса жүгіру 1,500 М. 5 5,35 және кем 5,21 және кем 5,10 және кем 5,00 және кем 4,50 және кем 4,31 және кем 4 5,35-6,15 5,21-6,05 5,10-5,46 5,00-5,33 4,50-5,21 4,31-5,10 3 6,15-7,14 6,05-6,49 5,46-6,31 5,33-6,15 5,21-6,00 5,10-5,46 2 7,14-8,35 6,49-7,54 6,31-7,30 6,15-7,08 6,00-6,49 5,46-6,30 1 8,35 аса 7,54 аса 7,30 аса 7,08 аса 6,49 аса 6,31 аса Шаттлмен жүгіру 3х10 (сек) 5 7,9- 7,7- 7,7- 7,6- 7,3- 7,5- 4 8,6-8,0 8,3-7,8 8,2-7,8 8,0-7,7 7,9-7,4 7,8-7,5 3 10,1-8,7 9,4-8,4 9,5-8,3 9,0-8,1 9,0-8,0 8,6-7,8 2 10,8-10,2 9,9-9,5 10,0-9,6 9,4-9,1 9,7-9,1 8,9-8,7 1 -10,9 -10,0 -10,1 -9,5 -9,8 -9,0 Орнынан ұзындыққа секіру (см) 5 170 аса 182 аса 198 аса 213 аса 238 аса 251 аса 4 155-171 165-181 183-197 198-212 219-237 235-250 3 140-154 150-164 168-182 183-197 200-218 219-234 2 125-139 135-149 153-167 168-182 181-199 203-218 1 124 кем 134 кем 152 кем 167 кем 180 кем 202 кем тарту 5 5 ас 7 аса 9аса 11 аса 13 аса 15 аса 4 4 5-6 6-8 8-10 10-12 11-14 3 3 3-4 4-5 5-7 6-9 7-10 2 2 2 2-3 2-4 2-5 2-6 1 1 1 1 1 1 2 Бастауыш дайындық топтары мен 1 жылдық оқу-жаттығу тобы үшін кемінде 15 балл жинаңыз. 2, 3 және Ст. 3 оқу-жаттығу топтары үшін кемінде 16 балл Бастапқы дайындық тобына қабылдау үшін ең төменгі жас 9-11 жас Қыздар Топ Бағалау ұпайлар АД оқу жаттығу тобы Жаттығу 1 жыл 2 жыл Жаттығу 2 год 1 жыл 2 жыл Общая физическая подготовленность жүгіру 30 м. (сек) 5 5,6 және аз 5,5 және аз 5,2 және аз 5,1 және аз 4,9 және аз 4,8 және аз 4 5,9-6,0 5,64-5,7 5,32-5,4 5,2-5,3 5,0-5,1 4,9-5,0 3 6,1-6,2 5,8-5,9 5,5-5,6 5,4-5,5 5,2-5,3 5,1-5,2 2 6,3-6,4 6,0-6,1 5,7-5,8 5,6-5,7 5,4-5,5 5,3-5,4 1 6,5 көбірек 6,2 көбірек 5,9 көбірек 5,8 көбірек 5,6 көбірек 5,5 көбірек жүгіру 1,500 М. 5 6,0 және аз 5,46 және аз 5,33 және аз 5,21 және аз 4,10 және аз 5,00 және аз 4 6,00-6,40 5,46-6,23 5,33-6,08 5,21-5,52 5,10-5,40 5,0-5,52 3 6,40-7,30 6,23-7,08 5,08-6,50 5,52-6,10 5,40-6,15 5,52-6,00 2 7,30-8,35 7,00-8,07 6,50-7,41 6,10-7,19 6,15-6,58 6,00-6,38 1 8,35 көбірек 7,07 көбірек 7,41 көбірек 7,019көбірек 6,58 көбірек 6,38 көбірек Шаттлмен жүгіру 3х10 (сек) 5 7,9- 8,1- 7,9- 7,9- 7,8- 8,2- 4 8,6-8,0 8,7-8,2 8,5-8,0 8,3-8,0 8,2-7,9 8,7-8,3 3 10,2-8,7 9,9-8,8 9,2-8,6 9,3-8,4 9,2-8,3 9,2-8,8 2 10,9-10,3 10,5-10,0 10,3-9,3 9,7-9,4 9,6-9,3 9,7-9,3 1 -11,0 -10,6 -10,4 -9,8 -9,7 -9,8 Орнынан ұзындыққа секіру (см) 5 165 көбірек 173 көбірек 193 көбірек 206 көбірек 223-көбірек 250 көбірек 4 154-164 164-174 183-192 196-205 211-222 237-249 3 143-153 153-163 173-182 186-195 199-210 222-236 2 132-142 142-152 163-172 176-185 187-198 205-221 1 131 және аз 141 және аз 164 және аз 175 және аз 186 және аз 204 және аз Пресс 30 с. 5 25 көбірек 26 көбірек 27 көбірек 28 көбірек 29 көбірек 30 көбірек 4 20 21 22 23 24 25 3 15 16 17 18 19 20 2 10 11 12 13 14 15 1 5 және аз 6 және аз 7 және аз 8 және аз 9 және аз 10 және аз Бастауыш дайындық топтары мен 1 жылдық оқу-жаттығу тобы үшін кемінде 15 балл жинаңыз. 2, 3 және Ст. 3 оқу-жаттығу топтары үшін кемінде 16 балл Бастапқы дайындық тобына қабылдау үшін ең төменгі жас 9-11 жас

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жи­нақ және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) 1 Тер­ми­я­лық іш ки­ім жи­нақ Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 Шұлық­тар жұп Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 3 Шаң­ғы шұлық­та­ры жұп Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 4 Қол­ғап жы­лы жұп Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 5 Трам­плин­нен се­кі­ру­ге ар­нал­ған ар­найы қол­ғап­тар жұп Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 6 Су қол­ғап­та­ры жұп Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 7 Қы­ста се­кі­ру­ге ар­нал­ған ар­найы ком­би­не­зон да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 8 Се­кі­ру­ге ар­нал­ған кө­зіл­ді­рік да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 9 Шаң­ғы кө­зіл­дірі­гі да­на адам 1 1 1 1 1 - 1 1 1 1 10 Шаң­ғы етікте­рі жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 11 Жаз­ға ар­нал­ған шаң­ғы етікте­рі жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 12 Су шаң­ғы­сы етікте­рі жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 13 Ба­тут чип­те­рі жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 14 Гид­рав­ли­ка­лық кө­кі­рек­ше да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 15 Су ко­стю­мі ұзын да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 16 Су ко­стю­мі қы­сқа да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 17 Дре­сют да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 18 Су трам­пли­ніне ар­нал­ған дулы­ға да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 19 Қы­сқы трам­плин­ге ар­нал­ған дулы­ға да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 20 Жаз­ғы ті­зе жа­стық­ша­ла­ры жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 21 Қы­сқы ті­зе жа­стық­ша­ла­ры жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 22 Ті­зе жа­стық­ша­ла­ры сер­пім­ді жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жи­нақ және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ба­стап­қы дай­ын­дық Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Ба­стап­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) 1 Шаң­ғы та­яқ­ша­ла­ры жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 Қы­ста шаң­ғы те­бу жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 3 Жаз­ға ар­нал­ған шаң­ғы жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 4 Су шаң­ғы­сы жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 5 Қыс мез­гі­ліне ар­нал­ған шаң­ғы бе­кіт­кіш­те­рі жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 6 Жаз­ға ар­нал­ған шаң­ғы бе­кіт­кіш­те­рі жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 7 Су шаң­ғы­ла­ры­на ар­нал­ған тау шаң­ғы­сы қон­дыр­ғы­ла­ры жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 8 Жаз­ға ар­нал­ған жақ­па жи­нақ ко­ман­да 10 1 10 1 10 1 10 1 - - 9 Қыс мез­гі­ліне ар­нал­ған жақ­па жи­нақ ко­ман­да 10 1 10 1 10 1 10 1 - - 10 Жұп­фи­ны жи­нақ ко­ман­да 10 1 10 1 10 1 10 1 - - 11 ұн­тақ­тар жи­нақ ко­ман­да 10 1 10 1 10 1 10 1 - - 12 үтік да­на ко­ман­да 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 13 Цик­л­дар да­на ко­ман­да 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 14 Кү­рек да­на ко­ман­да 3 1 3 1 3 1 3 1 - - 15 Гриз­ли (трам­плин­ді Ке­су құ­ра­лы) да­на ко­ман­да 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 16 Рейк (тран­зит­ті те­ңе­сті­ру құ­ра­лы) да­на ко­ман­да 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 17 Элек­трон­ды бұ­рыш өл­ше­гіш да­на ко­ман­да 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 18 Ра­ция да­на ко­ман­да 3 1 3 1 3 1 3 1 - - 19 Спид­ган (жыл­дам­дық­ты өл­шей­тін құ­рал) да­на ко­ман­да 1 1 1 1 1 1 2 1 - - 20 Ане­мо­метр (жел­ді өл­шей­тін құ­рал) да­на ко­ман­да 1 1 1 1 1 1 2 1 - - 21 Ар­найы бейне апуп­ту­ра да­на ко­ман­да 2 4 2 4 2 4 2 4 - - 22 Жи­қа­да­ғы Ба­тут да­на ко­ман­да 2 4 2 4 2 4 2 4 - - 23 Ба­тут то­ры да­на ко­ман­да 4 1 4 1 4 1 4 1 - - 24 Ба­тут се­ріп­пе­ле­рі да­на ко­ман­да 4 1 4 1 4 1 4 1 - - 25 Кө­бік тө­се­ніш­те­рі – құ­лау. да­на ко­ман­да 6 1 6 1 6 1 6 1 - - 26 Гим­на­сти­ка­лық бар­лар (ма­та­ми бар жи­қа­да) да­на ко­ман­да 6 1 6 1 6 1 1 4 - - 27 Гим­на­сти­ка­лық са­қи­на­лар (ма­та­ми бар жи­қа­да) да­на ко­ман­да 4 1 4 1 4 1 1 4 - - 28 Гим­на­сти­ка­лық ат да­на ко­ман­да 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 29 Ми­нит­рамп под­кид­ной да­на ко­ман­да 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 30 Әм­бе­бап бұ­ран­да­лы шпат да­на ко­ман­да 2 4 4 2 4 2 4 2 - - 31 Сақ­тан­ды­ру құ­ры­лы­мы­на ар­нал­ған ре­зең­ке ко­ман­да 200 м 2 200 м 2 200 м 2 200 м 2 - - 32 Жаз­ға ар­нал­ған бел­дік ті­рек бел­де­уі да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 33 Қыс мез­гі­ліне ар­нал­ған бел­дік ті­рек бел­де­уі да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 34 Жол сө­мке­сі да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 35 Шаң­ғы қақ­па­ғы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 36 Шаң­ғы етік рюк­з­ак­та­ры да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 37 Жи­нал­ма­лы орын­дық­тар (пор­та­тив­ті) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 38 Гим­на­сти­ка­лық тө­се­ніш­тер да­на ко­ман­да 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 39 Ар­қан­мен се­кі­ру да­на ко­ман­да 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 40 Жі­ңіш­ке штан­га­сы 132.5 ки­ло­грамм да­на ко­ман­да 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 41 До­птар сал­мақ­ты да­на ко­ман­да 3 1 3 1 3 1 3 1 - - 42 Есеп­те­гі­ші бар ар­қан да­на ко­ман­да 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 43 Ре­зең­ке шар­лар (диа­го­на­лы 65 сан­ти­метр) да­на ко­ман­да 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 44 Кар­дио ма­ши­на­ла­ры да­на ко­ман­да 5 4 5 4 5 4 5 4 - - 45 Сал­мақ ма­ши­на­ла­ры да­на ко­ман­да 2 4 2 4 2 4 2 4 - - 46 Шек­те­гіш бұр­ғы­лау да­на ко­ман­да 3 1 3 1 3 1 3 1 - - 47 Шаң­ғы­лар­ды ор­на­ту­ға ар­нал­ған Кон­тур да­на ко­ман­да 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 48 Пор­та­тив­ті бұр­ғы­лау (шаң­ғы­лар­ды ор­на­ту үшін) да­на ко­ман­да 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 49 Шаң­ғы­лар­ды ор­на­ту­ға ар­нал­ған пор­та­тив­ті жұ­мыс үсте­лі да­на ко­ман­да 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 50 Спорт­тық ве­ло­си­пед­тер да­на адам - - - - - - 1 2 1 2

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 30 қосымша Фристайл могул бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – фристайл могул бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32 1664 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) кадеттер/қоса алғанда 12-13 жасқа дейін Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірімдер/ қоса алғанда 14-19 жасқа дейін жастар/қоса алғанда 20-21 жас ересектер/22 жас және одан үлкен Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн 2 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ОЖТ – 2 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн ОЖТ – 3 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн СЖТ – 1 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн СЖТ– 2 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн ЖС­ШТ 21 күн­ге дей­ін 18 күн 10 күн Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 күн­ге дей­ін 21 күн ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) ка­дет­тер/қо­са ал­ған­да 12-13 жас 21 18 14 күн­ге дей­ін жа­сө­спі­рім­дер/ қо­са ал­ған­да 14-19 жас­қа дей­ін 21 18 14 күн­ге дей­ін жастар/қо­са ал­ған­да 20-21 жас 21 18 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/22 жас және одан үл­кен 21 18 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 3 0 0 ОЖТ – 1 0 5 5 3 0 5 ОЖТ – 2 0 5 5 3 0 5 ОЖТ – 3 0 5 5 3 0 5 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 8 5 5 3 8 5 СЖТ – 1 8 5 5 3 8 5 СЖТ– 2 8 5 5 3 8 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 8 5 5 3 8 5 ЖС­ШТ 12 5 5 3 8 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (24 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 2 6 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (24 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 2 6 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 0 0 0 Облыстық турнирлер 0 0 0 Республикалық турнирлер 0 0 0 Ресми облыстық жарыстар 5 3 2 0 0 Ресми республикалық жарыстар 4 3 2 0 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 50 Ойындардың, эстафеталардың, спорттың басқа түрлерінің көмегімен жан-жақты физикалық даму. Басымдық - ептілік, үйлестік, жылдамдық. ЖДД 35 АДД 15 Техникалық 30 Қарапайым секіру жаттығуларын, скваттарды, тау шаңғышысының позициясында уақыт бойынша игеру, қарапайым бұрылу техникасын үйрену 180 гр. аэробика, күш жаттығулары, икемділік, тепе-теңдік жаттығулары Тактикалық 10 Қарапайым амалдар, қарапайым техника. Теориялық 10 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурушаңдықтың, жарақаттың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық 50 Спортпен шұғылдануға табанды қызығушылықты сіңіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде : 50 Икемділікті, ептілікті, қимы-қозғалысты үйлестіру қабілетін дамыту. Қимылды ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. ЖФД 25 АФД 25 Техникалық 30 Техникалық шеберлік негіздерін қалыптастыру, өрескел қателіктерді алдын алады және жояды (Әңгімелеу және техникалық қимылды көрсету. Тактикалық 10 Қарапайым амалдар, қарапайым техника. Теориялық 5 Спортпен шұғылданатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурушаңдықтың, жарақаттың алдын алу. Спортшының имандылық қасиеттерін тәрбиелеу. Күрес техникасы және техникалық даярлық. Психологиялық 5 Жаттығу жұмысына нұсқауды нормалау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 40 Жалпы даму бағдарламасы, ептілік пен үйлестікті жетілдіру. Доппен бірге ойындарды пайдалану (футбол, баскетбол, теннис және т.б.). ЖДД 30 АДД 10 Техникалық 40 Техниканы жетілдіру. Әр түрлі секіру түрлерін игеру. Бұрылыстар.. Тактикалық 10 Күрес тактикасы негіздері. Жеке тұрысты дұрыс даңдау. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Аурушаңдық пен жарақаттың алдын алу. Шыңдалу. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыстар қағидалары. Психологиялық 5 Қиындатылған жаттықтыру тапсырмаларын орындауға қажетті мінез-құлықтың спорттық маңызды қасиеттері мен ерік қасиеттерін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 40 Денсаулықты нығайту және спортшылар ағзасының функционалдық мүмкіндігін арттыру бойынша олардың физикалық қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. Айрықша назар шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шымдамдылықтың дамуына, қимыл-қозғалыстың шапшаңдығына, ойынға шыдамдылығына аударылады. ОФП 20 СФП 20 Техникалық 40 Техникалық жаттығуларды жетілдіру. Әр түрлі жаттығуларды жетілдіру. Шаңғымен сырғанауды жақсарту. Тактикалық 10 Әр түрлі арнайы жаттығуларды жетілдіру. Жеке шаңғымен сырғанауды қалыптастыру. Теориялық 5 Қазақстан мен әлемдегі фристайл дамуының негізгі үрдістері. Спорттағы сырқаттанушылық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 3 Өзін-өзі бақылау тәсілдеріне және жарыстарда сөре алдындағы күйді басқара білуге баулу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру жөнінде дағдылар мен қабілеттерді дамыту (топты сапқа тұрғызу, орнында және жүріп бара жатқанда негізгі пәрмендер беру). Топта бой жазуды өткізуге арналған қабілеттерді жетілдіру. Қалалық жарыстардағы төрешілікке төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 30 Дененің жылдамдық пен реакцияның анаэробты мүмкіндіктерінің басым дамуы. Жылдамдықты дамыту үшін шаңғы тебу. Дене салмағын қолдана отырып, тиімді сырғанау мен қозғалысты, күшті жақсарта отырып, төбелерді түсіру және өту техникасын жаттықтыру. Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, соқпақтардың тиісті саны бар трассада қозғалыс жылдамдығын, техникалық төзімділікті дамытуға ерекше назар аударылады. ЖДД 20 АДД 10 Техникалық 50 Техникалық элементтерді жетілдіру, қаттылықпен күресу, трассадағы еңісте жаттығу. Секіруді жетілдіру. Тактикалық 10 Тактикалық әдіс-амалдарды жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Теориялық 5 Физикалық қабілеттер мен физикалық даярлық. Спортттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық даярлық. Психологиялық 4 Спорттық қызметке нұсқауды бекіту, Жаттығу және жарыс жүктемелеріне шыдамдылықты қамтамасыз ететін жеке бастың қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Топтағы жолдаста тәсіл техникасын орындауда қателіктерді анықтау және түзету. Кіші жолдастармен техниканы жетілдіру бойынша жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастыру қабілеттерін дамыту. Ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне рефери төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 30 Арнайы төзімділікті, ептілікті, икемділікті, ұзақ жолдарда шаңғымен сырғанау жылдамдығын немесе аралық әдісті қолдану арқылы (демалыс аралықтары бар учаскелер бойынша трассадан өту) дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. ЖДД 19 АДД 11 Техникалық 41 Дайындықтың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Еңісте орындау жылдамдығын арттыру. Сіңірлерді, жамбас иілгіштерін және квадрицептерді созу жаттығуларын күшейту. Жеке стиль ерекшеліктеріне байланысты жаттығуды жекелендіру. Жаңа күрделі жаттығуларды үйрену, ұзындығы бойынша әр түрлі және әр түрлі қиындықтарға бейім. Тактикалық 17 Тактикалық айла-әдістерді жетілдіру. Жарыстық жағдаяттарды моделдеу. Теориялық 6 Физикалық қабілеттер мен физикалық даярлық. Спорттық даярлықты жоспардау және бақылау. Техникалық-тактикалық даярлық. Күреске бағдарлау және күрес нәтижелерін талқылау . Психологиялық 5 Жалпы эмоционалдық орнықтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді еңсерудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауаптылық және парыз сезімі, физикалық жайсыздыққа шыдамдылық секілді спортшыларда басымдылыққа ие жеке қасиеттерді жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыстарда топқа басшылық ету дағдыларын дамыту. Ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне рефери төреші, хатшылықтың құрамында аға төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 24 Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, шаңғы қозғалысының жылдамдығын, төзімділік пен жылдам күшті дамыту. Жеңіл салмақты қолдану. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. күшке, күшке төзімділікке, икемділікке, ептілікке, жүгіруге және 100 м-ге дейін жылдамдатуға арналған жаттығулар (жоғары қарқындылық), төмен және орташа қарқындылықтағы жүгіру және кросс (жүрек соғу жиілігі 130-дан 160 соққыға дейін) ЖДД 12 АДД 12 Техникалық 42 Соқпақтардың өтуін, жолдағы тұрақтылық пен жылдамдықты арттыру бойынша жұмыс. Трамплиннен секіру техникасын жетілдіру. Трамплиннен ұшуды басқару мүмкіндіктерін арттыру үшін трассадан өтудің өзгергіштік аймақтарын кеңейту: трамплинге кіру күші мен жылдамдығы, бағыты, ұшу траекториясы, ұшу және қону жылдамдығы. Тактикалық 22 Нақты жаттығулармен трассадан өтудің тактикалық жоспарларын құру. Теориялық 6 Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық даярлық. Күресті тактикалық талдау, тактикалық әдіс-амалдарды әзірлеу. Күреске бағдарлау және күрес нәтижелерін талқылау. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық төзімділікке, ерік-жігер қасиеттеріне, максималды спорттық нәтижелерге жетуде икемге ие споршының тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын дербес әзірлеу қабілеті. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне рефери, хатшылықтың құрамында аға төреші рөлінде қатысу . Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 30 Арнайы шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шыдамдылықты, күрделі-үйлестіру қабілеттерін дамыу әдістері. Арнайы физикалық даярлықтың рөлін ұлғайту. ЖДД 15 АДД 15 Техникалық 40 Дамудың тұлғалық ерекшеліктері: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психикалық физиолоялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік пен қабілеттер деңгейі негізінде техникалық-тактикалық даярлықы дараландыру. Тактикалық 20 Жаттықтырушының тактикалық қондырғыларын орындай отырып, біраз уақытқа жаттығу. Теориялық 5 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Тактикалық түсуді талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Әр түрлі қиындықтағы жолды орнату. Психологиялық 4 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқару қабілеті, жоғары жауаптылық жағдайында күйзеліске шыдамдылық, жоғары жарыс уәждемесі, байыптылық пен жауаптылық, өзін-өзі талдауға қабілеттілік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау күнделігін өз бетінше жүргізу, жаттығу және жарыс жүктемелерін талдау қабілеті. Оқу жекпе-жектерінің төрешілігіне рефери, хатшы рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 20 Арнайы күшті, шапшаңдық-күштік қасиеттерді, шапшаңдық төзімділікті жеткен деңгейде ұстау және әрі қарай дамыту. Арнайы физикалық даярлықтың үлесін арттыру. ЖДД 9 АДД 11 Техникалық 35 Трассаның өтуін жетілдіру. Тактикалық 30 Жеке және параллель могулдың тактикалық жоспарларын құру. Теориялық 8 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Түсулерді тактикалық талдау, тактикалық жаттығуларды әзірлеу. Таудан түсуге алып трассаны орнату, түсу нәтижелерін талдау. Психологиялық 6 Мінез-құлықтың моралдық-ерік қасиеттерін дамыту, Жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі сендіру және күйлерді өзін-өзі реттеу тәсілдерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге жетуге уәждемені дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Кіші топтарда жаттықтыру сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын сіңіру. Бас төреші, аға төоеші, рефери және бас хатшы рөлінде жарыстардың төрешілігі. Барлығы 100 % жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 20 Әр түрлі пәндердің түсуін жетілдіру үшін база ретінде дене шынықтыру мен арнайы дайындықтың жоғары деңгейін ұстап тұру. ЖДД 8 АДД 12 Техникалық 32 Трассадан өтудің жеке стилін дамыту. Таудан шаңғымен түсуді жетілдіру. Тактикалық 34 Әр түрлі қиындық беткейлерімен тактикалық түсу жоспарларын құру. Трассаның жеке тактикалық жоспарларын әзірлеу түсулерді талдау және тактикалық стратегияны дайындау. Теориялық 7 Қазақстан мен әлемдегі фристайл дамуының негізгі үрдістері. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Старттарды тактикалық талдау, трассалардың тактикалық өтуін дамыту. Старттарға орнату және нәтижелерді талдау. Психологиялық 6 Жаттығу процесінде дербестік ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылар жаттығулар орындаған кезде қателіктерді анықтау және түзету. Кіші жас топтарында шұғылданушыларға жекелеген жаттығулар мен тәсілдерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі қағидаларын, өткізу, жарыстар хаттамаларын жүргізу жүйелерін меңгеру. Облыстық және республикалық жарыстардың төрешілігі. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Ұлдар Топ Бағалау ұпайлар АД Оқу жаттығу тобы Жаттығу 1 жыл 2 жыл 1 жыл 2 жыл 3 жыл 3 жылдам астам Жалпы дене шынықтыру Жүгіру 30 м. (сек) 5 5,6 және аз 5,3 және аз 5,1 және аз 4,9 және аз 4,7 және аз 4,6 және аз 4 5,7-5,8 5,4-5,5 5,2-5,3 5,0-5,1 4,8-4,9 4,7-4,8 3 5,9-6,0 5,6-5,7 5,4-5,5 5,2-5,3 5,0-5,1 4,9-5,0 2 6,1-6,2 5,8-5,9 5,6-5,7 5,4-5,5 5,2-5,3 5,1-5,2 1 6,3 көбірек 6,0 көбірек 5,8 көбірек 5,6 көбірек 5,4 көбірек 5,3 көбірек Жүгіру 1,500 М. 5 5,35 және аз 5,21 және аз 5,10 және аз 5,00 және аз 4,50 және аз 4,31 және аз 4 5,35-6,15 5,21-6,05 5,10-5,46 5,00-5,33 4,50-5,21 4,31-5,10 3 6,15-7,14 6,05-6,49 5,46-6,31 5,33-6,15 5,21-6,00 5,10-5,46 2 7,14-8,35 6,49-7,54 6,31-7,30 6,15-7,08 6,00-6,49 5,46-6,30 1 8,35 көбірек 7,54 көбірек 7,30 көбірек 7,08 көбірек 6,49 көбірек 6,31 көбірек Шаттлмен жүгіру 3х10 (сек) 5 7,9- 7,7- 7,7- 7,6- 7,3- 7,5- 4 8,6-8,0 8,3-7,8 8,2-7,8 8,0-7,7 7,9-7,4 7,8-7,5 3 10,1-8,7 9,4-8,4 9,5-8,3 9,0-8,1 9,0-8,0 8,6-7,8 2 10,8-10,2 9,9-9,5 10,0-9,6 9,4-9,1 9,7-9,1 8,9-8,7 1 -10,9 -10,0 -10,1 -9,5 -9,8 -9,0 Орнынан ұзындыққа секіру (см) 5 170 көбірек 182 көбірек 198 көбірек 213 көбірек 238 көбірек 251 көбірек 4 155-171 165-181 183-197 198-212 219-237 235-250 3 140-154 150-164 168-182 183-197 200-218 219-234 2 125-139 135-149 153-167 168-182 181-199 203-218 1 124 және аз 134 және аз 152 және аз 167 және аз 180 және аз 202 және аз тарту 5 5 көбірек 7 көбірек 9 көбірек 11 көбірек 13 көбірек 15 көбірек 4 4 5-6 6-8 8-10 10-12 11-14 3 3 3-4 4-5 5-7 6-9 7-10 2 2 2 2-3 2-4 2-5 2-6 1 1 1 1 1 1 2 Бастауыш дайындық топтары мен 1 жылдық оқу-жаттығу тобы үшін кемінде 15 балл жинаңыз. 2, 3 және Ст. 3 оқу-жаттығу топтары үшін кемінде 16 балл Бастапқы дайындық тобына қабылдау үшін ең төменгі жас 9-11 жас Қыздар Топ Бағалау ұпайлар АД Оқу жаттығу тобы Жаттығу 1 жыл 2 жыл Жаттығу 2 год 1 жыл 2 жыл Жалпы дене даярлығының нормативтері жүгіру 30 м. (сек) 5 5,6 және аз 5,5 және аз 5,2 және аз 5,1 және аз 4,9 және аз 4,8 және аз 4 5,9-6,0 5,64-5,7 5,32-5,4 5,2-5,3 5,0-5,1 4,9-5,0 3 6,1-6,2 5,8-5,9 5,5-5,6 5,4-5,5 5,2-5,3 5,1-5,2 2 6,3-6,4 6,0-6,1 5,7-5,8 5,6-5,7 5,4-5,5 5,3-5,4 1 6,5 көбірек 6,2 көбірек 5,9 көбірек 5,8 көбірек 5,6 көбірек 5,5 көбірек Жүгіру 1,500 М. 5 6,0 және аз 5,46 және аз 5,33 және аз 5,21 және аз 4,10 және аз 5,00 және аз 4 6,00-6,40 5,46-6,23 5,33-6,08 5,21-5,52 5,10-5,40 5,0-5,52 3 6,40-7,30 6,23-7,08 5,08-6,50 5,52-6,10 5,40-6,15 5,52-6,00 2 7,30-8,35 7,00-8,07 6,50-7,41 6,10-7,19 6,15-6,58 6,00-6,38 1 8,35 көбірек 7,07 көбірек 7,41 көбірек 7,019көбірек 6,58 көбірек 6,38 көбірек Шаттлмен жүгіру 3х10 (сек) 5 7,9- 8,1- 7,9- 7,9- 7,8- 8,2- 4 8,6-8,0 8,7-8,2 8,5-8,0 8,3-8,0 8,2-7,9 8,7-8,3 3 10,2-8,7 9,9-8,8 9,2-8,6 9,3-8,4 9,2-8,3 9,2-8,8 2 10,9-10,3 10,5-10,0 10,3-9,3 9,7-9,4 9,6-9,3 9,7-9,3 1 -11,0 -10,6 -10,4 -9,8 -9,7 -9,8 Орнынан ұзындыққа секіру (см) 5 165 көбірек 173 көбірек 193 көбірек 206 көбірек 223-көбірек 250 көбірек 4 154-164 164-174 183-192 196-205 211-222 237-249 3 143-153 153-163 173-182 186-195 199-210 222-236 2 132-142 142-152 163-172 176-185 187-198 205-221 1 131 және аз 141 және аз 164 және аз 175 және аз 186 және аз 204 және аз Пресс 30 с. 5 25 көбірек 26 көбірек 27 көбірек 28 көбірек 29 көбірек 30 көбірек 4 20 21 22 23 24 25 3 15 16 17 18 19 20 2 10 11 12 13 14 15 1 5 және аз 6 және аз 7 және аз 8 және аз 9 және аз 10 және аз Бастауыш дайындық топтары мен 1 жылдық оқу-жаттығу тобы үшін кемінде 15 балл жинаңыз. 2, 3 және Ст. 3 оқу-жаттығу топтары үшін кемінде 16 балл Бастапқы дайындық тобына қабылдау үшін ең төменгі жас 9-11 жас

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жи­нақ және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­ярл­дау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) 1 Шаң­ғы етікте­рі па­ра адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 Арт­қы қор­ға­ныс да­на адам 2 1 2 1 2 1 4 1 1 1 3 Бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті Ко­стюм да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 4 Оқ­ша­у­лан­ған ша­пан да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 5 Қол­ғап па­ра адам 2 1 2 1 2 1 4 1 1 1 6 Шаң­ғы кө­зіл­дірі­гі да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 7 Кө­зіл­ді­рік лин­за­ла­ры да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 1 1 8 Тер­ми­я­лық іш ки­ім да­на адам 2 1 2 1 2 1 4 1 1 1 9 Дулы­ға да­на адам 2 1 2 1 2 1 4 1 1 1 10 Баф да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 11 Су ко­стю­мі да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 12 Құт­қа­ру ке­уде­ше­сі да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 13 Оқ­ша­у­лан­ған кө­кі­рек­ше да­на адам 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 14 Шаң­ғы етік шұлық­та­ры да­на адам 1 1 1 1 1 1 3 1 3 1 15 Етікке ар­нал­ған рюк­зак да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 16 Аяқ ки­ім, та­бан қақ­па­ғы да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 17 Шаң­ғы қақ­па­ғы да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 Спорттық керек жарақпен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жи­нақ және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Тре­не­ров, тре­не­ров-пре­по­да­ва­те­лей Ба­стап­қы дай­ын­дық Ал­ғаш­қы да­ярл­дау Учеб­но-тре­ни­ро­воч­ный Спор­тив­но­го со­вер­шен­ство­ва­ния Выс­ше­го спор­тив­но­го ма­стер­ства Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) 1 Тау шаң­ғы­сы па­ра адам 4 1 4 1 4 1 4 1 1 1 2 Шаң­ғы та­яқ­ша­ла­ры па­ра адам 4 1 4 1 4 1 4 1 1 1 3 Шаң­ғы ті­рек­те­рі па­ра адам 4 1 4 1 4 1 4 1 1 1 4 Су­ға се­кі­ру­ге ар­нал­ған шаң­ғы­лар па­ра адам 2 1 2 1 2 1 2 1 1 1 5 Су­ға ар­нал­ған шаң­ғы бе­кіт­кіш­те­рі па­ра адам 2 1 2 1 2 1 2 1 1 1 6 Бей­не­ка­ме­ра да­на ко­ман­да - - - - - - 2 2 2 2 7 Жат­тығу мо­ни­то­ры да­на ко­ман­да - - - - - - 2 2 2 2 8 Шаң­ғы жақ­па жи­нақ ко­ман­да 10 1 10 1 10 1 10 1 - - 9 Шаң­ғы па­ра­фи­ні жи­нақ ко­ман­да 10 1 10 1 10 1 10 1 - - 10 Шаң­ғы ұн­та­ғы жи­нақ ко­ман­да 10 1 10 1 10 1 10 1 - - 11 Тау шаң­ғы­сы да­на ко­ман­да - - - - - - 60 1 - - 12 Шаң­ғы дай­ын­дау құ­ра­лы жи­нақ ко­ман­да 1 1 - - - - 1 1 - - 13 Бұ­ра­ғыш жи­нақ ко­ман­да - - - - - - 1 1 - - 14 Ба­тут да­на ко­ман­да 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 15 Тре­на­жер тү­зет­кіш да­на ко­ман­да - - - - 1 10 1 10 - - 16 Уа­қыт­ты сақ­тау-се­кун­до­мер да­на ко­ман­да - - - - - - 1 1 - - 17 Офп үшін Тре­на­жер да­на ко­ман­да 5 1 5 1 5 1 5 1 - - 18 Ра­ция па­ра ко­ман­да - - - - - - 6 2 6 2 19 Электр сти­му­ля­то­ры да­на ко­ман­да - - - - - - 8 4 - - 20 Су трам­плин­де­ріне ар­нал­ған жа­бын метр ко­ман­да - - - - - - 50 3 - - 21 Ве­ло­си­пед да­на адам - - - - 1 3 1 3 - - 22 Су шаң­ғы­сы па­ра адам - - - - 1 1 1 1 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 31 қосымша Тау шаңғы спорты бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - тау шаңғы спорты бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ– 1 10 8 416 АДТ – 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 6 20 1040 СЖТ – 1 5 24 1248 СЖТ – 2 4 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 4 28 1456 ЖСШТ 3 32 1664 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) кадеттер / қоса алғанда 15 жасқа дейін Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жеке жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. жасөспірімдер / қоса алғанда 16-19 жасқа дейін жастар / қоса алғанда 20-21 жас ересектер/22 жас және одан үлкен Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 14 14 күн­ге дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ОЖТ – 2 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18 14 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 18 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 21 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар / сек­ци­я­лар 21 21 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық және штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық ССД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) ка­дет­тер/ қо­са ал­ған­да 15 жас­қа дей­ін 18 14 14 күн­ге дей­ін жа­сө­спі­рім­дер/ қо­са ал­ған­да 16-19 жас­қа дей­ін 18 14 жастар / қо­са ал­ған­да 20-21 жас 21 18 ере­сек­тер /22 жас және одан үлен 21 18 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін ор­ны­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ– 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 0 4 2 0 0 2 ОЖТ – 2 0 4 2 0 0 3 ОЖТ – 3 1 4 1 0 0 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 4 1 0 1 4 СЖТ – 1 3 5 1 0 3 5 СЖТ – 2 4 5 1 0 4 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 5 1 0 4 5 ЖС­ШТ 5 5 1 0 5 5 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық және штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық ССД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар­ды ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (11 жастан ас­па­ған) Жа­сө­спі­рім­дер (13 жастан ас­па­ған) Жа­сө­спі­рім­дер (14-16 жас) Юни­ор­лар (17-18 жас) Жастар (21 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (22 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (11 жастан ас­па­ған) Жа­сө­спі­рім­дер (13 жастан ас­па­ған) Жа­сө­спі­рім­дер (14-16 жас) Юни­ор­лар (17-18 жас) Жастар (21 жастан ас­па­ған) ере­сек­тер (22 және одан жо­ға­ры) Ере­сек­тер (22 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (35 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 5 15 5 15 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 15 адамнан кем емес 10 адам 1 адам 0 0 Облыстық турнирлер 25 адамнан кем емес 10 адам 2 адам 1 адам 0 Республикалық турнирлер 15 адамнан кем емес 15 адам 5-10 адам 3-5 адам 1 адам Ресми облыстық жарыстар 25 адамнан кем емес 10 адам 2 адам 1 адам 0 Ресми республикалық жарыстар 25 адамнан кем емес 15 адам 5-10 адам 3-5 адам 1 адам

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 45 Ойындардың, эстафеталардың, спорттың басқа түрлерінің көмегімен жан-жақты физикалық даму. Басымдық-ептілік, үйлестік, жылдамдық, секіру. ЖДД 33 АДД 12 Техникалық 40 Қарапайым секіру жаттығуларын, отыруды, тау шаңғышысының тіреуіндегі уақыт бойынша игеру, қарапайым бұрылу техникасын үйрену 180 гр. аэробика, күш жаттығулары, икемділік, тепе-теңдік жаттығулары Тактикалық 10 Қарапайым амалдар, қарапайым техника. Теориялық 5 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурушаңдықтың, жарақаттың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен% арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 40 Икемділікті, ептілікті, қимыл-қозғалысты үйлестіру қабілетін дамыту. Қимылды ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. Секіртпемен, кедергілерден секіру. ЖДД 28 АДД 12 Техникалық 45 Негізгі элементтер техникасын бекіту. Тактикалық 10 Қарапайым амалдар, қарапайым техника. Теориялық 4 Спортпен шұғылданатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурушаңдықтың, жарақаттың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Ойын техникасы және техникалық даярлық. Психологиялық 1 Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты ояту, жаттығу іс-әрекетіне көзқарасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен% арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 35 Жалпы даму бағдарламасы, ептілік пен үйлестіруді дамытуды жетілдіру. Доп ойындарын пайдалану (футбол, баскетбол, теннис және т.б.). ЖДД 24 АДД 11 Техникалық 45 Техниканы жетілдіру. Әр түрлі секіру түрлерін игеру. Бұрғылау жаттығулары. Тактикалық 11 Негізгі тактикалар. Қарапайым жаттығуларды үйрену. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Аурушаңдық пен жарақаттың алдын алу. Шындалу. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс қағидалары. Психологиялық 3 Қиындатылған жаттықтыру тапсырмаларын орындауға қажетті мінез-құлықтың спорттық маңызды қасиеттері мен ерік қасиеттерін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Үстел теннисінің терминологиясын меңгеру және оны сабақтарда қолдану. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен% арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 34 Денсаулықты нығайту және спортшылар ағзасының функционалдық мүмкiндігін арттыру бойынша олардың физикалық қасиеттерi мен үйлестiру қабiлеттерін дамыту. Жылдамдық және жылдамдық-күштік төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын дамытуға ерекше көңіл бөлінеді. ЖФД 22 АФД 12 Техникалық 43 Техникалық жаттығуларды жетілдіру. Түрлі жаттығуларды жетілдіру. Шаңғымен сырғанауды жетілдіру Тактикалық 12 Әр түрлі арнайы жаттығуларды жетілдіру. Жеке шаңғымен сырғанауды қалыптастыру. Теориялық 5 Қазақстанда және әлемде тау шаңғысы дамуының негізгі үрдістері. Спорттағы аурушандық пен жарақаттың алдын алу. Спорттық даярлықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы даярлығының рөлі. Психологиялық 5 Өзін-өзі басқару тәсілдеріне және жарыстарда сөре алдындағы күйді басқару білуге баулу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру жөнінде дағдыларды дамыту, (топ құру, қозғалыстағы негізгі жаттығулар).Топта жаттығу жүргізу үшін дағдыларды жетілдіру. Қалалық жарыстардағы төрешілікке төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен% арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 30 Дененің жылдамдық пен реакцияның анаэробты мүмкіндіктерінің басым дамуы. Жылдамдықты дамыту үшін шаңғы тебу. Дене салмағын қолдана отырып, түзу жерлерде және бұрылыстарда, күштерді тиімді сырғуды жетілдіре отырып, түсу және бұрылу техникасын жаттықтыру. Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, слалом мен слалом-гигант шаңғы трассаларының қозғалу жылдамдығын, қақпалардың тиісті санымен, техникалық төзімділікпен 100-150 м дамытуға ерекше назар аударылады. ЖДД 20 АДД 10 Техникалық 43 Техникалық элементтерді жетілдіру, бөгеліп қалумен күрес, беткейде техникалық слаломмен жаттығу. Ілмектерді, қақпаларды айналып өтуді жетілдіру. Тактикалық 15 Тактикалық жаттығуларды жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Теориялық 6 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық даярлық. Психологиялық 5 Спорттық қызметке нұсқауды бекіту, жаттығу және жарыс жүктемелеріне шыдамдылықты қамтамасыз ететін жеке бастың қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Слаломда, гигантта, жылдамдықта төмен түсу техникасын орындаудағы қателерді анықтау және түзету. Кіші серіктестермен техниканы жетілдіру бойынша жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастыру қабілеттерін дамыту. Ресми қалалық жарыстарға төреші, судья-санаушы рөлінде төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы).Соның ішінде: 30 Ұзын трассаларда шаңғымен жүрудің арнайы төзімділігін, ептілігін, икемділігін, жылдамдығын дамыту немесе аралық әдісті қолдану арқылы (демалыс аралықтары бар учаскелер бойынша трассадан өту). Арнайы дене шынықтыру рөлін арттыру. ЖДД 19 АДД 11 Техникалық 41 Дайындықтың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Супер гиганттың беткейінде орындау жылдамдығын арттыру. Тізе асты сіңірлерін, сан бүггіштерін және төрт бас бұлшық етті созу жаттығуларын күшейту. Стильдің жеке ерекшеліктеріне байланысты жаттығуды дербестендіру. Жолдың ұзындығы бойынша әртүрлі және күрделілігі әртүрлі еңісті доғада жоғарғы, төменгі, бүйірлік тежеумен жаңа күрделі жаттығуларды үйрену. Тактикалық 17 Тактиканы жетілдіру. Жарыстық жағдаяттарды моделдеу. Теориялық 6 Физикалық қабілеттер мен дене шынықтыру. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық даярлық. Таудан шаңғымен сырғанау әр түрлі қиындықтағы жаттығулармен және нәтижелерді талдаумен басталады. Психологиялық 5 Жалпы эмоциялық орнықтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді еңсерудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік пен борыш сезімі, физикалық қолайсыздыққа төзімділік сияқты спортшыларда үстем болып табылатын жеке қасиеттерді жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыстарда команданы басқару бойынша дағдыларды дамыту. Қалалық ресми жарыстарға төреші, аға төреші, секундаметрист төреші рөлінде және хатшылық құрамында төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен% арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 24 Жылдамдық және жылдамдық-күш төзімділігін, шаңғымен қозғалыс жылдамдығын, төзімділік пен жылдам күшті дамыту. Жеңіл салмақты қолдану. Арнайы физикалық дайындықтың рөлін арттыру. Күшке, күш төзімділігіне, икемділікке, ептілікке арналған физикалық жаттығулар, 100 метрге дейінгі жүгіру және үдеу (жоғары қарқындылықта), төмен және орташа қарқындылықтағы жүгіру мен кросс (жүрек соғу жиілігі минутына 130-дан 160 соғуға дейін). ЖДД 12 АДД 12 Техникалық 42 Қақпалардан өту, доғадағы тұрақтылық пен жылдамдықты арттыру бойынша жұмыс. Слалом мен слалом алыбының техникасы мен тактикасын жетілдіру. Трамплиннен ұшуды басқару мүмкіндіктерін арттыру үшін қақпалардан өту вариативтілігінің аймақтарын кеңейту: веражға кіру күші мен жылдамдығы, бағыты, ұшу траекториясы, ұшу жылдамдығы және белгіден секіру. Тактикалық 22 Нақты жаттығулармен трассадан өтудің тактикалық жоспарларын құру. Теориялық 6 Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық даярлық. Түсудің тактикалық талдауы, қақпалардан өту тактикалық комбинацияларын әзірлеу. Слалом төсеніштерін еңіске орнату және түсу нәтижелерін талқылау. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық төзімділікке, ерік-жігер қасиеттеріне, максималды спорттық нәтижелерге жетуде икемге ие спортшының тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын өз бетінше жасай білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Қалалық ресми жарыстарға төреші, аға төреші, есепші-төреші рөлінде және хатшылық құрамында төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен% арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 24 Жеткен деңгейді ұстап тұру және күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық төзімділігін одан әрі дамыту. Арнайы физикалық даярлықтың рөлін ұлғайту . ЖФД 10 АФД 14 Техникалық 38 Жеке даму ерекшеліктері негізінде техникалық-тактикалық даярлықты дараландыру: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі және дағдылар. Тактикалық 26 Уақыт бойынша жаттығу түсулері, жаттықтырушының тактикалық нұсқауларын орындаумен. Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық даярлық. Тактиканың негіздері және тактикалық даярлық. Түсуді тактикалық талдау, тактикалық әдіс -амалдарды әзірлеу. Техникалық слаломның әртүрлі күрделіліктегі жолын таудан бастауға орнату және нәтижелерді талқылау. Психологиялық 5 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқару қабілеті, жоғары жауаптылық жағдайында күйзеліске төзімділік, жоғары жарыс уәждемесі, байыптылық және жауапкершілік, өзін-өзі талдауға қабілеттілік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау күнделігін өз бетінше жүргізу, жаттығу және жарыс жүктемелерін талдау қабілеті. Оқу ойындарына төрешілік етуге қатысу: бас төреші, хатшы, басты төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен% арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы).Соның ішінде: 22 Жеткен деңгейді ұстап тұру және күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық төзімділігін одан әрі дамыту. Арнайы физикалық даярлықтың үлесін арттыру. ЖДД 9 АДД 13 Техникалық 32 Техникалық слаломды жетілдіру Тактикалық 32 Барлық пәндердің тактикалық жоспарларын жасау Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық даярлық. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Түсулердің тактикалық талдауы, тактикалық жаттығуларды әзірлеу. Таудан түсуге арналған алып трассаны орнату, түсу нәтижелерін талқылау. Психологиялық 6 Мінездің моральдық-еріктік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі сендіру және жағдайды өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге жету уәждемесін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Кіші топтарда оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар-жасөспірімдер спорт мектебінде жарыстарды төрешілік ету: бас төреші, аға төреші, жетекші төреші, бас хатшы рөлдерінде. Барлығы 100 % жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен% арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 20 Әртүрлі пәндер бойынша түсуді жетілдіру үшін негіз ретінде жоғары деңгейдегі физикалық және арнайы дайындықты ұстап тұру. ЖДД 8 АДД 12 Техникалық 32 Шаңғымен сырғанаудың жеке стилін дамыту. Таудан шаңғымен түсуді жетілдіру. Тактикалық 34 Түрлі қиындықтағы беткейлермен таудан шаңғымен түсудің тактикалық жоспарларын құрастыру. Жол бойынша жеке тактикалық жоспарларды әзірлеу, түсулерді талдау және тактикалық стратегияны дайындау. Теориялық 7 Қазақстандағы және әлемдегі тау шаңғысының дамуындағы негізгі үрдістер. Жалпы және арнайы психологиялық даярлық. Старттарды тактикалық талдау, таңбаланған трассалардың тактикалық өтуін әзірлеу. Старттарға орнату және нәтижелерді талқылау. Психологиялық 6 Жаттығу процесінде дербестік ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылар жаттығулар орындау кезінде қателіктерді анықтау және түзету. Кіші жас топтарындағы қатысушыларға жеке жаттығуларды үйренуге көмек көрсету.Жарыстардың негізгі қағидаларын, өткізу жүйелерін және жарыстар хаттамаларын жүргізуді меңгеру. Жарыстарда төрешілік ету. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері (ұлдар/қыздар 7-9 жас) Бақылау жаттығуының түрі Бағалау, ұпайлар Қыздар Ұлдар 7 жас 8жас 9 жас 7 жас 8жас 9 жас 1 2 3 4 5 6 7 8 20 м жүгіру 5 4 3 2 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 Гимнастикалық орындық арқылы бүйірден секіру 15 с 5 4 3 2 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 Еңкейген күйде еденге сүйеніп жатып тұру 5 4 3 2 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 Алға және кері бағытта жүгіру 3Х10 м 5 4 3 2 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 3 метрлік аймақта қозғалу 5 4 3 2 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 (қыздар, 10-13 жас) Бақылау жаттығуының түрі Бағалау, ұпайлар 10 жас 11 жас 12 жас 13жас 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 6,1-6,2 5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 6,0-6,1 5,4 5,3-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 Гимнастикалық орындық арқылы бүйірден секіру 30 с 5 4 3 2 33 32-31 30-28 27-26 38 37-36 35-33 32-31 43 42-41 40-38 37-36 48 47-46 45-43 42-40 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 150 149-145 144-140 139-135 160 159-155 154-150 149-145 170 169-165 164-160 159-155 180 179-175 174-170 169-165 Еңкейген күйде еденге сүйеніп жатып тұру 5 4 3 2 11 10-9 8-7 6-5 12 11-10 9-8 7-6 13 12-11 10-9 8-7 14 13-12 11-10 9-8 Алға және кері бағытта жүгіру 3Х10 м 5 4 3 2 8,3 8,4-9,0 9,1-9,9 10,0-11,0 8,0 8,1-8,7 8,8-9,9 10,0-10,5 7,9 8,0-8,5 8,6-9,3 9,4-9,7 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1150 1149-1070 1069-980 979-920 1220 1219-1180 1179-1080 1079-980 1320 1319-1220 1219-1120 1119-1019 1400 1399-1300 1299-1200 1199-1000 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 17 16-15 14-13 12-11 19 18-17 16-15 14-13 21 20-19 18-17 16-15 22 21-20 19-18 17-16 (жасөспірімдер, 10-13 жас) Бақылау жаттығуының түрі Бағалау, ұпайлар 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-6,0 5,1 5,2-5,3 5,4-5,5 5,6-5,8 5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 Гимнастикалық орындық арқылы бүйірден секіру 30 с 5 4 3 2 34 33-32 31-30 29-28 40 39-38 37-36 35-34 45 44-43 42-42 41-40 50 49-48 47-45 44-42 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 160 159-155 154-150 149-145 175 174-170 169-165 164-160 185 184-180 179-175 174-170 195 194-190 189-185 184-180 Еңкейген күйде еденге сүйеніп жатып тұру 5 4 3 2 15 14-13 12-11 10-9 19 18-17 16-15 14-13 22 21-20 19-18 17-16 35 34-33 32-31 30-29 Алға және кері бағытта жүгіру 3Х10 м 5 4 3 2 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1180 1179-1080 1079-1000 999-960 1280 1279-1180 1179-1080 1079-1000 1350 1349-1250 1249-1150 1149-1050 1450 1449-1330 1329-1200 1199-1070 3 метрлік аймақта қозғалу 5 4 3 2 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 (қыздар, 14-18 жас) Бақылау жаттығуының түрі Бағалау, ұпайлар 14 жас 15 жас 16 жас 17-18 жас 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,2 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,1 5,2-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,5 5,6-6,0 6,1-6,5 4,9 5,0-5,2 5,3-5,5 5,6-6,0 Гимнастикалық орындық арқылы бүйірден секіру 45 с 5 4 3 2 75 74-73 72-71 70-69 78 77-73 72-68 67-64 81 80-76 75-71 70-66 84 83-79 78-74 73-69 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 190 189-185 184-180 179-175 200 199-195 194-190 189-185 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-205 204-200 Еңкейген күйде еденге сүйеніп жатып тұру 5 4 3 2 16 15-14 13-12 11-10 18 17-16 15-14 13-12 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 Алға және кері бағытта жүгіру 3Х10 м 5 4 3 2 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1460 1459-1360 1359-1260 1259-1160 1500 1499-1400 1399-1300 1299-1200 1520 1519-1450 1449-1380 1379-1300 1530 1529-1440 1439-1370 1369-1290 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 27 26-25 24-23 22-21 28 27-26 25-24 23-22 (жасөспірімдер, 14-18 жас) Бақылау жаттығуының түрі Бағалау, ұпайлар 14 жас 15 жас 16 жас 17-18 жас 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 4,7 4,8-5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 4,5 4,6-4,7 4,8-4,9 5,0-5,1 4,4 4,5-4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 Гимнастикалық орындық арқылы бүйірден секіру 45 с 5 4 3 2 75 74-71 70-69 68-65 80 79-78 77-75 74-72 84 83-80 79-74 73-70 86 85-83 82-81 80-78 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-210 209-205 230 229-225 224-220 219-215 240 239-235 234-230 229-225 Штангадағы ілуліні тарту 5 4 3 2 6 5 4 3 7 6 5 4 8 7 6 5 10 9 8 7 Алға және кері бағытта жүгіру 3Х10 м 5 4 3 2 7,3 7,4-7,7 7,8-8,0 8,1-8,4 7,2 7,3-7,6 7,7-7,9 8,0-8,3 7,0 7,1-7,4 7,5-7,8 7,9-8,2 6,8 6,9-7,2 7,3-7,6 7,7-8,0 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1520 1519-1390 1389-1270 1269-1140 1600 1599-1470 1469-1340 1339-1210 1630 1629-1550 1549-1450 1449-1340 1650 1649-1570 1569-1470 1469-1360 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 26 25-24 23-22 21-20 27 26-25 24-23 22-21 29 28-27 26-25 24-23 30 29-28 27-26 25-24

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Спорт­тық же­тіл­ді­ру Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Тер­ми­я­лық іш ки­ім жиын­тық адам 1 1 2 1 3 1 4 1 2 1 2 Шор­ты да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 3 Оқ­ша­у­лан­ған шұлық­тар жұп (3да­на) адам 1 1 1 1 2 1 2 1 2 1 4 Крос­сов­ки (қы­сқы) жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 3 1 4 1 2 1 5 Оқ­ша­у­лан­ған жел­ден қор­ғай­тын ко­стюм, фу­фай­ка жиын­тық адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 6 Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған спорт­тық ко­стю­мі жиын­тық адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 7 Тау шаң­ғы­сы сө­мке­сі да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 8 То­бық­қа ар­нал­ған бе­кіт­кіш­тер жиын­тық адам - - - - 1 1 2 1 - - 9 Ті­зе буын­да­ры­ның бе­кіт­кіш­те­рі жиын­тық адам - - - - 1 1 2 1 - - 10 Шын­тақ буын­да­ры­ның бе­кіт­кіш­те­рі жиын­тық адам - - - - 1 1 2 1 - - 11 Тау шаң­ғы­сы қол­ғап­та­ры жұп адам 1 1 1 1 2 1 2 1 2 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 тау шаң­ғы­сы іл­гіш­те­рі да­на адам 100 1 100 1 - - - - - - 2 шаң­ғы жиын­тығы (шаң­ғы, бе­кіт­кіш­тер, та­яқ­тар, бәтең­ке­лер) жұп адам 6 1 6 1 6 1 6 1 2 1 3 дүр­бі, мо­но­коль, құ­быр да­на адам 1 1 1 1 - - - - 1 1 4 Шаң­ғы қап­та­ма­сы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 5 бур да­на адам 2 2 2 2 2 2 6 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) да­на адам - - - - - - - - 4 <**> 7 Фут­бол до­бы да­на оқу то­бы 2 1 2 1 - - - - 8 Бас­кет­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 9 шаң­ғы­ға ар­нал­ған ста­нок да­на бө­лім­ше 4 4 2 4 20 2 1 4 10 Тау шаң­ғы­сы­на ар­нал­ған тре­на­жер да­на адам - - - - - - - - 1 1 11 элек­трон­дық қон­дыр­ғы, уа­қыт­ты өл­шеу да­на адам - - - - - - - - 2 <**> 12 па­ра­фин, жақ­па май­лар, шаң­ғы­ға ар­нал­ған үдет­кіш­тер Утю­жок (жиын­тық­та) қап­та­ма бө­лім­ше 50 1 50 1 50 1 50 1 50 1 13 То­бық­қа ар­нал­ған бе­кіт­кіш­тер жұп адам 1 1 жыл 1 6 ай 1 3 ай 1 1 ай 1 3 ай 14 Ті­зе буын­да­ры­ның фик­са­тор­ла­ры жұп адам 1 1 жыл 1 6 ай 1 3 ай 1 1 ай 1 3 ай 15 Сла­лом қал­қан­да­ры жұп адам 20 1 20 1 20 1 20 1 - - 16 дулы­ға да­на адам 20 2 20 2 20 2 20 2 - - 17 кө­зіл­ді­рік да­на адам 20 1 20 1 20 1 20 1 2 1 18 Шаң­ғы­ны дай­ын­да­у­ға ар­нал­ған ар­найы тау шаң­ғы­сы қол­ғап­та­ры жұп адам 12 2 14 2 16 2 20 2 12 2 19 Тө­ре­ші­лер үсте­лі да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 20 тосқа­уыл да­на адам 40 2 60 2 80 2 100 2 100 2 21 Та­с­ба­қа тек­тес арт­қы қор­ға­ныс, да­на адам 20 2 20 2 20 2 20 2 - - 22 Сла­лом та­яқ­ша­ла­ры жұп адам 20 1 20 1 20 1 20 1 2 1 23 Ма­ман­дан­ды­ры­л­ған тре­на­жер - тех­ни­ка­ны жат­тық­ты­ру­ға ар­нал­ған да­на бө­лім­ше 1 2 1 2 1 2 1 2 24 Тү­сі­ру та­яқ­ша­ла­ры жұп адам 20 1 20 1 20 1 20 1 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 32 қосымша Шайбалы хоккейден спорттық дайындықтың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленген. Оның негізгі мақсаты шайбалы хоккейден спорттық дайындықты қамтамасыз ететін барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 * 12 8 416 АДТ – 1 жылдан астам * 12 10 520 ОЖТ – 1* 10 12 624 ОЖТ – 2* 10 14 728 ОЖТ – 3* 10 18 936 ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары * 10 20 1040 СЖТ – 1* 6 24 1248 СЖТ – 2* 6 26 1352 СЖТ – 2 жыл және одан жоғары * 6 28 1456 ЖСШТ 5 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес Қазақстан Республикасының ұлттық және мемлекеттік құрама командаларын дайындайтын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың құрамаларын дайындайтын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, оқу-жаттығу орталықтары, Әкімшілік немесе жергілікті СДД, ОРДО) 14-16 жас аралығындағы жас жігіттер Жаттығу кезеңдері үшін оқу жүктемесін орындау спортшының белгілі бір спорт ұйымына (жаттығу тобына/кезеңіне) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. жас ерлер/16-18 жасты қоса алғанда жастар/18-20 жас қоса алғанда Ересектер / 21 жас және одан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытатын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес *- «JAS NOMAD» хоккейшілерді даярлаудың республикалық бағдарламасы »

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-тәр­бие жұ­мыста­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жас Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық кур­ста­ры Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық бой­ын­ша оқу ор­та­лы­ғы Қал­пы­на кел­ті­ру әре­кет­те­рі Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ден өт­кі­зу бой­ын­ша іс-ша­ра­лар Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық үл­гі­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес жы­лы­на 2 рет 7 күн­ге дей­ін Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі­мен анық­та­ла­ды спор­тив­ных ме­ро­при­я­тий АДТ – 1 жыл­дан астам 0 10 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 1 14 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 2 14 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 14 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 14 14 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 18 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 18 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 18 18 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 18 21 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 21 14 күн­ге дей­ін Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ұлт­тық және мем­ле­кет­тік құ­ра­ма ко­ман­да­ла­рын дай­ын­дай­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның құ­ра­ма­ла­рын дай­ын­дай­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО оқу-жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Әкім­ші­лік неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) 14-16 жас ара­лы­ғын­да­ғы жас жі­гіт­тер 18 14 14 күн­ге дей­ін жас ер­лер/16-18 жа­сты қо­са ал­ған­да 18 14 14 күн­ге дей­ін жастар/18-20 жас қо­са ал­ған­да 21 18 14 күн­ге дей­ін Ере­сек­тер / 21 жас және одан жо­ға­ры 21 18 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­та­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: Оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның мак­си­мал­ды ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін жер­ге дей­ін және одан қай­ту уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жас Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу ла­ге­рі Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла және аудан Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық кур­ста­ры Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық үл­гі­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ –1 жыл­дан астам 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 1 1 1 1 1 1 ОЖТ – 2 1-2 1 2 1 1-2 1 ОЖТ – 3 1-2 1 2 1 1-2 1 ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 1-2 1 2 1 1-2 1 СЖТ – 1 1-2 2 2 1 1-2 2 СЖТ – 2 1-2 2 2 1 1-2 2 СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 1-2 2 2 1 1-2 2 ЖС­ШТ 1-2 2 2 1 1-2 2 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­де­рін­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық және штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД и СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­та­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: барлығы бірнеше ұйымның контингентіне тіркелген спортшылардың тағайындалуы оқу-жаттығу кезеңі/жасы үшін көзделген шектен аспауы керек.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жас са­на­ты U-12 U-13 Жас са­на­ты U-14 Жас са­на­ты U-15 Жас са­на­ты U-16 Жас са­на­ты U-17 Жас са­на­ты U-18 U-20 Жас са­на­ты U-20 и стар­ше Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 10 600 10 600 - - - - 10 600 - - - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 210 - - 2 210 - - 2 210 1 150 1 150 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 8 480 - - 8 480 - - 8 480 - - - - Ре­сми Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 5 525 2 210 2 210 2 210 1 105 1 150 1 150 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 1 105 - - - - - - - - 2 300 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жас са­на­ты U8-11 Жас са­на­ты U11-14 Жас са­на­ты U15-16 Жас са­на­ты U18 Жас са­на­ты U20 и стар­ше Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер - - - - - - - - - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 210 - - - - - - - - Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар - - - - - - - - - - Ре­сми Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 105 1 105 - - - - 1 105 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - - - - - 1 105 1 105 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткiзiлетiн облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз ету үшiн жиынтықтар мен медальдардың түпкiлiктi саны тиiстi жарыстарды өткiзу туралы ережемен (ережелермен) реттеледi.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешiлер саны Спорт төрешісі I санаттағы спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Ұлттық спорт түрлерінен жоғары санатты төреші Халықаралық төреші Аудандық турнирлер 6 - - - - Облыстық турнирлер 6 6 - - - Республикалық турнирлер 2 2 8 1 1 Ресми аймақтық жарыстар 6 6 - - - Ресми Республикалық жарыстар - 8 7 - 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны Спорттық сауықтыру тобы * Физикалық 50 Жалпы дене шынықтыру, жалпы дене шынықтыру, арнайы дене шынықтыру, гимнастика элементтері, жеңіл атлетика, футбол, гандбол, баскетбол, ашық ойындар. Техникалық 48 Коньки тебу, таяқпен ұстау Тактикалық - Теориялық 2 Қазақстандағы дене тәрбиесі және спорт. Спортпен айналысатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күнделікті жұмысы. Спорттағы аурулар мен жарақаттардың алдын алу . Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы * Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық 38,4 Жалпы дене шынықтыру, арнайы дене шынықтыру, гимнастика, жеңіл атлетика, футбол, гандбол, баскетбол элементтері . Техникалық 45,2 Коньки тебу, таяқпен ұстау, ату, пас беру. Тактикалық 11,3 Жеке тактика Теориялық 2,8 Спортшының күнделікті жұмысы. Аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Қатайту. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Хоккей ережелері. Психологиялық 2,3 Күрделі жаттығуларды шешуге қажетті спорттық маңызды мінез-құлық қасиеттері мен ерікті қасиеттерін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы * Дайындық түрі Шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны Физикалық 38,4 Жалпы дене шынықтыру, арнайы дене шынықтыру, гимнастика, жеңіл атлетика, футбол, гандбол, баскетбол. Техникалық 45,2 Коньки тебу, таяқпен ұстау, ату, пас беру, күшті қозғалыстарды үйрену. Тактикалық 11,3 Жеке, топтық тактика Теориялық 2,8 Қазақстандағы және дүние жүзіндегі хоккей дамуының негізгі тенденциялары. Спорттағы аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Спорттық жаттығулардың жалпы сипаттамасы. Спортшының дене және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 2,3 Күрделі жаттығуларды шешуге қажетті спорттық маңызды мінез-құлық қасиеттері мен ерікті қасиеттерін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы * Дайындық түрі Шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны Физикалық 23 Жалпы дене шынықтыру, арнайы дене шынықтыру, гимнастика, жеңіл атлетика, футбол, гандбол, баскетбол, күрес. Техникалық 49,6 Коньки тебу, таяқпен ұстау, ату, пас беру, күшті қозғалыстарды үйрену. Тактикалық 17,9 жеке, топтық тактика. Теориялық 6 Дене қабілеттері және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Психологиялық 3,5 Спорттық іс-әрекетке деген көзқарасты нығайту, жаттығулар мен бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерді жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы * Дайындық түрі Шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны Физикалық 23,8 Жалпы дене шынықтыру, арнайы дене шынықтыру, гимнастика, жеңіл атлетика, футбол, гандбол, баскетбол, күрес Техникалық 23,8 Коньки тебу, таяқпен ұстау, ату, пас беру, күшті қозғалыстарды үйрену. Тактикалық 37,4 Жеке, топтық тактика. Теориялық 6,8 Дене қабілеттері және дене шынықтыру. Спорттық жаттығуларды жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық дайындық. Ойынға дайындық және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 6,8 Спорттық іс-әрекетке деген көзқарасты нығайту, жаттығулар мен бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерді жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,4 жолдастық ойындарға төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы * Дайындық түрі Шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны Физикалық 2,8 Жалпы дене шынықтыру, арнайы дене шынықтыру, гимнастика, жеңіл атлетика, футбол, гандбол, баскетбол, күрес. Техникалық 20,6 Коньки тебу, таяқпен ұстау, ату, пас беру, күшті қозғалыстарды үйрену. Тактикалық 22 Жеке, топтық, командалық тактика Теориялық 38,6 Дене қабілеттері және дене шынықтыру. Спорттық жаттығуларды жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық дайындық. Ойынға дайындық және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 5,3 Психологиялық тұрақтылығы жоғары, ерік-жігері күшті, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге жігерлі спортшы тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,1 Жолдастық ойындарға төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы * Дайындық түрі Шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны Физикалық 25 Жалпы дене шынықтыру, арнайы дене шынықтыру, гимнастика, жеңіл атлетика, футбол, гандбол, баскетбол, күрес. Техникалық 20,2 Коньки тебу, таяқпен ұстау, ату, пас беру, күшті қозғалыстарды үйрену. Тактикалық 39,5 Жеке, топтық, командалық тактика, стратегия. Теориялық 9,5 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика және тактикалық дайындық негіздері. Ойындарға тактикалық талдау жасау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға дайындық және ойын нәтижелерін талдау Психологиялық 4,8 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары нәтижелі спорт үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқара білу, жауапкершілік артқан жағдайларда стресске қарсы тұру, жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, өзін-өзі талдау қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Төреші ретінде жолдастық ойындарға төрелік ету. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы * Дайындық түрі Шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны Физикалық 24,8 Жалпы дене шынықтыру, арнайы дене шынықтыру, гимнастика, жеңіл атлетика, футбол, гандбол, баскетбол, күрес. Техникалық 22 Коньки тебу, таяқпен ұстау, ату, пас беру, күшті қозғалыстарды үйрену. Тактикалық 39,7 Жеке, топтық, командалық тактика, стратегия. Теориялық 7,9 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық жаттығуларды жоспарлау және бақылау. Ойындарға тактикалық талдау жасау. Ойынға дайындық және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 4 Мінездің адамгершілік және ерік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі гипноздау және күйлерді өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге жетуге ынтасын дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,6 Кіші топтарда оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде бас төреші, желілік төреші болып жарыстарға төрешілік ету. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы * Дайындық түрі Шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны Физикалық 24,5 Жалпы дене шынықтыру, арнайы дене шынықтыру, гимнастика, жеңіл атлетика, футбол, гандбол, баскетбол, күрес. Техникалық 21,3 Коньки тебу, таяқпен ұстау, ату, пас беру, күшті қозғалыстарды үйрену. Тактикалық 41,4 Жеке, топтық, командалық тактика, стратегия. Теориялық 7,6 жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындарға тактикалық талдау жасау. Ойынға баптау және ойын нәтижесін талдау Психологиялық 3,7 Оқу үрдісінде өз бетінше ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,5 кіші жас топтарына қатысатындарға жеке жаттығулар мен элементтерді үйренуге көмектесу. Жарыстың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу және есепке алу жүйесін жүргізуді меңгеру. Жолдастық ойындарына төрешілік ету. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы * Дайындық түрі Шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны Физикалық 23,5 Ойынды жетілдірудің негізі ретінде дене және арнайы дайындықты жоғары деңгейде ұстау. Техникалық 20,3 Коньки тебу, таяқпен ұстау, ату, пас беру, күшті қозғалыстарды үйрену. Тактикалық 41,4 Жеке, топтық, командалық тактика, стратегия. Теориялық 9,6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындарға тактикалық талдау жасау. Ойынды орнату және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 3,7 Оқу үрдісінде өз бетінше ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,5 Кіші жас топтарына қатысатындарға жеке жаттығулар мен элементтерді үйренуге көмектесу. Жарыстың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу және есепке алу жүйесін жүргізуді меңгеру. Командалық жарыстарға төрелік ету. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлер тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны Физикалық 22,5 Ойынды жетілдірудің негізі ретінде дене және арнайы дайындықты жоғары деңгейде ұстау. Техникалық 20,3 Коньки тебу, таяқпен ұстау, ату, пас беру, күшті қозғалыстарды үйрену. Тактикалық 41,4 Жеке, топтық, командалық тактика, стратегия. Теориялық 10,6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындарға тактикалық талдау жасау. Ойынға баптау және ойын нәтижесін талдау Психологиялық 3,7 Оқу үрдісінде өз бетінше ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,5 кіші жас топтарына қатысатындарға жеке жаттығулар мен элементтерді үйренуге көмектесу. Жарыстың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу және есепке алу жүйесін жүргізуді меңгеру. Командалық жарыстарға төрелік ету. Барлығы 100 % *- «JAS NOMAD» хоккейшілерді даярлаудың республикалық бағдарламасы

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері (7–9 жас ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығуының түрі Рейтинг, ұпай Қыздар Ұлдар 7 жыл 8 жыл 9 жыл 7 жыл 8 жыл 9 жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 20 м жүгіру, сек. 5 4 3 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 «Сызғышты» сынау, қараңыз . 5 4 3 аздау 7,5 7,5-20,4 20,4және жоғары аздау 7,5 7,5-20,4 20,4және жоғары аздау 7,5 7,5-20,4 20,4және жоғары аздау 7,5 7,5-20,4 20,4және жоғары аздау 7,5 7,5-20,4 20,4 және жоғары аздау 7,5 7,5-20,4 20,4және жоғары Тұрып ұзындыққа секіру, қараңыз 5 4 3 120 119-115 114-110 130 129-125 124-120 140 139-135 134-130 120 119-115 114-110 130 129-125 124-120 140 139-135 134-130 Бір аяқпен секіргеннен кейін тепе-теңдікті сақтау, сек. 5 4 3 40-60 30-дан астам 30-дан аз 40-60 30-дан астам 30-дан аз 40-60 30-дан астам 30-дан аз 40-60 30-дан астам 30-дан аз 40-60 30-дан астам 30-дан аз 40-60 30-дан астам 30-дан аз Шаттл жүгірісі 4х9 метр, сек. 5 4 3 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 Иілу және иілу қолдарын еңкейтілген күйде (бірнеше рет) 5 4 3 5 4 3 7 6 5 9 8 7 5 4 3 7 6 5 9 8 7 Денені жатқан позициядан көтеру (бірнеше рет) 5 4 3 18 14 11 25 19 15 28 23 20 24 21 18 28 25 20 40 36 31 Гимнастикалық орындықта тұрып алға иілу, қараңыз 5 4 3 +8 +4 +2 +8 +4 +2 +8 +4 +2 +8 +4 +2 +8 +4 +2 +8 +4 +2 Толық еңкейіп тұрған күйде позаны ұстаңыз, сек. 5 4 3 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз *- Дайындық кезеңіне және спортшылардың дайындық деңгейіне байланысты сынақ нәтижелерін түзетуге болады. 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері (7–9 жас ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығуының түрі Рейтинг, ұпай Қыздар Ұлдар 7 жыл 8 жыл 9 жыл 7 жыл 8 жыл 9 жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 Конькиде 30 м алға жүгіру, сек. 5 4 3 5,05 5,35 5,42 4,95 5,36 5,52 4,90 5,08 5,21 5,05 5,35 5,42 4,95 5,36 5,52 4,90 5,08 5,21 Артқы жағымен сырғанау 30 м, сек. . 5 4 3 6,91 7,44 7,53 5,47 7,19 7,50 5,3 6,36 6,55 6,91 7,44 7,53 5,47 7,19 7,50 5,3 6,36 6,55 Шайбаны ұстаусыз слалом, сек. 5 4 3 13,21 14.27 14,47 13,01 14,30 14,82 12,42 12,94 13,10 13,21 14.27 14,47 13,01 14,30 14,82 12,42 12,94 13,10 Шайбамен дриблингпен слалом, сек. 5 4 3 13,32 14,84 15,47 13,2 14,30 14,82 13,08 13,65 13,96 10,16 14,84 15,47 13,2 14,30 14,82 13,08 13,65 13,96 Шайбаны дриблингсіз «конверт», сек. 5 4 3 16,54 18,04 19,51 16,32 17,96 18,60 16,24 17,09 17,58 16,54 18,04 19,51 16,32 17,96 18,60 16,24 17,09 17,58 Шайбамен дриблингпен «конверт», сек. 5 4 3 20,18 21,44 22,58 17,82 19,01 20,22 15,35 16,54 16,84 20,18 21,44 22,58 17,82 19,01 20,22 15,35 16,54 16,84 3х9 м конькиде шаттл жүгіру, сек 5 4 3 9,6 9,9 10,25 9,3 9,55 9,85 8,95 9,35 9,7 9,6 9,9 10,25 9,3 9,55 9,85 8,95 9,35 9,7 *- Дайындық кезеңіне және спортшылардың дайындық деңгейіне байланысты сынақ нәтижелерін түзетуге болады. 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері (9-11 жас ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығуының түрі Рейтинг, ұпай Қыздар Ұлдар 9 жыл 10 жыл 11 жыл 9 жыл 10 жыл 11 жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 30 м жүгіру, сек. 5 4 3 5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 5,4 5,3-5,6 5,7-5,8 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,1 5,2-5,3 5,4-5,5 5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 «Сызғышты» сынау, қараңыз . 5 4 3 аздау 7,5 7,5-20,4 20,4 және жоғары аздау 7,5 7,5-20,4 20,4 және жоғары аздау 7,5 7,5-20,4 20,4 және жоғары аздау 7,5 7,5-20,4 20,4 және жоғары аздау 7,5 7,5-20,4 20,4 және жоғары аздау 7,5 7,5-20,4 20,4 және жоғары Тұрып ұзындыққа секіру, қараңыз 5 4 3 150 149-145 144-140 160 159-155 154-150 170 169-165 164-160 160 159-155 154-150 175 174-170 169-165 185 184-180 179-175 Бір аяқпен секіргеннен кейін тепе-теңдікті сақтау, сек. 5 4 3 40-60 30-дан астам 30-дан аз 40-60 30-дан астам 30-дан аз 40-60 30-дан астам 30-дан аз 40-60 30-дан астам 30-дан аз 40-60 30-дан астам 30-дан аз 40-60 30-дан астам 30-дан аз Шаттл жүгірісі 4х9 метр, сек. 5 4 3 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 8,3 8,4-9,0 9,1-9,9 8,0 8,1-8,7 8,8-9,9 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 Иілу және иілу қолдарын еңкейтілген күйде (бірнеше рет) 5 4 3 9 8 7 11 10-9 8-7 12 11-10 9-8 9 8 7 15 14-13 12-11 19 18-17 16-15 Денені жатқан позициядан көтеру (бірнеше рет) 5 4 3 30 26 23 34 30 26 38 34 31 40 36 31 47 43 40 48 44 41 Гимнастикалық орындықта тұрып алға иілу, қараңыз 5 4 3 +9 +5 +3 +9 +5 +3 +9 +5 +3 +9 +5 +3 +9 +5 +3 +9 +5 +3 Толық еңкейіп тұрған күйде позаны ұстаңыз, сек. 5 4 3 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 жәнеодан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 жәнеодан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз *- Дайындық кезеңіне және спортшылардың дайындық деңгейіне байланысты сынақ нәтижелерін түзетуге болады. 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері (9-11 жас ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығуының түрі Рейтинг, ұпай Қыздар Ұлдар 9 жыл 10 жыл 11 жыл 9 жыл 10 жыл 11 жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 Конькиде 30 м алға жүгіру, сек. 5 4 3 4,90 5,08 5,21 4.85 5,18 5,31 4,12 4,72 4,88 4,90 5,08 5,21 4.85 5,18 5,31 4,12 4,72 4,88 Артқы жағымен сырғанау 30 м, сек. . 5 4 3 5,3 6,36 6,55 5,19 6,33 6,65 5,0 5,72 5,94 5,3 6,36 6,55 5,19 6,33 6,65 5,0 5,72 5,94 Шайбаны ұстаусыз слалом, сек. 5 4 3 12,42 12,9 13,10 12,29 12,98 13,36 12,09 12,48 12,67 12,42 12,94 13,10 12,29 12,98 13,36 12,09 12,48 12,67 Шайбамен дриблингпен слалом, сек. 5 4 3 13,08 13,65 13,96 12,83 13,43 13,95 12,41 12,84 13,13 13,08 13,65 13,96 12,83 13,43 13,95 12,41 12,84 13,13 Шайбаны дриблингсіз «конверт», сек. 5 4 3 16,24 17,09 17,58 16,14 17,04 17,47 14,84 15,58 15,90 16,54 17,09 17,58 16,14 17,04 16,47 14,84 15,58 15,90 Шайбамен дриблингпен «конверт», сек. 5 4 3 15,35 16,54 16,84 16,05 16,15 16,61 16,0 16,10 16,71 15,354 16,544 16,845 16,05 16,15 17,61 16,0 16,10 16,71 3х9 м конькиде шаттл жүгіру, сек 5 4 3 8,95 9,35 9,7 8,95 9,35 9,7 8,7 9,0 9,4 8,95 9,35 9,7 8,7 9,2 9,5 8,5 9,01 9,3 *- Дайындық кезеңіне және спортшылардың дайындық деңгейіне байланысты сынақ нәтижелерін түзетуге болады. Оқу топтарындағы студенттерді техникалық-тактикалық дайындықты бақылау стандарттары Техниканың атауы Бағалау критерийлері Бағалау Жүзеге асыру Бастауы оқу топтары Шырша - «шырша» » - тірек коньки қозғалыс бағыты бойынша сырғанайды; басқа конькимен итеру бүкіл жүгірушінің ішкі жиегімен жағына (сәл артқа) орындалады; аяқ тобық буынында «қағып кетпейді» - трек «шыршаны» құрайды. - итеру кезінде коньки артқа сырғып кетеді немесе шамадан тыс сыртқа қарай бұрылады немесе аяғы ішке қарай аздап «еңкейеді». - көрсетілген екі немесе үш қате. 5 4 3 «хоккейшінің қонуы» – қондыру дұрыс, аяқтар тізеде және тобықта жеткілікті түрде бүгілген (жіліншіктер алға қарай қисайған), конькилер «қағып кетпеген» (аяқтар тобықтарда бұрылмаған). 10-12 метрге сырғу – қону дұрыс, бірақ аяқтар қажеттен көп немесе аз бүгілген. 8-10 метрге сырғу. – қателер бірдей, бірақ сырғанау 5-6 метр. 5 4 3 Бір аяқпен тепе-теңдік – қону дұрыс, тірек аяғы барлық буындарда жеткілікті түрде бүгілген, денесі мен қолдары тартылмаған, коньки «қағып кетпеген» - конькидің бүкіл жазықтығымен сырғанайды. 8-10 метрге сырғу. – позиция дұрыс, бірақ денесі мен аяқтары аздап кернеулі. Тепе-теңдікті сақтау үшін қолдармен сәл теңдестіру, коньки сыртқы немесе ішкі жиекте көбірек сырғып, аздап «жабысып қалады». 5-6 метрге сырғу – аяқ жартылай түзетілген, қолдар мен дене қатты керілген, қолдармен тепе-теңдік сақтайды, коньки «жығылады». 2-4 метрге сырғытыңыз 5 4 3 Жалпы ауырлық орталығының (gcg) бір аяқтан екінші аяққа ауысуы («сорғы») – дұрыс қалыпта, дене салмағы тірек аяқта, барлық буындарда бүгілген, ал ауырлық центрін тірек аяқтан итергіш (тербелме) аяққа ауыстырған кезде тербелетін (итерілетін) аяқ бүйірге тік және коньки саусақпен бүйірге және артқа бұрылады. Дене салмағы аяқтан аяққа ауысады. 25-30 метр жүріңіз. – дене қалпы дұрыс, дене салмағы тірек аяқта, яғни иық проекциясы тізенің артында, тізе кеуденің ортасында. Мұрын, кеуде ортасы, тізе, етіктің ұшы тік түзу сызықты құрайды. Аяқтардың жеткіліксіз кеңеюі немесе бәрі дұрыс, бірақ иықтың немесе жамбастың «ауытқуы» бар. – жоғары қону, ауырлық орталығының проекциясы «жотада анықталмаған» немесе қолмен көмектеседі. 15-20 м домалап, тірек жотасы «қисайған». 5 4 3 Оқу топтарындағы студенттерге арналған психологиялық дайындауды бақылау стандарттары Техниканың атауы Бағалау критерийлері, ұпайлары ескертпелер Бастауы оқу топтары танымдық процестер (ойлау және зейін) Ойындық ойлау: - қалыптасқан – 1 ұпай; - қалыптаспаған – 0 балл; Ойын барысында жаттықтырушының ұсынысына реакциясы: - адекватты – 1 ұпай; - жоқ – 0 балл; Ойын барысында назар аударыңыз: - тұрақты, тез ауысады – 1 ұпай; - тұрақсыз, қиын қосқыштар – 0 ұпай Ойын әрекеттеріңізді сыни бағалау: - қазіргі – 1 ұпай - жоқ (менен басқаның бәрі кінәлі) – 0 ұпай. Ойын әрекетінде бағаланады; барлығы максимум 4 ұпай Эмоционалды-еріктік процестер Стресске төзімділік: - жоғары – 2 ұпай; - мерзімдік (ситуациялық) – 1 ұпай; - төмен – 0 ұпай; Ерік күші (қайсарлық, шешімділік, батылдық): - барлық ойындарда үнемі көрінді – 2 ұпай; - барлық ойындарда (мерзімді түрде) көрінеді – 1 ұпай; - көрсетілмеген – 0 балл Жаттығу сабақтары мен ойын әрекеттері кезінде бағаланады; барлығы максимум 4 ұпай Мінез-құлық көріністері Сіздің ойын рөліңіздегі әрекеттердің тиімділігі: - жоғары – 1 ұпай; - төмен – 0 ұпай;; Топтық жұмыс, ойын барысында басқа ойыншылармен әрекеттесу: - тиімді – 1 ұпай; - тиімсіз (пассивті немесе тым агрессивті) – 0 ұпай; Құрбылар тобындағы көшбасшылық позиция: - өрнектелген – 2 ұпай; - мерзімді түрде – 1 ұпай; - жоқ – 0 балл; Пән: - жоғары – 1 ұпай; - төмен – 0 ұпай Біреудің күшті және әлсіз жақтары туралы кері байланыс: - қабылдайды, мінез-құлқын өзгертеді – 1 ұпай -қабылдамайды – 0 ұпай Жаттығу сабақтары мен ойын әрекеттері кезінде бағаланады; барлығы максимум 6 ұпай Жалпы дене даярлығының нормативтері (11-13 жас ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығуының түрі Рейтинг, ұпай Қыздар Ұлдар 11 жыл 12 жыл 13 жыл 11 жыл 12 жыл 13 жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 30 м жугиру, сек. 5 4 3 5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 5,4 5,3-5,6 5,7-5,8 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,1 5,2-5,3 5,4-5,5 5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 «Сызғышты» тамаша, қараңыз 5 4 3 аздау 7,5 7,5-20,4 20,4 және жоғары аздау 7,5 7,5-20,4 20,4 және жоғары аздау 7,5 7,5-20,4 20,4 және жоғары аздау 7,5 7,5-20,4 20,4 және жоғары аздау 7,5 7,5-20,4 20,4 және жоғары аздау 7,5 7,5-20,4 20,4 және жоғары Тұрып ұзындыққа секіру, қараңыз 5 4 3 160 159-155 154-150 170 169-165 164-160 180 179-175 174-170 175 174-170 169-165 185 184-180 179-175 195 194-190 189-185 Бір аяқпен секіргеннен кейін тепе-теңдікті сақтау, сек 5 4 3 40-60 30-дан астам 30-дан аз 60-90 30-дан астам 30-дан аз 60-90 30-дан астам 30-дан аз 40-60 30-дан астам 30-дан аз 60-90 30-дан астам 30-дан аз 60-90 30-дан астам 30-дан аз Шаттл жүгірісі 4х9 метр, сек. 5 4 3 8,0 8,1-8,7 8,8-9,9 7,9 8,0-8,5 8,6-9,3 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 Иілу және иілу қолдарын еңкейтілген күйде (бірнеше рет) 5 4 3 12 11-10 9-8 13 12-11 10-9 14 13-12 11-10 19 18-17 16-15 22 21-20 19-18 35 34-33 32-31 Денені жатқан позициядан көтеру (бірнеше рет) 5 4 3 38 34 31 44 41 38 47 43 40 48 44 41 48 45 42 49 46 44 Гимнастикалық орындықта тұрып алға иілу, қараңыз 5 4 3 +11 +6 +4 +11 +6 +4 +11 +6 +4 +11 +6 +4 +11 +6 +4 +11 +6 +4 Толық еңкейіп тұрған күйде позаны ұстаңыз, сек. 5 4 3 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз Жолақтағы тартылулар (рет саны) 5 4 3 - - - 10 9 7 11 9 8 13 11 10 *- Дайындық кезеңіне және спортшылардың дайындық деңгейіне байланысты сынақ нәтижелерін түзетуге болады. 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері (11–13 жас ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығуының түрі Рейтинг, ұпай Қыздар Ұлдар 11 жыл 12 жыл 13 жыл 11 жыл 12 жыл 13 жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 Конькиде 30 м алға жүгіру, сек. . 5 4 3 4,12 4,72 4,88 4,1 4,56 4,75 4,1 4,5 4,7 4,12 4,72 4,88 4,1 4,56 4,75 4,1 4,5 4,7 Артқы жағымен сырғанау 30 м, сек. 5 4 3 5,0 5,72 5,94 5,0 5,46 5,72 5,0 5,46 5,72 5,0 5,72 5,94 5,0 5,46 5,72 5,0 5,46 5,72 Шайбаны ұстаусыз слалом, сек. 5 4 3 12,09 12,48 12,67 11,56 11,80 12,30 11,56 11,80 12,30 12,09 12,48 12,67 11,56 11,80 12,30 11,56 11,80 12,30 Шайбамен дриблингпен слалом, сек. 5 4 3 12,41 12,84 13,13 11,68 12,19 12,50 11,51 12,19 12,50 12,41 12,84 13,13 11,68 12,19 12,50 11,51 12,19 12,50 Шайбаны дриблингсіз «конверт». сек. 5 4 3 14,84 15,58 15,90 14,58 15,07 15,43 14,45 15,07 15,43 14,84 15,58 15,90 14,58 15,07 15,43 14,45 15,07 15,43 Шайбамен дриблингпен «конверт», сек. 5 4 3 16,0 16,10 16,71 15,08 15,88 16,46 15,0 15,88 16,36 16,0 16,10 16,71 15,08 15,88 16,46 15,0 15,88 16,36 3х9 м конькиде шаттл жарысы, сек. . 5 4 3 8,7 9,0 9,4 8,7 9,0 9,4 8,5 9,01 9,38, 8,5 9,01 9,3 8,5 9,01 9,3 8,5 9,01 9,38, *- Дайындық кезеңіне және спортшылардың дайындық деңгейіне байланысты сынақ нәтижелерін түзетуге болады. Оқу топтарындағы студенттерді техникалық-тактикалық дайындықты бақылау стандарттары Техниканың атауы Бағалау критерийлері Бағалау Жүзеге асыру 1-2 жылдық оқу топтарына Шырша - «шырша» - тірек коньки қозғалыс бағыты бойынша сырғанайды; басқа конькимен итеру бүкіл жүгірушінің ішкі жиегімен жағына (сәл артқа) орындалады; аяқ тобық буынында «қағып кетпейді» - трек «шыршаны» құрайды. - итеру кезінде коньки артқа сырғып кетеді немесе шамадан тыс сыртқа қарай бұрылады немесе аяқ ішке қарай аздап «қағып кетеді». - жоғарыдағы қателердің екі-үшеуі. 5 4 3 «хоккейшінің қонуы» – қондыру дұрыс, аяқтар тізе мен балтырда жеткілікті түрде бүгілген (жіліншік алға еңкейтілген), конькилер «қағып кетпеген» (аяқтар тобықта бұралмаған). 10–12 метрге сырғытыңыз – қондыру дұрыс, бірақ аяқтар қажеттіден көп немесе аз бүгілген. 8-10 метрге сырғанау. – бірдей қателер, бірақ 5–6 метрге сырғанау. 5 4 3 Бір аяқпен тепе-теңдік – қону дұрыс, тірек аяғы барлық буындарда жеткілікті түрде бүгілген, денесі мен қолдары тартылмаған, коньки «қағып кетпеген» - конькидің бүкіл жазықтығымен сырғанайды. 8-10 метрге сырғу. – қалпы дұрыс, бірақ денесі мен аяқтары аздап керілген. Тепе-теңдікті сақтау үшін қолдармен сәл теңдестіру, коньки сыртқы немесе ішкі жиекте көбірек сырғып, аздап «жабысып қалады». 5-6 метр сырғанау. – аяқ жартылай түзетілген, қолдар мен дене қатты керілген, қолдармен теңдеседі, коньки «құлады». 2-4 метр сырғанау. 5 4 3 Жалпы ауырлық орталығының (gcg) бір аяқтан екінші аяққа ауысуы («сорғы») - дене қалпын дұрыс ұстау, ауырлық центрін тірек аяқтан итергіш (тербеліс) аяққа ауыстырған кезде, дене салмағы тірек аяқта, барлық буындарында бүгілген, ал тербелетін (итерілетін) аяқ бүйірге түзу және конькиді саусақпен бүйірге және артқа бұру. Дене салмағы аяқтан аяққа ауысады. 25-30 метр жүріңіз. Қону дұрыс, дене салмағы тірек аяқта, яғни иық проекциясы тізенің артында, тізе кеуденің ортасының астында. Мұрын, кеуде ортасы, тізе, етіктің ұшы тік түзу сызықты құрайды. Аяқтардың жеткіліксіз кеңеюі немесе бәрі дұрыс, бірақ иықтың немесе жамбастың «ауытқуы» бар. - жоғары қону, ауырлық орталығының проекциясы «жотада анықталмаған» немесе қолмен көмектеседі. 15-20 м домалап, тірек жотасы «қисайған» 5 4 3 Тактикалық дайындықты бағалау критерийлері (1,2 жылдық оқудағы ОЖТ топтары үшін) Тактикалық әрекет Баға Форвардтар Қорғаушылар Жеке тактика «1x1» 6 шабуылда соғылған голдар саны: «5» - 4 гол «4» - 3 гол «3» - 2 гол «2» - 1 гол «0» - 0 гол 6 шабуылда жіберілген голдар саны: «5» - 0 гол «4» - 1 гол «3» - 2 гол «2» - 3 гол «1» - 4 гол Топтық тактика «2x1» 6 шабуылда соғылған голдар саны: «5» - 4 гол «4» - 3 гол «3» - 2 гол «2» - 1 гол «0» - 0 гол 6 шабуылда жіберілген голдар саны: «5» - 0 гол «4» - 1 гол «3» - 2 гол «2» - 3 гол «1» - 4 гол Оқу топтарындағы студенттерге арналған психологиялық дайындықты бақылау стандарттары Техниканың атауы Бағалау критерийлері, ұпайлары Ескертпелер 1-2 оқу жылындағы оқу және оқу топтары Танымдық процестер (ойлау және зейін) Ойын рөліне байланысты операциялық ойлау: Шабуыл жасау сәтін таңдаумен байланысты - қарсыластың шабуыл әрекеттерінің уақыты мен сипатын болжау ықтималдығын азайту үшін алдамшы қозғалыстар мен басқа да тактикалық элементтерді қолданады - 1 ұпай; - әдейі және «импровизацияланған» қайталанатын және қарсы шабуылдарды қолданса – 1 ұпай; - уақыт тапшылығы ауыр жағдайларды пайдаланады – 1 ұпай; - шабуыл әрекеттерін орындау үшін қарсыласта өзінің ойын қашықтығы туралы жалған түсініктер туғызса - 1 ұпай. Қорғаныстағы белсенділік, — дайындық әрекеттерін рефлексивті талдау негізінде қарсыласының болашақ іс-әрекетін болжай алады – 1 ұпай; — «қарсылас үшін ойлай алады» - 1 ұпай; — басым қасақана және экспромттық сипаттағы әрекеттерді қолданады – 1 ұпай; — «логикалық» және «қисынсыз» ойын шешімдерін ауыстырады, ең ықтимал тактикалық ойын схемаларын қолданады – 1 ұпай. Қарсыластардың ойын әрекеттерін болжау және болжау - болжамдардың жоғары дәлдігі (70%-дан астам жағдайда белгілі бір тактиканың не үшін қабылданғанын түсіндіре алады) – 2 ұпай - болжамдардың ситуациялық сипаты (40-70% жағдайда белгілі бір тактиканың не үшін қабылданғанын түсіндіре алады) – 1 ұпай - өте төмен (30%-дан аз жағдайда) – 0 балл Сіздің командаңыздың ойыншыларының ойын әрекеттерін болжау және болжау - болжамдардың жоғары дәлдігі (70%-дан астам жағдайда белгілі бір тактиканың неліктен қабылданғанын түсіндіре алады) - 2 ұпай - болжамдардың ситуациялық сипаты (40-70% жағдайда белгілі бір тактиканың не үшін қабылданғанын түсіндіре алады) – 1 ұпай - өте төмен (30%-дан аз жағдайда) – 0 балл Ойынның презентациясы, қиял мен ойлау процестері, күрделі және стереотиптік емес әрекеттер мен тактикалық комбинацияларды құру шығармашылығы: - жоғары, тиімді – 2 балл; - жағдаяттық, мезгіл-мезгіл – 1 ұпай; - жоқ – 0 ұпай. Ойын барысында жаттықтырушының нұсқауына реакция: - адекватты – 2 ұпай; - дәлелдейді, бірақ ішінара қабылдайды – 1 ұпай; - агрессивті қабылдамау немесе жоқ – 0 балл; Ойын барысында назар аударыңыз: - тұрақты, тез ауысады – 1 ұпай; - тұрақсыз, қиын қосқыштар – 0 ұпай Өзінің ойын әрекетін сыни рефлексивті бағалау: - қазіргі – 1 ұпай - жоқ (менен басқаның бәрі кінәлі) – 0 ұпай. Жағдайлардың өзгеруіне реакция жылдамдығы, ойынның сәтті сәттерін жүзеге асыру қабілеті: - жоғары, адекватты – 2 ұпай - тым жоғары – 1 ұпай - төмен – 0 ұпай Ойын әрекетінде бағаланады; барлығы максимум 6 ұпай Эмоционалды-еріктік процестер Ойын сәттерін «ұшып» енгізу мүмкіндігі: - жоғары – 2 ұпай - ситуациялық – 1 ұпай; - төмен – 0 ұпай. Өзін-өзі реттеуді дамыту (көңіл-күйді қалыптастыру, күштерді шоғырландыру, эмоциялар мен сананы басқару, ішкі ынталандыру және релаксация): - жоғары – 3 ұпай; - команданың ойынға деген көңіл-күйіне байланысты – 2 ұпай - көңіл күйіңізге байланысты – 1 ұпай - төмен – 0 ұпай; Ерік күші (қайсарлық, шешімділік, батылдық): - барлық ойындарда үнемі көрінетін – 2 ұпай; - барлық ойындарда мерзімді түрде көрініс тапты – 1 ұпай; - көрсетілмеген – 0 балл Спорттық мотивация, кәсіби қызмет түрі ретінде хоккейге қызығушылық: - тұрақты – 2 ұпай; - ауытқымалы – 1 ұпай; - жоқ – 0 ұпай Ойынға тарту (бәсеке белсенділігіне жоғары қызығушылық, толқу) - тұрақты – 2 ұпай; - ауытқымалы – 1 ұпай; - жоқ – 0 ұпай Бәсекелестік қызметте бағаланады; барлығы максимум 7 ұпай Мінез-құлық көріністері Өзінің ойын рөліндегі әрекеттердің тиімділігі: - жоғары – 2 ұпай; - ситуациялық – 1 ұпай; - төмен – 0 ұпай; Топтық жұмыс, ойын барысында басқа ойыншылармен әрекеттесу: - тиімді – 1 ұпай; - тиімсіз (пассивті немесе тым агрессивті) – 0 ұпай; Құрбылар тобындағы көшбасшылық позиция: - өрнектелген – 2 ұпай; - мерзімді түрде – 1 ұпай; - жоқ – 0 балл; Жаттығу режимін сақтау: - жоғары – 2 ұпай; - кездейсоқ бұзушылықтар – 1 балл; - тұрақты бұзушылықтар – 0 балл. Жаттықтырушының күшті және әлсіз жақтары туралы кері байланысы: - адекватты қабылдайды, мінез-құлқын өзгертеді – 2 ұпай - қабылдайды, ренжітеді немесе агрессивті болады – 1 ұпай; -қабылдамайды – 0 ұпай. Жаттықтырушы талаптарын орындау, команда ережелерін сақтау: - саналы - 2 ұпай - автоматты – 1 ұпай - диверсия және қарсылық арқылы - 0 ұпай. Агрессивтілік, қатаңдық, қарсы тұруға дайын болу - тиімді, ереже бойынша - 2 ұпай - тиімді, ережені бұзумен – 1 ұпай - орынсыз, тиімсіз - 0 ұпай Қарсыласпен күресу - тактикалық (сырғанау, қарсыласты қорғау, түйреу және т.б.) – 1 ұпай - эмоционалды күйзеліс – 0 ұпай Азшылықта ойнағанда - көңіл-күй мен іс-әрекеттің тиімділігін сақтайды – 2 ұпай - қобалжиды, жиі қателеседі – 1 ұпай - адаса, ойынды «тазалайды» – 0 ұпай Төрешілердің бағасына реакция - адекватты, өз іс-әрекетін реттейді – 1 ұпай - адекватты емес (дәлелдейді, дөрекі) – 0 ұпай Ойыннан тыс қарсыластармен қарым-қатынас - достық – 2 ұпай - немқұрайлылық – 1 ұпай - агрессивті – 0 ұпай Ойыннан тыс жанкүйерлермен қарым-қатынас - достық – 2 ұпай - немқұрайлылық – 1 ұпай - агрессивті – 0 ұпай Бәсекелестік қызметте бағаланады; барлығы максимум 8 ұпай 1. Жалпы дене дайындығы стандарттары (13-15 жас ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығуының түрі Рейтинг, ұпай Қыздар Ұлдар 13 жаста 14 жаста 15 жаста 13 жаста 14 жаста 15 жаста 1 2 3 4 5 6 7 8 30 м жүгіру, сек. 5 4 3 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,2 5,1-5,3 5,4-5,5 5,1 5,2-5,4 5,5-5,6 4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 4,7 4,8-5,0 5,1-5,3 4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 «Сызғыш» сынағы, қараңыз 5 4 3 7,5-тен аз 7.5-20.4 20.4 және одан жоғары 7,5-тен аз 7.5-20.4 20.4 және одан жоғары 7,5-тен аз 7.5-20.4 20.4 және одан жоғары 7,5-тен аз 7.5-20.4 20.4 және одан жоғары 7,5-тен аз 7.5-20.4 20.4 және одан жоғары 7,5-тен аз 7.5-20.4 20.4 және одан жоғары Тұрып ұзындыққа секіру, қараңыз 5 4 3 180 179-175 174-170 190 189-185 184-180 200 199-195 194-190 195 194-190 189-185 210 209-205 204-200 220 219-215 214-210 Бір аяқпен секіргеннен кейін тепе-теңдікті сақтау, сек . 5 4 3 60-90 30-дан астам 30-дан аз 90-120 30-дан астам 30-дан аз 90-120 30-дан астам 30-дан аз 60-90 30-дан астам 30-дан аз 90-120 30-дан астам 30-дан аз 90-120 30-дан астам 30-дан аз Шаттл жүгірісі 4х9 метр, сек. 5 4 3 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 7,3 7,4-7,7 7,8-8,0 7,2 7,3-7,6 7,7-7,9 Сгибание и разгибание рук в упоре лежа (кол-во раз) 5 4 3 14 13-12 11-10 16 15-14 13-12 18 17-16 15-14 35 34-33 32-31 45 40-42 37-40 50 43-45 38-41 Денені жатқан позициядан көтеру (бірнеше рет) 5 4 3 47 43 40 49 46 44 50 48 45 49 46 44 50 48 45 51 49 45 Гимнастикалық орындықта тұрып алға иілу, қараңыз 5 4 3 +11 +6 +4 +11 +6 +4 +11 +6 +4 +11 +6 +4 +11 +6 +4 +11 +6 +4 Толық еңкею күйінде позаны ұстаңыз, сек. 5 4 3 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз Жолақтағы тартылулар (рет саны) 5 4 3 - - - 14 13 13 15 13 12 16 14 13 Кешенді ептілік тесті, сек. 5 4 3 - - - 17.6 18,0 18,5 16,5 17,3 17,8 15,8 16,8 17,3 Бір жерден үш рет секіру, қараңыз 5 4 3 - - - 650 636 621 693 680 668 693 680 668 Купер сынағы, м. 5 4 3 2000 1900 1600-1899 2000 1900 1600-1899 2100 2000 1990 2700 2400-2700 1600-1899 2700 2400-2700 1600-1899 2800 2500-2800 2300-2499 *- Дайындық кезеңіне және спортшылардың дайындық деңгейіне байланысты сынақ нәтижелерін түзетуге болады. 2. Арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтерi (13–15 жас ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығуының түрі Рейтинг, ұпай Қыздар Ұлдар 13 жаста 14 жаста 15 жаста 13 жаста 14 жаста 15 жаста 1 2 3 4 5 6 7 8 Конькиде 30 м алға жүгіру, сек. 5 4 3 5,1 5,5 5,7 5,07 5,45 5,6 5.04 5,38 5,51 4,1 4,5 4,7 4,07 4,45 4,6 4.04 4,38 4,51 Артқы жағымен сырғанау 30 м, сек. 5 4 3 6,0 6,46 6,72 5,95 6,34 6.56 5,85 6,28 6,47 5,0 5,46 5,72 4,95 5,34 5.56 4,85 5,28 5,47 Шайбаны дриблингсіз слалом, сек. 5 4 3 12,56 12,80 13,30 11.52 12,96 13,12 11,26 12,72 13.20 11,56 11,80 12,30 9.52 10,77 11,0 9,26 9,52 10.87 Шайбамен дриблингпен слалом, сек. 5 4 3 12,51 13,19 13,50 11,32 13,0 13,82 11,12 13,0 13,43 11,68 12,19 12,50 10,32 11,37 11,82 10,12 10,01 11,43 Шайбаны дриблингсіз «конверт», сек. 5 4 3 14,45 15,07 15,43 13,95 14,54 15,10 12,52 14,25 15,0 13,06 14,07 15,43 11,95 14,54 15,10 11,52 14,25 15,00 Шайбамен дриблингпен «конверт», сек. 5 4 3 15,0 15,88 16,36 11,41 15,369 16,03 11,12 14,721 15,927 14,08 15,88 16,36 12,41 15,36 16,03 12,12 14,72 15,92 Конькиде 6х9 м, сек. 5 4 3 17,5 17,9 18,5 17,5 17,9 18,5 17,5 17,9 18,5 16,5 17,0 17,4 16,5 17,0 17,4 16,5 17,0 17,4 Шайбасыз 45 метр реакция сынағы, сек . 5 4 3 10,54 10,89 11,26 9,25 9,79 11,4 9,05 9,23 10.33 9,54 9,89 10,26 8,25 9,79 10,4 8,50 9,23 10.33 Шайбамен 45 метр реакция сынағы, сек. 5 4 3 10,97 11,66 11,811 9.84 10.11 12,64 9,81 10,0 11,94 9,83 10,36 11,81 8.84 10.11 11,64 9,41 9,74 10,94 Берілген мақсат нүктесіне лақтыру дәлдігі, % 5 4 3 80-100 60-80 40-60 80-100 60-80 40-60 80-100 60-80 40-60 80-100 60-80 40-60 80-100 60-80 40-60 80-100 60-80 40-60 *- Дайындық кезеңіне және спортшылардың дайындық деңгейіне байланысты сынақ нәтижелерін түзетуге болады. Оқу топтарындағы студенттерді техникалық-тактикалық дайындықты бақылау стандарттары Техниканың атауы бағалау критерийлері Бағалау Жүзеге асыру 3-4 жылдық оқу топтарына «хоккейшінің қонуы» – қондыру дұрыс, аяқтар тізе мен балтырда жеткілікті түрде бүгілген (жіліншік алға еңкейтілген), конькилер «қағып кетпеген» (аяқтар тобықта бұралмаған). 10-12 метрге сырғытыңыз – қондыру дұрыс, бірақ аяқтар қажеттіден көп немесе аз бүгілген. 8-10 метрге сырғанау. – бірдей қателер, бірақ 5–6 метрге сырғанау. 5 4 3 Бір аяқпен тепе-теңдік – қону дұрыс, тірек аяғы барлық буындарда жеткілікті түрде бүгілген, денесі мен қолдары тартылмаған, коньки «қағып кетпеген» - конькидің бүкіл жазықтығымен сырғанайды. 8-10 метрге сырғу. – қалпы дұрыс, бірақ денесі мен аяқтары аздап керілген. Тепе-теңдікті сақтау үшін қолдармен сәл теңдестіру, коньки сыртқы немесе ішкі жиекте көбірек сырғып, аздап «жабысып қалады». 5-6 метр сырғанау. – аяқ жартылай түзетілген, қолдар мен дене қатты керілген, қолдармен теңдеседі, коньки «құлады». 2-4 метр сырғанау. 5 4 3 Жалпы ауырлық орталығының (gcg) бір аяқтан екінші аяққа ауысуы («сорғы») - дене қалпын дұрыс ұстау, ауырлық центрін тірек аяқтан итергіш (тербеліс) аяққа ауыстырған кезде, дене салмағы тірек аяқта, барлық буындарында бүгілген, ал тербелетін (итерілетін) аяқ бүйірге түзу және конькиді саусақпен бүйірге және артқа бұру. Дене салмағы аяқтан аяққа ауысады. 25-30 метр жүріңіз. - қону дұрыс, дене салмағы тірек аяқта, яғни иық проекциясы тізенің артында, тізе кеуденің ортасының астында. Мұрын, кеуде ортасы, тізе, етіктің ұшы тік түзу сызықты құрайды. Аяқтардың жеткіліксіз кеңеюі немесе бәрі дұрыс, бірақ иықтың немесе жамбастың «ауытқуы» бар. - жоғары қону, ауырлық орталығының проекциясы «жотада анықталмаған» немесе қолмен көмектеседі. 15-20 м домалап, тірек жотасы «қисайған». 5 4 3 Тактикалық дайындықты бағалау критерийлері (3,4 жылдық оқудағы ОЖТ топтары үшін) Тактикалық әрекет Баға Форвардтар Қорғаушылар Жеке тактика «1x1» 6 шабуылда соғылған голдар саны: «5» - 4 гол «4» - 3 гол «3» - 2 гол «2» - 1 гол «0» - 0 гол 6 шабуылда жіберілген голдар саны: «5» - 0 гол «4» - 1 гол «3» - 2 гол «2» - 3 гол «1» - 4 гол Топтық тактика «2x1» 6 шабуылда соғылған голдар саны: «5» - 4 гол «4» - 3 гол «3» - 2 гол «2» - 1 гол «0» - 0 гол 6 шабуылда жіберілген голдар саны: «5» - 0 гол «4» - 1 гол «3» - 2 гол «2» - 3 гол «1» - 4 гол «3x2» 6 шабуылда соғылған голдар саны: «5» - 4 гол «4» - 3 гол «3» - 2 гол «2» - 1 гол «0» - 0 гол 6 шабуылда жіберілген голдар саны: «5» - 0 гол «4» - 1 гол «3» - 2 гол «2» - 3 гол «1» - 4 гол Оқу топтарындағы студенттерге арналған психологиялық дайындауды бақылау стандарттары Техниканың атауы Бағалау критерийлері, ұпайлары Ескертпелер 3-4 жылдық оқу топтары Танымдық процестер (ойлау және зейін) Ойын рөліне байланысты операциялық ойлау: Шабуыл жасау сәтін таңдаумен байланысты — қарсыластың шабуыл әрекеттерінің уақыты мен сипатын болжау ықтималдығын азайту үшін алдамшы қозғалыстар мен басқа да тактика элементтерін қолданады - 1 ұпай; — әдейі және «импровизацияланған» қайталанатын және қарсы шабуылдарды қолданса – 1 ұпай; — уақыт тапшылығы ауыр жағдайларды пайдаланады – 1 ұпай; — шабуыл әрекеттерін орындау үшін қарсыласта өзінің ойын қашықтығы туралы қате түсініктер туғызса – 1 ұпай. Қорғау іс-шаралары, — дайындық әрекеттерін рефлексивті талдау негізінде қарсыластың алдағы әрекетін болжай алады – 1 ұпай; — «қарсылас үшін ойлай алады» - 1 ұпай; — басым қасақана және экспромттық сипаттағы әрекеттерді қолданады – 1 ұпай; — «логикалық» және «логикалық емес» ойын шешімдерін ауыстырады, ең ықтимал тактикалық ойын схемаларын қолданады – 1 ұпай. Қарсыластардың ойын әрекетін болжау және болжау - болжамдардың жоғары дәлдігі (70%-дан астам жағдайда белгілі бір тактиканың не үшін қолданылғанын түсіндіре алады) – 2 ұпай - болжамдардың ситуациялық сипаты (40-70% жағдайда белгілі бір тактиканың не үшін қолданылғанын түсіндіре алады) – 1 ұпай - өте төмен (30%-дан аз жағдайда) – 0 балл Сіздің командаңыздың ойыншыларының ойын әрекеттерін болжау және болжау - болжамдардың жоғары дәлдігі (70%-дан астам жағдайда себебін түсіндіре алады Белгілі бір тактика ұстанды) – 2 ұпай - болжамдардың ситуациялық сипаты (40-70% жағдайда белгілі бір тактиканың не үшін қабылданғанын түсіндіре алады) – 1 ұпай - өте төмен (30%-дан аз жағдайда) – 0 балл Ойынның презентациясы, қиял және ойлау процестері, күрделі және стереотиптік емес әрекеттер мен тактикалық комбинацияларды құру шығармашылығы: - жоғары, тиімді – 2 балл; - жағдаяттық, мезгіл-мезгіл – 1 ұпай; - жоқ – 0 ұпай. Ойын барысында жаттықтырушының нұсқауына реакция: - адекватты – 2 ұпай; - дәлелдейді, бірақ ішінара қабылдайды – 1 ұпай; - агрессивті қабылдамау немесе жоқ – 0 балл; Ойын барысында назар аударыңыз: - тұрақты, тез ауысады – 1 ұпай; - тұрақсыз, қиын қосқыштар – 0 ұпай Критическая рефлексивная оценка своих игровых действий: - қазіргі – 1 ұпай - жоқ (менен басқаның бәрі кінәлі) – 0 ұпай. Жағдайлардың өзгеруіне реакция жылдамдығы, ойынның сәтті сәттерін жүзеге асыру қабілеті: - жоғары, адекватты – 2 ұпай - тым жоғары – 1 ұпай - төмен – 0 ұпай Ойын әрекетінде бағаланады; барлығы максимум 16 ұпай Эмоционалды-еріктік процестер Ойын сәттерін «ұшып» енгізу мүмкіндігі: - жоғары – 2 ұпай - ситуациялық – 1 ұпай; - төмен – 0 ұпай. Өзін-өзі реттеуді дамыту (көңіл-күйді қалыптастыру, күштерді шоғырландыру, эмоциялар мен сананы басқару, ішкі ынталандыру және релаксация): - жоғары – 3 ұпай; - команданың ойынға деген көңіл-күйіне байланысты – 2 ұпай - көңіл күйіңізге байланысты – 1 ұпай - төмен – 0 ұпай; Ерік күші (қайсарлық, шешімділік, батылдық): - барлық ойындарда үнемі көрінетін – 2 ұпай; - барлық ойындарда мерзімді түрде көрініс тапты – 1 ұпай; - көрсетілмеген – 0 балл Спорттық мотивация, кәсіби қызмет түрі ретінде хоккейге қызығушылық: - тұрақты – 2 ұпай; - ауытқымалы – 1 ұпай; - жоқ – 0 ұпай Ойынға қатыстыру (жарыс әрекеттеріне жоғары қызығушылық, толқу) - тұрақты – 2 ұпай; - ауытқымалы – 1 ұпай; - жоқ – 0 ұпай Бәсекелестік қызметте бағаланады; барлығы максимум 11 ұпай Мінез-құлық көріністері Сіздің ойын рөліңіздегі әрекеттердің тиімділігі: - жоғары – 2 ұпай; - ситуациялық – 1 ұпай; - төмен – 0 ұпай; Топтық жұмыс, ойын барысында басқа ойыншылармен әрекеттесу: - тиімді – 1 ұпай; - тиімсіз (пассивті немесе тым агрессивті) – 0 ұпай; Құрбылар тобындағы көшбасшылық позиция: - өрнектелген – 2 ұпай; - мерзімді түрде – 1 ұпай; - жоқ – 0 балл; Жаттығу режимін сақтау: - жоғары – 2 ұпай; - кездейсоқ бұзушылықтар – 1 балл; - тұрақты бұзушылықтар – 0 балл. Жаттықтырушының күшті және әлсіз жақтары туралы кері байланысы: - адекватты қабылдайды, мінез-құлқын өзгертеді – 2 ұпай - қабылдайды, ренжітеді немесе агрессивті болады – 1 ұпай; -қабылдамайды – 0 ұпай. Жаттықтырушы талаптарын орындау, команда ережелерін сақтау: - саналы – 2 ұпай - автоматты – 1 ұпай - диверсия және қарсылық арқылы – 0 ұпай. Агрессивтілік, қаттылық, қарсы тұруға дайындық - тиімді, ереже бойынша – 2 ұпай - тиімді, ережелерді бұзумен – 1 ұпай - орынсыз, тиімсіз – 0 ұпай Қарсыласпен күресу - тактические (подкаты, опека соперника, прижимание и т.д.) – 1 балл - эмоциональные вспышки – 0 баллов Азшылықта ойнағанда - көңіл-күй мен іс-әрекеттің тиімділігін сақтайды – 2 ұпай - қобалжиды, жиі қателеседі – 1 ұпай - адаса, ойынды «тазалайды» – 0 ұпай Төрешілердің бағасына реакция - адекватты, өз іс-әрекетін реттейді – 1 ұпай - адекватты емес (дәлелдейді, дөрекі) – 0 ұпай Ойыннан тыс қарсыластармен қарым-қатынас - достық - 2 ұпай Немқұрайлылық – 1 ұпай - агрессивті – 0 ұпай Ойыннан тыс жанкүйерлермен қарым-қатынас - достық - 2 ұпай - немқұрайлылық – 1 ұпай - агрессивті – 0 ұпай Бәсекелестік қызметте бағаланады; барлығы максимум 21 ұпай 1. Жалпы дене дайындығы стандарттары (15-18 жас ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығуының түрі Рейтинг, ұпай Қыздар Ұлдар 15 жаста 16 жаста 17-18 жаста 15 жаста 16 жаста 17-18 жаста 1 2 3 4 5 6 7 8 30 м жүгіру, сек. 5 4 3 5,1 5,2-5,4 5,5-5,6 5,0 5,1-5,5 5,6-6,0 4,9 5,0-5,2 5,3-5,5 4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 4,5 4,6-4,7 4,8-4,9 4,4 4,5-4,6 4,7-4,8 60 м жүгіру, сек. 5 4 3 9,4 10,0 10,3 9,7 10,0 10,4 9,6 10,0 10,4 7,71 7,92 8,14 7,42 7,64 7,85 7,42 7,64 7,85 «Сызғышты» сынау, қараңыз 5 4 3 7,5-тен аз 7.5-20.4 20.4 және одан жоғары 7,5-тен аз 7.5-20.4 20.4 және одан жоғары 7,5-тен аз 7.5-20.4 20.4 және одан жоғары 7,5-тен аз 7.5-20.4 20.4 және одан жоғары 7,5-тен аз 7.5-20.4 20.4 және одан жоғары 7,5-тен аз 7.5-20.4 20.4 және одан жоғары Тұрып ұзындыққа секіру, қараңыз 5 4 3 200 199-195 194-190 210 209-205 204-200 220 219-215 214-205 220 219-215 214-210 230 229-225 224-220 240 239-235 234-230 Бір аяқпен секіргеннен кейін тепе-теңдікті сақтау, сек. 5 4 3 90-120 30-дан астам 30-дан аз 90-120 30-дан астам 30-дан аз 90-120 30-дан астам 30-дан аз 90-120 30-дан астам 30-дан аз 90-120 30-дан астам 30-дан аз 90-120 30-дан астам 30-дан аз Шаттл жүгірісі 4х9 метр, сек. 5 4 3 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 7,3 7,4-7,7 7,8-8,0 7,2 7,3-7,6 7,7-7,9 Жатқан күйде иілу және иілу (рет саны) 5 4 3 14 13-12 11-10 16 15-14 13-12 18 17-16 15-14 35 34-33 32-31 45 40-42 37-40 50 43-45 38-41 Денені жатқан позициядан көтеру (бірнеше рет) 5 4 3 50 48 45 50 48 45 50 48 45 51 49 45 50 48 46 50 48 46 Гимнастикалық орындықта тұрып алға иілу, қараңыз 5 4 3 +13 +8 +6 +13 +8 +6 +13 +8 +6 +13 +8 +6 +13 +8 +6 +13 +8 +6 Толық еңкею күйінде позаны ұстаңыз, сек. 5 4 3 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз 20 және одан да көп 20-дан аз 15-тен аз Жолақтағы тартылулар (рет саны) 5 4 3 - - - 16 14 13 16 15 13 16 15 13 Кешенді ептілік тесті, сек. 5 4 3 - - - 15,8 16,8 17,3 15,3 16,4 16,9 15,2 16,2 16,7 Орыннан үш қарғып секіру, метр 5 4 3 - - - 693 680 668 693 680 668 693 680 668 Купер сынағы, м. 5 4 3 2100 2000 1990 2100 2000 1990 2300 2100-2300 1800-2099 2800 2500-2800 2300-2499 2800 2500-2800 2300-2499 3000 2700-3000 2500-2699 *- Дайындық кезеңіне және спортшылардың дайындық деңгейіне байланысты сынақ нәтижелерін түзетуге болады. 2. Арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері (15-18 жас ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығуының түрі Рейтинг, ұпай Қыздар Ұлдар 15 жаста 16 жаста 17-18 жаста 15 жаста 16 жаста 17-18 жаста 1 2 3 4 5 6 7 8 Конькиде 30 м алға жүгіру, сек. 5 4 3 5.04 5,38 5,51 4,78 4,81 4,94 4,61 4,77 4,81 4.04 4,38 4,51 4,07 4,37 4,47 4,01 4,20 4,32 Артқы жағымен сырғанау 30 м, сек. 5 4 3 5,85 6,28 6,47 5,8 5,93 6,3 5,51 5,82 6,27 4,85 5,28 5,47 4,91 5,19 5,73 4,85 5,09 5,52 Шайбаны дриблингсіз слалом, сек. 5 4 3 11,26 12,72 13.20 9.02 11,52 11,97 9,0 11,20 11,52 9,26 9,52 10.87 9.02 10,52 11,97 8,97 11,20 11,52 Шайбамен дриблингпен слалом, сек. 5 4 3 11,12 13,0 13,43 10,05 12,03 13,0 10,0 12,0 12,97 10,12 10,01 11,43 10,05 11,13 12,03 9,01 11,52 12,07 Шайбаны дриблингсіз «конверт», сек. 5 4 3 12,52 14,25 15,0 11.08 13,22 14,38 11,01 12,97 14,4 11,52 14,25 15,00 10.08 11,22 12,381 10,01 11,97 12,4 Шайбамен дриблингпен «конверт», сек. 5 4 3 11,12 14,721 15,927 12,74 14,36 14,85 12,42 13,5 14,98 12,12 14,72 15,92 11,04 12,36 13,58 11,21 12,25 13,43 Конькиде 6х9 м, сек. 5 4 3 17,5 17,9 18,5 17,5 17,9 18,5 17,5 17,9 18,5 16,5 17,0 17,4 16,5 17,0 17,4 16,5 17,0 17,4 Шайбасыз 45 метр реакция сынағы, сек. 5 4 3 9,05 9,23 10.33 9,0 9,66 10,13 9,0 9,6 10,1 8,50 9,23 10.33 8,44 9,18 9,39 8,22 9,0 9,20 Шайбамен 45 метр реакция сынағы, сек. 5 4 3 9,81 10,0 11,94 9,73 10,0 11,16 9,53 10,0 11,01 9,41 9,74 10,94 9,34 9,7 10,62 9,18 9,65 10,01 Берілген мақсат нүктесіне лақтыру дәлдігі, % 5 4 3 80-100 60-80 40-60 80-100 60-80 40-60 80-100 60-80 40-60 80-100 60-80 40-60 80-100 60-80 40-60 80-100 60-80 40-60 *- Дайындық кезеңіне және спортшылардың дайындық деңгейіне байланысты сынақ нәтижелерін түзетуге болады. Оқу топтарындағы студенттерді техникалық-тактикалық дайындықты бақылау стандарттары Техниканың атауы Бағалау критерийлері Бағалау Жүзеге асыру спортты жетілдіру және жоғары спорт шеберлігі топтарына. «хоккейшінің қонуы» – қондыру дұрыс, аяқтар тізе мен сирақта жеткілікті түрде бүгілген (жіліншіктер алға қарай қисайған), конькилер «қағып кетпеген» (аяқтар ішке тартылмаған) Тобық буындары). 10-12 метр сырғанау - қону дұрыс, бірақ аяқтар қажеттіден көп немесе аз бүгілген. 8-10 метрге сырғанау. - бірдей қателер, бірақ 5-6 метр сырғанау. 5 4 3 Бір аяқпен тепе-теңдік – қону дұрыс, тірек аяғы барлық буындарда жеткілікті түрде бүгілген, денесі мен қолдары тартылмаған, коньки «қағып кетпеген» - конькидің бүкіл жазықтығымен сырғанайды. 10-12 метрге сырғу. – қалпы дұрыс, бірақ денесі мен аяқтары аздап керілген. Тепе-теңдікті сақтау үшін қолдармен шамалы теңдестіру, коньки сыртқы немесе ішкі жиекте көбірек сырғып, аздап «құлады». 5-6 метрге сырғу. – аяқ жартылай түзетілген, қолдар мен дене өте керілген, қолдармен тепе-теңдік сақтайды, коньки «құлады». 2-4 метрге сырғытыңыз. 5 4 3 Жалпы ауырлық орталығының (gcg) бір аяқтан екінші аяққа ауысуы («сорғы») – дұрыс қалыпта, дене салмағы тірек аяқта, барлық буындарда бүгілген, ал ауырлық центрін тірек аяқтан итергіш (тербелме) аяққа ауыстырған кезде тербелетін (итерілетін) аяқ бүйірге тік және коньки саусақпен бүйірге және артқа бұрылады. Дене салмағы аяқтан аяққа ауысады. 25-30 метр жүріңіз. – дұрыс қалып, тірек аяққа дене салмағы, яғни иықтың тізе артына проекциясы, тізе кеуде ортасының астына. Мұрын, кеуденің ортасы, тізе, етіктің ұшы тік түзу сызықты құрайды. Аяқтың созылуы жеткіліксіз немесе бәрі дұрыс, бірақ иықтың немесе жамбастың «ауытқуы» бар. - жоғары поза, cg проекциясы «конькиде анықталмаған» немесе қолмен көмектеседі. 15–20 м коньки, тірек коньки «еңкейтілген». 5 4 3 Тактикалық дайындықты бағалау критерийлері (СЖ және ЖСШ топтары үшін) Тактикалық әрекет Оценка Форвардтар Қорғаушылар Жеке тактика «1x1» 6 шабуылда соғылған голдар саны: «5» - 4 гол «4» - 3 гол «3» - 2 гол «2» - 1 гол «0» - 0 гол 6 шабуылда жіберілген голдар саны: «5» - 0 гол «4» - 1 гол «3» - 2 гол «2» - 3 гол «1» - 4 гол Топтық тактика «2x1» 6 шабуылда соғылған голдар саны: «5» - 4 гол «4» - 3 гол «3» – 2 гол «2» - 1 гол «0» - 0 гол 6 шабуылда жіберілген голдар саны: «5» - 0 гол «4» - 1 гол «3» – 2 гол «2» - 3 гол «1» - 4 гол «3x2» 6 шабуылда соғылған голдар саны: «5» - 4 гол «4» - 3 гол «3» - 2 гол «2» - 1 гол «0» - 0 гол 6 шабуылда жіберілген голдар саны: «5» - 0 гол «4» - 1 гол «3» - 2 гол «2» - 3 гол «1» - 4 гол Оқу топтарындағы студенттерге арналған психологиялық дайындауды бақылау стандарттары Техниканың атауы Бағалау критерийлері, ұпайлары Ескертпелер спортты жетілдіру және жоғары спорт шеберлігі топтары Танымдық процестер (ойлау және зейін) Ойын рөліне байланысты стратегиялық ойын ойлауы: - қалыптасқан, ойын бойы белсенді қолданылған – 2 ұпай - қалыптасуда, жарылыста қолданылады, тұрақсыз, - 1 ұпай - қалыптаспаған – 0 ұпай Ойын рөліне байланысты операциялық ойлау: Шабуыл жасау сәтін таңдаумен байланысты — қарсыластың шабуыл әрекеттерінің уақыты мен сипатын болжау ықтималдығын азайту үшін алдамшы қозғалыстар мен басқа да тактика элементтерін қолданады - 1 ұпай; — әдейі және «импровизацияланған» қайталанатын және қарсы шабуылдарды қолданады - 1 ұпай; — уақыт тапшылығы ауыр жағдайларды пайдаланады – 1 ұпай; — шабуыл әрекеттерін орындау үшін қарсыласта өзінің ойын қашықтығы туралы қате ойлар туғызса – 1 ұпай. Қорғаныстағы белсенділік, — дайындық әрекеттерін рефлексивті талдау негізінде қарсыластың болашақ әрекетін болжауды біледі – 1 ұпай; — «қарсылас үшін ойлауды» біледі - 1 ұпай; — басым қасақана және экспромттық сипаттағы әрекеттерді қолданады – 1 ұпай; — «логикалық» және «қисынсыз» ойын шешімдерін ауыстырады, ең ықтимал тактикалық ойын схемаларын қолданады – 1 ұпай. Қарсыластардың ойын әрекеттерін болжау және болжау - болжамдардың жоғары дәлдігі (70%-дан астам жағдайда белгілі бір тактиканың неліктен қолданылғанын түсіндіре алады) – 2 ұпай - болжамдардың ситуациялық сипаты (40-70% жағдайда белгілі бір тактиканың неліктен қолданылғанын түсіндіре алады) – 1 ұпай - өте төмен (30%-дан аз жағдайда) – 0 балл Сіздің командаңыздағы ойыншылардың ойын әрекеттерін болжау және болжау - болжамдардың жоғары дәлдігі (70%-дан астам жағдайда белгілі бір тактиканың неліктен қолданылғанын түсіндіре алады) – 2 ұпай - болжамдардың ситуациялық сипаты (40-70% жағдайда белгілі бір тактиканың не үшін қабылданғанын түсіндіре алады) – 1 ұпай - өте төмен (30%-дан аз жағдайда) – 0 балл Ойынның презентациясы, қиял және ойлау процестері, күрделі және стереотиптік емес әрекеттер мен тактикалық комбинацияларды құру шығармашылығы: - жоғары, тиімді – 2 балл; - жағдаяттық, мезгіл-мезгіл – 1 ұпай; - жоқ – 0 ұпай. Ойын барысында жаттықтырушының нұсқауына реакция: - адекватты – 2 ұпай; - дәлелдейді, бірақ ішінара қабылдайды – 1 ұпай; - агрессивті қабылдамау немесе жоқ – 0 балл; Ойын барысында назар аударыңыз: - тұрақты, тез ауысады – 1 ұпай; - тұрақсыз, қиын қосқыштар – 0 ұпай Өзінің ойын әрекетін сыни рефлексивті бағалау: - қазіргі – 1 ұпай - жоқ (менен басқаның бәрі кінәлі) – 0 ұпай. Жағдайлардың өзгеруіне реакция жылдамдығы, ойынның сәтті сәттерін жүзеге асыру қабілеті: - жоғары, адекватты – 2 ұпай - тым жоғары – 1 ұпай - төмен – 0 ұпай Ойын әрекетінде бағаланады; барлығы максимум 18 ұпай Эмоционалды-еріктік процестер Хоккейдегі спорттық мансабына көзқарас: - тұрақты, оң – 2 балл - тұрақсыз, екіұшты – 1 ұпай - немқұрайлы, теріс – 0 ұпай Ойын сәттерін «ұшып» енгізу мүмкіндігі: - жоғары – 2 ұпай - ситуациялық – 1 ұпай; - төмен – 0 ұпай. Өзін-өзі реттеуді дамыту (көңіл-күйді орнату, күштердің шоғырлануы, эмоциялар мен сананы басқару, ішкі ынталандыру және релаксация): - жоғары – 3 ұпай; - команданың ойынға деген көңіл-күйіне байланысты – 2 ұпай - өз көңіл-күйіңізге байланысты – 1 ұпай - төмен – 0 ұпай; Ерік күші (қайсарлық, шешімділік, батылдық): - барлық ойындарда үнемі көрінетін – 2 ұпай; - барлық ойындарда мерзімді түрде көрініс тапты – 1 ұпай; - көрсетілмеген – 0 балл Спорттық мотивация, кәсіби қызмет түрі ретінде хоккейге қызығушылық: - тұрақты – 2 ұпай; - ауытқымалы – 1 ұпай; - жоқ – 0 ұпай Ойынға қатыстыру (жарыс әрекеттеріне жоғары қызығушылық, толқу) - тұрақты – 2 ұпай; - ауытқымалы – 1 ұпай; - жоқ – 0 ұпай Клубқа, командаға берілгендік - тұрақты, жоғары – 2 ұпай - тұрақсыз, ситуациялық – 1 ұпай - жоқ – 0 ұпай Оқу және бәсекелестік қызметте бағаланады; жалпы максимум 15 ұпай Мінез-құлық көріністері Сіздің ойын рөліңіздегі әрекеттердің тиімділігі: - жоғары – 2 ұпай; - ситуациялық – 1 ұпай; - төмен – 0 ұпай; Топтық жұмыс, ойын барысында басқа ойыншылармен әрекеттесу: - тиімді – 1 ұпай; - тиімсіз (пассивті немесе тым агрессивті) – 0 ұпай; Құрбылар тобындағы көшбасшылық позиция: - өрнектелген – 2 ұпай; - мерзімді түрде – 1 ұпай; - жоқ – 0 балл; Жаттығу режимін сақтау: - жоғары – 2 ұпай; - кездейсоқ бұзушылықтар – 1 балл; - тұрақты бұзушылықтар – 0 балл. Жаттықтырушының күшті және әлсіз жақтары туралы кері байланысы: - мінез-құлқын өзгерте отырып, адекватты қабылдайды – 2 ұпай - қабылдайды, ренжітеді немесе сөйлейді – 1 ұпай; -қабылдамайды – 0 ұпай. Жаттықтырушы талаптарын орындау, команда ережелерін сақтау: - саналы – 2 ұпай - автоматты – 1 ұпай - диверсия және қарсылық арқылы – 0 ұпай. Агрессивтілік, қатаңдық, қарсыласуға дайын болу - тиімді, ереже бойынша – 2 ұпай - тиімді, ережені бұзумен – 1 ұпай - орынсыз, тиімсіз – 0 ұпай Қарсыласпен күреседі - тактикалық (сырғанау, қарсыласты қорғау, түйреу және т.б.) – 1 ұпай - эмоционалды күйзеліс – 0 ұпай Азшылықта ойнағанда - көңіл-күй мен іс-әрекеттің тиімділігін сақтайды – 2 ұпай - қобалжиды, жиі қателеседі – 1 ұпай - адаса, ойынды «тазалайды» – 0 ұпай Төрешілердің бағасына реакция - адекватты, өз іс-әрекетін реттейді – 1 ұпай - адекватты емес (дәлелдейді, дөрекі) – 0 ұпай Ойыннан тыс қарсыластармен қарым-қатынас - достық - 2 ұпай - немқұрайлылық – 1 ұпай - агрессивті – 0 ұпай Ойыннан тыс жанкүйерлермен қарым-қатынас - достық - 2 ұпай - немқұрайлылық – 1 ұпай - агрессивті – 0 ұпай Қоғамда өзіңізді хоккейші ретінде көрсетіңіз - белсенді – 2 ұпай - ситуациялық – 1 ұпай - жоқ – 0 ұпай Хоккейдің спорт түрі ретіндегі әлеуметтік оң имиджін сақтау - белсенді – 2 ұпай - ситуациялық – 1 ұпай - жоқ – 0 ұпай Бәсекелестік қызметте бағаланады; барлығы максимум 21 ұпай Ескертпе: Ең көп мүмкін болатын ұпайлардың 70%-дан азын жинаған спортшы оқудың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін жарыстан шығарылады.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету Эле­мент № Аты Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, сту­дент, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Бап­кер­лер, жат­тық­ты­ру­шы-мұ­ға­лім­дер Ал­ғаш­қы да­яр­лау Тәр­бие және оқы­ту Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) 1 Қақ­па­шы­ның ке­уде­сін қор­ғау­шы нәр­се Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 2 Қақ­па­шы тө­се­ніш­те­рі жұп (2 да­на) Адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 3 Қақ­па­шы­ның шын­тақ жа­стық­ша­ла­ры жұп (2 да­на) Адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 4 Қақ­па­шы­ның шорт­та­ры нәр­се Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 5 Қақ­па­шы­ның шле­мі нәр­се Адам 1 2 1 2 1 1 1 2 - - 6 Қақ­па­шы­ның құй­мақ­та­ры нәр­се Адам - 2 1 1 1 1 1 1 - - 7 Қақ­па­шы қақ­пан нәр­се Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 8 Қақ­па­шы қор­ға­ныс мас­ка­сы (бо­лат) нәр­се Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 9 Қақ­па­шы­ның мой­ын қор­ғау­шы­сы (пла­стик) нәр­се Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 10 Қақ­па­шы конь­ки­ле­рі (пы­шақ­та­ры бар) жұп (2 да­на) Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 11 Қақ­па­шы конь­ки пы­шақ­та­ры жұп (2 да­на) Адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 12 Қақ­па­шы­ның сө­мке­сі нәр­се Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 13 Қақ­па­шы­лар конь­ки ку­бо­гы (пла­сти­ка­лық) жұп (2 да­на) Адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 14 Қақ­па­шы­ның қор­ға­ныс қа­бығы нәр­се Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 15 Ой­ын­шы­ның ке­уде тақ­та­сы нәр­се Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 16 Ой­ын­шы­ның жі­лін­шік­те­рі жұп (2 да­на) Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 17 Ой­ын­шы­ның иық тө­се­ніш­те­рі жұп (2 да­на) Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 18 Ой­ын­шы­ның шын­тақ тө­сем­де­рі жұп (2 да­на) Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 19 Ті­зе тө­се­ніш­те­рі жұп (2 да­на) Адам - - - - 1 1 1 1 - - 20 Аяқ­тар жұп (2 да­на) Адам - - - - 1 2 1 1 - - 21 Ой­ын­шы­ның шорт­та­ры нәр­се Адам 1 2 1 1 1 1 2 1 - - 22 Шорт­қа ар­нал­ған бел­дік нәр­се Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 23 Ой­ын­шы­ның қол­ғап­та­ры жұп (2 да­на) Адам 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 24 Ой­ын­шы­ның қор­ға­ныс мас­ка­сы (бо­лат) нәр­се Адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 25 Ой­ын­шы­ның дулы­ға­сы нәр­се Адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 26 Ой­ын­шы­ны қор­ғай­тын қал­қа (әй­нек) нәр­се Адам - - 5 1 5 - 5 1 - - 27 Ой­ын­шы­ның қор­ға­ныс қа­бығы нәр­се Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 28 Ой­ын­шы­лар­дың конь­ки­ле­рі (пы­шақ­та­ры бар) жұп (2 да­на) Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 2 29 Ой­ын­шы­ның скейт пы­шақ­та­ры жұп (2 да­на) Адам 1 1 1 1 2 1 4 1 1 2 30 Ой­ын­шы­лар­дың конь­ки­мен сыр­ға­нау ку­б­ок­та­ры (пла­сти­ка­лық) жұп (2 да­на) Адам 1 1 1 1 2 1 4 1 1 2 31 Ой­ын­шы­ның сө­мке­сі (хок­кей сө­мке­сі) нәр­се Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 32 Дене ко­стю­мі ор­на­ту Адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 33 Хок­кей шұлық­та­ры жұп (2 да­на) Адам 3 1 3 1 3 1 6 1 - - 34 Хок­кей сан­да­ры жұп (2 да­на) Адам 2 1 2 1 2 1 6 1 - - 35 Эм­бле­ма-ло­го­тип нәр­се Адам 3 1 3 1 3 1 1 1 - - 36 Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған фут­бол­ка нәр­се Адам 1 1 1 1 1 1 2 1 - - 37 Ой­ын фут­бол­ка­сы (түр­лі тү­сті) нәр­се Адам 2 1 2 1 2 1 4 1 - - 38 Дене ко­стю­мі ор­на­ту Адам - - 2 2 2 1 4 1 1 1 39 Ле­гин­стер­ге ар­нал­ған ас­па­лар нәр­се Адам - - 1 2 2 1 3 1 - - 40 Хок­кей ба­у­ла­ры жұп (2 да­на) Адам 1 1 2 1 2 1 5 1 1 1 41 Спорт­тық крос­сов­ка­лар жұп (2 да­на) Адам 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 42 Мау­сым ал­дын­да­ғы ко­стюм (фут­бол­ка, шорт) ор­на­ту Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 43 Қы­сқы спорт крос­сов­ка­ла­ры жұп (2 да­на) Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 44 Жү­зу шорт­та­ры нәр­се Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 45 Шарф нәр­се Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 46 Три­ко­таж қол­ғап­тар жұп (2 да­на) Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Спорттық керек-жарақтармен қамтамасыз ету Эле­мент № Аты Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, сту­дент, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Бап­кер­лер, жат­тық­ты­ру­шы-мұ­ға­лім­дер Ал­ғаш­қы да­яр­лау Тәр­бие және оқы­ту Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) 1 Ой­ын­шы­ның ағаш та­яқ­ша­сы нәр­се Адам 15 1 30 1 50 1 70 1 2 1 2 Ой­ын­шы­ның пласт­мас­са та­яқ­ша­сы нәр­се Адам 15 1 30 1 50 1 70 1 2 1 3 Хок­кей тү­тікте­рі және ауы­сты­ру қа­уыр­сын­да­ры нәр­се Адам 15 1 30 1 50 1 70 1 2 1 4 Қақ­па­шы та­яқ­ша­сы нәр­се Адам 10 1 10 1 10 1 10 1 2 1 5 Кір жу­ғыш же­ңіл нәр­се оқу то­бы 10 1 10 1 - - - - - - 6 Кір жу­ғыш ма­ши­на ауыр нәр­се оқу то­бы 30 1 30 1 30 1 30 1 - - 7 Се­кун­до­мер нәр­се Адам - - - - - - - - 2 1 8 Тақ­та (ой­ын ала­ңы) нәр­се Адам - - - - - - - - 1 1 9 Спи­ро­метр нәр­се Адам - - - - - - - - 1 <**> 10 Ар­қан­мен се­кі­ру нәр­се Адам 1 1 1 1 1 6 ай 1 6 ай 1 1 11 Ме­ди­ци­на­лық доп нәр­се оқу то­бы 5 1 10 1 10 6 ай 10 6 ай - - 12 Элек­трон­дық та­ра­зы­лар нәр­се Адам - - - - - - - - 1 <**> 13 Жат­тығу ысқы­ры­ғы нәр­се Адам - - - - - - - - 1 1 14 Ке­дер­гі­лер нәр­се оқу то­бы 8 6 ай 8 6 ай 8 6 ай 8 6 ай - - 15 Ке­ңейт­кіш нәр­се оқу то­бы 10 1 10 1 10 1 10 1 - - 16 Бей­не­ка­ме­ра нәр­се Адам - - - - - - - - 1 <**> 17 Жат­тығу ве­ло­си­пе­ді нәр­се оқу то­бы - - - - 10 <**> 10 <**> 1 <**> 18 Жат­тығу трюк­те­рі нәр­се оқу то­бы 30 1 30 1 30 1 30 1 - - 19 Жү­рек мо­ни­то­ринг нәр­се Адам - - - - - - - - 1 <**> 20 Ве­ло­си­пед эр­го­мет­рі нәр­се Адам - - - - - - - - 1 <**> 21 Фут­бол до­бы нәр­се оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 22 Бас­кет­бол нәр­се оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 23 Во­лей­бол нәр­се оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 24 Экс­пан­дер (тур­ни­кет) нәр­се оқу то­бы 10 2 10 2 10 2 10 2 - - 25 Тен­нис ра­кет­ка­сы жұп (2 да­на) оқу то­бы 10 2 10 2 10 2 10 2 - - 26 Хок­кей қақ­па­ла­ры нәр­се оқу то­бы 2 5 2 5 2 5 2 5 - - 27 Гол то­ры нәр­се оқу то­бы 2 2 2 2 2 2 2 2 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 33 қосымша Шаңғы жарыстары бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – шаңғы жарыстары бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10 8 416 АДТ – 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 6 20 1040 СЖТ – 1 5 24 1248 СЖ Т– 2 4 26 1352 СЖ 2 оқу жылынан астам 4 28 1456 ЖСШТ 3 32 1664 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Ересектер 11-13, 14-15, 16-19, 20-22, Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру- спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 0 0 14 14 ОЖТ – 2 18 18 14 14 ОЖТ – 3 18 18 14 14 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 21 18 14 14 СЖТ– 1 21 21 14 14 СЖТ – 2 21 21 14 14 СЖТ 2 оқу жылынан астам 21 21 18 14 ЖСШТ 21 21 18 14 Клубтар/секциялар ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) СДД 21 21 18 14 ОДО 21 21 18 14 ОРДО 21 21 18 14 ЖСШМ 21 21 18 14 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді.

3. Дене шынықтыру - спорт ұйымдарындағы ОЖЖ мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға)

Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 2 0 0 ОЖТ – 1 0 4* 4* 4* 0 0 ОЖТ – 2 0 4* 4* 4* 0 4 ОЖТ – 3 0 4* 4* 4* 0 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 4* 6* 4* 4* 4* 6* СЖТ– 1 4* 7* 4* 4* 4* 7* СЖТ – 2 9* 7* 4* 4* 9* 7* СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 9* 7* 4* 4* 9* 7* ЖС­ШТ 9* 7* 4* 4* 9* 7* Клу­бы-сек­ции Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­әне­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес *ескертпе – 10 ОЖЖ және 10 іс-шарадан аспауы керек Ескерту: Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары. Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 11-13 14-15 16-19 20-22 Ер­лер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 20 60 20 60 20 60 20 60 20 60 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 11-13 14-15 16-19 20-22 Әй­ел­дер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Рес­пуб­ли­кан­ские тур­ни­ры 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткiзiлетiн облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкiлiктi саны тиiстi жарыстарды өткiзу туралы ережемен реттеледi.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі I са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­та­ғы тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 5 5 10 - - Об­лы­стық тур­нир­лер 5 5 10 10 - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 5 5 10 10 5 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 5 5 10 10 5 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 10 10 20 20 15

6. Алғашқы даярлау топтарынан спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 34,7 ЖФД, саптық жаттығулар; жалпы дамыту жаттығуларының кешендері; бірқалыпты және өзгермелі қарқындылықпен жүгіру; спорттық ойындар - футбол, баскетбол және т.б.; қозғалмалы ойындар; эстафеталар және секіру жаттығулары; жылдамдық-күш қасиеттерін дамытуға арналған жаттығулар; жылдамдық пен үйлесімділікті, төзімділікті дамыту (циклдік жаттығулар) және т.б. Техникалық 31,4 АФД, кросстық дайындық, жаяу жүру; шаңғы жүрістеріне еліктеу; шаңғымен жазық және кедір-бұдыр жерде жүру; ерікті қасиеттерді, аяқ бұлшықеттері мен иық белдеуінің күштік төзімділігін дамытуға арналған жаттығулар; классикалық шаңғы жүрістерінің техникасы; сырғанау қадамының техникасын, бір тіректі сырғанау кезіндегі тепе-теңдікті, қолдар мен аяқтардың үйлесімді жұмысын меңгеруге арналған жаттығулар. Тактикалық 23,9 Теория және практика, қателерді түзету, таныс қозғалыс дағдыларын бекіту және т.б. Теориялық 10 Әңгімелесулер, шаңғы спорты сабақтарында қауіпсіздік техникасы; гигиена, шынықтыру, жаттығу сабақтары мен демалыс режимы, тамақтану, жарақаттар кезіндегі алғашқы көмек көрсету және т.б. Психологиялық 0 Психологпен жұмыс, психологиялық төзімділікті қалыптастыру, мақсаттылық, мақсат қою және шешім қабылдаудағы өз бетінше тәуелсіздік және т.б. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Шаңғы жарыстарының қағидалары, жарыстарда төреші ретінде жұмыс, оқу-жаттығу сабақтарында жаттықтырушының көмекшісі ретінде жұмыс және т.б. Барлығы 100% 1 Оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 36,7 ЖФД, саптық жаттығулар; жалпы дамыту жаттығуларының кешендері; бірқалыпты және өзгермелі қарқындылықпен жүгіру; спорттық ойындар - футбол, баскетбол және т.б.; қозғалмалы ойындар; эстафеталар және секіру жаттығулары; жылдамдық-күш қасиеттерін дамытуға арналған жаттығулар; жылдамдық пен үйлесімділікті, төзімділікті дамыту (циклдік жаттығулар) және т.б. Техникалық 32,3 АФД, кросстық дайындық, жаяу жүру; шаңғы жүрістеріне еліктеу; шаңғымен жазық және кедір-бұдыр жерде жүру; ерікті қасиеттерді, аяқ бұлшықеттері мен иық белдеуінің күштік төзімділігін дамытуға арналған жаттығулар; классикалық шаңғы жүрістерінің техникасы; сырғанау қадамының техникасын, бір тіректі сырғанау кезіндегі тепе-теңдікті, қолдар мен аяқтардың үйлесімді жұмысын меңгеруге арналған жаттығулар және т.б. Тактикалық 21 Теория және практика, қателерді түзету, таныс қозғалыс дағдыларын бекіту және т.б. Теориялық 10 Әңгімелесулер, шаңғы спорты сабақтарында қауіпсіздік техникасы; гигиена, шынықтыру, жаттығу сабақтары мен демалыс режимы, тамақтану, жарақаттар кезіндегі алғашқы көмек көрсету және т.б. Психологиялық 0 Психологпен жұмыс, психологиялық төзімділікті қалыптастыру, мақсаттылық, мақсат қою және шешім қабылдаудағы өз бетінше тәуелсіздік және т.б. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Шаңғы жарыстарының қағидалары, жарыстарда төреші ретінде жұмыс, оқу-жаттығу сабақтарында жаттықтырушының көмекшісі ретінде жұмыс және т.б. Барлығы 100% 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 23,4 ЖФД, арнайы төзімділікті дамытуға арналған жалпы дамыту жаттығуларының кешені; күштік төзімділікті, аяқ бұлшықеттері мен иық белдеуін дамытуға арналған шаңғы роликтеріндегі арнайы жаттығулар кешендері; организмнің аэробтық өнімділігін арттыруға және ерікті қасиеттерді дамытуға бағытталған еліктеу жаттығулары, кросстық дайындық, жаяу жүру және т.б. Техникалық 45,6 АФД, жоғары, орташа және төмен тұрыстарда беткейлерден төмен түсуді дамыту; «шырша» және «жартылай шырша» әдістерімен көтерілулерді еңсеруді бекіту; баспалдақты, сырғанау қадамдық жүгірумен; «соқамен», «тірекпен», «бұрылумен», «тайып түсумен», «құлаумен» тежеу техникасын бекіту және т.б. Тактикалық 19 Теория және практика, Қалпына келтіру әрекеттері, Таңдалған спорттың стратегиясы мен тактикасы; Теориялық 12 Әңгімелесулер, шаңғы спорты сабақтарында қауіпсіздік техникасы; гигиена, шынықтыру, жаттығу сабақтары мен демалыс режимы, тамақтану, жарақаттар кезіндегі алғашқы көмек көрсету және т.б. Психологиялық 0 Психологпен жұмыс Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 ОЖС-да жаттықтырушының көмекшісі ретінде жұмыс істеу Барлығы 100% 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 25 ЖФД арнайы шыдамдылықты дамытуға арналған жалпы дамытушы жаттығулар кешені Техникалық 42,9 АФД, тегіс және кедір-бұдыр жерлерде шаңғымен жүру дағдыларын жетілдіру ; биік, орташа және төмен тұрыстарда еңістерден түсу дағдыларын жетілдіру; «Шырша» және «жарты шырша» әдістерімен өрмелеуді бекіту; баспалдақ, сырғанау және қадамдық жүгіру әдістерімен «Сабан», «тіреу», «бұрылыс», «сырғу» және «құлау» әдістерімен тежеуді жетілдіру. Тактикалық 28 Теория және практика, шаңғышылардың микро- және макроциклдары туралы түсінік; адам ағзасының құрылысы мен қызметтері туралы мәліметтер. Дене жаттығуларының ағзаға әсері және т.б. Теориялық 3,2 Әңгімелесулер дене жаттығуларының адам ағзасына әсер ету элементтері ретінде жүктеме мен демалыс Психологиялық 0 Психологпен жұмыс, шаңғышыларды жарысқа психологиялық дайындау Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0,9 Жарыстарда төреші ретінде жұмыс істеу, ОЖЖ-да жаттықтырушының көмекшісі ретінде жұмыс істеу Барлығы 100% 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 19,7 ЖФД , жылдамдық-күш қасиеттері: спринттер, төбеге жүгіру, секіру жаттығулары .Үйлестіру және икемділік: гимнастика, акробатика, созылу жаттығулары. Техникалық 38,1 АФД, спортшылардың функционалдық дайындығын арттыру; Жеке бөлшектерді жетілдіру, отыруды нақты орындауды, тиімді итеруді және сырғанап жүруді, шаңғы таяқтарын белсенді қоюды жаттықтыру, қол-дене қатты жүйесін меңгеру. Тактикалық 23,1 Теория және тәжірибе, психологиялық қысым, ауа райына және күтпеген жағдайларға бейімделу. Теориялық 2,6 Әңгімелесу, қарқындылық аймақтары, пульс өлшегіштерді пайдалану. Психологиялық 15,4 Психологпен жұмыс істеу, бәсекелестік төзімділікті дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Жарыстарда төреші ретінде жұмыс істеу, оқу-жаттығу жиындарында жаттықтырушының көмекшісі ретінде жұмыс істеу. Барлығы 100% 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 21,2 ЖФД, күш жаттығулары (өз салмағымен, серпімді жолақтармен, салмақпен); икемділік (динамикалық және статикалық созылу); координациялық жаттығулар (эстафеталар, секіру жаттығулары). Техникалық 37,9 АФД, классикалық және коньки стиліндегі шаңғы жүрістері кезінде координациялық және ырғақтық құрылымды жетілдіру. Тактикалық 22 Теория және тәжірибе, қарсыластар мен жағдайларды талдау. Теориялық 2,4 Әңгімелесу, жаттығу процесін құру принциптері, қалпына келу принциптері, шаршау, тамақтану. Психологиялық 0 Психологпен жұмыс істеу, тапсырмаға зейін қою дағдысы (толқу, кедергілер). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,8 Жарыстарда төреші ретінде жұмыс істеу, оқу-жаттығу жиындарында жаттықтырушының көмекшісі ретінде жұмыс істеу. Оңалту шаралары 15 Іс-шараларды қалпына келтіру Барлығы 100% 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 20 ЖФД, барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар: өз салмағымен жұмыс, кроссфит элементтері. Техникалық 24,2 АДШ, техникалық элементтерді стандартты және өзгермелі жағдайларда қозғалыстардың динамикалық және кинематикалық сипаттамалары бойынша қажетті үйлесімділікке жеткенше бірнеше рет қайталау. Тактикалық 35 Теория және тәжірибе, қарсыластың спорттық шеберлігін талдау дағдыларын меңгеру. Теориялық 2,1 Әңгімелесу,допингке қарсы ережелерді білу. Психологиялық 0,5 Психологпен жұмыс істеу, жарыстарды визуализациялау, тыныс алу әдістері. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1.2 ОЖЖ-да жарыстарда төреші ретінде жұмыс істеу, жаттықтырушының көмекшісі ретінде жұмыс істеу. Оңалту шаралары 17 Іс-шараларды қалпына келтіру Барлығы 100% 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 20,4 ЖДШ, ЕДШ және жарақаттардың алдын алу (оның ішінде табан, арқа және тізе нығайту). Техникалық 26,5 АДШ, спортшылардың техникалық шеберлігін жетілдіру және шаңғышының бәсекелестік қызметіне тән жағдайлардың әртүрлілігін ескеру. Тактикалық 34,6 Теория және тәжірибе, қашықтықты өту стратегиясы; пульс/қуат пен ырғақты «ұстап тұру» дағдысы. Теориялық 1,8 Әңгімелесулер, организмнің шамадан тыс шаршауы және қатты күш түсу ұғымдары, тамақтанудың маңызы және т.б. Психологиялық 0,5 Психологпен жұмыс, тыныс алу әдістері, визуализация, релаксация. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,2 Жарыстарда төреші ретінде жұмыс істеу, ОЖЖ жаттықтырушының көмекшісі ретінде жұмыс істеу. Оңалту шаралары 15 Іс-шараларды қалпына келтіру Барлығы 100% 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 20 ЖДД, кросс жаттығулары, спорттық ойындар, жалпы дамыту жаттығуларының кешендері. Жылдамдық-күш қасиеттерін, күшті төзімділік пен қуатты жақсартуға бағытталған жаттығулар кешендері Техникалық 26 АДШ, қозғалыс және вегетативтік функциялардың максималды үйлесімділігін қамтамасыз ету, классикалық және коньки стилінде қозғалу кезінде функционалдық әлеуетті (күштік, жылдамдық, энергетикалық және т.б.) максималды іске асыру қабілетін жетілдіру. Тактикалық 35 Теория және тәжірибе, жарыста тактикалық күрес жүргізудің құралдары мен әдістерінің арсеналы. Теориялық 1,7 Әңгімелесулер, жоғары спорттық нәтижелерге жету үшін дұрыс техниканың маңызы. Психологиялық 0,6 Психологпен жұмыс, сенімділік пен мотивацияны қалыптастыру; жеңіліс қорқынышын жеңу, сындарлы сын. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,3 Жарыстарда төреші ретінде жұмыс істеу, ОЖЖ жаттықтырушының көмекшісі ретінде жұмыс істеу. Оңалту шаралары 15,4 Іс-шараларды қалпына келтіру Барлығы 100% Жоғары спорттық шеберлік тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 19,7 ЖДШ, кросс дайындығы, спорттық ойындар, жалпы дамытушы жаттығулар кешендері. Жылдамдық-күш сапаларын, күштік төзімділікті және күшті жетілдіруге бағытталған жаттығулар кешендері. Техникалық 29,4 АДШ, қозғалыс және вегетативтік функциялардың максималды үйлесімділігін қамтамасыз ету, классикалық және коньки стилінде қозғалу кезінде функционалдық әлеуетті (күштік, жылдамдық, энергетикалық және т.б.) максималды іске асыру қабілетін жетілдіру. Тактикалық 35 Теория және тәжірибе, жарыста тактикалық күрес жүргізудің құралдары мен әдістерінің арсеналы. Теориялық 1,8 Әңгімелесулер, жоғары спорттық нәтижелерге жету үшін дұрыс техниканың маңызы. Психологиялық 0,5 Психологпен жұмыс, бәсекелестік мотивация мен эмоционалды тұрақтылықтың жоғары деңгейін қалыптастыру. Жаттығу іс-әрекетіндегі бәсекелестік күрес жағдайларын модельдеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,5 Өзін-өзі бақылау күнделігін өз бетінше жүргізу,жаттығу және жарысжүктемелерін талдау қабілеті. Оқу жекпе-жектерінің жетекші төреші, хатшы, бас төреші ретінде төрелік етуге қатысу. Қалпына келтіру шаралары 12,8 Іс-шараларды қалпына келтіру Барлығы 100%

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Жалпы физикалық және арнайы дайындық бойынша бақылау нормативтері: Ұлдар № Жаттығулар Деңгейлік бағалау 9 жас 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 14 жас 15 жас және одан жоғары 1 30 м жүгіру (сек) 5 4 3 2 1 5,5 5,6 5,7 5,8 5,9 5,4 5,5 5,6 5,7 5,8 60 м жүгіру (сек) 5 4 3 2 1 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 10,0 10,1 10,2 10,3 10,4 9,7 9,8 9,9 10,0 10,1 9,4 9,5 9,6 9,7 9,8 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 2 қайтармалы жүгіріс 5 4 3 2 1 9,8 10,2 10,6 11,0 11,5 9,1 9,8 10,4 10,8 11,0 8,6 8,9-8,7 9,6-9,0 9,9-9,7 10,0 8,1 8,5-8,2 9,4-8,6 9,8-9,5 9,9 7,8 8,1-7,9 9,1-8,2 9,5-9,2 9,6 7,5 7,9-7,6 9,0-8,0 9,5-9,1 9,6 7,3 7,7-7,4 8,6-7,8 9,0-8,7 9,1 3 Крест 500 м (9 жас) 1000 м (10-11 жас) 2000 м (12-13 жас) 3000 м (14-15 жас) 5 4 3 2 1 2,20 2,30 2,40 2,50 3,00 4,40 4,50 5,00 5,10 5,20 4,10 4,20 4,30 4,40 4,50 9,00 9,10 9,20 9,30 9,40 8,50 9,00 9,15 9,20 9,30 12,20 12,35 12,40 12,50 13,10 11,45 12,00 12,20 12,35 12,5 4 ұзындыққа тұрып секіру (м) 5 4 3 2 1 160 155 150 145 135 170 165 160 155 150 175 170 165 160 155 195 180 170 165 160 205 190 180 170 165 210 200 190 180 170 230 215 200 190 180 5 Тұрғыда тартылу (рет саны) 9-10 жас (төмен тұрғыда тартылу) 5 4 3 2 1 10 8 7 6 5 12 10 9 8 7 7 6 5 4 3 8 7 6 5 4 10 8 7 6 5 12 10 9 8 7 14 12 10 9 8 6 Жатып қолды бүгу және жазу 5 4 3 2 1 18 16 14 12 10 22 20 18 16 14 24 22 20 18 16 26 24 22 20 18 32 30 28 26 24 36 34 32 30 28 42 40 38 36 34 7 Он секіру 5 4 3 2 1 20,00 19,00 18,00 17,00 16,00 21,00 20,00 19,00 18,00 17,00 22,00 21,00 20,00 19,00 18,00 23,00 22,00 21,00 20,00 19,00 24,00 23,00 22,00 21,00 20,00 8 Дене тұлғасын көтеру (іш бұлшықеттеріне арналған жаттығулар) 30 секунд ішінде 5 4 3 2 1 20 18 16 14 12 22 20 18 16 14 24 22 20 18 16 26 24 22 20 18 28 26 24 22 20 29 28 27 26 25 30 29 28 27 26 Жалпы физикалық және арнайы дайындық бойынша бақылау нормативтері: Ұлдар 9-10 жас: 35 балл – өте жақсы; 28 ұпай – жақсы; 21 ұпай – өтті. 11-15 жас: 40 балл – өте жақсы; 32 ұпай – жақсы; 24 ұпай – өтті. Жалпы физикалық және арнайы дайындық бойынша бақылау нормативтері: Қыздар № Жаттығулар Деңгейді бағалау 9 жас 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 14 жас 15 жас және жоғары 1 30 м (сек) жүгіру 5 4 3 2 1 5,7 5,8 5,9 6,0 6,1 5,5 5,6 5,7 5,8 6,0 60 м (сек) жүгіру 5 4 3 2 1 10,4 10,5 10,6 10,7 10,8 10,2 10,3 10,4 10,5 10,6 10,1 10,2 10,3 10,4 10,5 9,9 10,0 10,1 10,2 10,3 9,4 9,6 9,8 10,0 10,1 2 қайтармалы жүгіріс 5 4 3 2 1 10,4 10,8 11,5 12,0 12,5 9,6 10,4 11,0 11,5 12,0 8,9 9,2-9,0 10,1-9,3 10,5-10,2 10,6 8,7 9,1-8,8 10,0-9,2 10,4-10,1 10,5 8,4 8,8-8,5 9,7-8,9 10,1-9,8 10,2 8,2 8,7-8,3 9,8-8,8 10,2-9,9 10,3 8,0 8,5-8,1 9,5-8,6 9,9-9,6 10,0 3 Кросс 500 м(9жас) 1000 м(10-11 жас) 2000 м(12-13 жас) 3000 м(14-15 жас) 5 4 3 2 1 2,30 2,40 2,50 3,00 3,10 4,50 5,00 5,10 5,20 5,30 4,30 4,40 4,50 5,00 5,10 9,40 9,50 10,00 10,20 10,40 9,30 9,40 9,50 10,00 10,20 9,00 9,10 9,20 9,40 9,50 12,40 12,50 13,00 13,10 13,20 4 Орнынан ұзындыққа секіру (м) 5 4 3 2 1 145 140 135 130 125 160 150 140 135 130 170 160 150 140 135 180 170 160 150 140 185 175 165 155 145 195 190 180 170 160 200 195 185 175 165 5 Жатып қолды бүгу және жазу 5 4 3 2 1 12 10 8 7 6 14 12 10 8 7 18 17 16 15 14 20 18 17 16 15 25 24 23 22 20 30 29 28 27 26 35 34 33 32 31 6 Он секіру 5 4 3 2 1 18,00 17,00 16,00 15,00 14,00 19,00 18,00 17,00 16,00 15,00 20,00 19,00 18,00 17,00 16,00 21,00 20,00 19,00 18,00 17,00 22,00 21,00 20,00 19,00 18,00 7 Дене тұлғасын көтеру (іш бұлшықеттеріне арналған жаттығулар) 30 секунд ішінде 5 4 3 2 1 16 14 12 10 8 18 16 14 12 10 20 18 16 14 12 24 22 20 18 16 26 24 22 20 18 28 26 24 22 20 30 28 26 24 22 Жалпы физикалық және арнайы дайындық бойынша бақылау нормативтері: Қыздар 9-10 жас: 30 ұпай – өте жақсы; 24 ұпай-жақсы; 18 ұпай-тапсырылды. 11-15 жас: 35 ұпай-өте жақсы; 28 ұпай-жақсы; 21 ұпай – тапсырылды.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Конькимен сырғанауға арналған шаңғы етіктері Дана топта оқитындар саны бойынша 2 Классикалық айналымға арналған шаңғы етіктері Дана топта оқитындар саны бойынша 3 Етік қақпақтары (оқшаулау) Дана топта оқитындар саны бойынша 4 Роликті қорғайтын дулыға Дана топта оқитындар саны бойынша 5 Коньки тебуге арналған шаңғылар Жұп топта оқитындар саны бойынша 6 Классикалық қозғалысқа арналған шаңғы Жұп топта оқитындар саны бойынша 7 Конькимен сырғанауға арналған шаңғы роликтері Жұп топта оқитындар саны бойынша 8 Классикалық қозғалысқа арналған шаңғы роликтері Жұп топта оқитындар саны бойынша 11 Шаңғы Таяқшалары Жұп топта оқитындар саны бойынша Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Көкірекшесі бар арнайы қыздыру костюмі Жиынтық Топта оқитындар саны бойынша 2 Шляпасы бар жаттығу комбинезоны Жиынтық Топта оқитындар саны бойынша 3 Жарыс комбинезоны Жиынтық Топта оқитындар саны бойынша 4 Термиялық іш киім Жиынтық Топта оқитындар саны бойынша 5 Фуфайка (ұзын жең) Дана Топта оқитындар саны бойынша 6 Джерси (жеңсіз) Дана Топта оқитындар саны бойынша 7 Рейтингтер серпімді Дана Топта оқитындар саны бойынша 8 Жарыс қақпағы (спорттық) Дана Топта оқитындар саны бойынша 9 Қақпақ оқшауланған Дана Топта оқитындар саны бойынша 10 Сүзгі қалқаны Дана Топта оқитындар саны бойынша 11 Шаңғы жаттығу қолғаптары Жұп Топта оқитындар саны бойынша 12 Аяқтар Жұп Топта оқитындар саны бойынша 13 Тізе жастықшалары Жұп Топта оқитындар саны бойынша 14 Gore-Tex технологиясы бар арнайы кроссовкалар Дана Топта оқитындар саны бойынша 15 Ұзын жеңді жазғы дайындыққа арналған арнайы костюм Жиынтық Топта оқитындар саны бойынша 16 Қысқа жеңді жазғы дайындыққа арналған арнайы костюм Жиынтық Топта оқитындар саны бойынша

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 34 қосымша Шаңғы қоссайысы бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленген. Оның негізгі мақсаты-шаңғы қоссайысы бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10 8 416 АДТ – 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 6 20 1040 СЖТ – 1 5 24 1248 СЖТ – 2 4 26 1352 СЖ 2 оқу жылынан астам 4 28 1456 ЖСШТ 3 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) кадеттер /қоса алғанда 15 жасқа дейін Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірімдер/қоса алғанда 16-19 жасқа дейін жастар/қоса алғанда 20-21 жас ересектер/22 жас және одан үлкен Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 14 14 күн­ге дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ОЖТ – 2 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18 14 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 18 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 21 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 21 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) ка­дет­тер/қо­са ал­ған­да 15 жас­қа дей­ін 18 14 14 күн­ге дей­ін жа­сө­спі­рім­дер/қо­са ал­ған­да 16-19 жас­қа дей­ін 18 14 14 күн­ге дей­ін жастар / қо­са ал­ған­да 20-21 жас 21 18 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/22 жас және одан үл­кен 21 18 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 0 4 2 0 0 2 ОЖТ – 2 0 4 2 0 0 3 ОЖТ – 3 1 4 1 0 0 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 4 1 0 1 4 СЖТ – 1 3 5 1 0 3 5 СЖТ – 2 4 5 1 0 4 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 5 1 0 4 5 ЖС­ШТ 5 5 1 0 5 5 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ес­керт­пе: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке, жұптық, командалық жарыстар) жа­рыс түр­ле­рі ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету ұл­дар (11 жастан ас­па­ған) ұл­дар (13 жастан ас­па­ған) жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) жастар (21 жастан ас­па­ған) ере­сек­тер (22 жас және одан жо­ға­ры) ар­да­гер­лер (35 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 (5 в/к) 20 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 20 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Әйелдер (жеке, жұптық, командалық жарыстар) жа­рыс түр­ле­рі ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету қы­здар (11 жастан ас­па­ған) қы­здар (13 жастан ас­па­ған) жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) жастар (21 жастан ас­па­ған) ере­сек­тер (22 жас және одан жо­ға­ры) ар­да­гер­лер (35 жас және одан жо­ға­ры) жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 (5 в/к) 20 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 20 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар жарыс түрлері төрешілер саны спорт төрешісі i санатты спорт төрешісі ұлттық спорт төрешісі жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі халықаралық санаттығы төреші Аудандық турнирлер 15 15 10 10 - Облыстық турнирлер 15 15 10 10 - Республикалық турнирлер 12 12 12 10 3 Ресми облыстық жарыстар 10 10 10 10 - Ресми республикалық жарыстар 5-12 5-12 7-15 7-15 3-5

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық 45 Шаңғы қоссайысында спортшыға қажетті қозғалыс дағдылары мен дағдыларының қорымен айналысатындарды қалыптастыру. Икемділікті, үйлестіру қабілеттерін, күшке төзімділікті дамытуға бағытталған жалпы даму және гимнастикалық жаттығулар кешендері. Ептілікті, жылдамдықты, төзімділікті дамытуға бағытталған спорттық және ашық ойындар. Жылдамдық пен жылдамдықты дамытуға бағытталған эстафеталар мен секіру жаттығулары. Төзімділікті дамытуға бағытталған циклдік жаттығулар. Техникалық-тактикалық 50 Спорт тактикасының жалпы ережелерін, төрешілік тәсілдерін және жарыстар туралы ережелерді, мықты спортшылардың тактикалық тәжірибесін зерттеу; алдағы жарыстарда өз тактикасын құру дағдыларын игеру; тактикалық құрылыстарды практикалық игеру үшін жаттығулар мен бақылау жарыстарында қажетті жағдайларды модельдеу. Қарапайым комбинациялар, қарапайым техника. Теориялық, Психологиялық 5 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Қауіпсіздік техникасы. Спорттық режимді (оқу-жаттығу процесінің ұзақтығын, ұйқы, тынығу кезеңдерін, жаттығудан кейінгі қалпына келтіру іс-шараларын, оңтайлы тамақтануды, артық жұмыс пен жарақаттанудың алдын алуды ескере отырып, күннің дұрыс режимінің дағдыларын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 40 Шаңғышыға қажетті физикалық қасиеттерді дамыту. Жеңіл атлетика жаттығулары. Акробатикалық жаттығулар. Қолында және шаңғысында шаңғы тебудің негізгі саптық әдістері. Таяқтарсыз қадаммен және сырғанау қадамымен қозғалу. Созылу, релаксация және қозғалысты үйлестіру жаттығулары. Жаяу жүру әр түрлі қол қимылдарымен шұлықта жиі кездеседі. Шаңғы жаттығулары, Имитациялық секіру жаттығулары. Аяқ бұлшықеттерінің буын - байлам аппаратын нығайтуға, жылдамдық-күш қасиеттерін дамытуға бағытталған әртүрлі секіру жаттығулары мен көп секірулер. Аяқ пен иық белдеуі бұлшықеттерінің күш төзімділігін дамытуға арналған шаңғы және шаңғы роликтеріндегі арнайы жаттығулар кешендері. Техникалық-тактикалық 55 Негізгі элементтердің техникасын бекіту. - шаңғы қоссайысы техникасының негіздерімен танысу; - шаңғы және шаңғы жарысы техникасының жекелеген элементтерін оқыту; - жалпы секіру техникасын үйрету. Имитациялық жаттығулар. Шаңғымен сырғанау жаттығулары жасанды жабыны бар шаңғымен сырғанау жаттығулары және шаңғы роликтеріндегі қарқындылықпен қозғалу. Жарыс шаңғысы жаттығулары. Соққыларды жеңе отырып, түсу кезінде секіру. Ойындар мен бәсекелестік элементтері де бар. Теориялық, Психологиялық 5 Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Қауіпсіздік техникасы. Спорттық режимді (оқу-жаттығу процесінің ұзақтығын, ұйқы, тынығу кезеңдерін, жаттығудан кейінгі қалпына келтіру іс-шараларын, оңтайлы тамақтануды, артық жұмыс пен жарақаттанудың алдын алуды ескере отырып, күннің дұрыс режимінің дағдыларын қалыптастыру. Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты ояту, жаттығу қызметіне көзқарасты қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 35 Жылдамдық-күш қасиеттерін дамытуға бағытталған жаттығулар және ептілік. Секіру жаттығулары кеңінен қолданылады (көп секірулер, секірулер кедергілер арқылы, қысқа сегменттердегі үдеу, тереңдікке секіру, акробатикалық жаттығулар, батутта секіру және т. б.). Күшті дамыту үшін қарсылық жаттығулары қолданылады. Жалпы төзімділікті дамыту үшін аэробты бағыттағы циклдік жаттығулар қолданылады: жүгіру, жүру, жүзу, есу. Техникалық-тактикалық 56 Келесі қабілеттерді дамыту: бәсекелестік жағдайды тез қабылдау, барабар түсіну, талдау, бағалау және қалыптасқан жағдайға және оның дайындық деңгейіне және оның жедел жағдайына сәйкес шешім қабылдау, жарыстың мақсаттары мен нақты бәсекелестік жағдайдың міндеттеріне сәйкес өз әрекеттерін құру. Рационалды уақыт, кеңістіктік және динамикалық қалыптастыру Қозғалыс құрылымдары бастапқы дайындық топтарында бұрын өткен материалды қайталау. Шаңғы тебу техникасын жетілдіру. Теориялық, Психологиялық 8 Спортшылардың моральдық және еріктік қасиеттерін дамыту мен жетілдірудің негізгі әдістері. Жаттығу процесінде және жарыстарда қиындықтарды жеңу. Жаттығулар мен жарыстар алдында жағымсыз эмоцияларды жеңу. Жарысқа дейін, жарыс кезінде және одан кейін психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Терминологияны меңгеру. Жарыс ережелері. Топта жылыту үшін дағдыларды қалыптастыру. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 34 Спортшылардың денесінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру үшін физикалық қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. Күштік қабілеттер( өз салмағын жеңу); жылдамдық-күштік қабілеттер; жылдамдық қасиеттері (реакция жылдамдығы, қадамдар жиілігі, қозғалыстың басталу жылдамдығы және жылдамдық жиілігі); үйлестіру қабілеттері; Икемділік; Төзімділік. Техникалық-тактикалық 55 Техникалық элементтерді жетілдіру. Келесі қабілеттерді дамыту: бәсекелестік жағдайды тез қабылдау, барабар түсіну, талдау, бағалау және қалыптасқан жағдайға және оның дайындық деңгейіне және оның жедел жағдайына сәйкес шешім қабылдау, жарыстың мақсаттары мен нақты бәсекелестік жағдайдың міндеттеріне сәйкес өз әрекеттерін құру. Теориялық, Психологиялық 10 Қазақстанда және әлемде шаңғы қоссайысы дамуының негізгі үрдістері. Спорттағы сырқаттанушылық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Қауіпсіздік техникасы. Спортшылардың моральдық және еріктік қасиеттерін дамыту мен жетілдірудің негізгі әдістері. Жаттығу процесінде және жарыстарда қиындықтарды жеңу. Жаттығулар мен жарыстар алдында жағымсыз эмоцияларды жеңу. Жарысқа дейін, жарыс кезінде және одан кейін психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру бойынша дағдылар мен дағдыларды дамыту, (топ құру, негізгі командаларды орнында және қозғалыста беру). Топта жылыту үшін дағдыларды жетілдіру. Қалалық жарыстарға төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық 30 Арнайы жаттығу құралдарының көлемі едәуір артады (жылдық циклдің жазғы-күзгі кезеңінде жас қос жауынгерлер секіре бастайды жасанды жабыны бар трамплиндер), жаттығуда кеңінен қолданылады шаңғы роликтері мен роликті конькилер. Күштік қабілеттер( өз салмағын жеңу); жылдамдық-күштік қабілеттер; жылдамдық қасиеттері (реакция жылдамдығы, қадамдар жиілігі, қозғалыстың басталу жылдамдығы және жылдамдық жиілігі); үйлестіру қабілеттері; Икемділік; Төзімділік. Техникалық-тактикалық 58 Техникалық элементтерді жетілдіру. Жарыс және шаңғымен сырғанау сабақтары; шаңғымен сырғанау сабақтары; шаңғымен сырғанау сабақтары. - секірудің жеке элементтерін жетілдіру; - жалпы секіру техникасын жетілдіру; - конькимен сырғанау техникасын жетілдіру. Теориялық, Психологиялық 11 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Спортшылардың моральдық және еріктік қасиеттерін дамыту мен жетілдірудің негізгі әдістері. Жаттығу процесінде және жарыстарда қиындықтарды жеңу. Жаттығулар мен жарыстар алдында жағымсыз эмоцияларды жеңу. Жарысқа дейін, жарыс кезінде және одан кейін психологиялық дайындық. Спорттық қызметке орнатуды бекіту, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Топтағы жаттығуларды орындаудағы қателерді анықтау және түзету. Техниканы жетілдіру бойынша кіші серіктестермен жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастырушылық қабілеттерін дамыту. Судья, есептегіш судья рөліндегі ресми қалалық жарыстарға қатысу. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 30 Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойынға төзімділікті дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. Жүктеменің әр түрлі құрылысы, жаттығуға спорт залында, стадионда, әртүрлі жерлерде сабақтарды қосу. Техникалық-тактикалық 58 Имитациялық жаттығулар (үдеткіштің аэродинамикалық тірегін пысықтау, шаңғымен секіру кезінде жасанды жабындыда сырғанау дағдысын игеру; шағын трамплиндерде қысқартылған үдеткіштен итеруді пысықтау; әртүрлі статикалық жаттығулардың көмегімен залдағы ұшу фазасын имитациялау; жергілікті жерде және қарда, жасанды және қар жамылғысы бар трамплинде жаттығулардың көмегімен қонуды пысықтау; әртүрлі биіктіктегі жиектерден секіру кезінде секіру техникасын жетілдіруге бағытталған Имитациялық жаттығулар және т.б.). Теориялық, Психологиялық 11 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық дайындық. Спортшыларда басым болатын жеке қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалды тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік, Тәуелсіздік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық ыңғайсыздыққа төзімділік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыстарда команданы басқару дағдыларын дамыту. Судья, аға судья, есептегіш судья және хатшылық құрамында қалалық ресми жарыстардың төрешілігіне қатысу. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 24 Тиісті физикалық жағдайды сақтауға көмектесу. Бұлшықет топтарының жиырылуы. Қозғалыстың негізгі параметрлері. Күш. Жеделдету. Траектория. Бұлшықеттің жиырылу күші мен жылдамдығы. Бұлшықет белсенділігінің режимдері: жеңу, төмен, ұстап тұру. Жылдамдық-күш жаттығулары. Жаттығу техникасының ерекшеліктері. Үйлестірудің жетекші элементтері. Күш-жігердің байланысы. Қозғалыс құрылымы. Қозғалыс тиімділігі. Техникалық-тактикалық 64 Автоматизмге қол жеткізу және секіру техникасының негізгі әдістері мен әдістерін тұрақтандыру, қонудың үйлестіру және ритақты құрылымын жетілдіру. Қозғалыс дәлдігі, спортшының денесіндегі энергия ресурстарын тұтыну. Жаңа күрделі Дағдылар мен дағдыларды қалыптастыру немесе бұрын қалыптасқан дағдыларды өзгерту. Теориялық, Психологиялық 11 Сақтандыру және өзін-өзі сақтандыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Судья, аға судья, есептегіш судья және хатшылық құрамында қалалық ресми жарыстардың төрешілігіне қатысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 24 Әр түрлі жағдайларда орындалатын жылдамдық-күштік бағыттағы жаттығулар (кедергілерден секіру, көпжолдар, тренажерлардағы жаттығулар, салмақпен жаттығулар); күш пен күшке төзімділікті дамытуға бағытталған жаттығулар (тренажерлардағы жаттығулар, салмақпен динамикалық жаттығулар, статикалық жаттығулар және т. б.); үйлестіру қабілеттерін дамытуға бағытталған жаттығулар (гимнастикалық және акробатикалық жаттығулар), аэробты өнімділікті, ең алдымен энергиямен қамтамасыз етудің аэробты механизмінің үнемділігін дамытуға бағытталған Жаттығулар (кросс, велосипед, жүзу, есу және т.б.). Техникалық-тактикалық 64 Дамудың жеке ерекшеліктеріне негізделген техникалық-тактикалық дайындықты даралау: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі және дағдылар. Техника мен тактиканың оңтайлы арақатынасы. Техника. Тактика. Ритақ құрылымы. Бағыт, амплитудасы және жылдамдығы. Жарыс ережелерін талдау, зерттеу және талқылау. Жарыстың түрлері мен сипаты. Жарыс туралы ереже. Жарыс бағдарламасы. Қатысушылардың құқықтары мен міндеттері. Арнайы жабдыққа қойылатын талаптар. Өкілдер, жаттықтырушылар, команда капитандары. Жаттығу ережелері. Жарыстың жеке және командалық нәтижелерін анықтау. Жазбаларды тіркеу шарттары. Жарысқа арналған бөлме. Теориялық, Психологиялық 11 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқара білу, жауапкершілігі жоғары жағдайларда стресске төзімділік, жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, интроспекция қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерді талдау күнделігін өз бетінше жүргізе білу. Жетекші судья, хатшы, бас судья ретінде оқу ойындарының төрешілігіне қатысу. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 22 Шаңғышыларды дайындауда арнайы жаттығу құралдары басым. Жылдық циклдің жазғы-күзгі кезеңінде білікті Қос жауынгерлерді секіру дайындығы жасанды жабыны бар әртүрлі қуаттылықтағы трамплиндерде жүзеге асырылады, жаттығуда кросс, шаңғы роликтері мен роликті конькилер кеңінен қолданылады, айтарлықтай жұмыс бәсекеге жақын қарқындылықпен орындалады Бәсекелестік жүктемелердің көлемі едәуір артады. Негізгі жарыс жаттығулары биіктік айырмашылығы жоғары трассаларда жүзеге асырылады. Аяқ бұлшықеттері мен иық белдеуінің күш төзімділігін дамытуға көп уақыт бөлінеді (таяқтарсыз шаңғымен сырғанау, бір мезгілде қозғалу). Техникалық-тактикалық 64 -спортшылардың жеке ерекшеліктерін және шаңғышы-қос жекпе-жектің бәсекеге қабілеттілігіне тән барлық жағдайларды ескере отырып, техникалық шеберлікті жетілдіру; - қозғалыс және вегетативтік функциялардың барынша бірізділігін қамтамасыз ету, шаңғы жарысы процесінде функционалдық әлеуетті (күш, жылдамдық, энергетикалық және т. б.) барынша іске асыру қабілетін жетілдіру; - шаңғы жарысы процесінде спортшы денесінің сыртқы жағдайлары мен әртүрлі функционалдық жағдайлары өзгерген кезде техникалық элементтердің барлық арсеналын тиімді қолдану. Теориялық, Психологиялық 13 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Мінездің моральдық-еріктік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі гипноздау және өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге мотивацияны дамыту Нұсқаушылық Және Төрешілік Тәжірибе 1 Кіші топтарда оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде бас төреші, Аға төреші, жетекші төреші, Бас хатшы рөлінде жарыстардың төрешілігі. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 20 Дене шынықтыру мен арнайы дайындықтың жоғары деңгейін сақтау. Шаңғышыларды дайындауда арнайы жаттығу құралдары басым. Жылдық циклдің жазғы-күзгі кезеңінде білікті Қос жауынгерлерді секіру дайындығы жасанды жабыны бар әртүрлі қуаттылықтағы трамплиндерде жүзеге асырылады, жаттығуда кросс, шаңғы роликтері мен роликті конькилер кеңінен қолданылады, айтарлықтай жұмыс бәсекеге жақын қарқындылықпен орындалады Бәсекелестік жүктемелердің көлемі едәуір артады. Негізгі жарыс жаттығулары биіктік айырмашылығы жоғары трассаларда жүзеге асырылады. Аяқ бұлшықеттері мен иық белдеуінің күш төзімділігін дамытуға көп уақыт бөлінеді (таяқтарсыз шаңғымен сырғанау, бір мезгілде қозғалу). Техникалық-тактикалық 66 Техника мен тактиканың оңтайлы арақатынасы. -спортшылардың жеке ерекшеліктерін және шаңғышы-қос жекпе-жектің бәсекеге қабілеттілігіне тән барлық жағдайларды ескере отырып, техникалық шеберлікті жетілдіру; - қозғалыс және вегетативтік функциялардың барынша бірізділігін қамтамасыз ету, шаңғы жарысы процесінде функционалдық әлеуетті (күш, жылдамдық, энергетикалық және т. б.) барынша іске асыру қабілетін жетілдіру; - шаңғы жарысы процесінде спортшы денесінің сыртқы жағдайлары мен әртүрлі функционалдық жағдайлары өзгерген кезде техникалық элементтердің барлық арсеналын тиімді қолдану. Теориялық, Психологиялық 13 Оқу процесінде Тәуелсіздік ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету мүмкіндігі. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылардың жаттығуларын орындау кезінде қателерді анықтау және түзету. Жас топтардағы оқушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу жүйелерін, хаттамаларды жүргізуді меңгеру. Командалық, жекелей және жұптық жарыстардың төрешілері. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері (7-9 жас аралығындағы ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығуының түрі баға, балл Қыздар ұлдар 7 жас 8 жас 9 жас 7 жас 8 жас 9 жас 1 2 3 4 5 6 7 8 20 м жүгіру 5 4 3 2 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 Гимнастикалық орындық арқылы бүйірден секіру 15 с 5 4 3 2 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 Еңкейген күйде еденге сүйеніп жатып тұру 5 4 3 2 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 Қайтармалы жүгіріс 3Х10 м 5 4 3 2 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 3 метрлік аймақта қозғалыс 5 4 3 2 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 (қыздар, 10-13 жас) Жаттығу түрі баға, балл 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 1 2 3 4 5 6 Жүгіру 30 метр 5 4 3 2 5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 6,1-6,2 5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 6,0-6,1 5,4 5,3-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 Гимнастикалық орындық арқылы бүйірден секіру30 с 5 4 3 2 33 32-31 30-28 27-26 38 37-36 35-33 32-31 43 42-41 40-38 37-36 48 47-46 45-43 42-40 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 150 149-145 144-140 139-135 160 159-155 154-150 149-145 170 169-165 164-160 159-155 180 179-175 174-170 169-165 Еңкейген күйде еденге сүйеніп жатып тұру 5 4 3 2 11 10-9 8-7 6-5 12 11-10 9-8 7-6 13 12-11 10-9 8-7 14 13-12 11-10 9-8 Қайтармалы жүгіріс 3Х10 м 5 4 3 2 8,3 8,4-9,0 9,1-9,9 10,0-11,0 8,0 8,1-8,7 8,8-9,9 10,0-10,5 7,9 8,0-8,5 8,6-9,3 9,4-9,7 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1150 1149-1070 1069-980 979-920 1220 1219-1180 1179-1080 1079-980 1320 1319-1220 1219-1120 1119-1019 1400 1399-1300 1299-1200 1199-1000 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 17 16-15 14-13 12-11 19 18-17 16-15 14-13 21 20-19 18-17 16-15 22 21-20 19-18 17-16 (жасөспірімдер, 10-13 жас) Жаттығу түрі баға, балл 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас Жүгіру 30 метр 5 4 3 2 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-6,0 5,1 5,2-5,3 5,4-5,5 5,6-5,8 5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 Гимнастикалық орындық арқылы бүйірден секіру 30 с 5 4 3 2 34 33-32 31-30 29-28 40 39-38 37-36 35-34 45 44-43 42-42 41-40 50 49-48 47-45 44-42 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 160 159-155 154-150 149-145 175 174-170 169-165 164-160 185 184-180 179-175 174-170 195 194-190 189-185 184-180 Еңкейген күйде еденге сүйеніп жатып тұру 5 4 3 2 15 14-13 12-11 10-9 19 18-17 16-15 14-13 22 21-20 19-18 17-16 35 34-33 32-31 30-29 Қайтармалы жүгіріс 3Х10 м 5 4 3 2 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1180 1179-1080 1079-1000 999-960 1280 1279-1180 1179-1080 1079-1000 1350 1349-1250 1249-1150 1149-1050 1450 1449-1330 1329-1200 1199-1070 3 метрлік аймақта қозғалу 5 4 3 2 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 (қыздар, 14-18 жас) Жаттығу түрі баға, балл 14 жас 15 жас 16 жас 17-18 жас Жүгіру 30 метр 5 4 3 2 5,2 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,1 5,2-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,5 5,6-6,0 6,1-6,5 4,9 5,0-5,2 5,3-5,5 5,6-6,0 Гимнастикалық орындық арқылы бүйірден секіру 45 с 5 4 3 2 75 74-73 72-71 70-69 78 77-73 72-68 67-64 81 80-76 75-71 70-66 84 83-79 78-74 73-69 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 190 189-185 184-180 179-175 200 199-195 194-190 189-185 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-205 204-200 Еңкейген күйде еденге сүйеніп жатып тұру 5 4 3 2 16 15-14 13-12 11-10 18 17-16 15-14 13-12 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 Қайтармалы жүгіріс 3Х10 м 5 4 3 2 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1460 1459-1360 1359-1260 1259-1160 1500 1499-1400 1399-1300 1299-1200 1520 1519-1450 1449-1380 1379-1300 1530 1529-1440 1439-1370 1369-1290 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 27 26-25 24-23 22-21 28 27-26 25-24 23-22 (жасөспірімдер, 14-18 жас) Жаттығу түрі баға, балл 14 жас 15 жас 16 жас 17-18 жас 1 2 3 4 5 6 Жүгіру 30 метр 5 4 3 2 4,7 4,8-5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 4,5 4,6-4,7 4,8-4,9 5,0-5,1 4,4 4,5-4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 Гимнастикалық орындық арқылы бүйірден секіру 45 с 5 4 3 2 75 74-71 70-69 68-65 80 79-78 77-75 74-72 84 83-80 79-74 73-70 86 85-83 82-81 80-78 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-210 209-205 230 229-225 224-220 219-215 240 239-235 234-230 229-225 Штангадағы ілулі тарту 5 4 3 2 6 5 4 3 7 6 5 4 8 7 6 5 10 9 8 7 Қайтармалы жүгіріс 3Х10 м 5 4 3 2 7,3 7,4-7,7 7,8-8,0 8,1-8,4 7,2 7,3-7,6 7,7-7,9 8,0-8,3 7,0 7,1-7,4 7,5-7,8 7,9-8,2 6,8 6,9-7,2 7,3-7,6 7,7-8,0 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1520 1519-1390 1389-1270 1269-1140 1600 1599-1470 1469-1340 1339-1210 1630 1629-1550 1549-1450 1449-1340 1650 1649-1570 1569-1470 1469-1360 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 26 25-24 23-22 21-20 27 26-25 24-23 22-21 29 28-27 26-25 24-23 30 29-28 27-26 25-24 Оқу топтарының оқушылары үшін техникалық-тактикалық дайындық бойынша бақылау нормативтері Техникалық қабылдау атауы Сериядағы соққылар саны Орындалуын бағалау 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Оң жақта диагональ бойынша орау 30 және одан да көп 29-20 19-дан аз 5 4 3 Сол жақта диагональ бойынша орау 30 және одан да көп 29-20 19-дан аз 5 4 3 Оң және сол жақтан оң жақ бұрышқа жылжу тіркесімі (оң, сол жақтағы серия) 20 және одан да көп 19-10 10-нан аз 5 4 3 Бағыт бойынша сырғымамен беру білігі (аймаққа түсу саны) 4 3 2 5 4 3 Сол жақта диагональ бойынша кесу 20 және одан да көп 19-10 10-нан аз 5 4 3 1-ші оқу жылынан жоғары алғашқы даярлау тобы Оң жақта диагональ бойынша орау 50 және одан көп 49-30 29-дан аз 5 4 3 Сол жақта диагональ бойынша орау 50 және одан көп 49-30 29-дан аз 5 4 3 Оң және сол жақтан оң жақ бұрышқа жылжу тіркесімі (оң, сол жақтағы серия) 30 және одан да көп 29-20 19-дан аз 5 4 3 Бағытта ораммен қызмет көрсету мүмкіндігі (аймаққа кіру Саны) 8 6 4 5 4 3 Оң жақта диагональ бойынша кесу 20 және одан да көп 19-10 10-нан аз 5 4 3 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Оң және сол орамды сол жақ бұрышқа біріктіру 25 және одан да көп 24-16 15 нан аз 5 4 3 Оң және сол орамды оң жақ бұрышқа біріктіру 25 және одан да көп 24-20 19 нан аз 5 4 3 Оң және сол жақтағы кесінділердің тіркесімі 25 және одан да көп 24-16 15 нан аз 5 4 3 Оң жақта кесу арқылы беру 9 және одан да көп 8-7 5 нан аз 5 4 3 Сол жақтағы астыңғы кесу 9 және одан да көп 8-7 5 нан аз 5 4 3 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Диагональ бойынша оң жақтан топ-спин 30 және одан да көп 29-20 19 және одан аз 5 4 3 Диагональ бойынша сол жақтан топ-спин 20 және одан да көп 19-10 9 және одан аз 5 4 3 Бүкіл үстелден кесу (2 минуттағы қателер саны) 5 және одан аз 6-8 9-10 5 4 3 Төменгі айналмалы ұзын оң жақтан беру 10 9-8 7-6 5 4 3 Төменгі айналмалы сол жақтан беру 10 9-8 7-6 5 4 3 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Топ-спин оңнан және топ-спин солдан оң бұрышқа 20 және одан да көп 19-10 9 және одан аз 5 4 3 Топ-спин оң және топ-спин сол жақтан сол жаққа 20 және одан да көп 19-10 9 және одан аз 5 4 3 Бүкіл үстелден кесу (2 минуттағы қателер саны) 3 және одан аз 4-5 6-8 5 4 3 Төменгі бүйірлік айналмалы оңға қысқа беру 10 9-8 7-6 5 4 3 Төменгі бүйірлік айналыммен сол жақтан беру қысқа 10 9-8 7-6 5 4 3 3 жылдан астам оқудың оқу-жаттығу тобы Топ-спин «сегіздік бойынша» (диагональдарда ойнау) 40 және одан көп 39-30 29-20 5 4 3 Топ-спин «сегіздік бойынша» ( тікелей ойнау) 40 және одан көп 39-30 29-20 5 4 3 Бүкіл үстелден кесу ұзақ және қысқартылған (3 минуттағы қателер саны) 3 және одан аз 4-5 6-8 5 4 3 Төменгі бүйірлік айналмалы оң жақтан беру (ұзын, қысқа) 9 және одан да көп 8-7 6-5 5 4 3 Төменгі бүйірлік айналмалы сол жақтан беру (ұзын, қысқа) 9 және одан да көп 8-7 6-5 5 4 3 Ескерту - серия бір сериядағы серіктестің қателіктеріне қарамастан, бақылау нормативін қатесіз тапсырған соққыларды есептейді. 10 иннинг сериясындағы хиттердің қатесіз саны. Аударым үшін ең төменгі балл саны-15-20 балл. Спорттық жетілдіру топтары (1, 2, 2 жылдан астам оқу) Кесу бойынша оң жақтағы топ-спин 10 және одан да көп 9-5 4-3 5 4 3 Кесу бойынша сол жақтағы топ-спин 8 және одан көп 7-5 4-3 5 4 3 Ортадан және алыстан оңға қарай топ-спин ойын алаңының аймағы - қайта айналдыру 15 14-12 11-8 5 4 3 Ортаңғы және алыстан сол жақтан топ-спин ойын алаңының аймағы - қайта айналдыру 13 12-11 10-9 5 4 3 Жалған қозғалыспен оң жақтан беру 8 және одан көп 6-5 4-3 5 4 3 Жалған қозғалыспен сол жақтан беру 8 және одан көп 6-5 4-3 5 4 3 Жоғары спорттық шеберлік топтары (барлық кезең) 2 нүктеден тұратын диагональ бойынша оң жақтағы топ-спин 100 99-95 94- 90 5 4 3 2 нүктеден тұратын диагональ бойынша сол жақтан топ-спин 100 99-95 94- 90 5 4 3 Кесудің оң жағындағы топ-спин 2 серия 16 дан 2 серия 12 дан 2 серия 8 дан 5 4 3 Кесуден солға қарай топ-спин 2 серия 16 дан 2 серия 12 дан 2 серия 8 дан 5 4 3 Ойын комбинацияларының 10 сериясын ұтып алғанға дейін өзінің беруінде өткір соққымен немесе топ-спинмен орындау 9 бал 8 бал 6 бал 5 4 3 Өткір соққымен немесе топ-спинмен ұпай жинағанға дейін қабылдау кезінде ойын комбинацияларының 10 сериясын орындау 9 бал 8 бал 6 бал 5 4 3 Ескерту-ең төменгі балл саны-20 балл. Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы), оқу то­бы Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры мен нор­ма­тив­те­рі Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) шаң­ғы қос­сай­ы­сы 1 Іш ки­ім (қы­сқы) жиын­тық адам 2жи­нақ 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 2 Іш ки­ім (жаз­ғы) жиын­тық адам 2жи­нақ 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 3 Тер­ми­я­лық іш ки­ім (қы­сқы) жиын­тық адам 2жи­нақ 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 4 Тер­ми­я­лық іш ки­ім (жаз­ғы) жиын­тық адам 2жи­нақ 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 2 жиын­тық 6 ай 5 Май­ка (жең­сіз) да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 6 Май­ка (ұзын жең­ді) да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 7 Фут­бол­ка (жаз­ғы) да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 8 Фут­бол­ка (қы­сқы «сүң­гу­ір») да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 9 Шұлық­тар (жаз­ғы) жұп адам 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 10 Шұлық­тар (қы­сқы) жұп адам 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 11 Спорт­тық шор­ты (іш ки­ім­мен) да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 12 Спорт­тық іш ки­ім (іш ки­ім­мен) да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 13 Түк­ті сүл­гі (қол мен аяқ­қа ар­нал­ған) да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 14 Түк­ті сүл­гі (бан­ный) да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 15 Душ­қа ар­нал­ған тақ­тай­ша­лар, ван­на­лар жұп адам 1 жұп 6 ай 1 жұп 6 ай 1 жұп 6 ай 1 жұп 6 ай 1 жұп 6 ай 16 Крос­сов­ка­лар (қы­сқы) жұп адам 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 17 Крос­сов­ка­лар (жаз­ғы) жұп адам 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 18 Жат­тығу крос­сов­ка­ла­ры(қы­сқы) жұп адам 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 19 Жат­тығу крос­сов­ка­ла­ры(жаз­ғы) жұп адам 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 20 Крос­стық туфли (жаз­ғы) жұп адам 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 21 Крос­стық туфли (қы­сқы) жұп адам 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 22 Жат­тығу ко­стю­мі (қы­сқы) жиын­тық адам 2да­на 6 ай 2да­на 6 ай 2да­на 6 ай 2да­на 6 ай 2да­на 6 ай 23 Жат­тығу ко­стю­мі (жаз­ғы) жиын­тық адам 2да­на 6 ай 2да­на 6 ай 2да­на 6 ай 2да­на 6 ай 2да­на 6 ай 24 Жел­ден қор­ғай­тын ко­стюм (көк­тем, күз, қыс) жиын­тық адам 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 25 Оқ­ша­у­лан­ған Ко­стюм (қы­сқы) жиын­тық адам 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 26 Жы­лы­ту ко­стю­мі (қыс, күз) жиын­тық адам 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 27 Жы­лы­ту ко­стю­мі жиын­тық адам 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 28 Оқ­ша­у­лан­ған жи­лет (күз, қыс) да­на адам 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 29 Оқ­ша­у­лан­ған Жи­лет, жат­тығу да­на адам 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 30 Спорт­тық тер­мо ки­ім (қы­сқы) жиын­тық адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 31 Спорт­тық тер­мо ки­ім (жаз­ғы) жиын­тық адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 32 17 кг дей­ін­гі спорт­тық сө­мке да­на адам 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 33 20 кг жо­ға­ры спорт­тық сө­мке да­на адам 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 34 Спорт­тық рюк­зак 10 кг дей­ін да­на адам 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 35 12 кг жо­ға­ры спорт­тық рюк­зак да­на адам 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 1да­на 6 ай 36 Ауы­сты­ры­ла­тын кө­зіл­дірі­гі бар күн­нен қор­ғай­тын кө­зіл­ді­рік да­на адам 1да­на 1 жыл 1да­на 1 жыл 1да­на 1 жыл 1да­на 1 жыл 1да­на 1 год 37 Шаң­ғы­мен се­кі­ру (қыс, жаз, жат­тығу, жа­рыс) жұп адам 6 жұп 1 жыл 6 жұп 1 жыл 6 жұп 1 жыл 6 жұп 1 жыл __ __ 38 Шаң­ғы­мен сыр­ға­нау ар­нал­ған бе­кіт­пе­лер (қыс, жаз, жат­тығу, жа­рыс) жұп адам 6 жұп 1 жыл 6 жұп 1 жыл 6 жұп 1 жыл 6 жұп 1 жыл __ __ 39 Се­кі­ру етікте­рі (қыс, жаз, жат­тығу, жа­рыс) жұп адам 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл __ __ 40 Се­кі­ру ком­би­не­зо­ны­на ар­нал­ған ки­ім (жаз­ғы) да­на адам 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл __ __ 41 Се­кі­ру ком­би­не­зо­ны­на ар­нал­ған іш ки­ім (қы­сқы) да­на адам 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл __ __ 42 Се­кі­ру ком­би­не­зо­ны (қыс, жаз, жат­тығу, жа­рыс) да­на адам 6 да­на 1 жыл 6 да­на 1 жыл 6 да­на 1 жыл 6 да­на 1 жыл __ __ 43 Дулы­ға се­кі­ру, қор­ға­ныс (қыс, жаз) да­на адам 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл __ __ 44 Ауы­сты­ры­ла­тын сүз­гі­ле­рі бар се­кір­гіш кө­зіл­ді­рік (қыс, жаз) да­на адам 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл __ __ 45 Ауы­сты­ры­ла­тын сүз­гі­ле­рі бар қор­ға­ныш шаң­ғы жа­ры­сы кө­зіл­дірі­гі (қыс, жаз) да­на адам 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл __ __ 46 Се­кі­ру қол­ғап­та­ры (қыс, жаз) жұп адам 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 2 жұп 1 жыл 47 Шаң­ғы жа­ры­сы қол­ғап­та­ры (қыс, жаз) жұп адам 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 2 жұп 1 жыл 48 Шаң­ғы­мен сыр­ға­нау қақ­па­ғы (қыс, жаз) да­на адам 1 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл __ __ 49 Жа­рыс шаң­ғы­сы қақ­па­ғы (қыс, жаз) да­на адам 1 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл __ __ 50 Шаң­ғы па­ра­фин­де­рі (қыс, жаз) жиын­тық топ 10 жиын­тық 1 жыл 12 жиын­тық 1 жыл 15 жиын­тық 1 жыл 18 жиын­тық 1 жыл __ __ 51 Жа­рыс шаң­ғы­сы па­ра­фин­де­рі (қыс) жиын­тық топ 10 жиын­тық 1 жыл 12 жиын­тық 1 жыл 15 жиын­тық 1 жыл 18 жиын­тық 1 жыл __ __ 52 Шаң­ғы ро­лик­те­рі (жаз­ғы, жат­тығу, бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті) жұп адам 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 2 жұп 1 жыл 53 Пал­ки лыж­ные для го­нок(па­ра, тре­ни­ро­воч­ные, со­рев­но­ва­тель­ные) жұп адам 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 2 жұп 1 жыл 54 Па­ра­фин­ді жа­ғу­ға ар­нал­ған ар­найы үтік, шаң­ғы­ға жақ­па да­на топ 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 55 Шаң­ғы дай­ын­да­у­ға ар­нал­ған май­лау үсте­лі да­на топ 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл __ __ 56 Ар­найы жиын­тық. шаң­ғы­ны дай­ын­да­у­ға ар­нал­ған сап­та­ма­лар (қыс, жаз) жиын­тық топ 2 жиын­тық 1 жыл 2 жиын­тық 1 жыл 2 жиын­тық 1 жыл 2 жиын­тық 1 жыл 2 жиын­тық 1 жыл 57 Па­ра­фин­дер мен май­лар­ға ар­нал­ған сө­мке­лер (қыс, жаз) да­на адам 1 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 58 Жел өт­кіз­бей­тін қал­пақ (қыс, жат­тығу, жа­рыс) да­на адам 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 59 Спорт­тық қал­пақ да­на адам 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 60 Спорт­тық оқ­ша­у­лан­ған қал­пақ да­на адам 1 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 61 Спорт­тық ті­зе жа­стық­ша­ла­ры жұп адам 2 жұп 1 жыл 2 жұп 1 жыл 2 жұп 1 жыл 2 жұп 1 жыл 2 жұп 1 жыл 62 Спорт­тық жі­лін­шік та­бан­дар да­на адам 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 63 Жү­рек со­ғу жи­і­лі­гі­нің мо­ни­то­ры (қыс, жаз, жат­тығу) жиын­тық адам __ __ 1 жиын­тық 1 жыл 1 жиын­тық 1 жыл 1 жиын­тық 1 жыл __ __ 64 Же­ке жү­рек со­ғу жи­і­лі­гі мо­ни­то­ры (қыс, жаз, жат­тығу) жиын­тық адам __ __ 1 жиын­тық 1 жыл 1 жиын­тық 1 жыл 1 жиын­тық 1 жыл __ __ 65 Хро­но­метр, се­кун­до­мер (жат­тығу, ба­қы­лау) да­на жат­тық­ты­ру­шы __ __ __ __ __ __ __ __ 2 да­на 1 жыл 66 Спорт­тық Ве­ло­си­пед, тау (жат­тығу) да­на адам 1 да­на 2 го­да 1 да­на 2 го­да 1 да­на 2 го­да 1 да­на 2 го­да 1 да­на 2 го­да 67 Ста­ти­ка­лық ите­ру кү­шін өл­ше­у­ге ар­нал­ған құ­ры­л­ғы (ба­қы­лау) жиын­тық топ 1 жиын­тық 3 жыл 1 жиын­тық 3 жыл 1 жиын­тық 3 жыл 1 жиын­тық 3 жыл __ __ 68 Қан­ның то­тығ­уын өл­ше­у­ге ар­нал­ған ас­пап (лак­то­метр) жиын­тық топ 1 жиын­тық 1 жыл 1 жиын­тық 1 жыл 2 жиын­тық 1 жыл 2 жиын­тық 1 жыл __ __ 69 Қан­да­ғы қант­ты өл­ше­у­ге ар­нал­ған құ­рал (глю­ко­метр) жиын­тық топ 1 жиын­тық 1 жыл 1 жиын­тық 1 жыл 2 жиын­тық 1 жыл 2 жиын­тық 1 жыл __ __ Спорттық керек- жарақпен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Тұ­ғыр­дан шаң­ғы­мен се­кі­ру­ге ар­нал­ған шаң­ғы­лар жұп адам 2 1 2 1 3 3 4 1 - - 2 Шаң­ғы те­бу­ге ар­нал­ған қон­дыр­ғы­лар жұп адам 1 1 2 1 2 1 4 1 - - 3 Жү­гі­ру­ге ар­нал­ған шаң­ғы жа­ры­сы жұп адам 2 1 2 1 3 3 4 1 - - 4 Шаң­ғы те­бу­ге ар­нал­ған қон­дыр­ғы­лар жұп адам 1 1 2 1 2 1 4 1 - - 5 Шаң­ғы май­ла­ры қап­та­ма адам - - 5 1 5 1 10 1 - - 6 Шаң­ғы­мен сыр­ға­на­у­ға ар­нал­ған қы­сқы­штар да­на адам 1 3 1 3 1 3 2 3 - - 7 Па­ра­фин­ді шаң­ғы­мен қап­та­у­ға ар­нал­ған Үтік да­на адам 1 1 2 1 3 1 3 1 - - 8 Шаң­ғы­дан па­ра­фин­ді сүр­ту­ге және алу­ға ар­нал­ған бұ­ра­ғыш да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 9 Бұ­ра­уыш­қа ар­нал­ған ро­лик­ті сап­та­ма да­на адам 2 1 2 1 3 1 4 1 - - 10 Бәтең­ке қап­та­ма­ла­ры да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 11 Шаң­ғы­мен сыр­ға­на­у­ға ар­нал­ған па­ра­фин­дер қап­та­ма адам 1 1 3 1 4 1 5 1 - - 12 Жа­рыс шаң­ғы­сын дай­ын­да­у­ға ар­нал­ған үстел-ста­нок да­на оқу то­бы 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 13 Шаң­ғы жыл­дам­дат­қы­шта­ры қап­та­ма адам 1 1 2 1 3 1 4 1 - - 14 Шаң­ғы­лар­ды дай­ын­да­у­ға ар­нал­ған щет­ка­лар да­на адам 3 1 4 1 5 1 5 1 - - 15 Бей­не­ка­ме­ра да­на оқу то­бы 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 16 Тен­зо­плат­фор­ма да­на оқу то­бы - - - - - - 1 5 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 35 қосымша Шаңғымен тұғырдан секіру бойынша спорттық даярлық ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленген. Оның негізгі мақсаты – шаңғымен тұғырдан секіру және шаңғы екі алуаны бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Ел территориясы бойынша спортшыларды даярлауға бірыңғай көзқарасты қамтамасыз етеді – аймақ, қала, спорт мектебі немесе жаттықтырушыға қарамастан.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт даярлықты қалыптастырудың анық кезеңдік құрылымын белгілейді – бастапқы кезеңнен жоғары спорттық шеберлікке дейін. Бұл спортшыны дамытудың логикалық және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нәтижелерге нақты нормативтер мен талаптар анықталады, бұл спорттық шеберліктің прогресін және жаттықтырушылар мен спорт ұйымдарының жұмыс сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорттық резерв қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар спорттық дарынды және талантты спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі, ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастырады.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде тек республикалық ғана емес, сонымен қатар халықаралық стандарттар мен үрдістер де ескеріледі, бұл қазақстандық спортшылардың әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның типі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толықтырылуы (адам) Аптасына сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10 8 416 АДТ – 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ -3 6 18 936 ОЖТ 3-тен жоғ. 6 20 1040 СШ – 1 5 24 1248 СШ – 2 4 26 1352 СШ 2-ден жоғ. 4 28 1456 ЖСШ 3 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) кіші ұлдар/15 жасқа дейінгілерді қоса алғанда Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының қандай да бір спорт ұйымына (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне байланысты, сондай-ақ спортшыларды даярлаудың жеке жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады ұлдар/16-19 жастағыларды қоса алғанда жасөспірімдер/20-21 жасты қоса алғанда ересектер/22 жас және одан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс тәртібі мен ережелеріне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның ти­пі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ чем­пи­о­нат­тар­ға Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­ла­ры Ке­шен­ді оқы­ту­ға ар­нал­ған іс-ша­ра­лар ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ден өту ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 14 14 күн­ге дей­ін ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі анық­тай­ды ОЖТ – 2 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ о. 3 18 14 14 күн­ге дей­ін СЖ – 1 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖ – 2 21 18 14 күн­ге дей­ін СС о. 2 21 18 14 күн­ге дей­ін ЖСШ 21 21 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 21 14 күн­ге дей­ін Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ұлт­тық және штат­тық ұлт­тық құ­ра­ма­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СЖО, оқу ор­та­лық­та­ры, Ди­рек­ци­я­лар неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) кур­сант­тар/15 жас­қа дей­ін­гі­лер­ді қо­са ал­ған­да 18 14 14 күн­ге дей­ін ұл­дар/16-19 жас­та­ғы­лар­ды қо­са ал­ған­да 18 14 14 күн­ге дей­ін жастар/20-21 жа­сты қо­са ал­ған­да 21 18 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/22 жас және одан жо­ға­ры 21 18 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі­нен жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін жер­ге дей­ін және ке­рі қай­ту жо­лы­ның уа­қы­ты есеп­ке алын­бай бел­гі­ле­не­ді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның ти­пі Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Өңір­лік Қа­ла­лық және аудан­дық ОЖЖ к ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 0 4 2 0 0 2 ОЖТ – 2 0 4 2 0 0 3 ОЖТ – 3 1 4 1 0 0 4 ОЖТ о. 3 1 4 1 0 1 4 СЖ – 1 3 5 1 0 3 5 СЖ – 2 4 5 1 0 4 5 СС о. 2 4 5 1 0 4 5 ЖСШ 5 5 1 0 5 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс тәр­ті­бі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ұлт­тық және штат­тық ұлт­тық құ­ра­ма­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СЖО, оқу ор­та­лық­та­ры, Ди­рек­ци­я­лар неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) СДӨД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес РО­ДО СЖТ о. 2 та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі­нен жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс тәр­ті­бі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтықта даярлық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Респубдикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жекелей, жұптық, командалық жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар (11 жастан ас­па­ған) Ұл­дар (13 жастан ас­па­ған) Кі­ші ұл­дар (15 жастан ас­па­ған) Ұл­дар (18 жастан ас­па­ған) Жа­сө­спі­рім­дер (21 жастан ас­па­ған) Ер­лер (22 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (35 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 (5 с/к) 20 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 20 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Әйелдер (жеке, жұптық, командалық жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар (11 жастан ас­па­ған) Қы­здар (13 жастан ас­па­ған) Кі­ші. Қы­здар (15 жастан ас­па­ған) Қы­здар (18 жастан ас­па­ған) Жа­сө­спі­рім­дер (21 жастан ас­па­ған) Әй­ел­дер (22 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (35 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 (5 с/к) 20 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 20 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз етуге арналған жиынтықтар мен медальдардың соңғы саны тиісті жарыстарды өткізу туралы Ережемен (регламентпен) реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық дәрежедегі төреші Аудандық турнирлер 15 15 10 10 - Облыстық турнирлер 15 15 10 10 - Республикалық турнирлер 12 12 12 10 3 Ресми облыстық жарыстар 10 10 10 10 - Ресми республикалық жарыстар 5-12 5-12 7-15 7-10 3

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Жоғары спорт шеберлігі топтарына дейінгі дайындықтар Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұны 1-ші оқу жылындағыалғашқы даярлау тобы физикалық 45 Спортшыға шаңғымен трамплиннен секіру кезінде қажетті қозғалыс дағдылары мен дағдыларының қорымен айналысатындарды қалыптастыру. Жазық және өрескел жерлерде шаңғы тебу. Кросс жаттығулары. Жаяу жүру, негізінен дененің аэробты өнімділігін арттыруға және ерікті қасиеттерді дамытуға бағытталған. Аяқ бұлшықеттері мен иық белдеуінің күш төзімділігін дамытуға арналған арнайы шаңғы жаттығуларының кешендері. Әр түрлі тік төбелерден түсу. Қозғалыстағы бұрылыстар өткелмен, жартылай соқамен. техникалық-тактикалық 50 Спорт тактикасының жалпы ережелерін, төрешілік әдістерін және жарыстар туралы ережелерді, ең мықты спортшылардың тактикалық тәжірибесін зерделеу; алдағы жарыстарда өз тактикасын құра білу дағдыларын меңгеру; тактикалық құрылымдарды практикалық меңгеру үшін жаттығулар мен бақылау жарыстарында қажетті жағдайларды модельдеу. Қарапайым комбинациялар, қарапайым техника. теориялық, психологиялық 5 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Қауіпсіздік техникасы. Спорттық режимді (оқу-жаттығу процесінің ұзақтығы, ұйқы, демалыс кезеңдері, жаттығудан кейінгі қалпына келтіру іс-шаралары, оңтайлы тамақтану, шаршау мен жарақаттанудың алдын алу) ескере отырып, дұрыс күн тәртібі дағдыларын қалыптастыру. нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұны Физикалық 40 Икемділікті, ептілікті, қимыл–қозғалыс үйлестіру қабілеттерін дамыту. Ашық ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. Секіртпелерде, үйлестіру баспалдақтарында секіру. Шапшаңдыққа тәрбиелеу кешені – бастапқы, үдеудегі, серпілістегі негізгі қозғалыстарды қамтитын жаттығулар, атап айтқанда, әртүрлі бастапқы позициялардан жоғары, жоғары-алға, ұзындыққа, биіктікке секіру, содан кейін секіру, қолды тіреу, төмен қарай жүгіру, жоғары қарай жүгіру. Техникалық-тактикалық 55 Негізгі элементтердің техникасын бекіту. Спорт тактикасының жалпы ережелерін, төрешілік әдістерін және жарыстар туралы ережелерді, ең мықты спортшылардың тактикалық тәжірибесін зерделеу; алдағы жарыстарда өз тактикасын құра білу дағдыларын меңгеру; тактикалық құрылымдарды практикалық меңгеру үшін жаттығулар мен бақылау жарыстарында қажетті жағдайларды модельдеу. Теориялық, психологиялық 5 Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Қауіпсіздік техникасы. Спорттық режимді (оқу-жаттығу процесінің ұзақтығы, ұйқы, демалыс кезеңдері, жаттығудан кейінгі қалпына келтіру іс-шаралары, оңтайлы тамақтану, шаршау мен жарақаттанудың алдын алу) ескере отырып, дұрыс күн тәртібі дағдыларын қалыптастыру. Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты ояту, жаттығу іс-әрекетіне деген көзқарасты нормалау. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұны Физикалық 35 Сабаққа деген тұрақты қызығушылық пен спорттық ынтаны қалыптастыру. Бойынша жалпы дене шынықтыру және арнайы дене дайындығы деңгейінің жоғарылауы. Бастаптұнба қабілеттері (өз салмағын жеңу); Бастапқыртыстық-күштік қабілеттер; Бастапқыртыстық қасиеттер (реакция жылдамдығы, адым жиілігі, қозғалыс жылдамдығының басталуы және жылдамдықты алу жылдамдығы); Күйлестірушілік қабілеттер; Жикемділік; Жылытөзімділік. Техникалық-тактикалық 56 Келесі қабілеттерді дамыту: бәсекелестік жағдайды тез қабылдау, барабар хабардар ету, талдау, бағалау және қалыптасқан жағдайға және олардың дайындық деңгейіне сәйкес шешім қабылдау және өзінің операциялық жағдайын, өз әрекеттерін жарыстың мақсаттарына және нақты бәсекелестік жағдайдың міндетіне сәйкес құруға. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Теориялық, психологиялық 8 Дамытудың негізгі әдістері және спортшылардың адамгершілік және еріктік қасиеттерін жетілдіру. Қиындықтарды жеңу жаттығу процесі мен жарыстар. Алдында жағымсыз эмоцияларды жеңу жаттығулармен және жарыстармен. Мектепке дейінгі, орта білімнен кейінгі психологиялық дайындық жарыс уақыты және одан кейін. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 1 Терминологияны меңгеру. Жарыс ережелері. Топта дене шынықтыру жаттығуларын жүргізу дағдыларын қалыптастыру. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылының оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұны Физикалық 34 Спортшылардың денесінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру үшін олардың физикалық қасиеттерін және үйлестіру қабілеттерін дамыту. Бастаптұнба қабілеттері (өз салмағын жеңу); Бастапқыртыстық-күштік қабілеттер; Бастапқыртыстық қасиеттер (реакция жылдамдығы, адым жиілігі, қозғалыс жылдамдығының басталуы және жылдамдықты алу жылдамдығы); Күйлестірушілік қабілеттер; Жикемділік; Жылытөзімділік. Техникалық-тактикалық 55 Жетілдірілдітехникалық элементтер. Келесі қабілеттерді дамыту: бәсекелестік жағдайды тез қабылдау, адекватты түрде білу, талдау, бағалау және қалыптасқан жағдайға, дайындық деңгейіне және операциялық жағдайына сәйкес шешім қабылдау, өз әрекеттерін бәсекелестік мақсаттарына және нақты бәсекелестік жағдайдың міндетіне сәйкес құру.. Теориялық, психологиялық 10 Қазақстандағы және әлемдегі шаңғымен секірудің негізгі дамау тенденциялары. Спорттағы аурулар мен жарақатардың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Қауіпсіздік техникасы. Дамытудың негізгі әдістері және спортшылардың адамгершілік және еріктік қасиеттерін жетілдіру. Жаттығулар мен жарыстар кезіндегі қиындықтарды жеңу. Жаттығулар мен жарыстар алдында жағымсыз эмоцияларды жеңу. Жарысқа дейін, жарыс кезінде және одан кейінгі психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 1 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру дағдылары мен дағдыларын дамыту (топ құру, орнында және қозғалыста негізгі командаларды беру). Топта қыздыру жаттығуларын жүргізу дағдыларын жетілдіру. Қалалық жарыстарға төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұны физикалық 30 Жылдамдық пен реакцияның басым дамуы. Спортшылардың денесінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру үшін олардың физикалық қасиеттерін және үйлестіру қабілеттерін дамыту. Бастаптұнба қабілеттері (өз салмағын жеңу); Бастапқыртыстық-күштік қабілеттер; Бастапқыртыстық қасиеттер (реакция жылдамдығы, адым жиілігі, қозғалыс жылдамдығының басталуы және жылдамдықты алу жылдамдығы); Күйлестірушілік қабілеттер; Жикемділік; Жылытөзімділік. техникалық-тактикалық 58 Техникалық элементтерді жетілдіру. Келесі қабілеттерді дамыту: бәсекелестік жағдайды тез қабылдау, адекватты түрде білу, талдау, бағалау және қалыптасқан жағдайға, дайындық деңгейіне және операциялық жағдайына сәйкес шешім қабылдау, өз әрекеттерін бәсекелестік мақсаттарына және нақты бәсекелестік жағдайдың міндетіне сәйкес құру.. теориялық, психологиялық 11 Дене қабілеттері және дене дайындығы. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Дамытудың негізгі әдістері және спортшылардың адамгершілік және еріктік қасиеттерін жетілдіру. Қиындықтарды жеңу жаттығу процесі мен жарыстар. Алдында жағымсыз эмоцияларды жеңу жаттығулармен және жарыстармен. Мектепке дейінгі, орта білімнен кейінгі психологиялық дайындық жарыс уақыты және одан кейін. Спорттық іс-әрекетке деген көзқарасты бекіту, жаттығуларға және жарыс жүктемелеріне төзімділікті қамтамасыз ететін тұлғалық қасиеттерді жетілдіру. нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Орындаудағы қателерді анықтау және түзету жаттығулар топтағы әріптесінде. Ұйымдастырушылық қабілеттерін дамыту, техниканы жетілдіру бойынша кіші жолдастарымен жеке жұмыс жүргізу. Ресми қалалық жарыстардың төрешілеріне төреші, төреші-есептегіш рөлінде қатысу. барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұны физикалық 30 Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойын төзімділігін дамыту. Арнайы дене шынықтырудың рөлін арттыру. Ржүктемені азәртүрлі құрастыру, спорт залында, стадионда, әртүрлі жерлерде жаттығуларды жаттығуларға қосу. Техникалық-тактикалық 58 Дайындықтың алдыңғы кезеңіндегі материалды қайталау. Бәсекелестік жағдайларды модельдеу. Негізгі ережелер мен қозғалыстарды, қозғалыс комбинацияларын жетілдіру. Тұрақтандыру бәсекелестік әрекеттердің әдістері және олардың жеке ерекшеліктерін одан әрі жетілдіру бөлшектерді арнайы дайындық жаттығуларын орындау арқылы. Теориялық, психологиялық 11 Дене қабілеттері және дене дайындығы. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық дайындық. Спортшыларда басым болатын тұлғалық қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалдық тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік пен борыш сезімі, физикалық жайсыздыққа төзімділік. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 1 Жарыстарда команданы басқару дағдыларын дамыту. Қалалық ресми жарыстардың төрешілігіне төреші, аға төреші, есепші төреші және хатшылық құрамында қатысу. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылының спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұны Физикалық 24 Тиісті дене жағдайын сақтауға жәрдемдесу. Бұлшықет топтарының жиырылуы. Негізгі параметрлер қозғалыс. Күш-жігер. Жеделдету. Траектория. Бұлшықеттердің жиырылуының күші мен жылдамдығы. Режимдер бұлшықет белсенділігі: жеңу, көну, ұстап тұру. Жылдамдықты-күштік дайындық. Жаттығуларды орындау техникасының ерекшеліктері. Үйлестірудің жетекші элементтері. Күштердің өзара байланысы. Қозғалыс құрылымы. Қозғалыс үнемділігі. Техникалық-тактикалық 64 Автоматизмге қол жеткізу және секіру техникасының негізгі әдістері мен әдістерін тұрақтандыру, қонудың координациялық және ырғақты құрылымын жетілдіру. Қозғалыс дәлдігі, спортшының ағзасындағы энергия ресурстарының шығыны. Фқалыптастыруе жаңа күрделі біліктер мен дағдыларды немесе бұрын қалыптасқандарды түрлендіруді. Теориялық, психологиялық 11 Сақтандыру және өзін-өзі сақтандыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерлік қасиеттерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Судья, аға судья, есептегіш судья және хатшылық құрамында қалалық ресми жарыстардың төрешілігіне қатысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылының спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұны Физикалық 24 Қол жеткізілген деңгейде және онымен бірге қолдау тиісті физикалық жағдайды сақтаудағы іс-әрекет. Бұлшықет топтарының жиырылуы. Негізгі параметрлер қозғалыс. Күш-жігер. Жеделдету. Траектория. Бұлшықеттердің жиырылуының күші мен жылдамдығы. Режимдер бұлшықет белсенділігі: жеңу, көну, ұстап тұру. Жылдамдықты-күштік дайындық. Жаттығуларды орындау техникасының ерекшеліктері. Үйлестірудің жетекші элементтері. Күштердің өзара байланысы. Қозғалыс құрылымы. Қозғалыс үнемділігі. Кросстық жүгіру, спорттық ойындар, шаңғымен жүгіру. Техникалық-тактикалық 64 Тұлғалық даму ерекшеліктеріне негізделген техникалық-тактикалық дайындықты дараландыру: физикалық қасиеттер, үйлестіру қабілеттері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі мен дағдылары. Техника мен тактиканың оңтайлы арақатынасы. Техника. Тактика. Ырғақты құрылымы. Бағыт, амплитуда және жылдамдық. Жарыс ережелерін талдау, зерделеу және талқылау. Жарыстардың түрлері мен сипаты. Жарыстар туралы ереже. Жарыстар бағдарламасы. Қатысушылардың құқықтары мен міндеттері. Арнайы жабдыққа қойылатын талаптар. Өкілдер, жаттықтырушылар, команда капитандары. Жаттығуларды орындау ережелері. Жеке және командалық нәтижелерді анықтау жарыстар. Жазбаларды тіркеу шарттары. Жарыстарға арналған үй-жай. Теориялық, психологиялық 11 Тұлғалық қасиеттерді анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқара білу, жауапкершіліктің жоғарылауы жағдайында күйзеліске төзімділік, жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, интроспекция қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау күнделігін өз бетінше жүргізе білу, жаттығу және жарыс жүктемелерін талдау. Жетекші төреші, хатшы, бас төреші ретінде оқу ойындарының төрешілігіне қатысу. Барлығы 100 % 2 жылдан астам спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұны Физикалық 22 Жеке бұлшықет топтарын, дененің қасиеттері мен жүйелерін дамытуға бағытталған жаудың нәзік қимылдарын қабылдау және сезіну жаттығулары, сондай-ақ барлық физикалық қасиеттердің: ептіліктің, икемділіктің, жылдамдықтың, күш пен төзімділіктің кешенді көрінісін қажет ететін жаттығулар. Трамплиннен секіру кезінде жылдамдық пен күш қасиеттерін және тез өзгеретін жағдайға жауап беру қабілетін дамыту өте маңызды. Техникалық-тактикалық 64 Күрделі жағдайларда секіру техникасын жетілдіру процесі. Техника мен тактиканың оңтайлы арақатынасы. Техника. Тактика. Ырғақты құрылымы. Бағыт, амплитудасы және жылдамдығы. Жарыс ережелерін талдау, зерттеу және талқылау. Жарыстың түрлері мен сипаты. Жарыс туралы ереже. Жарыс бағдарламасы. Қатысушылардың құқықтары мен міндеттері. Арнайы жабдыққа қойылатын талаптар. Өкілдер, жаттықтырушылар, команда капитандары. Жаттығу ережелері. Жеке және командалық нәтижелерді анықтау жарыстар. Жазбаларды тіркеу шарттары. Жарысқа арналған бөлме. Жабдықтар мен жабдықтар. Теориялық, психологиялық 13 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Мінездің моральдық-еріктік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі гипноздау және күйлерді өзін-өзі реттеу тәсілдерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген ынтаны дамыту Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 1 Кіші топтарда оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебіндегі жарыстарға бас төреші, аға төреші, жетекші төреші, бас хатшы рөлінде төрелік ету. Барлығы 100 % жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұны Физикалық 20 Дене шынықтыру және арнайы дайындықтың жоғары деңгейін қамтамасыз ету. Жеке бұлшықет топтарын, дененің қасиеттері мен жүйелерін дамытуға бағытталған жаудың нәзік қимылдарын қабылдау және сезіну жаттығулары, сондай-ақ барлық физикалық қасиеттердің: ептіліктің, икемділіктің, жылдамдықтың, күш пен төзімділіктің кешенді көрінісін қажет ететін жаттығулар. Трамплиннен секіру кезінде жылдамдық пен күш қасиеттерін және тез өзгеретін жағдайға жауап беру қабілетін дамыту өте маңызды. Техникалық-тактикалық 66 Техника мен тактиканың оңтайлы арақатынасы. Техника. Тактика. Ритақ құрылымы. Бағыт, амплитудасы және жылдамдығы. Жарыс ережелерін талдау, зерттеу және талқылау. Жарыстың түрлері мен сипаты. Жарыс туралы ереже. Жарыс бағдарламасы. Қатысушылардың құқықтары мен міндеттері. Арнайы жабдыққа қойылатын талаптар. Өкілдер, жаттықтырушылар, команда капитандары. Жаттығу ережелері. Жеке және командалық нәтижелерді анықтау жарыстар. Жазбаларды тіркеу шарттары. Жарысқа арналған бөлме. Жабдықтар мен жабдықтар. Теориялық, психологиялық 13 Оқыту үдерісінде дербестік ойлау қабілетін дамыту. Оны талдау және түзету мүмкіндігі. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 1 Басқа спортшылардың жаттығуларын орындау кезіндегі қателерін анықтау және түзету. Кіші жас топтарындағы оқушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді меңгеруге көмектесу. Жарыстардың негізгі ережелерін, өткізу жүйелерін, жарыстардың хаттамаларын жүргізуді меңгеру. Командалық, жекелей және жұптық жарыстарға төрелік ету. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдеріне қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері (7-9 жастағы ұлдар/қыздар) Бақылау құжатының түрі жаттығулар Бағасы, балдары Қыздар Ұлдар 7 жас 8 жас 9 жас 7 жас 8 жас 9 жас 1 2 3 4 5 6 7 8 20 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 Гимнастикалық орындық арқылы 15 секундта бүйірден секіру 5 4 3 2 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 Жатып жатып жатып еденнен итеру 5 4 3 2 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 Шаттлдық жүгіру 3Х10 м 5 4 3 2 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 3 метрлік аймақта қозғалу 5 4 3 2 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 (қыздар, 10-13 жас) Бақылау құжатының түрі жаттығулар Бағасы, балдары 10 жыл 11 жас 12 жас 13 жас 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 6,1-6,2 5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 6,0-6,1 5,4 5,3-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 Гимнастикалық орындық арқылы 30 секундта бүйірден секіру 5 4 3 2 33 32-31 30-28 27-26 38 37-36 35-33 32-31 43 42-41 40-38 37-36 48 47-46 45-43 42-40 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 150 149-145 144-140 139-135 160 159-155 154-150 149-145 170 169-165 164-160 159-155 180 179-175 174-170 169-165 Жатып жатып жатып еденнен итеру 5 4 3 2 11 10-9 8-7 6-5 12 11-10 9-8 7-6 13 12-11 10-9 8-7 14 13-12 11-10 9-8 Шаттлдық жүгіру 3Х10 м 5 4 3 2 8,3 8,4-9,0 9,1-9,9 10,0-11,0 8,0 8,1-8,7 8,8-9,9 10,0-10,5 7,9 8,0-8,5 8,6-9,3 9,4-9,7 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1150 1149-1070 1069-980 979-920 1220 1219-1180 1179-1080 1079-980 1320 1319-1220 1219-1120 1119-1019 1400 1399-1300 1299-1200 1199-1000 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 17 16-15 14-13 12-11 19 18-17 16-15 14-13 21 20-19 18-17 16-15 22 21-20 19-18 17-16 (ұлдар, 10-13 жас) Бақылау құжатының түрі жаттығулар Бағасы, балдары 10 жыл 11 жас 12 жас 13 жас 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-6,0 5,1 5,2-5,3 5,4-5,5 5,6-5,8 5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 Гимнастикалық орындық арқылы 30 секундта бүйірден секіру 5 4 3 2 34 33-32 31-30 29-28 40 39-38 37-36 35-34 45 44-43 42-42 41-40 50 49-48 47-45 44-42 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 160 159-155 154-150 149-145 175 174-170 169-165 164-160 185 184-180 179-175 174-170 195 194-190 189-185 184-180 Жатып жатып жатып еденнен итеру 5 4 3 2 15 14-13 12-11 10-9 19 18-17 16-15 14-13 22 21-20 19-18 17-16 35 34-33 32-31 30-29 Шаттлдық жүгіру 3Х10 м 5 4 3 2 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1180 1179-1080 1079-1000 999-960 1280 1279-1180 1179-1080 1079-1000 1350 1349-1250 1249-1150 1149-1050 1450 1449-1330 1329-1200 1199-1070 3 метрлік аймақта қозғалу 5 4 3 2 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 (қыздар, 14-18 жас) Бақылау құжатының түрі жаттығулар Бағасы, балдары 14 жас 15 жас 16 жас 17-18 жас 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,2 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,1 5,2-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,5 5,6-6,0 6,1-6,5 4,9 5,0-5,2 5,3-5,5 5,6-6,0 Гимнастикалық орындық арқылы 45 секундта бүйірден секіру 5 4 3 2 75 74-73 72-71 70-69 78 77-73 72-68 67-64 81 80-76 75-71 70-66 84 83-79 78-74 73-69 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 190 189-185 184-180 179-175 200 199-195 194-190 189-185 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-205 204-200 Жатып жатып жатып еденнен итеру 5 4 3 2 16 15-14 13-12 11-10 18 17-16 15-14 13-12 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 Шаттлдық жүгіру 3Х10 м 5 4 3 2 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1460 1459-1360 1359-1260 1259-1160 1500 1499-1400 1399-1300 1299-1200 1520 1519-1450 1449-1380 1379-1300 1530 1529-1440 1439-1370 1369-1290 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 27 26-25 24-23 22-21 28 27-26 25-24 23-22 (ұлдар, 14-18 жас) Бақылау құжатының түрі жаттығулар Бағасы, балдары 14 жас 15 жас 16 жас 17-18 жас 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 4,7 4,8-5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 4,5 4,6-4,7 4,8-4,9 5,0-5,1 4,4 4,5-4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 Гимнастикалық орындық арқылы 45 секундта бүйірден секіру 5 4 3 2 75 74-71 70-69 68-65 80 79-78 77-75 74-72 84 83-80 79-74 73-70 86 85-83 82-81 80-78 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-210 209-205 230 229-225 224-220 219-215 240 239-235 234-230 229-225 Штангаға ілініп тартылу 5 4 3 2 6 5 4 3 7 6 5 4 8 7 6 5 10 9 8 7 Шаттлдық жүгіру 3Х10 м 5 4 3 2 7,3 7,4-7,7 7,8-8,0 8,1-8,4 7,2 7,3-7,6 7,7-7,9 8,0-8,3 7,0 7,1-7,4 7,5-7,8 7,9-8,2 6,8 6,9-7,2 7,3-7,6 7,7-8,0 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1520 1519-1390 1389-1270 1269-1140 1600 1599-1470 1469-1340 1339-1210 1630 1629-1550 1549-1450 1449-1340 1650 1649-1570 1569-1470 1469-1360 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 26 25-24 23-22 21-20 27 26-25 24-23 22-21 29 28-27 26-25 24-23 30 29-28 27-26 25-24 Оқу топтарының оқушылары үшін техникалық-тактикалық дайындық бойынша бақылау нормативтері Атауы техникалық қабылдауды Соққылар саны серияда Бағалау орындалуын оқытудың 1-ші жылының алғашқы даярлау тобы Диагональ бойынша оңға қарай еңкею 30 және одан көп 29-20 19-дан аз 5 4 3 Диагональ бойынша солға қарай еңкею 30 және одан көп 29-20 19-дан аз 5 4 3 Оң және сол жақтан оң жақ бұрышқа жылжудың тіркесімі (оң жақта, сол жақта қатар) 20 және одан көп 19-10 10-нан аз 5 4 3 Бағыт бойынша (саны) еңіспен беру мүмкіндігі аймаққа түсулер) 4 3 2 5 4 3 Сол жақтан диагональ бойынша астын сызу 20 және одан көп 19-10 10-нан аз 5 4 3 1 курстан жоғары алғашқы даярлау тобы Диагональ бойынша оңға қарай еңкею 50 және одан көп 49-30 29-дан аз 5 4 3 Диагональ бойынша солға қарай еңкею 50 және одан көп 49-30 29-дан аз 5 4 3 Оң және сол жақтан оң жақ бұрышқа жылжудың тіркесімі (оң жақта, сол жақта қатар) 30 және одан көп 29-20 19-дан аз 5 4 3 Өтінім бере білу бағыт бойынша еңіспен (аймаққа соққылар саны) 8 6 4 5 4 3 Оң жақтан кесу бойынша диагональдар 20 және одан көп 19-10 10-нан аз 5 4 3 1-ші оқу жылының оқу-жаттығу тобы Оң және сол жақтан сол жақ бұрышқа жылжудың тіркесімі 25 және одан көп 24-16 15 және одан кем 5 4 3 Оң және сол жақтан оң жақ бұрышқа жылжудың тіркесімі 25 және одан көп 24-20 19 және одан кем 5 4 3 Оң және сол жақтағы астыңғы кесінділердің комбинациясы 25 және одан көп 24-16 15 және одан кем 5 4 3 Оң жаққа астын кесу арқылы беру 9 және одан да көп 8-7 5 және одан аз 5 4 3 Астын кесу арқылы солға беру 9 және одан да көп 8-7 5 және одан аз 5 4 3 2-ші оқу жылының оқу-жаттығу тобы Жоғарғы-диагональ бойынша оңға айналдыру 30 және одан көп 29-20 19 және одан кем 5 4 3 Жоғарғы- диагональ бойынша солға айналдыру 20 және одан көп 19-10 9 және одан аз 5 4 3 Үстелдің барлық жағынан кесу (2 минут ішінде жіберілген қателер саны) 5 және одан аз 6-8 9-10 5 4 3 Оң жақтағы беріліс төменгі айналуымен ұзын 10 9-8 7-6 5 4 3 Сол жақтағы беріліс төменгі айналуымен ұзын 10 9-8 7-6 5 4 3 3-ші оқу жылының оқу-жаттығу тобы Жоғарғы айналдыру оңға және жоғарғы айналдыру солдан оңға қарай 20 және одан көп 19-10 9 және одан аз 5 4 3 Жоғарғы айналдыру оңға және жоғарғы айналдыру солдан солға 20 және одан көп 19-10 9 және одан аз 5 4 3 Үстелдің барлық жағынан кесу (2 минут ішінде жіберілген қателер саны) 3 және одан аз 4-5 6-8 5 4 3 Төменгі бүйірлік айналумен оң жақтағы қадам қысқа 10 9-8 7-6 5 4 3 Төменгі бүйірлік айналумен солға беру қысқа 10 9-8 7-6 5 4 3 3 жылдан астам оқытылған оқу-жаттығу тобы Топ-спин "сегіздік бойынша" (ойнайтын бойынша диагональ бойынша) 40 және одан көп 39-30 29-20 5 4 3 Топ-спин "сегіздік бойынша" (ойнайтын бойынша тікелей) 40 және одан көп 39-30 29-20 5 4 3 Үстелдің барлық жағынан кесу ұзын және қысқартылған (3 минут ішінде қателер саны) 3 және одан аз 4-5 6-8 5 4 3 Төменгі бүйірлік айналумен оңға беру (ұзын, қысқа) 9 және одан да көп 8-7 6-5 5 4 3 Төменгі бүйірлік айналумен солға беру (ұзын, қысқа) 9 және одан да көп 8-7 6-5 5 4 3 Ескертпе – Серияда серіктестің бір сериядағы қателіктеріне қарамастан, бақылау стандартын қатесіз тапсырушылар жасаған соққылар есепке алынады. 10 иннинг сериясындағы хиттердің қатесіз саны. Ауыстыру үшін ең төменгі балл саны – 15-20 балл. спорттық жетілдіру топтары (1-ші, 2-ші, 2 жылдан астам оқу) Үстіңгі-астын кесу бойынша оңға айналдыру 10 және одан көп 9-5 4-3 5 4 3 Үстіңгі-астын кесу бойынша солға айналдыру 8 және одан да көп 7-5 4-3 5 4 3 Ортаңғы және алыс жақтан оңға қарай жоғарғы айналдыру ойын алаңының аймақтары – бұралу 15 14-12 11-8 5 4 3 Топ-орта және алыс жақтан солға айналдыру ойын алаңының аймақтары – бұралу 13 12-11 10-9 5 4 3 Жалған қозғалыспен оңға беру 8 және одан да көп 6-5 4-3 5 4 3 Жалған қозғалыспен солға беру 8 және одан да көп 6-5 4-3 5 4 3 Жоғары спорттық шеберлік топтары (барлық кезең) Жоғарғы-диагональ бойынша оңға айналдыру ның 2 нүкте 100 99-95 94- 90 5 4 3 Жоғарғы- 2 нүктеден диагональ бойынша солға айналдыру 100 99-95 94- 90 5 4 3 Үстіңгі жағы - астыңғы жағынан оңға қарай айналдыру 16 рет 2 серия 12 рет 2 серия 8 рет 2 серия 5 4 3 Үстіңгі жағы - астыңғы жағынан солға айналдыру 16 рет 2 серия 12 рет 2 серия 8 рет 2 серия 5 4 3 Өткір соққымен немесе үстіңгі айналдырумен ұпай жинамас бұрын, өз қызметіңізде 10 сериялы ойын комбинацияларын орындау 9 ұпай 8 ұпай 6 ұпай 5 4 3 Қызмет көрсету кезінде ойын комбинацияларының 10 сериясын өткір соққымен немесе жоғарғы айналыммен ұпай алғанға дейін орындау 9 ұпай 8 ұпай 6 ұпай 5 4 3 Ескертпе – ең төменгі балл саны – 20 балл. Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтықта даярлық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп, жи­нақ) және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы), оқу то­бы Қам­та­ма­сыз ету­дің нор­ма­ла­ры мен нор­ма­тив­те­рі Бдай­ын­дық ке­зең­де­рі ту­ра­лы Тре­нер­лер, тре­нер-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу ба­за­сы спорт­тық ше­бер­лік­ті же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны-жы­лы Ба­стап­пай­да­ла­ну жар­та­сы (жыл­дар) Са­ны-жы­лы Ба­стап­пай­да­ла­ну жар­та­сы (жыл­дар) Са­ны-жы­лы Ба­стап­пай­да­ла­ну жар­та­сы (жыл­дар) Са­ны-жы­лы Ба­стап­пай­да­ла­ну жар­та­сы (жыл­дар) Са­ны-жы­лы Ба­стап­пай­да­ла­ну жар­та­сы (жыл­дар) шаң­ғы­мен трам­плин­нен се­кі­ру 1 Іш ки­ім (қы­сқы) Жи­нақ адам 2ком 6 ай 2ком 6 ай 2ком 6 ай 2ком 6 ай 2ком 6 ай 2 Іш ки­ім (жаз­ғы) Жи­нақ адам 2ком 6 ай 2ком 6 ай 2ком 6 ай 2ком 6 ай 2ком 6 ай 3 Тер­мо іш ки­ім (қы­сқы) Жи­нақ адам 2ком 6 ай 2ком 6 ай 2ком 6 ай 2ком 6 ай 2ком 6 ай 4 Тер­мо іш ки­ім (жаз­ғы) Жи­нақ адам 2ком 6 ай 2ком 6 ай 2ком 6 ай 2ком 6 ай 2ком 6 ай 5 Май­ка (жең­сіз күр­те) да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 6 Май­ка (ұзын жең­ді) да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 7 Фут­бол­ка (жаз­ғы) да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 8 Фут­бол­ка (қы­сқы, "во­до­лаз­ка") да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 9 Шұлық­тар (жаз­ғы) жұп адам 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 10 Шұлық­тар (қы­сқы) жұп адам 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 6 жұп 6 ай 11 Спорт­тық шорт­тар (тө­сбел­гі­лер­мен) да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 12 Спорт­тық тру­сик­тер (тө­сбел­гі­лер­мен) да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 13 Түк­ті сүл­гі (қол­дар мен аяқ­тар үшін) да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 14 Түк­ті сүл­гі (мон­ша­ға ар­нал­ған) да­на адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 15 Душ­қа, мон­ша­ға ар­нал­ған тақ­та­та­стар жұп адам 1 жұп 6 ай 1 жұп 6 ай 1 жұп 6 ай 1 жұп 6 ай 1 жұп 6 ай 16 Крос­сов­ка­лар (қы­сқы) жұп адам 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 17 Крос­сов­ка­лар (жаз­ғы) жұп адам 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 18 Жат­тық­ты­ру­ға ар­нал­ған крос­сов­ка­лар (қы­сқы) жұп адам 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 19 Жат­тық­ты­ру­ға ар­нал­ған крос­сов­ка­лар (жаз­ғы) жұп адам 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 20 Крос­сов­ка­лы (жаз­ғы) туфли­лер жұп адам 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 21 Кросс аяқ ки­ім (қы­сқы) жұп адам 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 2 жұп 6 ай 22 Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған ко­стюм (қы­сқы) Жи­нақ адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 23 Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған ко­стюм (жаз­ғы) Жи­нақ адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 24 Жел­ден қор­ғай­тын ко­стюм (көк­тем, күз, қыс) Жи­нақ адам 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 25 Жы­лы ко­стюм (қы­сқы) Жи­нақ адам 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 26 Жы­лы­ту ко­стю­мі (қыс, күз) Жи­нақ адам 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 27 Жы­лы­ту ко­стю­мі Жи­нақ адам 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 28 Жы­лы ке­уде­ше (күз, қыс) да­на адам 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 29 Жы­лы, жат­тығ­у­ға ар­нал­ған ке­уде­ше да­на адам 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 30 Спорт­тық тер­мо іш ки­ім (қы­сқы) Жи­нақ адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 31 Спорт­тық тер­мо іш ки­ім (жаз­ғы) Жи­нақ адам 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 2 да­на 6 ай 32 17 кг дей­ін­гі спорт­тық сө­мке да­на адам 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 33 20 кг-нан астам спорт­тық сө­мке да­на адам 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 34 10 кг дей­ін­гі спорт­тық рюк­зак да­на адам 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 35 12 кг-нан астам спорт­тық рюк­зак да­на адам 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 1 да­на 6 ай 36 Ауы­сты­ры­ла­тын әй­нек­те­рі бар күн­нен қор­ғай­тын кө­зіл­ді­рік­тер да­на адам 1 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 37 Се­кір­ме­лі шаң­ғы­лар (қы­сқы, жаз­ғы, жат­тық­ты­ру­шы­лық, жа­ры­стық) жұп адам 6 жұп 1 жыл 6 жұп 1 жыл 6 жұп 1 жыл 6 жұп 1 жыл __ __ 38 Шаң­ғы­мен се­кі­ру­ге ар­нал­ған ті­рек­тер (қыс, жаз, жат­тығ­у­лар, жа­рыс) жұп адам 6 жұп 1 жыл 6 жұп 1 жыл 6 жұп 1 жыл 6 жұп 1 жыл __ __ 39 Се­кір­ме­лі бәтең­ке (қы­сқы, жаз­ғы, жат­тық­ты­ру­шы­лық, жа­ры­стық) жұп адам 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл __ __ 40 Се­кір­ме­лі ком­би­не­зон­ға ар­нал­ған іш ки­ім (жаз­ғы) да­на адам 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл __ __ 41 Се­кір­ме­лі ком­би­не­зон­ға ар­нал­ған іш ки­ім (қы­сқы) да­на адам 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл __ __ 42 Се­кір­ме­лі ком­би­не­зон (қыс, жаз, жат­тық­ты­ру, жа­рыс) да­на адам 6 да­на 1 жыл 6 да­на 1 жыл 6 да­на 1 жыл 6 да­на 1 жыл __ __ 43 Се­кір­ме­лі, қор­ға­ныш дулы­ға (қыс, жаз) да­на адам 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл __ __ 44 Ауы­сты­ры­ла­тын сүз­гі­ле­рі бар се­кір­гіш, қор­ға­ныш кө­зіл­ді­рік­тер (қыс, жаз) да­на адам 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл __ __ 45 Се­кі­ру­ге ар­нал­ған қол­ғап­тар (қыс, жаз) жұп адам 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 4 жұп 1 жыл 2 жұп 1 жыл 46 Шаң­ғы­мен се­кі­ру­ге ар­нал­ған қап (қыс, жаз) да­на адам 1 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл __ __ 47 Шаң­ғы­мен се­кі­ру­ге ар­нал­ған па­ра­фин­дер (қыс, жаз) жи­нақ топ 10 да­на 1 жыл 12 жи­нақ 1 жыл 15 да­на 1 жыл 18 жи­нақ 1 жыл __ __ 48 Шаң­ғы­лар­ға па­ра­фин, жақ­па жа­ғу­ға ар­нал­ған ар­найы үтік да­на топ 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 49 Шаң­ғы­лар­ды дай­ын­да­у­ға ар­нал­ған май­лау үсте­лі да­на топ 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл __ __ 50 Ар­найы жи­нақ. шаң­ғы­лар­ды дай­ын­да­у­ға ар­нал­ған сап­та­ма­лар (қыс, жаз) жи­нақ топ 2 жи­нақ 1 жыл 2 жи­нақ 1 жыл 2 жи­нақ 1 жыл 2 жи­нақ 1 жыл 2 жи­нақ 1 жыл 51 Па­ра­фин­дер мен жақ­па май­лар­ға ар­нал­ған дор­ба (қыс, жаз) да­на адам 1 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 52 Жел­ден қор­ғай­тын қал­пақ (қы­сқы, жат­тығу, жа­рыс) да­на адам 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 53 Спорт­тық бас ки­ім да­на адам 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 54 Жы­лы спорт­тық бас ки­ім да­на адам 1 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 1 да­на 1 жыл 55 Спорт­тық ті­зе­қап­тар жұп адам 2 жұп 1 жыл 2 жұп 1 жыл 2 жұп 1 жыл 2 жұп 1 жыл 2 жұп 1 жыл 56 Спорт­тық си­рақ­тар да­на адам 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 2 да­на 1 жыл 57 Жү­рек со­ғу жи­і­лі­гі­нің мо­ни­то­ры (қыс, жаз, жат­тығу) жи­нақ адам __ __ 1 жи­нақ 1 жыл 1 жи­нақ 1 жыл 1 жи­нақ 1 жыл __ __ 58 Же­ке пуль­со­метр (қыс, жаз, жат­тығу) жи­нақ адам __ __ 1 жи­нақ 1 жыл 1 жи­нақ 1 жыл 1 жи­нақ 1 жыл __ __ 59 Хро­но­метр, се­кун­до­мер (жат­тығу, ба­қы­лау) да­на жат­тық­ты­ру­шы __ __ __ __ __ __ __ __ 2 да­на 1 жыл 60 Спорт­тық, тау ве­ло­си­пед­те­рі (жат­тық­ты­ру) да­на адам 1 да­на 2 жы­л­ға 1 да­на 2 жы­л­ға 1 да­на 2 жы­л­ға 1 да­на 2 жы­л­ға 1 да­на 2 жы­л­ға 61 Ите­рі­лу­дің ста­ти­ка­лық кү­шін өл­ше­у­ге ар­нал­ған ас­пап (ба­қы­лау) жи­нақ топ 1 жи­нақ 3 жы­л­ға 1 жи­нақ 3 жы­л­ға 1 жи­нақ 3 жы­л­ға 1 жи­нақ 3 жы­л­ға __ __ 62 Қан­ның то­тығ­уын өл­ше­у­ге ар­нал­ған ас­пап (лак­то­метр) жи­нақ топ 1 жи­нақ 1 жыл 1 жи­нақ 1 жыл 2 жи­нақ 1 жыл 2 жи­нақ 1 жыл __ __ 63 Қан­да­ғы қант­ты өл­ше­у­ге ар­нал­ған ас­пап (глю­ко­метр) жи­нақ топ 1 жи­нақ 1 жыл 1 жи­нақ 1 жыл 2 жи­нақ 1 жыл 2 жи­нақ 1 жыл __ __ Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жи­нақ және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар­ды, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар­ды Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу ба­за­сы Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Шаң­ғы­мен трам­плин­нен се­кі­ру­ге ар­нал­ған шаң­ғы­лар жұп адам 2 1 2 1 3 3 4 1 - - 2 Се­кір­ме­лі шаң­ғы­лар­ға ар­нал­ған бе­кіт­кіш­тер жұп адам 1 1 2 1 2 1 4 1 - - 3 Шаң­ғы­лар­ға ар­нал­ған жақ­па қап­та­ма­сы адам - - 5 1 5 1 10 1 - - 4 Шаң­ғы­мен се­кі­ру­ге ар­нал­ған ті­ре­уіш да­на адам 1 3 1 3 1 3 2 3 - - 5 Шаң­ғы­лар­ға па­ра­фин­ді бал­қы­ту­ға ар­нал­ған үтік да­на адам 1 1 2 1 3 1 3 1 - - 6 Шаң­ғы­лар­дан па­ра­фин­ді сүр­ту­ге және ке­ті­ру­ге ар­нал­ған бұ­ра­ғыш да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 7 Бұ­ра­уыш­қа ар­нал­ған қон­дыр­ма-бі­лік­ше да­на адам 2 1 2 1 3 1 4 1 - - 8 Етікке ар­нал­ған ты­стар да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 9 Шаң­ғы­мен се­кі­ру­ге ар­нал­ған па­ра­фин­дер қап­та­ма­сы адам 1 1 3 1 4 1 5 1 - - 10 Жа­рыс шаң­ғы­ла­рын дай­ын­да­у­ға ар­нал­ған үстел-ста­нок да­на оқу то­бы 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 11 Шаң­ғы­лар­ға ар­нал­ған үдет­кіш­тер қап­та­ма­сы адам 1 1 2 1 3 1 4 1 - - 12 Шаң­ғы­лар­ды дай­ын­да­у­ға ар­нал­ған щет­ка­лар да­на адам 3 1 4 1 5 1 5 1 - - 13 Бей­не­ка­ме­ра да­на оқу то­бы 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 14 Тен­зо­плат­фор­ма да­на оқу то­бы - - - - - - 1 5 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 36 қосымша Шорт-трек бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме Жазба Шорт-трек бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – шорт-трек бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толықтырылуы (адам саны) Аптадағы сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 10-14 8 416 АДТ – 2 8-10 10 520 ОЖТ – 1 8 (және одан көп) 12 624 ОЖТ – 2 6 (және одан көп) 14 728 ОЖТ – 3 6 (және одан көп) 18 936 ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 5 (және одан көп) 20 1040 СЖТ – 1 5 (және одан көп) 24 1248 СЖТ – 2 4 (және одан көп) 26 1352 СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 4 (және одан көп) 28 1456 ЖСШ 3 (және одан көп) 32-36 1664-1872 Үйірмелер/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, СДО, ОДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Ұлдар/Қыздар Оқу жүктемесін орындау дайындық кезеңдеріне сәйкес спортшының тиісті спорт ұйымына (оқу тобына/дайындық кезеңіне) қатыстылығына, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. Жасөспірімдер/ 12-17 жас аралығы Юниорлар/ 16-19 жас аралығы Ересектер/ 17 жастан бастап және одан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі еңбек тәртібі мен қағидаларына сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйым түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 - 14 күнтізбелік күнге дейін 5 Жылына 1 рет АДТ – 2 - 14 күнтізбелік күнге дейін 5 Жылына 1 рет ОЖТ – 1 - 21 күнтізбелік күнге дейін 5 Жылына 2 рет ОЖТ – 2 - 21 күнтізбелік күнге дейін 5 Жылына 2 рет ОЖТ – 3 - 21 күнтізбелік күнге дейін 5 Жылына 2 рет Жылына 2 рет ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары - 21 күнтізбелік күнге дейін 5 СЖТ – 1 21 күнтізбелік күн 21 күнтізбелік күнге дейін 5 Жылына 2 рет СЖТ – 2 21 күнтізбелік күн 21 күнтізбелік күнге дейін 5 Жылына 2 рет СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 21 күнтізбелік күн 21 күнтізбелік күнге дейін 5 Жылына 2 рет ЖСШ 21 күнтізбелік күн 21 күнтізбелік күнге дейін 5 Жылына 2 рет Үйірмелер/секциялар ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, СДО, ОДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Ұлдар/Қыздар - 18 күнтізбелік күнге дейін 5 Жылына 1 рет Жасөспірімдер/ 12-17 жас аралығы - 18 күнтізбелік күнге дейін 5 Жылына 1 рет Юниорлар/ 16-19 жас аралығы 21 күнтізбелік күн 21 күнтізбелік күнге дейін 5 Жылына 2 рет Ересектер/ 17 жастан бастап және одан жоғары 21 күнтізбелік күн 21 күнтізбелік күнге дейін 5 Жылына 2 рет Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 - 0 0 0 0 АДТ – 2 - 0 0 2 0 ОЖТ – 1 - 2-4 2-4 2-8 4 ОЖТ – 2 - 2-6 2-4 2-8 4 ОЖТ – 3 1 2-6 2-4 2-8 1 6-ға дей­ін ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 2-ге дей­ін 2-6 - - 2 6-ға дей­ін СЖТ – 1 6-ға дей­ін 6-ға дей­ін - - 6-ға дей­ін 6-ға дей­ін СЖТ – 2 8-ге дей­ін 6-ға дей­ін - - 6-ға дей­ін 6-ға дей­ін СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 8-ге дей­ін 6-ға дей­ін - - 6-ға дей­ін 6-ға дей­ін ЖСШ 8-ге дей­ін 6-ға дей­ін - - 6-ға дей­ін 6-ға дей­ін Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, СДО, ОДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес РО­ДО СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШСБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар 11 жас­қа дей­ін Жа­сө­спі­рім­дер жа­сы (12-17 жас) Юни­ор­лар жа­сы (16-19 жас) Ере­сек­тер жа­сы (17 жастан ба­стап және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 6 3 9 0 0 0 0 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 6 18 10 30 0 0 0 0 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 6 18 6 18 0 0 0 0 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 6 18 6 18 7 21 14 42 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 0 0 3 9 7 21 7 21 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар 11 жас­қа дей­ін Жа­сө­спі­рім­дер жа­сы (12-17 жас) Юни­ор­лар жа­сы (16-19 жас) Ере­сек­тер жа­сы (17 жастан ба­стап және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 6 3 9 0 0 0 0 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 6 18 10 30 0 0 0 0 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 6 18 6 18 0 0 0 0 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 6 18 6 18 7 21 7 21 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 0 0 3 9 7 21 7 21 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі I са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­ты тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 3 3 4 1 - Об­лы­стық тур­нир­лер 3 3 4 - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 5 5 5 5 5 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 7 10 3 1 1 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 5 5 5 5 5

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Жалпы дене дайындығы 67 Физикалық қасиеттерді (жылдамдық, күш, төзімділік, икемділік) дамыту; қимылды ойындар, жүгіру, секіру, эстафеталар, гимнастикалық жаттығулар Арнайы дене дайындығы 8 Конькимен жүгіру спортынан элементтері бар жаттығулар (техникаға ерекше назар аудармай), резеңке таспамен, секіргіш арқанмен жұмыс; координацияны дамытуға арналған жаттығулар, сондай-ақ дене мен аяқ бұлшықеттерін нығайту. Техникалық, тактикалық дайындық 25 Түзу сызықпен және бұрылыспен жүгіру техникасын үйрету. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылынан астам алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 65 Физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, икемділік, жылдамдық) дамыту; жүгіру, гимнастика, секіртпе жаттығулар, үйлестіру мен реакцияға арналған ойындар Арнайы дене дайындығы 10 Конькимен жүгіру спортынан элементтері бар жаттығулар (техникаға ерекше назар аудармай), резеңке таспамен, секіргіш арқанмен жұмыс; координацияны дамытуға арналған жаттығулар, сондай-ақ дене мен аяқ бұлшықеттерін нығайту. Техникалық, тактикалық дайындық 25 Түзу сызықпен және бұрылыспен жүгіру техникасын үйрету. Барлығы 1-ші оқу жылындағы оқу жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 57 Жалпы төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру қабілеттерін дамыту; әртүрлі қашықтыққа жүгіру, секіртпе жаттығулар, ауырлықпен жаттығулар, гимнастика Арнайы дене дайындығы 14 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 29 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (500 м, 1000 м, 1500 м, командалық эстафета 2000 м, 3000 м, 5000 м) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100% 2-ші оқу жылындағы оқу жаттығу тобы дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 56 Жалпы төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру қабілеттерін дамыту; әртүрлі қашықтыққа жүгіру, секіртпе жаттығулар, ауырлықпен жаттығулар, гимнастика Арнайы дене дайындығы 15 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 29 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (500 м, 1000 м, 1500 м, командалық эстафета 2000 м, 3000 м, 5000 м, аралас эстафета) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100% 3-ші оқу жылындағы оқу жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 55 Жалпы төзімділік, күш және икемділікті қолдау; кросс жүгіру, төзімділікке арналған жаттығулар, гимнастика, жарақаттардың алдын алу, маусымаралық кезеңде физикалық форманы сақтау Арнайы дене дайындығы 16 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 29 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (500 м, 1000 м, 1500 м, командалық эстафета 2000 м, 3000 м, 5000 м, аралас эстафета) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100% 3 оқу жылынан астам оқу-жаттығу тобы дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 54 Жалпы төзімділік, күш пен икемділікті қолдау; ұзақ қашықтыққа жүгіру, күштік жаттығулар, жарақаттың алдын алу мен жалпы дене дайындығын арттыруға арналған кешенді жаттығулар Арнайы дене дайындығы 17 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 29 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (500 м, 1000 м, 1500 м, командалық эстафета 2000 м, 3000 м, 5000 м, аралас эстафета) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100% 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 53 Жалпы төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру қабілеттерін дамыту; әртүрлі қашықтыққа жүгіру, секіртпе жаттығулар, ауырлықпен жаттығулар, гимнастика Арнайы дене дайындығы 18 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 29 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (500 м, 1000 м, 1500 м, командалық эстафета 2000 м, 3000 м, 5000 м, аралас эстафета) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100% 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 50 Жалпы төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру қабілеттерін дамыту; әртүрлі қашықтыққа жүгіру, секіртпе жаттығулар, ауырлықпен жаттығулар, гимнастика Арнайы дене дайындығы 24 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 26 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (500 м, 1000 м, 1500 м, командалық эстафета 2000 м, 3000 м, 5000 м, аралас эстафета) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100% 2 оқу жылынан астам спорттық жетілдіру тобы дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 50 Жалпы төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру қабілеттерін дамыту; әртүрлі қашықтыққа жүгіру, секіртпе жаттығулар, ауырлықпен жаттығулар, гимнастика Арнайы дене дайындығы 25 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 25 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (500 м, 1000 м, 1500 м, командалық эстафета 2000 м, 3000 м, 5000 м, аралас эстафета) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100% жоғары спорт шеберлік тобы дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 48 Жалпы төзімділік, күш және икемділікті қолдау; ұзақ қашықтыққа кросс жүгіру, күштік жаттығулар, жалпы дене дайындығына арналған кешенді жаттығулар Арнайы дене дайындығы 26 Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күшті және арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 26 Коньки тебу дағдыларын бекіту. Жарыс техникасын жетілдіру, сондай-ақ қашықтықтағы (500 м, 1000 м, 1500 м, командалық эстафета 2000 м, 3000 м, 5000 м, аралас эстафета) жүгіру тактикасы мен стратегиясын меңгеру. Барлығы 100%

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық дайындық нормативтері алғашқы даярлау топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бірінші оқу жылындағы алғашқы даярлау топтары үшін Бір оқу жылынан астам алғашқы даярлау топтары үшін Ұлдар Баға Қыздар Баға Ұлдар Баға Қыздар Баға 1. Жалпы дене дайындығы бойынша нормативтер 1.1 30 м қашықтыққа жүгіру секунд 6,6 7,0 6,4 6,8 1.2 60 м қашықтыққа жүгіру секунд 11,8 12,4 11,6 12,0 1.3 Шаттылы жүгіріс 3 x 10 м сантиметр 9,3 9,8 9,1 9,6 1.4 Орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 135 120 140 125 1.5 Денені көтеру, ұлдар мен қыздар 13 жасқа дейін (30 секундта) рет саны 15 15 20 18 1.6 Тартылу, ұлдар рет саны 5 - 10 - 1.7 «Пистолетик» күйінде отырып тұру рет саны 5 5 10 8 Оқу-жаттығу топтары үшін, Спорттық жетілдіру топтары үшін, Жоғары спорт шеберлігі топтары үшін № п/п Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Ұлдар Баға Қыздар Баға 1. Жалпы дене дайындығы бойынша нормативтер 1.1. 30 м қашықтыққа жүгіру секунд 4,7 5,0 1.2. 60 м қашықтыққа жүгіру секунд 8,7 9,0 1.3. Орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 230 215 1.4. Үш қарғып секіру сантиметр 650 615 2.Арнайы дене дайындығы бойынша нормативтер 2.1. 1500 м қашықтыққа жүгіру минут, секунд 5,3 2.2. 1000 м қашықтыққа жүгіру минут, секунд 4,0 2.3. 3000 м қашықтыққа жүгіру минут, секунд 11,4 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс

8. Ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммалмен қамтамасыз ету оқу-жаттығу процесін Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Бөлшек саны 1 Хронометраж және бейнеталдау жүйесі (техника талдауы) жиынтық 1 2 Қауіпсіздік маттарының жинағы (ISU сертификатталған) жиынтық 1 3 Мұзды төсеу және тегістеу машинасы (Zamboni / Olympia) бірлік 1 4 Белгілеу жабдықтары (конустар, шектеушілер, қалыптар) жиынтық 1 5 Электрондық табло және таймер жиынтық 1 6 Стартерлік жабдық (пистолет, дыбыстық жүйе) жиынтық 1 7 Жаттығуға арналған велостаноктар дана 6–10 8 Баланс платформалар дана 2 9 Имитациялық жаттықтырғыштар (старт пен бұрылыстарға арналған) дана 2 10 Аяқ бұлшықетін дамытуға арналған жаттықтырғыш (жинамалы, жиындарға арналған) дана 2 11 Пульсөлшегіштер дана 6–10 12 Лактат анализаторлары дана 1–2 13 Роликті жаттықтырғыштар (коньки және жолақтар) жиынтық 2 14 Мұз коньки пышақтарын қайрайтын станоктар дана 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Шорт-трекке арналған коньки жұп 1 2 Қорғаныс шлемі дана 1 3 Қорғаныс қолғаптар (кевлар) жұп 2 4 Қорғаныс көзілдірігі дана 2 5 Шорт-трекке арналған комбинезон дана 2 6 Тізе қорғаныштары жұп 1 7 Шынтақ қорғаныштары жұп 1 8 Сирақ қорғаныштары жұп 1 9 Мойын қорғанышы (жаға) дана 1 10 Спорттық сөмке дана 1 11 Жаттығуға арналған киім (толстовка, шалбар, желетке) жинақ 2 12 Жазғы жаттығуға арналған роликті коньки жұп 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 37 қосымша Дәстүрлі садақ ату бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме Жазба Дәстүрлі садақ ату спорты бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - дәстүрлі садақ ату бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 8 8 416 АДТ – 2 7 10 520 ОЖТ – 1 7 12 624 ОЖТ – 2 6 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 6 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ – 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32-36 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Балалар 7-9 жас Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жасөспірімдер 10-13 жас Юниорлар 14-17 жас Жастар 18-23 жас Ересектер 24 жас және одан жоғары Спорт федерациялары, ұлттық ат спорты түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 10 10 7 2 ОЖТ – 2 12 12 10 2 ОЖТ – 3 14 14 10 2 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 14 14 10 5 СЖТ – 1 16 14 12 5 СЖТ – 2 18 16 14 5 СЖТ 2 оқу жылынан астам 21 18 18 5 ЖСШТ 21 18 18 5 Клубтар/секциялар 14 14 7 5 ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Балалар 7-9 жас 12 12 10 5 Жасөспірімдер 10-13 жас 14 14 10 5 Юниорлар 14-17 жас 14 14 10 5 Жастар 18-23 жас 18 18 10 5 Ересектер 24 жас және одан жоғары 21 21 10 5 Спорт федерациялары, ұлттық ат спорты түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 1 2 2 1 1 2 ОЖТ – 2 1 3 2 2 1 3 ОЖТ – 3 1 3 2 2 1 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 2 4 3 3 2 4 СЖТ – 1 3 5 4 3 3 5 СЖТ – 2 3 5 4 4 3 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 5 4 4 4 5 ЖС­ШТ 4 5 4 4 4 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Рес­пуб­ли­ка­лық СДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес РО­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШСБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, ұлт­тық ат спор­ты түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар 7-9 жас Жа­сө­спі­рім­дер 10-13 жас Юни­ор­лар 14-17 жас Жастар 18-23 жас Ере­сек­тер 24 жас және одан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар 7-9 жас Жа­сө­спі­рім­дер 10-13 жас Юни­ор­лар 14-17 жас Жастар 18-23 жас Ере­сек­тер 24 жас және одан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 5 5 Облыстық турнирлер 5 5 Республикалық турнирлер 18 10 1 1 1 Ресми облыстық жарыстар 15 10 1 1 1 Ресми республикалық жарыстар 18 10 1 1 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 80 Оқушылардың денсаулығын нығайту және жан-жақты дене дамуын қамтамасыз ету. Қол мен иық белдеуі үшін жаттығулар (жатып тірелу кезінде қолды бүгу және жазу, тартылу, тұлғаға арналған жаттығулар, аяққа арналған жаттығулар және т.б.); ЖДД 60 АДД 20 Осы спорт түрінде ең маңызды болып табылатын дене, иық, қол бұлшықеттерін дамытуға бағытталған жаттығулар кешені, еліктеу жаттығулары және тепе-теңдікке арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық 15 Оқушылардың спорттық тактика бойынша білім алуын қамтамасыз ету; Қарсыластың ерекшеліктері мен ату кезіндегі жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру және қолдану. Теориялық, психологиялық 5 Дене шынықтыру мен спорт туралы түсінік. Дене шынықтырудың түрлері. Спорт түрінің тарихы. Гигиена мен санитария туралы ұғым. Шынығу туралы білім мен негізгі ережелер. Ауамен, сумен, күн сәулесімен шынығу. Дене шынықтыру және спорт жаттығулары барысында шынығу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Спорт түрінің ережелері мен қабылданған терминологиясын теориялық және практикалық тұрғыда меңгеру және қолдану; жаттықтырушы-оқытушының немесе нұсқаушының көмекшісі ретінде оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын игеру. Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 70 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, шапшаңдық, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбекқабілеттілікті арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. ЖДД 50 АДД 20 Жалпы дамыту бағдарламасы – спорттың таңдалған түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын жетілдіру. Техникалық, тактикалық 20 Жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, қарсыластың ерекшеліктері мен ату жағдайын ескере отырып, жетілдіру және қолдану Теориялық, психологиялық 5 Спортпен айналысатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны дамыту және стресс жағдайларында тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Оқу-жаттығу сабақтарын өткізу, ұйымдастыру және оқыту бойынша практикалық дағдыларды меңгеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін үйрену және жарыс қызметін бағалау біліктілігін арттыру. Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 70 Икемділік жаттығулары (биіктіктен шпагат жасау, аударылудың түрлері, спорттық және қозғалмалы ойындар және т.б.). ЖДД 45 АДД 25 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық, тактикалық 20 Осы спорт түрінің техникасын жеке ерекшеліктерді ескере отырып терең меңгеру; көпқырлы функционалдық дайындық деңгейін арттыру. Арнайы жүктемелерге психологиялық төзімділікті қалыптастыру. Теориялық, психологиялық 7 Спортшының күн тәртібі. Аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Шынықтыру. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны дамыту және стресс жағдайларында тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Оқу-жаттығу сабағының конспектісін міндеттеріне сәйкес құрастыру; Тәлімгер болып жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру; Барлығы 100 % - 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 65 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілетін арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. ЖДД 40 АДД 25 Жылдам реакцияны дамытуға арналған жаттығулар, күшті төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар, вестибулярлық аппаратының икемділігін арттыруға арналған жаттығулар, тепе-теңдікті даярлауға арналған жаттығулар (бұрышты ұстау, қолда тұру, еденде тұру және т.б.). Техникалық, тактикалық 20 Негізгі қарсыластарды, олардың дайындықтағы күшті және әлсіз жақтарын зерттеу. Қарсыластар туралы ақпарат жинау; Теориялық, психологиялық 10 Оқу-жаттығу және оқу процесінің кестесі. Спорттық жарыстарға дайындық кезінде тамақтанудың рөлі. Тиімді, теңдестірілген тамақтану. Ерік-жігерлілік қасиеттерін, өз күшіне сенімділікті қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Спорт төрешісінің көмекшісі және/немесе спорттық жарыстардың хатшысы көмекшісі ретінде төрешілік пен жарыстарды өткізу дағдыларын игеру; тәлімгерлік дағдыларын қалыптастыру. Барлығы 100 % - 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 55 Негізгі дене қасиеттерін (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) жетілдіру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. ЖДД 30 АДД 25 Денсаулықты нығайту және таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындауға тікелей қажетті физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық, тактикалық 25 Ресми спорттық жарыстарға қатысуды қамтамасыз ету және жарыстық қызмет дағдыларын қалыптастыру. Көпқырлы функционалдық дайындық деңгейін арттыру. Арнайы жүктемелерге психологиялық төзімділікті тәрбиелеу. Теориялық, психологиялық 15 Оқу-жаттығу сабақтарының ұйымдастырылу шарттары мен спорттық жарыстарды өткізу жағдайларына байланысты, оқушыларды дайындау спорттық дайындықты жүзеге асыру ерекшеліктерін ескере отырып, қауіпсіздік талаптарын міндетті түрде сақтауға негізделеді. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Спорттағы допингті және ең бастысы оның спортшыларға, қоғамға және жоғары нәтижелі спортқа тигізетін салдарын түсіну. Құрастыру, есеп беру, жаттығу және қалыптасу жаттығуларын өткізу үшін спортта қабылданған терминология мен командалық тілді меңгеру; Барлығы 100 % - 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 65 Негізгі дене қасиеттерін (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығулар жүктемелеріне дайындау. ЖДД 40 АДД 25 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық, тактикалық 15 Тактикалық ойлауды қалыптастыру және оған тікелей байланысты қабілеттерді дамыту – бақылағыштық, тапқырлық, шығармашылық бастамашылдық, сондай-ақ жарыс жағдайы мен қарсыластың әрекетіне байланысты бір тактикалық әрекеттен екіншіге жылдам ауысу қабілеті. Теориялық, психологиялық 15 Жаттығу және жарыстық жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке тұлға қасиеттерін жетілдіру. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны дамыту және стресс жағдайларында тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жекелей жұмыс жүргізу үшін ұйымдастырушылық қабілеттерді дамыту, жас әріптестермен бірге күрес жүргізуді жетілдіру мақсатында. Сондай-ақ, төрешілік негіздерін меңгеру және жарыстық қызметті бағалау біліктілігін арттыру. Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 50 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілетін арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. ЖДД 25 АДД 25 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық, тактикалық 20 Алдыңғы дайындық кезеңінің материалын қайталау. Қарсыластың ерекшеліктері мен ату жағдайын ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық, психологиялық 20 Қарсыласқа психологиялық ықпал ету әдістерін меңгеру және өз ниеттерін жасыру. Өз артықшылықтарыңды барынша пайдалану және қарсыластың кемшіліктерін тиімді қолдану. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Сабақтың конспектісін және жаттығу тапсырмаларының кешенін дайындау: жаттығу бөлімі, негізгі және қорытынды бөлімдер үшін; бастапқы дайындық топтарында оқу-жаттығу сабақтарын өткізу. Барлығы 100 % - 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 55 Қол жеткізілген деңгейде негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) сақтау және оларды әрі қарай қалыптастыру мен дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілетін арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. ЖДД 30 АДД 25 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық, тактикалық 25 Жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, қарсыластың ерекшеліктері мен ату жағдайын ескере отырып жетілдіру және қолдану Теориялық, психологиялық 10 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерлі қасиеттерге ие, ең жоғары спорттық нәтижелерге жетуге бағытталған спортшы тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Тәуелсіз түрде күнделік жүргізу: оқу-жаттығу және жарыстық жүктемелерді есепке алу, спорттық тестілеулерді тіркеу, жарыстардағы өнер көрсетулерді талдау. Барлығы 100 % - 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны физикалық (барлығы). Соның ішінде: 50 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбекқабілеттілікті арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. ЖДД 30 АДД 20 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындауға тікелей қажетті физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту Техникалық, тактикалық 20 Тактикалық ойлауды қалыптастыру және оған тікелей байланысты қабілеттерді дамыту – бақылағыштық, тапқырлық, шығармашылық бастамашылдық, сондай-ақ жарыс жағдайы мен қарсыластың әрекетіне байланысты бір тактикалық әрекеттен екіншіге жылдам ауысу қабілеті. Теориялық, психологиялық 15 Жоғары жетістіктер спортында маңызды жеке қасиеттерді анықтау, оларды түзету және жетілдіру. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны дамыту және стресс жағдайларында тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 15 Жаттықтырушының тапсырмасы бойынша негізгі жаттығуларды таңдап, өзін-өзі жылыту жаттығуын өткізе білу, техникалық әдістерді дұрыс көрсету, басқа оқушылардың жаттығуларды орындаудағы қателерін байқау және түзету, жас топтағы оқушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйретуге көмек көрсету. Барлығы 100 % - жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 40 5 физикалық қасиеттерді дамытуға бағытталған жаттығулар кешені: Физикалық күш: арқан тарту, турник пен брусья, тренажер, фитнес, гантельмен жұмыс (секіру, итеру); Жылдамдық: жүгіру жолы, челночный жүгіру, орта, ұзақ және қысқа қашықтықтарға жүгіру; Төзімділік: шеңберлі жаттығулар, жүзу, кросс, орта таулы жерге жүгіру; Икемділік: гимнастикалық жаттығулар, созылу жаттығулары, массаж, сауна. ЖДД 10 АДД 30 . Иық бұлшықеттерінің күшін дамытуға арналған жаттығулар кешені: Ауыр садақпен статикалық жаттығулар; Қолда садақ ұстап тұрғандай резеңке жгуттармен жұмыс; Резеңке жгутты екі қолға созу жаттығулары; Жүктемемен жаттығу кезінде қолды тіреп тұру (упор лёжа). Техникалық, тактикалық 40 Ату техникасын жетілдіру, жеке стильді қалыптастыру. Ату стильдерін меңгеру және нақтылау, қозғалмалы нысандарға ату, қашықтыққа ату. Теориялық, психологиялық 5 Ресми спорттық жарыстарға қатысуды қамтамасыз ету және жарыстық қызмет дағдыларын қалыптастыру. Ерік-жігерлі қасиеттерді, өз күшіне сенімділікті тәрбиелеу (финалдық кездесулерден кейін организмді қалпына келтіру туралы лекциялар мен әңгімелер, жарыстарға психологиялық дайындық, жаттығулар мен жарыстардағы спорттық этика, тамақтану және ұйқы режимін сақтау туралы әңгімелер, жарыстарды талдау, логикалық ойлауды дамытуға арналған жаттығулар). Қалпына келтіру шаралары 10 Массаж, бассейн, сауна, белсенді демалыс. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жарыс ережелерінің негіздерін меңгеру, жарыстардың өткізілу жүйелерін және хаттамаларын жүргізуді білу. Спорттық жарыстарды тәуелсіз төрешілік ету дағдыларын алу. Барлығы 100 % -

7. Спорттық даярлау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­сы Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3 астам 0 7,5 астам 0 6,7 астам 0 6,8 астам 0 1.2. Шаттл­мен жү­гі­ру 3х10 м се­кунд 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8 астам 0 11,3 астам 0 10,0 астам 0 10,9 астам 0 1.3 Екі аяқ­пен сер­ме­ліп тұр­ған жер­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру. сан­ти­метр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115 кем 0 110 кем 0 120 кем 0 110 кем 0 Оқу-жаттығу топтары үшін № п/п Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Балалар Бағалау Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 2.1. Жерге тіреліп қолды бүгү және жіңішкерту жаттығуы. Қайталау саны (реті). 8 10 8 10 5 5 5 5 5 кем 0 5 кем 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Гимнастикалық орындықта тұрған позициядан алға қарай еңкейту(орындық деңгейінен) см +2 10 +3 10 +1 5 +2 5 +1 кем 0 +2 кем 0 Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорт жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Дәстүрлі садақ дана 12 2 Дәстүрлі садақ (оқыту) дана 6 3 Дәстүрлі садаққа арналған жебелер дана 144 4 Нысаналар үшін бекіткіш дана 48 5 Садақ атуға арналған әртүрлі нысаналар дана 250 6 Садақ пен жебелерге арналған тұғыр дана 12 7 Садақ атуға арналған қалқан дана 6 8 Садақ ату кезінде жел бағытын көрсетуге арналған жалауша дана 6 9 Кіріске арналған жіп Бобина 450 г 4 10 Кірісті орауға арналған жіп орам 6 11 Кез дана 250 12 Жебе дана 144 13 Қауырсынға арналған желім құты 12 14 Қауырсын дана 500 15 Сақина дана 12 16 Селикон дана 12 17 Қорамсап белбеумен дана 12 18 Қолға тағылатын қалқан (крага) дана 12 19 Бас бармақ қорғағыш (напа́льчник, фартук) дана 12 20 Т-кішінді сызғыш дана 12 21 Жебені кесуге арналған станок дана 1 22 Қауырсын жапсыратын станок (пероклейка) дана 1 23 Оққа арналған қорамсап дана 12 24 Оққа арналған спайномер дана 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Ұлттық киім шалбары (жарыстарға арналған) жұп 1 2 Табиғи материалдан жасалған ұлттық шапан дана 1 3 Спорттық костюм дана 1 4 Жылы спорттық костюм дана 1 5 Желден қорғайтын костюм дана 1 6 Ұлттық ұлттық жарысқа арналған белдемше дана 1 7 Қысқа жеңді спорттық футболка дана 2 8 Ұзын жеңді спорттық футболка дана 2 9 Жилет дана 1 10 Ұлттық бас киім дана 1 11 Спорттық бас киім дана 1 12 Спорттық кроссовкалар жұп 1 13 Теріден жасалған ұлттық етік жұп 1 14 Қолға тағатын қалқан (крага) дана 1 15 Леннен жасалған көйлек дана 1 16 Атуға арналған қолға тағатын қорғағыш, напа́льчник дана 3 17 Ақ спорттық шалбар (жаттығуларға арналған) жұп 1 18 Рюкзак дана 1 19 Кроссовкалар жұп 1 20 Спорттық сөмке дана 1 21 Рюкзак дана 1 22 Сланец (жазғы ашық аяқ киім) жұп 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 38 қосымша Жекпе-жек бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Жекпе-жек бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – жекпе-жек бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толықтырылуы (адам саны) Аптадағы сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АДТ – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ – 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ – 2 5 26 1352 СЖТ – 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32-36 1664-1872 Клубтар/ секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Жасөспірімдер/ 12-14 жас қоса алғанда Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Юниорлар/15-17 жас қоса алғанда Жастар /18-20 жас қоса алғанда Ересектер 21 жастан Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйым түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 12 дейін 14 дейін 12 дейін 7 дейін ОЖТ – 2 12 дейін 14 дейін 12 дейін 7 дейін ОЖТ – 3 18 дейін 14 дейін 12 дейін 7 дейін ОЖТ – 3 оқу жылынан астам 18 дейін 14 дейін 12 дейін 7 дейін СЖТ – 1 21 дейін 14 дейін 12 дейін 14 дейін СЖТ – 2 24 дейін 21 дейін 24 дейін 14 дейін СЖТ – 2 оқу жылынан астам 24 дейін 21 дейін 24 дейін 14 дейін ЖСШТ 24 дейін 21 дейін 24 дейін 14 дейін Клубтар/ секциялар 24 дейін 21 дейін 24 дейін 14 дейін ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Жасөспірімдер/ 13-14 жас қоса алғанда 12 дейін 12 дейін 0 0 Юниорлар/ 15-17 жас қоса алғанда 12 дейін 14 дейін 12 дейін 7 дейін Жастар/17-20 жас қоса алғанда 18 дейін 14 дейін 12 дейін 7 дейін Ересектер/ 21 жастан 24 дейін 21 дейін 24 дейін 14 дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 2 1 1 1 2 1 ОЖТ – 2 2 1 1 1 2 1 ОЖТ – 3 2 1 1 1 2 1 ОЖТ – 3 оқу жы­лы­нан астам 2 1 1 1 2 1 СЖТ – 1 3 2 1 1 3 2 СЖТ – 2 3 2 1 1 3 2 СЖТ – 2 оқу жы­лы­нан астам 3 2 1 1 3 2 ЖС­ШТ 3 2 1 1 3 2 Үй­ір­ме­лер/ сек­ци­я­лар 3 2 1 1 3 2 Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Жа­сө­спі­рім­дер 12-14 жас 0 0 1 1 0 0 Юни­ор­лар 15-17 жас 2 1 1 1 2 1 Жастар 18-20 жас 3 2 1 1 3 2 Ере­сек­тер 21 жастан 3 2 1 1 3 2 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер жа­сы (12-14 жас) Юни­ор­лар жа­сы (15-17 жас) Жастар жа­сы (18-20 жас) Ере­сек­тер жа­сы (21 жастан) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 9 36 9 36 9 36 9 36 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 9 36 9 36 9 36 9 36 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 9 36 9 36 9 36 9 36 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 9 36 9 36 9 36 9 36 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 9 36 9 36 9 36 9 36 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер жа­сы (12-14 жас) Юни­ор­лар жа­сы (15-17 жас) Жастар жа­сы (18-20 жас) Ере­сек­тер жа­сы (21 жастан) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 5 20 5 20 5 20 5 20 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 5 20 5 20 5 20 5 20 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 5 20 5 20 5 20 5 20 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 5 20 5 20 5 20 5 20 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 5 20 5 20 5 20 5 20 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер Облыстық турнирлер 10 6 1 0 0 Республикалық турнирлер 10 4 6 1 0 Ресми облыстық жарыстар 10 6 1 0 0 Ресми республикалық жарыстар 10 4 13 1 0

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Жалпы дене дайындығы 40% Физикалық қасиеттерді (жылдамдық, күш, төзімділік, икемділік) дамыту; қимылды ойындар, жүгіру, секіру, эстафеталар, гимнастикалық жаттығулар Арнайы дене дайындығы 15% Жекпе-жек элементтері бар жаттығулар, үйлестіру жаттығулары, корпус пен аяқ бұлшықеттерін нығайту Техникалық дайындық 25% Жекпе-жек тұрысына, қозғалысқа, негізгі әдістерге үйрету; қарапайым қорғаныс элементтері Тактикалық дайындық 5% Шабуыл мен қорғаныс негіздерімен танысу, жұпта жұмыс істеу, қарапайым тапсырмалар, қашықтықты сезінуді қалыптастыру Психологиялық дайындық 2% Кіріспе дәрістер мен әңгімелер: «Спорт деген не», «Ұжымдағы мінез-құлық», «Жеңіс пен жеңілістің психологиясы»; зейін мен реакцияны дамытуға арналған жаттығулар, ұжымды біріктіруге бағытталған командалық ойындар Теориялық дайындық 5% Жекпе-жек ережелерімен, спорт түрінің тарихымен таныстыру; күн тәртібі, тамақтану, спортшы гигиенасы туралы бастапқы білімдер Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 8% Бастапқы медициналық тексеру, физикалық дамудың көрсеткіштерін өлшеу, жеке гигиена ережелерімен таныстыру, кіріспе тестілер жүргізу (икемділік, төзімділік) Нұсқаушылық және төрешілік практика - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20% Физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, икемділік, жылдамдық) дамыту; жүгіру, гимнастика, секіртпе жаттығулар, үйлестіру мен реакцияға арналған ойындар Арнайы дене дайындығы 15% Көлеңкемен жекпе-жек, арқанмен жұмыс, үйлестіру, реакция, соққы күші мен тұрыста тұрақтылықты дамыту жаттығулары; медболмен, эспандермен, жекпе-жек қапшықтарымен жұмыс Техникалық дайындық 30% Негізгі соққыларды жетілдіру, қорғаныс және қарсы шабуыл; әртүрлі бағыттағы қозғалыстар; жұпта, қолғапта және қапшықта жұмыс; спарринг жағдайындағы техника Тактикалық дайындық 10% Жекпе-жек жүргізу тактикасының негіздері, бірінші және екінші нөмірмен жұмыс істеуге үйрету; тапсырма бойынша жұпта жұмыс, оқу жекпе-жектері, тактикалық ойлауды қалыптастыру Психологиялық дайындық 5% Әңгімелер мен мини-дәрістер: «Жекпе-жектегі сенімділік», «Жарыс психологиясы»; шоғырлану, жігерлілік, күйзеліс жағдайындағы реакциялар бойынша жаттығулар Теориялық дайындық 5% Жарыс ережелерін, терминологияны, тактикалық сызбаларды зерделеу; жекпе-жек бейнежазбаларын қарау, жаттығу күнделігін жүргізу, өз-өзін бақылау негіздері Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 10% Мерзімді медициналық тексеру, физикалық көрсеткіштерді бақылау, қалпына келтіру әдістерімен танысу (массаж, ұйқы, су процедуралары), аралық тестілеу Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Спорт ережелері мен этикасын талқылау Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 15% Жалпы төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру қабілеттерін дамыту; әртүрлі қашықтыққа жүгіру, секіртпе жаттығулар, ауырлықпен жаттығулар, гимнастика Арнайы дене дайындығы 20% Жылдамдық-күш қасиеттерін, жарылғыш күш пен арнайы төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар; резеңкемен, медболмен жаттығулар; көлеңкемен жекпе-жек -күшке екпін жасау Техникалық дайындық 30% Соққы, қорғаныс және қозғалыс техникасын терең меңгеру; комбинациялық ойлауды дамыту; жұпта, қолғапта, айна алдында және спарринг жағдайында жұмыс Тактикалық дайындық 15% Жекелей тактика элементтерімен танысу; әртүрлі тапсырмалармен оқу спаррингтері; тактикалық нұсқауларды іс жүзінде қолдану Психологиялық дайындық 5% Тұрақты мотивацияны, сенімділікті, өзін-өзі реттеуді қалыптастыру; ерік-жігер туралы әңгімелер, қорқынышты жеңу; зейінділік пен шешім қабылдау жылдамдығына арналған жаттығулар Теориялық дайындық 5% Спорттық жаттығу негіздерімен, жарыс ережелерімен, терминологиямен танысу; жаттығу күнделігін жүргізу; жекпе-жек бейнематериалдарын талдау Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Үнемі медициналық бақылау, физикалық қасиеттер бойынша аралық тестілер; қалпына келтіру әдістерін үйрену: тамақтану, ұйқы режимі, массаж, қалпына келтіру жаттығулары Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығу процесін ұйымдастыру мен өткізуге бақылау жүргізу, оқу жекпе-жектерінде төрешілікке қатысу, жаттықтырушының бақылауымен кіші спортшыларға көмектесу Барлығы 100 % - 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Жалпы физикалық даярлықты қолдау; күштік гимнастика, кросс жүгіру, икемділік пен үйлестіруге арналған жаттығулар Арнайы дене дайындығы 20% Жылдамдық-күш қасиеттерін, боксқа тән төзімділікті, тұрыста тұрақтылықты дамыту; қапшықта, серіктеспен, эспандермен және арқанмен жұмыс; тапсырма бойынша көлеңкемен жекпе-жек Техникалық дайындық 30% Соққы мен қорғаныс техникасын жетілдіру және түрлендіру; комбинациялық әрекеттер; серіктеспен және жекпе-жек жағдайында жұмыс; дәлдікке арналған имитациялар мен тапсырмалар Тактикалық дайындық 15% Тактикалық ойлауды дамыту; жекпе-жек тапсырмаларын орындау; әртүрлі стильдегі қарсыластарға қарсы жекпе-жек жүргізуді меңгеру; оқу және бақылау спаррингтеріне қатысу Психологиялық дайындық 5% Өзін-өзі реттеу, күйзеліс жағдайындағы тұрақтылық, жекпе-жектегі сенімділікті қалыптастыру; спаррингтер мен жарыстар алдындағы психологиялық дайындық; жеке және топтық әңгімелер Теориялық дайындық 5% Жекпе-жек құрылымын, тактикалық үлгілерді зерделеу; өзін-өзі бақылау мен бағалау; жекпе-жек бейнежазбаларын талдау; жекпе-жек ережелерін кәсіби деңгейде меңгеру Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 10% Функционалдық жағдайды бақылау; қалпына келтіру процедуралары (массаж, монша, ұйқы); физикалық және психоэмоциялық күйді талдау; төзімділік пен күшке тестілеу Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Кіші топтардағы жаттығуларды өткізуге көмектесу; бақылау спаррингтерінде төрешілікке қатысу; өзін-өзі талдау мен тәлімгерлік дағдыларын дамыту Барлығы 100 % - 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы дайындық түрі шамамен % арақатынасы жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Жалпы төзімділік, күш және икемділікті қолдау; кросс жүгіру, төзімділікке арналған жаттығулар, гимнастика, жарақаттардың алдын алу, маусымаралық кезеңде физикалық форманы сақтау Арнайы дене дайындығы 20% Боксқа тән төзімділік, жылдамдық, жарылғыш күш пен функционалдық даярлықты дамыту; ауырлықпен жаттығулар, қапшықпен, қолғаппен және эспандермен жаттығулар Техникалық дайындық 30% Жекпе-жек жағдайындағы техника түрлендіру мен жетілдіру; серіктеспен және қолғаппен жаттығулар; комбинациялық әрекеттер мен қорғаныс бойынша кешенді тапсырмалар Тактикалық дайындық 20% Жекелей тактиканы дамыту; спаррингтерде жекпе-жек тапсырмаларын орындау; жарыстағы жағдайды талдау; қарсыластардың түрлі стильдеріне бейімделу Психологиялық дайындық 5% Мотивациямен жұмыс, өз күшіне сенімділік, күйзеліске төзімділік, өзін-өзі бақылау, жекпе-жек алдындағы босаңсу мен шоғырлану әдістері Теориялық дайындық 5% Техниканың, тактиканың, спорттық тамақтанудың, қалпына келтіру мен медициналық аспектілердің жаңа қырларын зерделеу Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 10% Тұрақты медициналық тексерулер, қалпына келтіру процедуралары, денсаулық жағдайын бақылау, физиотерапия, жүктемеден кейін қалпына келтіруге арналған жаттығулар Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығу процесін ұйымдастыруға қатысу, тәлімгерлік, спаррингтер мен жарыстарды бақылау, төрешілікке көмектесу Барлығы 100 % - 3-ші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы дайындық түрі шамамен % арақатынасы жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Жалпы төзімділік, күш пен икемділікті қолдау; ұзақ қашықтыққа жүгіру, күштік жаттығулар, жарақаттың алдын алу мен жалпы дене дайындығын арттыруға арналған кешенді жаттығулар Арнайы дене дайындығы 20% Жекпе-жекке тән төзімділікті сақтау, жылдамдық пен күшті арттыру; қапшықпен, резеңкемен, эспандермен жаттығулар; соққы техникасы мен күшін жетілдіруге арналған қолғаппен жаттығу Техникалық дайындық 30% Барлық техникалық элементтерді (соққылар, қорғаныс, қозғалыс) жетілдіру; қолғаппен, қапшықпен, спаррингте кешенді жаттығулар; қателерді талдау және әрекеттердің сапасын арттыру Тактикалық дайындық 25% Жекелей тактика мен стратегияны нақты жекпе-жек жағдайында дамыту; қарсыластың ерекшелігіне бейімделу; жекпе-жек жағдайларын талдау; бақылау спаррингтері мен жарыстарға қатысу Психологиялық дайындық 5% Ерік-жігер тұрақтылығын дамыту, жекпе-жектегі сенімділік, күйзеліске төзімділік, эмоцияларды бақылау, жарыс алдындағы психологиялық дайындық Теориялық дайындық 5% Жарыс ережелері, спорттық тамақтану, қалпына келтіру бойынша білімді жаңарту және тереңдету; жеке тактика мен қарсыластарды талдау; техника мен тактика бойынша бейнематериалдарды қарау Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Физикалық көрсеткіштерді тұрақты тестілеу, қалпына келтіру процедуралары (массаж, физиотерапия), денсаулық жағдайын бақылау, жарақаттың алдын алу, мұз, су процедуралары арқылы қалпына келтіру әдістерін қолдану Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Тәлімгерлікке қатысу, кіші топтарға көмек көрсету, жаттығу спаррингтерінде төрешілік жасау, жаттығуларды ұйымдастыру және өткізу, жарыстарды өткізуге қатысу Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Жалпы төзімділік, күш және икемділікті қолдау; кросс жүгіру, күштік жаттығулар, жалпы дене дайындығына арналған жаттығулар, ауырлықтармен жұмыс Арнайы дене дайындығы 20% Жекпе-жекке тән төзімділік пен күшті, жылдамдықты дамыту; қапшықпен, эспандермен жаттығулар, резеңкемен жаттығу, жекпе-жек жағдайында арнайы дене дайындығын арттыру Техникалық дайындық 30% Жекпе-жектің барлық техникалық аспектілерін жетілдіру; соққы, қорғаныс, қозғалыс, комбинациялар техникасы бойынша жұмыс; қолғаппен, қапшықпен, серіктеспен жаттығу, спаррингтер Тактикалық дайындық 20% Жекелей тактиканы әзірлеу, бақылау спаррингтеріне қатысу; жекпе-жектерді талдау, түрлі қарсыластармен оқу жекпе-жектері, жекпе-жек жағдайларын модельдеу Психологиялық дайындық 5% Ерік-жігер тұрақтылығымен жұмыс, өз күшіне сенімділік, күйзеліске төзімділік, жекпе-жек алдындағы менталдық дайындық, жарысқа психологиялық бейімделу Теориялық дайындық 5% Жарыс ережелерін терең меңгеру, жеке тактиканы және басқа спортшылардың стильдерін талдау, спорттық тамақтану, қалпына келу, жаттығу күнделігін жүргізу Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Тұрақты медициналық тексеріс, қалпына келтіру шаралары (массаж, физиотерапия), денсаулық жағдайын бақылау, нәтижелерді бақылауға арналған функционалдық тестілеу Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығу процесін өткізуге қатысу, жаттықтырушыға көмек, спаррингтерді талдау, оқу-жаттығу төрешілігі, кіші топтармен жұмыс Барлығы 100 % - 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Жалпы төзімділік, күш және икемділікті қолдау; ұзақ қашықтыққа кросс жүгіру, күштік жаттығулар, жалпы дене дайындығына арналған кешенді жаттығулар Арнайы дене дайындығы 25% Жекпе-жекке тән төзімділік, күш пен жылдамдықты күшейтуге бағытталған жаттығулар; қапшықпен, эспандермен, резеңкемен жаттығу; күштік және функционалдық жаттығулар, жекпе-жекке дайындыққа басымдық беру Техникалық дайындық 30% Техниканың барлық элементтерін жетілдіру: соққылар, қорғаныс, қозғалыс, комбинациялар және олардың нұсқалары; спаррингтер, қолғаппен және қапшықпен жаттығу, жеке қателерді талдау Тактикалық дайындық 20% Жекпе-жек кезінде жекелей тактиканы дамыту және бекіту; жекпе-жек жағдайларын жасау, қарсыластар тактикасын талдау, бақылау спаррингтері мен жарыстарға қатысу, түрлі жекпе-жек шарттарын модельдеу Психологиялық дайындық 5% Жеңіске деген психологиялық дайындық, ерік-жігер дайындығы, өз-өзіне сенімділік, эмоцияларды басқару, күйзеліске төзімділік, жекпе-жек алдындағы сенімділікті арттыру жаттығулары Теориялық дайындық 5% Жекпе-жектің теориясын терең меңгеру, жекпе-жек жағдайларын талдау, жарыс ережелері, спорттық тамақтану, күн тәртібі, жаттығудан кейінгі қалпына келу, қарсыластарды талдау Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Тұрақты медициналық тексеріс, қалпына келтіру шаралары (массаж, физиотерапия), жарақаттардың алдын алу, ағзаның функционалдық мүмкіндіктерін тестілеу, қалпына келтіру технологияларын қолдану Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығу спаррингтерін төрешілеуге қатысу, жаттығуларды дайындауда жаттықтырушыға көмек көрсету, кіші топтарға көмектесу, жарыстарды ұйымдастыруға қатысу Барлығы 100 % - 2-жылдан асқан оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы дайындық түрі шамамен % арақатынасы жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Жалпы төзімділік, күш және икемділікті қолдау; жоғары қарқынды кросстар, күштік жаттығулар, функционалдық дайындық, жалпы дене дайындығына арналған жаттығулар, жарақаттың алдын алу Арнайы дене дайындығы 25% Жекпе-жекке тән төзімділік, күш, жылдамдық және үйлесімділікті дамыту; қапшықпен, резеңкемен, эспандермен тереңдетілген жұмыс; ауырлықпен күштік жаттығулар, жекпе-жек жағдайларында төзімділікті арттыру жаттығулары Техникалық дайындық 30% Жекпе-жектің барлық техникалық элементтерін жетілдіру және қайталау; соққылар, қорғаныс, қозғалыс, комбинациялар бойынша жұмыс; спаррингтер, қолғаппен және қапшықпен жаттығу, түрлі тәсілдермен техникаларды орындау Тактикалық дайындық 20% Жекелей тактиканы жасау және бекіту, жекпе-жек жағдайлары мен қателерді талдау, жарыстарға қатысу, әртүрлі қарсыластармен жаттығу жекпе-жектері, бапкермен бірге жекелей тактиканы жетілдіру Психологиялық дайындық 10% Жекпе-жекке психологиялық дайындық, менталдық дайындық, қобалжу мен қорқынышпен жұмыс, күйзеліске төзімділікті арттыру, өз күшіне сенімділікті дамыту, зейін мен шоғырлануды жаттықтыру Теориялық дайындық 5% Жекпе-жек теориясының терең аспектілерін меңгеру, әртүрлі деңгейдегі жарыстарға арналған стратегиялар мен тактикаларды үйрену, қарсыластардың стильдерін жан-жақты талдау, спорттық тамақтану, қалпына келу, күн тәртібі Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Тұрақты медициналық тексерістер, қалпына келтіру процедуралары, физиотерапия, жарақаттың алдын алу, физикалық жағдай көрсеткіштерін талдау, ағзаның функционалдық мүмкіндіктерін бақылау Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығуларды дайындауға қатысу, жарыстарда төреші ретінде қатысу, жарыстарды ұйымдастыру және өткізуге атсалысу, кіші топтарға көмектесу, тәлімгерлік, жаттықтырушылық қызметке қатысу Барлығы 100 % - жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) дайындық түрі шамамен % арақатынасы жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Жалпы физикалық төзімділік, күш, икемділік пен үйлесімділікті қолдау және жақсарту; төзімділікке арналған арнайы жаттығулар, кросстар, функционалдық дайындық, күштік жаттығулар, жарақаттың алдын алу Арнайы дене дайындығы 30% Жекпе-жекке тән төзімділік, күш, жылдамдық және үйлесімділікті тереңдетіп дамыту; қапшықпен, резеңкемен, эспандермен жаттығулар, жылдамдық пен күштік төзімділікке арналған жоғары қарқынды жаттығулар, әртүрлі төсеніштерде жаттығу Техникалық дайындық 30% Жоғары деңгейде техниканы жетілдіру: барлық соққылар, қорғаныс әрекеттері, комбинациялар мен қозғалыстарды қайталау; спаррингтер, қолғаппен және қапшықпен жұмыс, түрлі нұсқалармен техникаларды орындау, әртүрлі қашықтықтарда жұмыс істеу Тактикалық дайындық 15% Жекелей жекпе-жек тактикасын жасау, жекпе-жек жағдайларын талдау, бапкермен тактикалық қателіктермен жұмыс, жарыстарға қатысу, әртүрлі деңгейдегі жекпе-жек жағдайларын модельдеу, қарсыластардың күшті және әлсіз тұстарын талдау Психологиялық дайындық 5% Жарыстарға психологиялық дайындық, қобалжу мен қорқынышты жеңу, мотивациямен жұмыс, күйзеліске төзімділікті арттыру, зейінді шоғырландыруды жетілдіру, жоғары деңгейдегі жарыстарға менталдық дайындық Теориялық дайындық 5% Жекпе-жек теориясын тереңдетіп оқу, қарсыластардың түрлі стильдерін талдау, жаттығу әдістемесі, қалпына келу, спорттық тамақтану бойынша теориялық дайындық, спорт физиологиясы мен биомеханика саласындағы зерттеулер Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Тұрақты медициналық тексерулер, қалпына келтіру шаралары, физиотерапия, массаж, денсаулық пен физикалық жағдайды бақылау, жаттығудан және жарыстан кейін қалпына келу технологияларын пайдалану Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығу спаррингтерінде төрешілікке қатысу, төрешілік жұмыстың практикалық аспектілерімен танысу, жекпе-жектерді төрешілік тұрғысынан талдау, жарыстарды ұйымдастыруға қатысу, кіші топтарға көмек көрсету Барлығы 100 % -

7. Спорттық даярлау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлық топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30м жү­гі­ру се­кунд 6,0 10 6,4 10 5,7 10 6,0 10 6,5 5 6,9 5 6,0 5 6,4 5 6,5-тен аса 0 7,0-тен аса 0 6,0-ден аса 0 6,4-тен аса 0 1.2 3x10 м жү­гі­рі­сі се­кунд 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8-тен аса 0 11,3-тен аса 0 10,0-ден аса 0 10,9-дан аса 0 1.3 Екі аяқ­пен тұ­рып ұзын­дық­қа се­кі­ру Сан­ти­метр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115-тен кем 0 110-нан кем 0 120-дан кем 0 110-нан кем 0 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Рет № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив балалар Бағалау қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. Еденде жатқан қалпында иілу және иілу мәртелер саны 8 10 8 10 5 5 5 5 5-тен кем 0 5-тен кем 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Гимнастикалық орындықта алға иілу см +2 10 +3 10 +1 5 +2 5 +1-ден кем 0 +2-ден кем 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорт жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Саны 1. Октагон сегізбұрыш (OCTAGON) 10 метр 5 2. Октагон сегізбұрыш (OCTAGON) 6 метр 5 3. Бокс қолғабы (жаттығу) жұп 18 4. Төсеуіштер (аяқты қорғау үшін) жұп 18 5. Ауыз қорғағыштар дана 18 6. Басты қорғайтын бас киім (бокстық) дана 18 7. Шингарттар тасбақа дана 18 8. Макивара аяққа (1м х 70 см) дана 10 9. Макивара денеге (Рыцарь) дана 5 10. Табандар жұп 10 11. Макивара қолға жұп 5 12. Фитнес қанаты дана 3 13. Спорттық киім жекпе-жек (футболка, шорт) дана 16 14. Бокстық соққыға арналған қаптар дана 5 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Саны 1. Жекпе-жек ұлттық спорт түріне арналған арнайы костюм жарыс) дана 18 2. Парадқа арналған киім киім жиынтығы 18 3. Жаттығуға арналған киім киім жиынтығы 18 4. Футболка поло дана 18 5. Футболка парадтық дана 18 6. Шорты парадтық дана 18 7. Спорттық аяқ киім жұп 18 8. Бас киім дана 18 9. Бас киім дана 18 10. Қысқы күрте дана 18 11. Желден қорғайтын күрте (жаңбыр пальто) дана 18 12. Рюкзак дана 18 13. Дөңгелегі бар жол сөмкесі (чемодан) дана 18 14. Резеңке аяқ киім жұп 18 15. Орамал дана 18 16. Rashguard жаттығу формасы (футболка + шорт) киім жиынтығы 16 Ескерту: Элементтердің саны әр оқу тобына беріледі.

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 39 қосымша Көкпар бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Көкпар бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – көкпар бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Даярлық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам саны) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы(52 апта) сағаттардыңжалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 12 адам 8 сағат 416 сағат АДТ – 2 12 адам 10 сағат 520 сағат ОЖТ – 1 10 адам 12 сағат 624 сағат ОЖТ – 2 10 адам 14 сағат 728 сағат ОЖТ – 3 10 адам 18 сағат 936 сағат ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 10 адам 20 сағат 1040 сағат СЖТ – 1 6 адам 24 сағат 1248 сағат СЖТ – 2 6 адам 26 сағат 1352 сағат СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 6 адам 28 сағат 1456 сағат ЖСШ 4 адам 32 сағат 36 сағат (топ құрамында Қазақстан Республикасы құрама командасының мүшесі болған жағдайда) 1664 сағат 1872 сағат Үйірмелер/секциялар Ішкі еңбек тәртібі мен қағидаларына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, СДО, ОДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Жасөспірімдер /қоса алғанда 15-17 жасқа дейін Оқу жүктемесін кезеңдер бойынша орындау спортшының белгілі бір спорт ұйымына (оқу тобына/даярлық кезеңіне) қатыстылығына, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. жастар/ қоса алғанда18-20 жас ересектер/ 21+ жас және одан үлкен Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі еңбек тәртібі мен қағидаларына сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 9 -12 жас 0 0 0 0 АДТ– 2 13-14 жас 0 0 0 0 ОЖТ – 1 15-17 жас 0 21 күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес, жы­лы­на 2 рет­тен ас­пай­тын, 7 күн­ге дей­ін Ағым­да­ғы оқу-жат­тығу жы­лы­на ар­нал­ған спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес, ұй­ым әкім­ші­лі­гі­мен ай­қын­да­ла­ды ОЖТ – 2 15-17 жас 0 21 күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 15-17 жас 0 21 күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18-20 жас 18 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 21+ жас 18 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін СЖТ– 2 18 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 18 жас және одан жо­ға­ры 18 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 18 жас және одан жо­ға­ры 18 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін Клуб­тар/ сек­ци­я­лар Ұй­ым жар­ғы­сы­на сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, СДО, ОДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) жа­сө­спі­рім­дер/ қо­са ал­ған­да 15-17 жас­қа дей­ін 18 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін жастар/ қо­са ал­ған­да 18-20 жас 18 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/ 21+ жас және одан үл­кен 18 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 0 2 3 3 0 1 ОЖТ – 2 0 2 3 3 0 1 ОЖТ – 3 0 3 3 3 0 1 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 3 3 3 0 2 СЖТ – 1 2 5 5 5 2 2 СЖТ– 2 2 5 5 5 2 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 3 7 7 8 3 5 ЖС­ШТ 5 7 7 8 3 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, СДО, ОДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер жа­рыс түр­ле­рі ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету ба­ла­лар (9-14 жас) жа­сө­спі­рім­дер (15-17­жас) жастар (18-20 жас) ере­сек­тер (21+ жас) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер - - 1 36 1 36 1 36 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер - - 1 36 1 36 1 36 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - 1 36 1 36 1 36 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар - - 1 36 1 36 1 36 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 1 36 1 36 1 36 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс Түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 12 4 2 2 - Облыстық турнирлер 12 4 2 2 - Республикалық турнирлер 2 2 6 6 - Ресми облыстық жарыстар 2 2 6 6 - Ресми республикалық жарыстар 8 3 6 6 -

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Жалпы дене дайындығы 40% Жалпы төзімділік пен атқа міну және ойын үшін қажетті дене сапаларын дамыту. Негізгі бағыттар: Күш (өз салмағымен жұмыс: тартылу, кеудені жерден көтеру, отырып-тұру жаттығулары). Шапшаңдық пен үйлесімділік (эстафеталар, секірулер, доппен жаттығулар). Жылдамдық (жүгіру жаттығулары, жылдам старттар). Төзімділік (орташа қарқынмен жүгіру, төзімділікке арналған ойындар). Иілгіштік (жаттығуға дейін және кейін жасалатын созылу жаттығулары). Реакция мен командамен әрекеттесуді дамытуға арналған ойын жаттығулары. Маңызды: Барлық жаттығулар ойын түрінде өткізілуі тиіс – бұл балалардың қызығушылығын арттырады және ынталандырады. Арнайы дене дайындығы 25% Ойынның ерекшеліктеріне бейімделу жаттығулары. Жаттығулар: Қолдың күшін дамыту жаттығулары (резеңке доптар, арқан тарту). Салмақ көтеру жаттығулары (муляж еліктеу — 5–10 кг құм салынған қаптармен жұмыс). Тепе-теңдік пен орнықтылықты дамыту (жұмсақ төсеніштерде тұрып жасау, үйлесімділік жаттығулары). Ат үстінде жасалатын жаттығулар (қармау, еңкею, дене корпусын айналдыру). Техникалық дайындық 10% Атқа мінудің негіздері (понимен, жуас аттармен немесе арнайы аттың муляжы арқылы) Негізгі бағыттар: Дұрыс отыру, ер-тоқымда өзін сенімді ұстау, тізгін ұстау, дене қалпын сақтау сияқты негізгі дағдыларды үйрету. Атқа күтім жасау: тазалау, жем беру, ерттеу жолдарын үйрету. Атқа мініп-түсу қауіпсіздігін меңгеру. Жануармен қарым-қатынас ережелері: құрмет, сабырлылық, ұқыптылық. Тактикалық дайындық 15% Негізгі ойын әрекеттері мен командадағы үйлесімділікті меңгеру Мазмұны: Тушаны (муляжды) жерден алу, ұстау және беру әрекеттерін еліктеу. Жауынгердің негізгі маневрлерін меңгеру (атпен жақындау, бұрылу, тартып алу). Командалық өзара әрекеттесудің элементтері (қолдау көрсету, қорғау, шабуылдау). Реакция мен ойын кеңістігінде бағдарлануды жаттықтыру. Психологиялық дайындық 2% Кіріспе дәрістер мен әңгімелер өткізу: «Спорт дегеніміз не», «Ұжымдағы тәртіп», «Жеңіс пен жеңілістің психологиясы» тақырыптарында. Назар мен реакцияны дамытуға арналған жаттығулар, командалық бірлікті нығайтуға арналған ойындар. Теориялық дайындық 5% Көкпардың тарихымен, ережелерімен және негіздерімен таныстыру (команда құрамы, мақсаттар, алаңдағы тәртіп). Ұлттық спорт түрі — «Көкпарға» деген сүйіспеншілікті тәрбиелеу. Көкпардың мәдени маңызымен таныстыру. Көкпар деген не, оны не үшін ойнайды, кімдер қатысады — түсіндіру. Ойынның негізгі ережелерін (бейімделген түрде) үйрету. Спортшының әдебі мен мінез-құлық мәдениетін қалыптастыру. Шабандоз, ат және команданың рөлі туралы түсінік беру. Атқорада, алаңда және ат жанында қауіпсіздік ережелерін меңгерту. Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 3% Бастапқы медициналық тексеру, физикалық дамудың көрсеткіштерін өлшеу, жеке гигиена ережелерімен таныстыру, кіріспе тестілер жүргізу (икемділік, төзімділік) Нұсқаушылық және төрешілік практика - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан астам алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 30% Дене сапасын нығайту, төзімділік пен күш деңгейін арттыру. Дамытылатын қасиеттер: Күш: өз салмағымен және жеңіл жүктемелермен жұмыс істеу. Төзімділік: 1–2 км кросс, интервалды жаттығулар. Жылдамдық: спринттік жүгіру, старттар, екпінмен жүгіріс. Ептілік пен үйлесімділік: күрделі эстафеталар, реакцияға арналған тапсырмалар. Иілгіштік: күрделірек созылу жаттығулары. Жаттығулар енді бұрынғыдай ойын түрінде емес, спорттық бағытта өткізіле бастайды. Арнайы дене дайындығы 15% Көкпар ойынындағы ойын жағдайларына қажетті күшті, ептілікті және орнықтылықты қалыптастыру. Жаттығулар: Тушаны еліктейтін затты (10–15 кг) сүйреп тарту. Заттарды қармау және ұстап тұру жаттығулары (қаптар, муляждар). Қармау күшін жаттықтыру (арқан, гір тас, турникпен жұмыс). Ойын кезіндегі жанасуды еліктей отырып, ер-тоқымда тепе-теңдік пен орнықтылықты сақтау. Жұппен жұмыс: «тушаны» тартып алу, қорғану, алып жүру. Техникалық дайындық 15% Атты сенімді және техникалық жағынан дұрыс басқаруды дамыту. Тереңдету бағыттары: Жұппен және топпен атпен жүруді үйрету. Атты еліктейтін муляжда жұмыс жасау: еңкею, бағытты өзгерту. Атты ойынға дайындау (ерттеу, жабдықты тексеру). "Шабандоз — ат" байланысының негіздерін қозғалыс үстінде меңгеру. Тактикалық дайындық 15% Негізгі ойын әрекеттері мен командалық өзара әрекеттесу элементтерін үйрету Мазмұны: Туша-муляжбен жаттығулар: жерден көтеру, алып жүру, беру. Маневрлер: шабуыл жасау, тартып алу, тушамен шегіну. Үштік және төрттік құрамда жұмыс (жеңілдетілген ойын комбинациялары). Шабуылды ұйымдастыру, қорғаныс, қанаттан қолдау көрсету. Командалық белгілерді үйрету, шағын ойындарда өзара әрекеттесу. Психологиялық дайындық 10% Спорттық мінез-құлықты, командалық жауапкершілікті және стреске төзімділікті қалыптастыру. Әдістер: Әділ ойнау, қарсыластар мен жануарларға құрмет көрсету туралы әңгімелер. Төзімділік пен өзін-өзі бақылауды жаттықтыру. Көшбасшылық қасиеттерді, бастамашылдық пен тәртіпті дамытуға арналған жұмыс. Көрнекі қойылымдар мен жарыстарға қатысу арқылы мотивация беру. Теориялық дайындық 10% Ойынды, ережелерді және тактиканы терең меңгеру, ойын ойлау қабілетін дамыту. Мазмұны: Көкпар ережелерін терең меңгеру. Ойын жағдайларын талдау (бейнемазмұндар, схемалар, талқылаулар). Тактика негіздері: шабуыл, қорғаныс, командадағы өзара әрекеттесу. Ойыншылардың қызметтері мен міндеттері (позияциялар бойынша). Әділ ойын ережелері, төрешінің сигналдары мен терминологиясы. Жарыстарға дайындық негіздері (психологиялық дайындық, тәртіп, алаңдағы мінез-құлық). Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Мерзімді медициналық тексеру, физикалық көрсеткіштерді бақылау, қалпына келтіру әдістерімен танысу (массаж, ұйқы, су процедуралары), аралық тестілеу Нұсқаушылық және төрешілік практика - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 20% Шабандоз үшін қажетті дене сапаларын одан әрі дамыту. Бағыттар: Күштік дайындық (өз салмағымен және жеңіл жүктемелермен жұмыс істеу). Төзімділік (ұзақ қашықтыққа жүгіру, интервалды жаттығулар). Жылдамдық (қысқа қашықтыққа екпінмен жүгіру, челночный жүгіру). Үйлесімділік пен ептілік (эстафеталар, кешенді жаттығулар). Иілгіштік пен буындардың қозғалғыштығын дамыту. Арнайы дене дайындығы 25% Көкпар ойыншысы үшін арнайы дағдылар мен қасиеттерді қалыптастыру. Жаттығулар: Қолды, қолғапты және иық белдеуін күшейту (турник, арқан, гірлер). «Тушаны» еліктейтін муляжды көтеру, алып жүру және ұстап тұру (салмағы 10–20 кг). Ер-тоқымда тепе-теңдікті жаттықтыру, әсіресе қозғалыс кезінде. Орнықтылықты дамыту: тұрып жасалатын жаттығулар, жан-жаққа еңкею. Қарсыласуға еліктейтін ойын әрекеттерін орындау (арқанмен тарту, жұппен жұмыс жасау). Техникалық дайындық 20% Атпен сенімді, техникалық дұрыс жүруді және атпен өзара әрекеттесуді дамыту. Мазмұны: Атты барлық аллюрларда басқару (қадам, рысь, галоп). Атпен ойын қарқынында жұмыс жасау. Маневрлік қабілеттерді дамыту: өткір бұрылыстар, тежелу, жылдамдықты арттыру. Муляжды тасымалдау кезінде отырғыш пен тепе-теңдікті жаттықтыру. Муляжды жерден көтеру (әртүрлі тәсілдермен). Муляжды қозғалыста ұстау және беру. Жұппен және үштық құраммен жұмыс: қорғау, сақтандыру, тартып алу. Ойын жағдайларын қайталау: қорғаныс, шабуыл, бағытты өзгерту. Тактикалық дайындық 20% Ойында командалық және жеке әрекеттерді қалыптастыру. Мазмұны: Командалық тактиканың негіздері: ойыншылардың рөлдері, орналасуы, өзара әрекеттесу. Ойын жағдайларын модельдеу (шартты және еркін ойындар). Тушаны алып жүрудің жеке тактикасы, тартып алудан қашу. Тактикалық қателіктер мен сәтті шешімдерді талдау (бейнемазмұнды талдау). Психологиялық дайындық 5% Ерік-жігерді, төзімділікті, тәртіпті, командалық рухты дамыту. Әдістер: Спорттық этика мен көкпар мәдениеті туралы әңгімелер. Стресске төзімділікті дамыту (жаттығуларда жарыс жағдайларының элементтері). Көшбасшылық және командалық қасиеттерді қалыптастыру. Ойын серігі ретінде жануарға құрмет көрсетуге тәрбиелеу. Теориялық дайындық 5% Ойынның ережелері, тактикасы және құрылымы туралы білімдерді бекіту және кеңейту. Мазмұны: Көкпардың ресми ережелерінің толық курсы. Ойын терминологиясы. Алаңның аймақтары, ойыншылардың міндеттері, ойын стратегиясы. Ойын жағдайларын талдау (бейнемазмұндар, тактикалық схемалар). Жарыстарға дайындық: тәртіп, моральдық-жігерлік дайындық, жарыс кезіндегі мінез-құлық. Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Үнемі медициналық бақылау, физикалық қасиеттер бойынша аралық тестілер; қалпына келтіру әдістерін үйрену: тамақтану, ұйқы режимі, массаж, қалпына келтіру жаттығулары Нұсқаушылық және төрешілік практика - - Барлығы 100 % - 2-ші Оқу жылындағы оқу жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 15% Сәтті ойын үшін қажетті деңгейде дене дайындық сапасын сақтау және дамыту. Назар аударатын бағыттар: Күш жаттығулары (қосымша салмақпен жасалатын жаттығуларды қоса). Жүгіру төзімділігі (2–3 км қашықтық, интервалды жаттығулар). Жылдамдық пен реакция (старттар, спринттер, челночтық жүгіру). Ептілік пен үйлесімділік (кеңістікте бағдарлануға және тепе-теңдікке арналған жаттығулар). Иілгіштік (жаттығудан бұрын және кейін міндетті түрде созылу жаттығулары). Арнайы дене дайындығы 25% Ойын әрекеттеріне байланысты күшті, ептілікті және төзімділікті арттыру. Жаттығулар: Муляждармен (15–25 кг салмақтағы тушамен) жұмыс: көтеру, алып жүру, беру. Туша үшін күресу, қармау және ұстап тұруға арналған күш жаттығулары. Ер-тоқымда орнықтылық пен тепе-теңдікті сақтау (оның ішінде ойын кезіндегі жанасуларда). Арқанмен тартылыс, қарсыласуға арналған жаттығулар (жұппен немесе резеңке құралдармен). Ер-тоқымда отырып, қимылдың дәлдігін және үйлесімділігін дамыту жаттығулары. Техникалық дайындық 25% Техникалық элементтерді автоматтандыру, олардың дәлдігі мен жылдамдығын арттыру. Мазмұны: «Тушаны» әртүрлі қалыпта көтеру (тұрып, ер-тоқымда, қозғалыс кезінде). «Тушаны» ұстап тұру және тартып алудан қорғау. Қозғалыс үстінде серіктеске «тушаны» беру. Тартып алу әрекеттерін пысықтау: жеке және жұппен. Кешенді жаттығулар: іліп алу — шегіну — беру — қорғану. Тактикалық дайындық 20% Стратегиялық ойлау мен командалық әрекеттерді дамыту. Мазмұны: Командалық комбинацияларды құру (шабуыл, тартып алу, қарымта шабуыл). Позиция бойынша әрекеттерді пысықтау (орталық, қанат, қорғау). Ойын барысына қарай стратегияны өзгерту. Шартты тапсырмалармен ойындар (мысалы, «3 рет беріп, сал», «10 секунд ұстап тұр»). Алаңдағы ойын жағдайларын модельдеу. Психологиялық дайындық 5% Моральдық-жігерлік қасиеттерді, көшбасшылықты және жауапкершілікті дамыту. Әдістер: Жаттығулар мен ойындар кезіндегі өз қателіктері мен жетістіктерін талдау. Жеке және топтық әңгімелер: тәртіп, жан-тәнімен берілу, қарсыластар мен жануарларға құрмет туралы. Командалық талқылауларға қатысу, шешім қабылдауға үйрету. Өзіне деген сенімділікті қолдау, стресс жағдайларына төзімділікті дамыту. Теориялық дайындық 5% Ойынның терең мағынасын, тактикасы мен стратегиясын қалыптастыру. Мазмұны: Ережелерді жоғары деңгейде талдау (өзгерістерді қоса алғанда). Ойын сызбаларын талдау (қорғаныс, шабуыл, ауысу). Жеке және топтық тактика негіздері. Күшті командалардың тактикасына шолу (бейнематериалдар мен сызбалар арқылы). Жарыс психологиясы және командалық өзара әрекеттесу. Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Функционалдық жағдайды бақылау; қалпына келтіру процедуралары (массаж, монша, ұйқы); физикалық және психоэмоциялық күйді талдау; төзімділік пен күшке тестілеу Нұсқаушылық және төрешілік практика - - Барлығы 100 % - 3-ші оқу жылындағы оқу жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Тамаша спорттық форманы сақтау және төзімділікті дамыту. Негізгі бағыттар: Күш дайындығы (өз салмағымен және тренажерлармен/гірлермен жаттығу). Жылдамдық (старттар, спринттер, реакцияны дамыту). Төзімділік (2–3 км кросс, интервалдық жаттығулар). Координация (шешім қабылдау жылдамдығын және кеңістікте бағдарлануды дамыту). Қозғалғыштық пен икемділікке арналған арнайы жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 20% Көкпардағы ойын әрекеттеріне тән арнайы физикалық қасиеттерді дамыту. Жаттығулар: Ауыр муляжбен (20–30 кг) жұмыс: қармау, көтеру, ұстап тұру, беру. Туша үшін күресу (жұппен, қарсыласу арқылы). Ер-тоқымда отырып снарядты тарту. Физикалық байланыспен өтетін күрделі ойын жағдайларына еліктеу. Жылдамдықпен жүргенде және бұрылыстарда ер-тоқымда орнықтылықты сақтау. Техникалық дайындық 30% Ойын элементтерін орындау техникасын жетілдіру. Мазмұны: Тушаны лезде көтеру және қармау. Қозғалыс үстінде серіктеске дәл беру. Тушаны тартып алудан қорғау тәсілдерін пысықтау. Іліп алу, маневр жасау және беру әрекеттерін біріктіретін комбинациялар. Шынайы ойын қарқынында өтетін спаррингтер мен жаттығулар. Тактикалық дайындық 20% Жоғары деңгейде тактикалық икемділік пен өзара әрекеттесуді үйрету. Мазмұны: 2–3 ойыншыдан тұратын ойын байланыстарын жаттықтыру. Допты/тушаны жеке және топпен алып жүру тактикасы. Ойын комбинацияларын құрастыру және пысықтау. Прессинг жағдайындағы, тартып алу кезіндегі және қорғаныстағы әрекеттер. Тапсырмамен өтетін жаттығу ойындары: ойын ырғағын бақылау, тактиканы өзгерту, жедел шешім қабылдау. Психологиялық дайындық 5% Көшбасшылық, жауапкершілік, өзін-өзі бақылау және жарысқа деген мінез-құлықты дамыту. Әдістер: Өзін-өзі бағалау және өзін-өзі бақылау: спортшының күнделігін жүргізу. Өзін-өзі сендіру және стреске төзімділік жаттығуы. Командадағы рөлді қалыптастыру (көшбасшы, көмекші, әмбебап ойыншы). Серіктестерге, қарсыластарға, төрешілерге, атқа құрметпен қарауды үйрету. Теориялық дайындық 5% Ойынды талдауға үйрету, шешім қабылдау, тактикалық схемаларды түсіну. Мазмұны: Шынайы матчтарды талдау (видеоанализ, топтық талқылау). Ойын схемаларын тереңдетіп оқу: шабуыл, қорғаныс, өту. Ойыншылардың позиция бойынша міндеттері (орталық, қанат, қорғаныс, шабуылшы). Ойын жағдайларымен жұмыс жасау: артықшылық, жабыстыру, қолдау. Ойынды жоспарлау негіздері және әртүрлі сценарийлерде мінез-құлық (ұтылып жатсақ, жеңіп жатсақ, тең ойын). Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 10% Тұрақты медициналық тексерулер, қалпына келтіру процедуралары, денсаулық жағдайын бақылау, физиотерапия, жүктемеден кейін қалпына келтіруге арналған жаттығулар Нұсқаушылық және төрешілік практика - - Барлығы 100 % - 3 оқу жылынан астам оқу жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Шыдамдылықты, күшті, жылдамдықты және ептілікті максималды дамыту. Кешенді күштік дайындық жүктемелермен (гантельдер, штанга, кроссфит). Интервалдық және дөңгелек жаттығулар. Реакцияны, жылдамдықты, тұрақтылықты дамытуға арналған жаттығулар. Жылдамдық пен қалпына келтіру үшін міндетті түрде созылу жаттығулары. Арнайы дене дайындығы 20% Тушамен/муляжбен нақты ойын жағдайларын имитациялау арқылы жұмыс. Туша үшін күрес, қарсылықпен жұмыс. Жоғары жылдамдықта тушаны ұстау. Қарсыластан тушаны тартып алу жаттығулары. Ер-тоқымда отырып, күш пен шыдамдылыққа ден қою, жекпе-жек жаттығулары. Техникалық дайындық 30% Барлық ойын элементтерін автоматтандыру: Тушаны әртүрлі қалыптардан және қозғалыста көтеру, Қиын жағдайларда әріптеске беру, Қарсыластан тушаны тартып алу, Жоғары жылдамдықта тушаны қорғау. Парамен және үштікпен жұмыс: Қозғалыста үйлесімді әрекеттер. Комбинирленген жаттығулар: «көтеру – кету – маневр – беру – тартып алу». Жылқыны барлық аллюрларда және кез келген жағдайда толық бақылау: Жылқыны бір қолмен басқару (екінші қолыңыз тушамен болады). Жоғары жылдамдықта максималды дәлдікпен маневр жасау. Тығыз топпен жүру, байланыс үстінде қозғалу. Ойын тапсырмалары үшін жылқы таңдау (стиль, маневрендік, шыдамдылық). Тактикалық дайындық 25% Командалық рөлдерді терең түсіну және ойын барысында оларды жүзеге асыру: Күрделі тактикалық схемаларды әзірлеу және жаттықтыру: қапталдан шабуыл жасау; жалған маневрлер; қорғаныстан шабуылға жылдам көшу. Әртүрлі ойын сценарийлерін имитациялау: азшылықта ойын жүргізу, есепті қорғау, кері қайту. Тактикалық тапсырмалармен шартты ойындар. Психологиялық дайындық 5% Көшбасшылық қасиеттерді, сенімділікті, өзін-өзі бақылауды дамыту: Жоғары эмоционалдық жүктемелерге дайындық. Жеке мотивациямен және командалық рухпен жұмыс. Көкпардың дәстүрлеріне деген патриотизм мен құрметті тәрбиелеу. Атқа деген жауапкершілік — оны серіктес және тірі жан ретінде құрметтеу. Теориялық дайындық 5% Көкпардың ресми ережелерін (соның ішінде халықаралық нұсқаларын) толық меңгеру. Бейнематериалдар негізінде ойын жағдайларын талдау (қателерді талдау, стратегия). Үздік командалардың тактикасы мен стратегиясын зерттеу. Жарыстарға дайындық: қарсыластарды талдау, ойын жоспарын құру. Жеңіс психологиясы, қысым мен уақыт тапшылығы жағдайында жұмыс істеу. Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Физикалық көрсеткіштерді тұрақты тестілеу, қалпына келтіру процедуралары (массаж, физиотерапия), денсаулық жағдайын бақылау, жарақаттың алдын алу, мұз, су процедуралары арқылы қалпына келтіру әдістерін қолдану Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығу ойындарын төрелік етуге қатысу, жаттығуларды ұйымдастыру және өткізу, жарыстардың өткізілуіне қатысу. Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Барлық дене қасиеттерін арттыру: Күш (тренажерлармен, салмақтармен жұмыс); Шыдамдылық (интервалдық жаттығулар, 3–5 км кросс); Жылдамдық (үдетулер, "челнок" жүгірісі); Ептілік пен үйлесімділік (күрделі жаттығу кешендері); Икемділік (күнделікті жаттығулар). ЖСЖ (жүрек соғу жиілігін) бақылау, қалпына келу және тамақтану. Арнайы дене дайындығы 15% 30 кг және одан да ауыр толық салмақтағы туша-муляжбен жұмыс. Ең жоғары физикалық қарсыласумен спаррингтер. Ер-тоқымда жанасумен болатын күрделі ойын жағдайларын пысықтау. Жоғары жылдамдықта тушаны ұстау және алып жүру. Туша үшін тығыз топ ішінде күшке негізделген күрес. Техникалық дайындық 30% Жылқыны бір қолмен толық басқару (екінші қолда – туша). Жоғары жылдамдықта және тар кеңістікте маневр жасау. Жылқыны ойын ырғағында жүргізу (үдету, сермелу, жылдамдықты төмендету). Бұйрықтарды дәл орындау және топпен жұмыс. Жылқыны ойын стиліне бейімдеп таңдау және бейімдеу (соның ішінде маусым ішінде жылқыны ауыстыру). Барлық техникалық тәсілдерді автоматтандыру: Тушаны қағып алу, көтеру, алып жүру, қорғау және беру; Қарсыластан тушаны тартып алу; Қысым жағдайында тушамен маневр жасау. Позициялық жұмыс: Орталық, қаптал, қорғаушы, алғы шептегі ойыншы/ұстап алушының әрекеттері. Ойын байланыстарын пысықтау (жұппен, үштікпен). Ойындық қарсыласумен күрделі жаттығулар. Тактикалық дайындық 25% Ойын комбинациялары: стандартты және бейімделген. Қорғаныстан бастап, қаптал арқылы шабуылға шығу, жылдам шабуыл жасау. Сигналдар мен команда бойынша әрекет ету. Есепке және уақытқа байланысты тактикалық әрекет. Стандарттан тыс жағдайларды имитациялау: ойыншының алаңнан шығарылуы, аттың жарамсыздануы, ауыстырулар және т.б. Ресми және жаттығу матчтарына тұрақты қатысу. Жарыстардағы командалық тәртіп. Матчтан кейін ойындарды тактикалық талдау (қателер, жетістіктер, түзету жұмыстары). Біліктілік нормативтерін (разрядтарды) орындау. Психологиялық дайындық 5% Ойын ішіндегі және сыртқы күйзелістерге төзімділік. Көшбасышылық, жауапкершілік, ойын тәртібі. Мотивация және өзін-өзі бағалаумен жұмыс. Алаңда және одан тыс жерде этикалық мінез-құлық (соның ішінде — атқа құрметпен қарау). Командалық жауапкершілік сезімін, өзара көмекті және жарыс мәдениетін дамыту. Теориялық дайындық 5% Ұлттық және халықаралық жарыстардың ережелерін тереңдетіп оқыту. Ойын жүйелерін талдау: командалардың орналасу схемасы, шабуыл және қорғаныс фазалары. Позиция бойынша рөлдерді меңгеру: орталық, қаптал, ұстап алушы, қорғаушы. Матчтардың бейнежазбаларын талдау (кәсіби және өз ойындары). Алдыңғы қатарлы командалардың тактикасын зерттеу (ойын құрылымы, өзара әрекет ету түрлері). Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Тұрақты медициналық тексеріс, қалпына келтіру шаралары (массаж, физиотерапия), денсаулық жағдайын бақылау, нәтижелерді бақылауға арналған функционалдық тестілеу Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығу процесін өткізуге қатысу, жаттықтырушыға көмек, спаррингтерді талдау, оқу-жаттығу төрешілігі, кіші топтармен жұмыс Барлығы 100 % - 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Ең жоғары физикалық дайындық деңгейін сақтау және дамыту: күштік төзімділік, қуат және жылдамдық (қысқа жарылыстар), тыныс алу және бұлшықет төзімділігі, икемділік және бағыттың тез өзгеруі. Қалпына келу жұмыстарын жүргізу: созылу, сауна, дұрыс тамақтану, ұйқы. Арнайы дене дайындығы 25% Тушамен толық ойын жағдайында жұмыс жасау (жылдамдықта, күресте). Физикалық контакт жағдайларын модельдеу. Тартылу, қорғау, седелде бұрылу. Максималды жүктемемен жаттығулар — «ойында сияқты». Жылқы мен жұпта жұмыс жасау: «шабандоз + жануар» біртұтас жүйе ретінде. Техникалық дайындық 30% Жылқыны кез келген жағдайда мінсіз басқару (темп, тығыздық, байланыс). Жылқымен ырғақта, галопта, баяу жүрісте, маневрлерде нәзік жұмыс. Аллюрларды және қозғалыс бағыттарын жылдам ауыстыру. Туша қолда бар кезде, қарсыластармен шиеленіс кезінде жылқының мінез-құлқына бақылау жасау. Командалық жүйеде жүру (синхронды, міндеттерді ескере отырып). Күрделі элементтерді орындау: қозғалыста тушаны алу, қосымша қысым кезінде беру, тығыз күресте тушамен бірге кету. Әр түрлі ойын жағдайларына арналған әдістерді таңдау. Универсалдылық: әр түрлі позицияларда ойнау (фланг, орталық, қорғаныс). Жылдам техникалар: ең жоғары темпте әрекеттерді орындау. Тактикалық дайындық 20% Ойында бір тактикадан екінші тактикаға тез көшу. Ойын жоспары бойынша ойнау және жағдайға байланысты жоспарды өзгерту. Әр түрлі мақсаттармен комбинацияларды орындау (есепті ұстау, бастаманы алу). Екіге екі, үшке үш комбинацияларындағы өзара әрекеттесуді жетілдіру. Күрделі сценарийлерді талдау және модельдеу (азшылықта ойнау, таймның соңында, артта қалғанда). Психологиялық дайындық 5% Қысым мен провокацияларға төзімділікті дамыту. Өз-өзіне сенімділік пен командаға жауапкершілікті қалыптастыру. Ұзақ уақыт бойы жарысқа деген ынтаны сақтау. Эмоцияларды өздігінен реттеу (толқу, агрессия, шаршаумен жұмыс). Көкпардың дәстүрлеріне, мәдениетіне және мінез-құлық этикасына құрмет көрсету. Теориялық дайындық 5% Командалық ойынның құрылымын және стратегиясын терең зерттеу. Қарсылас командалардың күшті және әлсіз жақтарын талдау (бейнемазмұнды талдау). Жарыстардағы (ұлттық) ережелер мен талаптардың өзгеру динамикасын зерттеу. Шынайы уақыттағы ойындарды талдауға дайындық. Турнирге, ойынға, таймға арналған тактика жоспарлау. Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Тұрақты медициналық тексеріс, қалпына келтіру шаралары (массаж, физиотерапия), жарақаттардың алдын алу, ағзаның функционалдық мүмкіндіктерін тестілеу, қалпына келтіру технологияларын қолдану Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығу ойындарының төрешілігіне қатысу, жаттықтырушыға көмек көрсету, кіші топтармен жұмыс істеу, жарыстарды ұйымдастыруға қатысу. Барлығы 100 % - 2 оқу жылынан астам спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Күш, шыдамдылық, жылдамдық және үйлесімділік бойынша кешенді жұмыс. Жеке даму жоспарлары (ойыншының мамандануын және физиологиясын ескере отырып). Функционалды тестілеу, жүрек соғу жиілігін бақылау, қалпына келтіру. Мұқият күйді маусым бойы қолдау (маусымаралық кезеңді қоса алғанда). Жарақаттың алдын алу бойынша жұмыс. Арнайы дене дайындығы 25% Ойын жағдайларын жоғары қарсылықпен орындау. Муляж/тушаның максималды салмағымен жұмыс. Қорғау, іріктеу, тығыз топтағы маневрлеу жаттығулары. Артқы бұлшықеттер, қолдар, жамбас, қарын үшін арнайы жаттығулар. Тушамен жұмыс істегенде седелде шыдамдылықты үнемі жаттықтыру. Техникалық дайындық 30% Жоғары жылдамдықта атпен өзара әрекеттесуді жетілдіру. Күрделі маневрлерді нақты орындау: түрлі бұрылыс, тоқтаулар, бағытты өзгерту. Бірнеше атпен жеке жұмыс (ауыспалы құрам). Жануардың стресстік жағдайда ойын тұрақтылығын сақтау. Тушамен жұмыс істеу кезінде ойыншылардың тығыздығы жағдайында әрекет ету. Техниканы максималды қысым жағдайында автоматизм деңгейіне жеткізу. Төтенше жағдайларды жаттықтыру: бір қолмен ойнау, тушаның түсуі, екіге қарсы жұмыс. Бағыттың және жағдайдың өзгеруіне жылдам реакция жасау. Барлық техникалық элементтерді тұрақты меңгеру — позицияға қарамастан. Техникалық қателіктерді минимизациялау (ұстап алу, беру, ұстап тұру қателіктері). Тактикалық дайындық 20% Қарсыластың ойынын оқу, стратегияның өзгерістеріне жылдам бейімделу. Тактикалық тапсырмалар: ырғақты өзгерту, жалған шабуылдар, қайта топтасу. Әртүрлі командалар құрамында жұмыс істеу, рөлдерді өзгерту (универсалдылық). Командалық ұйым: сақтандыру, аймақтар арасында ауысу. Белгілі бір қарсылаушыға қарсы ойын моделін дайындауға дайындық. Психологиялық дайындық 10% Өзін-өзі бақылау және қысым жағдайында шоғырлану. Ойын еркін жеткізу, көшбасшылық қасиеттерді және сенімділікті қалыптастыру. Командалық этика: жаттықтырушыға, серіктестерге, қарсыластарға, төрешілерге құрмет көрсету. Маусым бойы жарыс мотивациясын қолдау. Кішілер үшін тәлімгер рөліне дайындық (болашақ көшбасшы немесе жаттықтырушының көмекшісі ретінде). Теориялық дайындық 5% Ойын стратегияларын терең талдау және сараптама (ұлттық және халықаралық командалар). Тактиканы макро- және микродеңгейде зерттеу (команданың ойыны, байланыс ішіндегі өзара әрекеттесу). Өз ойындары мен қарсыластардың ойындарын видео талдау арқылы сараптау (қателіктер, шешімдер, тиімділік). Ойынды жоспарлау бойынша тәуелсіз тактикалық жоспарларды жасау. Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Тұрақты медициналық тексерістер, қалпына келтіру процедуралары, физиотерапия, жарақаттың алдын алу, физикалық жағдай көрсеткіштерін талдау, ағзаның функционалдық мүмкіндіктерін бақылау Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жаттығуларды дайындауға қатысу, жарыстарда төрешілік тәжірибе алу, жарыстарды ұйымдастыру және өткізуге қатысу, кіші топтарға көмек көрсету, тәлімгерлік. Барлығы 100 % - Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 10% Жеке бағдарланған дене шынықтыру бағдарламалары (жасқа, мамандануға, денсаулық жағдайына байланысты). Күш, қуат, жылдамдық, төзімділікке арналған кешенді жаттығулар. Функционалды жағдайды дамыту және қолдау: тыныс алу, жүрек-қан тамырлары жүйесі. Міндетті қалпына келтіру шаралары: массаж, сауна, созылу, жүзу. Медициналық көмек көрсету, жарақаттың алдын алу. Арнайы дене дайындығы 30% Ең қиын ойын жағдайларын жоғары жүктемемен орындау. Тушамен күрес бірнеше қарсыласпен (2 және одан көп қарсылас). Тушаны тығыз қысыммен жүргізу. Ер тоқымда тепе-теңдік пен төзімділікті жетілдіру. Ойын кезіндегі байланыста максималды тұрақтылық пен қуат. Техникалық дайындық 30% Техника жетілдіру: тушаны аттық үстінде жүріп ұстап алу, командадағы ойыншымен байланыста беру, тушамен бағытты күрт өзгерту, қоршауда ойнау, тасымалдау мен қорғау. Ең күшті қарсыластарға қарсы ойын жағдайларын жаттықтыру. Стандартсыз жағдайларда ойын: саны кем қарсылас, ат ауыстыру, жылдам ауысулар. Тактикалық дайындық 15% Тактикалық жоспарларды жоғары дәлдікпен орындау. Ойын барысына байланысты схемалар арасында бірден ауысу. Командалық синхрондылық және рөлдік мінез-құлық. Үштіктерде, төртіктерде және бүкіл командамен өзара әрекеттесу. Темп пен ойын кеңістігін бақылау. Психологиялық дайындық 5% Жауынгерлік және тұрақты ішкі күйді сақтау. Жеке мотивациямен және ішкі «отынмен» жұмыс істеу. Өзін-өзі реттеу, көңіл-күй, маңызды матчтар алдында мобилизация. Стрестік немесе даулы жағдайларда эмоцияларды басқару. Командада көшбасшылық, жастарға тәлім беру. Теориялық дайындық 5% Ойыдарды терең талдау (әлемдік және ұлттық турнирлердің бейне сараптамасы). Жетекші командалардың стратегияларын зерттеу. Қарсыластарға арналған тактикалық модельдерді тәуелсіз әзірлеу. Ойынды жоспарлау: жеке, топтық және командалық. Ойыншылардың деректері мен статистикасын талдау (сандық тәсіл, аналитика). Қысым жағдайында шешім қабылдау жаттығулары. Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 5% Тұрақты медициналық тексерулер, қалпына келтіру шаралары, физиотерапия, массаж, денсаулық пен физикалық жағдайды бақылау, жаттығудан және жарыстан кейін қалпына келу технологияларын пайдалану Нұсқаушылық және төрешілік практика 5% Жекпе-жек жаттығуларына төрешілік етуге қатысу, төрешілік ету тәжірибелік аспектілерімен танысу, жекпе-жектерді төреші тұрғысынан талдау, жарыстарды ұйымдастыруға қатысу, кіші топтарға көмек көрсету. Барлығы 100 % -

7. Спорттық даярлау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері № Жаттығулар Өлшем бірлігі Жасы Норматив Ұлдар Баға Алғашқы даярлау топтары үшін 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері Өте жақсы Жақсы Қанағ-лық Қанағ-сыз 1.1 30 м қашықтыққа жүгіру секунд 9-10 6,2-ке дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 5,8-ге дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.2 300 м қашықтыққа жүгіру секунд 9-10 72-ке дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 68-ге дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.3 Орнынан ұзындыққа секіру (см) см 9-10 140-тен кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 160-тан кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.4 Тартылу (көлденең шыбықта) саны 9-10 3-тен кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 5-тен кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.5 Кеудені жерден көтеру саны 9-10 8-ден кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 12-ден кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.6 Тік тұрған қалыптан алға еңкею см 9-10 +2 см-ден кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 +4 см-ден кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.7 30 секундта денені көтеру (пресс) саны 9-10 15-тен кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 20-дан кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.8 Шелнок жүгіру 3×10 м (сек.) секунд 9-10 10,5-ге дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 9,8-ге дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері Өте жақсы Жақсы Қанағ-лық Қанағ-сыз 2.1 Туша макетін (5–7 кг) ұстап тұру (сек.) секунд 9–10 20 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11–12 25 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.2 Туша макетін (5 м × 3 жақындау) тарту (сек.) секунд 9–10 20 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11–12 18 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.3 Макетпен отырып тұру (5–7 кг) 30 секундта (санақ) саны 9–10 12 раз 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11–12 15 раз 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.4 «Ер тоқым» кейпіндегі макетте тепе-теңдікті сақтау (сек.) секунд 9–10 30 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11–12 40 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.5 Туша макетін (5 кг) алға лақтыру (қашықтық, м) м 9–10 2,0 м 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11–12 2,5 м 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.6 Ер тоқымға отыруды имитациялау (10 секіру) (сек.) секунд 9–10 20 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11–12 18 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.7 Ер тоқымда аяқтарды кеудеге тарту (орындықта) (рет) саны 9–10 8 рет 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11–12 10 рет 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін Бір оқу жылынан астам алғашқы даярлау топтары үшін 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері Өте жақсы Жақсы Қанағ-лық Қанағ-сыз 1.1 30 м қашықтыққа жүгіру секунд 9-10 5,8-ге дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 5,5-ке дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.2 300 м қашықтыққа жүгіру секунд 9-10 68-ге дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 64-ге дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.3 Орнынан ұзындыққа секіру (см) см 9-10 150-тен кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 165-тен кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.4 Тартылу (көлденең шыбықта) саны 9-10 5-тен кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 7-ден кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.5 Кеудені жерден көтеру саны 9-10 12-ден кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 15-тен кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.6 Тік тұрған қалыптан алға еңкею см 9-10 +4 см-ден кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 +6 см-ден кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.7 30 секундта денені көтеру (пресс) саны 9-10 20-дан кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 25-тен кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.8 Шелнок жүгіру 3×10 м (сек.) секунд 9-10 10,2-ге дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11-12 9,5-ке дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері Өте жақсы Жақсы Қанағ-лық Қанағ-сыз 2.1 Туша макетін (5–7 кг) ұстап тұру (сек.) секунд 9–10 ≥ 30 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11–12 ≥ 35 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.2 Туша макетін (5 м × 3 жақындау) тарту (сек.) секунд 9–10 ≤ 18 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11–12 ≤ 16 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.3 Макетпен отырып тұру (5–7 кг) 30 секундта (санақ) саны 9–10 ≥ 15 рет 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11–12 ≥ 18 рет 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.4 «Ер тоқым» кейпіндегі макетте тепе-теңдікті сақтау (сек.) секунд 9–10 ≥ 45 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11–12 ≥ 60 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.5 Туша макетін (5 кг) алға лақтыру (қашықтық, м) м 9–10 ≥ 2,5 м 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11–12 ≥ 3,0 м 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.6 Ер тоқымға отыруды имитациялау (10 секіру) (сек.) секунд 9–10 ≤ 17 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11–12 ≤ 15 сек 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.7 Ер тоқымда аяқтарды кеудеге тарту (орындықта) (рет) саны 9–10 ≥ 10 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 11–12 ≥ 12 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін Оқу-жаттығу топтары үшін 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері Өте жақсы Жақсы Қанағ-лық Қанағ-сыз 1.1 30 м қашықтыққа жүгіру секунд 9–12 5,6 дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 13–14 5,3 дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.2 300 м қашықтыққа жүгіру секунд 9–12 66 дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 13–14 62 дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.3 Орнынан ұзындыққа секіру (см) см 9–12 160 кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 13–14 180 кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.4 Тартылу (көлденең шыбықта) саны 9–12 6 кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 13–14 8 кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.5 Кеудені жерден көтеру саны 9–12 16 кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 13–14 20 кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.6 Тік тұрған қалыптан алға еңкею см 9–12 +6 см кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 13–14 +8 см кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.7 30 секундта денені көтеру (пресс) саны 9–12 24 кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 13–14 28 кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.8 Шелнок жүгіру 3×10 м (сек.) секунд 9–12 9,9 дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 13–14 9,6 дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері Өте жақсы Жақсы Қанағ-лық Қанағ-сыз 2.1 Туша макетін (5–7 кг) ұстап тұру (сек.) секунд 9–12 35 сек кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 13–14 45 сек кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.2 Туша макетін (5 м × 3 жақындау) тарту (сек.) секунд 9–12 18 сек артық емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 13–14 16 сек артық емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.3 Макетпен отырып тұру (5–7 кг) 30 секундта (санақ) саны 9–12 16 рет кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 13–14 20 рет кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.4 «Ер тоқым» кейпіндегі макетте тепе-теңдікті сақтау (сек.) секунд 9–12 50 сек кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 13–14 65 сек кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.5 Туша макетін (5 кг) алға лақтыру (қашықтық, м) м 9–12 2,8 м кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 13–14 3,2 м кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.6 Ер тоқымға отыруды имитациялау (10 секіру) (сек.) секунд 9–12 17 сек артық емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 13–14 15 сек артық емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.7 Ер тоқымда аяқтарды кеудеге тарту (орындықта) (рет) саны 9–12 10 рет кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 13–14 13 рет кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін Спорттық жетілдіру топтары үшін 1.1. Жалпы дене даярлығының нормативтері Өте жақсы Жақсы Қанағ-лық Қанағ-сыз 1.1 30 м қашықтыққа жүгіру секунд 15-17 4,8 сек дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.2 300 м қашықтыққа жүгіру секунд 15-17 3 мин 40 сек дейін 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.3 Орнынан ұзындыққа секіру (см) см 15-17 220 см кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.4 Тартылу (көлденең шыбықта) саны 15-17 12 рет кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.5 Кеудені жерден көтеру саны 15-17 30 рет кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.6 Тік тұрған қалыптан алға еңкею см 15-17 35 рет кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.7 30 секундта денені көтеру (пресс) саны 15-17 +10 см кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.8 Шелнок жүгіру 3×10 м (сек.) секунд 15-17 9 сек артық емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері Өте жақсы Жақсы Қанағ-лық Қанағ-сыз 2.1 Туша макетін (5–7 кг) ұстап тұру (сек.) секунд 15-17 50–60 секунд кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.2 Туша макетін (5 м × 3 жақындау) тарту (сек.) секунд 15-17 13–14 секунд артық емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.3 Макетпен отырып тұру (5–7 кг) 30 секундта (санақ) саны 15-17 20 рет кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.4 «Ер тоқым» кейпіндегі макетте тепе-теңдікті сақтау (сек.) секунд 15-17 3,5–4,0 метр кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.5 Туша макетін (5 кг) алға лақтыру (қашықтық, м) м 15-17 15 секунд артық емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.6 Ер тоқымға отыруды имитациялау (10 секіру) (сек.) секунд 15-17 75–90 секунд кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.7 Ер тоқымда аяқтарды кеудеге тарту (орындықта) (рет) саны 15-17 14–16 рет кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін Жоғары спорт шеберлігі топтары үшін 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері Өте жақсы Жақсы Қанағ-лық Қанағ-сыз 1.1 30 м қашықтыққа жүгіру секунд 18+ 4,6 сек артық емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.2 300 м қашықтыққа жүгіру секунд 18+ 3:20 мин артық емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.3 Орнынан ұзындыққа секіру (см) см 18+ 240 см кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.4 Тартылу (көлденең шыбықта) саны 18+ 15 рет кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.5 Кеудені жерден көтеру саны 18+ 40 рет кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.6 Тік тұрған қалыптан алға еңкею см 18+ 40 рет кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.7 30 секундта денені көтеру (пресс) саны 18+ +12 см кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 1.8 Шелнок жүгіру 3×10 м (сек.) секунд 18+ 8,8 сек артық емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері Өте жақсы Жақсы Қанағ-лық Қанағ-сыз 2.1 Туша макетін (5–7 кг) ұстап тұру (сек.) секунд 18+ 70 секунд кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.2 Туша макетін (5 м × 3 жақындау) тарту (сек.) секунд 18+ 11 секунд артық емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.3 Макетпен отырып тұру (5–7 кг) 30 секундта (санақ) саны 18+ 26 рет кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.4 «Ер тоқым» кейпіндегі макетте тепе-теңдікті сақтау (сек.) секунд 18+ 4,2 метр кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.5 Туша макетін (5 кг) алға лақтыру (қашықтық, м) м 18+ 12 секунд артық емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.6 Ер тоқымға отыруды имитациялау (10 секіру) (сек.) секунд 18+ 100 секунд кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін 2.7 Ер тоқымда аяқтарды кеудеге тарту (орындықта) (рет) саны 18+ 18 рет кем емес 9-10 7-8 5-6 5-ке дейін Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Кө­пар­шы еті­гі Да­на (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 Көк­пар­шы ки­і­мі ком­плект адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 3 Көк­пар­шы­ның па­рад­тық ки­і­мі да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 6 ай Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ад­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Жү­ген да­на адам 12 3 12 3 12 3 12 3 1 3 2 Тіз­гін да­на адам 12 12 12 1 12 1 12 1 1 1 3 Ер то­қым да­на адам 12 12 12 1 12 1 12 1 1 1 4 Көк­пар аты бас адам 1 3-5 2 3-5 3 3-5 3 3-5 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 40 қосымша Қазақ күресі бойынша спорттық даярлаудың стандарты Түсіндірме жазба Ұлттық спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлау жүйесін біріздендіру, жүйелеу және тиімділігін арттыру мақсатында әзірленді. Оның негізгі мақсаты – қазақ күресі бойынша спорттық даярлық жүргізетін барлық мекемелер мен ұйымдарға ортақ талаптар мен өлшем шарттарды бекіту. Стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңір, мектеп және жаттықтырушыға қарамастан Қазақстан аумағы бойынша қазақ күресімен шұғылданатын спортшыларды даярлауда бірыңғай әдістемені қамтамасыз етеді. Бұл дайындық сапасын және нәтижесін бір деңгейге көтеруге мүмкіндік береді.

2. Ізгілік пен сабақтастықты қамтамасыз ету Бастапқы дайындықтан бастап жоғары спорт шеберлігіне дейін стандарт даярлық кезеңдерінің құрылымын нақты белгілейді. Бұл спортшының логикалық әрі тиімді даму жүйесін қалыптастырады.

3. Дайындық сапасын бақылау Әр кезеңге арналған нақты бағалау өлшемдері мен нормативтері енгізіледі. Бұл спортшылардың дайындық деңгейін және жаттықтырушылар мен ұйымдардың тиімділігін жүйелі түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорттық резервті қалыптастыруға ықпал ету Қазақ күресінің перспективалы спортшыларын ерте анықтауға және оларды мақсатты түрде дамытуға жағдай жасайды. Осылайша, ұлттық құрама үшін сапалы резерв қалыптастырылады.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Құжатты әзірлеу барысында күрес спортындағы халықаралық талаптар мен даму үрдістері ескеріледі. Бұл спортшыларды қазіргі заманғы талаптарға сай даярлауға және халықаралық жарыстарда сәтті өнер көрсетуіне мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толықтығы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесін жүзеге асыратын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт үйірмелері) АДТ – 1 14 8 416 АДТ – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ – 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32-36 1664-1872 Клубтар/үйірмелер Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық және штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, оқу орталықтары, басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Балалар /12-13 жас Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Кіші жасөспірімдер /14-15 жас Жасөспірімдер /16-17 жас Жастар 18-20 жас Ересектер 18 жастан Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстарды ұйымдастыратын ұйымдар, ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру және спортты дамытуды жүзеге асыратын дене шынықтыру орталықтары Жұмыстың ішкі регламенті мен ережелеріне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстарға дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасының чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт үйірмелері) АДТ – 1 0 0 0 2 АД Т– 2 0 0 0 2 ОЖТ – 1 10 10 7 2 ОЖТ – 2 12 12 10 2 ОЖТ – 3 14 14 10 2 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 14 14 10 5 СЖТ – 1 16 14 12 5 СЖТ– 2 18 16 14 5 СЖТ 2 оқу жылынан астам 21 18 18 5 ЖСШТ 21 18 18 5 Клубтар/үйірмелер 14 14 7 5 ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Балалар 12-13 жас 12 12 10 5 Кіші жасөспірімдер 14-15 жас 14 14 10 5 Жасөспірімдер 16-17 жас 14 14 10 5 Жастар 18-20 жас 18 18 10 5 Ересектер 18 жастан 21 21 10 5 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Жұмыстың ішкі регламенті мен ережелеріне сәйкес Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізу орнына бару және кері қайту уақытын есепке алмай белгіленеді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ОЖЖ мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Өңір­лік Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 1 2 2 1 1 2 ОЖТ – 2 1 3 2 2 1 3 ОЖТ – 3 1 3 2 2 1 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 2 4 3 3 2 4 СЖТ – 1 3 5 4 3 3 5 СЖТ– 2 3 5 4 4 3 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 5 4 4 4 5 ЖС­ШТ 4 5 4 4 4 5 Клуб­тар/үй­ір­ме­лер Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымның контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардығы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12-13 жас­та­ғы ұл­дар 14-15 жас­та­ғы ұл­дар 16-17 жас ара­лы­ғын­да­ғы жа­сө­спі­рім­дер 18-20 жас ара­лы­ғын­да­ғы жастар Ере­сек­тер 18 жастан ба­стап Ком­плект са­ны Ме­даль­дар са­ны Ком­плект са­ны Ме­даль­дар са­ны Ком­плект са­ны Ме­даль­дар са­ны Ком­плект са­ны Ме­даль­дар са­ны Ком­плект са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­ла­стық тур­нир­лер 12 48 10 40 9 36 10 40 9 36 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 12 48 10 40 9 36 10 40 9 36 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 12 48 10 40 9 36 10 40 9 36 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 12 48 10 40 9 36 10 40 9 36 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 12 48 10 40 9 36 10 40 9 36 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12-13 жас­та­ғы қы­здар 14-15 жас­та­ғы қы­здар 16-17 жас ара­лы­ғын­да­ғы жа­сө­спі­рім­дер 18-20 жас ара­лы­ғын­да­ғы жастар Ере­сек­тер 18 жастан ба­стап Ком­плект са­ны Ме­даль­дар са­ны Ком­плект са­ны Ме­даль­дар са­ны Ком­плект са­ны Ме­даль­дар са­ны Ком­плект са­ны Ме­даль­дар са­ны Ком­плект са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­ла­стық тур­нир­лер 12 48 10 40 8 32 8 32 8 32 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 12 48 10 40 8 32 8 32 8 32 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 12 48 10 40 8 32 8 32 8 32 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 12 48 10 40 8 32 8 32 8 32 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 12 48 10 40 8 32 8 32 8 32 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз етуге арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы Ережемен (регламентпен) регламенттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорттық төреші I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 5 5 2 2 Областық турнирлер 5 5 2 2 Республикалық турнирлер 10 10 8 8 2 Ресми облыстық жарыстар 10 10 8 8 Ресми республикалық жарыстар 10 10 8 8 3

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Жалпы физикалық дайындық 65 Спортпен шұғылданушылардың денсаулығын нығайту және жан-жақты физикалық дамуы. Қол мен иық белдеуіне арналған жаттығулар (қолды бүгу және созу, шынықтыру, дене және аяқ жаттығулары және т. Б.); Арнайы дене шынықтыру 15 Осы спорт түріндегі ең маңызды дене бұлшықеттерін, аяқтарды, қолдарды нығайтуға бағытталған жаттығулар кешені, имитациялық жаттығулар және техникалық дайындыққа арналған су жаттығулары. Техникалық, тактикалық Дайындық 15 Спортпен шұғылданушылардың спорттық тактика бойынша білім алуы; қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық іс-қимылдарды қалыптастыру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 5 Дене шынықтыру және спорт туралы түсінік. Дене шынықтыру формалары, спорттың тарихы, гигиена және санитария туралы түсінік. Шынығу туралы білім және негізгі ережелері. Ауамен, сумен, күнмен шынығу. Дене шынықтыру және спорт сабақтарында шынығу. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе - Спорт түрі мен терминология ережелерін практикалық және теориялық зерттеу және қолдану; жаттықтырушы-оқытушының көмекшісі, нұсқаушы ретінде оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын игеру; Барлығы 100 % 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы физикалық дайындық 50 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 20 Жалпы даму бағдарламасы, таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамытуды жетілдіру. Техникалық, тактикалық Дайындық 20 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 5 Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 5 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы физикалық дайындық 45 Икемділік жаттығулары (биіктікте шпагатқа отыру, спорттық және жылдамдыққа арналған ойындар және т.б.). Арнайы дене шынықтыру 25 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық Дайындық 20 Спортпен шұғылданушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, осы спорт түрінің техникасын терең меңгеру, жан-жақты функционалдық даярлық деңгейін арттыру. Нақты жүктемелерге психологиялық тұрақтылықты тәрбиелеу; Теориялық және психологиялық дайындық 7 Спортшының күн тәртібі. Ауру мен жарақаттанудың алдын алу. Шынығу. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 3 Тапсырмаға сәйкес оқу-жаттығу сабағының конспектісін жасау, тәлімгерлік дағдыларын қалыптастыру; Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы физикалық дайындық 40 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 25 Жылдам реакцияны дамытуға, күшке төзімділікті дамытуға, вестибулярлық аппаратқа икемділікке арналған жаттығулар, тіреу жаттығулары Техникалық, тактикалық Дайындық 20 Негізгі қарсыластарды, олардың дайындықтарының күшті және әлсіз жақтарын зерттеу. Бәсекелестер туралы ақпарат жинау; бәсекелестік күресті жүргізудің тактикалық тәсілдерін меңгеру және жетілдіру; Теориялық және психологиялық дайындық 10 Оқу-жаттығу және оқу процесінің кестесі. Білім алушыларды спорттық жарыстарға дайындаудағы тамақтанудың рөлі. Рационалды, теңдестірілген тамақтану. Еріктілік қасиеттерді, өз күшіне деген сенімділікті тәрбиелеу. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 5 Спорт төрешісінің көмекшісі және (немесе) спорт жарыстары бас хатшысының көмекшісі ретінде төрешілік ету және спорттық жарыстарды өткізу дағдыларын игеру; тәлімгерлік дағдыларын қалыптастыру; Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы физикалық дайындық 30 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 25 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін денсаулықты нығайту және физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық Дайындық 25 Ресми спорттық жарыстарға қатысуды және бәсекеге қабілеттілік дағдыларын қалыптастыруды қамтамасыз ету. Жан-жақты функционалды дайындық деңгейін арттыру. Нақты жүктемелерге психологиялық тұрақтылықты тәрбиелеу; Теориялық және психологиялық дайындық 15 Оқу-жаттығу сабақтарының шарттары мен ұйымдастырылуына, сондай-ақ спорттық жарыстарды өткізу шарттарына байланысты білім алушыларды даярлау спорттық пәндер бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыру ерекшеліктерін ескеретін қауіпсіздік талаптарын міндетті түрде сақтау негізінде жүзеге асырылады. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 5 Спорттағы допинг туралы түсінік және оның спортшыларға, қоғамға және жоғары жетістіктер спортына әсері туралы ең маңыздысы. Рапорт құру, беру, саптық және реттік жаттығулар өткізу үшін спорт түрінде қабылданған терминологияны және командалық тілді меңгеру; Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы физикалық дайындық 40 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 25 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық Дайындық 15 Тактикалық ойлауды және онымен тікелей байланысты қабілеттерді қалыптастыру - байқау, тапқырлық, шығармашылық бастама, жаудың тактикалық идеяларын, оның және оның іс-әрекеттерінің нәтижелерін алдын-ала білу, қарсыластың жарыстары мен іс-әрекеттерінің нақты жағдайына байланысты кейбір тактикалық әрекеттерден басқаларына ауысу жылдамдығы; Теориялық және психологиялық дайындық 15 Жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерді жетілдіру. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 5 Жекпе-жекті жетілдіру бойынша жолдастармен жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастырушылық қабілеттерін дамыту. Сондай-ақ, төрешілік негіздерін игеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы физикалық дайындық 25 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 25 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық Дайындық 20 Дайындықтың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 20 Қарсыласқа психологиялық әсер ету әдістерін игеру және өз ниеттерін жасыру. Қарсыластың артықшылықтары мен кемшіліктерін барынша пайдалану. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 10 Сабақтың әртүрлі бөліктері үшін сабақтың конспектісі мен жаттығу тапсырмаларының кешенін жасау: денені жылыту, негізгі және қорытынды бөлім; бастапқы дайындық топтарында оқу-жаттығу сабақтарын өткізу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы физикалық дайындық 30 Қол жеткізілген деңгейді сақтау және негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) одан әрі қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 25 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық Дайындық 25 Қарсыластың ерекшеліктері мен күрестегі жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 10 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру . Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 10 Өз бетінше күнделік жүргізу: оқу-жаттығу және жарыс жүктемелерінің есебін жүргізу, спорттық тестілеуді тіркеу, жарыстардағы қойылымдарды талдау. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы физикалық дайындық 30 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 20 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық Дайындық 20 Тактикалық ойлауды және онымен тікелей байланысты қабілеттерді қалыптастыру - байқау, тапқырлық, шығармашылық бастама, жаудың тактикалық идеяларын, оның және оның іс-әрекеттерінің нәтижелерін алдын-ала білу, қарсыластың жарыстары мен іс-әрекеттерінің нақты жағдайына байланысты кейбір тактикалық әрекеттерден басқаларына ауысу жылдамдығы; Теориялық және психологиялық дайындық 15 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету және жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді жетілдіру. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 15 Денені қыздыру үшін негізгі жаттығуларды таңдап, оны жаттықтырушының тапсырмасы бойынша өз бетінше жүргізе білу, техникалық әдістерді дұрыс көрсету, басқа білім алушылардың жаттығуларды орындаудағы қателіктерін байқау және түзету, жас топтардың білім алушыларына жеке жаттығулар мен әдістерді меңгеруге көмектесу. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы физикалық дайындық 20 5 физикалық қасиеттерді дамытуға бағытталған жаттығулар кешені: Дене күші (арқан, көлденең жолақ және штанга тренажері, фитнес, штангамен жұмыс). Жылдамдық (жүгіру жолағы, жүгіру, орта, алыс және жақын қашықтыққа жүгіру). Төзімділік (айналмалы жаттығулар, жүзу, кросс, орта таулы жүгіру) Икемділік (гимнастикалық жаттығулар, созылу, массаж, сауна) Арнайы дене шынықтыру 30 Жылдамдықты дамытуға бағытталған жаттығулар кешені, берендегі статистикалық жаттығулар, берендегі тартулар, үздік техникадағы жгутпен жұмыс, көпір арқылы жүгіру, манекендерді лақтыру, аймақтармен жұмыс істеу, қарсыласты тепе-теңдіктен шығаруға арналған жаттығулар, ролл-маттан көтере лақтыру және т. Б. Техникалық, тактикалық Дайындық 30 Техниканы жетілдіру, жеке стильді дамыту. Кейбір тактикалық әдістер мен дағдыларды игеру және нақтылау (ұстап алу үшін күрес, қарсыласын тепе-теңдіктен шығарумен лақтыру, комбинациядан лақтыру, қарсы әдістер, белбеу арқылы лақтыру) Теориялық және психологиялық дайындық 5 Ресми спорттық жарыстарға қатысуды және бәсекеге қабілеттілік дағдыларын қалыптастыруды қамтамасыз ету. Ерікті қасиеттерді, өз күшіне деген сенімділікті тәрбиелеу (салмақ жарысынан кейін денені қалпына келтіру тақырыбындағы дәрістер мен әңгімелер, жарыстарға психологиялық көңіл-күй, жаттығулар мен жарыстар кезіндегі спорттық этика, тамақтану мен ұйқы режимін сақтау туралы әңгіме, жарысты талдау, логикалық ойлауды дамытуға арналған жаттығулар) Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 10 Массаж, бассейн, сауна, ашық ауада белсенді демалу Жалпы физикалық дайындық 5 Жарыстардың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу жүйелерін, хаттамаларды жүргізуді меңгеру. Спорттық жарыстарға өз бетінше төрелік ету дағдыларын игеру. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ұлдар Баға Қыздар Баға Ұлдар Баға Қыздар Баға 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру секунд 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3-тен көп 0 7,5-тен көп 0 6,7-ден көп 0 6,8-ден көп 0 1.2. 3х10 м шілік жүгіру секунд 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8-ден көп 0 11,3-тен көп 0 10,0-ден көп 0 10,9-дан көп 0 1.3 Екі аяқпен итерілу арқылы бір жерден ұзындыққа секіру сантиметр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115-тен кем 0 110-нан кем 0 120-дан кем 0 110-нан кем 0 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Дайындықтың осы кезеңдері үшін норматив спорт/дисциплина үшін ақпараттық түрде көрсетіледі. Спорт түрінде әртүрлі пәндердің болуы кезінде аударма нормативі әрбір сала үшін көрсетіледі. № п/п Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Ұлдар Баға Қыздар Баға 1. Жалпы дене шынықтыру дайындығының нормативтері 2.1. Жерде жатып қолды бүгу және жазу мәртелер саны 8 10 8 10 5 5 5 5 5-тен көп 0 5-тен кем 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Тіреуден алға қарай иілу сантиметр +2 10 +3 10 +1 5 +2 5 +1-ден кем 0 +2-ден кем 0 Ескертпе: мүмкін болатын ең жоғары ұпайдан 70%-дан кем ұпай жинаған спортшы келесі кезеңге ауыстырылмайды, 3 сәтсіз әрекеттен кейін ол оқудан шығарылуға тиіс.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Ролл-матт комплект 1 2 Жгут бірлік 1 3 Манекен бірлік 1 4 Сымарқан бірлік 1 5 Гантель комплект 1 6 Гір тасы комплект 1 7 Штанга комплект 1 8 Штанганың құймағы комплект 1 9 Штангага арналған орындығы бар тіреуіш бірлік 1 10 Шведская стена бірлік 1 11 Эспандер бірлік 1 12 Хронометр (секундомер) бірлік 1 13 Белтемір бірлік 1 14 Электрондық таразы бірлік 1 15 Электрондық табло бірлік 1 16 Видеокамера бірлік 1 17 Аяққа арналған ауыр құрылғылары бірлік 1 18 Футбол добы бірлік 1 19 Доп бірлік 1 20 Күштік тренажер бірлік 1 21 Арқан бірлік 1 22 Ғылыми пульсометр бірлік 1 23 Гимнастикалық мат комплект 1 24 Велотренажер бірлік 1 25 Жүгіру жолағы (тренажер) бірлік 1 26 Фитнеск арналған жартылай шар бірлік 27 Бруся бірлік 28 Жоғарыға секіру тумбасы бірлік Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Берен комплект 1 2 Жаттығуға арналған лосин бірлік 1 3 Компрессиондық киім (рашгард) бірлік 1 4 Защита голени, стопы пара 1 5 Созылмалы бинт пара 1 6 Голеностопники трикотажные пара 1 7 Пластырь бірлік 1 8 Костюм-сауна (костюм для сгонки веса) бірлік 1 9 Ресми спорттық костюм комплект 1 10 Жаттығуға арналған спорт киімі комплект 1 11 Желге қарсы спорт киімі комплект 1 12 Қысқа жеңді футболка бірлік 1 13 Шолақ шалбар бірлік 1 14 Спорттық бас киім (бейсболка) бірлік 1 15 Спорттық сөмке бірлік 1 16 Рюкзак бірлік 1 17 Спорттық аяқ киім (кроссовка) пара 1 18 Сланцы пара 1 19 Қысқа жеңді жейде бірлік 1 20 Қысқы куртка бірлік 1 21 Орамал бірлік 1 22 Бас киім бірлік 1 23 Бөкебай (шарф) бірлік 1 24 Қолғап бірлік 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 41 қосымша Құсбегілік бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазбасы Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – құсбегілік бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 8 8 416 АД Т– 2 7 10 520 ОЖТ – 1 6 12 624 ОЖТ – 2 6 14 728 ОЖТ – 3 5 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 5 20 1040 СЖТ – 1 5 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 4 28 1456 ЖСШТ 3 32-36 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Балалар/6-10 жас Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жасөспірімдер/11-14 жас Жеткіншектер/ 15-17 жас Жастар/18-21 жас Ересектер 22 жастан Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 10 10 7 2 ОЖТ – 2 12 12 10 2 ОЖТ – 3 14 14 10 2 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 14 14 10 5 СЖТ – 1 16 14 12 5 СЖТ– 2 18 16 14 5 СЖТ 2 оқу жылынан астам 21 18 18 5 ЖСШТ 21 18 18 5 Клубтар/секциялар 14 14 7 5 ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Балалар/6-10 жас 12 12 10 5 Жасөспірімдер/11-14 жас 14 14 10 5 Жеткіншектер/ 15-17 жас 14 14 10 5 Жастар/18-21 жас 18 18 10 5 Ересектер 22 жастан 21 21 10 5 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ОЖЖ мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 1 2 2 1 1 2 ОЖТ – 2 1 3 2 2 1 3 ОЖТ – 3 1 3 2 2 1 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 2 4 3 3 2 4 СЖТ – 1 3 5 4 3 3 5 СЖТ– 2 3 5 4 4 3 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 5 4 4 4 5 ЖС­ШТ 4 5 4 4 4 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ес­керт­пе: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар 6-10 жас Жа­сө­спі­рім­дер 11-14 жас Юни­ор­лар 15-17 Жастар 18-21 жас Ере­сек­тер 22 жастан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар 6-10 жас Жа­сө­спі­рім­дер 11-14 жас Юни­ор­лар 15-17 Жастар 18-21 жас Ере­сек­тер 22 жастан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі I са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­ты тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 10 5 Об­лы­стық тур­нир­лер 10 5 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 10 10 1 1 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 10 1 1 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 10 10 1 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны 1-ші оқу жы­лын­да­ғы ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Жал­пы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 65 Оқу­шы­лар­дың ден­са­улы­ғын ны­ғай­ту және жан-жақ­ты дене да­муын қам­та­ма­сыз ету. Қол мен иық бел­де­уі үшін жат­тығ­у­лар (жа­тып ті­ре­лу ке­зін­де қол­ды бү­гу және жа­зу, тар­ты­лу, тұл­ға­ға ар­нал­ған жат­тығ­у­лар, аяқ­қа ар­нал­ған жат­тығ­у­лар және т.б.); Ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 15 Осы спорт тү­рін­де ең ма­ңы­зды бо­лып та­бы­ла­тын дене, иық, қол бұл­шы­қет­те­рін да­мы­ту­ға ба­ғыт­тал­ған жат­тығ­у­лар ке­ше­ні, елік­теу жат­тығ­у­ла­ры және те­пе-тең­дік­ке ар­нал­ған жат­тығ­у­лар. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 15 Оқу­шы­лар­дың спорт­тық так­ти­ка бой­ын­ша бі­лім алуын қам­та­ма­сыз ету; қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен ату ке­зін­де­гі жағ­дай­ды ес­ке­ре оты­рып, жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық тә­сіл­дер мен так­ти­ка­лық әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру және қол­да­ну. Тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 5 Дене шы­нық­ты­ру мен спорт ту­ра­лы тү­сі­нік. Дене шы­нық­ты­ру­дың түр­ле­рі. Спорт тү­рі­нің та­рихы. Ги­ги­е­на мен са­ни­та­рия ту­ра­лы ұғым. Шы­ны­ғу ту­ра­лы бі­лім мен негіз­гі ере­же­лер. Ауа­мен, су­мен, күн сәу­ле­сі­мен шы­ны­ғу. Дене шы­нық­ты­ру және спорт жат­тығ­у­ла­ры ба­ры­сын­да шы­ны­ғу. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе - Спорт тү­рі­нің ере­же­ле­рі мен қа­был­дан­ған тер­ми­но­ло­ги­я­сын тео­ри­я­лық және прак­ти­ка­лық тұр­ғы­да мең­ге­ру және қол­да­ну; жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­ның неме­се нұс­қа­у­шы­ның кө­мек­ші­сі ре­т­ін­де оқу-жат­тығу са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу дағ­ды­ла­рын иге­ру. Бар­лы­ғы 100 % - 1 оқу жы­лы­нан ас­қан ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 50 Негіз­гі фи­зи­ка­лық қа­си­ет­тер­ді да­мы­ту (күш, тө­зім­ді­лік, шап­шаң­дық, жыл­дам­дық, икем­ді­лік), ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы ең­бек­қа­бі­лет­ті­лік­ті арт­ты­ру және ор­га­низмді ар­найы жат­тығу жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 20 Жал­пы да­мы­ту бағ­дар­ла­ма­сы – спорт­тың таң­дал­ған тү­рін­де жа­ры­стық жат­тығ­у­лар­ды сәт­ті орын­да­у­ға ті­ке­лей қа­жет фи­зи­ка­лық қа­си­ет­тер мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын же­тіл­ді­ру. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 20 Жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру, қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен ату жағ­дай­ын ес­ке­ре оты­рып, же­тіл­ді­ру және қол­да­ну Тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 5 Спорт­пен ай­на­лы­са­тын­дар­ға қой­ы­ла­тын ги­ги­е­на­лық та­лап­тар. Спорт­шы­да жа­рыс ере­же­ле­рі, жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, жек­пе-жек так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім қа­лып­та­сты­ру, сон­дай-ақ пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, мо­ти­ва­ци­я­ны да­мы­ту және стресс жағ­дай­ла­рын­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін же­тіл­ді­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Оқу-жат­тығу са­бақ­та­рын өт­кі­зу, ұй­ым­да­сты­ру және оқы­ту бой­ын­ша прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар­ды мең­ге­ру, сон­дай-ақ тө­ре­ші­лік негіз­де­рін үй­ре­ну және жа­рыс қыз­ме­тін ба­ға­лау бі­лік­ті­лі­гін арт­ты­ру. Бар­лы­ғы 100 % - 1-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 45 Икем­ді­лік жат­тығ­у­ла­ры (би­ік­тіктен шпа­гат жа­сау, ауда­ры­лу­дың түр­ле­рі, спорт­тық және қоз­ғал­ма­лы ой­ын­дар және т.б.). Ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 25 Таң­дал­ған спорт тү­рін­де жа­ры­стық жат­тығ­у­лар­ды сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет фи­зи­ка­лық қа­си­ет­тер мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 20 Осы спорт тү­рі­нің тех­ни­ка­сын же­ке ерекше­лік­тер­ді ес­ке­ре оты­рып те­рең мең­ге­ру; көп­қыр­лы функ­ци­о­нал­дық дай­ын­дық дең­гей­ін арт­ты­ру. Ар­найы жүк­те­ме­лер­ге пси­хо­ло­ги­я­лық тө­зім­ді­лік­ті қа­лып­та­сты­ру. Тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 7 Спорт­шы­ның күн тәр­ті­бі. Ау­ру­лар мен жа­ра­қат­тар­дың ал­дын алу. Шы­нық­ты­ру. Спорт­шы­да жа­рыс ере­же­ле­рі, жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, жек­пе-жек так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім қа­лып­та­сты­ру, сон­дай-ақ пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, мо­ти­ва­ци­я­ны да­мы­ту және стресс жағ­дай­ла­рын­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін же­тіл­ді­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 3 Оқу-жат­тығу са­ба­ғы­ның кон­спек­ті­сін мін­дет­те­ріне сәй­кес құ­ра­с­ты­ру; тә­лім­гер бо­лып жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­рын қа­лып­та­сты­ру; Бар­лы­ғы 100 % - 2-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 40 Негіз­гі фи­зи­ка­лық қа­си­ет­тер­ді да­мы­ту (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік), ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы ең­бек қа­бі­ле­тін арт­ты­ру және ор­га­низмді ар­найы жат­тығу жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 25 Жыл­дам ре­ак­ци­я­ны да­мы­ту­ға ар­нал­ған жат­тығ­у­лар, кү­ш­ті тө­зім­ді­лік­ті да­мы­ту­ға ар­нал­ған жат­тығ­у­лар, ве­сти­бу­ляр­лық ап­па­ра­ты­ның икем­ді­лі­гін арт­ты­ру­ға ар­нал­ған жат­тығ­у­лар, те­пе-тең­дік­ті да­яр­ла­у­ға ар­нал­ған жат­тығ­у­лар (бұ­ры­шты ұстау, қол­да тұ­ру, еден­де тұ­ру және т.б.). Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 20 Негіз­гі қар­сы­ла­стар­ды, олар­дың дай­ын­дық­та­ғы кү­ш­ті және әл­сіз жақ­та­рын зерт­теу. Қар­сы­ла­стар ту­ра­лы ақ­па­рат жи­нау; жа­ры­стық кү­рес так­ти­ка­сын мең­ге­ру және же­тіл­ді­ру. Тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 10 Оқу-жат­тығу және оқу про­це­сі­нің кесте­сі. Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық ке­зін­де та­мақ­та­ну­дың рө­лі. Ти­ім­ді, тең­десті­рі­л­ген та­мақ­та­ну. Ерік-жі­гер­лі­лік қа­си­ет­те­рін, өз кү­шіне се­нім­ді­лік­ті қа­лып­та­сты­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Спорт тө­ре­ші­сі­нің кө­мек­ші­сі және/неме­се спорт­тық жа­ры­стар­дың хат­шы­сы кө­мек­ші­сі ре­т­ін­де тө­ре­ші­лік пен жа­ры­стар­ды өт­кі­зу дағ­ды­ла­рын иге­ру; тә­лім­гер­лік дағ­ды­ла­рын қа­лып­та­сты­ру. Бар­лы­ғы 100 % - 3-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 30 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) же­тіл­ді­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығу жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 25 Ден­са­улық­ты ны­ғай­ту және таң­дал­ған спорт тү­рін­де жа­ры­стық жат­тығ­у­лар­ды сәт­ті орын­да­у­ға ті­ке­лей қа­жет­ті фи­зи­ка­лық қа­си­ет­тер мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 25 Ре­сми спорт­тық жа­ры­стар­ға қа­ты­су­ды қам­та­ма­сыз ету және жа­ры­стық қыз­мет дағ­ды­ла­рын қа­лып­та­сты­ру. Көп­қыр­лы функ­ци­о­нал­дық дай­ын­дық дең­гей­ін арт­ты­ру. Ар­найы жүк­те­ме­лер­ге пси­хо­ло­ги­я­лық тө­зім­ді­лік­ті тәр­би­е­леу. Тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 15 Оқу-жат­тығу са­бақ­та­ры­ның ұй­ым­да­сты­ры­лу шар­тта­ры мен спорт­тық жа­ры­стар­ды өт­кі­зу жағ­дай­ла­ры­на бай­ла­ны­сты, оқу­шы­лар­ды дай­ын­дау спорт­тық дай­ын­дық­ты жү­зе­ге асы­ру ерекше­лік­те­рін ес­ке­ре оты­рып, қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­рын мін­дет­ті түр­де сақ­та­у­ға негіз­де­ле­ді. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Спорт­та­ғы до­пинг­ті және ең ба­сты­сы оның спорт­шы­лар­ға, қо­ғам­ға және жо­ға­ры нәти­же­лі спорт­қа тигі­зе­тін сал­да­рын тү­сі­ну. Құ­ра­с­ты­ру, есеп бе­ру, жат­тығу және қа­лып­та­су жат­тығ­у­ла­рын өт­кі­зу үшін спорт­та қа­был­дан­ған тер­ми­но­ло­гия мен ко­ман­да­лық тіл­ді мең­ге­ру; Бар­лы­ғы 100 % - 3 оқу жы­лы­нан ас­қан оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 40 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) қа­лып­та­сты­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығ­у­лар жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 25 Таң­дал­ған спорт тү­рін­де жа­ры­стық жат­тығ­у­лар­ды сәт­ті орын­да­у­ға ті­ке­лей қа­жет фи­зи­ка­лық қа­си­ет­тер мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 15 Так­ти­ка­лық ой­ла­уды қа­лып­та­сты­ру және оған ті­ке­лей бай­ла­ны­сты қа­бі­лет­тер­ді да­мы­ту – ба­қы­ла­ғы­штық, тап­қыр­лық, шы­ғар­ма­шы­лық ба­ста­ма­шыл­дық, қар­сы­ла­стың так­ти­ка­лық жос­пар­ла­рын ал­дын ала кө­ру, өз әре­кет­те­рі­нің және қар­сы­ла­стың әре­кет­те­рі­нің нәти­же­ле­рін бо­лжау, сон­дай-ақ жа­рыс жағ­дайы мен қар­сы­ла­стың әре­ке­тіне бай­ла­ны­сты бір так­ти­ка­лық әре­кет­тен екін­ші­ге жыл­дам ауы­су қа­бі­ле­ті. Тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 15 Жат­тығу және жа­ры­стық жүк­те­ме­лер­ге тө­зім­ді­лік­ті қам­та­ма­сыз ете­тін же­ке тұл­ға қа­си­ет­те­рін же­тіл­ді­ру. Спорт­шы­да жа­рыс ере­же­ле­рі, жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, жек­пе-жек так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім қа­лып­та­сты­ру, сон­дай-ақ пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, мо­ти­ва­ци­я­ны да­мы­ту және стресс жағ­дай­ла­рын­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін же­тіл­ді­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Же­ке­лей жұ­мыс жүр­гі­зу үшін ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық қа­бі­лет­тер­ді да­мы­ту, жас әріп­те­стер­мен бір­ге кү­рес жүр­гі­зу­ді же­тіл­ді­ру мақ­са­тын­да. Сон­дай-ақ, тө­ре­ші­лік негіз­де­рін мең­ге­ру және жа­ры­стық қыз­мет­ті ба­ға­лау бі­лік­ті­лі­гін арт­ты­ру. Бар­лы­ғы 100 % - 1-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 25 Негіз­гі фи­зи­ка­лық қа­си­ет­тер­ді да­мы­ту (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік), ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы ең­бек қа­бі­ле­тін арт­ты­ру және ор­га­низмді ар­найы жат­тығу жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 25 Таң­дал­ған спорт тү­рін­де жа­ры­стық жат­тығ­у­лар­ды сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет фи­зи­ка­лық қа­си­ет­тер мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 20 Ал­дың­ғы дай­ын­дық ке­зе­ңі­нің ма­те­ри­а­лын қай­та­лау. Қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен ату жағ­дай­ын ес­ке­ре оты­рып, жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру, же­тіл­ді­ру және қол­да­ну. Тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 20 Қар­сы­лас­қа пси­хо­ло­ги­я­лық ық­пал ету әді­сте­рін мең­ге­ру және өз ни­ет­те­рін жа­сы­ру. Өз ар­тық­шы­лық­та­рың­ды ба­рын­ша пай­да­ла­ну және қар­сы­ла­стың кем­ші­лік­те­рін ти­ім­ді қол­да­ну. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 10 Са­бақ­тың кон­спек­ті­сін және жат­тығу тап­сыр­ма­ла­ры­ның ке­ше­нін дай­ын­дау: жат­тығу бө­лі­мі, негіз­гі және қо­ры­тын­ды бө­лім­дер үшін; ба­стап­қы дай­ын­дық топ­та­рын­да оқу-жат­тығу са­бақ­та­рын өт­кі­зу. Бар­лы­ғы 100 % - 2-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 30 Қол жет­кі­зі­л­ген дең­гей­де негіз­гі фи­зи­ка­лық қа­си­ет­тер­ді (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) сақ­тау және олар­ды әрі қа­рай қа­лып­та­сты­ру мен да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы ең­бек қа­бі­ле­тін арт­ты­ру және ор­га­низмді ар­найы жат­тығу жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 25 Таң­дал­ған спорт тү­рін­де жа­ры­стық жат­тығ­у­лар­ды сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет фи­зи­ка­лық қа­си­ет­тер мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 25 Жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру, қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен ату жағ­дай­ын ес­ке­ре оты­рып же­тіл­ді­ру және қол­да­ну Тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 10 Жо­ға­ры пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­қа, ерік-жі­гер­лі қа­си­ет­тер­ге ие, ең жо­ға­ры спорт­тық нәти­же­лер­ге же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған спорт­шы тұл­ға­сын қа­лып­та­сты­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 10 Тәу­ел­сіз түр­де күн­де­лік жүр­гі­зу: оқу-жат­тығу және жа­ры­стық жүк­те­ме­лер­ді есеп­ке алу, спорт­тық те­сті­ле­улер­ді тір­кеу, жа­ры­стар­да­ғы өнер көр­се­ту­лер­ді тал­дау. Бар­лы­ғы 100 % - 2 оқу жы­лы­нан ас­қан спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 30 Негіз­гі фи­зи­ка­лық қа­си­ет­тер­ді да­мы­ту (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік), ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы ең­бек­қа­бі­лет­ті­лік­ті арт­ты­ру және ор­га­низмді ар­найы жат­тығу жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 20 Таң­дал­ған спорт тү­рін­де жа­ры­стық жат­тығ­у­лар­ды сәт­ті орын­да­у­ға ті­ке­лей қа­жет­ті фи­зи­ка­лық қа­си­ет­тер мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын да­мы­ту Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 20 Так­ти­ка­лық ой­ла­уды қа­лып­та­сты­ру және оған ті­ке­лей бай­ла­ны­сты қа­бі­лет­тер­ді да­мы­ту – ба­қы­ла­ғы­штық, тап­қыр­лық, шы­ғар­ма­шы­лық ба­ста­ма­шыл­дық, қар­сы­ла­стың так­ти­ка­лық жос­пар­ла­рын ал­дын ала кө­ру, өз әре­кет­те­рі мен қар­сы­ла­стың әре­кет­те­рі­нің нәти­же­ле­рін бо­лжау, сон­дай-ақ жа­рыс жағ­дайы мен қар­сы­ла­стың әре­ке­тіне бай­ла­ны­сты бір так­ти­ка­лық әре­кет­тен екін­ші­ге жыл­дам ауы­су қа­бі­ле­ті. Тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 15 Жо­ға­ры же­ті­стіктер спор­тын­да ма­ңы­зды же­ке қа­си­ет­тер­ді анық­тау, олар­ды тү­зе­ту және же­тіл­ді­ру. Спорт­шы­да жа­рыс ере­же­ле­рі, жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, жек­пе-жек так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім қа­лып­та­сты­ру, сон­дай-ақ пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, мо­ти­ва­ци­я­ны да­мы­ту және стресс жағ­дай­ла­рын­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін же­тіл­ді­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 15 Жат­тық­ты­ру­шы­ның тап­сыр­ма­сы бой­ын­ша негіз­гі жат­тығ­у­лар­ды таң­дап, өзін-өзі жы­лы­ту жат­тығ­уын өт­кі­зе бі­лу, тех­ни­ка­лық әді­стер­ді дұ­рыс көр­се­ту, бас­қа оқу­шы­лар­дың жат­тығ­у­лар­ды орын­да­уда­ғы қа­те­ле­рін бай­қау және тү­зе­ту, жас топ­та­ғы оқу­шы­лар­ға же­ке жат­тығ­у­лар мен әді­стер­ді үй­ре­ту­ге кө­мек көр­се­ту. Бар­лы­ғы 100 % - Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік то­бы (бар­лық ке­зең) Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 10 5 фи­зи­ка­лық қа­си­ет­тер­ді да­мы­ту­ға ба­ғыт­тал­ған жат­тығ­у­лар ке­ше­ні: Фи­зи­ка­лық күш: ар­қан тар­ту, тур­ник пен бру­сья, тре­на­жер, фит­нес, ган­тель­мен жұ­мыс (се­кі­ру, ите­ру); Жыл­дам­дық: жү­гі­ру жо­лы, чел­ноч­ный жү­гі­ру, ор­та, ұзақ және қы­сқа қа­шық­тық­тар­ға жү­гі­ру; Тө­зім­ді­лік: шең­бер­лі жат­тығ­у­лар, жү­зу, кросс, ор­та та­у­лы жер­ге жү­гі­ру; Икем­ді­лік: гим­на­сти­ка­лық жат­тығ­у­лар, со­зы­лу жат­тығ­у­ла­ры, мас­саж, сау­на. Ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 30 . Иық бұл­шы­қет­те­рі­нің кү­шін да­мы­ту­ға ар­нал­ған жат­тығ­у­лар ке­ше­ні: Ауыр гір­мен ста­ти­ка­лық жат­тығ­у­лар; Қол­да бү­ріт­ті ұстап тұр­ған­дай ре­зең­ке жгут­тар­мен жұ­мыс; Ре­зең­ке жгут­ты екі қол­ға со­зу жат­тығ­у­ла­ры; Жүк­те­ме­мен жат­тығу ке­зін­де қол­ды ті­реп тұ­ру (упор лё­жа). Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 40 Ату тех­ни­ка­сын же­тіл­ді­ру, же­ке стиль­ді қа­лып­та­сты­ру. Ату стиль­де­рін мең­ге­ру және нақ­ты­лау, қоз­ғал­ма­лы ны­сан­дар­ға ату, қа­шық­тық­қа ату. Тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 5 Ре­сми спорт­тық жа­ры­стар­ға қа­ты­су­ды қам­та­ма­сыз ету және жа­ры­стық қыз­мет дағ­ды­ла­рын қа­лып­та­сты­ру. Ерік-жі­гер­лі қа­си­ет­тер­ді, өз кү­шіне се­нім­ді­лік­ті тәр­би­е­леу (фи­нал­дық кез­де­су­лер­ден кей­ін ор­га­низмді қал­пы­на кел­ті­ру ту­ра­лы лек­ци­я­лар мен әң­гі­ме­лер, жа­ры­стар­ға пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық, жат­тығ­у­лар мен жа­ры­стар­да­ғы спорт­тық эти­ка, та­мақ­та­ну және ұй­қы ре­жи­мін сақ­тау ту­ра­лы әң­гі­ме­лер, жа­ры­стар­ды тал­дау, ло­ги­ка­лық ой­ла­уды да­мы­ту­ға ар­нал­ған жат­тығ­у­лар). Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 10 Мас­саж, бас­сейн, сау­на, бел­сен­ді де­ма­лыс. Жал­пы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық 5 Жа­рыс ере­же­ле­рі­нің негіз­де­рін мең­ге­ру, жа­ры­стар­дың өт­кі­зі­лу жүй­е­ле­рін және хат­та­ма­ла­рын жүр­гі­зу­ді бі­лу. Спорт­тық жа­ры­стар­ды тәу­ел­сіз тө­ре­ші­лік ету дағ­ды­ла­рын алу. Бар­лы­ғы 100 % -

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлық топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лығ­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3 аса 0 7,5 аса 0 6,7 аса 0 6,8 аса 0 1.2. Шаттл­мен жү­гі­ру 3х10 м се­кунд 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8 аса 0 11,3 аса 0 10,0 аса 0 10,9а­са 0 1.3 Екі аяқ­пен сер­ме­ліп тұр­ған жер­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру. сан­ти­метр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115 кем 0 110 кем 0 120 кем 0 110 кем 0 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Осы дайындық кезеңдері үшін норматив спорт түрі/дисциплинасы бойынша ақпараттық түрде көрсетіледі. Егер спорт түрінде бірнеше дисциплина болса, әрбір дисциплинаға ауысым нормативі көрсетіледі. Рет № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив ба­ла­лар Ба­ға­лау қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лығ­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1 Жер­ге ті­ре­ліп қол­ды бү­гү және жі­ңіш­кер­ту жат­тығ­уы. Қай­та­лау са­ны (ре­ті). 8 10 8 10 5 5 5 5 5 кем 0 5 кем 0 2. Ар­найы дай­ын­дық нор­ма­ла­ры 2.1. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұр­ған по­зи­ци­ядан ал­ға қа­рай ең­кей­ту(орын­дық дең­гей­і­нен) см +2 10 +3 10 +1 5 +2 5 +1 кем 0 +2 кем 0 Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету 10 адамға спорт жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № п/п Атауы Бірлік өлшемі Саны 1 Электронды шырғы дана 1 2 Электронды табло дана 1 3 Тұғыр дана 15 4 Хронометр (секундомер) дана 5 5 Бинокль дана 5 6 Жасанды түлкі терісінен жаслаған шырға дана 5 7 Жаттығу алаңың білгілейтін жалауша дана 50 8 Құстарды тасымалдауға арналған тор дана 10 9 Видеокамера дана 1 10 Жылдамдық пен уақытты өлшейтін лазер құрылғы дана 1 11 Футболға арнлаған доп дана 1 12 Толтырылған доп дана 1 13 Күшті жаттықтыру тренажері дана 1 14 Арқан жіп дана 1 15 Жүгіру жолы (тренажер) дана 1 16 қоссырық дана 1 17 Ат дана 2 18 Жгут дана 1 19 Секіртпе дана 1 20 Гірлер жиынтық 1 21 Кір тастары жиынтық 1 22 Зілтемір жиынтық 1 23 Ауыр атлетика тақталары жиынтық 1 24 Штанга тірегі бар орындық дана 1 25 Швед қабырғасы дана 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Атауы Бірлік өлшемі Саны 1 Ұлттық киім шалбары (жарыстарға арналған) дана 1 2 Табиғи материалдан жасалған ұлттық шапан дана 1 3 Спорттық костюм дана 1 4 Жылы спорттық костюм дана 1 5 Желден қорғайтын костюм дана 1 6 Ұлттық ұлттық жарысқа арналған белдемше дана 1 7 Қысқа жеңді спорттық футболка дана 2 8 Ұзын жеңді спорттық футболка дана 2 9 Жилет дана 1 10 Ұлттық бас киім дана 1 11 Спорттық бас киім дана 1 12 Спорттық кроссовкалар пар 1 13 Теріден жасалған ұлттық етік дана 1 14 Леннен жасалған көйлек дана 1 15 Ақ спорттық шалбар (жаттығуларға арналған) дана 1 16 Кроссовкалар пар 1 17 Спорттық сөмке дана 1 18 Орамал дана 1 19 Биалай бүркітке (қолғап, перчатка) дана 2 20 Биалай ителгі, қаршығаға ((қолғап, перчатка)) дана 2 21 Слансы пар 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 42 қосымша Автомотоспорт бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – автомотоспорт бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10 8 416 АДТ – 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 778 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 6 20 1040 СЖТ – 1 5 24 1248 СЖТ – 2 4 26 1352 СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 4 28 1456 ЖСШТ 3 32 (36) 1664 (1872) Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 10 10 3 2 ОЖТ – 2 10 10 3 2 ОЖТ – 3 15 10 3 2 ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 15 10 3 2 СЖТ – 1 15 10 3 2 СЖТ – 2 15 10 3 2 СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 15 10 3 2 ЖСШТ 15 10 3 2 Клубтар/секциялар ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұйымның түрі Даярлық кезеңі /жасы Спорттық жарыстар Оқу-жаттығу жиындары Халықаралық Рсепубликалық Аймақтық Қалалық және аудандық Халықаралық Рсепубликалық Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) Мектеп-интернаттар-колледждер АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 1 1 2 2 1 1 ОЖТ – 2 1 1 2 2 1 1 ОЖТ – 3 1 1 2 2 1 1 ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 1 1 2 2 1 1 СЖТ – 1 1 1 2 2 1 1 СЖТ – 2 1 1 2 2 1 1 СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 2 2 2 2 1 2 ЖСШ 2 2 2 2 2 2 Клубтар/секциялар Барлық кезеңдерден ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығын дадайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету (6-8 жастан ас­па­ған) (9-11 жастан ас­па­ған) (12-15 жастан ас­па­ған) (16-21 жастан ас­па­ған) (21 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету (6-8 жастан ас­па­ған) (9-11 жастан ас­па­ған) (12-15 жастан ас­па­ған) (16-21 жастан ас­па­ған) (21 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 3 3 1 1 Облыстық турнирлер 3 3 1 1 Республикалық турнирлер 4 4 2 2 1 Ресми облыстық жарыстар 4 4 2 2 Ресми республикалық жарыстар 4 4 2 2 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Жалпы дене даярлығы 50-64 Жалпы даярлық жаттығулары: жүгіру, қозғалмалы және спорттық ойындар, үйлесімділік және икемділік жаттығулары. Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне, кеудеге, аяққа, мойынға арналған заттармен жаттығулар. Арнайы дене даярлығы 18-23 Арнаулы физикалық қасиеттерді дамыту (төзімділік, жылдамдық, үйлесімділік, ептілік пен күш) Техникалық, тактикалық даярлық 15-23 Техникалық: дене мінісі және орналасуы, рөлдік басқару, жеделдету және тежеу, жолға тіркесуі, жолға бейімделу, жарыс траекториясын ұстану. Тактика: жолды талдау, оңтайлы траекторияны таңдау, басып озу стратегиясы, қорғаныс тактикасы, жылдамдықты басқару, жол жағдайлардағы өзгеріске бейімделу, командамен өзара әрекеттесу. Теориялық және психологиялық даярлық 2-4 Теориялық: ережелер мен қауіпсіздік, пилоттық техника, Механика негіздері карта, тактика және стратегия негіздері, нәтижелерді талдау, жарыс жолдарын білу. Психологиялық: позитивті ойлауды қалыптастыру, өзіне деген сенімділікті дамыту, күйзеліс пен алаңдаушылықты басқару, жинақталу және шоғырлану, мақсатқа талпынушылықты қалыптастыру, командада тиімді өзара әрекеттесу, қателіктерді талдау және сабақ алу, психологиялық тұрақтылық, сәттілікті визуализациялау. Нұсқаушылар және төрешілер тәжірибесі - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене даярлығы 46-60 Жалпы даярлық жаттығулары: жүгіру, қозғалмалы және спорттық ойындар, үйлесімділік және икемділік жаттығулары. Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне, кеудеге, аяққа, мойынға арналған заттармен жаттығулар. Арнайы дене даярлығы 18-23 Арнаулы физикалық қасиеттерді дамыту (төзімділік, жылдамдық, үйлесімділік, ептілік пен күш) Техникалық, тактикалық даярлық 20-28 Техникалық: дене мінісі және орналасуы, рөлдік басқару, жеделдету және тежеу, жолға тіркесуі, жолға бейімделу, жарыс траекториясын ұстану. Тактика: жолды талдау, оңтайлы траекторияны таңдау, басып озу стратегиясы, қорғаныс тактикасы, жылдамдықты басқару, жол жағдайлардағы өзгеріске бейімделу, командамен өзара әрекеттесу. Теориялық және психологиялық даярлық 2-4 Теориялық: ережелер мен қауіпсіздік, пилоттық техника, Механика негіздері карта, тактика және стратегия негіздері, нәтижелерді талдау, жарыс жолдарын білу. Психологиялық: позитивті ойлауды қалыптастыру, өзіне деген сенімділікті дамыту, күйзеліс пен алаңдаушылықты басқару, жинақталу және шоғырлану, мақсатқа талпынушылықты қалыптастыру, командада тиімді өзара әрекеттесу, қателіктерді талдау және сабақ алу, психологиялық тұрақтылық, сәттілікті визуализациялау. Нұсқаушылар және төрешілер тәжірибесі - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене даярлығы 36-48 Жалпы даярлық жаттығулары: жүгіру, қозғалмалы және спорттық ойындар, үйлесімділік және икемділік жаттығулары. Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне, кеудеге, аяққа, мойынға арналған заттармен жаттығулар. Арнайы дене даярлығы 20-26 Арнаулы физикалық қасиеттерді дамыту (төзімділік, жылдамдық, үйлесімділік, ептілік пен күш) Техникалық, тактикалық даярлық 24-30 Техникалық: дене мінісі және орналасуы, рөлдік басқару, жеделдету және тежеу, жолға тіркесуі, жолға бейімделу, жарыс траекториясын ұстану. Тактика: жолды талдау, оңтайлы траекторияны таңдау, басып озу стратегиясы, қорғаныс тактикасы, жылдамдықты басқару, жол жағдайлардағы өзгеріске бейімделу, командамен өзара әрекеттесу. Теориялық және психологиялық даярлық 4-5 Теориялық: ережелер мен қауіпсіздік, пилоттық техника, Механика негіздері карта, тактика және стратегия негіздері, нәтижелерді талдау, жарыс жолдарын білу. Психологиялық: позитивті ойлауды қалыптастыру, өзіне деген сенімділікті дамыту, күйзеліс пен алаңдаушылықты басқару, жинақталу және шоғырлану, мақсатқа талпынушылықты қалыптастыру, командада тиімді өзара әрекеттесу, қателіктерді талдау және сабақ алу, психологиялық тұрақтылық, сәттілікті визуализациялау. Нұсқаушылар және төрешілер тәжірибесі 1-2 Спорт түрінде қабылданған спорт түрі мен терминология ережелерін практикалық және теориялық зерттеу және қолдану; жаттықтырушы - оқытушының көмекшісі, нұсқаушы ретінде оқу-жаттығу сабақтарын өткізу және ұйымдастырудағы дағдыларды игеру; Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене даярлығы 36-48 Жалпы даярлық жаттығулары: жүгіру, қозғалмалы және спорттық ойындар, үйлесімділік және икемділік жаттығулары. Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне, кеудеге, аяққа, мойынға арналған заттармен жаттығулар. Арнайы дене даярлығы 20-26 Арнаулы физикалық қасиеттерді дамыту (төзімділік, жылдамдық, үйлесімділік, ептілік пен күш) Техникалық, тактикалық даярлық 24-30 Дененің дұрыс мінісі мен орналасуын игеру, тежеу техникасын пысықтау, газды басқару, картаны техникалық жарамды күйде ұстау. Тактика: жолдың конфигурациясын зерттеу, күрделі телімдерді анықтау, оңтайлы траекториялар мен тежеу нүктелерін анықтау. Теориялық және психологиялық даярлық 4-5 Сабақтарды ұйымдастыру мен мазмұны; дайындықты жоспарлау; дайындықты бақылау және есепке алу; құрама командаларға іріктеу; жарыстарға қатысуды талдау. Нұсқаушылар және төрешілер тәжірибесі 1-2 Спорт төрешісінің көмекшісі және (немесе) спорт жарыстары хатшысының көмекшісі ретінде төрешілік етудегі дағдыларды игеру және спорттық жарыстарды өткізу; қойылған міндетке сәйкес оқу-жаттығу сабағының конспектісін жасау. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене даярлығы 24-32 Жалпы даярлық жаттығулары: жүгіру, қозғалмалы және спорттық ойындар, үйлесімділік және икемділік жаттығулары. Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне, кеудеге, аяққа, мойынға арналған заттармен жаттығулар. Арнайы дене даярлығы 24-30 Арнаулы физикалық қасиеттерді дамыту (төзімділік, жылдамдық, үйлесімділік, ептілік пен күш) Техникалық, тактикалық даярлық 32-42 Картаны тұрақты тексеру және техникалық қызмет көрсету, бұрылысқа кіру, апекстен өту және бұрылыстан шығу сияқты жолдың әртүрлі бөліктеріндегі оңтайлы траекторияны түсіну. Тактика: жылдамдықты таңдауды, басып озу сәттерін анықтауды және позицияны қорғауды қамтитын жарыс стратегиясын әзірлеу. Теориялық және психологиялық даярлық 3-4 Спорттық нәтижелерді болжау; Дайындықты жоспарлау; Жарыс ережелері; Жаттығу міндеттері; Жарыстарға қатысуды талдау Нұсқаушылар және төрешілер тәжірибесі 1-2 Спорттық жарыстарға өз бетінше төрешілік етудегі дағдыларды игеру; тәлімгерлік дағдыларын қалыптастыру; Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене даярлығы 24-32 Жалпы даярлық жаттығулары: жүгіру, қозғалмалы және спорттық ойындар, үйлесімділік және икемділік жаттығулары. Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне, кеудеге, аяққа, мойынға арналған заттармен жаттығулар. Арнайы дене даярлығы 24-30 Арнаулы физикалық қасиеттерді дамыту (төзімділік, жылдамдық, үйлесімділік, ептілік пен күш) Техникалық, тактикалық даярлық 32-42 Шиналардың жұмысын түсіну және жолға оңтайлы тартылуды сақтау мүмкіндігі. Тактика: жолдың конфигурациясын зерттеу, күрделі телімдерді анықтау, оңтайлы траекториялар мен тежеу нүктелерін анықтау. Теориялық және психологиялық даярлық 3-4 Дайындықтың жас кезеңдері; Спорттық шеберлікті қалыптастыру динамикасы; Спорттық дайындықты жоспарлау; Психомоторлық қасиеттердің дамуына ықпал ететін жаттығулар: Қозғалыс реакциясының жылдамдығы, Жедел ойлау жылдамдығы, Зейін қасиеттері, ауысу, бөлу және көңілді шоғырлану. Нұсқаушылар және төрешілер тәжірибесі 3-4 Нұсқау тәжірибесі-ширатып шынықтыруды өткізу, жаттығудың соңғы бөлігін өткізу, тақырыптар бойынша сабақ бөліктерін өткізу. Көрме қойылымдарын ұйымдастыру және қатысу. Төрешілер тәжірибесі- жолдағы Маршал, төреші, хатшы, бас төрешінің орынбасары ретінде жарыстарға төрелік ету Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене даярлығы 20-23 Жалпы даярлық жаттығулары: жүгіру, қозғалмалы және спорттық ойындар, үйлесімділік және икемділік жаттығулары. Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне, кеудеге, аяққа, мойынға арналған заттармен жаттығулар. Арнайы дене даярлығы 23-29 Арнаулы физикалық қасиеттерді дамыту (төзімділік, жылдамдық, үйлесімділік, ептілік пен күш) Техникалық, тактикалық даярлық 46-54 Шасси мен қозғалтқышты өздігінен дайындау. Тактика: қозғалыс траекториясын талдау, оңтайлы бұрылыс сызығын таңдау және әр түрлі жабындар мен ауа-райына бейімделу. Теориялық және психологиялық даярлық 2-3 Бәсекелестік қызметті модельдеу; Оқыту әдістемесі; Психомоторлық қасиеттердің дамуына ықпал ететін жаттығулар: Қозғалыс реакциясының жылдамдығы, Жедел ойлау жылдамдығы, Зейін қасиеттері, ауысу, бөлу және көңілді шоғырлану, ақпаратты қайта өңдеу және жылдам қабылдау. Нұсқаушылар және төрешілер тәжірибесі 2-3 Нұсқау тәжірибесі-жарақаттанушылықты алдын алу. Картинг бойынша жарыстар өткізу. Төрешілер тәжірибесі-жекпе-жектің ұзақтығы. Төрешілік жарысы Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене даярлығы 20-23 Жалпы даярлық жаттығулары: жүгіру, қозғалмалы және спорттық ойындар, үйлесімділік және икемділік жаттығулары. Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне, кеудеге, аяққа, мойынға арналған заттармен жаттығулар. Арнайы дене даярлығы 23-29 Арнаулы физикалық қасиеттерді дамыту (төзімділік, жылдамдық, үйлесімділік, ептілік пен күш) Техникалық, тактикалық даярлық 46-54 Шасси мен қозғалтқышты жетілдіру. Қозғалтқышты үдету. Тактика: өзіндік позицияны қорғау стратегиясын анықтау, соның ішінде оңтайлы траекторияны таңдау, басып озуды болдырмау үшін тежеу мен жеделдетуді қолдану. Теориялық және психологиялық даярлық 2-3 Бәсекелестік қызметті модельдеу; Оқыту әдістемесі; Психомоторлық қасиеттердің дамуына ықпал ететін жаттығулар: Қозғалыс реакциясының жылдамдығы, Жедел ойлау жылдамдығы, Зейін қасиеттері, ауысу, бөлу және көңілді шоғырлану, ақпаратты қайта өңдеу және жылдам қабылдау. Нұсқаушылар және төрешілер тәжірибесі 2-3 Нұсқау тәжірибесі-жарақаттанушылықты алдын алу. Картинг бойынша жарыстар өткізу. Төрешілер тәжірибесі-жекпе-жектің ұзақтығы. Төрешілік жарысы Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене даярлығы 18-22 Жалпы даярлық жаттығулары: жүгіру, қозғалмалы және спорттық ойындар, үйлесімділік және икемділік жаттығулары. Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне, кеудеге, аяққа, мойынға арналған заттармен жаттығулар. Арнайы дене даярлығы 19-24 Арнаулы физикалық қасиеттерді дамыту (төзімділік, жылдамдық, үйлесімділік, ептілік пен күш) Техникалық, тактикалық даярлық 46-54 Шасси мен қозғалтқышты жарыс параметрлеріне орнату. Қозғалтқышты үдету. Металл кесетін және металл өңдейтін білдектерде жұмыс істеу. Тактика: тактикалық дайындықта спортшы бәсекелестік күресті жүргізудің барлық әдістерін меңгеруі керек, өйткені оның жаттығу процесі барған сайын дараланып, бәсекелестік әрекетті ескере отырып құрылады Теориялық және психологиялық даярлық 2-3 Бәсекелестік қызметті модельдеу; Оқыту әдістемесі; Психомоторлық қасиеттердің дамуына ықпал ететін жаттығулар: Қозғалыс реакциясының жылдамдығы, Жедел ойлау жылдамдығы, Зейін қасиеттері, ауысу, бөлу және көңілді шоғырлану, ақпаратты қайта өңдеу және жылдам қабылдау. Нұсқаушылар және төрешілер тәжірибесі 2-3 Нұсқау тәжірибесі-жарақаттанушылықты алдын алу. Картинг бойынша жарыстар өткізу. Төрешілер тәжірибесі-жекпе-жектің ұзақтығы. Төрешілік жарысы Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене даярлығы 18-22 Жалпы даярлық жаттығулары: жүгіру, қозғалмалы және спорттық ойындар, үйлесімділік және икемділік жаттығулары. Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне, кеудеге, аяққа, мойынға арналған заттармен жаттығулар. Арнайы дене даярлығы 19-24 Арнаулы физикалық қасиеттерді дамыту (төзімділік, жылдамдық, үйлесімділік, ептілік пен күш) Техникалық, тактикалық даярлық 46-54 Шасси мен қозғалтқышты жарыс параметрлеріне орнату. Қозғалтқышты үдету. Металл кесетін және металл өңдейтін білдектерде жұмыс істеу. Тактика: тактикалық дайындықта спортшы бәсекелестік күресті жүргізудің барлық әдістерін меңгеруі керек, өйткені оның жаттығу процесі барған сайын дараланып, бәсекелестік әрекетті ескере отырып құрылады Теориялық және психологиялық даярлық 2-3 Ерікті дайындық: ерікті қасиеттерді дамыту (шешімділік, табандылық, шыдамдылық, батылдық): нақты жарыстарға жақын жағдайларды модельдеумен жарыс өткізу; жылдам ұшқыштармен жарыста әдейі күрделі техникалық әрекеттерді орындау. Нұсқаушылар және төрешілер тәжірибесі 2-3 Нұсқау тәжірибесі-жарақаттанушылықты алдын алу. Картинг бойынша жарыстар өткізу. Төрешілер тәжірибесі-жекпе-жектің ұзақтығы. Төрешілік жарысы Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 Аса 7,3 0 Аса 7,5 0 Аса 6,7 0 Аса 6,8 0 1.2. Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 м се­кунд­тар 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 Аса 10,8 0 Аса 11,3 0 Аса 10,0 0 Аса 10,9 0 1.3 Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 Аса 115 0 110 кем 0 120 кем 0 110 кем 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып қол бү­гу және жа­зу рет са­ны 8 10 6 10 12 10 8 10 5 5 5 5 10 5 6 5 5 кем 0 3 кем 0 10 кем 0 6 кем 0 2.2. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға ең­кею (орын­дық дең­гей­ін­де) см +2 10 +3 10 +4 10 +5 10 +1 5 +2 5 +3 5 +4 5 +1 кем 0 +2 кем 0 +3 кем 0 +4 кем 0 Ескертпе: барынша мүмкін болғанынан 70% кем балл жинаған спортшы келесі кезеңге ауыстырылмайды, 3 сәтсіз талпыныстан кейін оқудан шығарылуға жатады Оқу-жаттығу топтары үшін № Жаттығу Өлшем бірлігі Норматив Ұлдар Баға* Қыздар Баға 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 Аса 6,0 0 Аса 6,3 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секунд 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 Аса 9,5 0 Аса10,0 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру сантиметры 150 10 140 10 140 5 130 5 Аса140 0 Аса130 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып қол бүгу және жазу Рет саны 10 10 8 10 8 5 5 5 8кем 0 8кем 0 2.2. Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) см +4 10 +4 10 +3 5 +3 5 +3кем 0 +3кем 0 2.3. Арқаға жатып денені қисайтып, тізе бүгілген қалыпта Рет саны 35 10 30 10 30 5 25 5 30кем 0 25кем 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинағанспортшыдайындықтыңкелесікезеңінеауыстырылмайдыжәне 3сәтсізәрекеттенкейін оқудан шығарылуы тиіс. Спорт шеберлігін жетілдіру топтары үшін автомотоспорт түрі бойынша спорттық даярлық кезеңдерінде оқуға қабылдау және аудару үшін жалпы және арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері № Жаттығу Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Баға* Қыздар Баға 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 Аса 6,0 0 Аса 6,3 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секунд 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 Аса 9,5 0 Аса 10,0 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 150 10 140 10 140 5 130 5 Аса 140 0 Аса 130 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып қол бүгу және жазу Рет саны 10 10 8 10 8 5 5 5 8кем 0 8кем 0 2.2. Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) см +4 10 +4 10 +3 5 +3 5 +3кем 0 +3кем 0 2.3. Арқаға жатып денені қисайтып, тізе бүгілген қалыпта Рет саны 35 10 30 10 30 5 25 5 30кем 0 25кем 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін автомотоспорт түрі бойынша спорттық даярлық кезеңдерінде оқуға қабылдау және аудару үшін жалпы және арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері № Жаттығу Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Баға* Қыздар Баға 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 5 10 5,8 10 5,2 5 5,5 5 Аса 5,2 0 Аса 5,5 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секунд 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 Аса 9,5 0 Аса 10,0 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 40 10 35 10 35 5 40 5 Аса 35 0 Аса 40 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып қол бүгу және жазу рет саны 50 10 45 10 45 5 40 5 45кем 0 40кем 0 2.2. Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) сантиметр 250 10 230 10 230 5 215 5 230кем 0 215кем 0 2.3. Арқаға жатып денені қисайтып, тізе бүгілген қалыпта рет саны 20 10 15 10 15 5 10 5 15кем 0 10кем 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Спорттық карт дана 13 2 Оқу карт дана 8 3 Ауа компрессоры дана 2 4 Сандық Манометр дана 2 5 Арба сөресі дана 14 6 Қолмен басқарылатын портативті көлденең жанушы станогы дана 2 7 Токарь станогы, фрезерлік станок дана 2+2 8 Бұрғылау станогы дана 2 9 Қайрау станогы дана 2 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Тұманға жаңбырға қарсы Anti-Fog дулығасы дана 12 2 Комбинезон, жаңбыр комбинезоны дана 12+12 3 Қолғаптар, жаңбыр қолғаптары дана 12+12 4 Етік, жаңбыр етігі дана 12+12 5 Дулыға ішінен киетін баскиім дана 12 6 Қабырғалар қорғанысы дана 12 7 Мойын қорғанысы дана 12 Ескертпе: оқу бөліміне анықталған

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 43 қосымша Ашихара-каратэ бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - ашихара-каратэ бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 14 8 416 АДТ – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШ 4 32-36 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Балалар / 10-11 жас Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының қандай да бір спорт ұйымына (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшыны даярлаудың жеке жоспарына сәйкес жүзеге асырылады 12-13 жас аралығындағы ұлдар/қыздар 14-15 жас аралығындағы юниорлар 16-17 жас аралығындағы жастар Ересектер 18-36 жас Спорт федерациялары, әскери-қолдаңбалы және қызметтік-қолдаңбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Жұмыстың ішкі регламенті мен ережелеріне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйым түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 15 10 7 2 ОЖТ – 2 15 15 10 2 ОЖТ – 3 20 15 10 2 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 20 15 15 5 СЖТ – 1 24 21 15 5 СЖТ– 2 24 21 18 5 СЖТ 2 оқу жылынан астам 24 21 18 5 ЖСШ 24 21 18 5 Клубтар/секциялар 15 15 7 5 ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Балалар / 10-11 жас 21 10 5 12-13 жас аралығындағы ұлдар/қыздар 24 10 5 14-15 жас аралығындағы юниорлар 24 10 5 16-17 жас аралығындағы жастар 24 10 5 Ересектер 18-36 жас 24 10 5 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Жұмыстың ішкі регламенті мен ережелеріне сәйкес Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 2 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 3 3 3 4 4 3 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 3 3 4 4 3 3 СЖТ – 1 4 4 4 4 4 4 СЖТ– 2 4 4 4 4 4 4 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 4 6 6 4 4 ЖС­ШТ 4 4 6 6 4 4 Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Ба­рылқ ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖЖМ та­лап­та­ры­на сәй­кес РО­ДО Гссс 2 та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖЖМ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен Қам­та­ма­сыз Ету Ба­ла­лар / 10-11 жас 12-13 жас ара­лы­ғын­да­ғы ұл­дар/қы­здар 14-15 жас ара­лы­ғын­да­ғы юни­ор­лар 16-17 жас ара­лы­ғын­да­ғы жастар Ере­сек­тер 18-36 жас Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар / 10-11 жас 12-13 жас ара­лы­ғын­да­ғы ұл­дар/қы­здар 14-15 жас ара­лы­ғын­да­ғы юни­ор­лар 16-17 жас ара­лы­ғын­да­ғы жастар Ере­сек­тер 18-36 жас Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 10 40 10 40 10 40 10 40 10 40 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдердің түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

6. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі I са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­ты тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 15 Об­лы­стық тур­нир­лер 20 1 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 30 1 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 20 1 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 30 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Жалпы дене шынықтыру 65 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 15 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 15 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 5 Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқау және төрешілер практикасы - Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы ( адт – 1 жылдан астам оқу) Жалпы дене шынықтыру 50 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 20 Жалпы даму бағдарламасы, таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамытуды жетілдіру. Техникалық, тактикалық дайындық 20 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 5 Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқау және төрешілер практикасы 5 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы (ожт 1 жыл оқу) Жалпы дене шынықтыру 45 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 25 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 20 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 7 Спортшының күн тәртібі. Ауру мен жарақаттанудың алдын алу. Қатаю. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқау және төрешілер практикасы 3 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % - 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы (ожт 2 жыл оқу) Жалпы дене шынықтыру 40 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 25 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 20 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 10 Күрделі жаттығу міндеттерін шешу үшін қажетті спорттық маңызды қасиеттер мен ерік-жігерді дамыту. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқау және төрешілер практикасы 5 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын жетілдіру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. барлығы 100 % - 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы (ожт 3 жыл оқу) Жалпы дене шынықтыру 30 Негізгі физикалық қасиеттерді жетілдіру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 25 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін денсаулықты нығайту және физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 25 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 15 Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқау және төрешілер практикасы 5 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. барлығы 100 % - 3-ші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы (ожт 3 жыл және одан жоғары) Жалпы дене шынықтыру 40 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 25 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 15 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 15 Жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерді жетілдіру. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқау және төрешілер практикасы 5 Жекпе-жекті жетілдіру бойынша кіші жолдастармен жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастырушылық қабілеттерін дамыту. Сондай-ақ төрешілік негіздерін игеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы (сжт 1 жыл оқу) Жалпы дене шынықтыру 25 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 25 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 20 Дайындықтың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 20 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқау және төрешілер практикасы 10 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % - 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы (сжт 2 жыл оқу) Жалпы дене шынықтыру 30 Қол жеткізілген деңгейде ұстау және негізгі физикалық қасиеттерді одан әрі қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 25 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 25 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 10 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Нұсқау және төрешілер практикасы 10 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % - 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы (сжт 2 жыл және одан жоғары) Жалпы дене шынықтыру 30 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 20 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 20 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 15 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету және жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді жетілдіру. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқау және төрешілер практикасы 15 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % - жоғары спорттық шеберлік тобы (жшс) Жалпы дене шынықтыру 30 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене шынықтыру 20 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 20 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 15 Мінездің моральдық-еріктік қасиеттерін дамыту. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқау және төрешілер практикасы 10 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Нұсқау және төрешілер практикасы 5 Жарыстардың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу жүйелерін, хаттамаларды жүргізуді меңгеру. Барлығы 100 -

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 6,0 10 6,4 10 5,7 10 6,0 10 6,5 5 6,9 5 6,0 5 6,4 5 6,5 астам 0 7,0 астам 0 6,0 астам 0 6,4 астам 0 1.2. Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 м се­кунд­тар 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8 астам 0 11,3 астам 0 10,0 астам 0 10,9 астам 0 1.3 Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы бір ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115-тен кем 0 110-нан кем 0 120-дан кем 0 110-нан кем 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып қол­ды бү­гу және со­зу са­ны 8 10 6 10 12 10 8 10 5 5 5 5 10 5 6 5 5-тен кем 0 3-тен кем 0 10-нан кем 0 6-дан кем 00 2.2. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұр­ған по­зи­ци­ядан ал­ға қа­рай ең­кей­ту (орын­дық дең­гей­і­нен) сан­ти­метр +2 10 +3 10 +4 10 +5 10 +1 5 +2 5 +3 5 +4 5 1-ден кем 0 +2-ден кем 0 +3-тен кем 0 +4-тен кем 0 Ескертпе: мүмкін болатын ең жоғары баллдан 70% - дан кем балл жинаған спортшы келесі кезеңге ауыстырылмайды, 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуға тиіс. Оқу-жаттығу топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив Ба­ла­лар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0 астам 0 6,3 астам 0 1.2. Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 м се­кунд­тар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5 астам 0 10,0 астам 0 1.3 Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы бір ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 150 10 140 10 140 5 130 5 140-тан кем 0 130-дан кем 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып қол­ды бү­гу және со­зу са­ны 10 10 8 10 8 5 5 5 8-ден кем 0 8-ден кем 0 2.2. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұр­ған по­зи­ци­ядан ал­ға қа­рай ең­кей­ту(орын­дық дең­гей­і­нен) сан­ти­метр +4 10 +4 10 +3 5 +3 5 +3-тен кем 0 +3-тен кем 0 2.3. Шал­қа­сы­нан жа­тып де­не­нің қи­са­юы, ті­зе бү­гі­л­ген са­ны 35 10 30 10 30 5 25 5 30-дан кем 0 25-тен кем 0 Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив Ба­ла­лар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0 астам 0 6,3 астам 0 1.2. Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 м се­кунд­тар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5 астам 0 10,0 астам 0 1.3 200 м жү­гі­ру се­кунд­тар 35 10 40 10 40 5 45 5 40 астам 0 45 астам 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып қол­ды бү­гу және со­зу са­ны 35 10 25 10 30 5 20 5 30-дан кем 0 25-тен кем 0 2.2. Екі аяқ­пен ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 200 10 185 10 190 5 175 5 190-нан кем 0 175-тен кем 0 2.3. Де­не­ні шал­қа­сы­нан жа­тып кө­те­ру са­ны 35 10 30 10 30 5 25 5 30-дан кем 0 25-тен кем 0 Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив Ба­ла­лар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 5, 10 5,8 10 5,2 5 6,0 5 5,2 астам 0 6,0 астам 0 1.2. Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 м се­кунд­тар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5 астам 0 10,0 астам 0 1.3 200 м жү­гі­ру се­кунд­тар 40 10 35 10 35 5 40 5 35 астам 0 40 астам 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып қол­ды бү­гу және со­зу са­ны 50 10 45 10 45 5 40 5 45-тен кем 0 40-тан кем 0 2.2. Екі аяқ­пен ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 250 10 230 10 230 5 215 5 230-дан кем 0 215-тен кем 0 2.3. Тік аяқ­ты іл­мек­тен ті­рек­ке тигіз­ген­ше кө­те­ру са­ны 20 10 15 10 15 5 10 5 15-тен кем 0 10-нан кем 0 2.4. Штан­га­да­ғы ілу­лі тар­ту са­ны 15 10 10 10 10 5 8 5 10-нан кем 0 8-ден кем 0 Ескертпе: мүмкін болатын ең жоғары баллдан 70% - дан кем балл жинаған спортшы келесі кезеңге ауыстырылмайды, 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуға тиіс.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі Қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Ки­мо­но да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 2 Бел­беу да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 3 Со­зыл­ма­лы бинт да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 4 Бан­даж (ер­кек) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 5 Бан­даж (әй­ел) да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 6 Ер­лер­дің қор­ға­ныш ке­уде­ше­сі жи­нақ адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 7 Әй­ел­дер­дің қор­ға­ныш ке­уде­ше­сі жи­нақ адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 8 Жі­лін­шік қор­ға­ны­шы жи­нақ адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 9 Жам­бас қор­ға­ны­сы жи­нақ адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 10 Қол жа­стық­ша­ла­ры жи­нақ адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 11 Ке­уде қор­ға­ны­шы да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 12 Ре­зең­ке (жат­тығ­у­ға ар­нал­ған) да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 13 Элек­трон­дық Про­тек­тор жи­нақ адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 14 Жат­тығу ар­нал­ған про­тек­тор жи­нақ адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 15 Гим­на­сти­ка­лық қа­быр­ға да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 16 Элек­трон­ды та­ра­зы да­на топ 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 17 Гонг да­на топ 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 18 Жат­тығу ала­қан­ша­сы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 19 Бокс­шы­ның кіш­кен­тай жат­тығу ала­қан­ша­сы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 20 Бокс­шы­ның үл­кен жат­тығу ала­қан­ша­сы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 21 Ма­ки­ва­ра да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 22 Гим­на­сти­ка­лық тө­се­ніш (2*1м) да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 23 Гим­на­сти­ка­лық орын­дық да­на топ 5 2 5 2 5 2 5 2 5 2 24 Еден (12*12м) да­на топ 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 25 Бокс сө­мке­сі да­на топ 5 2 5 2 5 2 5 2 5 2 26 Қос ра­кет­ка да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 27 Се­кун­до­мер да­на топ 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 28 Элек­трон­дық ақ­па­рат­тық тақ­та да­на топ 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 44 қосымша Белбеу күрес бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – белбеу күрес бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10-14 8 416 АДТ– 2 8-10 10 520 ОЖТ – 1 8 (көп) 12 624 ОЖТ – 2 6 (көп) 14 728 ОЖТ – 3 6 (көп) 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 5 (көп) 20 1040 СЖТ – 1 5 (көп) 24 1248 СЖТ– 2 4 (көп) 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 4 (көп) 28 1456 ЖСШТ 3 (көп) 32-36 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Ұлдар/қыздар Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жасөспірімдер 13-17 жас Юниорлар 17-19 жас Ересектер 18 жастан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 5 2 14 күнге дейін 2 күнге дейін, бірақ жылына 2 реттен көп емес, кешенді медициналық тексеру жоспарына сәйкес Ұйымдар әкімшілігі ағымдағы жаттығу жылына арнап белгілейді, спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарына сәйкес ОЖТ – 2 5 2 14 күнге дейін ОЖТ – 3 5 2 14 күнге дейін ОЖТ 3 оқу жылынан астам 5 2 14 күнге дейін СЖТ – 1 5 2 14 күнге дейін СЖТ– 2 5 2 14 күнге дейін СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 2 14 күнге дейін ЖСШТ 5 2 14 күнге дейін Клубтар/секциялар 5 2 14 күнге дейін ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) 10-12 жас 5 2 14 күнге дейін 13-17 жас 5 2 14 күнге дейін 17-19 жас 5 2 14 күнге дейін 20-23 жас 5 2 14 күнге дейін 23 жастан жоғары 5 2 14 күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 2 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 3 3 3 4 4 3 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 3 3 4 4 3 3 СЖТ – 1 4 4 4 4 4 4 СЖТ– 2 4 4 4 4 4 4 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 4 6 6 4 4 ЖС­ШТ 4 4 6 6 4 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер 10-12 жас Жа­сө­спі­рім­дер 13-17 жас Жастар 17-19 жас Жастар 20-23 жас Ере­сек­тер 23 жастан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 9 36 17 68 14 56 6 24 12 48 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 9 36 17 68 14 56 6 24 12 48 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 9 36 17 68 14 56 6 24 12 48 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 9 36 17 68 14 56 6 24 12 48 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 9 36 17 68 14 56 6 24 12 48 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер 10-12 жас Жа­сө­спі­рім­дер 13-17 жас Жастар 17-19 жас Жастар 20-23 жас Ере­сек­тер 23 жастан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 8 32 17 68 14 56 6 24 12 48 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 8 32 17 68 14 56 6 24 12 48 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 17 68 14 56 6 24 12 48 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 17 68 14 56 6 24 12 48 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 17 68 14 56 6 24 12 48 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 6 4 2 Облыстық турнирлер 6 4 3 1 Республикалық турнирлер 12 8 5 2 Ресми облыстық жарыстар 12 6 4 2 Ресми республикалық жарыстар 14 10 6 3 5

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыстың мазмұны ЖДД 50-64 Акробатика және жалпы дене шынықтыру элементтері. Жүгіру, спринттер, кресттер; арқанмен секіру; итеру, тарту, отыру; тақтайшалар, бұралу, абс жаттығулары; созылу және буын гимнастикасының элементтері және т. б АДД 18-23 Төзімділік, икемділік, жылдамдық жаттығулары; үйлестіру және тепе-теңдік жаттығулары, құлау, көпір және т. б. Техникалық, тактикалық 15-23 Жұптағы техникалық-тактикалық тапсырмалар; аяққа өту, Күрес және т. б. Теориялық, психологиялық 2-4 Спорт тарихының негіздері мен ережелері, спортшы күнінің режимі, әңгімелер мен дәрістер және т. б Нұсқаушы және төреші тәжірибесі - Барлығы 100 % 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны ЖДД 46-60 Жүгіру, спринттер, кресттер; арқанмен секіру; итеру, тарту, отыру; тақтайшалар, бұралу, абс жаттығулары; созылу және буын гимнастикасының элементтері және т. б. АДД 18-23 Арнайы жаттығулар: қозғалыс, шығу, ұстау жаттығулары, ұстауға арналған күш жаттығулары және т. б. Техникалық, тактикалық 20-28 Жұппен жұмыс; аяққа өту, күрес, шабуыл және әртүрлі позициялардағы қорғаныс және т. б. Теориялық, психологиялық 2-4 Спортшыға қойылатын гигиеналық талаптар, Қауіпсіздік, зейін мен өзін-өзі бақылау бойынша жұмыс және т. б Нұсқаушы және төреші тәжірибесі Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны ЖДД 36-48 Секіру жаттығулары, жүгіру жаттығулары, реакция және тепе-теңдік ойындары, арқанмен секіру, үйлестіру баспалдақтарындағы жаттығулар. Дене және ұстау бұлшықеттерін күшейту және т. б. АДД 20-26 Арнайы жаттығулар: қозғалыс, шығу, ұстау жаттығулары, ұстауға арналған күш жаттығулары және т. б. Техникалық, тактикалық 24-30 Негізгі элементтердің техникасын бекіту және дамыту: төңкерістер, аяқтарға өту, партерден шығу, ұстау, ауырсыну және тұншығу әдістері (толық аяқталмай) және т. б. Теориялық, психологиялық 4-5 Спорттық этика мен қарсыласты құрметтеуге тәрбиелеу, тамақтану, белсенді демалыс және т. б. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 1-2 Жарыстың негізгі негізгі терминологиялары мен ережелері. Төрешілік негіздері. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны ЖДД 36-48 Укрепление здоровья и развитие физических и координационных качеств. Повышение функциональных возможностей организма. Бег на короткие и средние дистанции, прыжковые упражнения, упражнения на гибкость и силу корпуса, гимнастические элементы. АДД 20-26 Арнайы жаттығулар: қозғалыс, шығу, ұстау жаттығулары, ұстауға арналған күш жаттығулары және т. б. Техникалық, тактикалық 24-30 Негізгі және күрделі әдістердің техникасын жетілдіру. Қарсы шабуыл әрекеттерін игеру. Тактикалық комбинацияларды жетілдіру: позициялар арасындағы ауысулар, қарсы шабуылдар, күресті жүргізудің жеке стилін қалыптастыру және т. б Теориялық, психологиялық 4-5 Қазақстандағы және әлемдегі белдеулердегі күресті дамытудың негізгі тенденциялары, спорттық дайындықтың сипаттамасы және т. б. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 1-2 Жарыс ережелері және өзгерістер. Сабақтарды ұйымдастыру дағдыларын дамыту: топ құру, командалар беру, жылыту, төрешілердің қимылдары мен терминдерін білу және т. б. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны ЖДД 24-32 Шешімдер қабылдау жылдамдығы мен қозғалыс жылдамдығына арналған ойындар мен жаттығулар (сигналға реакция, жұптық ойындар). Жалпы күш пен төзімділікке арналған жаттығулар және т. б. АДД 24-30 Арнайы жаттығулар: қозғалыс, шығу, ұстау жаттығулары, ұстауға арналған күш жаттығулары және т. б. Техникалық, тактикалық 32-42 Күрделі техникалық элементтерді жетілдіру. Қаттылықпен күресу, шабуылдардан қорғауды жақсарту бойынша жұмыс және т. б. Теориялық, психологиялық 3-4 Спорттық дайындықты жоспарлау және өзін-өзі бақылау негіздері, тұрақты жаттығулар мен жарыстарға орнатуды бекіту және т.б. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 1-2 Кіші спортшылармен жеке жұмыс істеу дағдыларын дамыту (техниканы үйренуге көмектесу). Ресми жарыстардың төрешілеріне қатысу (бүйірлік, төреші-секундомер, хатшы рөлінде) және т. б Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны ЖДД 24-32 Жүгіру, спринттер, кресттер; арқанмен секіру; итеру, тарту, отыру; тақтайшалар, бұралу, абс жаттығулары; созылу және буын гимнастикасының элементтері АДД 24-30 Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін күшейту. Ұстау күші, жарылғыш күш, икемділік және ұтқырлық және т. б. Техникалық, тактикалық 32-42 Бұрын зерттелген барлық әдістердің техникасын қайталау және жетілдіру. Техниканы орындау жылдамдығы мен тазалығын арттыру. Техниканы спортшының стиліне бейімдеу және т. б. Теориялық, психологиялық 3-4 Жеке дайындықты жоспарлау негіздері, жаттығулар күнделігін жүргізу және жекпе-жектерді талдау, бейнеде өзіңіздің және басқалардың жекпе-жегін талдау. Жарақаттарды қалпына келтіру және алдын алу негіздері және т. б. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 3-4 Жарыстар мен жаттығуларда топты басқару дағдыларын дамыту. Жылыту, кіші техниктерді көрсету; Оқу төрелігіне қатысу; техниканы өзін-өзі бақылау. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны ЖДД 20-23 Күш, икемділік, үйлестіру және жалпы төзімділікті дамыту. Бүкіл денеге арналған функционалды жаттығулар, дене салмағына арналған жаттығулар, кардио жаттығулары және т. б. АДД 23-29 Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін күшейту. Ұстау күші, жарылғыш күш, икемділік және ұтқырлық және т. б. Техникалық, тактикалық 46-54 Бәсекелестік жағдайларды модельдеу (шектеулі уақытпен немесе ұтылған позициямен жұмыс). Стратегиялық ойлау дағдыларын дамыту және қарсылас стиліне бейімделу және т. б. Теориялық, психологиялық 2-3 Психологиялық тұрақтылықты қалыптастыру, ерікті қасиеттерді дамыту, қарсыластың шаршауы мен қысымын жеңе білу. Жауынгерлік көңіл-күйді және жарыстарда барынша қайтаруға дайындықты дамыту. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 2-3 Кіші топ жаттықтырушыларына көмектесу; бақылау старттарының төрешілігі; жаттығу аналитикасы. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны ЖДД 20-23 Жалпы дене дайындығын дамыту: кардиожүктілік, күш пен икемділік жаттығулары, бүкіл денеге функционалды жаттығулар және т. б. АДД 23-29 Арнайы дене шынықтыру дайындығы үлесінің өсуі. Күшті, жарылғыш күш пен күрестегі тұрақтылықты арттыруға арналған жаттығуларға баса назар аудару және т. б. Техникалық, тактикалық 46-54 Спортшының стилін, деңгейін, физикасы мен психофизиологиясын ескере отырып, техникалық дайындықты даралау. Әр түрлі стильдегі қарсыластармен күресу жоспарларын құру. Жарыс жағдайларын модельдеу. Теориялық, психологиялық 2-3 Спорттық психология және өзін-өзі бақылау негіздері. Жеңіске деген Мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, интроспекция. Жарыстарға деген сенімділік пен жауынгерлік қатынасты дамыту. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 2-3 Өзін-өзі бақылау және жүктемелерді талдау күнделігін өз бетінше жүргізу. Жастарға арналған жаттығулар мен техникалық түсініктемелер. Оқу спаррингтері мен жарыстарының төрешілігіне қатысу (судья, Бас судья, хатшы). Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны ЖДД 18-22 Күшті, жылдамдықты, төзімділікті, икемділік пен ептілікті жоғары деңгейде ұстау және дамыту АДД 19-24 Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. Жарылғыш күштің дамуына, тірек пен партердегі тұрақтылыққа, ұстағыштардың күші мен күрестегі төзімділікке баса назар аудару. Техникалық, тактикалық 46-54 Шабуылдаушы техникалық әдістердің арсеналын жетілдіру. Күрделі техникалық элементтерді, қарсы шабуылдарды, ауысуларды тереңдетіп пысықтау. Жоғары қарсылық жағдайында техниканы пысықтау. Спортшының стиліне сәйкес техниканы даралау Теориялық, психологиялық 2-3 Дайындықты жоспарлау және бақылау. Қарсыластың ерекшеліктеріне және жекпе жек кезеңіне байланысты жекпе жек стратегияларын әзірлеу Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 2-3 Кіші топ жаттықтырушыларына көмектесу; бақылау старттарының төрешілігі; жаттығу аналитикасы. Барлығы 100 % жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі шамамен % қатынасы жұмыс мазмұны ЖДД 18-22 Жалпы дене шынықтыруды дамыту: төзімділікті, күшті, икемділікті және үйлестіруді сақтау. АДД 19-24 Жоғары деңгейде техникалық және тактикалық дағдыларды жетілдіру үшін дене шынықтыру мен арнайы дайындықтың жоғары деңгейін ұстап тұру. Фитнесті сақтау үшін жаттығулардың қарқындылығын арттыру Техникалық, тактикалық 46-54 Жеке күрес стилін дамыту. Әр түрлі шабуылдаушы комбинацияларды, иннингтерді және ауысулар, лақтыру сияқты аралық техниканы жетілдіру. Турнирлерге стратегия дайындау. Теориялық, психологиялық 2-3 Ойынға орнату, жүргізілген толғақтарды талдау негізінде нәтижені талдау және бағалау. Оқу процесінде тәуелсіз ойлауды дамыту, өз әрекеттерін талдау және түзету мүмкіндігі. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 2-3 Тәлімгерлік; жарыстар өткізу, аналитика. Барлығы 100 %

6. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3-тен аса 0 7,5-тен аса 0 6,7-ден аса 0 6,8-ден аса 0 1.2. Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 м се­кунд­тар 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8-ден аса 0 11,3-тен аса 0 10,0-ден аса 0 10,9-дан аса 0 1.3 Екі аяқ­пен ите­рі­лу ар­қы­лы ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115-тен кем 0 110-нан кем 0 120-дан кем 0 110-нан кем 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып ті­рек­пен қол­ды бү­гу және жа­зу рет 8 10 6 10 12 10 8 10 5 5 5 5 10 5 6 5 5-тен кем 0 3-тен кем 0 10-нан кем 0 6-дан кем 00 2.2. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұр­ған қа­лып­тан ал­ға қа­рай ең­кею (орын­дық дең­гей­і­нен) см +2 10 +3 10 +4 10 +5 10 +1 5 +2 5 +3 5 +4 5 +1-ден кем 0 +2-ден кем 0 +3-тен кем 0 +4-тен кем 0 Ескертпе: Мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Оқу-жаттығу топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-ден аса 0 6,3-тен аса 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен аса 0 10,0-ден аса 0 1.3 Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 150 10 140 10 140 5 130 5 140-тан кем 0 130-дан кем 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу рет 10 10 8 10 8 5 5 5 8-ден кем 0 8-ден кем 0 2.2. Гимнастикалық орындықта тұрған қалыптан алға қарай еңкею (орындық деңгейінен) см +4 10 +4 10 +3 5 +3 5 +3-тен кем 0 +3-тен кем 0 2.3. Арқада шалқасынан жатып, тізені бүгіп денені еңкейту рет 35 10 30 10 30 5 25 5 30-дан кем 0 25-тен кем 0 Ескертпе: мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Спорттық шеберлікті жетілдіру топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-ден аса 0 6,3-тен аса 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен аса 0 10,0-ден аса 0 1.3 200 м-ге жүгіру секундтар 35 10 40 10 40 5 45 5 40-тан аса 0 45-тен аса 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу рет 35 10 20 10 30 5 25 5 30-дан кем 0 25-тен кем 0 2.2. Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 200 10 185 10 190 5 175 5 190-нан кем 0 175-тен кем 0 2.3. Денені арқада жатқан күйден көтеру рет 35 10 30 10 30 5 25 5 30-дан кем 0 25-тен кем 0 Ескертпе: мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 5 10 5,8 10 5,2 5 5,5 5 5,2-ден аса 0 5,5-тен аса 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен аса 0 10,0-ден аса 0 1.3 200 м-ге жүгіру секундтар 40 10 35 10 35 5 40 5 35-тен аса 0 40-тан аса 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу рет 50 10 45 10 45 5 40 5 45-тен кем 0 40-тан кем 0 2.2. Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 250 10 230 10 230 5 215 5 230-дан кем 0 215-тен кем 0 2.3. Белтемірге асылған күйде аяқты түзу күйінде оған тигізгенше көтеру рет 20 10 15 10 15 5 10 5 15-тен кем 0 10-тен кем 0 2.4. Белтемірде асылған күйде тарту рет 15 10 10 10 10 5 8 5 10-тен кем 0 8-тен кем 0 Ескертпе: мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету Р/с № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Кілем дана 1 2 Спорт залы дана 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету Р/с № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Шапан (қызыл және көк, жасыл) дана 3 2 Күрес аяқ киімі (борцовка) жұп 1 3 Цыпон (екі қара жолақ) дана 1 4 Белбеу дана 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 45 қосымша Би спортынан спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – би спортынан спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындау сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға жәрдемдесу Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ - 1 10 дейін 8 416 АДТ - 2 8 10 520 ОЖТ - 1 8 12 624 ОЖТ - 2 8 14 728 ОЖТ - 3 6 18 936 ОЖТ жс. 3 6 20 1040 СЖТ - 1 5 24 1248 СЖТ - 2 4 26 1352 СЖТ жс.2 4 28 1456 ЖСШТ 4 24-28 1248-1456 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық және штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) ювеналдар І, ІІ/11 жасқа дейін қоса алғанда Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының қандай да бір спорттық ұйымға (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне байланысты, сондай-ақ спортшыларды даярлаудың жеке жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жасөспірімдер І, ІІ/12-14 жасты қоса алғанда жастар/16-18 жасты қоса алғанда ересектер/19 жас және одан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламентіне және қағидаларына сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық жө­нін­де­гі ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дау жө­нін­де­гі ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар Ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ - 1 0 0 0 0 АДТ - 2 0 0 0 0 ОЖТ - 1 18 14 14 күн­ге дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ұй­ым әкім­ші­лі­гі анық­тай­ды ОЖТ - 2 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ - 3 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ жс. 3 18 14 14 күн­ге дей­ін СЖТ - 1 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ - 2 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ жс.2 21 18 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 21 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 21 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық және штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) юве­нал­дар І, ІІ/11 жас­қа дей­ін қо­са ал­ған­да 18 14 14 күн­ге дей­ін Жа­сө­спі­рім­дер І, ІІ/12-14 жа­сты қо­са ал­ған­да 18 14 14 күн­ге дей­ін жастар/16-18 жа­сты қо­са ал­ған­да 21 18 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/19 жас және одан жо­ға­ры 21 18 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зу ор­ны­на ба­ру және ке­рі қай­ту уа­қы­ты ес­ке­ріл­мей бел­гі­лен­ген

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ - 1 0 0 0 0 0 0 АДТ - 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ - 1 0 4 2 0 0 2 ОЖТ - 2 0 4 2 0 0 3 ОЖТ - 3 1 4 1 0 0 4 ОЖТ жс. 3 1 4 1 0 1 4 СЖТ - 1 3 5 1 0 3 5 СЖТ - 2 4 5 1 0 4 5 СЖТ жс.2 4 5 1 0 4 5 ЖС­ШТ 5 5 1 0 5 5 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Да­яр­лау ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық және штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары ерлер мен әйелдер (жұптық, командалық жарыстар) жа­рыс түр­ле­рі ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету юве­нал­дар і (9 жастан ас­па­ған) юве­нал­дар іі (11 жастан ас­па­ған) жас­спі­рім­дер і (13 жастан ас­па­ған) жа­сө­спі­рім­дер іі (15 жастан ас­па­ған) жастар (18 жастан ас­па­ған) ере­сек­тер (19 жас және одан жо­ға­ры) жиын­тық­тар са­ны ме­даль­дар са­ны жиын­тық­тар са­ны ме­даль­дар са­ны жиын­тық­тар са­ны ме­даль­дар са­ны жиын­тық­тар са­ны ме­даль­дар са­ны жиын­тық­тар са­ны ме­даль­дар са­ны жиын­тық­тар са­ны ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 6 2 6 6 18 6 18 6 18 6 18 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 6 2 6 6 18 6 18 6 18 6 18 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 2 6 2 6 6 18 6 18 6 18 6 18 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 6 18 6 18 6 18 6 18 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 6 18 6 18 6 18 6 18 әйелдер (жеке, командалық жарыстар) жа­рыс түр­ле­рі ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету юве­нал­дар і (9 жастан ас­па­ған) юве­нал­дар іі (11 жастан ас­па­ған) жас­спі­рім­дер і (13 жастан ас­па­ған) жа­сө­спі­рім­дер іі (15 жастан ас­па­ған) жастар (18 жастан ас­па­ған) ере­сек­тер (19 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 1 3 1 3 3 9 3 9 3 9 3 9 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 1 3 1 3 3 9 3 9 3 9 3 9 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 1 3 1 3 3 9 3 9 3 9 3 9 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 3 9 3 9 3 9 3 9 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 3 9 3 9 3 9 3 9 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

4. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 10 5 - - - Облыстық турнирлер 10 5 - - - Республикалық турнирлер 5 4 3 3 - Ресми облыстық жарыстар 5 4 3 3 - Ресми республикалық жарыстар 15 10 5 5 5 Ескертпе: жарысқа қатысушылардың санына байланысты спорт төрешілерінің жалпы саны, сондай-ақ әрбір санат бойынша спорт төрешілерінің саны тиісті төрешілер алқасының шешімімен өзгертілуі мүмкін.

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 45 Ойындар, эстафеталар, басқа спорт түрлері арқылы жан-жақты физикалық даму. Басымдық-ептілік, үйлестіру, жылдамдық, жалпы даму жаттығулары, хореографиялық және гимнастикалық жаттығулар. ЖФД 33 АФД 12 Техникалық 40 Латынамерикалық бағдарламасы "н-2" сынып: ча-ча-ча; еуропалық бағдарламасы "н-2" сынып; баяу вальс бойынша спорттық дайындықтан өту оқушыларды техникалық даярлаудың негізі болып табылады. Тактикалық 10 Негізгі фигуралар, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 5 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 40 Икемділікті, ептілікті, қозғалыс–үйлестіру қабілеттерін дамыту. Ашық ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. Секіргішпен секіру, үйлестіру баспалдақтарында. Дененің серпімділігін одан әрі дамыту үшін созылу белгілерінің әртүрлі түрлерін қосу. ЖФД 28 АФД 12 Техникалық 45 Латынамерикалық бағдарламасы «н-2» сынып: ча-ча-ча; еуропалық бағдарламасы «н-2» сынып; баяу вальс бойынша спорттық дайындықтан өту оқушыларды техникалық даярлаудың негізі болып табылады. Тактикалық 10 Негізгі фигуралар, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 4 Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Психологиялық 1 Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты ояту, жаттығу қызметіне орнатуды нормалау. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 35 Жалпы даму бағдарламасы, ептілік пен үйлестіруді дамытуды жетілдіру. Төзімділікті арттыру үшін қарқынды жаттығулар. Станокта жұмыс істеу тепе-теңдікті, тұрақтылықты және корпустың дұрыс және әдемі орналасуын одан әрі дамытуға көмектеседі. ЖФД 24 АФД 11 Техникалық 45 Латынамерикалық бағдарламасы «н-2» сынып; самба, ча-ча-ча және еуропалық бағдарламасы «н-2» сынып; баяу вальс, квикстеп билер бойынша спорттық дайындықтан өту оқушыларды техникалық даярлаудың негізі болып табылады. Тактикалық 11 Негізгі фигуралар, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Ауру мен жарақаттанудың алдын алу. Қатаю. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 3 Күрделі жаттығу міндеттерін шешу үшін қажетті спорттық маңызды қасиеттер мен ерік-жігерді дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 1 Би дақтары бойынша фигуралардың терминологиясын меңгеру және оны жаттығуда қолдану. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылының оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 34 Спортшылардың денсаулығын нығайту және олардың денесінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру үшін физикалық қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті дамытуға ерекше назар аударылады. ЖДД 22 АДД 12 Техникалық 43 Латынамерикалық бағдарламасы «е» сынып; самба, ча-ча-ча, джайв және еуропалық бағдарламасы «е» сынып; баяу вальс, вена вальсі, квикстеп билер бойынша спорттық дайындықтан өту оқушыларды техникалық даярлаудың негізі болып табылады. Тактикалық 12 «е» сыныбының негізгі фигуралары, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 5 Қазақстанда және әлемде би спортын дамытудың негізгі үрдістері. Спорттағы сырқаттанушылық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 5 Өзін-өзі бақылау әдістерін және жарыстардағы бастапқы жағдайды басқара білуге үйрету Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 30 Дене салмағын пайдалана отырып, күшті жаттықтыру. Жылдамдық және жылдамдық-күштік төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойын төзімділігін дамытуға ерекше көңіл бөлінеді. ЖФД 20 АФД 10 Техникалық 43 Латынамерикалық бағдарламасы «д» сынып; самба, ча-ча-ча, румба, джайв және еуропалық бағдарламасы "д" сынып; баяу вальс, танго, вена вальсі, квикстеп билер бойынша спорттық дайындықтан өту оқушыларды техникалық даярлаудың негізі болып табылады. Тактикалық 15 «д» сыныбының негізгі фигуралары, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 6 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Психологиялық 5 Спорттық қызметке орнатуды бекіту, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 1 Топ серіктесінде техниканы орындаудағы қателерді анықтау және түзету. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 30 Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, турнирге төзімділікті дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. ЖФД 19 АФД 11 Техникалық 41 Латынамерикалық бағдарламасы «с» сынып; самба, ча-ча-ча, румба, пасодобль, джайв және еуропалық бағдарламасы «с» сынып; баяу вальс, танго, вена вальсі, фокстрот, квикстеп билер бойынша спорттық дайындықтан өту оқушыларды техникалық даярлаудың негізі болып табылады. Тактикалық 17 «с» сыныбының негізгі фигуралары, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 6 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. «с» сыныбының негізгі фигуралары, музыкалық және орындау техникасы. Психологиялық 5 Спортшыларда басым болатын жеке қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалды тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық ыңғайсыздыққа төзімділік. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе Барлығы 100 % 1-ші ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 24 Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, турнирге төзімділікті және жылдам күшті дамыту. Жеңіл салмақты қолдану. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. ЖФД 12 АФД 12 Техникалық 42 Латынамерикалық бағдарламасы «в» сынып; самба, ча-ча-ча, румба, пасодобль, джайв және еуропалық бағдарламасы «в» сынып; баяу вальс, танго, вена вальсі, фокстрот, квикстеп билер бойынша спорттық дайындықтан өту оқушыларды техникалық даярлаудың негізі болып табылады. Тактикалық 22 Ашық сыныптың негізгі фигуралары, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 6 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылының спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 24 Қол жеткізілген деңгейде ұстап тұру және күшті, жылдамдық пен күш қасиеттерін, жылдамдық пен ойын төзімділігін одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығы үлесінің өсуі. ЖФД 10 АФД 14 Техникалық 38 Дамудың жеке ерекшеліктеріне негізделген техникалық-тактикалық дайындықты даралау: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі және дағдылар, ашық сыныпты билерінің латынамерикалық бағдарламасы бойынша спорттық би дайындықтан өту: самба, ча-ча-ча, румба, пасодобль, джайв; ашық сыныпты билерінің еуропалық бағдарламасы: баяу вальс, танго, вена вальсі, фокстрот, квикстеп. Тактикалық 26 Ашық сыныптың негізгі фигуралары, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 6 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Психологиялық 5 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқара білу, жауапкершілігі жоғары жағдайларда стресске төзімділік, жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, интроспекция қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерді талдау күнделігін өз бетінше жүргізе білу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 22 Күшті, жылдамдық-күштік қасиеттерді, жылдамдық және ойын төзімділігін қол жеткізілген деңгейде қолдау және одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру даярлығы үлесін өсіру. ЖФД 9 АФД 13 Техникалық 32 Дамудың жеке ерекшеліктеріне негізделген техникалық-тактикалық дайындықты даралау: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі және дағдылар, ашық сыныпты билерінің латынамерикалық бағдарламасы бойынша спорттық дайындықтан өту: самба, ча-ча-ча, румба, пасодобль, джайв; ашық сыныпты билерінің еуропалық бағдарламасы: баяу вальс, танго, вена вальсі, фокстрот, квикстеп. Тактикалық 32 Ашық сыныптың негізгі фигуралары, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 7 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Психологиялық 6 Мінез-құлықтың моральдық-ерік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі ұстау және жағдайды өзін-өзі реттеу тәсілдерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізу уәждемесін дамыту Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 20 Ойынды жетілдіру үшін база ретінде дене шынықтыру және арнайы дайындықтың жоғары деңгейін қолдау. ЖФД 8 АФД 12 Техникалық 32 Жеке би стилін дамыту. Латынамерикасы бағдарламасы бойынша спорттық дайындықтан өту: самба, ча-ча-ча, румба, пасодобль, дживе; еуропалық ашық спорттық би бағдарламаларында: баяу вальс, танго, вена вальсі, баяу фокстрот, квикстеп. Тактикалық 34 Әр түрлі стильдегі нақты қарсыластармен жеке және жұптық ойындардың тактикалық жоспарларын құру. Нақты қарсыластарға жеке тактикалық жоспарлар жасау. Теориялық 7 Қазақстан республикасындағы және әлемде би спортын дамытудың негізгі үрдістері. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Психологиялық 6 Жаттығу процесінде дербес ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету білігі. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 1 Кіші жас топтарында шұғылданушыларға жекелеген жаттығулар мен тәсілдерді үйренуге көмек көрсету. Жарыстардың негізгі ережелерін, өткізу жүйелерін, жарыстардың хаттамаларын жүргізуді меңгеру. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері (7-9 жас, ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығуының түрі Баға, балл Қыздар Ұлдар 7 жыл 8 жыл 9 жыл 7 жыл 8 жыл 9 жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 20 м жүгіру 5 4 3 2 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 Гимнастикалық орындық арқылы 15 с бүйірмен секіру 5 4 3 2 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу 5 4 3 2 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м 5 4 3 2 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 3 метрлік аймақта қозғалу 5 4 3 2 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 (қыздар, 10-13 жас) Бақылау жаттығуының түрі Баға, балл 10 жыл 11 жыл 12 жыл 13 жыл 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 6,1-6,2 5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 6,0-6,1 5,4 5,3-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 Гимнастикалық орындық арқылы 30 с бүйірмен секіру 5 4 3 2 33 32-31 30-28 27-26 38 37-36 35-33 32-31 43 42-41 40-38 37-36 48 47-46 45-43 42-40 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 150 149-145 144-140 139-135 160 159-155 154-150 149-145 170 169-165 164-160 159-155 180 179-175 174-170 169-165 Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу 5 4 3 2 11 10-9 8-7 6-5 12 11-10 9-8 7-6 13 12-11 10-9 8-7 14 13-12 11-10 9-8 Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м 5 4 3 2 8,3 8,4-9,0 9,1-9,9 10,0-11,0 8,0 8,1-8,7 8,8-9,9 10,0-10,5 7,9 8,0-8,5 8,6-9,3 9,4-9,7 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 1150 1149-1070 1069-980 979-920 1220 1219-1180 1179-1080 1079-980 1320 1319-1220 1219-1120 1119-1019 1400 1399-1300 1299-1200 1199-1000 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 17 16-15 14-13 12-11 19 18-17 16-15 14-13 21 20-19 18-17 16-15 22 21-20 19-18 17-16 (ұлдар, 10-13 жас) Бақылау жаттығуының түрі Баға, балл 10 жыл 11 жыл 12 жыл 13 жыл 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-6,0 5,1 5,2-5,3 5,4-5,5 5,6-5,8 5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 Гимнастикалық орындық арқылы 30 с бүйірмен секіру 5 4 3 2 34 33-32 31-30 29-28 40 39-38 37-36 35-34 45 44-43 42-42 41-40 50 49-48 47-45 44-42 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 160 159-155 154-150 149-145 175 174-170 169-165 164-160 185 184-180 179-175 174-170 195 194-190 189-185 184-180 Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу 5 4 3 2 15 14-13 12-11 10-9 19 18-17 16-15 14-13 22 21-20 19-18 17-16 35 34-33 32-31 30-29 Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м 5 4 3 2 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 1180 1179-1080 1079-1000 999-960 1280 1279-1180 1179-1080 1079-1000 1350 1349-1250 1249-1150 1149-1050 1450 1449-1330 1329-1200 1199-1070 3 метрлік аймақта қозғалу 5 4 3 2 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 (қыздар, 14-18 жас) Бақылау жаттығуының түрі Баға, балл 14 жыл 15 жыл 16 жыл 17-18 жас 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,2 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,1 5,2-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,5 5,6-6,0 6,1-6,5 4,9 5,0-5,2 5,3-5,5 5,6-6,0 Гимнастикалық орындық арқылы 45 с бүйірмен секіру 5 4 3 2 75 74-73 72-71 70-69 78 77-73 72-68 67-64 81 80-76 75-71 70-66 84 83-79 78-74 73-69 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 190 189-185 184-180 179-175 200 199-195 194-190 189-185 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-205 204-200 Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу 5 4 3 2 16 15-14 13-12 11-10 18 17-16 15-14 13-12 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м 5 4 3 2 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 1460 1459-1360 1359-1260 1259-1160 1500 1499-1400 1399-1300 1299-1200 1520 1519-1450 1449-1380 1379-1300 1530 1529-1440 1439-1370 1369-1290 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 27 26-25 24-23 22-21 28 27-26 25-24 23-22 (ұлдар, 14-18 жас) Бақылау жаттығуының түрі Баға, балл 14 жыл 15 жыл 16 жыл 17-18 жас 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 4,7 4,8-5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 4,5 4,6-4,7 4,8-4,9 5,0-5,1 4,4 4,5-4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 Гимнастикалық орындық арқылы 45 с бүйірмен секіру 5 4 3 2 75 74-71 70-69 68-65 80 79-78 77-75 74-72 84 83-80 79-74 73-70 86 85-83 82-81 80-78 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-210 209-205 230 229-225 224-220 219-215 240 239-235 234-230 229-225 Белтемірде тартылу 5 4 3 2 6 5 4 3 7 6 5 4 8 7 6 5 10 9 8 7 Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу 5 4 3 2 7,3 7,4-7,7 7,8-8,0 8,1-8,4 7,2 7,3-7,6 7,7-7,9 8,0-8,3 7,0 7,1-7,4 7,5-7,8 7,9-8,2 6,8 6,9-7,2 7,3-7,6 7,7-8,0 Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м 5 4 3 2 1520 1519-1390 1389-1270 1269-1140 1600 1599-1470 1469-1340 1339-1210 1630 1629-1550 1549-1450 1449-1340 1650 1649-1570 1569-1470 1469-1360 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 26 25-24 23-22 21-20 27 26-25 24-23 22-21 29 28-27 26-25 24-23 30 29-28 27-26 25-24 Ескертпе: барынша мүмкін болғанынан 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз талпыныстан кейін шығарылуға жатады.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету р/с № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1. Күн­нен қор­ғай­тын қал­пақ да­на спорт­шы – – 1 2 1 1 1 1 1 1 2. Жел­ден қор­ғай­тын Ко­стюм да­на спорт­шы – – 1 1 1 2 1 2 1 2 3. Спорт­тық сал­та­нат­ты Ко­стюм да­на спорт­шы – – 1 2 1 1 1 1 1 1 4. Спорт­тық жат­тығу ко­стю­мі да­на спорт­шы – – 1 2 1 2 1 2 1 2 5. Еуро­па­лық бағ­дар­ла­ма­ған ар­нал­ған би ко­стю­мі да­на спорт­шы 1 2 2 1 3 1 4 1 - - 6. Ла­ты­на­ме­ри­ка­слық бағ­дар­ла­ма­ға ар­нал­ған би ко­стю­мі да­на спорт­шы 1 2 2 1 3 1 4 1 - - 7. За­л­ға ар­нал­ған крос­сов­ка­лар жұп спорт­шы – – 1 1 2 1 2 1 2 1 8. Сырт­қа ар­нал­ған крос­сов­ка­лар жұп спорт­шы – – 1 1 2 1 2 1 2 1 9. Би­ге ар­нал­ған пульс­ник­тер жұп спорт­шы 1 3 2 1 3 1 4 1 2 1 10. Шұлық­тар жұп спорт­шы – – 2 1 4 1 6 1 2 1 11. Оқ­ша­у­лан­ған шұлық­тар жұп спорт­шы – – 1 1 2 1 2 1 2 1 12. Еуро­па­лық бағ­дар­ла­ма­ға ар­нал­ған би аяқ ки­і­мі жұп спорт­шы – – 4 1 6 1 8 1 2 1 13. Ла­ты­на­ме­ри­ка­лық бағ­дар­ла­ма­ға ар­нал­ған би аяқ ки­і­мі жұп спорт­шы – – 4 1 6 1 8 1 2 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Жаб­дық­тың ата­уы және спорт­тық жаб­дық­тар Өл­шем бір­лі­гі Өнім­дер са­ны 1. Ви­део жазуға және кө­ру­ге ар­нал­ған бейне тех­ни­ка­сы жи­нақ 1 2. Ай­на 12x2 м да­на 1 3. Му­зы­ка­лық тех­ни­ка да­на 1 4. Гим­на­сти­ка­лық та­яқ­ша да­на 14 5. 20 м ме­талл Ру­лет­ка да­на 1 6. Гим­на­сти­ка­лық се­кір­гіш да­на 14 7. Хо­рео­гра­фи­я­лық Ста­нок 12 м жи­нақ 1 8. Гим­на­сти­ка­лық қа­быр­ға да­на 7 9. Гим­на­сти­ка­лық қа­быр­ға­ға бе­кі­ті­л­ген көл­де­нең жо­лақ да­на 3 10. Аяқ сал­мақ­та­ры жи­нақ 14 11. Қол сал­мақ­та­ры жи­нақ 14 12. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық да­на 4 13. Пар­кет (пар­кет тақ­та­сы) (162 м2 ба­стап) жи­нақ 1 14. Еден жа­бы­ны (пар­кет, пар­кет тақ­та­сы, ла­ми­нат, сахна­лық пла­стик, ма­со­нит неме­се син­те­ти­ка­лық - "ли­но­ле­ум" ти­пі) (96 м2 ба­стап) жи­нақ 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 46 қосымша Бирма боксы бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - «бирма боксы» бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ-1 14 8 416 АДТ-2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ – 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ – 2 5 26 1352 СЖТ – 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) тек ұлдар/14 жасқа дейін Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірімдер/15-16 жас қоса алғанда жастар/17-18 жас қоса алғанда ересектер/19 жас және одан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­ана­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ-1 0 0 0 0 АДТ-2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 14 14 14 күн­ге дей­ін Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес жы­лы­на 2 рет Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі­мен анық­та­ла­ды ОЖТ – 2 14 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 14 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 оқу жы­лы­нан 14 14 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 18 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 18 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 оқу жы­лы­нан астам 18 18 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ ЖС­ШТ 21 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 21 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) ұл­дар/14 жас­қа дей­ін­гі және қо­са ал­ған­да 14 14 14 күн­ге дей­ін жа­сө­спі­рім­дер/15-16 жас қо­са ал­ған­да 14 14 14 күн­ге дей­ін жастар/17-18 жас қо­са ал­ған­да 18 18 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/19 жас және одан жо­ға­ры 21 21 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ-1 0 0 0 0 0 0 АДТ-2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 0 2 2 1 0 2 ОЖТ – 2 1 2 2 1 1 2 ОЖТ – 3 1 2 1 1 1 2 ОЖТ – 3 оқу жы­лы­нан астам 1 3 1 1 1 3 СЖТ – 1 3 4 1 2 3 4 СЖТ – 2 3 4 1 0 3 4 СЖТ – 2 оқу жы­лы­нан астам 4 4 1 0 4 4 ЖС­ШТ 4 4 1 0 4 4 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер СЖТ – 1 3 4 1 2 3 4 ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) СЖТ – 2 3 4 1 0 3 4 СЖТ – 2 оқу жы­лы­нан астам 4 4 1 0 4 4 ЖС­ШТ 4 4 1 0 4 4 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (24 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 8 32 12 48 11 44 10 40 8 32 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 8 32 12 48 11 44 10 40 8 32 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 12 48 11 44 10 40 8 32 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 12 48 11 44 10 40 8 32 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 12 48 11 44 10 40 8 32 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (18 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (24 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 6 24 5 20 5 20 4 16 4 16 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 6 24 5 20 5 20 4 16 4 16 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 6 24 5 20 5 20 4 16 4 16 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 6 24 5 20 5 20 4 16 4 16 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 6 24 5 20 5 20 4 16 4 16 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 10 - - - - Облыстық турнирлер 10 2 - - - Республикалық турнирлер 30 5 3 - - Ресми облыстық жарыстар 10 2 - - - Ресми республикалық жарыстар 30 5 3 1 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы ЖДД 35 Жүгіру, секіргіш, еденге қолды тіреп денені көтеріп итеру: ептілікті, үйлестіруді, жылдамдықты дамыту. Жгуттар, лапы, хлопушки, груши, макевары. АДД 29 Техника мен тактиканы жетілдіру 32 Техникалық іс-қимылдар жиынтығы, соққылар мен қозғалыстар комбинациясы: үйлестіру мен жылдамдықты дамыту. Теориялық 2 спорттағы аурушаңдық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттағы гигиеналық талаптар, спортшының күн тәртібі. Қалпына келтіру іс-шаралары 3 Бассейн, сауна. Барлығы 100 % 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны ЖДД 36 Жүгіру, кросс, еденге қолды тіреп денені көтеріп итеру , секіргіш, приседание, пресс: ептілікті, үйлестіруді, жылдамдықты дамыту . Жгуттар, лапы, хлопушки, груши, макевары. АДД 24 Техника мен тактиканы жетілдіру 36 техникалық іс-қимылдар жиынтығы, соққылар мен қозғалыстар комбинациясы: үйлестіру мен жылдамдықты дамыту. Теориялық 2 Спорттағы аурушаңдық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттағы гигиеналық талаптар, спортшының күн тәртібі. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Қалпына келтіру іс-шаралары 2 Массаж, бассейн, сауна. Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны ЖДД 24 Жүгіру, кросс, тренажер залы, кросфит, секіргіш, ауырлатқыштар . Жгуттар, лапы, хлопушки, груши, макевары. АДД 28 Техника мен тактиканы жетілдіру 44 техникалық іс-қимылдар жиынтығы, соққылар мен қозғалыстар комбинациясы: үйлестіру мен жылдамдықты дамыту. Теориялық 2 Спорттағы аурушаңдық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттағы гигиеналық талаптар, спортшының күн тәртібі. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу, шынықтыру. Қалпына келтіру іс-шаралары 2 Массаж, бассейн, сауна. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны ЖДД 24 Жүгіру, кросс, тренажер залы, кросфит, секіргіш, ауырлатқыштар . Жгуттар, лапы, хлопушки, груши, макевары. Денсаулықты және дене қасиеттерін нығайту. АДД 27 Техника мен тактиканы жетілдіру 44 Техникалық іс-қимылдар жиынтығы, соққы және қозғалыс комбинациялары, спаррингтер: үйлестіру мен жылдамдықты дамыту. Теориялық 2 Спорттағы аурушаңдық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттық даярлықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының дене шынықтыру және арнайы дайындығының рөлі. Қалпына келтіру іс-шаралары 2 Массаж, бассейн, сауна. Нұсқаушы және төреші Тәжірибе 1 Қалалық жарыстарға төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылдындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны ЖДД 21 Жүгіру, кросс, тренажер залы, кросфит, секіргіш, ауырлатқыштар . Жгуттар, лапы, хлопушки, груши, макевары. Денсаулықты және дене қасиеттерін нығайту. АДД 28 Техника мен тактиканы жетілдіру 46 Техникалық іс-қимылдар жиынтығы, соққы және қозғалыс комбинациялары, толтыру, спаррингтер: үйлестіруді, төзімділікті және жылдамдықты дамыту. Теориялық 1 Массаж, бассейн, сауна. Қалпына келтіру іс-шаралары 3 Дене қабілеті және дене дайындығы. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық даярлық . Нұсқаушы және төреші Тәжірибе 1 Қалалық жарыстарға төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны ЖДД 24 Жүгіру, кросс, тренажер залы, кросфит, секіргіш, ауырлатқыштар . Жгуттар, лапы, хлопушки, груши, макевары. Денсаулықты және дене қасиеттерін нығайту. АДД 24 Техника мен тактиканы жетілдіру 46 Құламалар мен макеварлардағы күш соққылары. Соққылар мен қозғалыстардың комбинациялары, толтыру, спаррингтер: үйлестіруді, күшті, төзімділікті және жылдамдықты дамыту. Теориялық 2 Массаж, бассейн, сауна. Қалпына келтіру іс-шаралары 2 Дене қабілеті және дене дайындығы. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық даярлық. Нұсқаушы және төреші Тәжірибе 2 Төреші, рефери ретінде жарыстарға төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны ЖДД 24 Жүгіру, кросс, тренажер залы, кросфит, секіргіш, ауырлатқыштар . Жгуттар, лапы, хлопушки, груши, макевары. Денсаулықты және дене қасиеттерін нығайту АДД 28 Техника мен тактиканы жетілдіру 44 Құламалар мен макеварлардағы күш соққылары. Соққылар мен қозғалыстардың комбинациялары, толтыру, спаррингтер: үйлестіруді, күшті, төзімділікті және жылдамдықты дамыту. Теориялық 2 Спорттағы аурушаңдық пен жарақаттанудың алдын алу. Дене қабілеті және дене дайындығы. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық даярлық. Күн тәртібін жоспарлау. Қалпына келтіру іс-шаралары 2 Массаж, бассейн, сауна. Нұсқаушы және төреші Тәжірибе 1 жаттығу процесін ұйымдастыру. Төреші, рефери ретінде жарыстарға төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылыңдағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны ЖДД 25 Жүгіру, кросс, тренажер залы, кросфит, секіргіш, ауырлатқыштар . Жгуттар, лапы, хлопушки, груши, макевары. Денсаулықты және дене қасиеттерін нығайту . АДД 25 Техника мен тактиканы жетілдіру 43 Құламалар мен макеварлардағы күш соққылары. Соққылар мен қозғалыстардың комбинациялары, толтыру, спаррингтер: үйлестіруді, күшті, төзімділікті және жылдамдықты дамыту. Теориялық 3 Спорттағы аурушаңдық пен жарақаттанудың алдын алу. Дене қабілеті және дене дайындығы. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық даярлық. Күн тәртібін жоспарлау. Қалпына келтіру іс-шаралары 2 Массаж, бассейн, сауна, белсенді демалыс. Нұсқаушы және төреші Тәжірибе 2 Жаттығу процесін ұйымдастыру. Төреші, рефери ретінде жарыстарға төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны ЖДД 26 Жүгіру, подтягивание, кросс, тренажер залы, кросфит, секіргіш, ауырлатқыштар . Жгуттар, лапы, хлопушки, груши, макевары. Денсаулықты және дене қасиеттерін нығайту . АДД 26 Техника мен тактиканы жетілдіру 45 Шабуыл тәсілдерінің арсеналын жетілдіру. Құламалар мен макеварлардағы күш соққылары. Соққылар мен қозғалыстардың комбинациялары, толтыру, спаррингтер: үйлестіруді, күшті, төзімділікті және жылдамдықты дамыту. Теориялық 1 Спорттағы аурушаңдық пен жарақаттанудың алдын алу. Дене қабілеті және дене дайындығы. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық даярлық. Күн тәртібін жоспарлау. Қалпына келтіру іс-шаралары 1 Массаж, бассейн, сауна, белсенді демалыс. Нұсқаушы және төреші Тәжірибе 1 Жаттығу процесін ұйымдастыру. Төреші, рефери, хатшы ретінде жарыстарға төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 % Жоғары спорт шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны ЖДД 25 Жүгіру, подтягивания, кросс, тренажер залы, кросфит, секіргіш, ауырлатқыштар . Жгуттар, лапы, хлопушки, груши, макевары. Денсаулықты және дене қасиеттерін нығайту . АДД 25 Техника мен тактиканы жетілдіру 43 Шабуыл тәсілдерінің арсеналын жетілдіру. Құламалар мен макеварлардағы күш соққылары. Соққылар мен қозғалыстардың комбинациялары, толтыру, спаррингтер: үйлестіруді, күшті, төзімділікті және жылдамдықты дамыту. Теориялық 3 Спорттағы аурушаңдық пен жарақаттанудың алдын алу. Дене қабілеті және дене дайындығы. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық даярлық. Күн тәртібін жоспарлау. Қалпына келтіру іс-шаралары 2 Массаж, бассейн, сауна, белсенді демалыс. Нұсқаушы және төреші Тәжірибе 2 Жаттығу процесін ұйымдастыру. Төреші, рефери, хатшы ретінде жарыстарға төрешілік етуге қатысу. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлау нормативтері алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау Қы­здар ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1 30 м жү­гі­ру Се­кунд­тар 6.0 6.5 6,5-тен аса 10 5 0 6.4 6.9 6,9-дан аса 10 5 0 5.7 6.0 6,0-ден аса 10 5 0 6.0 6.4 6,4-тен жо­ға­ры 10 5 0 2.1 Оты­рып тұ­ру Са­ны 30 25 24 және одан аз 10 5 0 25 20 19 және Аз­дау 10 5 0 35 30 29 әй­ел Аз­дау 10 5 0 30 25 24 және Аз­дау 10 5 0 3.1 Ең­кей­ген күй­де еден­нен ите­рі­лу Са­ны 20 15 14 және одан аз 10 5 0 15 10 9 және одан аз 10 5 0 25 20 19 және одан аз 10 5 0 20 15 14 және одан аз 10 5 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 1.1 Қол­мен со­ғу тех­ни­ка­сы Орын­дау 10 Ті­ке­лей соқ­қы, бұ­рал­ма­лы соқ­қы. Ті­ке­лей соқ­қы, бұ­рал­ма­лы соқ­қы. 10 Ті­ке­лей соқ­қы, бұ­рал­ма­лы соқ­қы. Ті­ке­лей соқ­қы, бұ­рал­ма­лы соқ­қы. 2.1 Аяқ­пен со­ғу тех­ни­ка­сы Орын­дау 10 Ал­дың­ғы соқ­қы, сайт­тың соқ­қы­сы. Ал­дың­ғы соқ­қы, сайт­тың соқ­қы­сы. 10 Ал­дың­ғы соқ­қы, сайт­тың соқ­қы­сы. Ал­дың­ғы соқ­қы, сайт­тың соқ­қы­сы. Спорттық дайындық кезеңдеріндегі жалпы және арнайы дене тәрбиесінің стандарттары 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері № Жаттығулар Нормативі Өлшем бірлігі Балалар Бағалау Қыздар Бағалау 1.1 30 м жүгіру Секундтар 5.7 6.0 6,0-ден жоғары 10 5 0 6.0 6.4 6,4-тен жоғары 10 5 0 2.1 Денені еденнен жоғары көтеру Саны 35 30 29 және одан аз 10 5 0 30 25 24 және одан аз 10 5 0 3.1 Отырып тұру Саны 40 35 34 кем 10 5 0 35 30 29 және одан аз 10 5 0 4.1 Турниктегі тартылулар Саны 15 7 6 және одан аз 10 5 0 10 5 4 және одан аз 10 5 0 5.1 Денені жатқан позициядан көтеру Саны 40 35 34 және одан аз 10 5 0 35 30 29 және одан аз 10 5 0 1.Арнайы дене даярлығының нормативтері 1.1 Қолмен соғу техникасы Орындау Қолмен соғу техникасы 10 Қолмен соғу техникасы 10 2.1 Аяқпен соғу техникасы Орындау Аяқпен соғу техникасы 10 Аяқпен соғу техникасы 10 3.1 Лақтыру және шалу техникасы Орындау Лақтыру және шалу техникасы 10 Лақтыру және шалу техникасы 10 Ескерту: Ең көп мүмкін болатын ұпайлардың 70%-дан азын жинаған спортшы оқудың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін жарыстан шығарылады.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Тұлып (қап) дана 7 2 Макевара дана 7 3 Секіру арқандары дана 14 4 Гантельдер 1 кг (жұп) дана 14 5 Татами Жиын (100 дана) 1 6 Тақталар дана 7 7 Жгуттар дана 14 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Дулыға дана 14 2 ауызды қорғаушы дана 14 3 Қолғаптар (жұп) дана 14 4 Аяққа арналған футтар (жұп) дана 14 5 Денеге арналған қорғаныш кеудеше дана 14 6 Шапқа арналаған бондаж дана 14 7 Шынтақ жастықшалары (жұп) дана 14 8 Тізе жастықшалары (жұп) дана 14

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 47 қосымша Бильярд спорты бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – бильярд спорты бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қкемақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан аса 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан аса 5 28 1456 ЖСШТ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Ересектер Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қкемақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 10 10 12 күнге дейін 2 ОЖТ – 1 15 10 12 күнге дейін 2 ОЖТ – 2 15 15 12 күнге дейін 2 ОЖТ – 3 20 15 12 күнге дейін 2 ОЖТ 3 оқу жылынан аса 20 15 12 күнге дейін 2 СЖТ – 1 24 18 12 күнге дейін 2 СЖТ– 2 24 18 12 күнге дейін 2 СЖТ 2 оқу жылынан аса 24 18 12 күнге дейін 2 ЖСШТ 24 18 12 күнге дейін 2 Клубтар/секциялар 24 18 12 күнге дейін 2 ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) ересектер 24 18 12 күнге дейін 2 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 2 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 3 3 3 4 4 3 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан аса 3 3 4 4 3 3 СЖТ – 1 4 4 4 4 4 4 СЖТ– 2 4 4 4 4 4 4 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан аса 4 4 6 6 4 4 ЖС­ШТ 4 4 6 6 4 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­дер Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД и СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес РО­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету ұлдар 7-11 лет юниорлар 17-19 лет ересектер 18 жастан Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 5 20 5 20 8 32 Республикалық турнирлер 5 20 5 20 8 32 Ресми облыстық жарыстар 5 20 5 20 8 32 Ресми республикалық жарыстар 5 20 5 20 8 32 Халықаралық жарыстар 5 20 5 20 8 32 Әйелдер Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Қыздар 7-11 лет Юниорлар 17-19 лет Ересектер 18 жастан Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 5 20 5 20 8 32 Республикалық турнирлер 5 20 5 20 8 32 Ресми облыстық жарыстар 5 20 5 20 8 32 Ресми республикалық жарыстар 5 20 5 20 8 32 Халықаралық жарыстар 5 20 5 20 8 32 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны спорт төрешісі i санатты спорт төрешісі ұлттық спорт төрешісі жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 4 4 - - - Облыстық турнирлер 4 4 - - - Республикалық турнирлер 2 3 5 1 - Ресми облыстық жарыстар 2 3 4 1 - Ресми республикалық жарыстар 3 3 5 2 2

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұнын 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 50 Негізгі физикалық даму, жалпы физикалық дайындықтың негізін құру ЖДД 35 АДД 15 Техникалық 48 Соққы техникасының негіздерін меңгеру. Тактикалық Теориялық 2 Қкемақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұнын 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 32 Икемділікті, ептілікті, қозғалыс–үйлестіру қабілеттерін дамыту. Ашық ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. ЖДД 22 АДД 10 Техникалық 48 Соққы техникасының негіздерін меңгеру. Тактикалық 16 Жеке тактика. Теориялық 2 Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Ойын техникасы және техникалық дайындық. Психологиялық 2 Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты ояту, жаттығу қызметіне көзқарасты қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұнын 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 36 Жалпы даму бағдарламасы, ептілік пен үйлестіруді дамытуды жетілдіру. ЖДД 24 АДД 12 Техникалық 46 Соққы техникасының негіздерін меңгеру. Тактикалық 14 Ойын тактикасының негіздері. Қарапайым комбинацияларды үйрену. Теориялық 2 Спортшының күн тәртібі. Ауру мен жарақаттанудың алдын алу. Қатаю. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 2 Күрделі жаттығу міндеттерін шешу үшін қажетті спорттық маңызды қасиеттер мен ерік-жігерді дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұнын 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 36 Спортшылардың денсаулығын нығайту және олардың денесінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру үшін физикалық қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. ЖДД 22 АДД 14 Техникалық 46 Ойынды жетілдіру. Тактикалық 14 Әр түрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Теориялық 2 Спорттағы сырқаттанушылық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 2 Мінездің спорттық маңызды қасиеттерін және ерікті қасиеттерін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұнын 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 28 Жылдамдық пен реакцияның басым дамуы. Жылдамдықты дамыту ойындары. Дене салмағын қолдана отырып, күш жаттығулары. ЖДД 18 АДД 10 Техникалық 40 Шабуыл комбинацияларын жетілдіру. Тактикалық 26 Жеке тактиканы жетілдіру. Теориялық 3 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Психологиялық 2 Спорттық қызметке орнатуды бекіту, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу ойындары. Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұнын 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 28 Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. ЖДД 17 АДД 11 Техникалық 33 Дайындықтың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Шабуыл комбинацияларын жетілдіру. Тактикалық 26 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Бәсекелестік жағдайларды модельдеу. Теориялық 8 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық дайындық. Ойынға орнату және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 4 Спортшыларда басым болатын жеке қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалды тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық ыңғайсыздыққа төзімділік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыстарда команданы басқару дағдыларын дамыту. Ойын ережесін үйрену. Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұнын 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 24 Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. ЖДД 12 АДД 12 Техникалық 33 Ойынды жетілдіру. Тактикалық 30 Әр түрлі стильдегі нақты қарсыластармен тактикалық жоспарлар құру. Теориялық 8 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға орнату және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 4 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Төреші ретінде ресми қалалық жарыстарға қатысу. Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұнын 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 24 Қол жеткізілген деңгейде ұстап тұру және күшті, жылдамдық пен күш қасиеттерін, жылдамдық пен ойын төзімділігін одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығы үлесінің өсуі. ЖДД 10 АДД 14 Техникалық 33 Дамудың жеке ерекшеліктеріне негізделген техникалық-тактикалық дайындықты даралау: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі және дағдылар. Тактикалық 30 Жаттықтырушының тактикалық қондырғыларын орындай отырып, жаттығу ойындары. Теориялық 8 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға орнату және ойын нәтижелерін талдау Психологиялық 4 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқара білу, жауапкершілігі жоғары жағдайларда стресске төзімділік, жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, интроспекция қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерді талдау күнделігін өз бетінше жүргізе білу. Оқу ойындарының бас хатшы, бас төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұнын 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 22 Қол жеткізілген деңгейде ұстап тұру және күшті, жылдамдық пен күш қасиеттерін, жылдамдық пен ойын төзімділігін одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығы үлесінің өсуі. ЖДД 9 АДД 13 Техникалық 32 Соққыларды жетілдіру. Тактикалық 32 Әр түрлі стильдегі нақты қарсыластармен тактикалық жоспарлар құру. Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға орнату және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 6 Мінездің моральдық-еріктік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі гипноздау және өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге мотивацияны дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Кіші топтарда оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде бас төреші,бас хатшы рөлінде жарыстардың төрешілігі. Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұнын Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 22 Ойынды жетілдірудің негізі ретінде жоғары деңгейдегі физикалық және арнайы дайындықты сақтау. ЖДД 10 АДД 12 Техникалық 35 Жеке ойын стилін дамыту. Тактикалық 30 Белгілі бір қарсыластарға жеке тактикалық жоспарларды әзірлеу, ойынды талдау және тактикалық стратегияны дайындау. Теориялық 8 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға орнату және ойын нәтижелерін талдау Психологиялық 4 Оқу процесінде тәуелсіздік ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету мүмкіндігі. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылардың жаттығуларын орындау кезінде қателерді анықтау және түзету. Жас топтардағы оқушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу жүйелерін, хаттамаларды жүргізуді меңгеру. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау* Ұл­дар Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Ба­ға­лау* 1. жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3-тен аса 0 7,5-тен аса 0 6,7-ден аса 0 6,8-ден аса 0 1.2. Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 м се­кунд­тар 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8-ден аса 0 11,3-тен аса 0 10,0-ден аса 0 10,9-дан аса 0 1.3 Екі аяқ­пен ите­рі­лу ар­қы­лы ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115-тен кем 0 110-нан кем 0 120-дан кем 0 110-нан кем 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып ті­рек­пен қол­ды бү­гу және жке­му рет 8 10 6 10 12 10 8 10 5 5 5 5 10 5 6 5 5-тен кем 0 3-тен кем 0 10-нан кем 0 6-дан кем 00 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Оқу-жаттығу топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау* 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-ден аса 0 6,3-тен аса 0 1.2. Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 м се­кунд­тар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен аса 0 10,0-ден аса 0 1.3 Екі аяқ­пен ите­рі­лу ар­қы­лы ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 150 10 140 10 140 5 130 5 140-тан кем 0 130-дан кем 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып ті­рек­пен қол­ды бү­гу және жке­му рет 10 10 8 10 8 5 5 5 8-ден кем 0 8-ден кем 0 2.2. Ар­қа­да шал­қа­сы­нан жа­тып, ті­зе­ні бү­гіп де­не­ні ең­кей­ту рет 35 10 30 10 30 5 25 5 30-дан кем 0 25-тен кем 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау* 1. Жалпы физикалық даярлық нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-тан аса 0 6,3-тен аса 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен аса 0 10,0-ден аса 0 1.3 200 м жүгіру секундтар 35 10 40 10 40 5 45 5 40-тан аса 0 45-тен аса 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жкему рет 35 10 20 10 30 5 25 5 30-дан аса 0 25-тен аса 0 2.2. Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 200 10 185 10 190 5 175 5 190-нан аса 0 175-тен аса 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығулар Өлшем Бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау* 1. жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру Секундтар 5 10 5,8 10 5,2 5 5,5 5 5,2-ден аса 0 5,5-тен аса 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен аса 0 10,0-ден аса 0 1.3 200 м жүгіру секундтар 40 10 35 10 35 5 40 5 35-тен аса 0 40-тан аса 0 2. арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жкему рет 50 10 45 10 45 5 40 5 45-тен кем 0 40-тен кем 0 2.2. Белтемірде асылған күйде тарту рет 15 10 10 10 10 5 8 5 10-нан кем 0 8-ден кем 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Ке­уде­ше да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 2 Көй­лек да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 3 Шал­бар да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 4 Бан­тик да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 5 Туфли жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Сук­но да­на оқу то­бы 3 1 3 1 1 3 1 3 - - 2 Бор да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 3 Би­льярд шар­ла­ры жиын­тық адам 12 1 12 1 1 12 1 1 - - 4 Кий­ге ар­нал­ған тұ­ғыр­лы-ма­ши­на да­на адам 24 1 24 1 1 24 1 1 - - 5 Би­льярд үсте­лі да­на адам 1 5 1 5 1 5 1 5 - - 6 Кий да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 48 қосымша Биатл және триатл бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - «биатл және триатл» бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны АДТ – 1 10 8 416 АДТ – 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ –3 оқу жылынан астам 6 20 1040 СЖТ – 1 5 24 1248 СЖТ – 2 4 26 1352 СЖТ –2 оқу жылынан астам 4 28 1456 ЖСШТ 3 32/36 1664/1872 Клубтар/ секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары ішкі жұмыс регламентіне және қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 0 0 14 Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 7 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес ОЖТ – 2 0 18 14 ОЖТ – 3 7 18 14 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 21 18 14 СЖТ – 1 21 21 14 СЖТ– 2 21 21 14 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 21 18 ЖС­ШТ 21 21 18 Клуб­тар/сек­ци­я­лар ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық­ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­жа­сін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/ жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ-1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 0 1 5 5 0 0 ОЖТ – 2 0 4 7 7 0 4 ОЖТ – 3 0 4 7 7 0 4 ОЖТ –3 оқу жы­лы­нан астам 2 4 10 10 1-2 4 СЖТ – 1 3 5 10 10 2 5 СЖТ – 2 3 5 10 10 2 5 СЖТ –2 оқу жы­лы­нан астам 3 5 10 10 3 5 ЖС­ШТ 3 6 10 10 5 5 Клуб­тар/ сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Ба­ры­лық ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РС­СД және ССД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары ерлер, әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету U-9 U-11 U-15 U-17 U-19 Юни­ор­лар Се­ньор­лар Жиын Тық са­ны Ме­даль Дар са­ны Жиын Тық са­ны Ме­даль Дар са­ны Жиын Тық са­ны Ме­даль Дар са­ны Жиын Тық са­ны Ме­даль Дар са­ны Жиын Тық са­ны Ме­даль Дар са­ны Жиын Тық са­ны Ме­даль Дар са­ны Жиын Тық са­ны Ме­даль Дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізутуралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 20 Облыстық турнирлер 20 Республикалық турнирлер 25 3 Ресми облыстық жарыстар 25 3 Ресми республикалық жарыстар 25 3

6. Оқу материалының мазмұнын бастапқы топтардан дайындық түрлері бойынша бөлу жоғары спорттық шеберлік топтарына дайындық 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы (адт 1 оқу жылы) Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 45 -Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту: төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру, жылдамдық. - жаттығуға қызығушылықты қалыптастыру үшін ойын жаттығулары (эстафеталар, ашық ойындар). -Дене салмағымен жаттығулар: скват, өкпе, итеру, абс, планк. -Ұтқырлық пен икемділікті дамыту: бірлескен гимнастика, созылу. -Дұрыс позаны қалыптастыру, жарақаттанудың алдын алу. -Адд түрлері бойынша: жүзу (құрлықтағы жаттығулар), жүгіру (жүгіру жаттығулары). - аэробты төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. - қозғалыстарды үйлестіру бойынша жұмыс (жүгіру, жүзу). - секіру және тұрақтандыру жаттығулары. ЖДД 33 АДД 12 Техникалық 40 Жүзу: ● кеудеге және арқаға кроль техникасын үйрену ● суда тыныс алуды дамыту. ● сырғанау және есу жаттығулары. ● аяқ жұмысын қою (тақтада жаттығу). Ату: Лазерлік тапаншаны пайдалану негіздері. Лазерлік мылтықты қауіпсіз иелену. Ату және қайта жүктеу ережелерімен танысу. шекарада ату техникасы. Жүгіру: ● жүгіру техникасын қою:дене қалпы, қадам, қол. ● үйлестіру жаттығулары ● қадамның жиілігі мен үнемділігі бойынша жұмыс. Тактикалық 10 ● биатл және триатл кезеңдерімен және әрқайсысының ерекшеліктерімен танысу. ● қашықтыққа күш бөлу негіздері. ● қарқын мен қысымның мәнін түсіну. ● бастапқы және транзиттік аймақтағы ережелер мен мінез-құлық. ● командалық мінез-құлық және жаттығу өзара әрекеттесуі. Теориялық 5 қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Техникалық жаттығуларды орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық - Нұсқаушы және төреші тәжірибесі Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 40 -Дене салмағымен күш жаттығулары (отыру, итеру, тарту) -Гимнастика, кросс, эстафета, ойындар -Үйлестіруді, ептілікті, икемділікті дамыту -Секіру жаттығулары, лақтыру, арқанмен жұмыс -Арнайы тұрақтандыру және тепе-теңдік жаттығулары -Аэробты жаттығулар: жүзу, жүрек соғу жиілігінде жүгіру max hr-ден 60-75% -Күшке төзімділік: аралықтар, слайд жаттығулары, аяқ пен өзек жаттығулары -Жылдамдыққа төзімділік: негізгі жүктемеден кейінгі қысқа үдеулер -Қуатты дамыту: спринттер, жүзуді бастау, жүгіруді жеделдету. ЖДД 28 АДД 12 Техникалық 45 -Кроль техникасын жетілдіру: дене қалпы, ұстау, алып кету, тыныс алу -Ашық су: бағдарлау, судан бастау, топта жұмыс істеу -Лазерлік мылтықпен ату дағдылары. -Аяқтың орналасуы, дененің орналасуы -Жеделдету, бастау, аяқтау дағдылары Тактикалық 15 -Қашықтықты жоспарлау: белгілеу, қарқын, күш -Бастапқы тактика: жолды таңдау -Аяқтау стратегиясы: үдеткіш, қарсыластармен жұмыс Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы дайындық түрі шамамен % арақатынасы жұмыс мазмұны 35 -Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту: төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру, жылдамдық. -Дене салмағымен жаттығулар: өкпе, тартылу, итеру, тақтайшалар. -Ойын спорт түрлері (футбол, эстафеталар, ашық ойындар) -үйлестіру мен мотивацияны дамыту. -Гимнастика, акробатика элементтері-ептілік пен икемділікке. -Секіру жаттығулары-аяқтың күш төзімділігін дамыту. -Жеңіл қарқынмен жүгіру (800 м - 3 км). -Дұрыс қалып пен моториканы үйрету. -Аэробты төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар (жүгіру, жүзу). -Аяққа, өзекке және иық белдеуіне күш жаттығулары. -Үйлестіру жаттығулары ("баспалдақ", арқан). -Өткелдерді имитациялау (судан шығу және жүгіру). -Төмен және орташа қарқынды аймақтарда жұмыс істеу. ЖДД 24 АДД 11 Техникалық 45 Жүзу: Сырғанауды, тыныс алуды, аяқтың жұмысын үйрету. Кеудедегі кроль техникасы-кезең-кезеңмен: дене қалпы, инсульт, тыныс алу. Тақтаймен, қанаттармен ойнайтын жаттығулар. Бастау және бұрылу негіздері. Ату: ●Атудан жүгіруге және кері ауысу. ●Шекара жаттығуларын орындау (кідіріс, қолды лазерлік мылтықпен баяу көтеру). ●Жүгіруге жылдам ауысу. Жүгіру: ●Аяқтың орналасуы, корпустың орналасуы бойынша жұмыс. ●Қадам ритмы мен жиілігі. ●Техникаға арналған жаттығулар (қадам жиілігін, үдеуді орнату). ●Тік тербелістерді азайтуға арналған жаттығулар. Тактикалық 11 ●Бастаудағы, кезеңдердегі және мәредегі мінез-құлық ережелері. ●Қашықтыққа күш бөлу туралы жалпы түсінік. Теориялық 5 ●Қазіргі бессайыстың тарихы мен пәндері (биатл және триатл) ●Жарыстың негізгі ережелері мен форматтары. ●Тамақтану және ішу режимінің негіздері. ●Спортшының гигиенасы, қалпына келтіру және ұйқы. ●Жаттығулар мен жарыстардағы қауіпсіздік. ●Терминологиямен танысу (импульстік аймақтар, "каденс", "транзиттік аймақ" және т.б.). ●Жабдықты жабдықтау және күту ережелері. Психологиялық 3 -Назар мен реакцияға арналған ойын жаттығулары. -Жұптар мен командаларда жұмыс істеу-коммуникацияны дамыту. -Жаттығуға мақсат қою (Біз тапсырманы тұжырымдауға үйретеміз). -Өзін-өзі реттеу әдістерімен танысу: тыныс алу, визуализация. -Мотивациялық әңгімелер, табысты спортшылардың мысалдарын талқылау. - Бастамалар алдында толқумен жұмыс (релаксация, тыныс алу жаттығулары). Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 1 Биатл және триатл терминологиясын меңгеру, аймақтық жарыстардағы төрешілер практикасы. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 34 -Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту: төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру, жылдамдық. -Ойын жаттығулары, кросс, гимнастика, жеңіл атлетика элементтері. -Түзету жаттығулары (жарақаттанудың алдын алу). -Негізгі бұлшықеттерді, тірек-қимыл аппаратын нығайту. -Төзімділікке арналған аралық жаттығулар (аэробты, анаэробты). -Дене салмағымен, қарсылық белдеулерімен, салмақтармен күш жұмысы. -Жүзуге және жүгіруге арналған арнайы жаттығулар (жүзуге арналған құрғақ жаттығулар, жүгіруге арналған аяқтың беріктігі). -Пульсометрлермен жұмыс, берілген пульс аймақтарында жаттығулар. ЖДД 22 АДД 12 Техникалық 43 Үш түрдегі дұрыс техниканы игеру: ● жүзу: тыныс алу, дене қалпы, кроль техникасы, бұрылыстар, бастаулар. ° ату: жылдам қайта жүктеу, қайта жүктеу кезінде үстелді түрту техникасы, ● жүгіру: аяқ қою техникасы, қол жұмысы, үнемді тыныс алу. Жүгіруден атуға ауысу техникасын меңгеру. Көпсайыстағы техникалық элементтер (екі түрді біріктіретін жаттығулар). Тактикалық 12 -Жарыс тактикасын құру (күштерді кезеңдерге бөлу). -Старт пен мәредегі тактика, позиция үшін күрестің ерекшеліктері. -Тактикалық ойындар және бәсекелестік жағдайларды модельдеу. Теориялық 5 -Спорт түрі ретінде биатл және триатлдың негіздері (тарих, пәндер, ережелер). -Спорт физиологиясы (бұлшықет жұмысы, ожж, қалпына келтіру). -Қарқындылық аймақтары, импульстік жаттығулар -Жарысқа дейін, жарыс кезінде және одан кейін тамақтану және ылғалдандыру. -Өзін-өзі бақылау және жаттығу күнделігін жүргізу негіздері. Психологиялық 5 -Ерікті қасиеттерді, мотивацияны, стресске төзімділікті дамыту. -Сәтсіздіктерді жеңе білу, мақсат қою. -Релаксация әдістері, тыныс алу жаттығулары. -Бастамас бұрын шоғырлану, жарысты визуализациялау. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 1 -Жарыс ережелерімен және төрешілердің міндеттерімен танысу. -Балалар мен жасөспірімдер старттарында төрешілік ету кезінде көмек. -Қашықтықты белгілеуге, өту аймақтарын ұйымдастыруға қатысу. -Уақытты белгілеуді, хаттамаларды ресімдеуді пысықтау. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 30 -Жүгіру жаттығулары, кросс (жасына байланысты 5-12 км) -Функционалды айналмалы жаттығулар -Дене салмағымен жұмыс: тартылу, итеру, секіру, жолақтар -Жеңіл салмақпен күш жаттығулары: штанга техникасы, тренажерлер -Жаттығу залы, созылу, ашық ойындар -Шаңғы жаттығулары (қыста) - аралық жүгіру (400 м, 1 км, 2 км сегменттер) - жүзу: аралықтар, соққылар, спринттер, қарқын сегменттерінің сериясы - серпімді жолақтармен күш жұмысы (соққыларға еліктеу) - кірпіш-жаттығу (ату + жүгіру) -Техникалық-күштік жұмыс (мысалы, тауға жүгіру, жүзгіштермен жүзу) ЖДД 20 АДД 10 Техникалық 43 Жүзу: ● кроль техникасы (тыныс алу, сырғанау, инсульт, бұрылу) ● ашық суда жүзу, бағдарлау ● жағадан бастау, дельфин, жағаға шығу Ату: ● атудан жүгіруге және кері ауысу. ● шекара жаттығуларын орындау (кідіріс, қолды лазерлік мылтықпен баяу көтеру). ● жүгіруге жылдам ауысу. Жүгіру: ● аяқтың орналасуы, қадамы, амплитудасы, жиілігі ● үдеу, ритақ, аяқтау үдеуі Транзит: ●Транзиттік аймақ тәжірибесі ●Жабдықты орналастыру Тактикалық 15 - қашықтықты өту тактикасын талдау (теріс сплит, біркелкі, әрлеу үдеуімен) - тамақтану және ылғалдандыру стратегиясы -Бастау және үдеткіш психологиясы -Сценарийлік жаттығулар: нақты жарыстарды модельдеу Теориялық 6 -Физиология негіздері: жүрек соғу жиілігі, қарқындылық аймақтары, лактат - тамақтану және қалпына келтіру негіздері - допингке қарсы ережелер -Жаттығудың интроспекциясы (күнделік жүргізу) - оқу циклін жоспарлауға үйрету Психологиялық 5 -Релаксация әдістерін оқыту (тыныс алу техникасы, визуализация) - шоғырлануға үйрету (медитация, тыныс алуға назар аудару, эмоцияны бақылау) -Мотивациялық әңгімелер, мақсаттармен жұмыс -Қиындықтарды жеңу сценарийлері. -Бәсекелестік сенімділікті қолдау -Сенім мен бірлікке арналған командалық жаттығулар Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 1 - топпен жылыну және салқындату - кіші спортшыларға техникалық элементтерді түсіндіру - жаттықтырушының бақылауымен шағын жоспарлар құру - бейне талдауларды талдау, қателерді анықтау - жаңа бастаған спортшыларды жаттығулар мен старттарда қолдау - төрешілік ережелерін зерттеу. - балалар мен клубтық старттарда төрешілікке қатысу (көмекші рөлінде) - наразылықтарды, айыппұлдарды және төрешілердің әрекеттерін талдау - карточкалармен, таңбалармен, басталу/аяқталу аймақтарымен тәжірибе - жарыстарды ұйымдастыруға қатысу Барлығы 100 % 3-ші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 30 Күш: дене салмағына, салмаққа, айналмалы жаттығуларға арналған жаттығулар. Төзімділік: кросс, ұзақ велосипедпен жүру, аралық жаттығулар. Жылдамдық-күш қасиеттері: спринттер, жоғары жүгіру, секіру жаттығулары. Үйлестіру және икемділік: гимнастика, акробатика, созылу жаттығулары. Жарақаттанудың алдын алу: тұрақтандырғыш бұлшықеттерді күшейту, ұтқырлық. Аэробты төзімділік: жүзу мен жүгіруде ұзақ және қарқынды жаттығулар. Сүт қышқылына төзімділік: аэробты шекті деңгейден жоғары аймақтардағы интервалдар. Өтпелі кезеңдер (өтпелі кезең): тез киіну және пәндерді өзгерту жаттығулары. Күшке төзімділік: салмағы аз және қайталануы көп жаттығулар. ЖДД 19 АДД 11 Техникалық 41 Жүзу: инсульт, тыныс алу, бұрылу, старт, ашық суда жүзу техникасы. Жүгіру: аяқтың орналасуы, қадамның жиілігі мен ұзындығы, қолдың жұмысы, дененің орналасуы. Өтпелер: аяқ киім киюді жаттықтыру және т. Б. Бейне талдау: барлық үш түрдегі техниканы жазу және талдау. Тактикалық 17 Бастапқы дәлізде орналасу (жүзу). Аяқтау тактикасы: жеделдету, психологиялық қысым, үзілістер. В жоспары: ауа-райына, бұзылуларға, күтпеген жағдайларға бейімделу. Теориялық 6 - спортшының физиологиясы мен анатомиясының негіздері. - жоспарлау және жаттығу күнделігін жүргізу. - жаттығулар мен жарыстарда тамақтану және ылғалдандыру. - қарқындылық аймақтары, жүрек соғу жиілігінің мониторларын қолдану. - допингке қарсы білім (спорттық этика аясында). Психологиялық 5 -Мақсат қою және мотивация. -Бастамас бұрын стресс пен мазасыздықты басқару. -Бәсекелестік тұрақтылықты дамыту. -Өзін-өзі реттеу әдістері (тыныс алу әдістері, бейнелеу). -Командалық рух, сәтсіздіктерді жеңу. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 1 -Кіші топтармен сабақтарда жаттықтырушыға көмектесу. -Техникалық элементтерді көрсету. -Жылыну/салқындату. -Жаттығуларды түсіндіру және оларды орындауға көмектесу. -Қарапайым жаттығу тапсырмаларын дайындау. -Жарыс ережелерін зерттеу. -Жергілікті старттарда төрешілік ету практикасы (уақыт, жабдықты бақылау, транзит). -Жүзу, вело, шекара кезеңдерінде жұмыс істеу. -Даулы жағдайларды талдау. - бәсекелестікке объективтілік пен адалдықты қалыптастыру. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 24 -Жүгіру дайындығы (кросс, кросс аралық жүгіру) -Күш жаттығулары (өз салмағы, салмақ) -Икемділік (динамикалық және статикалық созылу) -Үйлестіру жаттығулары (эстафеталар, секіру жаттығулары) -Жаттығу және қалпына келтіру гимнастикасы -Жүзу: техника, интервалдар, тыныс алу, суды сезіну жаттығулары -Жүгіру: аралықтар, қарқын сегменттері, фартлек -Төзімділікті, қуатты, қозғалыс үнемділігін дамытуға арналған жаттығулар ЖДД 12 АДД 12 Техникалық 42 Жүзу: дене қалпы, инсульт, бұрылыстар, қабырғадан бастау Жүгіру: аяқтың орналасуы, қадам жиілігі, дененің орналасуы, қолдың жұмысы өтпелі әдістер: аяқ киімді кию/алу. Тактикалық 22 -Қашықтықты кезеңдерге бөлу -Кезеңдер бойынша күш-жігерді жоспарлау -Басып озу және траекторияны таңдау (суда және жүгіруде) -Судан шығу және жүгірудің бірінші километрінің тактикасы Теориялық 6 -Спорт және жарыс ережелері -Оқу процесінің негіздері (жүктеме, қалпына келтіру, суперкомпенсация) -Тамақтану және ылғалдандыру принциптері -Гигиена және күн тәртібі -Спортшының анатомиясы және физиологиясы -Жарақаттың алдын алу -Спорттық жабдықтар (костюм, велосипед, кроссовкалар және т. Б.) Психологиялық -Спорттық мотивация мен ерік-жігерді қалыптастыру -Бастамас бұрын толқуды бақылау -Старт пен кезеңдерді визуализациялау -Өзін-өзі реттеу әдістері (тыныс алу, концентрация) -Сәтсіздіктермен және өзін-өзі бағалаумен жұмыс Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 1 -Топтастарына жаттығуларды өз бетінше түсіндіру -Шағын топтарда жаттығулылар жасау -Жаттығуды қорытындылау (қателерді, табыстарды талдау) -Жаттықтырушының бақылауымен жолдастар үшін қарапайым жаттығулар құру -Оқу процесін ұйымдастыруға қатысу (кіші көмек) -Триатл кезеңдеріндегі төрешілік негіздері -Ауысым аймағында, кезеңдерде төрешілердің міндеттерін зерделеу -Айыппұлдарды белгілеу және трассада жүріс-тұрыс ережелері -Жаттықтырушының бақылауымен жергілікті старттарда төрешілік етуге көмектесу -Хаттамалармен танысу, нәтижелерді тіркеу Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 24 -Жалпы төзімділікті, күшті, икемділікті, үйлестіруді, жылдамдықты дамыту. - дене салмағына арналған жаттығулар, гимнастика, төзімділік пен реакция ойындары. -Жүгіру, кросс, айналмалы жаттығулар, секіру жаттығулары. -Едш және жарақаттанудың алдын алу (соның ішінде аяқты, арқаны, тізені нығайту). -Жүзу мен жүгірудегі циклдік төзімділік (негізгі аймақтар: аэробты, аэробты-гликолитикалық). -Педальдау тиімділігін арттыруға арналған жаттығулар, қадамдар жиілігі, жүзу кезінде қолдың жұмысы. -Велосипед станцияларында, жүгіру жолдарында имитаторлар мен жаттығулар. -Плиометрия, каденс бойынша жұмыс, жылдамдық-күш аралықтары. ЖДД 10 АДД 14 Техникалық 38 Жүзу: ● кроль техникасын жаттықтыру (тыныс алу, дене қалпы, қол мен аяқтың жұмысы). ● бұрылыстар, бастаулар, сырғанау. ● толқындар жағдайында жұмыс істеу, жағадан бастау, ашық суға бағдарлау. Жүгіру: ●Қадам жиілігі, үнемділік, аяқтың ортасына басу жаттығулары. ●Әр түрлі жылдамдықтағы техника, қолдың жұмысы, корпустың орналасуы. Тактикалық 26 -Қашықтықты өту стратегиясы. -Кезеңдерде күрес жүргізу: басып озу, позицияны қорғау. -Қарсыластар мен жағдайларды талдау. Теориялық 6 -Спорт физиологиясының негіздері: қарқындылық аймақтары, қалпына келтіру, тамақтану. -Биатл және триатл жарыс ережелері. -Допингке қарсы саясаттың негіздері, санитарлық-гигиеналық талаптар. Психологиялық 5 -Жарыс алдындағы толқулармен жұмыс, тыныс алу және релаксация әдістері. -Спорттық мотивация мен мақсат қоюды қалыптастыру. -Ауырсыну мен шаршауға төзімділік жаттығулары (бейнелеу). -Топтық өзара іс-қимыл, көшбасшылық, топтық жұмыс. -Өз бастауларын бағалау және рефлексия (спортшының күнделігін жүргізу). Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 1 -Кіші топтар үшін жылыту және салқындату. -Тәжірибесі аз спортшыларға техникалық элементтерді түсіндіру. -Дұрыс техниканы көрсету. -Оқу-жаттығу жиындары мен жаттығуларын ұйымдастыруға қатысу. -Орындалған жаттығулардың нәтижелері бойынша кері байланыс (өзіндік рефлексия элементі). -Төрешілік жүйесімен және старттарды ұйымдастырумен танысу. -Ішкі жарыстарды өткізуге көмек (уақыт, мәре, транзит). -Бастапқы хаттамаларды оқу, аяқтау парақтарын толтыру тәжірибесі. -Төрешілердің рөлдерін түсіну: бас төреші, стартер, хронометр, аймақтағы төрешілер. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 22 Күш жаттығулары: дене салмағымен, гантельдермен, штангалармен, trx-те жаттығулар; негізгі бұлшықет топтарында жұмыс істеу. Икемділік пен ұтқырлық: динамикалық және статикалық созылу, жұмылдыру жаттығулары. Үйлестіру және ептілік: секіру жаттығулары, жеңіл атлетика мен гимнастикадан ofp элементтері. Төзімділік: әртүрлі ұзындықтар мен қарқындылықтағы кресттер, жалпы аэробты жаттығулар (жүгіру, шаңғы). Күшке төзімділік: велосипед станциясындағы немесе судағы аралық жиынтықтар, залдағы эстафеталар. Плиометрия: жарылғыш күшті жақсартуға арналған жаттығулар, әсіресе жүгіру кезеңінде. Ждд: нақты жүрек соғу жиілігі / ватт аймақтарындағы аралық жұмыстар. Жүзу ждд: инсульт техникасы, цикл жиілігі мен ұзындығы бойынша жұмыс. ЖДД 9 АДД 13 Техникалық 32 Жүзу: барлық стильдердің техникасы, әсіресе кеудедегі кроль техникасы; бұрылыстарды, бастауды, тыныс алуды. Жүгіру: жүгіру техникасы, үнемділік, аяқтың орналасуы, дененің орналасуы. Транзиттік аймақ (өткелдер): транзит аймағында іс-қимылдарды пысықтау, жабдықтарды ауыстыру, судан шығу және старт шепті жүргізу (ату) Тактикалық 32 Жарысты жоспарлау: қашықтықты талдау, кезеңдер бойынша тактиканы анықтау. Күштерді бөлу: импульсті/қуатты, температураны "ұстау" мүмкіндігі. Жүзу позициясы: траекторияны таңдау, "аяқтар"үшін күрес. Аяқтау стратегиясы: жеделдету, позициялар үшін күрес. Теориялық 7 Спорттың анатомиясы мен физиологиясы: қалпына келтіру, шаршау, тамақтану принциптері. Биатл триатлдан жарыс ережелері. Оқу процесін құру принциптері: микро және мезоциклдер, ауыспалы жүктемелер. Жарыста ылғалдандыру және тамақтану: көмірсулардың, электролиттердің рөлі. Допингке қарсы: негіздер және тыйым салынған заттар. Психологиялық 6 Психорегуляция: тыныс алу әдістері, бейнелеу, релаксация. Жарысқа деген көзқарас: сенімділікті, мотивацияны қалыптастыру. Сәтсіздіктермен жұмыс: жеңіліс қорқынышын жеңу, сындарлы сын. Фокус: тапсырмаға шоғырлану мүмкіндігі (толқу, кедергі). Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 1 Ждд өткізу: кіші спортшыларды даярлауға қатысу. Оқытуға көмек: техниканы түсіндіру, жаңадан бастаушылардағы қателерді түзету. Жаттығуларды талдау: орындалған тапсырмаларды талдау, жаттықтырушыға кері байланыс. Жаттығу және интроспекция күнделігін жүргізу. Жарыстың ережесі мен ережелерімен танысу. Жарыста төрешінің көмекшісі болып жұмыс істеу: уақытты белгілеу, ережелерді қадағалау. Айыппұлдарды, дисквалификация негіздерін зерттеу. Нақты жағдайларды пысықтау (бұзушылықтарды модельдеу). Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 20 - негізгі физикалық қасиеттерді дамыту: төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру, жылдамдық. - барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар: дене салмағымен жұмыс, кроссфит элементтері, функционалды жаттығулар. -Тірек-қимыл аппаратын түзету: жарақаттанудың алдын алу, буындарды, аяқты және арқаны нығайту. -Маусымаралық және өтпелі кезеңдердегі арнайы циклдар. -Жылдамдыққа және аэробты-анаэробты аймақтарға баса назар аудара отырып,жүгіру, жүзу бойынша аралық жаттығулар. -Күшпен жүгіру, көтерілу, қарсылықпен жүзу. -Жүгіру+ату+жүзу+жүгіру комбинациясы. - қуатқа төзімділік пен lactate tolerance дамыту. ЖДД 8 АДД 12 Техникалық 32 Биомеханиканы ескере отырып, әр түрдің техникасын (жүзу, ату, жүгіру) зерделеу және тегістеу: ● жүзу: ұстау, сырғанау, бұрылу техникасы, тыныс алу бойынша жұмыс. ● ату: жылдам қайта жүктеу, ату дәлдігі, орындау тиімділігі. ● жүгіру: қадам жиілігі, тік тербелістер, қону, корпус. Транзиттік аймақ техникасы: әрекеттер тізбегін, уақытты және қателерді пысықтау. Бейне талдау, бекіту және кері байланыс жаттығулары. Көмекші жабдықты пайдалану (серпімділік, қалқандар, жүзгіштер, smart-trainers және т.б.). Тактикалық 34 ●Жарыста күштерді бөлу стратегиялары. ●Әр түрлі қашықтықтағы тактика. ●Тактиканы ауа-райына, бастапқы жағдайларға түрлендіру. ●Жетекші спортшылардың тактикасын талдау, нақты жарыстарды талдау. Теориялық 7 -Физиология негіздері, оқу процесі, периодизация. -Қалпына келтіру принциптері: ұйқы, тамақтану, массаж, ылғалдандыру. -Жаттығу аймақтары, lactate threshold, vo2max, power және hr мониторингі. -Спорттық тамақтану негіздері: стартқа дейін, кезінде және одан кейін тамақтану. -Допингке қарсы ережелерді, wada және ұлттық агенттіктерді білу. Психологиялық 6 -Психологиялық тұрақтылық пен стресске төзімділікті қалыптастыру. -Жарыстарды визуализациялау, тыныс алу техникасы, автотренинг. -Мотивациямен жұмыс, мақсат қою, табысқа деген ішкі көзқарас. - жарыс кезінде бастапқы мазасыздық пен "дағдарыстармен" күресу әдістері. - спорт психологымен жеке кеңес. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 1 -Жаттықтырушының бақылауымен кіші спортшылармен немесе жаңадан бастаушылармен жаттығулар өткізу. -Техника мен жаттығуларды түсіндіру әдістерін зерттеу. -Басқа спортшылардың қателіктерін бағалау және түзету. -Оқу процесін ұйымдастыру, күнделік жүргізу және жүктемені есепке алу дағдылары. -Кері байланыс және қарым-қатынас дағдыларын дамыту. -Төрешілік ережелерімен танысу биатл және триатл. -Старттардағы практика: хатшылықтың жұмысына қатысу, желіге қою, уақытты белгілеу, транзиттік аймақтарды бақылау. -Брифингтерге қатысу, пенальти ережелері. -Жарыстардағы даулы жағдайлар мен шағымдарды талдау. -Төрешілерді сертификаттауға дайындық (ұлттық деңгей және одан жоғары). Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін (1 оқу жылы) Жаттығу Ұлдар Қыздар 1 30 м жүгіру 6,2 сек 6,5 сек 2 Орнынан ұзындыққа секіру 130 см 150 см 3 3х10 жүгіру 10 сек 12 сек 4 Сығу 6 рет 3 рет 5 50 м/с жүзу 55 1.0 сек 6 1000 м жүгіру 5 мин 6 мин Алғашқы даярлау топтары үшін (2 оқу жылы) Жаттығу Ұлдар Қыздар 1 30 м жүгіру 5,5 сек 5,6 сек 2 Орнынан ұзындыққа секіру 180 см 170 см 3 3х10 жүгіру 9,0 сек 9,4 сек 4 Қалақшадан (жігіттерден) белтемірге тартылу 6 раз 5 Жатқан қалпында қолды бүгу және жазу 18 раз 6 Биіктікте тұрып алға еңкею +/- +/- 7 Тік қолды алға/артқа айналдыру ені 50 см 45 см 8 50 м/с жүзу 50 сек 50 сек 9 1000 м жүгіру 4`45 сек 5`15 сек Оқу-жаттығу даярлық топтары үшін (1 оқу жылы) Жаттығу Ұлдар Қыздар 1 50 м/с жүзу 39,0 сек 39,0 сек 2 100 м/с жүзу 1`26 сек 1`28 сек 3 200 м/с жүзу 3`10 сек 3`15 сек 4 100 м кмп жүзу 1`45 сек 1`55 сек 5 50 м брасс жүзу 52.0 сек 52.0 сек 6 Жүзу 50 м бат 45.0 сек 49.0 сек 7 50 м арқамен жүзу 45.0 сек 49.0 сек 8 200 м км. жүзу 4`36 сек 4`59 сек 9 5 м ату 30 сек 30 сек 10 Жеңіл атлетика 30 м биіктікте старт 5,4 5,9 11 Жеңіл атлетика 60 м биіктікте старт 9`3 9`7 12 Жеңіл атлетика 100 м жүгіру 16 сек 19 сек 13 Жеңіл атлетика 400 м жүгіру 1`30 сек 1`40 сек 14 Жеңіл атлетика 1000 м жүгіру 4`30 сек 4`45 сек 15 Жеңіл атлетик 14`00 сек 14`30 сек Оқу-жаттығу даярлық топтары үшін (2 оқу жылы) Жаттығу Ұлдар Қыздар 1 50 м/с жүзу 34 сек 39 сек 2 100 м/с жүзу 1`18 сек 1`20 сек 3 200 м/с жүзу 2`55 сек 3`05 сек 4 100 м кмп жүзу 1`40 сек 1`50 сек 5 50 м брасс жүзу 45 сек 49 сек 6 Жүзу 50 м бат 45 сек 49 сек 7 50 м арқамен жүзу 42 сек 47 сек 8 Жүзу 100м кмп 1`40сек 1`45 сек 9 400 м/с жүзу 6’0 6.15 10 100 м брасс жүзу 1`40 1.50 11 Жүзу 50 м бат 41 44 12 Жүзу 100 м бат 1`30 1.39 13 100 м жүзу 1`30 1.40 14 100 м брасс жүзу 1`40 1.50 15 200 м км. жүзу 3`30 3.40 16 Жеңіл атлетика 30 м биіктікте старт 5.4 6.0 17 Жеңіл атлетика 60 м биіктікте старт 9`3 9`9 18 Жеңіл атлетика 100 м жүгіру 14.8 сек 18.0 сек 19 Жеңіл атлетика 400 м жүгіру 1`10 сек 1`25 сек 20 Жеңіл атлетика 1000 м жүгіру 3`45 сек 4`00 сек 21 Жеңіл атлетик 12`00 сек 12`30 сек Оқу-жаттығу даярлық топтары үшін (3 оқу жылы) Жаттығу Ұлдар Қыздар 1 50 м/с жүзу 30.75 32.00 2 100 м/с жүзу 1`08 1`13 3 200 м/с жүзу 2`30 2`45 4 100 м кмп жүзу 1`18 1`25 5 50 м брасс жүзу 38 41 6 Жүзу 50 м бат 32 37 7 50 м арқамен жүзу 34 38 8 200 м км. жүзу 2`49 3`00 9 400 м/с жүзу 5.18 5.30 10 100 м брасс жүзу 1.22 1.30 11 Жүзу 50 м бат 41 49 12 Жүзу 100 м бат 1.12 1.23 13 100 м жүзу 1.15 1.18 14 5 м ату 25 25 15 Жеңіл атлетика 100 м жүгіру 13.5 17.0 16 Жеңіл атлетика 400 м жүгіру 1`0 1`12 17 Жеңіл атлетика 600 м жүгіру 1`0 1`20 18 Жеңіл атлетика 800 м жүгіру 2`10 2`45 19 Жеңіл атлетика 1000 м жүгіру 3`10 3`40 20 1800 м атыспен жүгіру 7`45 8`20 21 Жеңіл атлетик 10`50 11`20 Оқу-жаттығу даярлық топтары үшін (3 оқу жылы) Жаттығу Ұлдар Қыздар 1 50 м/с жүзу 28.40 35.00 2 100 м/с жүзу 1`02 1`10 3 200 м/с жүзу 2`14 2`30 4 100 м кмп жүзу 1`09 1`20 5 50 м брасс жүзу 34.50 38.00 6 Жүзу 50 м бат 30.50 36.00 7 50 м арқамен жүзу 34 38.00 8 200 м км. жүзу 2`30 2`45 9 400 м/с жүзу 4`50 5.20 10 100 м брасс жүзу 1.15 1.22 11 Жүзу 50 м бат 30.50 34.50 12 Жүзу 100 м бат 1`07 1.10 13 100 м жүзу 1`08 1.15 14 10 м ату 20сек 20 сек 15 Жеңіл атлетика 100 м жүгіру 12.9 16.3 16 Жеңіл атлетика 400 м жүгіру 58.4 1.15 17 Жеңіл атлетика 600 м жүгіру 1`30 2.08 18 Жеңіл атлетика 800 м жүгіру 2`25 2.33 19 Жеңіл атлетика 1000 м жүгіру 2`50 3`20 20 Жеңіл атлетика 3000 м жүгіру 9`45 11`30 21 3000 м атыспен жүгіру 11`30 12`20 Спорттық жетілдіру топтары үшін (1 оқу жылы) Жаттығу Юниорлар Юниорлар 1 50 м/с жүзу 27.0 32.0 2 100 м/с жүзу 1`00 1`08 3 200 м/с жүзу 2`10 2`25 4 400 м/с жүзу 4.39 5`00 5 10 м ату 15 15 6 Жеңіл атлетика 100 м жүгіру 12.1 15.1 7 Жеңіл атлетика 400 м жүгіру 57.2 1`10 8 Жеңіл атлетика 600 м жүгіру 1.25 1`55 9 Жеңіл атлетика 800 м жүгіру 2.05 2`20 10 Жеңіл атлетика 1000 м жүгіру 2`42 3`10 11 Жеңіл атлетика 3000 м жүгіру 10`30 11`30 12 3000 м атыспен жүгіру 11`10 12`05 Спорттық жетілдіру топтары үшін (2 оқу жылы) Жаттығу Юниорлар Юниорлар 1 50 м/с жүзу 26.30 31.00 2 100 м/с жүзу 59`0 1`07 3 200 м/с жүзу 2`03 2`50 4 400 м/с жүзу 4.22 4.45 5 10 м ату 10 10 6 Жеңіл атлетика 100 м жүгіру 12.0 14.1 7 Жеңіл атлетика 400 м жүгіру 57.0 1`07 8 Жеңіл атлетика 600 м жүгіру 1.20 1.53 9 Жеңіл атлетика 800 м жүгіру 2.00 2.15 10 Жеңіл атлетика 1000 м жүгіру 2`37 3`00 11 Жеңіл атлетика 3000 м жүгіру 10`25 11`25 12 3000 м атыспен жүгіру 10`50 11`45 Ескертпе: Барынша мүмкін болғанынан 70% -дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз талпыныстан кейін оқудан шығарылуға жатады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтармен және мүкәммалмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Лазерлік пистолет дана әр спортшыға 1 дана 2 Нысана дана әр спортшыға 1 дана 3 Үстел дана әр спортшыға 1 дана Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 БЖСМ эмблемасы бар футболка/поло дана әр спортшыға 1 дана 2 Шорты дана әр спортшыға 1 дана 3 Спорттық костюм дана әр спортшыға 1 дана 4 Бастаушы костюм дана әр спортшыға 1 дана

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 49 қосымша Грэпплинг UWW бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлау тиімділігін стандарттау, жүйелеу және арттыру үшін әзірленген. Оның негізгі мақсаты – грэпплинг UWW бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Осындай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан, елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді – бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорттық шеберлікке дейін. Бұл спортшыны қисынды әрі тиімді дамыту жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әр кезеңінде нәтижелерге нақты нормативтер мен талаптар анықталады, бұл ілгерілеу мен жаттықтырушылар мен ұйымдардың жұмыс сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорттық резервті қалыптастыруға жәрдемдесу Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв құра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен интеграция Әзірлеу кезінде қазақстандық спортшылардың әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік беретін халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан аса 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан аса 5 28 1456 ЖСШТ 4 32 1664 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) жасөспірімдер Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады юниорлар жастар ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 2 АД Т– 2 10 10 7 2 ОЖТ – 1 15 10 7 2 ОЖТ – 2 15 15 10 2 ОЖТ – 3 20 15 10 2 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан аса 20 15 15 5 СЖТ – 1 24 18 15 5 СЖТ– 2 24 18 18 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан аса 24 18 18 5 ЖС­ШТ 24 18 18 5 Клуб­тар/сек­ци­я­лар 15 15 7 5 ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) жа­сө­спі­рім­дер 21 10 5 юни­ор­лар 24 10 5 жастар 24 10 5 ере­сек­тер 24 10 5 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры жа­сө­спі­рім­дер 21 10 5 юни­ор­лар 24 10 5 жастар 24 10 5 ере­сек­тер 24 10 5 Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұйымның түрі Даярлық кезеңі /жасы Спорттық жарыстар Оқу-жаттығу жиындары Халықаралық Рсепубликалық Халықаралық Рсепубликалық Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 2 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 3 3 3 4 4 3 3 ОЖТ 3 оқу жылынан аса 3 3 4 4 3 3 СЖТ – 1 4 4 4 4 4 4 СЖТ– 2 4 4 4 4 4 4 СЖТ 2 оқу жылынан аса 4 4 6 6 4 4 ЖСШТ 4 4 6 6 4 4 Клубтар /секциялар 6 6 6 6 6 6 Мектеп-интернаттар-колледждер Барлық кезеңдерде 6 6 6 6 6 6 ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) жасөспірімдер 3 5 6 6 6 6 юниорлар 3 5 6 6 6 6 жастар 6 4 4 4 8 4 ересектер 6 4 4 4 8 4 Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) Ішкі жұмыс регламентіне және қағидаларға сәйкес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауы тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­рыс түр­ле­рі Жа­сө­спі­рім­дер (12-15 жас) Юни­ор­лар (16-17 жас) Жастар (18-20 жас) Ере­сек­тер (20-40 жас) Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 44 176 20 80 18 72 18 72 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 44 176 20 80 18 72 18 72 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 44 176 20 80 18 72 18 72 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 44 176 20 80 18 72 18 72 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 44 176 20 80 18 72 18 72 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (12-15 жас) Юни­ор­лар (16-17 жас) Жастар (18-20 жас) Ере­сек­тер (20-40 жас) Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 36 144 20 80 12 48 12 48 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 36 144 20 80 12 48 12 48 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 36 144 20 80 12 48 12 48 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 36 144 20 80 12 48 12 48 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 36 144 20 80 12 48 12 48 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз етуге арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен (регламентпен) регламенттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 6 4 2 Облыстық турнирлер 6 4 3 1 Республикалық турнирлер 12 8 5 2 Ресми облыстық жарыстар 12 6 4 2 Ресми республикалық жарыстар 14 10 6 3 5

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны ЖДД 50-64 Акробатика және жалпы дене шынықтыру элементтері. Жүгіру, спринттер, кресттер; арқанмен секіру; итеру, тарту, отыру; тақтайшалар, бұралу, абс жаттығулары; созылу және буын гимнастикасының элементтері және т. Б АДД 18-23 Төзімділік, икемділік, жылдамдық жаттығулары; үйлестіру және тепе-теңдік жаттығулары, құлау, көпір және т. Б. Техникалық, тактикалық 15-23 Жұптағы техникалық-тактикалық тапсырмалар; аяққа өту, күрес және т. Б. Теориялық, психологиялық 2-4 Спорт тарихының негіздері мен ережелері, спортшы күнінің режимі, әңгімелер мен дәрістер және т. Б Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі - Барлығы 100 % 1-ші оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны ЖДД 46-60 Жүгіру, спринттер, кресттер; арқанмен секіру; итеру, тарту, отыру; тақтайшалар, бұралу, абс жаттығулары; созылу және буын гимнастикасының элементтері және т. Б. АДД 18-23 Арнайы жаттығулар: қозғалыс, шығу, ұстау жаттығулары, ұстауға арналған күш жаттығулары және т. Б. Техникалық, тактикалық 20-28 Жұппен жұмыс; аяққа өту, күрес, шабуыл және әртүрлі позициялардағы қорғаныс және т. Б. Теориялық, психологиялық 2-4 Спортшыға қойылатын гигиеналық талаптар, қауіпсіздік, зейін мен өзін-өзі бақылау бойынша жұмыс және т. Б Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны ЖДД 36-48 Секіру жаттығулары, жүгіру жаттығулары, реакция және тепе-теңдік ойындары, арқанмен секіру, үйлестіру баспалдақтарындағы жаттығулар. Дене және ұстау бұлшықеттерін күшейту және т. Б. АДД 20-26 Арнайы жаттығулар: қозғалыс, шығу, ұстау жаттығулары, ұстауға арналған күш жаттығулары және т. Б. Техникалық, тактикалық 24-30 Негізгі элементтердің техникасын бекіту және дамыту: төңкерістер, аяқтарға өту, партерден шығу, ұстау, ауырсыну және тұншығу әдістері (толық аяқталмай) және т. Б. Теориялық, психологиялық 4-5 Спорттық этика мен қарсыласты құрметтеуге тәрбиелеу, тамақтану, белсенді демалыс және т. Б. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 1-2 Жарыстың негізгі негізгі терминологиялары мен ережелері. Төрешілік негіздері. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны ЖДД 36-48 Укрепление здоровья и развитие физических и координационных качеств. Повышение функциональных возможностей организма. Бег на короткие и средние дистанции, прыжковые упражнения, упражнения на гибкость и силу корпуса, гимнастические элементы. АДД 20-26 Арнайы жаттығулар: қозғалыс, шығу, ұстау жаттығулары, ұстауға арналған күш жаттығулары және т. Б. Техникалық, тактикалық 24-30 Негізгі және күрделі әдістердің техникасын жетілдіру. Қарсы шабуыл әрекеттерін игеру. Тактикалық комбинацияларды жетілдіру: позициялар арасындағы ауысулар, қарсы шабуылдар, күресті жүргізудің жеке стилін қалыптастыру және т. Б Теориялық, психологиялық 4-5 Қазақстандағы және әлемдегі белдеулердегі күресті дамытудың негізгі тенденциялары, спорттық дайындықтың сипаттамасы және т. Б. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 1-2 Жарыс ережелері және өзгерістер. Сабақтарды ұйымдастыру дағдыларын дамыту: топ құру, командалар беру, жылыту, төрешілердің қимылдары мен терминдерін білу және т. Б. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны ЖДД 24-32 Шешімдер қабылдау жылдамдығы мен қозғалыс жылдамдығына арналған ойындар мен жаттығулар (сигналға реакция, жұптық ойындар). Жалпы күш пен төзімділікке арналған жаттығулар және т. Б. АДД 24-30 Арнайы жаттығулар: қозғалыс, шығу, ұстау жаттығулары, ұстауға арналған күш жаттығулары және т. Б. Техникалық, тактикалық 32-42 Күрделі техникалық элементтерді жетілдіру. Қаттылықпен күресу, шабуылдардан қорғауды жақсарту бойынша жұмыс және т. Б. Теориялық, психологиялық 3-4 Спорттық дайындықты жоспарлау және өзін-өзі бақылау негіздері, тұрақты жаттығулар мен жарыстарға орнатуды бекіту және т.б. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 1-2 Кіші спортшылармен жеке жұмыс істеу дағдыларын дамыту (техниканы үйренуге көмектесу). Ресми жарыстардың төрешілеріне қатысу (бүйірлік, төреші-секундомер, хатшы рөлінде) және т. Б Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқудың оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны ЖДД 24-32 Жүгіру, спринттер, кресттер; арқанмен секіру; итеру, тарту, отыру; тақтайшалар, бұралу, абс жаттығулары; созылу және буын гимнастикасының элементтері АДД 24-30 Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін күшейту. Ұстау күші, жарылғыш күш, икемділік және ұтқырлық және т. Б. Техникалық, тактикалық 32-42 Бұрын зерттелген барлық әдістердің техникасын қайталау және жетілдіру. Техниканы орындау жылдамдығы мен тазалығын арттыру. Техниканы спортшының стиліне бейімдеу және т. Б. Теориялық, психологиялық 3-4 Жеке дайындықты жоспарлау негіздері, жаттығулар күнделігін жүргізу және жекпе-жектерді талдау, бейнеде өзіңіздің және басқалардың жекпе-жегін талдау. Жарақаттарды қалпына келтіру және алдын алу негіздері және т. Б. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 3-4 Жарыстар мен жаттығуларда топты басқару дағдыларын дамыту. Жылыту, кіші техниктерді көрсету; оқу төрелігіне қатысу; техниканы өзін-өзі бақылау. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны ЖДД 20-23 Күш, икемділік, үйлестіру және жалпы төзімділікті дамыту. Бүкіл денеге арналған функционалды жаттығулар, дене салмағына арналған жаттығулар, кардио жаттығулары және т. Б. АДД 23-29 Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін күшейту. Ұстау күші, жарылғыш күш, икемділік және ұтқырлық және т. Б. Техникалық, тактикалық 46-54 Бәсекелестік жағдайларды модельдеу (шектеулі уақытпен немесе ұтылған позициямен жұмыс). Стратегиялық ойлау дағдыларын дамыту және қарсылас стиліне бейімделу және т. Б. Теориялық, психологиялық 2-3 Психологиялық тұрақтылықты қалыптастыру, ерікті қасиеттерді дамыту, қарсыластың шаршауы мен қысымын жеңе білу. Жауынгерлік көңіл-күйді және жарыстарда барынша қайтаруға дайындықты дамыту. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 2-3 Кіші топ жаттықтырушыларына көмектесу; бақылау старттарының төрешілігі; жаттығу аналитикасы. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны ЖДД 20-23 Жалпы дене дайындығын дамыту: кардиожүктілік, күш пен икемділік жаттығулары, бүкіл денеге функционалды жаттығулар және т. Б. АДД 23-29 Арнайы дене шынықтыру дайындығы үлесінің өсуі. Күшті, жарылғыш күш пен күрестегі тұрақтылықты арттыруға арналған жаттығуларға баса назар аудару және т. Б. Техникалық, тактикалық 46-54 Спортшының стилін, деңгейін, физикасы мен психофизиологиясын ескере отырып, техникалық дайындықты даралау. Әр түрлі стильдегі қарсыластармен күресу жоспарларын құру. Жарыс жағдайларын модельдеу. Теориялық, психологиялық 2-3 Спорттық психология және өзін-өзі бақылау негіздері. Жеңіске деген мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, интроспекция. Жарыстарға деген сенімділік пен жауынгерлік қатынасты дамыту. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 2-3 Өзін-өзі бақылау және жүктемелерді талдау күнделігін өз бетінше жүргізу. Жастарға арналған жаттығулар мен техникалық түсініктемелер. Оқу спаррингтері мен жарыстарының төрешілігіне қатысу (судья, бас судья, хатшы). Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны ЖДД 18-22 Күшті, жылдамдықты, төзімділікті, икемділік пен ептілікті жоғары деңгейде ұстау және дамыту АДД 19-24 Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. Жарылғыш күштің дамуына, тірек пен партердегі тұрақтылыққа, ұстағыштардың күші мен күрестегі төзімділікке баса назар аудару. Техникалық, тактикалық 46-54 Шабуылдаушы техникалық әдістердің арсеналын жетілдіру. Күрделі техникалық элементтерді, қарсы шабуылдарды, ауысуларды тереңдетіп пысықтау. Жоғары қарсылық жағдайында техниканы пысықтау. Спортшының стиліне сәйкес техниканы даралау Теориялық, психологиялық 2-3 Дайындықты жоспарлау және бақылау. Қарсыластың ерекшеліктеріне және жекпе жек кезеңіне байланысты жекпе жек стратегияларын әзірлеу Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 2-3 Кіші топ жаттықтырушыларына көмектесу; бақылау старттарының төрешілігі; жаттығу аналитикасы. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны ЖДД 18-22 Жалпы дене шынықтыруды дамыту: төзімділікті, күшті, икемділікті және үйлестіруді сақтау. АДД 19-24 Жоғары деңгейде техникалық және тактикалық дағдыларды жетілдіру үшін дене шынықтыру мен арнайы дайындықтың жоғары деңгейін ұстап тұру. Фитнесті сақтау үшін жаттығулардың қарқындылығын арттыру Техникалық, тактикалық 46-54 Жеке күрес стилін дамыту. Әр түрлі шабуылдаушы комбинацияларды, иннингтерді және ауысулар, лақтыру сияқты аралық техниканы жетілдіру. Турнирлерге стратегия дайындау. Теориялық, психологиялық 2-3 Ойынға орнату, жүргізілген толғақтарды талдау негізінде нәтижені талдау және бағалау. Оқу процесінде тәуелсіз ойлауды дамыту, өз әрекеттерін талдау және түзету мүмкіндігі. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 2-3 Тәлімгерлік; жарыстар өткізу, аналитика. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде оқуға қабылдау және ауысу үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем Бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3-тен аса 0 7,5-тен аса 0 6,7-ден аса 0 6,8-ден аса 0 1.2. Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 м се­кунд­тар 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8-ден аса 0 11,3-тен аса 0 10,0-ден аса 0 10,9-дан аса 0 1.3 Екі аяқ­пен ите­рі­лу ар­қы­лы ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115-тен кем 0 110-нан кем 0 120-дан кем 0 110-нан кем 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып ті­рек­пен қол­ды бү­гу және жа­зу рет 8 10 6 10 12 10 8 10 5 5 5 5 10 5 6 5 5-тен кем 0 3-тен кем 0 10-нан кем 0 6-дан кем 00 2.2. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұр­ған қа­лып­тан ал­ға қа­рай ең­кею (орын­дық дең­гей­і­нен) см +2 10 +3 10 +4 10 +5 10 +1 5 +2 5 +3 5 +4 5 +1-ден кем 0 +2-ден кем 0 +3-тен кем 0 +4-тен кем 0 Ескертпе: Мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Оқу-жаттығу топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-ден аса 0 6,3-тен аса 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен аса 0 10,0-ден аса 0 1.3 Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 150 10 140 10 140 5 130 5 140-тан кем 0 130-дан кем 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу рет 10 10 8 10 8 5 5 5 8-ден кем 0 8-ден кем 0 2.2. Гимнастикалық орындықта тұрған қалыптан алға қарай еңкею (орындық деңгейінен) см +4 10 +4 10 +3 5 +3 5 +3-тен кем 0 +3-тен кем 0 2.3. Арқада шалқасынан жатып, тізені бүгіп денені еңкейту рет 35 10 30 10 30 5 25 5 30-дан кем 0 25-тен кем 0 Ескертпе: мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-ден аса 0 6,3-тен аса 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен аса 0 10,0-ден аса 0 1.3 200 м-ге жүгіру секундтар 35 10 40 10 40 5 45 5 40-тан аса 0 45-тен аса 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу рет 35 10 20 10 30 5 25 5 30-дан кем 0 25-тен кем 0 2.2. Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 200 10 185 10 190 5 175 5 190-нан кем 0 175-тен кем 0 2.3. Денені арқада жатқан күйден көтеру рет 35 10 30 10 30 5 25 5 30-дан кем 0 25-тен кем 0 Ескертпе: Мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 5 10 5,8 10 5,2 5 5,5 5 5,2-ден аса 0 5,5-тен аса 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен аса 0 10,0-ден аса 0 1.3 200 м-ге жүгіру секундтар 40 10 35 10 35 5 40 5 35-тен аса 0 40-тан аса 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу рет 50 10 45 10 45 5 40 5 45-тен кем 0 40-тан кем 0 2.2. Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 250 10 230 10 230 5 215 5 230-дан кем 0 215-тен кем 0 2.3. Белтемірге асылған күйде аяқты түзу күйінде оған тигізгенше көтеру рет 20 10 15 10 15 5 10 5 15-тен кем 0 10-тен кем 0 2.4. Белтемірде асылған күйде тартылу рет 15 10 10 10 10 5 8 5 10-тен кем 0 8-тен кем 0 Ескертпе: Мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтармен және мүкәммалмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдардың саны 1 Болгар сөмкесі дана 6 2 Жаттығу турникеті дана 20 3 Күрес кілемi 12*12 маттармен дана 2-3 4 Тартқыш арқан дана 2 5 Манекен дана 6 6 Фитнесс доп дана 10 7 Стационарлық велосипед дана 4 8 Орындығы бар штанга дана 4 9 Кiр тасы 8 кг. 16 кг. 24 кг. 32 кг. дана 16 Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Рашгард пен шорт (комплект) дана 60 2 Кимоно дана 60 3 Спорттық костюм дана 60 4 Кроссовка дана 60 5 Футболка дана 60 6 Шорты дана 60

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 50 қосымша Грэплинг (AIGA нұсқасы) бойынша ұлттық спорттық даярлық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша ұлттық спорттық даярлық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру мақсатында әзірленді. Негізгі мақсаты – грэпплинг (AIGA нұсқасы) бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдарға арналған талаптар мен критерийлерді біріздендіру. Аталған стандартты әзірлеудегі негізгі мақсаттар мен міндеттер:

1. Дайындықты біріздендіру Ел аумағында – өңіріне, мектебіне немесе жаттықтырушысына қарамастан – барлық спортшылар үшін бірдей дайындық тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт дайындықтың нақты кезеңдік құрылымын белгілейді – бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорттық шеберлікке дейін. Бұл спортшыны жүйелі әрі тиімді дамыту жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әр кезеңіне қойылатын нақты нормативтер мен талаптар белгіленген, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдардың жұмысын әділ әрі объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорттық резервті қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі, ұлттық құрамалар үшін сапалы резерв қалыптастырады.

5. Халықаралық талаптармен интеграция Стандартты әзірлеу барысында халықаралық стандарттар мен үрдістер ескерілді, бұл қазақстандық спортшылардың әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуын қамтамасыз етеді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормативтер Ұйымның түрі Даярлық кезеңі / жасы Топтың толымдылығы (адам) Апталық сағат саны Жылдық жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 20 8 416 АД Т– 2 20 10 520 ОЖТ – 1 15 12 624 ОЖТ – 2 15 14 728 ОЖТ – 3 10 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 10 20 1040 СЖТ – 1 8 24 1248 СЖТ– 2 8 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 8 28 1456 ЖСШТ 8 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес Қазақстан Республикасының ұлттық және штаттық ұлттық құрамаларын даярлайтын ұйымдар, сондай-ақ облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың спорт түрлері бойынша командаларын даярлайтын ұйымдар (Республикалық ДРС, ҰТО, ҰСО, оқу-жаттығу орталықтары, басқармалар немесе жергілікті ДРС, ОФОС) жасөспірімдер / 12–13 жасқа дейін қоса алғанда Оқу жүктемесінің орындалуы спортшының белгілі бір спорт ұйымына (оқу тобы / даярлық кезеңі) қатыстылығына және спортшылардың жеке дайындық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. юниорлар / 14–15 жасқа дейін қоса алғанда жастар / 17–19 жасқа дейін қоса алғанда ересектер / 20 жастан бастап Әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстарды ұйымдастыратын спорт федерациялары, ведомстволық спорт қоғамдары, қоғамдық бірлестіктер мен дене шынықтыруды дамыту орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен ережелеріне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиналыстарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Даярлық кезеңі / жасы Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Даярлық кезеңі / жасы Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 1 1 0 0 АД Т– 2 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 1 14 күнге дейін 5 күнге дейін, жылына 2 реттен артық емес, кешенді медициналық тексеру жоспарына сәйкес Ағымдағы жаттығу жылы үшін ұйымдардың әкімшілігімен анықталады, спорттық шаралар күнтізбелік жоспарына сәйкес ОЖТ – 2 2 1 14 күнге дейін ОЖТ – 3 2 1 14 күнге дейін ОЖТ 3 оқу жылынан астам 2 2 14 күнге дейін СЖТ – 1 3 3 14 күнге дейін СЖТ– 2 3 3 14 күнге дейін СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 4 14 күнге дейін ЖСШТ 5 5 14 күнге дейін Клубтар/секциялар 10 10 14 күнге дейін Қазақстан Республикасының ұлттық және штаттық ұлттық құрамаларын дайындайтын ұйымдар, сондай-ақ облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың спорт түрлері бойынша құрамаларын дайындайтын ұйымдар (Республикалық ДРС, ЦОП, ЦСП, жаттығу орталықтары, басқармалар немесе жергілікті ДРС, ЦПОР). 12-13 жас аралығындағы ұлдар 3 3 14 күнге дейін 14-15 жас аралығындағы жасөспірімдер 3 3 14 күнге дейін 17-19 жас аралығындағы жастар 5 3 14 күнге дейін 20 жастан бастап ересектер 5 5 14 күнге дейін Әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстарды ұйымдастыратын спорт федерациялары, ұйымдар, ведомстволық спорттық қоғамдар мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыруды және спортты дамыту орталықтары. Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының ең ұзақ мерзімі барып-келу уақытын есепке алмастан белгіленген

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 3 1 1 1 1 2 ОЖТ – 2 3 2 2 1 1 2 ОЖТ – 3 3 2 1 1 2 2 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 3 3 2 1 2 3 СЖТ – 1 3 5 1 0 3 5 СЖТ– 2 4 5 1 0 4 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 5 1 0 4 5 ЖС­ШТ 5 5 1 0 5 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар және кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ұлт­тық және штат­тық ұлт­тық құ­ра­ма­ла­рын дай­ын­дай­тын ұй­ым­дар, об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның спорт түр­ле­рі бой­ын­ша құ­ра­ма­ла­рын дай­ын­дай­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық ДРС, ЦОП, ЦСП, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, бас­қар­ма­лар неме­се жер­гі­лік­ті ДРС, ЦПОР). РСДД және СДД ЖСШ та­лап­та­ры­на сәй­кес (Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі) ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖСШ та­лап­та­ры­на сәй­кес (Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі) Әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар­ды ұй­ым­да­сты­ра­тын спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт­тық қо­ғам­дар мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру және спорт­ты да­мы­ту ор­та­лық­та­ры. Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың құрамына енген спортшылардың іс-сапарлары дайындығының кезеңі/жасына арналған лимиттерден аспауы тиіс.

4. Қазақстан республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­мен қам­та­ма­сыз ету Ме­даль са­ны Ком­плект са­ны Ме­даль са­ны Ком­плект са­ны Ме­даль са­ны Ком­плект са­ны Ме­даль са­ны ме­даль­мен қам­та­ма­сыз ету ұл­дар (10-11 жас) юно­ши (12-13 жас) юни­ор­лар (14-15 жас) ер­лер (16-17 жас) ер­лер (18-19 жас) ер­лер (20 жастан жо­ға­ры) ве­те­ран­дар (30 жастан жо­ға­ры) жа­рыс түр­ле­рі ме­даль­мен қам­та­ма­сыз ету ұл­дар (10-11 жас) юно­ши (12-13 жас) юни­ор­лар (14-15 жас) ер­лер (16-17 жас) Об­лы­стық тур­нир­лер 9 36 9 36 9 36 9 36 0 0 8 32 8 32 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 9 36 9 36 9 36 9 36 0 0 8 32 8 32 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 9 36 9 36 9 36 9 36 8 32 8 32 8 32 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 9 36 9 36 9 36 9 36 8 32 8 32 8 32 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 9 36 9 36 9 36 9 36 8 32 8 32 8 32 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­мен қам­та­ма­сыз ету Ме­даль са­ны Ком­плект са­ны Ме­даль са­ны Ком­плект са­ны Ме­даль са­ны Ком­плект са­ны Ме­даль са­ны ме­даль­мен қам­та­ма­сыз ету қы­здар (10-11 жас) қы­здар (12-13 жас) юни­ор­лар (14-15 жас) әй­ел­дер (16-17 жас) әй­ел­дер (18-19 жас) әй­ел­дер (20 жастан жо­ға­ры) ве­те­ран­дар (30 жастан жо­ға­ры) жа­рыс түр­ле­рі ме­даль­мен қам­та­ма­сыз ету қы­здар (10-11 жас) қы­здар (12-13 жас) юни­ор­лар (14-15 жас) әй­ел­дер (16-17 жас) Об­лы­стық тур­нир­лер 9 36 9 36 9 36 9 36 0 0 7 24 7 24 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 9 36 9 36 9 36 9 36 0 0 7 24 7 24 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 9 36 9 36 9 36 9 36 7 24 7 24 7 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 9 36 9 36 9 36 9 36 7 24 7 24 7 24 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 9 36 9 36 9 36 9 36 7 24 7 24 7 24 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды медальдармен және комплекттермен қамтамасыз етудің соңғы саны сәйкес жарыстарды өткізу туралы ережемен (регламентпен) реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны спорт тө­ре­ші­сі i са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі спорт тө­ре­ші­сі жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі спорт тө­ре­ші­сі Аудан­дық тур­нир­лер 9 1 - - - Об­лы­стық тур­нир­лер 9 1 - - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 8 4 2 2 - Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 2 2 1 - Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 4 4 4 4

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынасы Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 45 Кең ауқымды дене дамуы — қозғалмалы ойындар, эстафеталар, акробатиканың элементтері және жалпы дене дайындығы арқылы жүзеге асады. Басымдық — шапшаңдықты, үйлестіруді, икемділікті және жылдамдықты дамыту. ЖДД 33 Жалпы дене дайындығын дамыту: күшке, төзімділікке, икемділікке және жылдамдыққа арналған жаттығулар; жүгіру, секіру, үйлестіру мен теңгерімге арналған жаттығулар, айналып түсу, көпір жасау. АДД 12 Күреске арналған арнайы жүктемелерге дайындау жаттығулары: партердегі қозғалыстар, арқамен шығу, серікті ұстап тұру жаттығулары, қол ұстауды нығайту. Техникалық 40 Грэпплингтің негізгі ұстанымдары мен қозғалыстарымен танысу: негізгі тұрыстар, қауіпсіз құлаулар, аударулар, ұстап тұрулар, құлыптардан босап шығу, партерден шығу әдістері. Тактикалық 10 Қарапайым тактикалық әрекеттерді үйрену: позицияны бақылау (гард, маунт, бүйір ұстап тұру), позицияны жақсарту үшін қозғалу, 2-3 қозғалыстан тұратын элементарлы комбинациялар. Теориялық 5 Грэпплингтің тарихы мен ережелерінің негіздері. Күрескерлерге арналған гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Жарақаттың алдын алу негіздері және қауіпсіздік техникасы туралы негізгі түсініктер. Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 40 Икемділік, шапшаңдық, үйлесімділік және төзімділікті дамыту қалыптастыру. Секіру жаттығулары, жүгіру жаттығулары, реакция мен балансқа арналған ойындар, арқанмен секіру, үйлесімділік баспалдағында жаттығулар. Құйрық бұлшықеттері мен қол ұстау күшін нығайту. ЖДД 28 Жалпы дене дайындығы: жүгіру, секіру, акробатикалық элементтер (күбірлер, аудармалар, көпірлер), күш жаттығулары (итермелеу, тартылу), баланс пен икемділікке арналған жаттығулар. АДД 12 Грэпплингке арналған арнайы жаттығулар: партеде қозғалыс, үстем позицияларға шығу, ұстап тұру және бақылау жаттығулары, қолға арналған күш жаттығулары (арқандар, сүлгілер), жеңіл қарсылықпен тұрып және партеде күрес. Техникалық 45 Негізгі техникалық элементтерді бекіту және дамыту: аудармалар, аяққа өту, партеден шығу, ұстап тұру, ауырсыну және ұстау тәсілдері (толық аяқталмайды). Жұпта техникалық әрекеттерді дәл және тұрақты орындауды жаттықтыру. Тактикалық 10 Қарапайым тактикалық комбинацияларды меңгеру: позицияны бақылау (гард, маунт, бүйірлік ауысулар), екі және одан көп техникалық әрекеттер комбинациясы, әртүрлі позицияларда шабуыл және қорғау. Теориялық 4 Бөлмелерге гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Жарақат пен аурулардың алдын алу. Спорт этикасын және қарсыласқа құрметті тәрбиелеу. Жарыстардың негізгі ережелері мен қауіпсіздік техникасы. Психологиялық 1 Грэпплингке тұрақты қызығушылық қалыптастыру, сенімділік пен тәртіпті дамыту, жүйелі жаттығуға әдеттендіру. Назар мен өзін-өзі бақылау жұмысы. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 35 Жалпы дамытушы бағдарлама. Шапшаңдықты, үйлестіруді, күш пен икемділікті жетілдіру. Доппен ойындар (мысалы, регби допы немесе баскетбол шапшаңдыққа арналған), эстафеталар, арқанмен секіру, үйлестіру сатысындағы жаттығулар. Жалпы төзімділікті дамыту және дене бұлшықеттерін нығайту. ЖДД 24 Жалпы физикалық дайындық: жүгіру, секіру, гимнастикалық элементтер (құлағанға, көпірлер), күш жаттығулары (итеру, тартылу), қозғалмалы ойындар, тепе-теңдік пен икемділікке арналған жаттығулар. АДД 11 Грэпплингтің арнайы жаттығулары: тұрғанда және партерде қозғалу, ұстап тұру мен бақылау жаттығулары, қолдың беріктігін дамыту (сүлгілермен, арқанмен жұмыс), жұмсақ жабдықтарда лақтыру қимылдары, негізгі аударылымдар мен тұтқалардан шығу. Техникалық 45 Негізгі тәсілдердің техникаларын жетілдіру: аударылымдар, ұстап тұру, аяқпен өту, тұтқалардан шығу. Партерде және тұрғанда бақылаудың түрлі әдістерін меңгеру. Бастапқы ауырсыну және тұншықтыру тәсілдері (жеңіл түрде). Қозғалыстардың тұрақтылығы мен дәлдігін жаттықтыру. Тактикалық 11 Грэпплинг тактикасының негіздері. Қарапайым комбинацияларды үйрену: позициялар арасында ауысу, 2–3 техникалық қимылдан тұратын негізгі тізбектер (мысалы, өту — бақылау — ұстап тұру). Позициялық бақылаудың негіздері. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Жарақаттар мен ауруларды алдын алу. Дене шынықтыру. Техникалық элементтерді орындаудың негіздері. Грэпплинг сайыстарының ережелері мен қауіпсіздік техникасы. Психологиялық 3 Ерік-жігер қасиеттерін дамыту: табандылық, тәртіп, шыдамдылық. Қиындап жатқан жаттығу тапсырмаларын шешуге деген сенімділік пен қызығушылық қалыптастыру. Әртүрлі қарсыластармен жұпта жұмыс істеу қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Грэпплингтің негізгі терминологиясы мен жарыс ережелерін меңгеру. Жаттығуларда терминдерді қолдану (мысалы, маунт, гард, бүйірлік бақылау). Судьялық негіздерімен танысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 34 Денсаулықты нығайту және физикалық әрі координациялық қасиеттерді дамыту. Организмнің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру. Арнайы көңіл бөлінуі: жылдамдықты және жылдамдық-күштік төзімділікті, тұру және партердегі жылдам қозғалысты, жалпы және арнайы төзімділікті дамыту. ЖДД 22 Қысқа және орташа қашықтыққа жүгіру, секіру жаттығулары, дененің икемділігі мен бұлшықеттің күшін дамыту жаттығулары, гимнастикалық элементтер, функционалды жаттығулар (бурпи, планка, медицина доптарымен жұмыс). АДД 12 Грэпплингтің арнайы жаттығулары: аяққа тез өту, позицияларды бақылау жаттығулары (маунт, гард), қолғау күшін нығайту, әртүрлі позицияларда уақыт бойынша күрес, серіктестің қарсылығымен лақтыру қозғалыстары. Техникалық 43 Негізгі және күрделі техникаларды жетілдіру. Қарсы шабуылдарды меңгеру (өтуге жауап ретінде бақылау, скрамблдар). Партерге өтулерді, ұстап тұруды, ұстап тұрудан шығуды жетілдіру, ауырсыну және тұншықтыру тәсілдерінің техникасын жақсарту. Қорғау және қарсы техникаларды дамыту. Тактикалық 12 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру: позициялар арасында өту (мысалы, гард — маунт — сабмишн), қарсы шабуыл әрекеттері, күрестің жеке стилін қалыптастыру (тұрудағы, партердегі немесе әмбебап стильге басымдық). Теориялық 5 Қазақстан мен әлемдегі грэпплингтің негізгі даму тенденциялары. Аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Спорттық даярлықтың сипаттамасы. Спорттық нәтижеге қол жеткізуде физикалық және арнайы дайындықтың рөлі. Ережелер мен өзгерістер. Психологиялық 5 Өзін-өзі бақылау тәсілдерін үйрету. Жарыстар алдындағы қобалжуды басқару. Өз техникалық және тактикалық әрекеттеріне сенімділік қалыптастыру. Стресске төзімділікті дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу ұйымдастыру дағдыларын дамыту: топ құру, командалар беру, даярлық жаттығуын өткізу. Клубтық және қалалық жарыстарда төрелікке қатысу (жанама төреші немесе хатшы рөлінде). Төрешілік белгілер мен терминдерді білу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 30  жылдамдықты, реакцияны және жарылғыш күшті дамыту. Қозғалыстарды жылдам қабылдау және шешім қабылдау дағдыларын жетілдіру (сигналға реакция, жұптық ойындар). Денеңнің өз салмағымен жұмыс істеу (штангасыз жаттығулар): итерулер, тартылулар, секірулер, арқанмен жаттығу. Арнайы назар — жылдамдық пен жылдам-қуатты төзімділік, тұрғыда және партерде жылдам қозғалыс, ойын төзімділігі. ЖДД 20  жалпы күш пен төзімділікке арналған жаттығулар, функционалды шеңберлі жаттығулар, икемділік пен үйлестіруді дамыту. АДД 10  грэпплингтің арнайы жаттығулары: жеделдетілген қозғалыстар, қыспақтауды нығайту (арқан, орама шүберек), шектеулі аймақтарда күрес (қабырғада, бұрышта), уақытқа ұстау, серіктеспен қарсылық жаттығулары. Техникалық 43  күрделі техникалық элементтерді жетілдіру. Қозғалыстың икемділігін арттыру, техниканың тегістігі мен жылдамдығын дамыту. Шабуыл комбинацияларын жетілдіру (бірнеше техникалық элементтердің тізбегі). Позициялар арасындағы ауысулар мен сабмишн комбинацияларын жаттығу. Шабуылдан қорғануды жақсарту. Тактикалық 15  тактикалық ойлауды дамыту: шайқас жоспарлау, қарсыластың әрекетіне жауап беру, шабуыл мен қорғанысты үйлестіру. Тактикалық комбинацияларды жетілдіру және жеке күрес стратегиясын құру. Теориялық 6  физикалық қабілеттер мен олардың грэпплингтегі маңызы. Спорттық дайындықты жоспарлау және өзін-өзі бақылаудың негіздері. Тактикалық даярлықтың негіздері. Өз шайқастарын талдау. Сайыс ережелері және олардың өзгерістері. Психологиялық 5  жаттығулар мен жарыстарды тұрақты өткізуге мотивацияны қалыптастыру. Жеке қасиеттерді дамыту (төзімділік, шешім қабылдау, стресс төзімділік). Жарыстар мен спаррингтердегі жоғары жүктемеге дайындалу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1  серіктестердің қателіктерін анықтау және түзету. Кіші спортшыларға жеке көмек көрсету дағдыларын дамыту (техника үйретуге көмектесу). Ресми жарыстарда төрелік етуге қатысу (қоса төреші, секундомер, хатшы ретінде). Төрешілік ишараттар мен ережелерді білу. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 30 Жылдамдық пен жылдам-қуат төзімділігін, жылдам қозғалысты, «ойын» төзімділігін (ұзақ айқастардағы жұмыс) дамыту. Арнайы дене дайындығының маңызын арттыру. Құшақтау күшін, жарылғыш күшті, икемділік пен қозғалыстылықты жаттықтыру. Серіктеспен кешенді жаттығулар (тасымалдау, салмақты ауыстыру, скрамблдар). ЖДД 19 Қуатқа, төзімділікке, үйлестіруге және қозғалыстылыққа кешенді жаттығулар. Өзіндік салмақпен жаттығулар, жалпы төзімділікті дамыту, икемділік жаттығулары (динамикалық және статикалық созылу). АДД 11 Грэпплингке арналған арнайы жаттығулар: қарсыласқа қарсы аяқпен өту, бақылау үшін күрес, ұстап тұрудан шығуды жаттықтыру, тұрақтылық пен балансты дамыту. Белгіленген шарттарда спаррингтер. Техникалық 41 Алдын ала меңгерілген барлық техникаларды қайталау және жетілдіру. Техникаларды орындау жылдамдығы мен тазалығын арттыру. Спортшы стиліне сәйкес техниканы даралау. Жаңа күрделі техникаларды меңгеру және жаттығу: позициялар арасында жетілдірілген өтулер, күрделі сабмишндар, қарсы әдістер, ұстап тұрудан стандартты емес шығулар. Техника тізбектерін үйлестіру, шабуылдардың еркіндігі мен өзгергіштігі бойынша жұмыс. Тактикалық 17 Тактикалық схемалар мен комбинацияларды жетілдіру. Жарыстық жағдайларды модельдеу (шектеулі уақытпен немесе артта қалған позицияда жұмыс істеу). Стратегиялық ойлауды және қарсылас стиліне бейімделуді дамыту. Жекпе-жекке жеке жоспар дайындау. Теориялық 6 Өзіндік дайындықты жоспарлаудың негіздері, жаттығу күнделігін жүргізу және айқастарды талдау. Жарыс ережелерін үйрену (өзгерістерді қоса). Техника мен тактикаларды талдау, жекпе-жекке дайындық. Өз және басқалардың айқастарын видео арқылы қарау. Жан-жақты қалпына келтіру және жарақаттарды алдын алу негіздері. Психологиялық 5 Стресске төзімділікті, бәсекелестік сезімін, жекпе-жекте сенімділікті дамыту. Белсенділік, жауапкершілік, физикалық және психологиялық ыңғайсыздықты жеңу қабілетін қалыптастыру. Жекпе-жек алдындағы шоғырлану мен өзін-өзі бақылауды жаттықтыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыстар мен жаттығуларда топты басқару дағдыларын дамыту. Жылыту сәттерін өткізу, кіші спортшыларға техникаларды көрсету. Грэпплинг жарыстарында төрешілікке қатысу (жанама төреші, бас төреші, хатшы қызметінде). Төрешілік терминологиясы мен жесттерін меңгеру. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 24 Жылдамдық пен жылдам-қуаттық төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, «ойын» төзімділігін және жарылғыш күшті дамыту. Жеңіл салмақтарды қолдану (резеңкелер, салмақталған білезіктер мен жеңіл жилеттер). Арнайы физикалық дайындықтың маңыздылығын арттыру. ЖДД 12 Күшті, икемділікті, үйлестіруді және жалпы төзімділікті дамыту. Дененің барлық бөліктеріне арналған функционалдық жаттығулар, өз салмағымен жаттығулар, кардио-жүктемелер. АДД 12 Грэпплингке арналған арнайы жаттығулар: дене бақылауы, күшті өту, ұстау, скрамблдар, мойын мен қолға арналған жаттығулар. Белгіленген позицияларда спаррингтер. Техникалық 42 Техниканы орындаудың дәлдігін, тұрақтылығын және жылдамдығын арттыру. Техниканың әртүрлілігін кеңейту: аяққа әртүрлі өту, бақылау позициялары, әртүрлі позициядан сабмишндер, позициялар арасында ауысулар. Қарсыластың стиліне қарай бақылау және қарсы әдістерді жетілдіру. Қарсылық жағдайында техниканың жылдамдығы мен тазалығын арттыру. Тактикалық 22 Әртүрлі стильдегі қарсыластармен (бағыткерлер, гардшылар, контратакерлер және т.б.) Жекпе-жек тактикалық жоспарларын құру. Тактикалық комбинацияларды жаттықтыру: өз стиліңді енгізу, қарсы шабуыл, артықшылықты қорғау. Жарыстық жағдайларды талдау және модельдеу. Теориялық 6 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау (жаттығу күнделігін жүргізу). Спорттық психология негіздері (жарыс алдындағы күй, өзін-өзі бақылау). Техникалық және тактикалық әрекеттерді талдау. Өз және басқалардың жекпе-жектерін видео арқылы қарау. Жарыс ережелері мен олардың өзгерістерін меңгеру. Психологиялық 5 Психологиялық тұрақтылықты қалыптастыру, ерік-жігерді дамыту, шаршау мен қарсыластың қысымына төтеп беру қабілетін жетілдіру. Жекпе-жекке дайындықты нығайту және максималды күш жұмсауға ниетті қалыптастыру. Өзін-өзі бақылау мен зейінділік дағдыларын дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өз жаттығу жоспарларын құру, өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу мен жарыстық жүктемелерді талдау. Жеңіл спортшыларға жаттығуларды түсіндіру және дене қыздыру жаттығуларын жүргізу. Грэпплинг жарыстарына төрелік етуге қатысу (төреші, бас төреші, хатшы төреші). Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 24 Күш-қуат, жылдамдық-қуат қасиеттерін, төзімділікті, икемділікті және жылдам қозғалысты сақтау және дамыту. Арнайы физикалық дайындық үлесінің артуы. Қуат, жарылғыш күш пен күрестегі тұрақтылықты арттыруға арналған жаттығуларға басымдық беру. ЖДД 10 Жалпы физикалық даярлықты жетілдіру: кардио жаттығулары, күш пен икемділікке арналған жаттығулар, бүкіл денеге арналған функционалдық жаттығулар. АДД 14 Грэпплингке арналған арнайы жаттығулар: позицияны бақылау және ұстау, ұстау күші мен мойын бұлшықеттерін дамыту, күшпен өту, жарылғыш лақтырулар, ұстау, скрамблдар. Белгіленген шарттардағы спаррингтер. Техникалық 38 Техникалық даярлықты спортшының стилі, деңгейі, физикалық және психофизиологиялық ерекшеліктерін ескере отырып даралау. Қолайлы позициялар мен техникаларды терең меңгеру (өту, ұстау, сабмишндер, бақылаудан шығу). Позициялар арасындағы ауысулар мен контратақтарды жетілдіру. Кедергі жағдайында техниканы жетілдіру. Тактикалық 26 Тренердің нақты тактикалық тапсырмаларын орындау арқылы спаррингтер мен жаттығу жекпе-жектерін өткізу. Түрлі стильдегі қарсыластарға қарсы күрес жоспарларын әзірлеу. Жарыс жағдайларын модельдеу. Жекпе-жек барысын басқару дағдыларын дамыту (инициативаны алу, қолайсыз жағдайдан шығу). Теориялық 6 Тактика және техникалық-тактикалық даярлық негіздерін меңгеру. Өз және басқалардың жекпе-жектерін талдау. Тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Дайындықты жоспарлау және талдау. Жарыс ережелерін үйрену және қолдану. Спорттық психология мен өзін-өзі бақылау негіздері. Психологиялық 5 Жоғары спорттық нәтижелерге қажетті қасиеттерді қалыптастыру және дамыту: эмоцияны басқару, стресс төзімділігі, жеңіске деген мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, өзін-өзі талдау. Сенімділік пен жарысқа дайындықты арттыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау және жүктемелерді талдау журналыны өз бетімен жүргізу. Кіші спортшыларға разминка өткізу және техникалық түсіндірулер жасау. Оқу спаррингтері мен жарыстардың төрелігіне қатысу (төреші, бас төреші, хатшы). Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 22 Күшті, жылдамдық-қуат қасиеттерін, төзімділік, икемділік пен шеберлікті жоғары деңгейде сақтау және дамыту. Арнайы физикалық дайындықтың үлесін арттыру. Жарылғыш күшті, тұру мен партердегі төзімділікті, ұстау күшін және күрестегі төзімділікті дамытуға басымдық беру. Жалпы төзімділік, күш, икемділік және үйлестіруге арналған жаттығулар. Жалпы физикалық форманы қолдау. ЖДД 9 Грэпплингке арналған арнайы жаттығулар: позицияны бақылау және ұстау, өту, лақтырулар, сабмишндер, ұстаудан шығу. Ұстау күші, мойын және дене бұлшықеттерін дамыту. Серіктеспен және салмақпен жаттығулар. АДД 13 Шабуылдаушы техникалық амалдарды жетілдіру. Күрделі техникалық элементтерді, контратақтарды, ауысулар мен сабмишндерді терең меңгеру. Жоғары қарсылық жағдайында техникасын дамыту. Техникаларды спортшының стиліне бейімдеу (мысалы, тұрудағы күрес, гардтағы жұмыс, үстем позициялар және т.б.). Техникалық 32 Әр түрлі стильдегі қарсыластарға арналған тактикалық жоспарларды әзірлеу және іске асыру. Бәсекелестік жағдайларды модельдеу. Тренердің тактикалық тапсырмаларын орындау арқылы спаррингтер. Қарсыластың ерекшелігі мен жекпе-жектің кезеңіне байланысты стратегияларды құру. Тактикалық 32 Дайындықты жоспарлау және бақылау. Өз және басқалардың жекпе-жектерін тактикалық талдау. Тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жарыс ережелерін үйрену. Спорттық психология негіздері. Турнирлердің әр кезеңінде жекпе-жекті басқару стратегияларын меңгеру. Теориялық 7 Моральдық-ерік қасиеттерін дамыту: стресс төзімділік, эмоцияны басқару, концентрация және нәтижеге жетуге ынталандыру. Жаттығулар мен жарыстарда өзін-өзі бақылау және реттеу әдістерін меңгеру. Жоғары жарыстық мотивацияны сақтау. Психологиялық 6 Кіші топтарға жаттығу өткізу дағдыларын дамыту (разминка жүргізу, техниканы түсіндіру). Оқу және ресми жарыстарды төрелік ету: бас төреші, аға төреші, жетекші төреші, бас хатшы рөлдерінде. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Күшті, жылдамдық-қуат қасиеттерін, төзімділік, икемділік пен шеберлікті жоғары деңгейде сақтау және дамыту. Арнайы физикалық дайындықтың үлесін арттыру. Жарылғыш күшті, тұру мен партердегі төзімділікті, ұстау күшін және күрестегі төзімділікті дамытуға басымдық беру. Жалпы төзімділік, күш, икемділік және үйлестіруге арналған жаттығулар. Жалпы физикалық форманы қолдау. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 20 Физикалық және арнайы дайындықтың жоғары деңгейін ұстап тұру, техникалық және тактикалық дағдыларды жоғары деңгейде жетілдіру. Физикалық формаға қолдау көрсету үшін жаттығу қарқындылығын арттыру. ЖДД 8 Жалпы физикалық дайындықты дамыту: төзімділік, күш, икемділік және үйлестіруді сақтау. Дененің функционалдық мүмкіндіктерін қолдау мақсатында арнайы жаттығулар жүргізу. АДД 12 Грэпплингке арналған арнайы физикалық жаттығулар: ұстау күшін, қозғалғыштықты, төзімділікті және реакция жылдамдығын арттыруға бағытталған. Партердегі төзімділікке, ұстау күшіне және салмақпен жұмыс істеуді жетілдіруге басымдық беру. Техникалық 32 Жеке күрес стилін дамыту. Әртүрлі шабуыл комбинацияларын, сонымен қатар өту, лақтыру және сабмишндер сияқты аралық техникаларды жетілдіру. Барлық техникаларды жоғары күрделілік деңгейінде терең меңгеру. Тактикалық 34 Әртүрлі стильдегі қарсыластармен кездесулерге тактикалық жоспарлар әзірлеу. Жарыстық түрлі жағдайларды модельдеу, тактиканы талдау және түзету. Турнирлерге стратегия құру. Теориялық 7 Әлемде және халықаралық жарыстарда грэпплингтің даму үрдістері. Ойындардың тактикалық талдауы, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға дайындалу, өткен кездесулер нәтижелерін талдау және бағалау. Психологиялық 6 Жаттығу процесінде өзіндік ойлау қабілетін дамыту, өз әрекеттерін талдап, түзету дағдыларын меңгеру. Күшті психологиялық тұрақтылықты қолдау, стресс жағдайында және қарқынды жаттығулар кезінде. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылардың техникалық қателерін анықтау және түзету. Бапкерлер мен кіші спортшыларға техника үйретуге және жетілдіруге көмек көрсету. Жарыс ережелерін, турнир өткізу жүйесін білу, хаттамаларды жүргізу. Жарыстарды төрешілік ету (командалық, жеке және жұптық жарыстар). Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері алғашқы даярлау топтары үшін № жат­тығ­у­лар өл­шем бір­лі­гі бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві ба­ла­лар ба­ға­лау* қы­здар ба­ға­сы Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­сы 1. жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1 1,5 км жү­гі­ру ми­ну­та­лар 7,0 10 8,0 10 6,0 10 7,0 10 7,5 5 8,5 5 6,5 5 7,5 5 7,5 -тен көп 0 8,5 -тен көп 0 6,5 -тен көп 0 7,5 -тен көп 0 1.2 Тар­ты­лу / ите­рі­лу қай­та­лау са­ны 8 10 20 10 12 10 25 10 6 5 15 5 10 5 20 5 6 -дан кем 0 15 -дан кем 0 10 -дан кем 0 20 -дан кем 0 1.3 План­ка се­кунд­тар 60 10 60 10 90 10 90 10 45 5 45 5 60 5 60 5 45 -дан кем 0 45 -дан кем 0 60 -дан кем 0 60 -дан кем 0 2. Ар­найы де­не­да­яр­лық нор­ма­тив­те­рі 2.1 По­зи­ци­я­лық кү­рес ми­нут­тар 1 10 1 10 1,5 10 1,5 10 2.2 «Иық­ты ите­ру» әді­сін бі­лу 1 5 1 5 2.3 «Үш­бұ­рыш» әді­сін бі­лу 1 5 1 5 1 5 1 5 2.4 «Маунт» по­зи­ци­я­сын бі­лу 1 5 1 5 1 5 1 5 2.5 «Бэк маунт» по­зи­ци­я­сын бі­лу 1 5 1 5 1 5 1 5 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № жаттығулар өлшем бірлігі норматив жаттығулар балалар ұлдар бағасы балалар бағасы 1. жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 4,6 10 5 10 5 5 5,5 5 5-тен астам 0 5,5 -тен астам 0 1.2. 1 минут ішінде бёрпи (burpee) жаттығуы рет 25 10 20 10 20 5 15 5 20-дан кем 0 15-дан кем 0 2. Арнайы денедаярлық нормативтері 2.1. Тұру және ұстап күрес (позициялық күрес) секундтар 60 10 50 10 2.2. Бұғаттау әдістері саны 10 10 10 10 7 5 7 5 5 2 5 2 2.3. Аяққа ауырсыну әдістері саны 7 10 7 10 5 5 5 5 2 0 2 0 2.4 Қолға ауырсыну әдістері саны 5 10 5 10 3 5 3 5 2 0 2 0

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету Рет № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Күрес кілемі Квадратный метр 200 2 Лақтыру әдістерін жаттықтыруға арналған қаптар дана 10 3 Жаттығуға арналған қаптар (құм салынған) дана 4 4 Күштік дайындыққа арналған эспандерлер дана 10 5 Жылынуға арналған секіргіш арқан дана 10 6 Су ішуге арналған спорттық бөтелкелер дана 20 7 Швед қабырғасы дана 5 8 Турник дана 2 9 Арқан дана 2 10 Тейп (ені 2 см) метр 20 11 Спорттық жгуттар дана 10 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету Рет № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Рашгард дана 20 2 Шорты дана 20 3 Лосины дана 20 4 Қапа (каппы) дана 20 5 Спорттық киім сөмкелері дана 20 6 Тобық бекіткіштері дана 5 7 Тізе буындарын бекіткіштері штука 5 8 Шынтақ буындарын бекіткіштері спорттық жинақ 5 Ескерту: атаулар саны оқу тобына есептеліп көрсетілген.

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 51 қосымша Джиу-джитсу бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. оның негізгі мақсаты - джиу-джитсу бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгідайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасынбақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатынталаптарайқындалады, бұлжаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогрессі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпалету Стандарттар ұлттық командалар үшінсапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауғажәне дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекегеқабілеттіболуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі/жас Топ­тар­дың то­лы­ғуы (адам) Бір ап­та­да­ғы са­ғат­тар са­ны Бір жыл­да­ғы (52 ап­та) са­ғат­тар­дың жал­пы са­ны Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры АДТ – 1 14 8 416 АДТ– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 16 832 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2о­қу жы­лы­нан астам 5 28 1456 ЖС­ШТ 4 32 1664 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Ұй­ым­ның жар­ғы­сы­на сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын­да­яр­ла­уды­жү­зе­ге­а­сы­ра­ты­нұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі­бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық­ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­ды­ң­ж­әне­аста­на­ның­ко­ман­да­ла­рын­да­яр­ла­уды­жү­зе­ге­а­сы­ра­ты­нұй­ым­д­ар (Рес­пуб­ли­ка­лықС­ДД, ОДО, СДО, жат­тығ­у­ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­тіСДД, ОР­ДО) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы­ж­әнеқыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі­бой­ын­ша­жа­ры­ста­рұй­ым­да­сты­ра­ты­нұй­ым­дар, де­не­шы­нық­ты­ру мен спорт­ты­да­мы­ту­ды­жү­зе­ге­а­сы­ра­тын­ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық­бір­ле­стіктер, де­не­шы­нық­ты­ру­ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн ОЖТ – 2 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн ОЖТ – 3 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 21күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн СЖТ – 1 21күнт.күн­ге дей­ін 18күнт.күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн СЖТ– 2 24күнт.күн­ге дей­ін 18күнт.күн­ге дей­ін 18күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн СЖТ 2о­қу жы­лы­нан астам 24күнт.күн­ге дей­ін 21күнт.күн­ге дей­ін 18күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн ЖС­ШТ 24күнт.күн­ге дей­ін 21күнт.күн­ге дей­ін 18күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) U-13, U-15 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн U–17 24күнт.күн­ге дей­ін 21күнт.күн­ге дей­ін 18күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн U-20 24күнт.күн­ге дей­ін 21күнт.күн­ге дей­ін 18күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн Ере­сек­тер 24күнт.күн­ге дей­ін 21күнт.күн­ге дей­ін 18күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры U-13, U-15 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн U–17 24күнт.күн­ге дей­ін 21күнт.күн­ге дей­ін 18күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн U-20 24күнт.күн­ге дей­ін 21күнт.күн­ге дей­ін 18күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн Ере­сек­тер 24күнт.күн­ге дей­ін 21күнт.күн­ге дей­ін 18күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ– 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 2 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 3 3 3 4 4 3 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 3 3 4 4 3 3 СЖТ – 1 4 4 4 4 4 4 СЖТ– 2 4 4 4 4 4 4 СЖТ 2о­қу жы­лы­нан астам 4 4 6 6 4 4 ЖС­ШТ 6 6 6 6 4 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де 6 6 6 6 6 6 ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) U–13, U–15 3 5 6 6 6 6 U–17 6 6 6 6 6 6 U–20 6 4 4 4 8 4 Ере­сек­тер 6 6 6 6 6 6 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын да­дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс.

4. Қазақстан республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­ры­стүр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12-13 жас 14-15 жас 16-17 жас 18-20 жас 18 жастан Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 30 120 27 108 24 96 21 84 28 112 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 30 120 27 108 24 96 21 84 28 112 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 30 120 27 108 24 96 21 84 28 112 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 30 120 27 108 24 96 21 84 28 112 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 30 120 27 108 24 96 21 84 28 112 Әйелдер Жа­ры­стүр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12-13 жас 14-15 жас 16-17 жас 18-20 жас 18 жастан Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 30 120 27 108 24 96 21 84 28 112 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 30 120 27 108 24 96 21 84 28 112 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 30 120 27 108 24 96 21 84 28 112 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 30 120 27 108 24 96 21 84 28 112 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 30 120 27 108 24 96 21 84 28 112 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізутуралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс Түрлері Төрешілер саны спорт төрешісі i санатты спорт төрешісі ұлттық спорт төрешісі жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі халықаралық санаттытөреші Аудандықтурнирлер 10 6 6 Облыстық турнирлер 10 6 3 1 Республикалық турнирлер 16 10 5 2 Ресми облыстық жарыстар 16 10 4 2 10 Ресми республикалық жарыстар 18 15 6 3 10

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Жалпы дене шынықтыру дайындығы 50-64 Жалпы дайындық жаттығулары: қатарлар, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Арнайы дене дайындығы 18-23 Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн. Техникалық, тактикалық даярлық 15-23 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту Құлау техникасы (укемиваза); Негізгі тіректер (сизалар); Қозғалу техникасы (синтай); Бұрылыстар мен айналымдар техникасы; Қармау техникасы (кумикат); Басып алудан босату техникасы; Соққы техникасы (атемиваза); Соққылар (байламдар) комбинациясы; Соққыдан (жарлықтан) қорғау техникасы; Жатып күрестің техникасы (неваза) және т.б. Теориялық және психологиялық дайындық 2-4 Тактика: қарсылас туралы ақпарат жинау (салмағы, бойы, дене бітімінің дамуы); оқу-жаттығу жекпе-жегінде қарсыластың шабуыл әрекеттеріне байланысты тірек таңдау; озыңқы әрекеттерді (басып алуларды) пайдалану; оқу жекпе-жегінде күресте ұстаудың белгілі бір түрін жүргізу; өткізілген оқу жекпе-жегін талдау (өзінің техникалық іс-қимылдары, қарсыластың техникалық іс-қимылдары).Джиу-джитсу оқу-жаттығу сабақтарындағы қауіпсіздік; «Джиу-джитсу» спорт түрінің пайда болу тарихы және оның дамуы. Дене шынықтыру мен спорттың гигиеналық негіздері, дене шынықтырумен және спортпен айналысу кезіндегі білім алушылардың гигиенасы. Күн тәртібі және тамақтану. Өзін-өзі сақтандыру. Жарақаттанудың алдын алу. Нұсқаушы және төреші практикасы - барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы дайындық түрі шамамен % арақатынас жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру дайындығы 46-60 Жалпы даярлық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн. Арнайы дене дайындығы 18-23 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту Техникалық, тактикалық даярлық 20-28 Құлау техникасы (укемиваза); Басып алудан босату техникасы; Соққы техникасы (атемиваза); Соққыдан (жарлықтан) қорғау техникасы; Лақтыру (нагеваз) техникасын пайдаланумен комбинациялар; Жатып күрестің техникасы (неваза) және т.б. Тактика: қарсылас туралы ақпарат жинау (салмағы, бойы, дене даму); озыңқы әрекеттерді (басып алуларды) пайдалану; оқу жекпе-жегінде жатып күресте ұстаудың белгілі бір түрін жүргізу; өткізілген оқу-жаттығу жекпе-жегін талдау (өзінің техникалық қарсыластың әрекеттері); оқу жекпе-жегінде қарсыластың шабуылдау әрекеттеріне байланысты тірек таңдау. Теориялық және психологиялық дайындық 2-4 Джиу-джитсу оқу-жаттығу сабақтарындағы қауіпсіздік; «Джиу-джитсу» спорт түрінің пайда болу тарихы және оның дамуы. Дене шынықтыру мен спорттың гигиеналық негіздері, дене шынықтырумен және спортпен айналысу кезіндегі білім алушылардың гигиенасы. Күн тәртібі және тамақтану. Өзін-өзі сақтандыру. Жарақаттанудың алдын алу. Дене құрылымы және т.б. Нұсқаушы және төреші практикасы - барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы дайындық түрі шамамен % арақатынас жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру дайындығы 36-48 Жалпы даярлық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн. Арнайы дене дайындығы 20-26 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту Техникалық, тактикалық даярлық 24-30 Басып алудан босату техникасы; Соққы техникасы (атемиваза); Соққыдан (жарлықтан) қорғау техникасы; Жатып күрестің техникасы (неваза) және т.б. Тактика: қарсылас туралы ақпарат жинау (салмағы, бойы, дене басқа балуандармен жекпе-жектерді байқау, техника таңдауда қарсыластың қалауын бағалау); озыңқы әрекеттерді (соққыларды, басып алуларды) пайдалану; оқу-жаттығу жекпе-жегінде алдын ала белгіленген қабылдауды өткізу; талдаумен оқу жекпе-жегін өткізудің тактикалық жоспарын жасау оны өткізу; өткізілген жарыс жекпе-жектерін талдау (қарқын, жүргізілген техникалық іс-қимылдар, қателер, нәтиже). Теориялық және психологиялық дайындық 4-5 Кіріспе дәрістер мен әңгімелер өткізу: «Спорт дегеніміз не», «Ұжымдағы мінез-құлық», «Жеңіс пен зақымдану психологиясы». Жарыстарды талдау. Терминология. Оқыту және жаттықтыру әдістемесі; Дайындықты жоспарлау. Нұсқаушы және төреші практикасы 1-2 спорт түрінің қағидалары мен спорт түрінде қабылданған терминологияны практикалық және теориялық зерделеу және қолдану; жаттықтырушы-оқытушының көмекшісі, нұсқаушы ретінде оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын меңгеру; барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы дайындық түрі шамамен % арақатынас жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру дайындығы 36-48 Жалпы даярлық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн. Арнайы дене дайындығы 20-26 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту Техникалық, тактикалық даярлық 24-30 Қарудан қорғау техникасы; Жатып күресу техникасы (неваза); Соққылар (байламдар) комбинациясы және т.б. Техникалық іс-қимылдарды жүргізу тактикасы (джиу-джитсу күресінің техникалық-тактикалық арсеналын кеңейту (джиу-джитсу техникасының әртүрлі бөлімдерінен амалдарды, бөлімнен (нагеваз) бір бағыттағы амалдарды және әртүрлі бағыттағы амалдарды, қарсы шабуыл амалдарын пайдалана отырып, амалдар санын ұлғайту есебінен); Жекпе-жек жүргізу тактикасы (қарсыластар туралы ақпарат жинау, нақты қарсыластармен жарыс жекпе-жектерінің модельдерін құру, модельді түзету, өткізілген жекпе-жектерді талдау, бұрын жасалған модельге өткізілген жекпе-жектердің сәйкестігі). Теориялық және психологиялық дайындық 4-5 Спорттық нәтижелерді болжау; Даярлауды жоспарлау; Жарыс ережелері; Жаттығу міндеттері; Жарыстарға қатысуды талдау Нұсқаушы және төреші практикасы 1-2 спорттық жарыстардың дербес төрешілік дағдыларын игеру; тәлімгерлік дағдыларын қалыптастыру; барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы дайындық түрі шамамен % арақатынас жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру дайындығы 24-32 Жалпы даярлық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн. Арнайы дене дайындығы 24-30 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту Техникалық, тактикалық даярлық 32-42 Қарудан қорғау техникасы; Жатып күресу техникасы (неваза); Соққылар (байламдар) комбинациясы және т.б. Техникалық іс-қимылдарды жүргізу тактикасы (джиу-джитсу күресінің техникалық-тактикалық арсеналын кеңейту (джиу-джитсу техникасының әртүрлі бөлімдерінен амалдарды, бөлімнен (нагеваз) бір бағыттағы амалдарды және әртүрлі бағыттағы амалдарды, қарсы шабуыл амалдарын пайдалана отырып, амалдар санын ұлғайту есебінен); Жекпе-жек жүргізу тактикасы (қарсыластар туралы ақпарат жинау, нақты қарсыластармен жарыс жекпе-жектерінің модельдерін құру, модельді түзету, өткізілген жекпе-жектерді талдау, бұрын жасалған модельге өткізілген жекпе-жектердің сәйкестігі). Теориялық және психологиялық дайындық 3-4 Спорттық нәтижелерді болжау; Даярлауды жоспарлау; Жарыс ережелері; Жаттығу міндеттері; Жарыстарға қатысуды талдау Нұсқаушы және төреші практикасы 1-2 спорттық жарыстардың дербес төрешілік дағдыларын игеру; тәлімгерлік дағдыларын қалыптастыру; барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы дайындық түрі шамамен % арақатынас жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру дайындығы 24-32 Жалпы даярлық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн. Арнайы дене дайындығы 24-30 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту Техникалық, тактикалық даярлық 32-42 Соққы беру (атемиваза) және соққыдан (жарлықтан) қорғау техникасы; Пышақ соққыларынан қорғау техникасы; Таяқпен соққыдан қорғау техникасы және т.б. Техникалық іс-қимылдарды жүргізу тактикасы (джиу-джитсу күресінің техникалық-тактикалық арсеналын кеңейту (бір бағытты және әр бағытты комбинацияларды, қарсы шабуыл амалдарын, озыңқы шабуыл амалдарын, қайталама шабуылдарды және т.б. пайдалана отырып комбинациялар санын ұлғайту есебінен); жекпе-жек өткізу тактикасы; жарыстарға қатысу тактикасы. Теориялық және психологиялық дайындық 3-4 Даярлаудың жас кезеңдері; Спорттық шеберлікті қалыптастыру серпіні; Спорттық даярлықты жоспарлау; Психомоторлық қасиеттердің дамуына ықпал ететін жаттығулар: қозғалыс реакциясының шапшаңдығы, жедел ойлау шапшаңдығы, назар аудару, ауыстырып қосу, бөлу және назар аудару қасиеттері, Нұсқаушы және төреші практикасы 3-4 Нұсқаушы практикасы - Жаттығудың қорытынды бөлігін, тақырыптар бойынша сабақтың бөліктерін өткізу. Көрнекі сөздерді ұйымдастыру және қатысу. Төрешілік практика - бұрыштық төреші, төреші, хатшы, бас төрешінің орынбасары ретінде жарыстардың төрешісі. барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы дайындық түрі шамамен % арақатынас жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру дайындығы 20-23 Жалпы даярлық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн. Арнайы дене дайындығы 23-29 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту Техникалық, тактикалық даярлық 46-54 Шабуыл жасайтын және қорғайтын комбинациялар (байламдар); Қарудан қорғау техникасы; Қосымша: серіктестер ауысқан джиу-джитсу ережелері бойынша спарринг, аттестаттау комиссиясының қалауы бойынша спарринг уақыты. Тактика - тактикалық даярлықта спортшы жарысты жүргізу құралдары мен әдістерінің барлық арсеналын игеруі тиіс, өйткені оның жаттығу процесі барған сайын дараландырылады және жарыс қызметін ескере отырып құрылады. Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Жарыс қызметін модельдеу; Оқыту әдістемесі; Психомоторлық қасиеттердің дамуына ықпал ететін жаттығулар: қозғалыс реакциясының жылдамдығы, жедел ойлау жылдамдығы, назар аудару, ауыстырып қосу, бөлу және назар аудару қасиеттері, ақпаратты қабылдау және қайта өңдеу жылдамдығы. Нұсқаушы және төреші практикасы 2-3 Нұсқаушы практикасы - Жарақаттанудың алдын алу. Жалпы дене дайындығы бойынша, арнайы дене дайындығы бойынша жарыстар өткізу; Төрешілік практика - Жекпе-жектің ұзақтығы. Жарыстардың төрешісі барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы дайындық түрі шамамен % арақатынас жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру дайындығы 20-23 Жалпы даярлық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн. Арнайы дене дайындығы 23-29 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту Техникалық, тактикалық даярлық 46-54 Шабуыл жасайтын және қорғайтын комбинациялар (байламдар); Қарудан қорғау техникасы; Қосымша: серіктестер ауысқан джиу-джитсу ережелері бойынша спарринг, аттестаттау комиссиясының қалауы бойынша спарринг уақыты. Тактика - тактикалық даярлықта спортшы жарысты жүргізу құралдары мен әдістерінің барлық арсеналын игеруі тиіс, өйткені оның жаттығу процесі барған сайын дараландырылады және жарыс қызметін ескере отырып құрылады. Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Жарыс қызметін модельдеу; Оқыту әдістемесі; Психомоторлық қасиеттердің дамуына ықпал ететін жаттығулар: қозғалыс реакциясының жылдамдығы, жедел ойлау жылдамдығы, назар аудару, ауыстырып қосу, бөлу және назар аудару қасиеттері, ақпаратты қабылдау және қайта өңдеу жылдамдығы. Нұсқаушы және төреші практикасы 2-3 Нұсқаушы практикасы - Жарақаттанудың алдын алу. Жалпы дене дайындығы бойынша, арнайы дене дайындығы бойынша жарыстар өткізу; Төрешілік практика - Жекпе-жектің ұзақтығы. Жарыстардың төрешісі барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы дайындық түрі шамамен % арақатынас жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру дайындығы 18-22 Жалпы даярлық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Арнайы дене дайындығы 19-24 Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн. Техникалық, тактикалық даярлық 46-54 Шабуыл жасайтын және қорғайтын комбинациялар (байламдар); Қарудан қорғау техникасы; Қосымша: серіктестер ауысқан джиу-джитсу ережелері бойынша спарринг, аттестаттау комиссиясының қалауы бойынша спарринг уақыты. Тактика - тактикалық даярлықта спортшы жарысты жүргізу құралдары мен әдістерінің барлық арсеналын игеруі тиіс, өйткені оның жаттығу процесі барған сайын дараландырылады және жарыс қызметін ескере отырып құрылады. Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Жарыс қызметін модельдеу; Оқыту әдістемесі; Психомоторлық қасиеттердің дамуына ықпал ететін жаттығулар: қозғалыс реакциясының жылдамдығы, жедел ойлау жылдамдығы, назар аудару, ауыстырып қосу, бөлу және назар аудару қасиеттері, ақпаратты қабылдау және қайта өңдеу жылдамдығы. Нұсқаушы және төреші практикасы 2-3 Нұсқаушы практикасы - Жарақаттанудың алдын алу. Жалпы дене дайындығы бойынша, арнайы дене дайындығы бойынша жарыстар өткізу; Төрешілік практика - Жекпе-жектің ұзақтығы. Жарыстардың төрешісі барлығы 100 % жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) дайындық түрі шамамен % арақатынас жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру дайындығы 18-22 Жалпы даярлық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн. Арнайы дене дайындығы 19-24 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту Техникалық, тактикалық даярлық 46-54 Әрбір спортшының жеке ерекшеліктеріне терең екпінді ескере отырып, спорттық даярлықтың алдыңғы кезеңдеріндегі барлық тәсілдер мен іс-қимылдар арсеналын қамтиды Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Ерік-жігерлік даярлық: ерік-жігерлік қасиеттерін дамыту (батылдық, табандылық, төзімділік, батылдық): Нақты жарыстарға жақын жағдайларды моделдеумен жекпе-жек өткізу; Неғұрлым күшті қарсыласпен жекпе-жекте көрінеу күрделі техникалық іс-қимылдарды орындау және т.б.; Нұсқаушы және төреші практикасы 2-3 Нұсқаушы практикасы - Жарақаттанудың алдын алу. Жалпы дене дайындығы бойынша, арнайы дене дайындығы бойынша жарыстар өткізу; Төрешілік практика - Жекпе-жектің ұзақтығы. Жарыстардың төрешісі Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі ұлдар баға* Қыздар Баға Ұлдар Баға* Қыздар Баға 1. жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 Аса 7,3 0 Аса 7,5 0 Аса 6,7 0 Аса 6,8 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секундтар 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 Аса 10,8 0 Аса 11,3 0 Аса 10,0 0 Аса 10,9 0 1.3 Екі аяқтыитеріп орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 Аса 115 0 110 кем 0 120 кем 0 110 кем 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып қол бүгу және жазу рет саны 8 10 6 10 12 10 8 10 5 5 5 5 10 5 6 5 5 кем 0 3 кем 0 10 кем 0 6 кем 0 2.2. Гимнастикалық орындықта тұрып алға қарай еңкею (орындық деңгейінде) см +2 10 +3 10 +4 10 +5 10 +1 5 +2 5 +3 5 +4 5 +1 кем 0 +2 кем 0 +3 кем 0 +4 кем 0 Ескертпе: Барынша мүмкін болғанынан 70% кем балл жинаған спортшы келесі кезеңге ауыстырылмайды, 3 сәтсіз талпыныстан кейін оқудан шығарылуға жатады. оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығу Өлшем бірлігі Норматив Ұлдар Баға* Қыздар Баға 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 Аса 6,0 0 Аса 6,3 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секунд 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 Аса 9,5 0 Аса10,0 0 1.3 Екі аяқтыитеріп орнынан ұзындыққа секіру сантиметры 150 10 140 10 140 5 130 5 Аса140 0 Аса130 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып қол бүгу және жазу Рет саны 10 10 8 10 8 5 5 5 8кем 0 8кем 0 2.2. Гимнастикалық орындықта тұрып алға қарай еңкею (орындық деңгейінде) см +4 10 +4 10 +3 5 +3 5 +3кем 0 +3кем 0 2.3. Арқаға жатып денені қисайтып, тізе бүгілген қалыпта Рет саны 35 10 30 10 30 5 25 5 30кем 0 25кем 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Спорттық жетілдіру топтары үшін джиу-джитсу спорт түрі бойынша спорттық даярлық кезеңдерінде оқуға қабылдау және аудару үшін жалпы және арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері. № Жаттығу Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Баға* Қыздар Баға 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 Аса 6,0 0 Аса 6,3 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секунд 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 Аса 9,5 0 Аса 10,0 0 1.3 Екі аяқты итеріп орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 150 10 140 10 140 5 130 5 Аса 140 0 Аса 130 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып қол бүгу және жазу Рет саны 10 10 8 10 8 5 5 5 8кем 0 8кем 0 2.2. Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) см +4 10 +4 10 +3 5 +3 5 +3кем 0 +3кем 0 2.3. Арқаға жатып денені қисайтып, тізе бүгілген қалыпта Рет саны 35 10 30 10 30 5 25 5 30кем 0 25кем 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін джиу-джитсу спорт түрі бойынша спорттық даярлық кезеңдерінде оқуға қабылдау және аудару үшін жалпы және арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері. № Жаттығу Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Баға* Қыздар Баға 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 5 10 5,8 10 5,2 5 5,5 5 Аса 5,2 0 Аса 5,5 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секунд 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 Аса 9,5 0 Аса 10,0 0 1.3 Екі аяқты итеріп орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 40 10 35 10 35 5 40 5 Аса 35 0 Аса 40 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып қол бүгу және жазу рет саны 50 10 45 10 45 5 40 5 45кем 0 40кем 0 2.2. Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінде) сантиметр 250 10 230 10 230 5 215 5 230кем 0 215кем 0 2.3. Арқаға жатып денені қисайтып, тізе бүгілген қалыпта рет саны 20 10 15 10 15 5 10 5 15кем 0 10кем 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Болгар қапшығы дана 6 2 Жаттығу жгуты дана 20 3 Мат 12х12, күрес кілемі дана 2-3 4 Тартуға арналған арқан дана 2 5 Чучело (манекен) дана 6 6 Фитнесс доп дана 10 7 Велотренажер дана 4 8 Орындығы бар штанга дана 4 9 Кір тастары 8 кг. 16 кг. 24 кг. 32 кг. дана 16 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Рашгард және шорты (жиынтық) дана 60 2 Кимоно дана 60 3 Спорттық костюм футболка мен шорты дана 60 4 Кроссовки дана 60 5 Футболка дана 60 6 Шорты дана 60 Ескертпе: оқу бөліміне анықталған

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 52 қосымша Допты хоккей бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – допты хоккей бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 12 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 10 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 10 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 6 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 6 28 1456 ЖСШТ 5 36 1872 Үйірмелер/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) U-15,U-17,U-19, U-23, ересектер Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 10 10 12 күнге дейін 2 ОЖТ – 1 15 10 12 күнге дейін 2 ОЖТ – 2 15 15 12 күнге дейін 2 ОЖТ – 3 20 15 12 күнге дейін 2 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 20 15 12 күнге дейін 2 СЖТ – 1 24 18 12 күнге дейін 2 СЖТ– 2 24 18 12 күнге дейін 2 СЖТ 2 оқу жылынан астам 24 18 12 күнге дейін 2 ЖСШТ 24 18 12 күнге дейін 2 Үйірмелер/секциялар 24 18 12 күнге дейін 2 ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) U-15,U-17,U-19, U-23, ересектер 24 18 12 күнге дейін 2 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) ССТ 0 0 0 0 0 0 АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 2 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 3 3 3 4 4 3 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 3 3 4 4 3 3 СЖТ – 1 4 4 4 4 4 4 СЖТ– 2 4 4 4 4 4 4 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 4 6 6 4 4 ЖС­ШТ 4 4 6 6 4 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­дер Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД и СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес РО­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар 7-11 лет Жа­сө­спі­рім­дер 12-16 лет Юни­ор­лар 17-19 лет Жастар 20-23 го­да Ере­сек­тер 23 жастан Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 54 6 108 3 54 3 54 3 54 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 54 6 108 3 54 3 54 3 54 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 54 6 108 3 54 3 54 3 54 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 54 6 108 3 54 3 54 3 54 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 54 6 108 3 54 3 54 3 54 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар 7-11 лет Жа­сө­спі­рім­дер 12-16 лет Юни­ор­лар 17-19 лет Жастар 20-23 го­да Ере­сек­тер 23 жастан Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 54 6 108 3 54 3 54 3 54 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 54 6 108 3 54 3 54 3 54 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 54 6 108 3 54 3 54 3 54 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 54 6 108 3 54 3 54 3 54 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 54 6 108 3 54 3 54 3 54 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 4 4 - - - Облыстық турнирлер 4 4 - - - Республикалық турнирлер 2 3 5 1 - Ресми облыстық жарыстар 2 3 4 1 - Ресми республикалық жарыстар 3 3 5 2 -

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 50 Негізгі физикалық даму, жалпы физикалық дайындықтың негізін құру ЖДД 35 АДД 15 Техникалық 48 Коньки тебу техникасының негіздерін меңгеру. Тактикалық Теориялық 2 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 32 Икемділікті, ептілікті, қозғалыс–үйлестіру қабілеттерін дамыту. Ашық ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. ЖДД 22 АДД 10 Техникалық 48 Коньки тебу техникасының негіздерін меңгеру және клюшканы иелік ету техникасы Тактикалық 16 Жеке тактика. Теориялық 2 Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Ойын техникасы және техникалық дайындық. Психологиялық 2 Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты ояту, жаттығу қызметіне көзқарасты қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 36 Жалпы даму бағдарламасы, ептілік пен үйлестіруді дамытуды жетілдіру. Доп ойындарын пайдалану (футбол, баскетбол, теннис және т.б.). ЖДД 24 АДД 12 Техникалық 46 Клюшканың техника негіздерін игеру, берілістерді және соққыларды игеру. Тактикалық 14 Ойын тактикасының негіздері. Қарапайым комбинацияларды үйрену. Теориялық 2 Спортшының күн тәртібі. Ауру мен жарақаттанудың алдын алу. Қатаю. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 2 Күрделі жаттығу міндеттерін шешу үшін қажетті спорттық маңызды қасиеттер мен ерік-жігерді дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 36 Спортшылардың денсаулығын нығайту және олардың денесінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру үшін физикалық қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойынға төзімділікті дамытуға ерекше назар аударылады. ЖДД 22 АДД 14 Техникалық 46 Қорғаудағы ойынды жетілдіру. Клюшка, берілістерге және соққыларға иелік ету. Тактикалық 14 Әр түрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жеке ойын стилін қалыптастыру. Теориялық 2 Спорттағы сырқаттанушылық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 2 Мінездің спорттық маңызды қасиеттерін және ерікті қасиеттерін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 28 Жылдамдық пен реакцияның басым дамуы. Жылдамдықты дамыту ойындары. Дене салмағын қолдана отырып, күш жаттығулары. Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойынға төзімділікті дамытуға ерекше назар аударылады. ЖДД 18 АДД 10 Техникалық 40 Шабуыл комбинацияларын жетілдіру. Тактикалық 26 Жеке және топтық тактиканы жетілдіру. Теориялық 3 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Психологиялық 2 Спорттық қызметке орнатуды бекіту, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу ойындары. Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 28 Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойынға төзімділікті дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. Ждд 17 Адд 11 Техникалық 33 Дайындықтың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Шабуыл комбинацияларын жетілдіру. Тактикалық 26 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Бәсекелестік жағдайларды модельдеу. Теориялық 8 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық дайындық. Ойынға орнату және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 4 Спортшыларда басым болатын жеке қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалды тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық ыңғайсыздыққа төзімділік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыстарда команданы басқару дағдыларын дамыту. Ойын ережесін үйрену. Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 24 Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойынға төзімділікті және жылдам күшті дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. ЖДД 12 АДД 12 Техникалық 33 Шабуылда ойынды жетілдіру. Клюшкамен, берілістерге және соққыларға иелік ету. Тактикалық 30 Әр түрлі стильдегі нақты қарсыластармен тактикалық жоспарлар құру. Теориялық 8 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға орнату және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 4 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Төреші ретінде ресми қалалық жарыстарға қатысу. Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 24 Қол жеткізілген деңгейде ұстап тұру және күшті, жылдамдық пен күш қасиеттерін, жылдамдық пен ойын төзімділігін одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығы үлесінің өсуі. Ждд 10 Адд 14 Техникалық 33 Дамудың жеке ерекшеліктеріне негізделген техникалық-тактикалық дайындықты даралау: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі және дағдылар. Тактикалық 30 Жаттықтырушының тактикалық қондырғыларын орындай отырып, жаттығу ойындары. Теориялық 8 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға орнату және ойын нәтижелерін талдау Психологиялық 4 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқара білу, жауапкершілігі жоғары жағдайларда стресске төзімділік, жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, интроспекция қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерді талдау күнделігін өз бетінше жүргізе білу. Оқу ойындарының бас хатшы, бас төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 22 Қол жеткізілген деңгейде ұстап тұру және күшті, жылдамдық пен күш қасиеттерін, жылдамдық пен ойын төзімділігін одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығы үлесінің өсуі. Ждд 9 Адд 13 Техникалық 32 Коньки тебуді, берілістерді және соққыларды жетілдіру. Тактикалық 32 Әр түрлі стильдегі нақты қарсыластармен тактикалық жоспарлар құру. Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға орнату және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 6 Мінездің моральдық-еріктік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі гипноздау және өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге мотивацияны дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Кіші топтарда оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде бас төреші,бас хатшы рөлінде жарыстардың төрешілігі. Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 22 Ойынды жетілдірудің негізі ретінде жоғары деңгейдегі физикалық және арнайы дайындықты сақтау. Ждд 10 Адд 12 Техникалық 35 Жеке және командалық ойын стилін дамыту. Тактикалық 30 Белгілі бір қарсыластарға жеке тактикалық жоспарларды әзірлеу, ойынды талдау және тактикалық стратегияны дайындау. Теориялық 8 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға орнату және ойын нәтижелерін талдау Психологиялық 4 Оқу процесінде тәуелсіздік ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету мүмкіндігі. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылардың жаттығуларын орындау кезінде қателерді анықтау және түзету. Жас топтардағы оқушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу жүйелерін, хаттамаларды жүргізуді меңгеру. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау* Ұл­дар Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Ба­ға­лау* 1. Спорт пән­де­ріне ар­нал­ған жал­пы фи­зи­ка­лық да­яр­лық нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3-тен астам 0 7,5-тен астам 0 6,7-тен астам 0 6,8-тен астам 0 1.2. 3х10 м қай­тар­ма­лы жү­гі­ру се­кунд­тар 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8-тен астам 0 11,3-тен астам 0 10,0-тен астам 0 10,9-тен астам 0 1.3 Екі аяқ­пен ите­рі­лу ар­қы­лы ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115-тен аз 0 110-тен аз 0 120-тен аз 0 110-тен аз 0 2. Ар­найы фи­зи­ка­лық да­яр­лық нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып ті­рек­пен қол­ды бү­гу және жа­зу рет 8 10 6 10 12 10 8 10 5 5 5 5 10 5 6 5 5-тен аз 0 3-тен аз 0 10-тен аз 0 6-тен аз 00 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Оқу-жаттығу топтары үшін № Жаттығу түрі Өлшем Бірлігі Норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау* 1. Спорт пәндері үшін жалпы дене шынықтыру даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру Секундтар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-тен астам 0 6,3-тен астам 0 1.2. 3х10 м қайтармалы жүгіру Секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен астам 0 10,0-тен астам 0 1.3 Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру Сантиметр 150 10 140 10 140 5 130 5 140-тен аз 0 130-тен аз 0 2. Арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу Рет 10 10 8 10 8 5 5 5 8-тен аз 0 8-тен аз 0 2.2. Арқада шалқасынан жатып, тізені бүгіп денені еңкейту Рет 35 10 30 10 30 5 25 5 30-тен аз 0 25-тен аз 0 2.3 Конькимен жүгіру 30м. Орнынан Секундтар 5,5 10 6,0 10 5,8 5 6,3 5 5,8-тен аз 0 6,3-тен аз 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жаттығу түрі Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау* 1. Спорт пәндері үшін жалпы дене шынықтыру даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-тен астам 0 6,3-тен астам 0 1.2. 3х10 м қайтармалы жүгіру секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен астам 0 10,0-тен астам 0 1.3 200 м жүгіру секундтар 35 10 40 10 40 5 45 5 40-тен астам 0 45-тен астам 0 2. Арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу рет 35 10 20 10 30 5 25 5 30-тен астам 0 25-тен астам 0 2.2. Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 200 10 185 10 190 5 175 5 190-тен астам 0 175-тен астам 0 2.3 Конькимен жүгіру 30м. орнынан секундтар 5,2 10 6,5 10 5,5 5 6,9 5 5,5-тен астам 0 6,9-тен астам 0 Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығу түрі Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау* 1. Спорт пәндері үшін жалпы дене шынықтыру даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 5 10 5,8 10 5,2 5 5,5 5 5,2-тен астам 0 5,5-тен астам 0 1.2. 3х10 м қайтармалы жүгіру секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен астам 0 10,0-тен астам 0 1.3 200 м жүгіру секундтар 40 10 35 10 35 5 40 5 35-тен астам 0 40-тен астам 0 2. Арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу рет 50 10 45 10 45 5 40 5 45-тен аз 0 40-тен аз 0 2.2. Конькимен жүгіру 30м. доппен секундтар 5,5 10 7,3 10 5,8 5 7,8 5 5,5-тен аз 0 6,9-тен аз 0 2.3 Конькимен жүгіру 30м. орнынан секундтар 4,9 10 6,8 10 5,2 5 7,2 5 5,5-тен аз 0 6,9-тен аз 0 2.4. Белтемірде асылған күйде тарту рет 15 10 10 10 10 5 8 5 10-тен аз 0 8-тен аз 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиі.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт сайманымен қамсыздандыру Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Қақ­па­шы­ның ке­уде­ше­сі да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 2 Қақ­па­шы­ның қал­қан­да­ры жұп адам 1 2 1 2 1 2 1 1 - - 3 Қақ­па­шы шын­т­ақ­қа­бы жұп адам 1 2 1 2 1 2 1 1 - - 4 Қақ­па­шы­ның шо­лақ шал­ба­ры да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 5 Қақ­па­шы шле­мі да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 6 Қақ­па­шы бли­ні да­на адам - 2 1 1 1 1 1 1 - - 7 Қақ­па­шы­ның то­ры да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 8 Қақ­па­шы­ның қор­ға­ныш мас­ка­сы (бо­лат) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 9 Қақ­па­шы­ның мой­ын қор­ға­ны­шы (пласт­мас­са) да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 10 Қақ­па­шы­ның қор­ға­ныш қал­та­сы да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 11 Қақ­па­шы­ның конь­киі (ұста­ра­сы бар) жұп адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 12 Қақ­па­шы­ның конь­ки­іне ар­нал­ған ұста­ра жұп адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 13 Қақ­па­шы­ның қол санды­ғы (қақ­па­шы­ның сө­мке­сі) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 14 Қақ­па­шы­ның конь­ки­іне ар­нал­ған ста­кан (пласт­мас­са) жұп адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 15 Ой­ын­шы­ның ке­уде­ше­сі да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 16 Ой­ын­шы­ның қал­қан­ша­сы жұп адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 17 Ой­ын­шы­ның иық­қа­бы жұп адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 18 Ой­ын­шы­ның шын­т­ақ­қа­бы жұп адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 19 Ой­ын­шы­ның ті­зе­қабы жұп адам - - - - 1 1 1 1 - - 20 Си­ра­қ­жап­қыш жұп адам - - - - 1 2 1 1 - - 21 Ой­ын­шы­ның шо­лақ шал­ба­ры да­на адам 1 2 1 1 1 1 2 1 - - 22 Шо­лақ шал­бар­ға ар­нал­ған бел­беу да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 23 Ой­ын­шы­ның қол­ға­бы жұп адам 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 24 Ой­ын­шы­ның қор­ға­ныш мас­ка­сы (бо­лат) да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 25 Ой­ын­шы­ның шле­мі да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 26 Ой­ын­шы­ның қор­ға­ныш ви­зо­рі (шы­ны) да­на адам - - 5 1 5 5 1 - - 27 Ой­ын­шы­ның қор­ға­ныш қал­та­сы да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 28 Ой­ын­шы­ның конь­киі (ұста­ра­сы бар) жұп адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 2 29 Ой­ын­шы­ның конь­ки­іне ар­нал­ған ұста­ра жұп адам 1 1 1 1 2 1 4 1 1 2 30 Ой­ын­шы­ның конь­ки­іне ар­нал­ған ста­кан (пласт­мас­са) жұп адам 1 1 1 1 2 1 4 1 1 2 31 Ой­ын­шы­ның қол санды­ғы (хок­кей ба­у­ла­ры) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 32 Іш­тен ки­е­тін ко­стюм жиын­тық адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 33 Хок­кей гет­ры жұп адам 3 1 3 1 3 1 6 1 - - 34 Хок­кей нө­мір­ле­рі жұп адам 2 1 2 1 2 1 6 1 - - 35 Эм­бле­ма-ло­го да­на адам 3 1 3 1 3 1 1 1 - - 36 Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған май­ка да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 - - 37 Ой­ын май­ка­сы (түр­лі-тү­сті) да­на адам 2 1 2 1 2 1 4 1 - - 38 Іш­тен ки­е­тін ком­би­не­зон жиын­тық адам - - 1 2 2 1 4 1 1 1 39 Гетр­дің тарт­па­ла­ры да­на адам - - 1 2 2 1 3 1 - - 40 Хок­кей ба­у­ла­ры жұп адам 1 1 2 1 2 1 5 1 1 1 41 Спортт­тық ке­да­лар жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 42 Мез­гіл­дік ко­стюм (фут­бол­ка, шор­ты) жиын­тық адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 43 Қы­сқы спорт­тық крос­сов­ка­лар жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 44 Су­ға тү­су­ге ар­нал­ған шор­ты да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 45 Шарф да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 46 То­қы­ма қол­ғап жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Спорттық жабдықтар мен құралдар № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Ой­ын­шы­ның ағаш имек­та­я­ғы да­на адам 15 1 30 1 50 1 70 1 - 2 Ой­ын­шы­ның пла­стик имек­та­я­ғы да­на адам 15 1 30 1 50 1 70 1 - 3 Хок­кей дүр­бі­сі және ауы­стыр­ма­лы бел­дік да­на адам 15 1 30 1 50 1 70 1 - 4 Қақ­па­шы­ның имек­та­я­ғы да­на адам 10 1 10 1 10 1 10 1 - 5 Же­ңіл шай­ба да­на оқу то­бы 50 1 50 1 50 1 50 1 - 6 Ауыр шай­ба да­на оқу то­бы 100 1 100 1 100 1 100 1 - 7 Се­кунд­са­на­ғыш да­на адам - - - - - - - - 2 8 Тақ­та (ой­ын ала­ңы) да­на адам - - - - - - - - 1 9 Спи­ро­метр да­на адам - - - - - - - - 1 10 Се­кірт­пе да­на адам 1 1 1 1 1 6 ай - - 1 11 Ны­ғы­здал­ған доп да­на оқу то­бы 5 1 10 1 10 6 ай - - - 12 Элек­трон­ды та­ра­зы да­на адам - - - - - - - - 1 13 Жат­тық­ты­ру­шы­ның ысқы­ры­ғы да­на адам - - - - - - - - 1 14 Ке­дер­гі­лер да­на оқу то­бы 8 6 ай 8 6 ай 8 6 ай 8 6 ай 8 15 Эс­пан­дер да­на оқу то­бы 10 1 10 1 10 1 10 1 10 16 Бей­не­ка­ме­ра да­на адам - - - - - - - - 1 17 Ве­ло­тре­на­жер да­на адам - - - - - - - - 1 18 Жат­тық­ты­ру­шы­ның тек­ше­ле­рі да­на оқу то­бы 30 1 30 1 30 1 30 1 - 19 Лақ­ты­ру гра­на­та­сы да­на оқу то­бы 3 5 3 5 3 5 3 5 - 20 Кар­дио­мо­ни­то­ринг да­на адам - - - - - - - - 1 21 Ве­ло­эр­го­метр да­на адам - - - - - - - - 1 22 Имек­та­яқ­ты орай­тын тас­па да­на оқу то­бы 20 1 20 1 20 1 20 1 20 23 Фут­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 24 Бас­кет­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 25 Во­лей­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 26 Эс­пан­дер (бу­рау) да­на оқу то­бы 10 2 10 2 10 2 10 2 - 27 Тен­нис ра­кет­ка­сы жұп оқу то­бы 10 2 10 2 10 2 10 2 - 28 Хок­кей қақ­па­сы да­на оқу то­бы 2 5 2 5 2 5 2 5 - 29 Қақ­па­ға тор да­на оқу то­бы 2 2 2 2 2 2 2 2 -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 53 қосымша Жауынгерлік жекпе-жек аралас түрлері ММА бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - «Жауынгерлік жекпе-жек аралас түрлері ММА» бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толықтырылуы (адам саны) Аптадағы сағат саны Жылына жалпы сағат саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 12 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 6 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 4 28 1456 ЖСШТ 3 32 1664 Үйірмелер/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Жасөспірімдер /15 жасқа дейін Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының қандай да бір спорттық ұйымға (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне байланысты, сондай-ақ спортшыларды даярлаудың жеке жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. Юниорлар /17 жасқа дейн Жастар 20 жасқа дейн Ересектер 21 және одан жоғары жастағы Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламентіне және қағидаларына сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ұй­ым әкім­ші­лі­гі анық­тай­ды АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 14 10 7 2 ОЖТ – 2 14 15 10 2 ОЖТ – 3 20 15 10 2 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 20 15 15 2 СЖТ – 1 21 18 15 2 СЖТ– 2 21 18 18 3 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 24 18 18 3 ЖС­ШТ 24 18 18 3 Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар 15 15 14 кү­ніне дейн ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Жа­сө­спі­рім­дер 14-15 жас 21 10 5 Юни­о­ралр 16-17 жас 24 10 5 Жастар 18-20 жас 24 10 5 Ере­сек­тер 21 + 24 10 5 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­жа­сін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 2 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 3 3 3 4 4 3 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 3 3 4 4 3 3 СЖТ – 1 4 4 4 4 4 4 СЖТ– 2 4 4 4 4 4 4 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 4 6 6 4 4 ЖС­ШТ 4 4 6 6 4 4 Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Жа­сө­спі­рім­дер 14-15 жас Да­яр­лау ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Юни­о­ралр 16-17 жас ЖСМ та­лап­та­ры­на сәй­кес Жастар 18-20 жас СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры та­лап­та­ры­на сәй­кес Ере­сек­тер 21 + ЖСМ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс.

4. Қр аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз ету жөніндегі нормалары Ерлер (жеке, жұптық, командалық жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (14-15 жас) Юни­ор­лар (16-17 жас) Жастар (21 жастан жо­ға­ры) Ере­сек­тер (22 жас және жо­ға­ры) жиын­тық­тар са­ны ме­даль­дар са­ны жиын­тық­тар са­ны ме­даль­дар са­ны жиын­тық­тар са­ны ме­даль­дар са­ны жиын­тық­тар са­ны ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 9 36 11 44 12 48 12 48 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 9 36 12 44 12 48 12 48 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 9 36 12 44 12 48 12 48 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 9 36 12 44 12 48 12 48 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 9 36 12 44 12 48 12 48 Әйелдер (жеке, жұптық, командалық жарыстар) жа­рыс түр­ле­рі ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету жа­сө­спі­рім­дер (14-15 жас) юни­ор­лар (16-17 жас) жастар (21 жастан жо­ға­ры) ар­да­гер­лер (35 жас және жо­ға­ры) жиын­тық­тар са­ны ме­даль­дар са­ны жиын­тық­тар са­ны ме­даль­дар са­ны жиын­тық­тар са­ны ме­даль­дар са­ны жиын­тық­тар са­ны ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 9 36 8 32 8 32 8 32 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 9 36 8 32 8 32 8 32 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 9 36 8 32 8 32 8 32 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 9 36 8 32 8 32 8 32 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 9 36 8 32 8 32 8 32 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз етуге арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен (регламентпен) регламенттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі I са­нат­та­ғы спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­та­ғы тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 6 4 2 Об­лы­стық тур­нир­лер 6 4 3 1 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 12 8 5 2 1 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 12 6 4 2 1 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 12 8 4 2 5

6. Алғашқы даярлау топтарынан бастап жоғары спорттық шеберлік топтарына дейінгі дайындық түрлері бойынша оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы) оның ішінде: 1. Төзімділікті дамыту - жалпы өнімділікті арттыру, жүрек-тамыр және тыныс алу жүйесін нығайту. Жүгіру (біркелкі, ауыспалы, үдеумен) - 500-1500 м. Төзімділікке ойындар (эстафеталар, «қуып жету», командалық ойындар). Айналмалы жаттығулар (мысалы: отырып-тұру – кеудеден итерілу – пресс - секіру). 2. Күшті дамыту – жалпы бұлшықет күшін арттыру және жекпе-жек техникасындағы жүктемелерге дайындалу. Еденнен итерілу (қолдың әр түрлі қойылымында). Отырып-тұру, алға-артқа адымдар, көпір жасау. Өз дене салмағымен орындалатын жаттығулар (тартылу, ілініп тұрып аяқ көтеру). Жұппен жұмыс (итеру, қарсыласу, тарту жаттығулары). 3. Иілгіштікті дамыту – буындардың, әсіресе жамбас, иық және омыртқа буындарының қозғалғыштығын жақсарту. Динамикалық созылу (аяқ сермеу, айналу, домалау). Статикалық созылу (шпагат, еңкею, иілу). Жұппен жасалатын икемділік жаттығулары (мұқият және бақылаумен орындалады). 4. Координация мен ептілікті дамыту – қимылдарды нақты басқаруды үйрену, тепе-теңдік пен реакцияны қалыптастыру. Тепе-теңдік жаттығулары (бір аяқта тұру, тепе-теңдік құрылғыларымен жұмыс). Допты ұстау, сигналдарға (дыбыстық және көру) реакция. Бағытты өзгертумен байланысты ойындар. Кедергілерден секіру. 5. Жылдамдықты дамыту – қозғалу, орын ауыстыру және реакция жылдамдығын арттыру. 10–30 метрлік қысқа қашықтыққа спринтерлік жүгіріс. Түрлі бастапқы қалыптардан (отырып, жатып, тұрып) жүгіру. Жаттықтырушының белгісі бойынша реактивті жаттығулар. 6. Психофизикалық дайындық – өз-өзіне сенімділікті, күйзеліске төзімділікті және өзін-өзі бақылауды дамыту. Назар аудару мен өзін-өзі реттеуге арналған ойындар мен жаттығулар. Жеңіл әрі ойын түріндегі жарыстық элементтер. Тыныс алу мен босаңсу жаттығулары. 7. Ойын терапиясы және ойын түріндегі жаттығулар – жаттығуларды қызықты ету, балалардың ынтасын арттыру. Күрес элементтерімен қимылды ойындар. Командалық ойындар (мысалы, «ұрдажық», «белдік тартыс», «арқан тарту»). Акробатика мен координация элементтерімен эстафеталар. Жекпе-жек бойынша бастапқы даярлық топтары үшін арнайы дене дайындығы (адд) спорттың нақты түрінің техникалық іс-қимылдарын орындауға тікелей әсер ететін қозғалыс қасиеттерін дамытуға бағытталған. Ждд айырмашылығы, адд жарыс қызметінің техникасымен, тактикасымен және сипатымен тығыз байланысты. 1. Арнайы күшті дамыту - лақтыруларға, соққыларға, қармауларға және қозғалыстарға белсенді қатысатын бұлшықеттерді дамыту. Серіктесті (немесе манекенді) лақтыру және көтеру. Қолды ұрып кеудеден итерілу, табанда/тұлыпта жұмыс істеу. Қарсыласу үшін жұптық жаттығулар (қармау, ұстау үшін күрес). Итеру, тарту, жекпе-жек тұрысында ұстау. Амортизаторлармен, медицинболдармен, снарядтармен жаттығулар (ойын түрінде). 2. Жылдамдық пен жарылғыш күшті дамыту – соққыларды, қозғалыстарды және техникалық әрекеттерді жоғары жылдамдықпен орындауды қамтамасыз ету. Табан/тұлып бойынша уақытқа соққы беру (5-10 секунд). Жылдам лақтыру немесе шабуылдау қимылдарының сериялары. Орнынан және жүгіріп ұзындыққа/жоғары секіру. Жекпе-жек тұрысында спринтерлік қозғалыстар. 3. Нақты жағдайларда координацияны дамыту - күрес, қармау, тепе-теңдік, қорғаныс жағдайындағы қозғалыстардың дәлдігі мен дәйектілігі. Жекпе-жек тұрысындағы қозғалыстар, еңкеюлер, сүңгулер. Қарсылықпен тепе-теңдік жаттығулары (бір аяқта, серіктеспен). Жұпта жұмыс істеу: шабуылдан кету, қарсы шабуылдау қозғалыстары. 2-3 элементтен тұратын күрделі комбинациялар. 4. Арнайы төзімділікті дамыту - раунд/жекпе-жек барысында жекпе-жек қимылдарында белсенділіктің жоғары деңгейін сақтау. Серіктес/снарядпен раундтық жаттығулар (30 сек – 1 мин). Жекпе-жек элементтермен айналмалы жаттығулар. Қапта, табандарда жұмыс, қарқынмен және аралықпен лақтыру. 5. Жекпе-жек тұрысында икемділікті дамыту - техникалық әрекеттерді толық амплитудада орындау мүмкіндігі. Тұрыстарда, тірекпен және динамикада созылу жаттығулары. Жамбас, бел және иық буындарының иілгіштігін дамытуға арналған жаттығулар (жекпе-жек тұрыстарында). Аяқпен сермеу соққылары (жоғары, бүйірге, бұрылыспен). 6. Имитациялық-техникалық дайындық - пішінге, жылдамдыққа және ырғаққаь баса назар аудара отырып, толық жанасусыз техникаларды пысықтау. Серіктессіз лақтыруларды, соққыларды, қимылдарды имитациялау. Ауамен («көлеңке»), табандарда, манекендерде жұмыс. Комбинацияларды жеңіл түрде қайталау. 7. Жекпе-жек ойыны/спарринг элементтері (жеңіл түрде өтетін) – реакцияны, тактикалық ойлауды дамыту және шынайы күреске бейімделу. Күрес элементтерімен ойындар (белдікті ұстау, ұстап тұру, шеңберден шығару). Бақыланатын спаррингтер (жеңіл байланыста, шектеулермен). Тактикалық тапсырмалар: «3 шабуыл жасаңыз», «қармаудан кет» және т.б. Ждд 50 АДД 18 Техникалық 16 Техникалық дайындық - аралас жауынгерлік жекпе-жекке - мма тән негізгі ережелерді, қозғалыстар мен әдістерді игеру. Негізгі бағыттар: бастапқы қалыптар мен тіректер - жекпе-жек тұрысы: сол/оң, негізгі позициялар. Тепе-теңдік, тұрақтылық, қол мен аяқтың орналасуы. Қозғалыс - алға, артқа, бүйірге, диагональ бойынша қадам. Сырғымалы қадамдар, секіру, бүйірлік қадамдар. Қалыпты өзгерту. Қорғаныс әрекеттері. Иілу, блоктау, терең сүңгу, қадаммен шегіну. Шабуыл сызығынан кету. Реакция бойынша жұмыс. Негізгі шабуыл әрекеттері - денеге тікелей, бүйірлік, төменнен соққылар. Денеге аяқпен соққылар. Құрмаулар, аяқпен шалу, бұрылулар, жамбас пен иық арқылы лақтырулар. Партерге аударымдар. Ұстаулар. Аралас әрекеттер. 2-3 элементтен тұратын байламдар. Қарапайым шабуыл және қорғаныс комбинациялары. Жұпта және снарядтарда техника. Табан, тұлып, манекен бойынша жұмыс. Қарсылықсыз жұптық жұмыс. Жеңіл түрде жекпе-жекті модельдеу. Тактикалық 10 Тактикалық дайындық - серіктеспен өзара әрекеттесу жағдайында техниканы қолдана білуді дамыту және жекпе-жекті жүргізудің негізгі түсінігін қалыптастыру. Негізгі бағыттар: «белден ұста», «шеңберден итер», «қалыпты өзгерт» ойындары мен тапсырмалары арқылы тактикалық ойлау. Реакция мен әрекетті таңдауға арналған ойын тапсырмалары. Сигнал/жағдай бойынша әрекетті үйрету. Көлбеуден кейін шабуыл жасау. Қорғаныс және қарсы шабуыл. Серіктеске бейімделу. Жекпе-жек күрес дағдыларын қалыптастыру. Шабуылда және қорғаныста ұрыс жүргізу мүмкіндігі. Қарсыласқа жақындау, қашықтықты сақтау. Бастаманы алу. Ең қарапайым тактикалық комбинациялар: шабуыл → кету → қарсы шабуыл. Жалған шабуыл → нақты амал. Қармау → лақтыру / соққы. «тек шабуылға жұмыс» / «тек қорғаныс» тапсырмасымен тактикалық спаррингтер. «әр әрекеттен кейін тұрысты ауыстыр». «бір раундта кем дегенде 2 амал қолдан». Теориялық 3 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Техникалық элементтерді орындау теориялық негіздері. Психологиялық 2 - - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 40 Мма бастапқы дайындық топтарының физикалық дайындығы бір жылдық тәжірибесі бар спортшылардың қалыптасқан базалық физикалық дайындығын ескере отырып, мамандандырылған және функционалдық жаттығуларға өту негізінде ұйымдастырылуы тиіс. Мақсаттар: 1. Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту: күш, төзімділік, жылдамдық, ептілік, икемділік. 2. Функционалды дайындық: жалпы және арнайы төзімділікті, тез қалпына келу қабілетін дамыту. 3. Арнайы дайындық деңгейін көтеру: күресті имитациялау жағдайында жұмыс істеу, шаршауға төзімділікті арттыру. 4. Жарақаттанудың алдын алу: тұрақтандырғыш бұлшықеттерді нығайту, буындардың қозғалғыштығын дамыту. Жалпы дене дайындығы (ждд): • өз салмағымен жаттығулар (кеудеден итерілу, тартылу, отырып-тұру, секіру және т.б.) • координация, тепе-теңдік, мобильділік бойынша жұмыс • жүгіру және ойын жұмысы Арнайы дене дайындығы (адд): • аралық айналмалы жаттығулар (жекпе-жек шеңбері) • серіктеспен жұмыс: қармау, ұстау, лақтыру • салмақты қаптарға соғу, қарсылықпен макиварларда жұмыс 3. Функционалды жаттығу: • гіртастармен, медболдармен, резеңке таспалармен, арқандармен (battle ropes) кешендер • жоғары қарқынды аралықта жұмыс (hiit) • анаэробты төзімділікті дамытуға арналған табата хаттамасы 4. Жылдамдық-күш дайындығы: • плиометрика (тумбаға секіру, жоғарыдан секіру) • медбол лақтыру, жарылғыш күшке арналған жаттығулар. ЖДД 28 АДД 12 Техникалық 45 Бір жылдан астам оқу өтілі бар бастапқы дайындық топтары үшін мма-да техникалық дайындық базалық техниканы бекітуге, оларды тереңдетуге, комбинациялық ойлауды дамытуға және соқпалы және күрес техникасын бірыңғай жүйеге интеграциялауға біртіндеп көшуге бағытталған. Техникалық дайындықтың мақсаттары: 1. Негізгі техникаларды тереңдету (соққылар, қорғаныс, күрес, бақылау). 2. Комбинациялық жұмысты дамыту: соққылар мен күресті біріктіріп жаттығу. 3. Тактикалық ойлауды қалыптастыру. 4. Жекпе-жек жағдайларында төзімділікті арттыру — қашықтықты бақылау, тайминг және позициялық күрес арқылы. Тактикалық 10 мма-дағы бір жылдық тәжірибесі бар бастапқы дайындық топтарының тактикалық дайындығы техникаларды жай ғана білу шеңберінен шығып, спортшылардың қай техникасын қашан, қалай және не үшін қолдану керектігін түсінуіне бағытталады. Бұл жекпе-жек ойлауды қалыптастыру, шешім қабылдау және белгілі бір қарсылас немесе жағдай үшін стратегия құру кезеңі. Тактикалық дайындықтың мақсаттары: 1. Қашықтықты, таймингті және ырғақты түсінуді дамыту. 2. Қарсыластың әрекеттеріне реакцияны үйрету. 3. Жекпе-жек жоспарын құру және күресте бейімделу қабілетін дамыту. 4. Тактикалық схемаларды игеру: соққылы, күрес, аралас стратегия. 5. Жарыс жағдайларына дайындық - спаррингтер, сценарийлер, күйзеліс. Теориялық 4 Мма-да бір жылдан астам тәжірибесі бар бастапқы дайындық топтарында теориялық дайындық күрес интеллектін дамытуда, жаттығу үдерісінің әдіснамасын, жарыс ережелерін, тактика мен физиологияны түсінуде шешуші рөл атқарады. Бұл – «жәй ғана спортшыны» саналы спортшыға айналдыратын, талдау жасап, бейімделіп, дамуға қабілетті ететін нәрсе. Психологиялық 1 Мма-да бір жылдан астам тәжірибесі бар бастапқы дайындық топтарының психологиялық дайындығы спортшының кешенді дайындығының ең маңызды құрамдас бөлігі болып табылады. Бұл кезеңде спортшыларда психологиялық төзімділік қалыптасады, эмоцияларды бақылау, күйзеліс жағдайында жұмыс істеу және нақты жағдайда жекпе-жек жоспарын жоғалтпау қабілеті дамиды. Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 35 Төзімділікті, күшті, икемділікті, ептілікті дамыту. Өз салмағымен жаттығулар, жүгіру, секіру, координациялық тапсырмалар. Арнайы жаттығулар: тірек, қозғалыс, қармау күші, қарсылық, жұппен күресу ЖДД 24 АДД 11 Техникалық 45 Соққы және күрес техникасының негіздері: тұрыс, қозғалыстар, қол мен аяқтың негізгі соққылары, қарапайым құрмаулар, одан шығу әдістері, кету және блоктар. Тактикалық 11 Қашықтықты бастапқы түсіну, қарапайым жекпе-жек тапсырмалары, жаттықтырушының командасы бойынша жұптық әрекеттер Теориялық 5 Мма-ға кіріспе: тарих, ережелер, спорт режимі, тамақтану негіздері, гигиена, жаттығулардың мәні, жаттығуларды түсіндіру Психологиялық 4 Сенімділікті, тәртіпті қалыптастыру, қызығушылықты дамыту, оң ынталандыру, ұжымда жұмыс істеуге үйрету Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) олардың ішінде: 34 Ждд - координацияны, күшті, төзімділікті, мобильділікті дамыту. Шеңберлік жаттығуларды, икемділік жаттығуларын, жүгіруді және ағзаның секіру кешендерін қолдану. Адд - соққы күші, жарылғыш күш, тұрақтылық, күрес жағдайында төзімділік. Табандарда, салмақ бергіштермен жұптасып клинчте жаттығу. Ждд 22 Адд 12 Техникалық 43 Соққы және күрес техникасын жетілдіру. «соққылар → күрес» байламдарын пысықтау, тіректен партерге өту. Қорғаныс және қарсы шабуыл. Жұпта жұмыс Тактикалық 13 Қарапайым тактикалық схемаларды үйрену: қарқынды таңу, қорғаудан жұмыс істеу, бастаманы алу. «шабуыл – аудару – ұстау» тапсырмалары бойынша жұмыс Теориялық 5 Жарыс ережелері, спортшылардың типологиясы, жекпе-жек жоспарын құру, тамақтану және қалпына келтіру негіздері. Бейнедегі қателерді талдау, жекпе-жекті жоспарлау Психологиялық 5 Спарринг қорқынышын жеңу үшін жұмыс, күйзеліске төзімділік. Өзін-өзі реттеу әдістері. Күресте сенімділікті, тұрақтылықты қалыптастыру Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 30 Ждд - төзімділіктің, күштің, координацияның, икемділіктің жоғары деңгейін сақтау. Функционалдық жүктемемен бірге жүгіру және күш жаттығуларын кешенге енгізу. Адд - арнайы төзімділікті дамыту (аралық раундтар), плиометрика, жылдамдық-күш жұмысы, серіктеспен жаттығулар (күрес, қарсылықпен соққылар) ЖДД 20 АДД 10 Техникалық 43 Соққы және күрес техникасын тереңдету және жетілдіру, соққыларды лақтырулармен байланыстыру, ауысулар, партерде бақылау және үстемдік орнату. Стандартты емес әрекеттерді пысықтау Тактикалық 16 Жекпе-жектің жеке стилін қалыптастыру. Әр түрлі қарсыластармен жекпе-жек өткізуді пысықтау. Күресте тактиканы өзгерту дағдыларын дамыту. Теориялық 6 Жекпе-жек жағдайларын талдау, жекпе-жек жоспарын құру, қарсыласқа талдау жасау, қалпына келу, допингке қарсы сауаттылық, төрешілік негіздері, спортшының режимі мен тамақтануы. Психологиялық 5 Жарыс алдындағы күйзеліспен жұмыс істеу, сенімділікті дамыту, қысым жағдайында жаттығу, жекпе-жекке өзін-өзі бейімдеу, өзін-өзі талдау. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 30 Жалпы дене дайындығы (ждд) Физикалық базаны қолдау: жалпы төзімділік, функционалдылық, координация. Жалпы атлетика, кроссфит, аралықпен жүгіру, қалпына келтіру белсенділігі элементтерін қосу Арнайы дене дайындығы (адд) Имитациялық жекпе-жек жағдайында жұмыс: «жекпе-жек шеңберлері», 3×5 мин аралықтар, функционалдық раундтар. Жарылғыш күшті, реакция жылдамдығын және жоғары қарқындылықтағы төзімділікті жаттықтыру. ЖДД 19 АДД 28 Техникалық 35 Техниканы нақты жағдайларда жетілдіру. Күрделі байламдар (соққылар + күрес + бақылау), қарсылас стиліне техниканың өзгергіштігі. Орындау жылдамдығы мен тұрақтылығы бойынша жұмыс Тактикалық 17 Стратегиялық ойлау: жекпе-жек жоспарын құру, қарсыластарды зерттеу, жекпе-жек барысында бейімделу. Жекпе-жекті әр түрлі тәсілдермен жүргізу (қысым, екінші нөмірмен жұмыс және т.б.) Теориялық 6 Жекпе-жекті талдау, төрешілерді зерттеу, ережелерді терең түсіну, қарсыласты «оқу» техникасы, анатомия, функционалды қалпына келтіру, спорттық тамақтану, допингке қарсы Психологиялық 5 Нәтижеге ынталану, күйзеліске төзімділік, жекпе-жектің қиын сәттеріне сенімділік, жеңілістерден кейін қалпына келтіру. Өзін-өзі талдау, менталдық пікірлер. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 24 Жалпы дене дайындығы (ждд) Функционалды базаны сақтау: төзімділік, күш, икемділік, координация. Жүктеме тепе-теңдігі бойынша жұмыс: аэробты және анаэробты аймақтар, жарақаттанудың алдын алу Арнайы дене дайындығы (адд) Жарыс раундтарын модельдеу (3×5 мин), аралықпен жаттығулар, жүктемемен спаррингтер, жарылғыш күшпен жұмыс, жылдамдық күресі, жекпе-жек жаттығулармен шеңберлер ЖДД 12 АДД 13 Техникалық 42 Спортшының жеке ерекшеліктеріне сәйкес техниканы жетілдіру. Әлсіздіктермен жұмыс, техниканың өзгергіштігі, стандартты емес байламдар, қозғалыстардың дәлдігі мен үнемділігі. Тактикалық 22 Белгілі бір қарсылас үшін жекпе-жекті жоспарлау және жүргізу, раундта тактикалық бейімделу, «бірінші/екінші нөмірмен» жұмыс, қарсыластардың әр түрлі стильдерімен жекпе-жек имитациясы. Теориялық 6 Оқу циклін жоспарлау, күнделік жүргізу, жекпе-жекті талдау (жеке және кәсіби), ережелерді білу, сөз сөйлеуге дайындық, допингке қарсы сауаттылық Психологиялық 5 Жекпе-жек алдындағы мобилизация, толқу сезімімен күресу, нәтижеге бағытталу, сәтсіздіктен кейін қалпына келу, жеке ынталанумен және мақсат қоюмен жұмыс. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 24 Жалпы төзімділік пен қозғалғыштықтың жоғары деңгейін сақтау, жарақаттанудың алдын алу. Буындардың қозғалғыштығы, тұрақтандырғыштарды нығайту, функционалды қалпына келтіру бойынша жұмыс Арнайы дене дайындығы (адд) Жоғары қарқынды аралық жаттығулар, айналмалы жүктемелер, шаршау кезіндегі күрес және соққылар, жекпе-жек жағдайында ерекше төзімділікті дамыту ЖДД 10 АДД 15 Техникалық 38 Техниканы спортшының стиліне қарай тереңдету. Күрделі байламдарды, стандартты емес әдістерді, деңгейлер арасындағы жылдам ауысуларды (стенд – клинч – партер) пысықтау. Дәлдік, тайминг бойынша жұмыс. Тактикалық 26 Турнирге жеке стратегияларды әзірлеу. Әр түрлі стильдерге қарсы жекпе-жек. Қарсыластарды оқу бойынша жұмыс, раунд барысында жоспарды бейімдеу. Әр түрлі міндеттермен жекпе-жекті симуляциялау. Теориялық 6 Жаттығу және жекпе-жек күнделігін жүргізу, төрешілерді талдау, қарсыластардың жекпе-жек стилін зерттеу, қалпына келтіруді жоспарлау, допингке қарсы сауаттылық, спорттық диетология және фармакология негіздері (ережелер шеңберінде)* Психологиялық 5 Қысымға төзімділік (жұртшылық, турнир, қарсыластың мәртебесі). Ынталанумен жұмыс, сәтсіздіктерді еңсеру, нәтижеге бағытталған көңіл-күй. Әрекеттерде сенімділікті арттыру Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 22 Жалпы дене дайындығы (ждд) Жалпы төзімділікті, күшті, координацияны және икемділікті сақтау және дамыту бойынша жұмыс. Мобилизацияға, тепе-теңдікке және жарақаттың алдын алуға арналған кешендерді қамтиды. Арнайы дене дайындығы (адд) Жоғары қарқынды кешендер (жекпе-жекті имитациялау), раундтық құрылымға арналған айналмалы жаттығулар (3×5 мин), жекпе-жек төзімділігі, жылдамдық-күш және реактивті жұмыс ЖДД 9 АДД 14 Техникалық 32 Жеке техниканы жетілдіру, өз жекпе-жек моделіне баса назар аудару. Реакцияны жақсарту, әрекеттерді автоматтандыру, стандартты емес әдістер, қарсыластың кез келген стиліне бейімделу бойынша жұмыс Тактикалық 32 Қарсылас үшін жеке стратегияларды әзірлеу. Нақты тапсырмамен спаррингтер (позицияны ұстап тұру, жеңілген жағдайдан шығу). Әр жекпе-жекке стратегия құру Теориялық 7 Өзін-өзі талдау, күнделік жүргізу, жекпе-жек бейнелерімен жұмыс, қалпына келу стратегиясы, салмақ түсіру, спорттық тамақтану, допингке қарсы ережелер, спорттық маркетинг пен мансап негіздері. Психологиялық 6 Турнир жүктемесі аясында психологиялық тұрақтылықты сақтау. Өзін-өзі реттеу әдістері, жеңілістен кейін қалпына келу, жекпе-жекке жұмылу, күйзелісті басқару Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) олардың ішінде: 20 Жалпы дене дайындығы (ждд) Жалпы физикалық жағдайды қолдау үшін жылына кемінде 1-2 микроцикл: аэробты база, икемділік, қозғалғыштық, қалпына келу. Оңалту және орнын толтыру әдістерін қолдану Арнайы дене дайындығы (адд) Нақты жекпе-жекке арналған мүсіннің шыңына жетуге бағытталған нүктелі жұмыс: 3×5 немесе 5×5 минуттық аралықтар, функционалдық айналмалы жаттығулар, шаршау жағдайындағы спаррингтер, жекпе-жек ырғағында жылдамдық-күш жаттығулары. ЖДД 8 АДД 13 Техникалық 32 Іс-әрекеттің дәлдігі мен автоматтылығын сақтау, жағдаяттық шешімдерді пысықтау, реактивті әрекеттер. Тапсырма бойынша жұмыс және қарсыластың стилі. Өзінің күшті жақтарын жетілдіру. Тактикалық 34 Жекпе-жек жоспарын құру, нақты қарсыластармен жекпе-жекті модельдеу. Кез келген жекпе-жек сценарийіне бейімделу. Ережелер мен алаңға бейімдеп стильді жетілдіру Теориялық 7 Өзін-өзі талдау, жаттығу және жарыс күнделігін жүргізу, ережелер мен жаңалықтарды білу. Кәсіби тамақтануды, салмақ айдауды, қалпына келуді жоспарлау, қарсыластарды зерттеу (бейне талдау). Психологиялық 6 Жеке спорт психологымен жұмыс. Жекпе-жек алдындағы жағдайды бақылау, қорқынышты пысықтау, жеңілістерден кейін қалпына келу. «чемпиондық ойлауды» қалыптастыру. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде оқуға қабылдау және ауысу үшін жалпы және арнайы дене даярлығының нормативтері минималды жас 14 жас Бақылау жаттығуларының түрі Бағалау, балл Қыздар Жігіттер ожт сжт жсшт ожт сжт жсшт 1 2 3 4 5 6 7 8 Белтемірде тартылу (рет) 5 4 3 2 4–6 7–9 10+ 6–8 10–12 13+ Еденнен итерілу (рет) 5 4 3 2 10–15 16–30 30+ 20–25 30–40 45+ Орнынан ұзындыққа секіру (см) 5 4 3 2 140+ 160+ 180+ 190+ 210+ 230+ 30 м жүгіру (сек) 5 4 3 2 ≤7,5 ≤6,5 ≤5,5 ≤5,2 ≤4,8 ≤4,5 1000 м жүгіру (мин:сек) 5 4 3 2 ≤5:30 ≤5:00 ≤4:30 ≤4:30 ≤4:00 ≤3:40 Ілініп тұрып бұрыш жасау (сек) 5 4 3 2 8–15 15+ 25+ 10–15 20+ 30+ Пресс (1 мин) 5 4 3 2 20–30 25–40 40–50 30–40 45–60 60–70 Оқу топтарының оқушылары үшін техникалық-тактикалық дайындық бойынша бақылау нормативтері Элемент Тапсырманың мазмұны Бағалау 1-ші оқу жылының бастапқы даярлау тобы Тұрыс және қозғалыс Дұрыс жекпе-жек тұрысын қабылдау, алға, артқа және бүйірге қозғалыстарды көрсету (команда бойынша) Бағаланады: тұрақтылық, координация, қолдың орналасуы Қолмен соққылар сериясы (джеб–кросс–хук) Әуе немесе табан сериясын орындау, 3 рет Бағаланады: техника, дәлдік, тұрыс, тыныс алу Аяқпен соққылар (лоу-кик, фронт-кик) Әр түрдің 2-3 соққысын көрсету (табанға немесе ауаға) Бағаланады: координация, тепе-теңдік, дұрыс техника Соққылардан қорғану Кету, блоктау, терең сүңгу (жаттықтырушының тапсырмасымен) Бағаланады: реакция, координация, тұрыс Аяққа базалық өту (single/double leg takedown) Манекенде немесе серіктесте бақылаумен өту жолын көрсету Бағаланады: техника, корпусты бақылау, қауіпсіздік Партерде позицияны сақтау 30 сек маунт немесе сайд-бақылау позициясын көрсету Бағаланады: тұрақтылық, бақылау, қармау Жұппен жұмыс (тапсырма бойынша) «Шабуыл – қорғаныс» немесе «соққы – аудару» сценарийі бойынша 1 минуттық жұмыс Бағаланады: тапсырманы түсіну, техника, өзара әрекеттесу «Соққылар – күрес» байламы Байламды көрсету: 2-3 соққы → өту → ұстау Бағаланады: логикалық, үйлесімділік, өту жатықтығы Шартты «көлеңкемен күрес» Шабуылға, қорғанысқа, қозғалысқа еліктей отырып, 30 сек «көлеңкемен күрес» Бағаланады: белсенділік, алуантүрлілік, тұрыс Теориялық сауалнама 5-7 сұрақ (мысалы: ережелер, тыйым салынған әрекеттер, терминология) Бағаланады: ММА негіздерін түсіну, тәртіп 1-ші оқу жылындағы жоғары бастапқы даярлау тобы Тұрыс, қозғалыс Толық тұрысты, қозғалыстарды көрсету (алға, артқа, бүйірге) Координация, тепе-теңдік, бақылау Қолмен соққылар сериясы Табан/қап бойынша джеб-кросс–хук–апперкот (30 секундтан 2-3 раунд) Техника, аяқтың жұмысы, тыныс алу Аяқпен соққылар сериясы Фронт-кик, миддл-кик, лоу-кик (табан/қап бойынша) Дәлдік, техника, тепе-теңдік Соққылардан қорғану Кету, сүңгу, блок, шегіністер - 1 мин серіктеспен жұмыс Рефлекстер, техника, тұрыс Аяққа өту + ұстау Өту (single/double leg) → маунтқа өту / сайд-бақылау Жатықтық, бақылау, толықтық Ұстаудан шығу Маунттан немесе сайдтан босау + қарсы шабуыл Жағдайды түсіну, іс-әрекеттің дұрыстығы «Соққылар → аудару» байламы Мысалы: джеб-кросс → өту → ұстау Логикалық, техника, байланыс Тапсырма бойынша жұпта жұмыс істеу 1 минуттан 2 раунд: «біреуі шабуыл жасайды - екіншісі өзін қорғайды», рөлдерді өзгерту Тактикалық ойлау, күш-жігердің жеткіліктілігі Шартты спарринг (жеңіл байланыс) 1,5 минуттан 1-2 раунд жабдықта, жаттықтырушының командасы бойынша Біріктіру қабілеті, қашықтық сезімі Теориялық тест/сауалнама 5-10 сұрақ: ережелер, тыйым салынған әрекеттер, салмақ дәрежелері, қауіпсіздік техникасы Ережелер мен терминдерді түсіну 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Соққы техникасы (тұрыс) Байламды орындау: табан/қап бойынша джеб – кросс – хук – лоу-кик – фронт-кик (30 секундтан 2 раунд) Техника, тұрыс, тыныс алу, тепе-теңдік Қозғалыс және қорғаныс Жұпта қозғалыс пен қорғанысты көрсету (кету, сүңгу, шегіну, блоктар) Координация, тайминг, корпустың дұрыс орналасуы Аяққа өту және аудару Т апсырма бойынша Single leg / double leg takedown → бүйірлік бақылауда / маунтта ұстау Техника, бақылау, қауіпсіздік Ұстаудан шығу Маунттан немесе гардтан шығудың 1-2 әдісін көрсету → қарсы шабуыл (соққы/аудару) Түсіну, қозғалыстардың дұрыстығы «Соққы → күрес» байламы Байламды орындау: қолмен соққылар → аяққа өту → ұстау → аяқтау (имитация) Үйлесімділік, тегістік, тұрақтылық Тордағы жұмыс Қысымнан қорғану, тордан аяққа өту немесе клинчте бақылау (тапсырма бойынша) Корпусты пайдалану, тепе-теңдік, қысым Тапсырма бойынша жұпта жұмыс істеу 2×1 мин: 1-ші - шабуыл жасайды, 2-ші - қорғанады; содан кейін рөлдерді өзгерту Талдау, жоспар бойынша жекпе-жек жүргізу қабілеті Шартты спарринг 1,5 минуттық 1-2 раунд шектеулермен (мысалы, тек соққылар, тек партер, соққы + өту) Бақылау, қашықтық, қарқын, техника Еркін техникалық спарринг (жеңіл байланыс) 1 раунд 2 мин. Жекпе-жек ойлау қабілетін, жекпе-жекті басқаруды және комбинацияларды қолдануды бағалау. Біріктіру, қорғану, агрессияны бақылау Теориялық бөлім 5-10 сұрақ: ережелер, тыйым салынған әрекеттер, салмақ дәрежелері, тайминг, позициялар Саналылық, жекпе-жек құрылымын түсіну 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Аяқ-қолмен соққылар байламы Байламды орындау: джеб – кросс – хук – лоу-кик – миддл-кик – аперкот (табан/қап бойынша, 30 секундтан 2 раунд) Дәлдік, күш, координация, тұрысты сақтау Қорғаныс әрекеттері Шабуылдардан біріктірілген қорғаныс: кету, сүңгу, блок, шегініс, жұптық тойтарыс беру Тайминг, техника, тепе-теңдікті сақтау Клинч және тордағы жұмыс Клинчті бақылау, аудару немесе босау әрекеті, 30 секундтық 2 амал Ауырлық орталығын ұстау, белсенділік Жекпе-жек әрекеттері Аяққа өту + бақылау → ұстау + сабмишен амалы / аяқтау (имитация) Бақылау, тегістік, өту техникасы Партердегі жұмыс Маунт немесе гарда позициясынан шығу → қарсы шабуыл немесе тұрысқа шығу Жағдайды түсіну, реакция «Соққылар → күрес → партер» байламы Байламды көрсету: соққылар сериясы → өту → ұстау → аяқтау / бақылау Логикалық, өзгергіштік, қарқын Тапсырмамен спарринг 2×2 мин: біреуі бірінші нөмірмен, екіншісі – қорғаныс пен қарсы шабуылдан жұмыс істейді Тактикалық мінез-құлық, бейімделу, қашықтықтан жұмыс Еркін спарринг (техникалық) Соққыларды, күресті, бақылауды қолдана отырып, жеңіл/орташа қарқынмен 2×2 мин Іс-әрекетті біріктіру, жекпе-жектегі мінез-құлық Сценарийлік жекпе-жек «Сен ұпай бойынша жеңілесің» немесе «30 секунд қалды» жағдайымен жұмыс Шешімділік, тапқырлық, бастама Теориялық бөлім 8-10 сұраққа жауаптар: салмақ дәрежелері, жекпе-жек ережелері, тактика, тыйым салынған әдістер Ережелерді білу, жекпе-жек стратегияларын түсіну 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Раунд қарқынында соққы техникасы 3×30 сек: аяқтың тұрақты жұмысымен табан немесе қап бойынша қолмен және аяқпен соққылар Техника, төзімділік, қуат, дәлдік Клинч және тордағы жұмыс Қабырғаға қысу → бақылау → лақтыру/аудару/босау әрекеті (2×30 сек) Белсенділік, үстемдік, қармау техникасы Аяққа өту + ұстау + аяқтау (имитация) Серіктес/манекенмен толық байламы Тегістілік, логикалық, бақылау Күрделі позициядан жұмыс Маунт/гардтпг немесе артқы жағынан шығу → үстем жағдайға ауысу Тактикалық ойлау, тиімділік Тактикалық тапсырма Жоспарды орындау: мысалы, «қарсы шабуылдармен қорғаныс жұмысы» немесе «қысым және аудару» Жекпе-жектегі мінез-құлық, тәртіп, тапсырманы орындау Сценарийлік спарринг 2 минуттан 1-2 раунд: жекпе-жектің жеңіліс позициядан басталуы (арқада, торда және т.б.) Бастама, бейімделу, жекпе-жек ойлау Техникалық спарринг (толық арсенал) Техникаға, өзгергіштікке және тактикаға баса назар аудара отырып, 2-3 минуттан 2 раунд Біріктіру, қорғау, өту, бақылау Еркін спарринг (бақылау) Жарыс жекпе-жегіне жақын 3 минуттық толық раунд (жабдықта) Зейін, қарқын, сауатты жекпе-жек жүргізу «Реакция-шешім» тесті Жаттықтырушыдан тапсырмаларды жылдам пысықтау: «соққы – қорғаныс», «аудару – жауап», «кету – шабуыл» Шешім қабылдау жылдамдығы, тайминг Теориялық бөлім 10-12 сұрақ: тактика, раунд құрылымы, қателерді талдау, бұрыштың рөлі, төрешілік Түсіну тереңдігі, стратегиялық ойлау 3 жылынан асқан оқудың оқу-жаттығу тобы Соққы техникасы Серия: қол – аяқ – қол (табан немесе қап бойынша 3×30 сек) Координация, тұрыс, соққы күші, дәлдік Қорғаныс және қарсы шабуыл Жұпта жұмыс: жауап шабуылдарынан қорғану (30 сек раунд) Тайминг, бақылау, алуантүрлілік Аяққа өту + партердегі бақылау Толық байлам: өту → ұстау → аяқтауға еліктеу / сабмишен Тегістілік, бақылау, тиімділік Клинчте / торда жұмыс Сценарий: бақылау, лақтыру, қорғану немесе қарсы аудару (2×30 сек) Қармау, тепе-теңдік, белсенділік Қарсыластың басым позициясынан кету Маунт, артқы немесе гард → шығу → қарсы шабуыл Қорғану және аударылу қабілеті «Соққылар → күрес → аяқтау/тұншықтыру» байламы Жаттықтырушының тапсырмасы бойынша демонстрация Логика, агрессия, толықтық Тактикалық тапсырма (жұпта жұмыс) Әр түрлі тапсырмалармен 2 минуттан 2 раунд: біреуі «бірінші нөмірмен жұмыс істейді», екіншісі «қарсы алады», содан кейін ауысу Тактика, бастамашылық, реакция Еркін спарринг (бақылау жекпе-жегі) 2×3 мин, орташа/жоғары байланыс (жабдықта) Біріктіру, төзімділік, стратегиялық Сценарий жекпе-жегі / турнирді симуляциялау Мысалы: 30 секундтық үзіліспен 3×1,5 мин, жеребе бойынша немесе жаңа серіктестермен жұмыс Бейімделу, төзімділік, ерік қасиеттері Теориялық бөлім 10-15 сұрақ: жекпе-жекті жүргізу қағидаттары, төрешілік, стратегия, қарсылас стиліне реакция, допингке қарсы Жекпе-жекті, ережелерді, спортшының менталитетін түсіну деңгейі ескертпе – балдық жүйеде тапсырма 2-ден 10 балға дейін бағаланады 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы тапсырма бағалау өлшемшарттары Аяқ-қолмен соққылар сериясы (табан/қап бойынша) 3×30 сек Техниканың тазалығы, аяқтың жұмысы, тыныс алуды бақылау Байлам: соққылар → аяққа өту → ұстау Іс-әрекеттердің келісімділігі, партердегі бақылау Жұпта қорғаныс және қарсы шабуыл (1 мин) Тайминг, дәлдік, бейімделу Клинч: бақылау және лақтыру (2×30 сек) Позиция үшін күрес, тұрақтылық Сценарийлі жекпе-жек: «бірінші нөмірмен жұмыс» (2 мин) Бастамашылық, шабуылдардың аяқталуы Тех. спарринг (2×2 мин, орташа байланыс) Іс-әрекеттің өзгергіштігі, дұрыс қарқын Теория: 10 сұрақ Тактика, ережелер, терминология, тыйым салынған әрекеттер 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Соққы сериясы + қорғаныс + жауап шабуылы (2×30 сек) Біріктіру, координация, ырғақ Тордағы жұмыс: бақылау + өту/босау Тепе-теңдік, белсенділік, корпусты пайдалану Партер: қиын позициядан шығу → сабмишен немесе соққы Жағдайларды түсіну, реакция Еркін спарринг (2×3 мин, қорғаныс міндетті) Тактикалық жекпе-жек, қашықтықты бақылау «Раундта ұтыласың» тапсырмасы бойынша жекпе-жек (1×2 мин) Стратегия, тәуекелге бару және нәтижеге жету мүмкіндігі Шаршауда жұмыс: 10 берпи + 30 сек табанға ұрудан кейінгі техника Жүктеме кезіндегі тұрақтылық Теория: 15 сұрақ Ереже бойынша жекпе-жек, төрешілік ету, қалпына келу, жекпе-жекке дайындық 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Толық раунд 3 мин: соққы техникасы + күрес + бақылау Кешенділік, қозғалыс үнемділігі, қарқын Тактикалық жекпе-жек: «күрескерге» қарсы және «соққышыға» қарсы Стильге бейімделу, тактиканы өзгерту Турнир форматында спарринг: 3×2 мин Жарысқа дайындық, қарқын, үстемдік Шаршаудағы жұмыс: 3 серия × «табан + партер» Техниканы жоғалтпай жұмыс істей білу Өз жекпе-жегіңді талдау (бейне + ауызша түсініктеме) Тактикалық ойлау, саналылық Жекпе-жек жоспарын қорғау (ауызша/жазбаша) Құрылым, логика, шынайылық Теория: 20 сұрақ Жетілдірілген тактика, допингке қарсы, лига ережелері, салмақ айдау, бұрыштың рөлі жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Кешенді серия 3×1 мин: табан (соққылар), өту + күрес, партер → әр 20 секунд сайын ауысу Төзімділік, тиімділік, қарқын Клинчте/торда жұмыс Тұрақтылық, аудару, босау, бас/корпусты бақылау Үстемдік, өзгергіштік Жекпе-жек сценарийі Бір раунд «ұпаймен ұтыласың», екіншісі «күрескерге/соққышыға қарсы» Тактикалық реакция, бастама Жарыс қарқынымен спарринг 3×3 мин, жабдықтағы толық байланыс, серіктестерді ауыстыру Комбинациялар, қашықтық, қорғаныс, өтулер Жүктемемен функционалды байлам 30 сек: берпи → табан → күрес → тұншықтыру (имитация) → аяқтау (манекен бойынша) Шаршау техникасы, тұрақтылық Партерде бақылау және аяқтау бойынша жұмыс 2×30 сек: ұстау + шабуыл (қап немесе серіктес) Бақылау тығыздығы, қолмен жұмыс Қарсы шабуыл жұмысы 2×30 сек жұпта: қорғаныс → қарсы шабуыл → үстемдік Тайминг, шешім жылдамдығы Өз жекпе-жегін бейнеталдау Үзіндіні ұсыну және оны талдау (ауызша/жазбаша) Күшті/әлсіз жақтарын түсіну Жекпе-жек жоспарын құру Ауызша немесе жазбаша қорғаныс: шартты қарсыласпен жекпе-жек стратегиясы Логика, шынайылық, бейімделу Теориялық тест 20 + сұрақ: лига ережелері (UFC, әуесқой IMMAF), допингке қарсы, салмақ айдау, психология Түсіну тереңдігі, кәсібилік Ескертпе: мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Негізгі жекпе-жек-соққы кеңістігі (зал) Атауы Тағайындалуы Саны Мат (татами / күрес кілемі / татами-roll) Қауіпсіз лақтыру және партерде жұмыс 60 м² және одан жоғары (топқа байланысты) Қоршау/қабырға/тор (міндетті емес) Жарыс жағдайларына еліктеу, торда пысықтау 1 ожт үшін 1,2 жыл және сжт/жсшт үшін міндетті) бір спортшыға 1,5 метр. Айналар (бір қабырғада) Техниканы түзету, тұрыс пен соққыларды визуалды бақылау 1 жинақ Орындықтар / демалыс және бақылау аймағы Күту, киіну, командалық жиындар Залдың ұзындығы бойынша Оқытуға және техниканы пысықтауға арналған спорттық мүкәммал Бокс табаны (шағын және үлкен) Соққы дәлдігі мен жылдамдығын пысықтау 2-4 жұп Табанға соққылар (кик/тай-пэд) Аяқпен күшті соққыларды қабылдау 2-3 жұп Макиварлар (қатты және икемді) Күшпен аяқпен/қолмен соққылар 2-3 дана Бокс қаптары (әр түрлі салмақта және ұзындықта) Соққыларды жалпы және күштік пысықтау 3-6 дана Лақтыру манекендері (15-35 кг) Күрес техникасы, партерде жұмыс 2-4 дана Өтуге арналған торлар/резеңке таспалар Лақтыру кезінде қарсылыққа еліктеу Қажеттілік бойынша Төсеніш текшелер / жұмсақ блоктар Кедергілер, бөгеттер, тепе-теңдік 4-6 дана Қорғаныс құралдары (жеке және жалпы топтық) Мма / бокс дулығалары Спарринг кезінде басты қорғау 10-20 дана (әр түрлі өлшемдер) Мма қолғаптары Спаррингтер және техника 10-20 жұп Бокс қолғаптары Қаптар мен табандарда жұмыс 10-15 жұп Тобық/табан қаптар Аяқпен соққылардан қорғау 10-15 жұп Кеудешелер / жилеттер (қыздарға арналған) Корпусты қорғау Қажеттілік бойынша Капалар мен таңғыштар (жеке) Спаррингке жіберу үшін міндетті Әр спортшыда Жалпы және арнайы дене шынықтыру дайындығына арналған жабдық (ждд/адд) Секіргіш Координация, кардио-жүктеме Спортшылар саны бойынша Медбол (2-8 кг) Жарылғыш күш, лақтыру, корпус 4-8 дана Функционалды ілмектер (trx/аналог) Функционалды дайындық 2-4 жиынтық Гіртас, гантельдер (8-24 кг) Жалпы күш, қармау 8-12 дана Салмақпен белдіктер / резеңке таспалар Жылдамдық, күш, төзімділік 4-6 дана Мойын жаттықтырғышы (қол/аспалы) Ми шайқалуынан қорғау, мойынды нығайту 2-3 дана Реакцияға арналған бокс тұлыпы (маятник) Тайминг, соққыдан кету, реакция 1-2 дана Ұйымдастырушылық және ілеспе мүкаммал Секунд өлшегіш / таймер (электронды) Раундтарды, аралық уақытты бақылау 1-2 дана Мультимедиялық панель/музыка Қарқын, ынталандыру, раундтарды атау 1 жинақ Флипчарт / маркер тақтасы Тактикалық схемалар, тапсырмаларды түсіндіру 1 Есепке алу журналдары және бақылау парақтары Қатысуды, нормативтерді, ттп есепке алу 1 жинақ Алғашқы көмек қобдишасы Міндетті Залға 1-еу Медициналық/электронды таразы Спортшыларды өлшеу 1 дана Жарыс дайындығына арналған арнайы құрал-жабдықтар Турнир таймері/секунд өлшегіші Жекпе-жек жағдайларын модельдеу Турнир таймері/секунд өлшегіші Тор немесе ринг/октагон аймағын имитациялау Турнирлерге дайындық Тор немесе ринг/октагон аймағын имитациялау Төрешілер мүкәммалы (табло, жалаушалар) Оқу-жарыс жаттығулары Төрешілер мүкәммалы (табло, жалаушалар) Униформа жиынтықтары (rashguard, шолақ шалбар) Турнирлерге дайындық, рұқсаттарға фотосессия Униформа жиынтықтары (rashguard, шолақ шалбар) Бейнебақылау немесе бейнежазба камералары Жекпе-жек пен спаррингті талдау Бейнебақылау немесе бейнежазба камералары

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 54 қосымша Индорхоккей бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - «индорхоккей» бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтағы адамдар саны (адам)) Аптасына сағат саны Жылына сағаттардың жалпы саны (52 апта)) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 12 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 10 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 10 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 6 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 6 28 1456 ЖСШТ 5 32/36 1664/1872 Үйірмелер/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Курсанттар / 15 жасқа дейін қоса алғанда Оқу-жаттығу кезеңдері үшін оқу жүктемесін іске асыру спортшының белгілі бір спорт ұйымына (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне байланысты, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлығының жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. ұлдар/16-19 жасты қоса алғанда Жастар / 20-21 жасты қоса алғанда ересектер/22 және одан жоғары жастағылар Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Iшкi еңбек тәртiбiнiң ережелерi мен ережелерiне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 7 7 14 күн­ге дей­ін ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ар­нал­ған ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі ай­қын­дай­ды ОЖТ – 2 7 7 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 7 7 14 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 7 7 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 14 14 14 күн­ге дей­ін СЖТ– 2 14 14 14 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 14 14 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 14 14 14 күн­ге дей­ін Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар 21 21 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Кур­сант­тар / 15 жас­қа дей­ін қо­са ал­ған­да 14 14 14 күн­ге дей­ін ұл­дар/16-19 жа­сты қо­са ал­ған­да 14 14 14 күн­ге дей­ін Жастар / 20-21 жа­сты қо­са ал­ған­да 14 14 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/22 және одан жо­ға­ры жас­та­ғы­лар 21 21 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 1 4 1 1 1 4 ОЖТ – 2 1 4 1 1 1 4 ОЖТ – 3 1 4 1 1 1 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 4 1 1 1 4 СЖТ – 1 2 4 1 1 2 4 СЖТ– 2 2 4 1 1 2 4 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 3 4 1 1 3 4 ЖС­ШТ 3 5 1 1 3 5 Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар Iш­кi ең­бек тәр­тiбiнiң ере­же­лерi мен ере­же­лерiне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер бой­ын­ша Дай­ын­дық ке­зе­ңіне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РДРС и ДРС ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес РЦОП СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры то­бы­ның та­лап­тар­дың та­лап­та­ры­на сәй­кес УФ­КиС ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Iш­кi ең­бек тәр­тiбiнiң ере­же­лерi мен ере­же­лерiне сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар (12 жастан ас­пай­тын)) Ұл­дар (14 жастан ас­қан емес) Кур­сант­тар (16 жастан ас­қан емес) Ұл­дар (18 жастан ас­қан емес) Жастар (21 жастан ас­қан емес) Ере­сек­тер (22 және одан жо­ға­ры жас­та­ғы­лар) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Об­лы­стық ре­сми жа­ры­стар 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар (12 жастан ас­пай­тын)) Қы­здар (14 жастан ас­қан емес) Кур­сант­тар (16 жастан ас­қан емес) Ұл­дар (18 жастан ас­қан емес) Жастар (21 жастан ас­қан емес) Ере­сек­тер (22 және одан жо­ға­ры жас­та­ғы­лар) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Об­лы­стық ре­сми жа­ры­стар 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 3 14 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс Түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 7 3 - - - Облыстық турнирлер 6 4 - - - Республикалық турнирлер 4 3 2 1 - Ресми облыстық жарыстар 8 4 2 1 - Ресми республикалық жарыстар 8 2 2 2 2

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны 1 оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дене бітімі (барлығы). Оның ішінде: 38 Ойындардың, эстафеталық жарыстардың көмегімен жан-жақты физикалық даму. Басымдылық – агроматериалдылық, үйлестіру, жылдамдық. ЖДД 22 АДД 16 Техникалық 41 Таяқпен және шармен жұмыс істеу дағдыларын меңгеру, ең қарапайым өту техникасын үйрену және допты кептіру. Допты тоқтатуды үйрену. Тактикалық 11 Қарапайым комбинациялар, қарапайым техника. Теориялық 7 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спортта сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Техникалық элементтерді енгізудің теориялық негіздері. Психологиялық 3 Кадрларды даярлау үшін қолайлы жағдайлар жасау Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене бітімі (барлығы). Оның ішінде: 38 икемділікті, ыдырауды, қозғалыс дағдыларын дамыту. Ашық аспан астындағы ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. Үйлесiмдi баспалдақпен секiру арқандары. ЖДД 28 АДД 10 Техникалық 41 Негізгі элементтер техникасын бекіту. Допты дәлдік пен тұрақтылық үшін өткізу. Тактикалық 10 қарапайым комбинациялар, қарапайым техника. Теориялық 8 Спортпен айналысатын адамдарға қойылатын гигиеналық талаптар ___________________________ойнау техникасы және техникалық дайындық. Психологиялық 3 Спортқа тұрақты қызығушылықты ояту. Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене бітімі (барлығы). Оның ішінде:: 38 дамудың жалпы бағдарламасы, беріктіктің, жылдамдықтың, өткізгіштіктің және үйлестірудің дамуын жетілдіру. Доп ойындарын (футбол, гандбол және т.б.) Пайдалану. ЖДД 26 АДД 12 Техникалық 35 Негізгі соққылар техникасын жетілдіру. Асулардың әр түрін меңгеру. Қақпаға атуды аяқтау. Фейнттерді үйрену. Тактикалық 10 Ойын тактикасының негіздері. Қарапайым комбинацияларды үйрену. Теориялық 10 Техникалық элементтерді орындау негіздері. Конкурс өткiзу ережесi 1. Жалпы ережелер шабуыл және қорғаныс схемаларын зерттеу. Психологиялық 7 Барған сайын күрделі дайындық міндеттерін шешу үшін қажетті спорттық-маңызды мінездік белгілер мен еріксіз қасиеттерді дамыту. Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене бітімі (барлығы). Оның ішінде:: 38 спортшылардың дене қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту ұлғаю өз денесінің функционалдық мүмкіндіктері. Дамуға ерекше көңіл бөлінуде жылдамдық пен жылдамдыққа шыдамдылық, қозғалыс жылдамдығы, ойын шыдамдылығы. ЖДД 22 АДД 16 Техникалық 35 Техникалық элементтерді жетілдіру. Әр түрлі асуларды және допты қабылдауды жетілдіру. Қорғаныста және шабуылда ойынды жетілдіру. Тактикалық 10 Әр түрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жеке ойнау стилін қалыптастыру. Теориялық 10 Қазақстанда және әлемде далалық хоккейді дамытудың негізгі үрдістері. Қазіргі заманғы ойын схемаларын зерттеу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының дене шынықтыру және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 7 Өзін-өзі бақылау әдістеріне үйрету және жарыстарда алдын ала басталу жағдайын басқару қабілеті Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика - Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене бітімі (барлығы). Оның ішінде:: 34 Жылдамдық пен реакцияның жеңілдікті дамуы. Жылдамдықты, беріктіктің дамуы с дене салмағы. Жылдамдық пен жылдамдыққа шыдамдылықтың, қозғалыс жылдамдығының, ойын шыдамдылығының дамуына ерекше назар аударылады. ЖДД 20 АДД 14 Техникалық 30 Техникалық элементтерді жетілдіру, допты жаттықтыру және допты тоқтату. Жеке қасиеттерді жетілдіру. Тактикалық 14 Тактикалық шабуыл комбинацияларын жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Қорғаныс командасының іс-қимылдарын жетілдіру. Теориялық 12 Қарсыласының ойынын бейне алдын ала қарау. Ойын схемасын құру. Психологиялық 10 Спорттық қызметке қарым-қатынасты бекіту, жаттығуларға және бәсекелестік жүктемелерге қарсы тұруды қамтамасыз ететін жеке қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене бітімі (барлығы). Оның ішінде: 34 Аэробтық шыдамдылықтың, ойынға шыдамдылықтың, жылдамдықтың, жалпы беріктіктің дамуы. Арнайы дене шынықтыру даярлығының рөлін арттыру. ЖДД 18 АДД 16 Техникалық 30 Алдыңғы дайындық кезеңінің материалын қайта қарау. Барлық штрихтардың жылдамдығын арттырады. Мақсатқа қол сұғуды жақсарту. Допты талан-таражға салу бойынша тәжірибеден өту. Тактикалық 14 Шабуыл кезінде тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Қорғаныс саласындағы командалық іс-қимылдарды жүргізу. Теориялық 12 Қарсыласқа өз бетінше талдау жасауды үйрену. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Психологиялық 10 Спортшыларда басым тұлғалық белгілерді жақсарту, мысалы: жалпы эмоциялық тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді еңсерудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық жайсыздыққа қарсы тұру. Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене бітімі (барлығы). Оның ішінде: 29 Жылдамдық пен жылдамдыққа шыдамдылықтың, қозғалыс жылдамдығының дамуы, ойын шыдамдылығы, қуаты, аэробтық сыйымдылығы. Жеңіл салмақты пайдалану. ЖДД 15 АДД 14 Техникалық 30 Атудың дәлдігін, тұрақтылығын және жылдамдығын арттыру бойынша жұмыс. Допты өткізу мен тоқтатудың түрлі тәсілдерін жетілдіру. Допты талан-таражға салу техникасы. Тактикалық 18 Шабуылда және қорғаныста ойнаудың қазіргі заманғы әлемдік тактикалық схемаларын тәжірибеден өткізу. Оң және сол жақ шеттерімен шабуыл жасауды үйреген. Теориялық 15 Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды дамыту. Ойынды баптау және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 8 Жоғары психологиялық тұрақтылығы, еріксіз қасиеттері бар спортшының тұлғасын қалыптастыру, спорттың барынша жоғары нәтижелеріне қол жеткізуге көңіл-күйі. Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика - Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене бітімі (барлығы). Оның ішінде: 29 Ауыр салмақпен күшті дамыту, орташа қарқындылықпен интервалды жаттығу, жылдамдық пен беріктік қасиеттерін, жылдамдықты және ойынға төзімділікті дамыту. Арнайы дене шынықтыру даярлығының үлесін ұлғайту. ЖДД 12 АДД 17 Техникалық 30 Дамудың жеке ерекшеліктері: дене қасиеттері, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштері, спорттық-техникалық дағдылар мен дағдылар деңгейі негізінде техникалық және тактикалық дайындықты даралау. Таяқшалар мен шарларды өңдеудің күрделі техникалық элементтерін зерттеу. Тактикалық 18 5 ойыншыдан артық топтарда өзара әрекеттесудің күрделі комбинацияларын тәжірибеден өткізу Теориялық 15 тактика және тактикалық дайындық негіздері. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды дамыту. Ойынды баптау және ойын нәтижелерін талдау Психологиялық 8 Жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерін анықтау, оларды түзету, қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияны басқару қабілеті, жоғары жауапкершілік жағдайларында күйзеліске төзімділік, жоғары бәсекеге қабілетті мотивация, байсалдылық және жауапкершілік, өзін-өзі талдау қабілеті. Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика - Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене бітімі (барлығы). Оның ішінде:: 28 Күштi сақтау және одан әрi дамыту, жылдамдық пен беріктік қасиеті, жылдамдық және ойын шыдамдылығы. Арнайы дене шынықтыру даярлығының үлесін ұлғайту. ЖДД 10 АДД 18 Техникалық 22 Жеке дағдыларды жетілдіру. Допты қарсыласу арқылы өткізу және қабылдауды жетілдіру. Күрделі үйлестіру фейнттерін зерттеу және қолдану. Тактикалық 25 Күрделі комбинациялық шабуылдар. Комбинациялық команда шабуылда және қорғаныста ойналады. Теориялық 15 Өз ойындарын және қарсыласының ойындарын тактикалық талдау. Тактикалық комбинацияларды талдау. Ойынға орнату. Психологиялық 8 Мінездің моральдық-ерік-жігерлік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде мемлекеттердің автосүзгілеу және өзін-өзі реттеу тәсілдерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге уәждемені дамыту Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика 2 Жас топтарда оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын тәрбиелеу. Жетекші төреші рөлінде балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде төрешілік жарыстарға дайындық. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене бітімі (барлығы). Оның ішінде:: 28 Ойынды жетілдіру үшін негіз ретінде дене шынықтыру және арнайы дайындықтың жоғары деңгейін сақтау. Жоғары қарқынды оқыту ЖДД 8 АДД 20 Техникалық 20 Жеке ойнау стилін дамыту. Шабуыл комбинацияларын жетілдіру. Шабуылда және қорғаныста ойнаудың қазіргі заманғы стильдерін зерттеу және қолдану. Тактикалық 25 Қазіргі заманғы тактикалық схемаларды бейне қарап шығу және талдау. Нақты қарсыластардың жеке тактикалық жоспарларын әзірлеу, ойынды талдау және тактикалық стратегияны дайындау. Теориялық 15 Қазақстанда және әлемде далалық хоккейді дамытудың негізгі үрдістері. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды дамыту. Ойынды баптау және ойын нәтижелерін талдау Психологиялық 10 Оқу процесінде дербес ойлауды дамыту. Талдау және түзету қабілеті. Нұсқаушы және төреші бөлмесі Практика 2 Басқа спортшылардың жаттығуларды орындау кезіндегі қателіктерді анықтау және түзету. Кіші жастағы топтардағы оқушыларға жеке жаттығулар мен әдістемелерді үйренуге көмек көрсету. Жарыстардың негізгі ережелерін, өткізу жүйелерін меңгеру, жарыстардың хаттамаларын жүргізу. Жарыстардың төрешілері. Барлығы 100

7. Спорттық даярлау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері АДТ (ұлдар/қыздар)) Бас­қа­ру тү­рі Жат­тығ­у­лар Сор­ты, ба­лы Ұл­дар Қы­здар 1 жыл 2 жыл 3 жыл 1 жыл 2 жыл 3 жыл 1 2 3 4 5 6 7 8 30 м жү­гі­ру 10 5 5,6 5,8 5,4 5,6 5,2 5,4 6,1 5,9 5,9 6,1 5,7 5,9 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру 10 5 152 148 160 152 168 160 148 144 158 148 170 158 Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 5х10 м 10 5 19,6 20,0 19,2 19,6 18,9 19,2 20,6 21,0 20,3 20,6 20,0 20,3 ОЖТ-1-2-3-4 (Ұлдар) Бас­қа­ру тү­рі Жат­тығ­у­лар Сор­ты, ба­лы 1 2 3 4 1 2 3 4 5 6 30 метр­ге жү­гі­ру 10 5 4,9 5,2 4,7 4,9 4,6 4,7 4,5 4,6 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру 10 5 184 170 202 184 222 202 231 222 Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 5х10 м 10 5 18,5 19,0 18,2 18,5 18,0 18,2 17,8 18,0 2000 м(с) жү­гі­ру 10 5 506 526 480 506 472 480 465 472 Бү­гiл­ген қол­мен бел­те­мір­ге ілі­ніп тұ­ру 10 5 19 17 21 19 25 21 32 25 ОЖТ-1-2-3-4(Қыздар) Ба­қы­лау жат­тығ­уы­ның тү­рі Сор­ты, ба­лы 1 2 3 4 30 метр (с) жү­гі­ру 10 5 5,4 5,8 5,3 5,4 5,2 5,3 5,1 5,2 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру 10 5 185 180 192 185 195 192 200 195 Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 5х10 м 10 5 19,5 20,0 19,3 19,5 19,1 19,3 19,0 19,1 2000 м (с) жү­гі­ру 10 5 530 540 520 530 510 520 504 510 Бү­гiл­ген қол­мен бел­те­мір­ге ілі­ніп тұ­ру 10 5 14 12 15 14 15 14 16 15 СЖТ – 1-2-3 (Ұлдар) Бас­қа­ру тү­рі Жат­тығ­у­лар Сор­ты, ба­лы 1 2 3 30 метр­ге жү­гі­ру 10 5 4,2 4,4 4,1 4,2 4,1 4,1 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру 10 5 251 240 256 251 260 256 Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 5х10 м 10 5 17,2 17,4 17,0 17,2 16,8 17,0 2000 м (с) жү­гі­ру 10 5 446 456 438 446 430 438 СЖТ-1-2-3-(Қыздар) Бас­қа­ру тү­рі Жат­тығ­у­лар Сор­ты, ба­лы 1 2 3 30 метр­ге жү­гі­ру 10 5 4,8 5,0 4,7 4,8 4,6 4,7 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру 10 5 216 206 223 216 225 223 Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 5х10 м 10 5 18,6 19,0 18,4 18,6 18,2 18,4 2000 м жү­гі­ру 10 5 488 500 484 488 480 484 ЖСШ (Ұлдар) Басқару түрі Жаттығулар Сорты, балы Ұлдар Қыздар 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 10 5 4,1 4,2 4,6 4,5 Орнынан ұзындыққа секіру 10 5 257 255 226 220 Белтемірге тартылу 10 5 15 14 10 8 180 м алға және кері бағытта жүгіру 10 5 37,4 37,6 40,0 40,2 2000 м жүгіру 10 5 430 450 480 490 Оқу топтарындағы техникалық және тактикалық дайындығын бақылау нормалары Атауы техникалық қабылдау Саны Бағалау орындау 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы (қыздар мен ұлдар) Кең дриблинг 40 35 10 5 Нысана(лар) бойынша допты кептіру және өткізу 50,2 54,2 10 5 Таяқпен допты лақтыру қашықтығы (м) 15 10 10 5 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Кең дриблинг 46 42 10 5 Нысана(лар) бойынша допты кептіру және өткізу 47,6 48,6 10 5 Таяқпен допты лақтыру қашықтығы(м) 18 14 10 5 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Кең дриблинг 49 38 10 5 Нысана(лар) бойынша допты кептіру және өткізу 45,4 52,1 10 5 Таяқпен допты лақтыру қашықтығы(м) 22,0 13,0 10 5 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Кең дриблинг 52 42 10 5 Нысана(лар) бойынша допты кептіру және өткізу 43,6 50,0 10 5 Таяқпен допты лақтыру қашықтығы(м) 26 15 10 5 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Кең дриблинг 55 45 10 5 Нысана(лар) бойынша допты кептіру және өткізу 42,0 48,7 10 5 Таяқпен допты лақтыру қашықтығы(м) 28,0 16,0 10 5 нота-кең дриблинг 90 см қашықтықта жүргізілуі тиіс. спорттық жетілдіру тобы (1-ші, 2-ші, 2 жылдан астам оқу жылы) Кең дриблинг 63–68 52–56 10 5 Таяқпен допты лақтыру қашықтығы(м) 32,0–35,0 19,0–22,0 10 5 Қақпаға ату уақыты мен дәлдігі Уақыт (тар) Дәлдік (нүктелер) 8,4–8,2 18–20 10,5–10,3 15-17 10 5 жоғары спорт шеберлігі тобы (барлық кезең) Кең дриблинг 70–75 65–70 10 5 Таяқпен допты лақтыру қашықтығы(м) 40–50 35–40 10 5 Қақпаға ату уақыты мен дәлдігі Уақыт (тар) Дәлдік (нүктелер) 8,2–8,0 18–20 10,3–10,0 15-17 10 5 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Жабық хоккей таяқшасы дана 2 2 Жабық хоккей добы дана 100 3 Қапшық таяқшасы Бір ойыншыға арналған дана 1 4 Разлетайки дана 36 5 Тор қақпасы дана 2 6 Конустар штука 18 7 Футбол добы дана 1 8 Фишки дана 50 9 Жабық хоккей мұз айдыны дана 1 10 Жол және дала кедергілері дана 15 11 Ат әбзелдері дана 30 12 Тіреу дана 10 13 Жабысқақ орама Бір ойыншыға арналған дана 1 14 Аяқтың төменгі күзетшілері Бір ойыншыға жұп 1 15 Капа Бір ойыншыға арналған дана 2 16 Шарларға арналған сөмке дана 1 17 Ойыншыға арналған қолғап Бір ойыншыға арналған дана 2 18 Плейер маскасы дана 4 19 Ойыншыға арналған тізеден қорғау жұп 4 20 Жүрек соғуының мониторы Бір ойыншыға арналған дана 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Ойын формасы жиыны 28 2 Шорты дана 14 3 Юбка дана 14 4 Жүгіру аяқ киімі Бір ойыншыға жұп 1 5 Жаттығу футболкасы Бір ойыншыға арналған дана 2 6 Гайтерлер жұп 14 7 Легиондар дана 28 8 Оқу костюмі дана 14 9 Қақпашыны қорғау құралдары дана 4 Ескертпе: ** заттардың саны зерттеу тобының негізінде жүргізіледі.

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 55 қосымша «Каратэ WKF» бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - «каратэ WKF» бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толықтырылуы (адам саны) Аптадағы сағат саны Жылына жалпы сағат саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ 1 14 8 416 АДТ – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ – 2 5 26 1352 СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 5 28 1456 ЖСШТ 4 32/36 1664/1872 Үйірмелер/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) СЖТ – 1 (13-17ж) Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының қандай да бір спорт ұйымына (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшыларды даярлаудың жеке жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады СЖТ – 2 (14-18ж) СЖТ – 2 жыл және одан жоғары (15-20 ж) ЖСШТ (16+) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Жұмыстың ішкі регламенті мен ережелеріне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 21 күнт.күн­ге дей­ін 18 күнт.күн­ге дей­ін Оқу жос­пар. сәй­кес ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың Күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ай­қын­дай­ды ОЖТ – 2 21 күнт.күн­ге дей­ін 18 күнт.күн­ге дей­ін Оқу жос­пар. сәй­кес ОЖТ – 3 21 күнт.күн­ге дей­ін 18 күнт.күн­ге дей­ін Оқу жос­пар. сәй­кес ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 21 күнт.күн­ге дей­ін 18 күнт.күн­ге дей­ін Оқу жос­пар. сәй­кес СЖТ – 1 21 күнт.күн­ге дей­ін 18 күнт.күн­ге дей­ін Оқу жос­пар. сәй­кес СЖТ – 2 21 күнт.күн­ге дей­ін 18 күнт.күн­ге дей­ін Оқу жос­пар. сәй­кес СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 21 күнт.күн­ге дей­ін 18 күнт.күн­ге дей­ін Оқу жос­пар. сәй­кес ЖС­ШТ 21 күнт.күн­ге дей­ін 18 күнт.күн­ге дей­ін Оқу жос­пар. сәй­кес Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар 21 күнт.күн­ге дей­ін 18 күнт.күн­ге дей­ін Оқу жос­пар. сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) СЖТ – 1 21 күнт.күн­ге дей­ін 18 күнт.күн­ге дей­ін Оқу жос­пар. сәй­кес СЖТ – 2 21 күнт.күн­ге дей­ін 18 күнт.күн­ге дей­ін Оқу жос­пар. сәй­кес СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 21 күнт.күн­ге дей­ін 18 күнт.күн­ге дей­ін Оқу жос­пар. сәй­кес ЖС­ШТ (16+) 21 күнт.күн­ге дей­ін 18 күнт.күн­ге дей­ін Оқу жос­пар. сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­жа­сін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 1 2 3 1 1 1 ОЖТ – 2 1 2 3 1 1 1 ОЖТ – 3 1 2 3 1 1 1 ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 1 2 3 1 1 1 СЖТ – 1 2 2 4 2 2 1 СЖТ – 2 2 3 4 2 2 2 СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 3 3 4 2 3 2 ЖС­ШТ 3 4 5 2 4 3 Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Ба­рылқ ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ то­бы­ның дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес РО­ДО СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры то­бы­ның дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ то­бы­ның дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар 12-13 жас Юни­ор­лар 14-15 жас Юни­ор­лар 16-17 жас Жастар 21 Ер­лер 18 жастан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 14 56 18 72 18 72 19 76 19 76 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 14 56 18 72 18 72 19 76 19 76 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 14 56 18 72 18 72 19 76 19 76 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 14 56 18 72 18 72 19 76 19 76 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 14 56 18 72 18 72 19 76 19 76 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар 12-13 жас Юни­ор­лар 14-15 жас Юни­ор­лар 16-17 жас Жастар u21 Ер­лер 18 жастан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 14 56 18 72 18 72 19 76 19 76 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 14 56 18 72 18 72 19 76 19 76 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 14 56 18 72 18 72 19 76 19 76 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 14 56 18 72 18 72 19 76 19 76 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 14 56 18 72 18 72 19 76 19 76 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі I са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­ты тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 10 5 - - - Об­лы­стық тур­нир­лер 10 5 - - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 10 5 3 - - Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 5 3 3 - Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 15 5 3 3 5

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлық тобы Физикалық (барлығы) олардың ішінде: 45 Ойындар, эстафеталар, басқа спорт түрлері арқылы жан-жақты физикалық даму. Басымдық-ептілік, үйлестіру, жылдамдық. ЖДД 33 АДД 12 Техникалық 40 Үйлестіру мен соққы техникасын дамытуға арналған қарапайым жаттығуларды игеру. Негізгі әдістер мен қимылдарды үйрену: соққылар үшін бастапқы позицияларды үйрену және еліктеу – тірек, аяқтың орналасуы, өзекті бұру, тербелу техникасы, қолдың денеге қатысты орналасуы, қолдың, білектің және иықтың жұмысы. Қозғалыс дәлдігіне, тепе-теңдікті бақылауға және дұрыс тыныс алуға ерекше назар аударылады Тактикалық 10 Қарапайым комбинациялар, қарапайым техника. Теориялық 5 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық - - Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) олардың ішінде: 64-83 Икемділікті, ептілікті, қозғалыс–үйлестіру қабілеттерін дамыту. Ашық ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. Арқанмен секіру, үйлестіру баспалдақтарында. ЖДД 46-60 АДД 18-23 Техникалық 12-18 Негізгі элементтердің техникасын бекіту. Дәлдік пен тұрақтылыққа арналған техника. Тактикалық 8-10 қарапайым комбинациялар, қарапайым техника. Теориялық 2-4 Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Ойын техникасы және техникалық дайындық. Психологиялық 2-4 - Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы) олардың ішінде: 35 Жүгіру, жаттығу залы, арқанмен секіру, ойын жаттығулары, салмақ, абсцесс, итеру ЖДД 24 АДД 11 Техникалық 45 Негізгі соққылар техникасын жетілдіру. Шабуылдардың әртүрлі түрлерін игеру. Айналу, әртүрлі аймақтар. Соңғы соққылар. Тактикалық 11 Жекпе –жек тактикасының негіздері. Қарапайым комбинацияларды үйрену. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Ауру мен жарақаттанудың алдын алу. Қатаю. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 3 Күрделі жаттығу міндеттерін шешу үшін қажетті спорттық маңызды қасиеттер мен ерік-жігерді дамыту. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 1 Каратэ wkf терминологиясын меңгеру және оны сабақтарда қолдану. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы) олардың ішінде: 34 Спортшылардың денсаулығын нығайту және олардың денесінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру үшін физикалық қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойынға төзімділікті дамытуға ерекше назар аударылады. ЖДД 22 АДД 12 Техникалық 43 Техникалық элементтерді жетілдіру, қарсы шабуылдар. Әр түрлі шабуылдар мен әдістерді жетілдіру. Бо кезінде қорғанысты жетілдіру. Тактикалық 12 Әр түрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жекпе-жектің жеке стилін қалыптастыру. Теориялық 5 Қазақстанда және әлемде муайтайдың негізгі даму үрдістері. Спорттағы сырқаттанушылық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорт дайындығының жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 5 Қазақстан мен әлемдегі wkf каратэ дамуының негізгі тенденциялары. Спорттағы сырқаттанушылық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 1 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру бойынша дағдылар мен дағдыларды дамыту, (топ құру, негізгі командаларды орнында және қозғалыста беру). Топта жылыту үшін дағдыларды жетілдіру. Қалалық жарыстарға төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы) олардың ішінде: 30 Жылдамдық пен реакцияның басым дамуы. Жылдамдықты дамыту ойындары. Дене салмағын қолдана отырып, күш жаттығулары. Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойынға төзімділікті дамытуға ерекше назар аударылады. ЖДД 20 АДД 10 Техникалық 43 Техникалық элементтерді жетілдіру, қаттылықпен күресу, соққылардың дәлдігін үйрету. Шабуыл комбинацияларын жетілдіру. Тактикалық 15 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Теориялық 6 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Психологиялық 5 Спорттық қызметке орнатуды бекіту, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 1 Жарыс кезінде қателерді анықтау және түзету, қателіктермен жұмыс. Судья, есептегіш судья рөліндегі ресми қалалық жарыстарға қатысу. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) олардың ішінде: 30 Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойынға төзімділікті дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. ЖДД 19 АДД 11 Техникалық 41 Дайындықтың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Барлық соққылардың жылдамдығын арттыру. Соққы техникасының жекелеген элементтерін орындауда да, әртүрлі соққылардың үйлесімінде де соққы дәлдігін күшейту. Жеке стиль ерекшеліктеріне байланысты жаттығуды жекелендіру. Жаңа күрделі шабуылдарды, қарсы шабуылдарды, әртүрлі ұзындықтарды және әртүрлі камуфляждарды үйрену. Тактикалық 17 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Бәсекелестік жағдайларды модельдеу. Теориялық 6 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық дайындық. Жекпе-жекке орнату жәнея нәтижелерін талдау. Психологиялық 5 Спортшыларда басым болатын жеке қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалды тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық ыңғайсыздыққа төзімділік.. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 1 Жарыстарда команданы басқару дағдыларын дамыту. Судья, аға судья, есептегіш судья және хатшылық құрамында қалалық ресми жарыстардың төрешілігіне қатысу. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы) олардың ішінде: 24 Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойынға төзімділікті және жылдам күшті дамыту. Жеңіл салмақты қолдану. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. ЖДД 12 АДД 12 Техникалық 42 Соққылардың дәлдігін, тұрақтылығын және жылдамдығын арттыру бойынша жұмыс. Дәл соққы мүмкіндіктерін арттыру үшін ереуілдердің өзгергіштік аймақтарын кеңейту. Тактикалық 22 Әр түрлі қарсыластармен жеке және командалық жекпе-жектің тактикалық жоспарларын құру санаттар. Теориялық 6 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Жекпе-жекті тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жекпе-жекке орнату жәнея нәтижелерін талдау. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 1 Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Судья, аға судья, есептегіш судья және хатшылық құрамында қалалық ресми жарыстардың төрешілігіне қатысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы) олардың ішінде: 24 Қол жеткізілген деңгейде ұстап тұру және күшті, жылдамдық пен күш қасиеттерін, жылдамдық пен ойын төзімділігін одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығы үлесінің өсуі. ЖДД 10 АДД 14 Техникалық 38 Дамудың жеке ерекшеліктеріне негізделген техникалық-тактикалық дайындықты даралау: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі және дағдылар. Тактикалық 26 Жаттықтырушының тактикалық қондырғыларын орындай отырып, есеп бойынша жаттығу ойындары. Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Жекпе-жекті тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жекпе-жекке орнату жәнея нәтижелерін талдау Психологиялық 5 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқара білу, жоғары жауапкершілік жағдайында стресске төзімділік, жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, интроспекция қабілеті. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 1 Өзін-өзі бақылау, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерді талдау күнделігін өз бетінше жүргізе білу. Жетекші судья, хатшы, бас судья ретінде оқу ойындарының төрешілігіне қатысу. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы) олардың ішінде: 22 Қол жеткізілген деңгейде ұстап тұру және күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық пен физикалық төзімділікті одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығы үлесінің өсуі. ЖДД 9 АДД 13 Техникалық 32 Шабуылдаушы техникалық әдістердің арсеналын жетілдіру. Қорғаныс пен қарсы шабуылдарды жетілдіру. Тактикалық 32 Әр түрлі қарсыластармен жеке және командалық жекпе-жектің тактикалық жоспарларын құру санаттар. Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жекпе-жекті тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жекпе-жекке орнату жәнея нәтижелерін талдау. Психологиялық 6 Мінездің моральдық-еріктік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі гипноздау және өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге мотивацияны дамыту Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 1 Кіші топтарда оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде бас төреші, аға төреші, жетекші төреші, бас хатшы рөлінде жарыстардың төрешілігі. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) олардың ішінде: 20 Ойынды жетілдірудің негізі ретінде жоғары деңгейдегі физикалық және арнайы дайындықты сақтау. ЖДД 8 АДД 12 Техникалық 32 Жекпе-жектің жеке стилін дамыту. Шабуыл комбинацияларын, қорғаныс пен қарсы шабуылдарды жетілдіру. Тактикалық 34 Әр түрлі қарсыластармен жеке және командалық жекпе-жектің тактикалық жоспарларын құру санаттар. Нақты қарсыластарға жеке тактикалық жоспарларды әзірлеу, жекпе-жекті талдау және тактикалық стратегияны дайындау. Теориялық 7 Қазақстан мен әлемдегі wkf каратэ дамуының негізгі тенденциялары. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Жекпе-жекті тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жекпе-жекке орнату жәнея нәтижелерін талдау Психологиялық 6 Оқу процесінде дербес ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету мүмкіндігі. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 1 Басқа спортшылардың жаттығуларын орындау кезінде қателерді анықтау және түзету. Жас топтардағы оқушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу жүйелерін, хаттамаларды жүргізуді меңгеру. Командалық және жеке жарыстардың төрешілері. Барлығы 100 %

7. «Каратэ WKF» спорт түрінің «ката», «кумитэ» және «шито - рю» спорттық даярлау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физиклық даярлық нормативтері Алғашқы даярлық топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Бір жылдан астам оқу нормативі Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау Ұлдар Бағалау Қыз Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3-тен астам 0 7,5-тен астам 0 6,7-ден астам 0 6,8-ден астам 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секундтар 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8-ден астам 0 11,3-тен астам 0 10,0-ден астам 0 10,9-дан астам 0 1.3 Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115-тен аз 0 110-нан аз 0 120-дан аз 0 110-нан аз 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу рет 8 10 6 10 12 10 8 10 5 5 5 5 10 5 6 5 5-тен аз 0 3-тен аз 0 10-нан аз 0 6-дан аз 00 2.2. Гимнастикалық орындықта тұрған қалыптан алға қарай еңкею (орындық деңгейінен) см +2 10 +3 10 +4 10 +5 10 +1 5 +2 5 +3 5 +4 5 +1-ден аз 0 +2-ден аз 0 +3-тен аз 0 +4-тен аз 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Оқу-жаттығу топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-ден астам 0 6,3-тен астам 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен астам 0 10,0-ден астам 0 1.3 Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 150 10 140 10 140 5 130 5 140-тан аз 0 130-дан аз 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу рет 10 10 8 10 8 5 5 5 8-ден аз 0 8-ден аз 0 2.2. Гимнастикалық орындықта тұрған қалыптан алға қарай еңкею (орындық деңгейінен) см +4 10 +4 10 +3 5 +3 5 +3-тен аз 0 +3-тен аз 0 2.3. Арқада шалқасынан жатып, тізені бүгіп денені еңкейту рет 35 10 30 10 30 5 25 5 30-дан аз 0 25-тен аз 0 Ескертпе: мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс Спорттық шеберлікті жетілдіру топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-ден астам 0 6,3-тен астам 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен астам 0 10,0-ден астам 0 1.3 200 м-ге жүгіру секундтар 35 10 40 10 40 5 45 5 40-тан астам 0 45-тен астам 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу рет 35 10 20 10 30 5 25 5 30-дан аз 0 25-тен аз 0 2.2. Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 200 10 185 10 190 5 175 5 190-нан аз 0 175-тен аз 0 2.3. Денені арқада жатқан күйден көтеру рет 35 10 30 10 30 5 25 5 30-дан аз 0 25-тен аз 0 Ескертпе: мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 5 10 5,8 10 5,2 5 5,5 5 5,2-ден астам 0 5,5-тен астам 0 1.2. 3х10 м қайтармалы жүгіру секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен астам 0 10,0-ден астам 0 1.3 200 м-ге жүгіру секундтар 40 10 35 10 35 5 40 5 35-тен астам 0 40-тан астам 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу рет 50 10 45 10 45 5 40 5 45-тен аз 0 40-тан аз 0 2.2. Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 250 10 230 10 230 5 215 5 230-дан аз 0 215-тен аз 0 2.3. Белтемірге асылған күйде аяқты түзу күйінде оған тигізгенше көтеру рет 20 10 15 10 15 5 10 5 15-тен аз 0 10-тен аз 0 2.4. Белтемірде асылған күйде тарту рет 15 10 10 10 10 5 8 5 10-тен аз 0 8-тен аз 0 Ескертпе: мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Аяқ­қа ар­нал­ған фут­тар (қы­зыл, көк) жиын­тық (2 да­на) адам 2 2 1 2 1 1 1 1 - - 2 Қы­здар­ға ар­нал­ған ке­уде қор­ға­ны­шы, мас­ка-шлем, қол­ғап­тар жиын­тық Адам - - - - - - 1 2 - - 3 Тіс­ке ар­нал­ған ка­па да­на Адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 4 Ке­уде­ге ар­нал­ған қор­ға­ныш (бел­гі­лен­ген нұс­қа­да) да­на Адам 2 1 2 1 2 1 2 1 5 Қол үшін ре­зең­ке бу­на­ма да­на Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 6 Аяқ үшін ре­зең­ке бу­на­ма да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 7 Ал­ма­лы-сал­ма­лы та­бақ­та­ры жоқ бан­даж да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 8 Бет­ке мас­ка (WKF) да­на адам 1 2 1 2 1 2 - - - - 9 Си­ра­қ­жап­қыш жиын­тық адам 2 1 2 1 2 1 2 1 10 Ма­ки­вар ала­қан­ша жиын­тық оқу то­бы 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 11 Ре­зең­ке бу­на­ма да­на оқу то­бы 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 12 Қол­ға ауыр­лат­қыш жиын­тық оқу то­бы 1 2 1 2 1 2 1 1 13 Аяқ­қа ауыр­лат­қыш жиын­тық оқу то­бы 1 2 1 2 1 2 1 1 14 Се­кір­гіш да­на оқу то­бы - - 1 3 1 2 1 2 15 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) жиын­тық оқу то­бы - - - - - - - - 1 - 16 Ысқы­рық да­на Жат­тытқты­ру­шы - - - - - - - - 2 - 17 Ве­ло­тре­на­жер да­на оқу то­бы 1 - 1 - 1 - 1 - - - 18 Жү­гі­ру жо­лы (тре­на­жер) да­на оқу то­бы 1 - 1 - 1 - 1 - - - 19 Ган­тель­дер жиын­тық оқу то­бы 1 - 1 - 1 - 1 - - - 20 Штан­га да­на оқу то­бы 1 - 1 - 1 - 1 - - - 21 Штан­га ті­ре­гі бар орын­дық да­на оқу то­бы 1 5 1 5 1 5 1 5 1 1 22 Ор­та­ша тұлып да­на оқу то­бы 3 3 3 2 5 1 5 1 - - 23 Ұзын тұлып да­на оқу то­бы 3 3 3 2 5 1 5 1 - - 24 Қа­быр­ға жа­стығы да­на оқу то­бы 3 3 3 3 5 3 5 3 25 Элек­трон­ды та­ра­зы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 - 26 Элек­трон­ды таб­ло да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 - 27 Ви­део­ка­ме­ра да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 - 28 Та­та­ми жиын­тық оқу то­бы 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 29 Ка­та­ға ар­нал­ған ки­ма­но (ақ, көк) жиын­тық адам - - 1 2 1 1 1 1 1 2 30 Ку­митэ­ге ар­нал­ған ки­ма­но (ақ, көк) жиын­тық адам - - 1 2 1 1 1 1 1 2 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету Р/с № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жи­нақ және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Са­ны Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Фут­бол­ка қы­сқа же­ңі­мен Да­на адам 1 1 2 1 2 6 ай 2 6 ай - - 2 Шор­ты жұп адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 3 Крос­сов­ка да­на адам - - 2 1 2 1 2 1 - - 4 Фут­бол­ка (сал­та­на­нат­ты) да­на адам 1 2 1 1 1 6 ай 1 6 ай - - 5 Сө­мке (до­рож­ная) да­на адам - - - - 1 6 ай 1 6 ай - - 6 Ко­стюм-сау­на да­на адам - - - - 2 6 ай 2 6 ай - - 7 Спорт­тық ко­стюм (сал­та­нат­ты) да­на адам 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай 1 1 8 Спорт­тық ко­стюм (жат­тығ­у­ға ар­нал­ған) да­на адам - - 2 1 2 6 ай 2 6 ай - - 9 Спорт­тық ко­стюм (жел­ден қор­ғай­тын) да­на адам - - - - 2 1 2 1 - - 10 Спорт­тық бас ки­ім (бейс­бол­ка) жұп адам - - - - 2 1 2 1 - - 11 Рюк­зак да­на адам - - - - 2 1 2 1 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 56 қосымша Каратэ-до кёкушинкай бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – каратэ-до кёкушинкай бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 12 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 6 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 4 28 1456 ЖСШТ 4 30 1664 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) жасөспірімдер/қоса алғанда 13 жасқа дейін Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады юниорлар/ қоса алғанда 14-15 жасқа дейін жастар/қоса алғанда 16-17 жас, 18-19 жас ересектер/20 жас және одан үлкен Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 1 1 14 күн­ге дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ОЖТ – 2 2 2 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 2 2 14 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 2 3 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 4 4 14 күн­ге дей­ін СЖТ– 2 4 4 14 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 4 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 4 4 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) жа­сө­спі­рім­дер/қо­са ал­ған­да 13 жас­қа дей­ін 2 2 14 күн­ге дей­ін юни­ор­лар/ қо­са ал­ған­да 14-15 жас­қа дей­ін 2 2 14 күн­ге дей­ін жастар/қо­са ал­ған­да 16-17 жас, 18-19 жас 3 3 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/20 жас және одан үл­кен 3 3 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лық ара­лық Рсе­пуб­ли ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 0 1 2 2-3 0 0 ОЖТ – 2 1 3 2 2-3 1 0 ОЖТ – 3 2 4 3 4-5 1 2 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 2 4 3 4-5 2 1-2 СЖТ – 1 3 5-6 3 3 3 4-5 СЖТ– 2 3 5-6 3 3 4 4-5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 3 5-6 3 3 4 4-5 ЖС­ШТ 4 6 2 2 6 4-5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (13 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (15 жастан ас­па­ған) Жастар (16-17 жастан ас­па­ған) Жастар (18-19 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (20 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 44 44 24 24 - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 44 44 24 24 - Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 44 44 - - - Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 44 44 24 24 28 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 30 30 24 24 28 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (13 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (15 жастан ас­па­ған) Жастар (16-17 жастан ас­па­ған) Жастар (18-19 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (20 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 32 32 24 - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 32 32 24 24 - Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 32 32 - - - Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 32 32 24 24 16 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 16 16 16 16 16 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі І са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­та­ғы тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 5 3 0 0 0 Об­лы­стық тур­нир­лер 5 5 0 0 0 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 5 3 0 0 0 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 3 0 0 0 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 15 5 1-2 1 1-2 Республика чемпионаты жылына бір рет әр жас тобы үшін (Халықаралық федерацияның жас санаттары бойынша) өткізілуі керек. Ресми аймақтық жарыстар – Облыстық чемпионат, облыстық жарыстар. Ресми республикалық жарыстар – Қазақстан Республикасының чемпионаты, Қазақстан Республикасының кубогі, Республикалық жарыс.

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны 1-ші оқу жы­лын­да­ғы ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Фи­зи­ка­лық 30 Жал­пы дене шы­нық­ты­ру жат­тығ­у­ла­ры: жү­гі­ру, уа­қыт­қа жү­гі­ру, се­кі­ру, сер­пі­лу, уа­қыт бой­ын­ша эс­та­фе­та­лық жү­гі­ру, со­зы­лу, тур­ник­пен жұ­мыс іс­теу. Тех­ни­ка­лық 20 Ма­ки­ва­ра­да жұ­мыс жа­сау, қап­шық­тар­ды қол­мен со­ғу,аяқ­пен те­бу жат­тығ­у­ла­ры, жұп­пен ұрыс ком­би­на­ци­я­ла­ры­мен жұ­мыс. Так­ти­ка­лық 25 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Тео­ри­я­лық 10 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Ка­ратэ-до Кё­ку­шин­кай­дың та­рихы Пси­хо­ло­ги­я­лық 10 Пси­хо­лог­тың әр спорт­шы­мен же­ке жұ­мысы. Жат­тық­ты­ру­шы­мен бір­лес­кен жұ­мыс, әр спорт­шы­ға тал­дау жа­сау. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Жа­ры­стар­да тө­ре­ші, оқу-жат­тығу жиын­да­рын­да жат­тық­ты­ру­шы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып жұ­мыс іс­теу Бар­лы­ғы 100 % - 1 оқу жы­лы­нан ас­қан ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 23 Жал­пы дене шы­нық­ты­ру жат­тығ­у­ла­ры: жү­гі­ру, уа­қыт­қа жү­гі­ру, се­кі­ру, сер­пі­лу, уа­қыт бой­ын­ша эс­та­фе­та­лық жү­гі­ру, со­зы­лу, тур­ник­пен жұ­мыс іс­теу. Тех­ни­ка­лық 25 Ма­ки­ва­ра­да жұ­мыс жа­сау, қап­шық­тар­ды қол­мен со­ғу,аяқ­пен те­бу жат­тығ­у­ла­ры, жұп­пен ұрыс ком­би­на­ци­я­ла­ры­мен жұ­мыс. Так­ти­ка­лық 27 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Тео­ри­я­лық 25 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Ка­ратэ-до Кё­ку­шин­кай­дың та­рихы Пси­хо­ло­ги­я­лық 0 Пси­хо­лог­тың әр спорт­шы­мен же­ке жұ­мысы. Жат­тық­ты­ру­шы­мен бір­лес­кен жұ­мыс, әр спорт­шы­ға тал­дау жа­сау. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 0 Жа­ры­стар­да тө­ре­ші, оқу-жат­тығу жиын­да­рын­да жат­тық­ты­ру­шы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып жұ­мыс іс­теу Бар­лы­ғы 100 % 1-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 25 Жал­пы дене шы­нық­ты­ру жат­тығ­у­ла­ры: жү­гі­ру, уа­қыт­қа жү­гі­ру, се­кі­ру, сер­пі­лу, уа­қыт бой­ын­ша эс­та­фе­та­лық жү­гі­ру, со­зы­лу, тур­ник­пен жұ­мыс іс­теу. Тех­ни­ка­лық 30 Ма­ки­ва­ра­да жұ­мыс жа­сау, қап­шық­тар­ды қол­мен со­ғу,аяқ­пен те­бу жат­тығ­у­ла­ры, жұп­пен ұрыс ком­би­на­ци­я­ла­ры­мен жұ­мыс. Так­ти­ка­лық 30 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Тео­ри­я­лық 15 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Пси­хо­ло­ги­я­лық 0 Пси­хо­лог­тың әр спорт­шы­мен же­ке жұ­мысы. Жат­тық­ты­ру­шы­мен бір­лес­кен жұ­мыс, әр спорт­шы­ға тал­дау жа­сау. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 0 Жа­ры­стар­да тө­ре­ші, оқу-жат­тығу жиын­да­рын­да жат­тық­ты­ру­шы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып жұ­мыс іс­теу Бар­лы­ғы 100 % 2-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 25 Жал­пы дене шы­нық­ты­ру жат­тығ­у­ла­ры: жү­гі­ру, уа­қыт­қа жү­гі­ру, се­кі­ру, сер­пі­лу, уа­қыт бой­ын­ша эс­та­фе­та­лық жү­гі­ру, со­зы­лу, тур­ник­пен жұ­мыс іс­теу. Тех­ни­ка­лық 35 Ма­ки­ва­ра­да жұ­мыс жа­сау, қап­шық­тар­ды қол­мен со­ғу,аяқ­пен те­бу жат­тығ­у­ла­ры, жұп­пен ұрыс ком­би­на­ци­я­ла­ры­мен жұ­мыс. Так­ти­ка­лық 25 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Тео­ри­я­лық 15 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Пси­хо­ло­ги­я­лық 0 Пси­хо­лог­тың әр спорт­шы­мен же­ке жұ­мысы. Жат­тық­ты­ру­шы­мен бір­лес­кен жұ­мыс, әр спорт­шы­ға тал­дау жа­сау. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 0 Жа­ры­стар­да тө­ре­ші, оқу-жат­тығу жиын­да­рын­да жат­тық­ты­ру­шы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып жұ­мыс іс­теу Бар­лы­ғы 100 % 3-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 30 Жал­пы дене шы­нық­ты­ру жат­тығ­у­ла­ры: жү­гі­ру, уа­қыт­қа жү­гі­ру, се­кі­ру, сер­пі­лу, уа­қыт бой­ын­ша эс­та­фе­та­лық жү­гі­ру, со­зы­лу, тур­ник­пен жұ­мыс іс­теу. Тех­ни­ка­лық 30 Ма­ки­ва­ра­да жұ­мыс жа­сау, қап­шық­тар­ды қол­мен со­ғу,аяқ­пен те­бу жат­тығ­у­ла­ры, жұп­пен ұрыс ком­би­на­ци­я­ла­ры­мен жұ­мыс. Так­ти­ка­лық 20 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Тео­ри­я­лық 10 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Пси­хо­ло­ги­я­лық 10 Пси­хо­лог­тың әр спорт­шы­мен же­ке жұ­мысы. Жат­тық­ты­ру­шы­мен бір­лес­кен жұ­мыс, әр спорт­шы­ға тал­дау жа­сау. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 0 Жа­ры­стар­да тө­ре­ші, оқу-жат­тығу жиын­да­рын­да жат­тық­ты­ру­шы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып жұ­мыс іс­теу Бар­лы­ғы 100 % 3 оқу жы­лы­нан ас­қан оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 23 Жал­пы дене шы­нық­ты­ру жат­тығ­у­ла­ры: жү­гі­ру, уа­қыт­қа жү­гі­ру, се­кі­ру, сер­пі­лу, уа­қыт бой­ын­ша эс­та­фе­та­лық жү­гі­ру, со­зы­лу, тур­ник­пен жұ­мыс іс­теу. Тех­ни­ка­лық 25 Ма­ки­ва­ра­да жұ­мыс жа­сау, қап­шық­тар­ды қол­мен со­ғу,аяқ­пен те­бу жат­тығ­у­ла­ры, жұп­пен ұрыс ком­би­на­ци­я­ла­ры­мен жұ­мыс. Так­ти­ка­лық 27 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Тео­ри­я­лық 15 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 Пси­хо­лог­тың әр спорт­шы­мен же­ке жұ­мысы. Жат­тық­ты­ру­шы­мен бір­лес­кен жұ­мыс, әр спорт­шы­ға тал­дау жа­сау. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Жа­ры­стар­да тө­ре­ші, оқу-жат­тығу жиын­да­рын­да жат­тық­ты­ру­шы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып жұ­мыс іс­теу Бар­лы­ғы 100 % 1-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 30 Жал­пы дене шы­нық­ты­ру жат­тығ­у­ла­ры: жү­гі­ру, уа­қыт­қа жү­гі­ру, се­кі­ру, сер­пі­лу, уа­қыт бой­ын­ша эс­та­фе­та­лық жү­гі­ру, со­зы­лу, тур­ник­пен жұ­мыс іс­теу. Шап­шаң­дық және шап­шаң­дық-кү­ш­тік шы­дам­ды­лық­ты да­мы­ту, тех­ни­ка­лық тә­сіл­дер­ді жүр­гі­зу жыл­дамды­ғын арт­ты­ру. Тех­ни­ка­лық 30 Ма­ки­ва­ра­да жұ­мыс жа­сау, қап­шық­тар­ды қол­мен со­ғу,аяқ­пен те­бу жат­тығ­у­ла­ры, жұп­пен ұрыс ком­би­на­ци­я­ла­ры­мен жұ­мыс. Орын­дық жұ­мыс. Так­ти­ка­лық 20 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Спа­ринг уа­қы­тын арт­ты­ру. Тео­ри­я­лық 10 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 Пси­хо­лог­тың әр спорт­шы­мен же­ке жұ­мысы. Жат­тық­ты­ру­шы­мен бір­лес­кен жұ­мыс, әр спорт­шы­ға тал­дау жа­сау. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 0 Жа­ры­стар­да тө­ре­ші, оқу-жат­тығу жиын­да­рын­да жат­тық­ты­ру­шы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып жұ­мыс іс­теу Қал­пы­на кел­ті­ру әре­кет­те­рі 5 Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры, сау­на. Ой­ын­ға дай­ын­дық: фут­бол, во­лей­бол, бас­кет­бол, эс­та­фе­та­лық жа­рыс. Та­би­ғат­қа бір­лес­кен са­я­хат. Бар­лы­ғы 100 % 2-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 25 Жал­пы дене шы­нық­ты­ру жат­тығ­у­ла­ры: жү­гі­ру, уа­қыт­қа жү­гі­ру, се­кі­ру, сер­пі­лу, уа­қыт бой­ын­ша эс­та­фе­та­лық жү­гі­ру, со­зы­лу, тур­ник­пен жұ­мыс іс­теу. Шап­шаң­дық және шап­шаң­дық-кү­ш­тік шы­дам­ды­лық­ты да­мы­ту, тех­ни­ка­лық тә­сіл­дер­ді жүр­гі­зу жыл­дамды­ғын арт­ты­ру. Тех­ни­ка­лық 30 Ма­ки­ва­ра­да жұ­мыс жа­сау, қап­шық­тар­ды қол­мен со­ғу,аяқ­пен те­бу жат­тығ­у­ла­ры, жұп­пен ұрыс ком­би­на­ци­я­ла­ры­мен жұ­мыс. Орын­дық жұ­мыс. Так­ти­ка­лық 25 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Спа­ринг уа­қы­тын арт­ты­ру. Тео­ри­я­лық 5 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 Пси­хо­лог­тың әр спорт­шы­мен же­ке жұ­мысы. Жат­тық­ты­ру­шы­мен бір­лес­кен жұ­мыс, әр спорт­шы­ға тал­дау жа­сау. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 3 Жа­ры­стар­да тө­ре­ші, оқу-жат­тығу жиын­да­рын­да жат­тық­ты­ру­шы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып жұ­мыс іс­теу Қал­пы­на кел­ті­ру әре­кет­те­рі 7 Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры, сау­на. Ой­ын­ға дай­ын­дық: фут­бол, во­лей­бол, бас­кет­бол, эс­та­фе­та­лық жа­рыс. Та­би­ғат­қа бір­лес­кен са­я­хат. Бар­лы­ғы 100 % 2 оқу жы­лы­нан ас­қан спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 25 Жал­пы дене шы­нық­ты­ру жат­тығ­у­ла­ры: жү­гі­ру, уа­қыт­қа жү­гі­ру, се­кі­ру, сер­пі­лу, уа­қыт бой­ын­ша эс­та­фе­та­лық жү­гі­ру, со­зы­лу, тур­ник­пен жұ­мыс іс­теу. Шап­шаң­дық және шап­шаң­дық-кү­ш­тік шы­дам­ды­лық­ты да­мы­ту, тех­ни­ка­лық тә­сіл­дер­ді жүр­гі­зу жыл­дамды­ғын арт­ты­ру. Тех­ни­ка­лық 25 Ма­ки­ва­ра­да жұ­мыс жа­сау, қап­шық­тар­ды қол­мен со­ғу,аяқ­пен те­бу жат­тығ­у­ла­ры, жұп­пен ұрыс ком­би­на­ци­я­ла­ры­мен жұ­мыс. Орын­дық жұ­мыс. Так­ти­ка­лық 35 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Спа­ринг уа­қы­тын арт­ты­ру. Тео­ри­я­лық 5 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 Пси­хо­лог­тың әр спорт­шы­мен же­ке жұ­мысы. Жат­тық­ты­ру­шы­мен бір­лес­кен жұ­мыс, әр спорт­шы­ға тал­дау жа­сау. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 3 Жа­ры­стар­да тө­ре­ші, оқу-жат­тығу жиын­да­рын­да жат­тық­ты­ру­шы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып жұ­мыс іс­теу Қал­пы­на кел­ті­ру әре­кет­те­рі 2 Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры, сау­на. Ой­ын­ға дай­ын­дық: фут­бол, во­лей­бол, бас­кет­бол, эс­та­фе­та­лық жа­рыс. Та­би­ғат­қа бір­лес­кен са­я­хат. Бар­лы­ғы 100 % жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік то­бы (бар­лық ке­зең) Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық 25 Жал­пы дене шы­нық­ты­ру жат­тығ­у­ла­ры: жү­гі­ру, уа­қыт­қа жү­гі­ру, се­кі­ру, сер­пі­лу, уа­қыт бой­ын­ша эс­та­фе­та­лық жү­гі­ру, со­зы­лу, тур­ник­пен жұ­мыс іс­теу. Шап­шаң­дық және шап­шаң­дық-кү­ш­тік шы­дам­ды­лық­ты да­мы­ту, тех­ни­ка­лық тә­сіл­дер­ді жүр­гі­зу жыл­дамды­ғын арт­ты­ру. Тех­ни­ка­лық 25 Ма­ки­ва­ра­да жұ­мыс жа­сау, қап­шық­тар­ды қол­мен со­ғу,аяқ­пен те­бу жат­тығ­у­ла­ры, жұп­пен ұрыс ком­би­на­ци­я­ла­ры­мен жұ­мыс. Орын­дық жұ­мыс. Так­ти­ка­лық 30 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Спа­ринг уа­қы­тын арт­ты­ру. Тео­ри­я­лық 5 Жа­уын­гер­лік ком­би­на­ци­я­лар­ды жат­тық­ты­ру, әр­түр­лі се­рік­те­стер­мен так­ти­ка­лық дай­ын­дық, қоз­ға­лы­ста жұ­мыс іс­теу. Пси­хо­ло­ги­я­лық 3 Пси­хо­лог­тың әр спорт­шы­мен же­ке жұ­мысы. Жат­тық­ты­ру­шы­мен бір­лес­кен жұ­мыс, әр спорт­шы­ға тал­дау жа­сау. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 2 Жа­ры­стар­да тө­ре­ші, оқу-жат­тығу жиын­да­рын­да жат­тық­ты­ру­шы­ның кө­мек­ші­сі бо­лып жұ­мыс іс­теу Қал­пы­на кел­ті­ру әре­кет­те­рі 10 Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры, сау­на. Ой­ын­ға дай­ын­дық: фут­бол, во­лей­бол, бас­кет­бол, эс­та­фе­та­лық жа­рыс. Та­би­ғат­қа бір­лес­кен са­я­хат. Бар­лы­ғы 100 % № Жат­тығ­у­лар Ба­ға­лау Өл­шем бір­лі­гі Ал­ғаш­қы да­яр­лау топ­тар үшін Оқу-жат­тығу, спорт­тық же­тіл­ді­ру, жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік топ­та­ры үшін Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві 9 жас 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 14 жас 15 жас және одан жо­ға­ры 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1 Жү­гі­ру 30 м 10 5 0 се­кунд 6,3 6,6 6,9 (ұл­дар) 7,0 7,4 7,6 (қы­здар) 6,1 6,5 6,8 (ұл­дар) 6,8 7,2 7,4 (қы­здар) - - - - - Жү­гі­ру 60 м 10 5 0 се­кунд - - 10,2 10,3 10,6 (ұл­дар) 10,4 10,5 10,8 (қы­здар) 10,0 10,1 10,4 (ұл­дар) 10,2 10,3 10,6 (қы­здар) 9,7 9,8 10,1 (ұл­дар) 10,1 10,2 10,5 (қы­здар) 9,4 9,5 9,8 (ұл­дар) 9,9 10,0 10,3 (қы­здар) 9,2 9,3 9,6 (ұл­дар) 9,4 9,6 10,1 (қы­здар) 2 Шаттл жү­гі­рі­сі 3*10 м 10 5 0 се­кунд 9,8 10,2 11,5 (ұл­дар) 10,4 10,8 12,5 (қы­здар) 9,1 9,8 11,0 (ұл­дар) 9,5 10,0 10,7 (қы­здар) 8,6 8,9-8,7 10,0 (ұл­дар) 8,9 9,2-9,0 10,6 (қы­здар) 8,1 8,5-8,2 9,9 (ұл­дар) 8,7 9,1-8,8 10,5 (қы­здар) 7,8 8,1-7,9 9,6 (ұл­дар) 8,4 8,8-8,5 10,2 (қы­здар) 7,5 7,9-7,6 9,6 (ұл­дар) 8,2 8,7-8,3 10,3 (қы­здар) 7,3 7,7-7,4 9,1 (ұл­дар) 8,0 8,5-8,1 10,0 (қы­здар) 3 Кросс 500 м (9 жас) 1000 м (10-11 жас) 2000 м (12-13 жас) 3000 м (14-15 жас) 10 5 0 ми­нут Уа­қыт ба­қы­лау сыз Уа­қыт ба­қы­лау сыз Уа­қыт ба­қы­лау сыз 9,8 10,00 10,30 (ұл­дар) 10,40 12,50 15,40 (қы­здар) 9,6 9,9 10,20 (ұл­дар) 10,30 12,40 15,20 (қы­здар) 9,2 9,5 9,8 (ұл­дар) 10,40 11,10 13,50 (қы­здар) 9,0 9,2 9,5 (ұл­дар) 10,40 11,50 13,20 (қы­здар) 4 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру 10 5 0 сан­ти­метр 145 115 100 (ұл­дар) 135 110 85 (қы­здар) 160 140 125 (ұл­дар) 160 145 130 (қы­здар) 165 145 135 (ұл­дар) 165 155 145 (қы­здар) 170 150 140 (ұл­дар) 170 160 140 (қы­здар) 180 155 145 (ұл­дар) 175 165 140 (қы­здар) 190 165 150 (ұл­дар) 180 175 150 (қы­здар) 200 185 160 (ұл­дар) 200 185 165 (қы­здар) 5 Жа­тқан күй­де иілу 10 5 0 сан рет 25 15 10 (ұл­дар) 9 7 5 (қы­здар) 30 20 15 (ұл­дар) 10 8 6 (қы­здар) 35 25 20 (ұл­дар) 16 14 12 (қы­здар) 45 35 30 (ұл­дар) 20 18 15 (қы­здар) 50 40 35 (ұл­дар) 25 24 20 (қы­здар) 55 45 40 (ұл­дар) 30 29 26 (қы­здар) 60 50 45 (ұл­дар) 34 32 30 (қы­здар) 6 Тур­ник­те тарт­лу 9-10 жас және қы­здар (тө­мен тур­ник­те тар­ты­лу) 10 5 0 сан рет 4 3 2 (ұл­дар) 9 7 2 (қы­здар) 5 4 3 (ұл­дар) 10 6 4 (қы­здар) 7 5 3 (ұл­дар) 11 7 5 (қы­здар) 8 6 4 (ұл­дар) 12 8 6 (қы­здар) 9 8 5 (ұл­дар) 13 9 7 (қы­здар) 10 9 6 (ұл­дар) 14 10 8 (қы­здар) 12 9 7 (ұл­дар) 15 10 9 (қы­здар) 7 Де­не­ні жа­тқан қа­лып­тан кө­те­ру 10 5 0 сан рет 20 18 10 (ұл­дар) 25 15 8 (қы­здар) 22 20 14 (ұл­дар) 28 18 10 (қы­здар) 24 22 16 (ұл­дар) 30 20 12 (қы­здар) 26 24 18 (ұл­дар) 35 25 15 (қы­здар) 28 26 20 (ұл­дар) 40 30 20 (қы­здар) 29 28 25 (ұл­дар) 45 35 25 (қы­здар) 30 29 26 (ұл­дар) 50 40 30 (қы­здар) Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі (дана, жұп (2 дана), жиынтық, және т.б.) Оқу тобын қамтамасыз ету бірлігі (адам, оқушы, команда) 1 Секіру арқан дана 1 2 Хронометр (секундомер) дана 1 3 Жаттығу велосипеді дана 1 4 Жүгіру жолы (жаттығу машинасы) дана 1 5 Гантельдер жұп дана 1 6 Штанга дана 1 7 Орташа соққыға арналған қап дана 3 8 Ұзын соққылы қап дана 3 9 Қабырға соққы қап дана 3 10 Электрондық таразылар дана 1 11 Татами жиынтық 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі (дана, жұп (2 дана), жиынтық, және т.б.) Оқу тобын қамтамасыз ету бірлігі (адам, оқушы, команда) 1 Ақ кимоно (ката бөлімі) жиынтық 1 2 Ақ кимоно (кумитэ бөлімі) жиынтық 1 3 Белбеу дана 1 4 Қол қап жұп дана 1 5 Тізе қорғаныстары жұп дана 1 6 Шынтақ қорғаныстары жұп дана 1 7 Жіліншік пен аяқтың қорғанышы жұп дана 1 8 Қыздарға арналған кеуде қорғанысы, маска-шлем, қол қаптар жұп дана 1 Ескертпе: спорт тәртібі бойнша түрлі пәндер үшін арнайы жабдықтардың және техникалықайырмалар болса, стандарттар әр спорт түрі бойынша көрсетіледі. Қазақстан Республикасы Мәдениет және спорт министрінің міндетін атқарушының 2022 жылғы 21 қыркүйектегі No 273 бұйрығына сәйкес толтырылады.

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 57 қосымша Каратэ-до шотокан бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшылардың дайындығын стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленген. Оның негізгі мақсаты – каратэ-до шотокан бойынша спорттық жаттығуларды жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Оқытуды бір жүйеге келтіру Аймаққа, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан, бүкіл ел бойынша спортшыларды дайындауға бірыңғай көзқарасты қамтамасыз етеді.

2. Үздіксіздігін қамтамасыз ету Стандарт дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді – бастапқы кезеңнен бастап спорттық шеберліктің ең жоғары деңгейіне дейін. Бұл спортшыларды дамытудың логикалық және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Оқыту сапасын бақылау Оқытудың әрбір кезеңінде нәтижелерге қойылатын нақты стандарттар мен талаптар анықталған, бұл тренерлер мен ұйымдардың жұмыс барысын және сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорттық резервті қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық құрамалар үшін жоғары сапалы резервті қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен интеграция Әзірлеу барысында халықаралық стандарттар мен трендтер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшылардың әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық мерзімдерінің нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толықтырылуы (адам саны) Аптадағы сағат саны Жылдық жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) AДТ – 1 14 8 416 AДТ – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ – 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ – 2 5 26 1352 СЖТ – 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32-36 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес Қазақстан Республикасының ұлттық және мемлекеттік құрама командаларын дайындайтын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың құрамаларын дайындайтын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, оқу-жаттығу орталықтары, басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) ұлдар/қоса алғанда 8-9; 10-11 жастағы Жаттығу кезеңдері үшін оқу жүктемесін орындау спортшының белгілі бір спорт ұйымына (жаттығу тобына/кезеңіне) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшының жеке жаттығу жоспарына сәйкес жүзеге асырылады. кадеттер/қоса алғанда 12-13; 14-15 жастағы жасөспірімдер/қоса алғанда 16-17 жастағы жастар/қоса алғанда 16-17; 18-20 жастағы ересектер/қоса алғанда 18 жастан бастап; ката/қоса алғанда 16 жастан бастап Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытатын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі еңбек тәртібі мен ережелеріне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйым түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстарға дайындау бойынша ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындау бойынша ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) AДТ – 1 0 0 0 0 AДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 15 10 7 2 ОЖТ – 2 15 15 10 2 ОЖТ – 3 20 15 10 2 ОЖТ – 3 оқу жылынан астам 20 15 15 5 СЖТ – 1 24 21 15 5 СЖТ – 2 24 21 18 5 СЖТ – 2 оқу жылынан астам 24 21 18 5 ЖСШТ 24 21 18 5 Клубтар/секциялар 15 15 7 5 ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) ұлдар/қоса алғанда 8-9; 10-11 жастағы 21 10 5 кадеттер/қоса алғанда 12-13; 14-15 жастағы 24 10 5 Жасөспірімде/қоса алғанда 16-17 жастағы 24 10 5 жастар/қоса алғанда 16-17; 18-20 жастағы; 24 10 5 ересектер/ қоса алғанда 18 жастан бастап; ката/ 16 жастан жоғары 24 10 5 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының максималды ұзақтығы оқу орнына бару және кері қайту уақытын есепке алмай белгіленеді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстарының шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дау бой­ын­ша ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дау бой­ын­ша ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) AДТ – 1 0 0 0 0 0 0 AДТ – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 2 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 3 3 3 4 4 3 3 ОЖТ – 3 оқу жы­лы­нан астам 3 3 4 4 3 3 СЖТ – 1 4 4 4 4 4 4 СЖТ – 2 4 4 4 4 4 4 СЖТ – 2 оқу жы­лы­нан астам 4 4 6 6 4 4 ЖС­ШТ 4 4 6 6 4 4 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РС­СД, СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОДО СЖТ 2 ж.ж.та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШСБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­ның құ­ра­мы­на ен­гі­зі­л­ген спорт­шы­лар­дың іс­са­пар­ла­ры жал­пы ал­ған­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жас үшін қа­рас­ты­ры­л­ған шек­тен ас­па­уы ке­рек.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар 8-9; 10-11 жас­та­ғы Ка­дет­тер 12-13; 14-15 жас­та­ғы Жа­сө­спі­рім­дер ұл­дар 16-17 жас­та­ғы Жастар 16-17; 18-20 жас­та­ғы Ере­сек­тер18 жастан ба­стап Ка­та 16 жастан ба­стап Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 8 24 8 24 4 16 4 16 4 16 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 14 42 14 42 7 21 7 21 7 21 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 24 8 24 4 16 4 16 4 16 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 20 40 20 40 10 40 10 40 10 40 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 20 60 20 60 10 30 10 30 10 30 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар 8-9; 10-11 жаc­та­ғы Қы­здар 12-13; 14-15 жас­та­ғы Жа­сө­спі­рім қы­здар 16-17 жас­та­ғы Жастар 18-20 жас­та­ғы Ере­сек­тер18 жастан ба­стап Ка­та 16 жастан ба­стап Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 8 24 8 24 4 16 4 16 4 16 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 14 42 14 42 7 21 7 21 7 21 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 24 8 24 4 16 4 16 4 16 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 20 40 20 40 10 40 10 40 10 40 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 20 60 20 60 10 30 10 30 10 30 Ескерту: Қазақстан Республикасы аумағында өткiзiлетiн облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қажетті жиынтықтар мен медальдармен қамтамасыз ету кезінде олардың ақырғы саны осы жарыстарды өткізу туралы Ережемен (регламентпен) реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санаттағы спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санаттағы ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 6 1 1 Облыстық турнирлер 8 2 1 Републикалық турнирлер 12 4 1 1 1 Ресми облыстық жарыстар 14 3 2 1 Ресми республикалық жарыстар 20 4 2 2 2

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны 1-ші оқу жы­лын­да­ғы ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Жал­пы дене дай­ынды­ғы 65 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) қа­лып­та­сты­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығ­у­лар жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы дене дай­ынды­ғы 15 Таң­дал­ған спорт тү­рі бой­ын­ша жа­рыс жат­тығ­у­ла­рын сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет­ті дене қа­си­ет­те­рі мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 15 Қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу жағ­дай­ын ес­ке­ре оты­рып, жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық іс-әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру, же­тіл­ді­ру және қол­да­ну. Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 5 Спорт­шы­ның жа­рыс ере­же­ле­рі, оқу-жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, кү­ре так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім­де­рін қа­лып­та­сты­ру, со­ны­мен қа­тар пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, ын­та-жі­гер­ді және стрес­стік жағ­дай­лар­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе - Қа­зақ­стан­да­ғы дене тәр­би­е­сі және спорт. Оқы­ту, оқу са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу бой­ын­ша прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар­ды мең­ге­ру, со­ны­мен қа­тар тө­ре­лік ету негіз­де­рін мең­ге­ру және бә­се­ке­ле­стік іс-әре­кет­ті ба­ға­ла­уда құ­зы­рет­ті­лі­гін арт­ты­ру. Бар­лы­ғы 100 % 1 оқу жы­лы­нан ас­қан ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 50 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығу жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы дене дай­ынды­ғы 20 Таң­дал­ған спорт тү­рі­нен жа­рыс жат­тығ­у­ла­рын сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет­ті жал­пы да­му бағ­дар­ла­ма­сы, дене қа­си­ет­те­рі мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын же­тіл­ді­ру. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 20 Қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу жағ­дай­ын ес­ке­ре оты­рып, жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық іс-әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру, же­тіл­ді­ру және қол­да­ну. Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 5 Спорт­пен ай­на­лы­са­тын­дар­ға қой­ы­ла­тын ги­ги­е­на­лық та­лап­тар. Спорт­шы­ның жа­рыс ере­же­ле­рі, оқу-жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім­де­рін қа­лып­та­сты­ру, со­ны­мен қа­тар пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, мо­ти­ва­ци­я­ны және стрес­стік жағ­дай­лар­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Оқы­ту, оқу са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу бой­ын­ша прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар­ды мең­ге­ру, со­ны­мен қа­тар тө­ре­лік ету негіз­де­рін мең­ге­ру және бә­се­ке­ле­стік іс-әре­кет­ті ба­ға­ла­уда құ­зы­рет­ті­лі­гін арт­ты­ру. бар­лы­ғы 100 % 1-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 45 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) қа­лып­та­сты­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығ­у­лар жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы дене дай­ынды­ғы 25 Таң­дал­ған спорт тү­рі бой­ын­ша жа­рыс жат­тығ­у­ла­рын сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет­ті дене қа­си­ет­те­рі мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 20 Қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу жағ­дай­ын ес­ке­ре оты­рып, жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық іс-әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру, же­тіл­ді­ру және қол­да­ну. Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 7 Спорт­шы­ның күн­де­лік­ті жұ­мысы. Ау­ру­лар мен жа­ра­қат­тар­дың ал­дын алу. Қа­тай­ту. Спорт­шы­ның жа­рыс ере­же­ле­рі, жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім­де­рін қа­лып­та­сты­ру, со­ны­мен қа­тар пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, ын­та-жі­гер­ді және стрес­стік жағ­дай­лар­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 3 Оқы­ту, оқу са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу бой­ын­ша прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар­ды мең­ге­ру, со­ны­мен қа­тар тө­ре­лік ету негіз­де­рін мең­ге­ру және бә­се­ке­ле­стік іс-әре­кет­ті ба­ға­ла­уда құ­зы­рет­ті­лі­гін арт­ты­ру. Бар­лы­ғы 100 % 2-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 40 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) қа­лып­та­сты­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығ­у­лар жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы дене дай­ынды­ғы 25 Таң­дал­ған спорт тү­рі бой­ын­ша жа­рыс жат­тығ­у­ла­рын сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет­ті дене қа­си­ет­те­рі мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын да­мы­ту Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 20 Қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу жағ­дай­ын ес­ке­ре оты­рып, жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық іс-әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру, же­тіл­ді­ру және қол­да­ну. Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 10 Күр­де­лі жат­тығ­у­лар­ды ше­шу үшін қа­жет­ті спорт­тық ма­ңы­зды мі­нез-құлық қа­си­ет­те­рі мен ерік­ті қа­си­ет­те­рін да­мы­ту. Спорт­шы­ның жа­рыс ере­же­ле­рі, жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лі­мін қа­лып­та­сты­ру, со­ны­мен қа­тар пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, ын­та-жі­гер­ді және стрес­стік жағ­дай­лар­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Оқы­ту­да, оқу са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру­да және өт­кі­зу­де тә­жі­ри­бе­лік дағ­ды­лар­ды же­тіл­ді­ру, со­ны­мен қа­тар тө­ре­ші­лік негіз­де­рін мең­ге­ру және бә­се­ке­ле­стік қыз­мет­ті ба­ға­ла­уда құ­зы­рет­ті­лі­гін арт­ты­ру. бар­лы­ғы 100 % 3-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 30 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) же­тіл­ді­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығу жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы дене дай­ынды­ғы 25 Таң­дал­ған спорт тү­рі­нен жа­рыс жат­тығ­у­ла­рын сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет­ті ден­са­улық­ты ны­ғай­ту және дене қа­си­ет­те­рі мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 25 Қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу жағ­дай­ын ес­ке­ре оты­рып, жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық іс-әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру, же­тіл­ді­ру және қол­да­ну. Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 15 Спорт­тық жат­тығ­у­лар­дың жал­пы си­патта­ма­сы. Спорт­шы­ның жа­рыс ере­же­ле­рі, жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім­де­рін қа­лып­та­сты­ру, со­ны­мен қа­тар пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, ын­та-жі­гер­ді және стрес­стік жағ­дай­лар­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Оқы­ту, оқу са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу бой­ын­ша прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар­ды мең­ге­ру, со­ны­мен қа­тар тө­ре­лік ету негіз­де­рін мең­ге­ру және бә­се­ке­ле­стік іс-әре­кет­ті ба­ға­ла­уда құ­зы­рет­ті­лі­гін арт­ты­ру. Бар­лы­ғы 100 % 3 оқу жы­лы­нан ас­қан оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 40 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) қа­лып­та­сты­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығ­у­лар жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы дене дай­ынды­ғы 25 Таң­дал­ған спорт тү­рі бой­ын­ша жа­рыс жат­тығ­у­ла­рын сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет­ті дене қа­си­ет­те­рі мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 15 Қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу жағ­дай­ын ес­ке­ре оты­рып, жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық іс-әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру, же­тіл­ді­ру және қол­да­ну. Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 15 Жат­тығ­у­лар­ға және бә­се­ке­ле­стік жүк­те­ме­лер­ге тө­зім­ді­лік­ті қам­та­ма­сыз ете­тін же­ке қа­си­ет­тер­ді же­тіл­ді­ру. Спорт­шы­ның жа­рыс ере­же­ле­рі, оқу-жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім­де­рін қа­лып­та­сты­ру, со­ны­мен қа­тар пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, мо­ти­ва­ци­я­ны және стрес­стік жағ­дай­лар­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Ұры­сты жақ­сар­ту үшін кі­ші жол­дастар­мен же­ке жұ­мыс іс­теу үшін ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық дағ­ды­лар­ды да­мы­ту. Со­ны­мен қа­тар тө­ре­ші­лік негіз­де­рін мең­ге­ру және бә­се­ке­ле­стік қыз­мет­ті ба­ға­ла­уда құ­зы­рет­ті­лі­гін арт­ты­ру. Бар­лы­ғы 100 % 1-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 25 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) қа­лып­та­сты­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығ­у­лар жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы дене дай­ынды­ғы 25 Таң­дал­ған спорт тү­рі бой­ын­ша жа­рыс жат­тығ­у­ла­рын сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет­ті дене қа­си­ет­те­рі мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 20 Оқы­ту­дың ал­дың­ғы ке­зе­ңін­де­гі ма­те­ри­ал­ды қай­та­лау. Қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен ұрыс жағ­дай­ын ес­ке­ре оты­рып, жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру, же­тіл­ді­ру және қол­да­ну. Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 20 Дене қа­бі­лет­те­рі және дене шы­нық­ты­ру. Спорт­шы­ның жа­рыс ере­же­ле­рі, оқу-жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім­де­рін қа­лып­та­сты­ру, со­ны­мен қа­тар пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, ын­та-жі­гер­ді және стрес­стік жағ­дай­лар­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 10 Оқы­ту, оқу са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу бой­ын­ша прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар­ды мең­ге­ру, со­ны­мен қа­тар тө­ре­лік ету негіз­де­рін мең­ге­ру және бә­се­ке­ле­стік іс-әре­кет­ті ба­ға­ла­уда құ­зы­рет­ті­лі­гін арт­ты­ру. Бар­лы­ғы 100 % 2-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 30 Қол жет­кен дең­гей­ді ұстап тұ­ру және негіз­гі фи­зи­ка­лық қа­си­ет­тер­ді (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) одан әрі қа­лып­та­сты­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығ­у­лар жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы дене дай­ынды­ғы 25 Таң­дал­ған спорт тү­рі бой­ын­ша жа­рыс жат­тығ­у­ла­рын сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет­ті дене қа­си­ет­те­рі мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 25 Қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу жағ­дай­ын ес­ке­ре оты­рып, жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық іс-әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру, же­тіл­ді­ру және қол­да­ну. Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 10 Пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лы­ғы жо­ға­ры, ерік-жі­ге­рі кү­ш­ті, мак­си­мал­ды спорт­тық нәти­же­лер­ге қол жет­кізу­ге жі­гер­лі спорт­шы тұл­ға­сын қа­лып­та­сты­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 10 Оқы­ту, оқу са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу бой­ын­ша прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар­ды мең­ге­ру, со­ны­мен қа­тар тө­ре­лік ету негіз­де­рін мең­ге­ру және бә­се­ке­ле­стік іс-әре­кет­ті ба­ға­ла­уда құ­зы­рет­ті­лі­гін арт­ты­ру. Бар­лы­ғы 100 % 2 оқу жы­лы­нан ас­қан спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 30 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) қа­лып­та­сты­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығ­у­лар жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы дене дай­ынды­ғы 20 Таң­дал­ған спорт тү­рі бой­ын­ша жа­рыс жат­тығ­у­ла­рын сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет­ті дене қа­си­ет­те­рі мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 20 Қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу жағ­дай­ын ес­ке­ре оты­рып, жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық іс-әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру, же­тіл­ді­ру және қол­да­ну. Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 15 Тұл­ға­ның қа­си­ет­те­рін анық­тау, олар­ды тү­зе­ту және жо­ға­ры нәти­же­лі спорт түр­ле­рі үшін ма­ңы­зды қа­си­ет­тер­ді же­тіл­ді­ру. Спорт­шы­ның жа­рыс ере­же­ле­рі, жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім­де­рін қа­лып­та­сты­ру, со­ны­мен қа­тар пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, ын­та-жі­гер­ді және стрес­стік жағ­дай­лар­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 15 Оқы­ту, оқу са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу бой­ын­ша прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар­ды мең­ге­ру, со­ны­мен қа­тар тө­ре­лік ету негіз­де­рін мең­ге­ру және бә­се­ке­ле­стік іс-әре­кет­ті ба­ға­ла­уда құ­зы­рет­ті­лі­гін арт­ты­ру. Бар­лы­ғы 100 % жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік то­бы (бар­лық ке­зең) Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 30 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) қа­лып­та­сты­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығ­у­лар жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. Ар­найы дене дай­ынды­ғы 20 Таң­дал­ған спорт тү­рі бой­ын­ша жа­рыс жат­тығ­у­ла­рын сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет­ті дене қа­си­ет­те­рі мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Тех­ни­ка­лық, так­ти­ка­лық дай­ын­дық 20 Қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу жағ­дай­ын ес­ке­ре оты­рып, жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық іс-әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру, же­тіл­ді­ру және қол­да­ну. Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 15 Мі­нез­дің адам­гер­ші­лік-ерік­тік қа­си­ет­те­рін да­мы­ту. Спорт­шы­ның жа­рыс ере­же­ле­рі, жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім­де­рін қа­лып­та­сты­ру, со­ны­мен қа­тар пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, ын­та-жі­гер­ді және стрес­стік жағ­дай­лар­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 10 Оқы­ту, оқу са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу бой­ын­ша прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар­ды мең­ге­ру, со­ны­мен қа­тар тө­ре­лік ету негіз­де­рін мең­ге­ру және бә­се­ке­ле­стік іс-әре­кет­ті ба­ға­ла­уда құ­зы­рет­ті­лі­гін арт­ты­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Жа­ры­стың негіз­гі ере­же­ле­рін, жа­ры­стар­дың есе­бін жүр­гі­зу және жүр­гі­зу жүй­е­сін мең­ге­ру. Бар­лы­ғы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлық топтары үшін Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Спорт пән­де­ріне ар­нал­ған жал­пы фи­зи­ка­лық да­яр­лық нор­ма­тив­те­рі 30 м жү­гі­ру се­кунд­тер 6,0 10 6,4 10 5,7 10 6,0 10 6,5 5 6,9 5 6,0 5 6,4 5 6,5 аса 0 7,0 аса 0 6,0 аса 0 6,4 аса 0 Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10м се­кунд­тер 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8 аса 0 11,3 аса 0 10,0 аса 0 10,9 аса 0 Екі аяқ­ты ите­ріп тұ­рып ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр­лер 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115 0 110 кем 0 120 кем 0 110 кем 0 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Дайындықтың осы кезеңдері үшін нормалар спорт/пән үшін ақпараттық түрде көрсетілген Егер спорт түрінде әр түрлі пәндер болса, онда аударма нормалары әрбір пән үшін нақтыланады № Жат­тығ­у­лар Бір­лік өл­шем­де­рі Нор­ма­лар Ұл­дар Ба­ға Қы­здар Ба­ға 1. Жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­ла­ры 1.1. Еден­де жа­ту қал­пын­да қол­ды бү­гу және тік ұстау Рет са­ны 8 10 8 10 5 5 5 5 5 аса 0 5 аса 0 2. Ар­найы дай­ын­дық нор­ма­ла­ры 2.1 Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға иілу (орын­дық дең­гей­і­нен) см +2 10 +3 10 +1 5 +2 5 +1 кем 0 +2 кем 0 Ескерту: Ең көп ұпайлардың 70%-нан азын жинаған спортшы келесі кезеңге өткізілмейді, 3 сәтсіз әрекеттен кейін ол оқудан шығарылуға жатады.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар мен құралдар № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі(да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Ка­ратэ­ги ( ку­митэ үшін ки­мо­но) да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 2 Ка­ратэ­ги (ка­та үшін ки­мо­но) да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 3 Бел­беу (ақ, қы­зыл, көк) да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 4 Шап таң­ғы­шы (ер­лер) да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 5 Про­тек­тор (әй­ел­дер) да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 6 Ке­уде про­тек­то­ры да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 7 Жі­лін­шік­ті қор­ғау фут­та­ры (ақ, қы­зыл, көк) жиын­тық адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 8 Қол қа­бат­та­ма­ла­ры (ақ, қы­зыл, көк) жиын­тық адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 9 Ка­па да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 10 Ре­зең­ке (жат­тығ­улық) да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 58 қосымша Кёкушин будокай каратэ спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша ұлттық спорттық дайындық стандарты спортшыларды дайындау үдерісін біріздендіру, жүйелеу және тиімділігін арттыру мақсатында әзірленді. Бұл стандарттың негізгі мақсаты – кёкушин будокай каратэ» шеңберінде кёкушин будокай каратэ бойынша спорттық дайындықпен айналысатын мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Стандарт ел аумағындағы барлық өңірлерде, спорт мектептерінде немесе жаттықтырушылардың деңгейіне қарамастан, спортшыларды дайындауда бірыңғай тәсілді қамтамасыз етеді. Бұл спортшылардың дамуында тең жағдай туғызуға мүмкіндік береді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт спорттық дайындықтың құрылымын нақты анықтайды — бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорттық шеберлік деңгейіне дейін. Мұндай жүйе спортшының дамуын логикалық және кезең-кезеңімен ұйымдастыруға мүмкіндік береді

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір дайындық кезеңінде қол жеткізілуі тиіс нәтижелерге нақты нормативтер мен талаптарды белгілейді. Бұл спортшылардың ілгерілеуін және жаттықтырушылар мен ұйымдардың жұмысының тиімділігін объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарт дарынды спортшыларды анықтап, дамытуға жағдай жасап, ұлттық құрамалар үшін сапалы спорттық резерв қалыптастыруға ықпал етеді.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Стандартты әзірлеу барысында заманауи халықаралық нормалар мен үрдістер ескерілді, бұл қазақстандық спортшылардың әлемдік ареналарда бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі / жасы Топ толымдылығы (адам) Апталық сағат саны Жылдық жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесін жүзеге асыратын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АДТ – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3-жыл және одан жоғары 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ – 2 5 26 1352 СЖТ 2 жыл және одан жоғары 5 28 1456 ЖСШТ 4 32-36 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйым Жарғысына сәйкес ҚР ұлттық және штаттық ұлттық құрамаларын дайындайтын ұйымдар, облыстық, республикалық маңызы бар қалалар мен астана командаларын дайындайтын ұйымдар (Республикалық СДД, ҰОП, ҰСО, жаттығу орталықтары, басқармалар және жергілікті СДД, ЦФОС) Жасөспірімдер /10-12 ж. Оқу жүктемесі дайындық кезеңіне және спортшының тиісті оқу тобындағы (дайындық сатысы) мүшелігіне, сондай-ақ жеке дайындық жоспарына сәйкес жүзеге асырылады. Жасөспірімдер /13-14 ж. Жастар /15-16 ж. Жастар 17-18 ж. Ересек 19 жастан Әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлерінен жарыстар ұйымдастыратын спорт федерациялары, ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі ережелер мен тәртіптерге сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйым түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-тәрбие жұмыстары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі / жасыДайындық кезеңі / жасы Халықаралық жарыстарға дайындық жиындары ҚР чемпионаттарына дайындық жиындары Қалпына келтіру шаралары Кешенді медициналық тексеру Ескерту Оқу-жаттығу процесін жүзеге асыратын ұйымдар (спорт мектептері, спорт клубтары, спорт секциялары)) АДТ – 1 АДТ – 2 ОЖТ – 1 18 күнге дейін 21 күнге дейін Оқу жоспарына сәйкес ОЖТ – 2 18 күнге дейін 21 күнге дейін Оқу жоспарына сәйкес Жылына 2 рет ОЖТ – 3 18 күнге дейін 21 күнге дейін Оқу жоспарына сәйкес Жылына 2 рет ОЖТ 3-жыл және одан жоғары 18 күнге дейін 21 күнге дейін Оқу жоспарына сәйкес Жылына 2 рет СЖТ – 1 18 күнге дейін 21 күнге дейін Оқу жоспарына сәйкес Жылына 2 рет СЖТ – 2 18 күнге дейін 21 күнге дейін Оқу жоспарына сәйкес Жылына 2 рет СЖТ 2 жыл және одан жоғары 18 күнге дейін 21 күнге дейін Оқу жоспарына сәйкес Жылына 2 рет ЖСШТ 18 күнге дейін 21 күнге дейін Оқу жоспарына сәйкес Жылына 2 рет Клубтар/секциялар Ішкі ережелер мен тәртіптерге сәйкес ҚР ұлттық және штаттық ұлттық құрамаларын, облыс, республикалық маңызы бар қалалар және астана командаларын дайындайтын ұйымдар (Республикалық СДД, ҰОП, ҰСО, жаттығу орталықтары, басқармалар немесе жергілікті СДД, ЦФОС) Әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлерінен жарыстар ұйымдастыратын спорт федерациялары, ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі ережелер мен тәртіптерге сәйкес Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының ең жоғары ұзақтығы – жиын өтетін орынға бару және қайту уақыты есепке алынбайды.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жас ша­ма­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­канс-кие Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға оқу-жат­тығу жиы­ны Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға оқу-жат­тығу жиы­ны Ор­га­ни­за­ции, в ко­то­рых осу­ществ­ля­ет­ся учеб­но-тре­ни­ро­воч­ный про­цесс (спор­тив­ные шко­лы, спор­тив­ные клу­бы всех ви­дов, спор­тив­ные сек­ции) АДТ – 1 0 0 0 1 0 0 АДТ – 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 1 2 3 1 1 1 ОЖТ – 2 1 2 3 1 1 1 ОЖТ – 3 1 2 3 1 1 1 ОЖТ 3-жыл және одан жо­ға­ры 1 2 3 1 1 1 СЖТ – 1 2 2 4 2 2 1 СЖТ – 2 2 3 4 2 2 2 СЖТ 2 жыл және одан жо­ға­ры 3 3 4 2 3 2 ЖС­ШТ 3 4 5 2 4 3 Клуб­тар / сек­ци­я­лар Іш­кі ре­гла­мент­ке және жұ­мыс тәр­ті­біне сәй­кес Ин­тер­нат-мек­теп­тер, кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер Дай­ын­дық ке­зе­ңіне сәй­кес ҚР ұлт­тық және штат­тық ұлт­тық құ­ра­ма­ла­рын, об­лыс, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар мен аста­на ко­ман­да­ла­рын дай­ын­дай­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ҰОП, ҰСО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, бас­қар­ма­лар неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ЦФОС) РСДД және СДД ЖСШМ (жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­те­бі) та­лап­та­ры­на сәй­кес РСДД ШШ 2-ден жо­ға­ры та­лап­та­ры­на сәй­кес ЖШж­СБ ЖСШМ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар­ды ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру және спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі ре­гла­мент­ке және жұ­мыс тәр­ті­біне сәй­кес Ескерту: Бірнеше ұйымның құрамында тіркелген спортшының іссапарларының жалпы саны дайындық кезеңі / жас ерекшелігіне белгіленген лимиттен аспауы тиіс.

4. Қазақстан республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс тү­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар 8-9; 10-11 Жа­сө­спі­рім­дер12-13 Жа­сө­спі­рім­дер 14-15 Жастар 16-17; 18-21 Ере­сек 22 жастан жо­ға­ры Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 21 84 10 40 10 40 15 60 11 44 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 21 84 10 40 10 40 15 60 11 44 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 21 84 10 40 10 40 15 60 11 44 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 21 84 10 40 10 40 15 60 11 44 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 21 84 10 40 10 40 15 60 11 44 Әйелдер Жа­рыс тү­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар 8-9; 10-11 Жа­сө­спі­рім­дер12-13 Жа­сө­спі­рім­дер 14-15 Жастар 16-17; 18-21 Ере­сек 22 жастан жо­ға­ры Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Жиын­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 15 60 6 24 9 36 16 64 6 24 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 15 60 6 24 9 36 16 64 6 24 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 15 60 6 24 9 36 16 64 6 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 15 60 6 24 9 36 16 64 6 24 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 15 60 6 24 9 36 16 64 6 24 Ескерту: Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды медальдармен қамтамасыз ету бойынша нақты жиынтықтар мен медальдар саны сол жарысты өткізу туралы Ережемен (регламентпен) реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс тү­рі Ко­ли­че­ство су­дей Спорт тө­ре­ші­сі I са­нат­та­ғы спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты тө­ре­ші Ұлт­тық спорт түр­ле­рі­нен Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­ты тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 10 2 Об­лы­стық тур­нир­лер 20 5 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 30 10 5 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 20 5 5 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 30 10 5 2 2 Ре­сми ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 40 15 8 6 4

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен­гі үлес (%) Жұ­мыстың маз­мұ­ны 1-ші оқу жы­лын­да­ғы ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Жал­пы дене дай­ынды­ғы (ЖДД) 35 Қол мен иық бел­де­уі үшін жат­тығ­у­лар (оты­рып-тұ­ру, тар­ты­лу, ке­уде, аяқ бұл­шы­қет­те­ріне ар­нал­ған жат­тығ­у­лар және т.б.); жү­гі­ру, се­кір­гіш­тер, утя­же­ли­тель­дер Ар­найы дене дай­ынды­ғы (АДД) 28 Жгут­тар­мен, ла­па­лар­мен, ша­па­лақ­тар­мен жат­тығ­у­лар ке­ше­ні Тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық ше­бер­лік­ті же­тіл­ді­ру АСТ 32 Спорт­тық так­ти­ка ту­ра­лы бі­лім алу; тех­ни­ка­лық және так­ти­ка­лық әді­стер­ді мең­ге­ру және қол­да­ну (Ки­хон, Ка­та, Идо­гей­ко, Ре­нра­ку, Ку­митэ) Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 2 Дене тәр­би­е­сі және спорт ту­ра­лы тү­сі­нік­тер, спорт тү­рі­нің та­рихы, ги­ги­е­на және са­ни­та­рия, шы­ны­ғу ере­же­ле­рі ту­ра­лы дә­рі­стер мен әң­гі­ме­лер Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры 3 Бас­сейн, сау­на Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе - Бар­лы­ғы 100 % 1 оқу жы­лы­нан ас­қан ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен­гі үлес (%) Жұ­мыстың маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы (ЖДД) 36 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін да­мы­ту (күш, тө­зім­ді­лік, икем­ді­лік, шап­шаң­дық), ден­са­улық­ты ны­ғай­ту және ар­найы жүк­те­ме­лер­ге бей­ім­деу Ар­найы дене дай­ынды­ғы (АДД) 24 Жал­пы да­мы­ту бағ­дар­ла­ма­сы: жгут­тар, ла­па­лар, ша­па­лақ­тар, гру­ша, ма­ки­ва­ра Тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық ше­бер­лік­ті же­тіл­ді­ру АСТ 36 Тех­ни­ка­лық және так­ти­ка­лық әді­стер­ді мең­ге­ру, ки­хон, ка­та, қоз­ға­лыс тех­ни­ка­сы, ре­нра­ку Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 2 Ата-ана­лар­мен әң­гі­ме­лер. Та­мақ­та­ну. Же­ңіс­ке де­ген се­нім­ді­лік пен ерік қа­си­ет­те­рін тәр­би­е­леу Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры 2 Мас­саж, бас­сейн, сау­на Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе - Бар­лы­ғы 100 % 2-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен­гі үлес (%) Жұ­мыстың маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 24 Икем­ді­лік­ке ар­нал­ған жат­тығ­у­лар (би­ік­тіктен шпа­гат, әр­түр­лі ауда­ры­лып тү­су, қоз­ғал­ма­лы және спорт­тық ой­ын­дар және т.б.); жү­гі­ру, кросс, тре­на­жер за­лы, крос­с­фит, се­кір­гіш­тер, утя­же­ли­тель­дер Ар­найы дене дай­ынды­ғы 28 Жгут­тар­мен, ла­па­лар­мен, ша­па­лақ­тар­мен, гру­ша­лар­мен, ма­ки­ва­ра­мен жұ­мыс Тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық ше­бер­лік­ті же­тіл­ді­ру 44 Функ­ци­о­нал­дық дай­ынды­ғы­ның дең­гей­ін арт­ты­ру. Спар­ринг, ки­хон, ка­та, қоз­ға­лы­с­та­ғы тех­ни­ка, ре­нра­ку Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 2 Ау­ру мен жа­ра­қат­тың ал­дын алу. Шы­ны­ғу. Жа­рыс ере­же­ле­рі, жат­тығу үде­рі­сі негіз­де­рі, жек­пе-жек так­ти­ка­сы, пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық, мо­ти­ва­ция, се­нім­ді­лік Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры 2 Мас­саж, бас­сейн, сау­на, мон­ша. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе - Бар­лы­ғы 100 % 2-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен­гі үлес (%) Жұ­мыстың маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 24 Ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы жұ­мысқа қа­бі­лет­ті­лік­ті арт­ты­ру, ар­найы жүк­те­ме­лер­ге бей­ім­деу. Жү­гі­ру, кросс, жат­тығу за­лы, крос­с­фит, се­кір­гіш­тер, утя­же­ли­тель­дер. Ар­найы дене дай­ынды­ғы 27 Жыл­дам әре­кет ету, кү­ш­ті тө­зім­ді­лік, ве­сти­бу­ляр­лық ап­па­рат­тың икем­ді­лі­гіне ар­нал­ған жат­тығ­у­лар, ті­рек жат­тығ­у­ла­ры; жгут­тар, ла­па­лар, ша­па­лақ­тар, гру­ша­лар, ма­ки­ва­ра Тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық ше­бер­лік­ті же­тіл­ді­ру 44 Қар­сы­ла­стар­ды тал­дау, олар­дың мық­ты және әл­сіз жақ­та­рын бі­лу, ақ­па­рат жи­нау; спар­ринг­тер, ки­хон, ка­та, қоз­ға­лы­ста тех­ни­ка, ре­нра­ку Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 2 Са­бақ кесте­сі, жа­рыс ал­дын­да­ғы та­мақ­та­ну, тең­ге­рім­ді ра­ци­он, ерік-жі­гер­ді тәр­би­е­леу Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры 2 Мас­саж, бас­сейн, сау­на, мон­ша, бел­сен­ді де­ма­лыс Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 1 Спорт тө­ре­ші­сі кө­мек­ші­сі неме­се хат­шы кө­мек­ші­сі ре­т­ін­де тө­ре­ші­лік ету ма­шық­та­ры; тә­лім­гер­лік ма­шық­та­рын да­мы­ту Бар­лы­ғы 100 % 3-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен­гі үлес (%) Жұ­мыстың маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 21 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін же­тіл­ді­ру және да­мы­ту (күш, тө­зім­ді­лік, шап­шаң­дық, икем­ді­лік); жү­гі­ру, кросс, тре­на­жер за­лы, крос­с­фит, се­кір­гіш­тер, утя­же­ли­тель­дер Ар­найы дене дай­ынды­ғы 28 Жгут­тар­мен, ла­па­лар­мен, ша­па­лақ­тар­мен, гру­ша­лар­мен, ма­ки­ва­ра­мен жұ­мыс Тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық ше­бер­лік­ті же­тіл­ді­ру 46 Функ­ци­о­нал­дық дай­ын­дық­ты жан-жақ­ты же­тіл­ді­ру; спар­ринг­тер, ки­хон, ка­та, қоз­ға­лы­с­та­ғы тех­ни­ка, ре­нра­ку Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 3 Қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, до­пинг­тің ал­дын алу, шы­ны­ғу, та­мақ­та­ну және күн тәр­ті­бі ту­ра­лы әң­гі­ме­лер Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры 1 Мас­саж, бас­сейн, сау­на, мон­ша, бел­сен­ді де­ма­лыс Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 1 Спорт тү­ріне қа­ты­сты тер­ми­но­ло­гия мен ко­ман­да­лық ті­л­ге ие бо­лу, сап­тық жат­тығ­у­лар мен бұй­рық­тар­ды орын­дау, жа­ры­стар­да тө­ре­ші ре­т­ін­де жұ­мыс іс­теу Бар­лы­ғы 100 % 3 оқу жы­лы­нан ас­қан оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен­гі үлес (%) Жұ­мыстың маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 24 Жо­ға­ры жұ­мысқа қа­бі­лет­ті­лік­ті қа­лып­та­сты­ру және ар­найы дай­ын­дық жүк­те­ме­ле­ріне бей­ім­де­лу. Жү­гі­ру, кросс, тре­на­жер за­лы, крос­с­фит, се­кір­гіш­тер, утя­же­ли­тель­дер Ар­найы дене дай­ынды­ғы 24 Дене қа­си­ет­те­рі мен қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­рын же­тіл­ді­ру, жгут­тар, ла­па­лар, ша­па­лақ­тар, гру­ша­лар, ма­ки­ва­ра Тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық ше­бер­лік­ті же­тіл­ді­ру 46 Так­ти­ка­лық ой­лау қа­бі­ле­тін, бай­қа­ғы­штық­ты, тап­қыр­лық­ты және шы­ғар­ма­шы­лық бел­сен­ді­лік­ті қа­лып­та­сты­ру; спар­ринг­тер, ки­хон, ка­та, қоз­ға­лы­с­та­ғы тех­ни­ка, ре­нра­ку. Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 2 Стрестік жағ­дай­лар­да ти­ім­ді әре­кет ету­ге мүм­кін­дік бе­ре­тін се­нім­ді­лік пен мо­ти­ва­ци­я­ны да­мы­ту; лек­ци­я­лар мен әң­гі­ме­лер Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры 2 Мас­саж, бас­сейн, сау­на, мон­ша, бел­сен­ді де­ма­лыс Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 2 Жек­пе-жек тех­ни­ка­сын же­тіл­ді­ру бой­ын­ша кі­ші жас­та­ғы спорт­шы­лар­мен жұ­мыс жүр­гізу­ге ар­нал­ған ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық қа­бі­лет­тер­ді да­мы­ту; тө­ре­ші­лік негіз­де­рін мең­ге­ру Бар­лы­ғы 100 % 1-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен­гі үлес (%) Жұ­мыстың маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 24 Ба­за­лық дене қа­си­ет­те­рін же­тіл­ді­ру (күш, тө­зім­ді­лік, икем­ді­лік, шап­шаң­дық); жү­гі­ру, кросс, тре­на­жер за­лы, крос­с­фит, се­кір­гіш­тер, утя­же­ли­тель­дер Ар­найы дене дай­ынды­ғы 28 Жгут­тар, ла­па­лар, ша­па­лақ­тар, гру­ша­лар, ма­ки­ва­ра Тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық ше­бер­лік­ті же­тіл­ді­ру 44 Тех­ни­ка­лық және так­ти­ка­лық әді­стер­ді мең­ге­ру және же­тіл­ді­ру: спар­ринг­тер, ки­хон, ка­та, қоз­ға­лы­с­та­ғы тех­ни­ка, ре­нра­ку Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 2 Қар­сы­лас­қа пси­хо­ло­ги­я­лық әсер ету тә­сіл­де­рі және өз ни­ет­те­рін жа­сы­ру. Өз ар­тық­шы­лық­та­рын және қар­сы­ла­стың әл­сіз тұ­ста­рын ти­ім­ді пай­да­ла­ну Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры 2 Мас­саж, бас­сейн, сау­на, мон­ша, бел­сен­ді де­ма­лыс Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе - Бар­лы­ғы 100 % 2-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен­гі үлес (%) Жұ­мыстың маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 25 Қа­лып­тас­қан дене қа­си­ет­те­рін қол­дау және әрі қа­рай да­мы­ту (күш, тө­зім­ді­лік, икем­ді­лік, шап­шаң­дық) Ар­найы дене дай­ынды­ғы 25 Жгут­тар, ла­па­лар, ша­па­лақ­тар, гру­ша­лар, ма­ки­ва­ра Тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық ше­бер­лік­ті же­тіл­ді­ру 43 Тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық әре­кет­тер­ді же­тіл­ді­ру, ки­хон, ка­та, ре­нра­ку, қоз­ға­лы­с­та­ғы тех­ни­ка Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 3 Жо­ға­ры нәти­же­ге ба­ғыт­тал­ған ерік-жі­гер мен се­нім­ді­лік­ке ие спорт­шы тұл­ға­сын қа­лып­та­сты­ру Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры 2 Мас­саж, бас­сейн, сау­на, мон­ша, бел­сен­ді де­ма­лыс Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 2 Тө­ре­ші ре­т­ін­де жа­ры­стар­ға қа­ты­су; жат­тығу және жа­рыс жүк­те­ме­ле­рін есеп­ке алып, күн­де­лік жүр­гі­зу, тал­дау жа­сау. Бар­лы­ғы 100 % 2 оқу жы­лы­нан ас­қан спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен­гі үлес (%) Жұ­мыстың маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 26 Жо­ға­ры жұ­мысқа қа­бі­лет­ті­лік­ті қам­та­ма­сыз ету және ар­найы дай­ын­дық­қа бей­ім­деу. Жү­гі­ру, кросс, тре­на­жер за­лы, крос­с­фит, се­кір­гіш­тер, утя­же­ли­тель­дер Ар­найы дене дай­ынды­ғы 26 Жгут­тар, ла­па­лар, ша­па­лақ­тар, гру­ша­лар, ма­ки­ва­ра Тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық ше­бер­лік­ті же­тіл­ді­ру 45 Так­ти­ка­лық ой­лау қа­бі­ле­тін, бай­қа­ғы­штық­ты, тап­қыр­лық­ты, шы­ғар­ма­шы­лық бел­сен­ді­лік­ті да­мы­ту. Спар­ринг­тер, ки­хон, ка­та, қоз­ға­лы­с­та­ғы тех­ни­ка, ре­нра­ку. Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 1 Жо­ға­ры же­ті­стікті спорт үшін ма­ңы­зды тұ­лға­лық қа­си­ет­тер­ді анық­тау және же­тіл­ді­ру. Жа­рыс ере­же­ле­рі мен так­ти­ка­ны тү­сі­ну Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры 1 Мас­саж, бас­сейн, сау­на, мон­ша, бел­сен­ді де­ма­лыс Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 1 Жат­тығу жат­тығ­у­ла­рын көр­се­ту, өзге­лер­дің қа­те­лік­те­рін тү­зе­ту, кі­ші топ­тар­мен же­ке жұ­мыс жүр­гі­зу және жа­ры­ста тө­ре­ші бо­лу. Бар­лы­ғы 100 % жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік то­бы (бар­лық ке­зең) Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен­гі үлес (%) Жұ­мыстың маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ынды­ғы 25 Жү­гі­ру, кросс, тре­на­жер за­лы, крос­с­фит, се­кір­гіш­тер, утя­же­ли­тель­дер Ар­найы дене дай­ынды­ғы 25 Ны­са­на­лы бұл­шы­қет топ­та­ры­на ар­нал­ған жат­тығ­у­лар; ими­та­ци­я­лық жат­тығ­у­лар; тех­ни­ка­лық дай­ын­дық үшін су­да орын­да­ла­тын жат­тығ­у­лар; жгут­тар, ла­па­лар, ша­па­лақ­тар, гру­ша­лар, ма­ки­ва­ра Тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық ше­бер­лік­ті же­тіл­ді­ру 43 Спар­ринг­тер, ки­хон, ка­та, қоз­ға­лы­с­та­ғы тех­ни­ка, ре­нра­ку; же­ке стиль­ді қа­лып­та­сты­ру, так­ти­ка­лық тә­сіл­дер­ді на­қы­штау Тео­ри­я­лық және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық 3 Өзіне се­нім­ді­лік пен та­бан­ды­лық­ты қа­лып­та­сты­ру Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры 2 Мас­саж, бас­сейн, сау­на, мон­ша, бел­сен­ді де­ма­лыс Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 2 Жат­тығу са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру және жүр­гі­зу, тө­ре­ші­лік негіз­де­рін мең­ге­ру, жа­рыс қыз­ме­тін ба­ға­лау дағ­ды­ла­рын арт­ты­ру Бар­лы­ғы 100 %

7. Спорттық даярлау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Бастапқы дайындық топтары үшін № Жат­тығу тү­рі Өл­шем бір­лі­гі 1 жы­л­ға дей­ін­гі нор­ма­тив 1 жыл­дан жо­ға­ры нор­ма­тив Ұл­дар Ба­ға­сы Қы­здар Ба­ға­сы Ұл­дар Ба­ға­сы Қы­здар Ба­ға­сы 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м қа­шық­тық­қа жү­гі­ру се­кун­пен 6,0 10 6,4 10 5,7 10 6,0 10 6,5 5 6,9 5 6,0 5 6,4 5 6,5 жо­ға­ры 0 7,0 жо­ға­ры 0 6,0 жо­ға­ры 0 6,4 жо­ға­ры 0 1.2. Қол­ды бү­гу-тү­зеу (от­жи­ма­ние) Рет са­ны 20 10 15 10 25 10 20 10 15 5 10 5 20 5 15 5 14 тө­мен 0 9 тө­мен 0 19 тө­мен 0 14 тө­мен 0 1.3 Оты­рып тұ­ру (при­се­да­ние) Рет са­ны 30 10 25 10 35 10 30 10 25 5 20 5 30 5 25 5 24 тө­мен 0 тө­мен 0 29 тө­мен 0 24 тө­мен 0 2. Ар­найы дене дай­ынды­ғы нор­ма­тив­те­рі 2.1 Ар­найы дене дай­ынды­ғы нор­ма­тив­те­рі Орын­дау Мае ге­ри джо­дан уке гя­ку цу­ки 10 Мае ге­ри джо­дан уке гя­ку цу­ки 10 Ма­ва­ши ге­ри ма­ва­ши уке мо­ротэ цу­ки 10 Ма­ва­ши ге­ри ма­ва­ши уке мо­ротэ цу­ки 10 2.2 Ка­та жат­тығ­уы Орын­дау Пи­нан со­но ни 10 Пи­нан со­но ни 10 Пи­нан со­но сан 10 Пи­нан со­но го 10 Оқу-жаттығу, спорт шеберлігін жетілдіру және ЖСШ топтары үшін. Бұл кезеңдер үшін нормативтер спорт түрі / пән бойынша анықталады. Егер спорт түрінде бірнеше пән болса — әрқайсысы бойынша жеке көрсетіледі. № п/п Жат­тығу тү­рі Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив Ұл­дар Ба­ға­сы Қы­здар Ба­ға­сы 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­пен 5,7 10 6,0 10 6,0 5 6,4 5 6,0 көп 0 6,4 көп 0 1.2 От­жи­ма­ние Рет са­ны 35 10 30 10 30 5 25 5 29 тө­мен 0 24 тө­мен 0 1.3 При­се­да­ние Рет са­ны 40 10 35 10 35 5 30 5 34 тө­мен 0 29 тө­мен 0 1.4 Тур­ник­ке тар­ты­лу (ұл­дар) Рет са­ны 15 10 7 5 6 тө­мен 0 1.5 Қы­здар үшін: Шал­қа­дан жа­ту­дан де­не­ні кө­те­ру Рет са­ны 35 10 30 5 29 тө­мен 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1 «КА­ТА» жат­тығ­уы Орын­дау Пи­нан со­но ён және одан жо­ға­ры 10 Пи­нан со­но ён және одан жо­ға­ры 10 2.2 «КА­ТА» жат­тығ­уы Орын­дау Пи­нан со­но го және одан жо­ға­ры 10 Пи­нан со­но го және одан жо­ға­ры 10 2.3 «Рэнра­ку» жат­тығ­уы Орын­дау Ой цу­ки, учи уке, ура­кен, хи­джатэ 10 Ой цу­ки, учи уке, ура­кен, хи­джатэ 10 Ескерту: Максималды мүмкін баллдың кемінде 70%-ын жинамаған спортшы келесі кезеңге ауыстырылмайды. 3 сәтсіз әрекеттен кейін ол оқу тобынан шығарылады.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Өнімдер саны 1 Секіргіш (скакалка) дана 20 2 Жгуттар дана 20 3 Лапалар Жұп (2 дана) 20 4 Шапалақтар дана 40 5 Макиваралар дана 20 6 Татами Жиын (100 дана) 2 7 Утяжелителдер дана 40 8 Тұлып (қабы) дана 5-10 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Өнімдер саны 1 Ақ кимоно (доги) – WKB (World Kyokushin Budokai) стандартына сәйкес (KFKO) дана 2 2 Белбеу (КЮ немесе ДАН дәрежесіне сәйкес) – WKB стандарты= KFKO дана 1 3 Ақ дулыға (гелий, қуыс) – пластик қалқаншамен – WKB стандарты = KFKO дана 1 4 Аяққа арналған ақ мата қорғаныс (тобыққа арналған) – WKB стандарты = KFKO дана 2 5 Қолға арналған ақ мата қорғаныс (білезікке арналған) – WKB стандарты = KFKO дана 2 6 Ақ мата шорты – пластик салынған (ерлерге арналған) – WKB стандарты = KFKO дана 1 7 Ақ мата төстартпа (қыздарға арналған) – пластик салынған – WKB стандарты = KFKO дана 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 59 қосымша Кекушинкай каратэ бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазбасы Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – Кекушинкай каратэ бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл Қазақстандық спортшыларға әлемдік деңгейде бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 (12-13) 14 8 416 АДТ – 2 (13-14) 12 10 520 ОЖТ – 1 (14-15) 10 12 624 ОЖТ – 2 (14-15) 10 14 728 ОЖТ – 3 (15-16) 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам (15-16) 8 20 1040 СЖТ – 1 (15-20) 6 24 1248 СЖТ – 2 (15-20) 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам (15-20) 5 28 1456 ЖСШТ (17-20) 4 32 (36) 1664 (1872) Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) кадеттер/қоса алғанда 15 жасқа дейін Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірімдер/ қоса алғанда 16-17 жасқа дейін жастар/қоса алғанда 18-21 жас ересектер/22 жас және одан үлкен Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ОЖТ – 2 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖТ– 2 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) ка­дет­тер/қо­са ал­ған­да 15 жас­қа дей­ін 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін жа­сө­спі­рім­дер/ қо­са ал­ған­да 16-17 жас­қа дей­ін 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін жастар/қо­са ал­ған­да 18-21 жас 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/22 жас және одан үл­кен 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 1 2 3 1 1 1 ОЖТ – 2 1 2 3 1 1 1 ОЖТ – 3 1 2 3 1 1 1 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 2 3 1 1 1 СЖТ – 1 2 2 4 2 2 1 СЖТ– 2 2 3 4 2 2 2 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 3 3 4 2 3 2 ЖС­ШТ 3 4 5 2 4 3 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер («Кумитэ», «Ката» және «Тамешивари» бойынша) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар 12-13 Жа­сө­спі­рім­дер 14-15 Жа­сө­спі­рім­дер 16-17 Жастар 18-21 Ере­сек­тер 22 жас және одан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 8 32 7 28 6 24 4 16 4 16 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 9 36 7 28 6 24 7 28 7 28 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 7 28 6 24 4 16 4 16 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 9 36 7 28 6 24 7 28 7 28 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 9 36 7 28 6 24 7 28 7 28 Әйелдер («Кумитэ», «Ката» және «Тамешивари» бойынша) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар 12-13 Жа­сө­спі­рім­дер 14-15 Жа­сө­спі­рім­дер 16-17 Жастар 18-21 Ере­сек­тер 22 жас және одан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 6 24 5 20 5 20 5 20 4 16 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 6 24 5 20 5 20 4 16 4 16 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 6 24 5 20 5 20 5 20 4 16 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 6 24 5 20 5 20 4 16 4 16 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 6 24 5 20 5 20 4 16 4 16 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі І са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­та­ғы тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 10 2 - - - Об­лы­стық тур­нир­лер 20 5 - - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 30 10 5 - - Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 20 5 - - - Ре­сми Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 30 10 5 2 2

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны 1-ші оқу жы­лын­да­ғы ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 64 Ой­ын­дар, эс­та­фе­та­лар және бас­қа да спорт түр­ле­рі ар­қы­лы жал­пы дене да­муы. Ба­сым­дық - еп­ті­лік, үй­ле­сті­ру және жыл­дам­дық. ЖДД 35 АДД 29 Тех­ни­ка­лық 16 Ка­рат­э­де­гі негіз­гі стой­ка­лар­ды, қоз­ға­лы­стар­ды мең­ге­ру және негіз­гі қор­ға­ныс әді­сте­рін үй­ре­ну. Так­ти­ка­лық 16 Ең қа­ра­пай­ым ком­би­на­ци­я­лар, қа­ра­пай­ым тех­ни­ка. Тео­ри­я­лық 4 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ау­ма­ғын­да және одан тыс жер­лер­де ке­ку­шин­кай ка­рат­энің да­му та­рихы. Ги­ги­е­на­лық бі­лім мен дағ­ды. Қа­тай­ту, ре­жим және та­мақ­та­ну. Пси­хо­ло­ги­я­лық - Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе - - Бар­лы­ғы 100 % - 1 оқу жы­лы­нан ас­қан ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де : 60 Икем­ді­лік, еп­ті­лік, үй­ле­сті­ру дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Ашық ой­ын­дар, жү­гі­ру және се­кі­ру жат­тығ­у­ла­ры. Ар­қан­мен се­кі­ру, үй­ле­сті­ру са­ты­сын­да. ЖДД 36 АДД 24 Тех­ни­ка­лық 16 Негіз­гі эле­мент­тер­дің тех­ни­ка­сын бе­кі­ту. Соқ­қы­лар­ды оқу және жат­тық­ты­ру. Так­ти­ка­лық 16 Ең қа­ра­пай­ым ком­би­на­ци­я­лар, қа­ра­пай­ым тех­ни­ка. Тео­ри­я­лық 4 Ата-ана­лар­мен әң­гі­ме. Спорт­тық жа­ра­қат­тар және олар­дың ал­дын алу. Ги­ги­е­на­лық бі­лім мен дағ­ды. Қа­тай­ту, ре­жим және та­мақ­та­ну. Пси­хо­ло­ги­я­лық 4 Спорт­тық іс-ша­ра­лар­ға тұ­рақ­ты қызығ­у­шы­лық­ты оя­ту, жат­тығу іс-әре­ке­тіне қа­ты­на­сты стан­дарт­тау. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе - - Бар­лы­ғы 100 % - 1-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 52 Жал­пы да­мы­ту бағ­дар­ла­ма­сы, еп­ті­лік пен үй­ле­сті­ру­ді же­тіл­ді­ру. Соқ­қы­лар­дың кү­ші мен жыл­дамды­ғын да­мы­ту­ға ар­нал­ған жат­тығ­у­лар. ЖДД 24 АДД 28 Тех­ни­ка­лық 22 Негіз­гі соқ­қы­лар­дың тех­ни­ка­сын же­тіл­ді­ру. Түр­лі ком­би­на­ци­я­лар­ды мең­ге­ру. Күр­де­лі соқ­қы­лар­ға жат­тық­ты­ру. Так­ти­ка­лық 22 Ұрыс так­ти­ка­сы­ның негіз­де­рі. Қа­ра­пай­ым ком­би­на­ци­я­лар­ды зерт­теу. Тео­ри­я­лық 2 Спорт­тық жа­ра­қат­тар және олар­дың ал­дын алу. Ги­ги­е­на­лық бі­лім мен дағ­ды. Қа­тай­ту, ре­жи­мі және та­мақ­та­нуы. Пси­хо­ло­ги­я­лық 2 Күр­де­лі жат­тығ­у­лар­ды ше­шу­ге қа­жет­ті спорт­тық ма­ңы­зды мі­нез-құлық қа­си­ет­те­рі мен ерік­ті қа­си­ет­те­рін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе Бар­лы­ғы 100 % 2-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 51 Спорт­шы­лар­дың ден­са­улы­ғын ны­ғай­ту және олар­дың де­не­сі­нің функ­ци­о­нал­дық мүм­кін­дік­те­рін жақ­сар­ту үшін дене қа­си­ет­те­рі мен үй­ле­сті­ру қа­бі­лет­те­рін да­мы­ту. Жыл­дам­дық пен жыл­дам­дық-күш тө­зім­ді­лі­гін, қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғын, жа­уын­гер­лік тө­зім­ді­лік­ті да­мы­ту­ға ерекше кө­ңіл бө­лі­не­ді. ЖДД 24 АДД 27 Тех­ни­ка­лық 22 Тех­ни­ка­лық эле­мент­тер­ді же­тіл­ді­ру, қар­сы ша­буыл ком­би­на­ци­я­ла­ры. Әр­түр­лі соқ­қы­лар мен қор­ға­ныс тех­ни­ка­сын же­тіл­ді­ру. Қор­ға­ныс кү­ре­сін же­тіл­ді­ру. Так­ти­ка­лық 22 Әр­түр­лі так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды же­тіл­ді­ру. Же­ке кү­рес сти­лін қа­лып­та­сты­ру. Тео­ри­я­лық 2 Спорт­та­ғы ау­ру­лар мен жа­ра­қат­тар­дың ал­дын алу. Спорт­шы­ның дене және ар­найы дай­ынды­ғы­ның рө­лі. Спорт­тық жат­тығ­у­лар­дың фи­зио­ло­ги­я­лық негіз­де­рі. Пси­хо­ло­ги­я­лық 2 Өзін-өзі ба­қы­лау әді­сте­ріне және жа­ры­стар ке­зін­де старт ал­дын­да­ғы күй­ді бас­қа­ру­ға үй­ре­ту Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 1 Оқу-жат­тығу са­ба­ғын ұй­ым­да­сты­ру дағ­ды­ла­ры мен дағ­ды­ла­рын да­мы­ту (топ құ­ру, ор­нын­да және қоз­ға­лы­ста негіз­гі ко­ман­да­лар­ды бе­ру). Топ­та қы­зды­ру жат­тығ­у­ла­рын жүр­гі­зу дағ­ды­ла­рын же­тіл­ді­ру. Қа­ла­лық жа­ры­стар­ға тө­ре­ші ре­т­ін­де қа­ты­су. Бар­лы­ғы 100 % 3-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 49 Жыл­дам­дық пен ре­ак­ци­я­ның ал­ғаш­қы да­муы. Жыл­дам­дық­ты да­мы­ту үшін спар­ринг. Дене сал­ма­ғын пай­да­ла­нып күш жат­тығ­у­ла­ры. Жыл­дам­дық пен жыл­дам­дық-күш тө­зім­ді­лі­гін, қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғын, жа­уын­гер­лік тө­зім­ді­лік­ті да­мы­ту­ға ерекше кө­ңіл бө­лі­не­ді. ЖДД 21 АДД 28 Тех­ни­ка­лық 23 Тех­ни­ка­лық эле­мент­тер­ді же­тіл­ді­ру, қат­ты­лық­пен кү­ре­су, соқ­қы­лар­дың өт­кір­лі­гіне үй­ре­ту. Ша­буыл ком­би­на­ци­я­ла­рын жақ­сар­ту. Так­ти­ка­лық 23 Так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды же­тіл­ді­ру. Так­ти­ка­лық ой­ла­уды да­мы­ту. Тео­ри­я­лық 2 Дене қа­бі­лет­те­рі және дене шы­нық­ты­ру. Спорт­тық дай­ын­дық­ты жос­пар­лау және ба­қы­лау. Так­ти­ка және так­ти­ка­лық дай­ын­дық негіз­де­рі. Спорт­шы­ның жал­пы және ар­найы дене дай­ынды­ғы. Пси­хо­ло­ги­я­лық 2 Спорт­тық іс-әре­кет­ке де­ген көз­қа­рас­ты ны­ғай­ту, жат­тығ­у­лар мен бә­се­ке­ле­стік жүк­те­ме­лер­ге тө­зім­ді­лік­ті қам­та­ма­сыз ете­тін же­ке қа­си­ет­тер­ді же­тіл­ді­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 1 Топ әріп­те­сі­нің әді­сте­ме­ні орын­да­уын­да­ғы қа­те­лер­ді анық­тау және тү­зе­ту. Тех­ни­ка­ны же­тіл­ді­ру мақ­са­тын­да кі­ші жол­дастар­мен же­ке жұ­мыс жүр­гі­зу үшін ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық дағ­ды­лар­ды да­мы­ту. Ре­сми қа­ла­лық жа­ры­стар­ға тө­ре­ші және тө­ре­ші ре­т­ін­де қа­ты­су. Бар­лы­ғы 100 % 3 оқу жы­лы­нан ас­қан оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 48 Жыл­дам­дық пен жыл­дам­дық-күш тө­зім­ді­лі­гін, қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғын, жа­уын­гер­лік тө­зім­ді­лік­ті да­мы­ту. Ар­найы дене тәр­би­е­сі­нің рө­лін арт­ты­ру. ЖДД 24 АДД 24 Тех­ни­ка­лық 41 Өт­кен оқу ке­зе­ңін­де­гі ма­те­ри­ал­ды қай­та­лау. Бар­лық ере­уіл­дер­ді орын­дау жыл­дамды­ғын арт­ты­ру. Соқ­қы тех­ни­ка­сы­ның же­ке­ле­ген эле­мент­те­рін орын­да­уда да, әр­түр­лі соқ­қы­лар­ды бі­рік­ті­ру­де де қол­мен және аяқ­пен соқ­қы­лар­ды кү­шей­ту. Стиль­дің же­ке ерекше­лік­те­ріне бай­ла­ны­сты оқы­ту­ды да­ра­лау. Жа­ңа күр­де­лі ком­би­на­ци­я­лар­ды мең­гер­ту. Так­ти­ка­лық 23 Так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды же­тіл­ді­ру. Бә­се­ке­ле­стік жағ­дай­лар­ды ими­та­ци­я­лау. Тео­ри­я­лық 23 Дене қа­бі­лет­те­рі және дене шы­нық­ты­ру. Спорт­тық дай­ын­дық­ты жос­пар­лау және ба­қы­лау. Тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық дай­ын­дық. Пси­хо­ло­ги­я­лық 4 Спорт­шы­лар­да ба­сым бо­ла­тын тұ­лға­лық қа­си­ет­тер­ді же­тіл­ді­ру, мы­са­лы: жал­пы эмо­ци­о­нал­дық тұ­рақ­ты­лық, бә­се­ке­ле­стік се­зі­мі, ке­дер­гі­лер­ді же­ңу­де­гі бел­сен­ді­лік, дер­бес­тік, жа­у­ап­кер­ші­лік пен мін­дет се­зі­мі, фи­зи­ка­лық жай­сыздық­қа тө­зім­ді­лік. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 2 Жа­ры­стар­да топ­ты бас­қа­ра бі­лу дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Ре­сми қа­ла­лық жа­ры­стар­ға тө­ре­ші, аға тө­ре­ші, тө­ре­ші ре­т­ін­де және хат­шы­лық құ­ра­мын­да қа­ты­су. Бар­лы­ғы 100 % 1-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 52 Жыл­дам­дық пен жыл­дам­дық-күш тө­зім­ді­лі­гін, қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғын, жа­уын­гер­лік тө­зім­ді­лік­ті да­мы­ту. Ар­найы дене тәр­би­е­сі­нің рө­лін арт­ты­ру. ЖДД 24 АДД 28 Тех­ни­ка­лық 22 Бар­лық ере­уіл­дер­ді орын­дау жыл­дамды­ғын арт­ты­ру. Соқ­қы тех­ни­ка­сы­ның же­ке­ле­ген эле­мент­те­рін орын­да­уда да, әр­түр­лі соқ­қы­лар­ды бі­рік­ті­ру­де де қол­мен және аяқ­пен соқ­қы­лар­ды кү­шей­ту. Стиль­дің же­ке ерекше­лік­те­ріне бай­ла­ны­сты оқы­ту­ды да­ра­лау. Жа­ңа күр­де­лі ком­би­на­ци­я­лар­ды мең­гер­ту. Так­ти­ка­лық 22 Әр­түр­лі стиль­де­гі нақ­ты қар­сы­ла­стар үшін так­ти­ка­лық жос­пар­лар жа­сау. Ұрыс ке­зін­де уа­қыт­ты анық­тау се­зі­мін да­мы­ту. Кү­ре­стің же­ке сег­мен­т­ін­де кү­ш­тер­ді дұ­рыс бө­лу. Тео­ри­я­лық 2 Спорт­тық дай­ын­дық­ты жос­пар­лау және ба­қы­лау. Жал­пы және ар­найы пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық. Жек­пе-жек­ке так­ти­ка­лық тал­дау жа­сау, так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды әзір­леу. Жек­пе-жек­ке бап­тау және жек­пе-жек нәти­же­ле­рін тал­дау. Пси­хо­ло­ги­я­лық 2 Пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лы­ғы жо­ға­ры, ерік-жі­ге­рі кү­ш­ті, мак­си­мал­ды спорт­тық нәти­же­лер­ге қол жет­кізу­ге жі­гер­лі спорт­шы тұл­ға­сын қа­лып­та­сты­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе Бар­лы­ғы 100 % 2-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 50 Қол жет­кен дең­гей­ді сақ­тау және күш, жыл­дам­дық-күш қа­си­ет­те­рін, жыл­дам­дық пен жа­уын­гер­лік тө­зім­ді­лік­ті одан әрі да­мы­ту. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру жат­тығ­у­ла­ры­ның үле­сін арт­ты­ру. ЖДД 25 АДД 25 Тех­ни­ка­лық 22 Тұл­ға­ның да­му ерекше­лік­те­ріне қа­рай тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық дай­ын­дық­ты да­ра­лау: дене қа­си­ет­те­рі, үй­ле­сті­ру мүм­кін­дік­те­рі, пси­хо­фи­зио­ло­ги­я­лық көр­сет­кіш­те­рі, спорт­тық-тех­ни­ка­лық дағ­ды­ла­ры мен дағ­ды­ла­ры­ның дең­гейі. Так­ти­ка­лық 21 Әр­түр­лі стиль­де­гі нақ­ты қар­сы­ла­стар үшін так­ти­ка­лық жос­пар­лар жа­сау. Ұрыс ке­зін­де уа­қыт­ты анық­тау се­зі­мін да­мы­ту. Кү­ре­стің же­ке сег­мен­т­ін­де кү­ш­тер­ді дұ­рыс бө­лу. Тео­ри­я­лық 3 Жал­пы және ар­найы пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық. Так­ти­ка және так­ти­ка­лық дай­ын­дық негіз­де­рі. Ой­ын­дар­ға так­ти­ка­лық тал­дау жа­сау, так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды әзір­леу. Ой­ын­ға дай­ын­дық және ой­ын нәти­же­ле­рін тал­дау Пси­хо­ло­ги­я­лық 2 Же­ке тұл­ға­ның қа­си­ет­те­рін анық­тау, олар­ды тү­зе­ту, жо­ға­ры нәти­же­лі спорт үшін ма­ңы­зды қа­си­ет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру және же­тіл­ді­ру: эмо­ци­я­лар­ды бас­қа­ра бі­лу, жа­у­ап­кер­ші­лік ар­тқан жағ­дай­лар­да стрес­ске қар­сы тұ­ру, жо­ға­ры бә­се­ке­ле­стік мо­ти­ва­ция, бай­ып­ты­лық пен жа­у­ап­кер­ші­лік, өзін-өзі тал­дау қа­бі­ле­ті. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 2 Өз бе­тін­ше өзін-өзі ба­қы­лау күн­де­лі­гін жүр­гі­зе бі­лу, жат­тығу және жа­рыс жүк­те­ме­ле­рін тал­дау. Су­дья, хат­шы, бас тө­ре­ші ре­т­ін­де тө­ре­лік ету­ге қа­ты­су. Бар­лы­ғы 100 % 2 оқу жы­лы­нан ас­қан спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 52 Қол жет­кен дең­гей­ді сақ­тау және күш, жыл­дам­дық-күш қа­си­ет­те­рін, жыл­дам­дық пен жа­уын­гер­лік тө­зім­ді­лік­ті одан әрі да­мы­ту. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру жат­тығ­у­ла­ры­ның үле­сін арт­ты­ру. ЖДД 26 АДД 26 Тех­ни­ка­лық 32 Ша­буыл­дық тех­ни­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­дың ар­се­на­лын жақ­сар­ту. Ың­ғай­лы қа­шық­тық­та ұры­сты жақ­сар­ту. Так­ти­ка­лық 23 Әр­түр­лі стиль­де­гі нақ­ты қар­сы­ла­стар­мен шай­қа­стың так­ти­ка­лық жос­пар­ла­рын құ­ру. Тео­ри­я­лық 22 Жал­пы және ар­найы пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық. Спорт­тық дай­ын­дық­ты жос­пар­лау және ба­қы­лау. Жек­пе-жек­ке так­ти­ка­лық тал­дау жа­сау, так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды әзір­леу. Жек­пе-жек­ке бап­тау және жек­пе-жек нәти­же­ле­рін тал­дау. Пси­хо­ло­ги­я­лық 2 Мі­нез­дің адам­гер­ші­лік және ерік қа­си­ет­те­рін да­мы­ту, жа­ры­стар мен жат­тығ­у­лар ке­зін­де өзін-өзі гип­ноз­дау және күй­лер­ді өзін-өзі рет­теу әді­сте­рін мең­ге­ру, жо­ға­ры спорт­тық нәти­же­лер­ге же­ту­ге ын­та­сын да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 1 Кі­ші топ­тар­да оқу са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу дағ­ды­ла­рын қа­лып­та­сты­ру. Жа­ры­стар­ға бас тө­ре­ші, аға тө­ре­ші, тө­ре­ші, бас хат­шы ре­т­ін­де тө­ре­лік ету. Бар­лы­ғы 100 % жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік то­бы (бар­лық ке­зең) Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 50 Жа­уын­гер­лік іс-әре­кет­ті же­тіл­ді­ру­дің негі­зі ре­т­ін­де дене және ар­найы дай­ын­дық­ты жо­ға­ры дең­гей­де ұстау. ЖДД 25 АДД 25 Тех­ни­ка­лық 23 Же­ке кү­рес сти­лін да­мы­ту. Ша­буыл ком­би­на­ци­я­ла­ры­ның же­тіл­ді­рі­луі. Так­ти­ка­лық 21 Әр­түр­лі стиль­де­гі нақ­ты қар­сы­ла­стар­мен так­ти­ка­лық жос­пар­лар жа­сау. Нақ­ты қар­сы­ла­стар үшін же­ке так­ти­ка­лық жос­пар­лар­ды жа­сау, жек­пе-жек­ті тал­дау және так­ти­ка­лық стра­те­ги­я­ны дай­ын­дау. Тео­ри­я­лық 3 Жал­пы және ар­найы пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық. Жек­пе-жек­ке так­ти­ка­лық тал­дау жа­сау, так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды әзір­леу. Жек­пе-жек­ке бап­тау және жек­пе-жек нәти­же­ле­рін тал­дау. Ме­ди­ци­на­лық ба­қы­лау және өзін-өзі ба­қы­лау. Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту дағ­ды­ла­ры. Пси­хо­ло­ги­я­лық 2 Оқу үр­ді­сін­де өз бе­тін­ше ой­ла­у­ын да­мы­ту. Оны тал­дау және тү­зе­ту қа­бі­ле­ті. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 2 Бас­қа спорт­шы­лар­дың жат­тығ­у­лар­ды орын­да­уын­да­ғы қа­те­лер­ді анық­тау және тү­зе­ту. Кі­ші жас топ­та­рын­да­ғы­лар­ға же­ке жат­тығ­у­лар мен әді­стер­ді үй­ре­ну­ге кө­мек­те­су.Жа­ры­стар­ды ұй­ым­да­сты­ру мен өт­кі­зу­дің негіз­гі ере­же­ле­рін мең­ге­ру, жа­рыс есе­бін жүр­гі­зу. Бар­лы­ғы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері (жасөспірімдер (ұл, қыз), 10-13 лет) Ба­қы­лау жат­тығ­уы­ның тү­рі Ба­ға­лау, бал­дар 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 30 ме­тір­ге жү­гі­ру 5 4 3 2 5,5 және тө­мен 5,6-5,7 5,8-5,9 6,0 және жо­ға­ры 5,2 және тө­мен 5,3-5,4 5,5-5,6 5,6 және жо­ға­ры 5,1 және тө­мен 5,2-5,3 5,4-5,5 5,6 және жо­ға­ры 4,9 және тө­мен 5,0-5,1 5,2-5,3 5,4 және жо­ға­ры Ең­кей­ген күй­де еден­нен итер­ме­леу 5 4 3 2 15 және көп 13-14 11-12 10 және аз 17 және көп 15-16 13-14 12 және аз 20 және көп 18-19 16-17 15 және аз 23 және көп 21-22 19-20 18 және аз Оты­рып тұ­ру 5 4 3 2 30 және көп 25-29 20-24 19 және аз 35 және көп 30-34 25-29 24 және аз 40 және көп 35-39 30-34 29 және аз 45 және көп 40-44 35-39 34 және аз (қыздар, 14-18 жас) Бақылау жаттығуының түрі Бағалау, балдар 14 лет 15 лет 16 лет 17-18 лет 30 метірге жүгіру 5 4 3 2 5,2 және төмен 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6 және жоғары 5,1 және төмен 5,2-5,4 5,5-5,6 5,7 және жоғары 5,0 және төмен 5,1-5,5 5,6-6,0 6,1 және жоғары 4,9 және төмен 5,0-5,2 5,3-5,5 5,6 және жоғары Еңкейген күйде еденнен итермелеу 5 4 3 2 23 және көп 21-22 19-20 18 және аз 26 және көп 24-25 22-23 21 және аз 29 және көп 27-28 25-26 24 және аз 32 және көп 30-31 28-29 27 және аз Отырып тұру 5 4 3 2 45 және көп 40-44 35-39 34 және аз 50 және көп 45-49 40-44 39 және аз 55 және көп 50-54 45-49 44 және аз 60 және көп 55-59 50-54 49 және аз Денені жатқан позициядан көтеру 5 4 3 2 25 және көп 23-24 21-22 20 және аз 30 және көп 25-29 20-24 19 және аз 35 және көп 30-34 25-29 24 және аз 40 және көп 35-39 30-34 29 және аз (ұлдар, 14-18 жас) Бақылау жаттығуының түрі Бағалау, балдар 14 лет 15 лет 16 лет 17-18 лет 30 метірге жүгіру 5 4 3 2 4,9 және төмен 5,0-5,1 5,2-5,3 5,4 және жоғары 4,8 және төмен 4,9-5,0 5,1-5,2 5,3 және жоғары 4,7 және төмен 4,8-4,9 5,0-5,1 5,2 және жоғары 4,6 және төмен 4,7-4,8 4,9-5,0 5,1 және жоғары Еңкейген күйде еденнен итермелеу 5 4 3 2 30 және көп 25-29 20-24 19 және аз 35 және көп 30-34 25-29 24 және аз 40 және көп 35-39 30-34 29 және аз 45 және көп 40-44 35-39 34 және аз Отырып тұру 5 4 3 2 55 және көп 50-54 45-49 44 және аз 60 және көп 55-59 50-54 49 және аз 65 және көп 60-64 55-59 54 және аз 70 және көп 65-69 60-64 59 және аз Турниктегі тартылулар 5 4 3 2 10 және көп 9 8 7 12 және көп 11 10 9 14 және көп 13 12 11 16 және көп 15 14 13 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Техниканың атауы Жасалуы Бағалау, балдар 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Рэнраку Дзенкуцу дачи: Джодан уке + Моротэ цуки чудан Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Рэнраку Дзенкуцу дачи: Гедан барай + Моротэ цуки чудан Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Тайкеку соно ичи Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Рэнраку Дзенкуцу дачи: Джодан уке +гяку цуки Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Рэнраку Дзенкуцу дачи: Учи уке +гяку цуки Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Тайкеку соно ни Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Кихон ката ичи Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Рэнраку Дзенкуцу дачи Учи уке Гедан барай + Моротэ цуки чудан Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Рэнраку Дзенкуцу дачи Моротэ учи уке+Киба дачи(45) Джодан уке+шита цуки. Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Тайкеку соно сан Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Кихон ката ни Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Рэнраку Кокуцу дачи Шуто Маваши уке+Дзенкуцу дачи Моротэ цуки джодан Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Рэнраку Дзенкуцу дачи Маваши гедан барай+Нэкоаши дачи Тэцуй коми-ками учи Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Рэнраку Дзенкуцу дачи Джодан уке+Гедан барай+Учи уке+Сото маваши кияги+Гяку цуки чудан Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Кихон ката сан Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Пинан соно ичи Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Рэнраку Кокуцу дачи Учи уке+Уракен шомен учи Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Рэнраку Санчин дачи Сото уке+Уракен хизо учи Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Рэнраку Киба дачи Маваши гедан барай+Уракен саю учи Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Пинан соно ни Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Пинан соно сан Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Рэнраку Дзенкуцу дачи Гедан барай+Уракен маваши учи Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Рэнраку Дзенкуцу дачи Шуто гедан барай+Шуто учи учи+Гяку Шуто учи коми Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Рэнраку Дзенкуцу дачи Шуто джодан уке+Шуто хизо учи+Гяку Шуто учи коми Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Пинан соно ён Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Пинан соно го Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 1-ші, 2-ші және 2 жылдан астам оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Ката Янцу Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Санчин но ката Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Сайфа Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Тсуки но ката Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Спаринг 1 минуттан 10 жекпе-жек 9-10 жеңіс 7-8 жеңіс 5-6 жеңіс 5 4 3 жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Ката Гексай дай Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Гексай шо Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Сейпай Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Ката Сейенчин Өте жақсы Жақсы Қанағаттанарлық 5 4 3 Спаринг 1 минуттан 15 жекпе-жек 13-15 жеңіс 10-12 жеңіс 8-9 жеңіс 5 4 3 Ескертпе: барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № р/н Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, сту­дент, оқу то­бы және т.б.) Ке­піл стан­дарт­та­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар және жат­тық­ты­ру­шы-мұ­ға­лім­дер Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ғар­ғы спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Срок Қыз­мет мер­зі­мі (жыл)(лет) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) 1 Ки­мо­но ақ да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 Дулы­ға да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 3 Аяқ қор­ға­ны­сы жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 4 Қол қор­ға­ны­сы жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 5 Қуық таң­ғыш да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 6 Ке­уде қор­ғау­шы­сы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № р/н Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, сту­дент, оқу то­бы және т.б.) Ке­піл стан­дарт­та­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар және жат­тық­ты­ру­шы-мұ­ға­лім­дер Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ғар­ғы спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Срок Қыз­мет мер­зі­мі (жыл)(лет) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) 1 Се­кір­гіш да­на Жат­тығу то­бы 14 1 10 1 6 1 4 1 - - 2 Жгут да­на Жат­тығу то­бы 14 1 10 1 6 1 4 1 - - 3 Хло­пуш­ка да­на Жат­тығу то­бы 14 1 10 1 6 1 4 1 - - 4 Ма­ки­ва­ра да­на Жат­тығу то­бы 7 1 5 1 3 1 2 1 - - 5 Ган­тел (1ке­лі) жұп Жат­тығу то­бы 14 1 14 1 - - - - - - 6 Ган­тел (2ке­лі ) жұп Жат­тығу то­бы - - - - 14 1 14 1 - - 7 Гру­ша да­на Жат­тығу то­бы - - - - 3 1 3 1 - - 8 Та­та­ми Жиын­тық (100­да­на) Жат­тығу то­бы 1 1 1 1 1 1 1 1 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 60 қосымша Киберспорт бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Киберспорт бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – Киберспорт бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 - - - АДТ – 2 - - - ОЖТ – 1 - - - ОЖТ – 2 - - - ОЖТ – 3 - - - ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары - - - СЖТ – 1 - - - СЖТ – 2 - - - СЖТ - 2 жыл және одан жоғары - - - ЖШСТ - - - Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ме­ди­цин­ско­го об­сле­до­ва­ния ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) 14 жастан ба­стап - 3 2 2 Оны спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ар­нал­ған ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі ай­қын­дай­ды. 16 жастан ба­стап 4 4 3 3 ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) 14 жастан ба­стап - 3 2 2 16 жастан ба­стап 4 4 3 3 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры 14 жастан ба­стап - 3 2 2 16 жастан ба­стап 4 4 3 3 Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) 14 жастан ба­стап - 3 3 3 - 3 16 жастан ба­стап 4 4 4 4 4 4 Клу­бы /сек­ции Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер 14 жастан ба­стап Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО)) 14 жастан ба­стап - 3 3 3 - 3 16 жастан ба­стап 4 4 4 4 4 4 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жастар (23 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 22 22 22 22 22 22 22 22 - - - - - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 8 40 - - - - 7 35 7 - - 35 7 - Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - - - - - - - - - - - - - Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 40 - - - - 7 35 7 - - 35 7 - Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - - - - - - - 7 - - 35 7 - Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жастар (23 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Жастар (23 жастан ас­па­ған) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер - - - - - - - - - - - - - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер - - - - - - 3 15 3 15 3 15 3 15 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - - - - - - - - - - - - - Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар - - - - - - 3 15 3 15 3 15 3 15 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - - - - - 3 15 3 15 3 15 3 15 5.Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс Түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 5 5 - - - Облыстық турнирлер 5 5 - - - Республикалық турнирлер 15 15 15 15 - Ресми облыстық жарыстар 5 5 5 5 - Ресми республикалық жарыстар 15 15 15 15 15

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны 1-ші оқу жы­лын­да­ғы ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 10 Негі­зі­нен жал­пы дене шы­нық­ты­ру (GPT) – ко­ор­ди­на­ци­я­ны, жал­пы тө­зім­ді­лік­ті да­мы­ту­ға, қа­лып пен кө­ру­ді ны­ғай­ту­ға ар­нал­ған жат­тығ­у­лар. Тех­ни­ка­лық 10 Негіз­гі ой­ын дағ­ды­ла­ры. Мүм­кін, бұл ке­зең­де бір ой­ын­ға тар ма­ман­да­ну емес, жан-жақ­ты да­мы­ту үшін әр­түр­лі жанр­лар­ды сы­нап кө­ру ұсы­ны­ла­ды. Так­ти­ка­лық 35 Спорт­шы­лар­дың қар­сы­ла­сы­ның стра­те­ги­я­сы мен ерекше­лік­те­рін ес­ке­ре оты­рып, жа­рыс жағ­дай­ын­да тех­ни­ка­лық әре­кет­тер­ді ти­ім­ді қол­да­ну қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Тео­ре­ти­я­лық 30 Ки­бер­спорт­тың та­рихы мен негіз­де­рі, та­ны­мал пән­дер­дің ере­же­ле­рі мен ме­ха­ни­ка­сы, ком­пью­тер­лік са­у­ат­ты­лық негіз­де­рі. Пси­хо­ло­ги­я­лық 10 Пси­хо­ло­ги­я­лық және ко­гни­тив­тік дай­ын­дық: ба­стап­қы ке­зең­де – ой­ын тү­рін­де шо­ғыр­ла­ну­ды, есте сақ­та­уды, стрес­ске қар­сы тұ­ру­ды да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Жат­тығ­у­лар­ды өт­кі­зу, спорт­тық іс-ша­ра­лар­ға тө­ре­лік ету және тал­дау дағ­ды­ла­рын мең­ге­ру Бар­лы­ғы 100 % -

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Қы­здар Ба­ға­лау Ұл­дар Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 100 м жү­гі­ру Се­кунд­тар 16.0 20 10 15.7 18.5 10 17.5 21 5 16 19.4 5 17.5 -аса 21 -аса 0 16 -аса 19.4 -аса 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі Екі қол­мен бел­те­мір­де ілі­ніп тұ­ру Се­кунд­тар 30 25 10 35 30 10 Жаттығу топтарына, спортты жетілдіру, жоғары спорт шеберлігі үшін (16 жастан бастап) Ба­қы­лау жат­тығ­уы­ның тү­рі Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін стан­дарт­ты оқу Бір жыл­дан астам оқу стан­дар­ты Ұл­дар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 100 м жү­гі­ру Се­кунд­тар 15.0 10 17.5 10

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Аты Өл­шем бір­лі­гі Са­ны 1 Про­цес­сор (CPU) Intel Core i9-14900K / AMD Ryzen 9 7950X3D Да­на 20 2 Сал­қын­да­ту жүй­е­сі (СВО) NZXT Kraken Z73 RGB / be quiet! Silent Loop 2 Да­на 20 3 Ана­лық пла­та (MB) ASUS ROG Maximus Z790 Hero / X670E Crosshair Да­на 20 4 Же­дел Жад­тау Құ­ры­л­ғы­сы (RAM) 64 ГБ DDR5 (2x32 ГБ) G.​SKILL Trident Z 6000MHz Да­на 20 5 Бейне кар­та (GPU) NVIDIA RTX 5090 Ti / ASUS ROG Strix OC 24GB Да­на 20 6 SSD (негіз­гі диск) Samsung 990 PRO 2TB NVMe Да­на 20 7 SSD (екін­ші диск) WD Black SN850X 2TB Да­на 20 8 Ку­ат бло­гы (PSU) Seasonic Prime TX 1300W Platinum Да­на 20 9 Жақ­тау Lian Li O11 Dynamic XL / Fractal Design Torrent Да­на 20 10 Мо­ни­тор ZOWIE XL2546K 24.5" / 240 Гц / DyAc+ Да­на 20 11 Пер­не­тақ­та Logitech G Pro X (съём­ные свит­чи GX Blue/Red) Да­на 20 12 Тін­ту­ір Logitech G Pro X Superlight 2 Да­на 20 13 Тін­ту­ір тақ­та­сы Artisan Ninja FX Zero XL / Zowie G-SR Да­на 20 14 Құ­лақ­қап­тар Logitech G Pro X 2 Да­на 20 15 Ды­быст­ық кар­та Focusrite Scarlett Solo Да­на 20 16 Веб-ка­ме­ра Logitech Brio 4K / Elgato Facecam Pro Да­на 20 17 PlayStation 5 Disc Edition Да­на 5 18 Джой­стиктар DualSense Wireless Controller Да­на 25 19 Док-стан­ция DualSense Charging Station Да­на 1 20 Ой­ын­дар (дис­кі­лер) FIFA, MK1, Gran Turismo, Tekken 8 и др. Да­на 10 21 Мо­ни­тор HDMI 2.1, 120 Гц (на­при­мер, LG UltraGear) Да­на 5 22 Гар­ни­ту­ра Sony Pulse 3D Wireless / Logitech Astro A50 Да­на 10 23 ASUS ROG Phone 8 Pro / iPhone 15 Pro Max Да­на 20 24 Те­ле­фон­ға ар­нал­ған сал­қын­дат­қыш Black Shark FunCooler / ROG AeroActive Cooler Да­на 20 25 Пау­эр­банк Baseus 20,000mAh / Anker PowerCore Да­на 20 26 Триг­гер­лер/кон­трол­лер­лер GameSir X2 Pro / Razer Kishi V2 Да­на 20 27 Wi-Fi ро­у­тер ASUS ROG Rapture GT-AX6000 Да­на 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Аты Өл­шем бір­лі­гі Са­ны 1 Ой­ын фор­ма­сы (жей­де) Да­на 45 2 Ка­пус / жем­пір Да­на 45 3 Спорт­тық шал­бар Да­на 45 4 Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған фут­бол­ка Да­на 45 5 Же­ңіл, ың­ғай­лы, крос­сов­ка­лар (Nike, Adidas) Да­на 45 6 Рюк­зак / сө­мке Да­на 45 7 Secretlab / DXRacer ой­ын крес­ло­сы, ар­қа қол­да­уы бар Да­на 20 8 Мас­саж жа­стығы / ро­лик Да­на 15

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 61 қосымша Кикбоксинг бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – кикбоксинг бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 дейін 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32-36 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Ұлдар мен кыздар / 10-12 жас Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Ұлдар мен кыздар / 13-14 жас Жасөспірімдер /15-16 жас Жастар 17-18 жас 19 жастан бастап ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 10 10 7 0 ОЖТ – 1 15 10 7 2 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ОЖТ – 2 15 15 10 ОЖТ – 3 20 15 10 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 20 15 15 СЖТ – 1 24 21 15 СЖТ– 2 24 21 18 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 24 21 18 ЖС­ШТ 24 21 18 Клуб­тар/сек­ци­я­лар 15 15 7 ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Ұл­дар мен кы­здар / 10-12 жас 21 10 5 Ұл­дар мен кы­здар / 13-14 жас 24 10 5 Жа­сө­спі­рім­дер /15-16 жас 24 10 5 Жастар 17-18 жас 24 10 5 19 жастан ба­стап ере­сек­тер 24 10 5 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 2 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 3 3 3 4 4 3 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 3 3 4 4 3 3 СЖТ – 1 4 4 4 4 4 4 СЖТ– 2 4 4 4 4 4 4 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 4 6 6 4 4 ЖС­ШТ 4 4 6 6 4 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (10-12 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (13-14 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (15-16 жас) Жастар (17-18 жас) Ере­сек­тер (19 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 52 208 52 208 36 144 31 124 31 124 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 52 208 52 208 36 144 31 124 31 124 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 52 208 52 208 36 144 31 124 31 124 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 52 208 52 208 36 144 31 124 31 124 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 52 208 52 208 36 144 31 124 31 124 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (10-12 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (13-14 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (15-16 жас) Жастар (17-18 жас) Ере­сек­тер (19 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 52 208 52 208 36 144 31 124 31 124 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 52 208 52 208 36 144 31 124 31 124 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 52 208 52 208 36 144 31 124 31 124 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 52 208 52 208 36 144 31 124 31 124 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 52 208 52 208 36 144 31 124 31 124 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі І са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­та­ғы тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 10 Об­лы­стық тур­нир­лер 10 5 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 10 5 5 1 1 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 5 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 3 3 3 3

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны 1-ші оқу жы­лын­да­ғы ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). со­ның ішін­де: 65 Оқу­шы­лар­дың ден­са­улы­ғын ны­ғай­ту және жан-жақ­ты фи­зи­ка­лық да­муы. Қол және иық бел­де­уіне ар­нал­ған жат­тығ­у­лар (ең­кей­ті­л­ген күй­де қол­ды бү­гу және ұзар­ту, тар­ты­лу, де­не­ге ар­нал­ған жат­тығ­у­лар, аяқ­қа ар­нал­ған жат­тығ­у­лар және т.б.). ЖФД 20 АФД 15 Тех­ни­ка­лық 15 Сту­дент­тің спорт­тық так­ти­ка бой­ын­ша бі­лім­ді мең­ге­руі; Қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен ұры­с­та­ғы жағ­дай­ды ес­ке­ре оты­рып, жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық іс-әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру және қол­да­ну. Так­ти­ка­лық 15 Қа­ра­пай­ым амал­дар, қа­ра­пай­ым тех­ни­ка. Тео­ри­я­лық 5 Қа­зақ­стан­да­ғы дене шы­нық­ты­ру және спорт. Спорт­пен шұ­ғыл­да­на­тын­дар­ға қой­ы­ла­тын ги­ги­е­на­лық та­лап­тар. Спорт­шы­ның күн тәр­ті­бі. Спорт­та­ғы ау­ру­шаң­дық­тың, жа­ра­қат­тың ал­дын алу. Тех­ни­ка­лық эле­мент­тер­ді орын­да­удың тео­ри­я­лық негіз­де­рі. Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 Спорт­пен шұ­ғыл­да­ну­ға та­бан­ды қызығ­у­шы­лық­ты сі­ңі­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе - - Бар­лы­ғы 100 % - 1 оқу жы­лы­нан ас­қан ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де : 50 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығу жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. ЖФД 20 АФД 20 Тех­ни­ка­лық 20 Қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен ұры­с­та­ғы жағ­дай­ды ес­ке­ре оты­рып, жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық іс-әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру, же­тіл­ді­ру және қол­да­ну. Так­ти­ка­лық 14 Қа­ра­пай­ым амал­дар, қа­ра­пай­ым тех­ни­ка. Тео­ри­я­лық 5 Спорт­пен шұ­ғыл­да­на­тын­дар­ға қой­ы­ла­тын ги­ги­е­на­лық та­лап­тар. Спорт­шы­ның күн тәр­ті­бі. Спорт­та­ғы ау­ру­шаң­дық­тың, жа­ра­қат­тың ал­дын алу. Спорт­шы­ның иман­ды­лық қа­си­ет­те­рін тәр­би­е­леу. Кү­рес тех­ни­ка­сы және тех­ни­ка­лық да­яр­лық. Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 Спорт­пен ай­на­лы­са­тын­дар­ға қой­ы­ла­тын ги­ги­е­на­лық та­лап­тар. Спорт­шы­да жа­рыс ере­же­ле­рі, жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, жек­пе-жек­ті жүр­гі­зу так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім­де­рін қа­лып­та­сты­ру, со­ны­мен қа­тар пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, ын­та-жі­гер­ді және стрес­стік жағ­дай­лар­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе - - Бар­лы­ғы 100 % - 1-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 51 Икем­ді­лік жат­тығ­у­ла­ры (кө­те­рі­л­ген по­зи­ци­ядан бө­лі­ну­лер, әр­түр­лі иілу, спорт­тық және бел­сен­ді ой­ын­дар және т.б.). ЖФД 25 АФД 29 Тех­ни­ка­лық 20 Қа­тысқан­дар­дың же­ке ерекше­лік­те­рін ес­ке­ре оты­рып, бе­рі­л­ген спорт тү­рі­нің тех­ни­ка­сын те­рең мең­ге­ру; Жан-жақ­ты функ­ци­о­нал­дық дай­ын­дық дең­гей­ін арт­ты­ру. Бел­гі­лі бір жүк­те­ме­лер­ге пси­хо­ло­ги­я­лық қар­сы­лық­ты да­мы­ту. Так­ти­ка­лық 14 Кү­рес так­ти­ка­сы негіз­де­рі. Же­ке тұ­ры­сты дұ­рыс даң­дау. Тео­ри­я­лық 7 Спорт­шы­ның күн тәр­ті­бі. Ау­ру­шаң­дық пен жа­ра­қат­тың ал­дын алу. Шың­да­лу. Тех­ни­ка­лық эле­мент­тер­ді орын­дау негіз­де­рі. Жа­ры­стар қа­ғи­да­ла­ры. Пси­хо­ло­ги­я­лық 7 Қиын­да­ты­л­ған жат­тық­ты­ру тап­сыр­ма­ла­рын орын­да­у­ға қа­жет­ті мі­нез-құлық­тың спорт­тық ма­ңы­зды қа­си­ет­те­рі мен ерік қа­си­ет­те­рін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 3 Қол кү­ре­сі­нің тер­ми­но­ло­ги­я­сын мең­ге­ру және оны са­бақ­тар­да қол­да­ну. Бар­лы­ғы 100 % 2-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 47 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) қа­лып­та­сты­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығ­у­лар жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. ОФП 40 СФП 25 Тех­ни­ка­лық 20 Тех­ни­ка­лық эле­мент­тер­ді же­тіл­ді­ру, қор­ға­ны­стық тех­ни­ка­лық тә­сіл­дер. Так­ти­ка­лық 10 Негіз­гі бә­се­ке­ле­стер­ді, олар­ды дай­ын­да­удың кү­ш­ті және әл­сіз жақ­та­рын зерт­теу. бә­се­ке­ле­стер ту­ра­лы ақ­па­рат жи­нау; Жа­рыс кү­ре­сін жүр­гі­зу­дің так­ти­ка­лық әді­сте­рін мең­ге­ру және же­тіл­ді­ру. Тео­ри­я­лық 10 Тәр­бие, оқу және тәр­бие про­це­сі­нің күн­тіз­бе­лік жос­па­ры. Оқу­шы­лар­ды спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­да­уда­ғы та­мақ­та­ну­дың рө­лі. Ра­ци­о­нал­ды, тең­десті­рі­л­ген та­мақ­та­ну. Ерік-жі­гер қа­си­ет­те­рін, өзіне де­ген се­нім­ді­лі­гін тәр­би­е­леу. Пси­хо­ло­ги­я­лық 10 Өзін-өзі ба­қы­лау тә­сіл­де­ріне және жа­ры­стар­да сө­ре ал­дын­да­ғы күй­ді бас­қа­ра бі­лу­ге ба­у­лу Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Спорт тө­ре­ші­сі кө­мек­ші­сі және (неме­се) спорт­тық жа­ры­стар хат­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі ре­т­ін­де спорт­тық жа­ры­стар­ға тө­ре­ші­лік ету және жүр­гі­зу дағ­ды­ла­рын мең­ге­ру; тә­лім­гер­лік дағ­ды­ла­рын да­мы­ту; Бар­лы­ғы 100 % 3-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 51 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) же­тіл­ді­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығу жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. ЖФД 30 АФД 25 Тех­ни­ка­лық 25 Ре­сми спорт­тық жа­ры­стар­ға қа­ты­су­ды қам­та­ма­сыз ету және жа­ры­стық іс-әре­кет дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Жан-жақ­ты функ­ци­о­нал­дық дай­ын­дық дең­гей­ін арт­ты­ру. Бел­гі­лі бір жүк­те­ме­лер­ге пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты тәр­би­е­леу. Так­ти­ка­лық 15 Оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шар­тта­ры мен ұй­ым­да­сты­ры­луы­на, сон­дай-ақ спорт­тық жа­ры­стар­ды өт­кі­зу шар­тта­ры­на бай­ла­ны­сты сту­дент­тер­ді дай­ын­дау «кик­бок­синг» спорт тү­рі­нің спорт түр­ле­рі бой­ын­ша спорт­тық дай­ын­дық­ты жү­зе­ге асы­ру ерекше­лік­те­рін ес­ке­ре оты­рып, қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­рын мін­дет­ті сақ­тау негі­зін­де жү­зе­ге асы­ры­ла­ды. Тео­ри­я­лық 15 Таң­дал­ған спорт тү­рі бой­ын­ша жа­рыс жат­тығ­у­ла­рын сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет­ті ден­са­улық­ты ны­ғай­ту және дене қа­си­ет­те­рі мен мо­то­ри­ка­сын да­мы­ту. Пси­хо­ло­ги­я­лық 15 Спорт­тық қыз­мет­ке нұс­қа­уды бе­кі­ту, Жат­тығу және жа­рыс жүк­те­ме­ле­ріне шы­дам­ды­лық­ты қам­та­ма­сыз ете­тін же­ке ба­стың қа­си­ет­те­рін же­тіл­ді­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Спорт­та­ғы до­пинг­ті және ең ба­сты­сы оның спорт­шы­лар­ға, қо­ғам­ға және жо­ға­ры нәти­же­лі спорт­қа тигі­зе­тін сал­да­рын тү­сі­ну. Құ­ра­с­ты­ру, есеп бе­ру, жат­тығу және қа­лып­та­су жат­тығ­у­ла­рын өт­кі­зу үшін спорт­та қа­был­дан­ған тер­ми­но­ло­гия мен ко­ман­да­лық тіл­ді мең­ге­ру; Бар­лы­ғы 100 % 3 оқу жы­лы­нан ас­қан оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 44 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) қа­лып­та­сты­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығ­у­лар жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. ЖФД 40 АФД 25 Тех­ни­ка­лық 15 Так­ти­ка­лық ой­ла­уды және оған ті­ке­лей бай­ла­ны­сты қа­бі­лет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру – бай­қау, зер­де­лі­лік, шы­ғар­ма­шы­лық ба­ста­ма, қар­сы­ла­стың так­ти­ка­лық жос­пар­ла­рын, оның және өзі­нің іс-әре­ке­ті­нің нәти­же­ле­рін бо­лжау, бә­се­ке­нің нақ­ты жағ­дай­ы­на және қар­сы­ла­стың әре­ке­тіне бай­ла­ны­сты бір так­ти­ка­лық әре­кет­тен екін­ші­сіне ауы­су жыл­дамды­ғы. Так­ти­ка­лық 15 Так­ти­ка­лық ай­ла-әді­стер­ді же­тіл­ді­ру. Жа­ры­стық жағ­да­ят­тар­ды мо­дел­деу. Тео­ри­я­лық 15 Жат­тығ­у­лар­ға және бә­се­ке­ле­стік жүк­те­ме­лер­ге тө­зім­ді­лік­ті қам­та­ма­сыз ете­тін же­ке қа­си­ет­тер­ді же­тіл­ді­ру. Спорт­шы­да жа­рыс ере­же­ле­рі, оқу-жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, ұрыс так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім­де­рін қа­лып­та­сты­ру, со­ны­мен қа­тар пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, мо­ти­ва­ци­я­ны және стрес­стік жағ­дай­лар­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Пси­хо­ло­ги­я­лық 15 Жал­пы эмо­ци­о­нал­дық ор­нық­ты­лық, бә­се­ке­ле­стік се­зі­мі, ке­дер­гі­лер­ді ең­се­ру­де­гі бел­сен­ді­лік, тәу­ел­сіз­дік, жа­у­ап­ты­лық және парыз се­зі­мі, фи­зи­ка­лық жай­сыздық­қа шы­дам­ды­лық се­кіл­ді спорт­шы­лар­да ба­сым­ды­лық­қа ие же­ке қа­си­ет­тер­ді же­тіл­ді­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Ұры­сты жақ­сар­ту үшін кі­ші жол­дастар­мен же­ке жұ­мыс іс­теу үшін ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық дағ­ды­лар­ды да­мы­ту. Со­ны­мен қа­тар тө­ре­ші­лік негіз­де­рін мең­ге­ру және бә­се­ке­ле­стік қыз­мет­ті ба­ға­ла­уда құ­зы­рет­ті­лі­гін арт­ты­ру.. Бар­лы­ғы 100 % 1-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). со­ның ішін­де: 39 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) қа­лып­та­сты­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығ­у­лар жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. ЖФД 25 АФД 25 Тех­ни­ка­лық 20 Таң­дал­ған спорт тү­рі бой­ын­ша жа­рыс жат­тығ­у­ла­рын сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет­ті дене қа­си­ет­те­рі мен мо­то­ри­ка­сын да­мы­ту. Так­ти­ка­лық 20 Оқы­ту­дың ал­дың­ғы ке­зе­ңін­де­гі ма­те­ри­ал­ды қай­та­лау. Қар­сы­ла­стың ерекше­лік­те­рі мен ұрыс жағ­дай­ын ес­ке­ре оты­рып, жа­ры­стар­да же­ңіс­ке же­ту­ге ба­ғыт­тал­ған тех­ни­ка­лық әді­стер мен так­ти­ка­лық әре­кет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру, же­тіл­ді­ру және қол­да­ну. Тео­ри­я­лық 20 Қар­сы­лас­қа пси­хо­ло­ги­я­лық әсер ету әді­сте­рін мең­ге­ру және өз ни­е­тін бүр­ке­ме­леу. Өз ар­тық­шы­лық­та­ры­ңыз бен қар­сы­ла­стың кем­ші­лік­те­рін ба­рын­ша пай­да­ла­ну. Пси­хо­ло­ги­я­лық 20 Жо­ға­ры пси­хо­ло­ги­я­лық тө­зім­ді­лік­ке, ерік-жі­гер қа­си­ет­те­ріне, мак­си­мал­ды спорт­тық нәти­же­лер­ге же­ту­де икем­ге ие спор­шы­ның тұл­ға­сын қа­лып­та­сты­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 10 Са­бақ­тың әр­түр­лі бө­лік­те­ріне ар­нал­ған са­бақ жос­па­рын және жат­тығу тап­сыр­ма­ла­ры­ның жиын­тығ­ын жа­са­ңыз: қы­зды­ру, негіз­гі және қо­ры­тын­ды бө­лім­дер; ба­стап­қы дай­ын­дық топ­та­рын­да оқу са­бақ­та­рын өт­кі­зу. Бар­лы­ғы 100 % 2-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 37 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) қа­лып­та­сты­ру және да­мы­ту, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығ­у­лар жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. ЖФД 30 АФД 25 Тех­ни­ка­лық 25 Таң­дал­ған спорт тү­рі бой­ын­ша жа­рыс жат­тығ­у­ла­рын сәт­ті орын­дау үшін ті­ке­лей қа­жет­ті дене қа­си­ет­те­рі мен мо­то­ри­ка­сын да­мы­ту. Так­ти­ка­лық 25 Так­ти­ка­лық ой­ла­уды және оған ті­ке­лей бай­ла­ны­сты қа­бі­лет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру – ба­қы­лау, зер­де­лік, шы­ғар­ма­шы­лық ба­ста­ма, қар­сы­ла­стың так­ти­ка­лық жос­пар­ла­рын, оның және өзі­нің іс-әре­ке­ті­нің нәти­же­ле­рін бо­лжау, жа­ры­стың нақ­ты жағ­дай­ы­на және қар­сы­ла­стың әре­ке­тіне бай­ла­ны­сты бір так­ти­ка­лық әре­кет­тен екін­ші­сіне ауы­су жыл­дамды­ғы. Тео­ри­я­лық 10 Тұл­ға­ның қа­си­ет­те­рін анық­тау, олар­ды тү­зе­ту және жо­ға­ры нәти­же­лі спорт түр­ле­рі үшін ма­ңы­зды қа­си­ет­тер­ді же­тіл­ді­ру. Спорт­шы­да жа­рыс ере­же­ле­рі, жат­тығу про­це­сі­нің негіз­де­рі, ұрыс так­ти­ка­сы ту­ра­лы бі­лім­де­рін қа­лып­та­сты­ру, со­ны­мен қа­тар пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­ты, се­нім­ді­лік­ті, ын­та-жі­гер­ді және стрес­стік жағ­дай­лар­да ти­ім­ді әре­кет ету қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Пси­хо­ло­ги­я­лық 10 Же­ке тұл­ға­ның қа­си­ет­те­рін анық­тау, олар­ды тү­зе­ту, жо­ға­ры же­ті­стіктер спор­ты үшін ма­ңы­зды қа­си­ет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру және же­тіл­ді­ру: эмо­ци­я­лар­ды бас­қа­ру қа­бі­ле­ті, жо­ға­ры жа­у­ап­ты­лық жағ­дай­ын­да күй­зе­ліс­ке шы­дам­ды­лық, жо­ға­ры жа­рыс уәж­де­ме­сі, бай­ып­ты­лық пен жа­у­ап­ты­лық, өзін-өзі тал­да­у­ға қа­бі­лет­ті­лік. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 10 Негіз­гі қы­зды­ру жат­тығ­у­ла­рын таң­дап, олар­ды жат­тық­ты­ру­шы­ның нұс­қа­уы бой­ын­ша өз бе­тін­ше жүр­гі­зе бі­лу, тех­ни­ка­лық әді­стер­ді дұ­рыс көр­се­ту, бас­қа сту­дент­тер жат­тығ­у­лар­ды орын­да­ған кез­де қа­те­лер­ді бай­қап, тү­зе­ту, кі­ші жас топ­та­рын­да­ғы оқу­шы­лар­ға же­ке жат­тығ­у­лар мен әді­стер­ді мең­ге­ру­ге кө­мек­те­су. Бар­лы­ғы 100 % 2 оқу жы­лы­нан ас­қан спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 38 Ар­найы кү­ш­ті, шап­шаң­дық-кү­ш­тік қа­си­ет­тер­ді, шап­шаң­дық тө­зім­ді­лік­ті жет­кен дең­гей­де ұстау және әрі қа­рай да­мы­ту. Ар­найы фи­зи­ка­лық да­яр­лық­тың үле­сін арт­ты­ру. ЖФД 10 АФД 28 Тех­ни­ка­лық 23 Ша­буыл­да­у­шы және қор­ға­ны­стық тех­ни­ка­лық тә­сіл­дер ар­се­на­лын же­тіл­ді­ру. Тө­ре­ші­лік ұстап қа­лу­да кү­ре­сті же­тіл­ді­ру. Так­ти­ка­лық 28 Түр­лі стил­де­гі нақ­ты қар­сы­ла­стар­мен так­ти­ка­лық жос­пар­ла­рын әзір­леу. Тео­ри­я­лық 4 Жал­пы және ар­найы пси­хо­ло­ги­я­лық да­яр­лық. Спорт­тық да­яр­лық­ты жос­пар­лау және ба­қы­лау. Так­ти­ка­лық тал­дау, так­ти­ка­лық әдіс-амал­дар­ды әзір­леу. Бағ­дар­лау және кү­рес нәти­же­ле­рін тал­қы­лау. Пси­хо­ло­ги­я­лық 3 Мі­нез-құлық­тың мо­рал­дық-ерік қа­си­ет­те­рін да­мы­ту, Жа­ры­стар мен жат­тығ­у­лар ке­зін­де өзін-өзі сен­ді­ру және күй­лер­ді өзін-өзі рет­теу тә­сіл­де­рін мең­ге­ру, жо­ға­ры спорт­тық нәти­же­лер­ге же­ту­ге уәж­де­ме­ні да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 4 Кі­ші топ­тар­да жат­тық­ты­ру са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу дағ­ды­ла­рын сі­ңі­ру. Бас тө­ре­ші, аға тө­ре­ші, ре­фе­ри және бас хат­шы рө­лін­де жа­ры­стар­дың тө­ре­ші­лі­гі. Бар­лы­ғы 100 % жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік то­бы (бар­лық ке­зең) Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Фи­зи­ка­лық (бар­лы­ғы). Со­ның ішін­де: 35 Негіз­гі дене қа­си­ет­те­рін (күш, тө­зім­ді­лік, еп­ті­лік, жыл­дам­дық, икем­ді­лік) қа­лып­та­сты­ру және же­тіл­ді­ру, ден­са­улық­ты ны­ғай­ту, жал­пы өнім­ді­лік­ті арт­ты­ру және де­не­ні ар­найы жат­тығ­у­лар жүк­те­ме­ле­ріне дай­ын­дау. ЖФД 30 АФД 20 Тех­ни­ка­лық 20 Спорт­тың осы тү­рі­нен де­не­нің, аяқ­тың, қол­дың ең ма­ңы­зды бұл­шы­қет­те­рін дай­ын­да­у­ға ба­ғыт­тал­ған жат­тығ­у­лар ке­ше­ні, елік­теу жат­тығ­у­ла­ры мен су­да тех­ни­ка­лық дай­ын­дық­қа ар­нал­ған жат­тығ­у­лар. Жыл­дам ре­ак­ци­я­ны да­мы­ту­ға, күш тө­зім­ді­лі­гін да­мы­ту­ға, ве­сти­бу­ляр­лық ап­па­рат­қа икем­ді­лік­ке ар­нал­ған жат­тығ­у­лар, тұ­рып жат­тығ­у­ға ар­нал­ған жат­тығ­у­лар (бұ­ры­шты ұстау, қол­мен ұстау, еден­де және т.б.). Так­ти­ка­лық 20 Тех­ни­ка­ны же­тіл­ді­ру, же­ке стиль­ді да­мы­ту. Кей­бір так­ти­ка­лық әді­стер мен дағ­ды­лар­ды мең­ге­ру және ег­жей-тег­жей­лі ай­ту. Тео­ри­я­лық 15 Ре­сми спорт­тық жа­ры­стар­ға қа­ты­су­ды қам­та­ма­сыз ету және жа­ры­стық қыз­мет­те дағ­ды­лар­ды да­мы­ту. Ерік-жі­гер­лік қа­си­ет­тер­ге, өзіне де­ген се­нім­ді­лік­ке тәр­би­е­леу. Пси­хо­ло­ги­я­лық 15 Оқы­ту, оқу са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу бой­ын­ша прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар­ды мең­ге­ру, со­ны­мен қа­тар тө­ре­лік ету негіз­де­рін мең­ге­ру және бә­се­ке­ле­стік іс-әре­кет­ті ба­ға­ла­уда құ­зы­рет­ті­лі­гін арт­ты­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 Жа­ры­стың негіз­гі ере­же­ле­рін, жа­рыс есе­бін жүр­гі­зу және жүр­гі­зу жүй­е­сін мең­ге­ру. Спорт­тық жа­ры­стар­ға өз бе­тін­ше тө­ре­лік ету дағ­ды­ла­рын қа­лып­та­сты­ру. Бар­лы­ғы 100

6. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3-тен жо­ға­ры 0 7,5-тен жо­ға­ры 0 6,7-тен жо­ға­ры 0 6,8-тен жо­ға­ры 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1 Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10м се­кунд 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8-тен жо­ға­ры 0 11,3-тен жо­ға­ры 0 10,0-тен жо­ға­ры 0 10,9-тен жо­ға­ры 0 3.1 Екі аяқ­ты ите­ріп тұ­рып ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115-тен аз 0 110-тен аз 0 120-тен аз 0 110-тен аз 0 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Рет № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив ба­ла­лар Ба­ға­лау қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. Еден­де жа­тқан ті­рек қал­пын­да иілу және иілу мәр­те­лер са­ны 8 10 8 10 5 5 5 5 5-тен кем 0 5-тен кем 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Ар­найы тұт­қа­мен бі­лек­ті бү­гу мәр­те­лер са­ны +2 10 +3 10 2.2. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға иілу (орын­дық дең­гей­і­нен) +1 5 +2 5 +1-ден аз 0 +2-ден аз 0 Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Ринг жинақ 1 2 Соққыға арналған қап дана 1 3 Соққыға арналған қап дана 1 4 Арқанмен секіру дана 1 5 Гантельдер жинақ 1 6 Салмақ жинақ 1 7 Штанга жинақ 1 8 Ауыр атлетика тақталары жинақ 1 9 Штанга тірегі бар орындық дана 1 10 Ысқырық дана 1 11 Эспандер дана 1 12 Хронометр (секундомер) дана 1 13 Қабырға жастығы дана 1 14 Электрондық таразылар дана 1 15 Электронды табло дана 1 16 Бейнекамера дана 1 17 Стандартты бокс табандары жұп 1 18 Бокс табандары үлкен жұп 1 19 Кішкентай бокс табандары жұп 1 20 Кішкентай боксының табандары жұп 1 21 Аяқтағы салмақтар дана 1 22 Макивара үлкен дана 1 23 Стандартты макивара дана 1 24 Футбол добы дана 1 25 Толтырылған доп дана 1 26 Күшті жаттықтыру машинасы дана 1 27 Гонг дана 1 28 Қолдың жүрек соғу жиілігін бақылау дана 1 29 Гимнастика төсеніштері жинақ 1 30 Жаттығу велосипеді дана 1 31 Жүгіру жолы (жаттығу машинасы) дана 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Жаттығу жіліншіктері - аяқты қорғау (былғары) жұп 1 2 Таңғыш (ер, әйел) дана 1 3 Аяқтар үшін аяқтар жұп 1 4 Тренинг шорттары (қызыл, көк), лоу-кик және K1 пәндеріне арналған. дана 1 5 Тренинг колготкалары (қызыл, көк), толық контактілі тәртіпке арналған. дана 1 6 Жарыс шорттары (қызыл, көк), лоу-кик және K1 пәндеріне арналған. дана 1 7 Бәсекелестік колготки (қызыл, көк), толық контактілі тәртіпке арналған. дана 1 8 Қорғаныс шлемі (қызыл, көк) дана 1 9 Қорғаныс дулыға (қызыл, көк) жұп 1 10 Жаттығу қолғаптары (былғары) 14 унция ілмегі бар жұп 1 11 Снарядты қолғаптар (былғары) жұп 1 12 Капа дана 1 13 Аяқ пен аяқты қорғау жұп 1 14 Эластикалық таңғыш жұп 1 15 Тоқыма етік жұп 1 16 Екінші күрте (қызыл, көк) дана 1 17 Жібек халат дана 1 18 Трикотаж көйлек (әйелдер) дана 1 19 Сауна костюмі (арықтау костюмі) дана 1 20 Парадтық спорттық костюм жинақ 1 21 Спорттық жаттығу костюмі жинақ 1 22 Желден қорғайтын спорттық костюм жинақ 1 23 Қысқа жеңді футболка дана 1 24 Шорттар дана 1 25 Спорт қалпақ (бейсбол қалпақ) дана 1 26 Спорттық сөмке дана 1 27 Рюкзак дана 1 28 Кроссовкалар жұп 1 29 Сланецтер жұп 1 30 Жеңсіз куртка дана 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 62 қосымша Киокушинкай-кан каратэ бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – киокушинкай-кан каратэ бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) кадеттер/қоса алғанда 15 жасқа дейін Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірімдер/ қоса алғанда 16-17 жасқа дейін жастар/қоса алғанда 18-20 жас ересектер/21 жас және одан үлкен Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 14 14 күн­ге дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ОЖТ – 2 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18 14 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ– 2 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 18 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 21 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 21 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) ка­дет­тер/қо­са ал­ған­да 15 жас­қа дей­ін 18 14 14 күн­ге дей­ін жа­сө­спі­рім­дер/ қо­са ал­ған­да 16-18 жас­қа дей­ін 18 14 14 күн­ге дей­ін жастар/қо­са ал­ған­да 19-23 жас 21 18 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/24 жас және одан үл­кен 21 18 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 0 4 2 0 0 2 ОЖТ – 2 0 4 2 0 0 3 ОЖТ – 3 1 4 1 0 0 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 4 1 0 1 4 СЖТ – 1 3 5 1 0 3 5 СЖТ– 2 4 5 1 0 4 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 5 1 0 4 5 ЖС­ШТ 5 5 1 0 5 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (12-13 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (14-15 жас) Юни­ор­лар (16-17 жас) Жастар (18-20 жас) Ере­сек­тер (21 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 10 40 10 40 6 24 4 16 - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 10 40 10 40 6 24 4 16 - Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 40 10 40 6 24 4 16 - Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 10 40 10 40 6 24 4 16 8 32 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 10 40 10 40 6 24 4 16 8 32 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (12-13 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (14-15 жас) Юни­ор­лар (16-17 жас) Жастар (18-20 жас) Ере­сек­тер (21 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 5 20 4 16 4 16 4 16 - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 5 20 4 16 4 16 4 16 - Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 5 20 4 16 4 16 4 16 - Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 5 20 4 16 4 16 4 16 5 20 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 5 20 4 16 4 16 4 16 5 20 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 10 5 - - - Облыстық турнирлер 10 5 - - - Республикалық турнирлер 10 10 1 - - Ресми облыстық жарыстар 10 10 1 - - Ресми республикалық жарыстар 15 10 1-2 1-2 1-2 Ескертпе: Республика чемпионаты жылына бір рет әр жас тобы үшін (Халықаралық федерацияның жас санаттары бойынша) өткізілуі керек. Ресми аймақтық жарыстар – Облыстық чемпионат, облыстық. Ресми республикалық жарыстар – Қазақстан Республикасының чемпионаты, Қазақстан Республикасының кубогы, Республикалық жарыстар

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 40 Ойындардың, эстафеталардың, спорттың басқа түрлерінің көмегімен жан-жақты физикалық даму. Басымдық - ептілік, икемділік, күш, үйлестік, жылдамдық. ЖДД 20 АДД 20 Техникалық 40 Қимыл қозғалыс туралы жалпы ұғым, киокушинкай-кан каратэ техникалық негіздерін меңгеру (кихон, идо, ката). Буындарды нығайту, күштік жаттығу. Тактикалық 15 Қарапайым амалдар, қарапайым техника. Теориялық 5 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурушаңдықтың, жарақаттың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). соның ішінде : 50 Икемділікті, ептілікті, қимы-қозғалысты үйлестіру қабілетін дамыту. Қимылды ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. ждд 25 адд 25 Техникалық 25 Техникалық шеберлік негіздерін қалыптастыру, өрескел қателіктерді алдын алады және жояды. Әңгімелеу және техникалық қимылды көрсету. Тактикалық 20 Қарапайым амалдар, қарапайым техника. Теориялық 4 Спортпен шұғылданатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурушаңдықтың, жарақаттың алдын алу. Спортшының имандылық қасиеттерін тәрбиелеу. Кумитэ техникасы және техникалық даярлық. Психологиялық 1 Спорттық іс-шараларға тұрақты қызығушылықты ояту, жаттығу іс-әрекетіне қатынасты қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны физикалық (барлығы). Соның ішінде: 40 Икемділік, шапшаңдық, қозғалыс үйлестіру қабілеттерін дамыту. Ашық ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. Арқанмен секіру, үйлестіру сатысында жаттығу орындау. ЖДД 20 АДД 20 Техникалық 40 Техниканы тереңдетіп оқыту. Шабуылдаушы техникалық тәсілдер. (макивара мен грушада соққылар орындау). Тактикалық 11 Киокушинкай-кан каратэ (кумитэ) тактикасы негіздері. Жұптық жұмыс. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Аурушаңдық пен жарақаттың алдын алу. Шыңдалу. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыстар қағидалары. Психологиялық 3 Қиындатылған жаттықтыру тапсырмаларын орындауға қажетті мінез-құлықтың спорттық маңызды қасиеттері мен ерік қасиеттерін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Киокушинкай-кан каратэ терминологиясын меңгеру және оны сабақтарда қолдану. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны физикалық (барлығы). Соның ішінде: 40 Денсаулықты нығайту және спортшылар ағзасының функционалдық мүмкіндігін арттыру бойынша олардың физикалық қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. Айрықша назар шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шымдамдылықтың дамуына, қимыл-қозғалыстың шапшаңдығына, жұптық жұмыс кезіндегі шыдамдылығына аударылады. ЖДД 20 АДД 20 Техникалық 40 Техникалық элементтерді жетілдіру, қорғаныстық техникалық тәсілдер. Тактикалық 10 Түрлі тактикалық әдіс-амалдарды жетілдіру. Киокушинкай-кан каратэ (кумитэ) жеке стилін қалыптастыру. Теориялық 5 Қазақстанда және әлемде киокушинкай-кан каратэ даму тарихы. Спорттағы аурушаңдық пен жарақаттың алдын алу. Спорттық даярлықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы даярлығының рөлі. Психологиялық 3 Өзін-өзі бақылау тәсілдеріне және жарыстарда сөре алдындағы күйді басқара білуге баулу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру жөнінде дағдылар мен қабілеттерді дамыту (топты сапқа тұрғызу, орнында және жүріп бара жатқанда негізгі пәрмендер беру). Топта бой жазуды өткізуге арналған қабілеттерді жетілдіру. Қалалық жарыстардағы төрешілікке төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 40 Шапшаңдық пен реакцияны басымдықпен дамыту. Шапшаңдықты дамыту жаттығулары. Дененің салмағын пайдаланып, күшті жаттықтыру. Айрықша назар шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шымдамдылықтың дамуына, қимыл-қозғалыстың шапшаңдығына, ойынға шыдамдылығына аударылады. ЖДД 20 АДД 20 Техникалық 35 Техникалық элементтерді жетілдіру, бөгеліп қалумен күрес. Аяқ, қолмен соққылардың комбинациялар шабуылын жетілдіру. Тактикалық 15 Тактикалық әдіс-амалдарды жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Теориялық 5 Физикалық қабілеттер мен физикалық даярлық. Спортттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық даярлық. Психологиялық 3 Спорттық қызметке нұсқауды бекіту, Жаттығу және жарыс жүктемелеріне шыдамдылықты қамтамасыз ететін жеке бастың қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Топтағы жолдаста тәсіл техникасын орындауда қателіктерді анықтау және түзету. Кіші жолдастармен техниканы жетілдіру бойынша жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастыру қабілеттерін дамыту. Ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне рефери төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 40 Арнайы шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шыдамдылықты, күрделі-үйлестіру қабілеттерін дамыту әдістері. Арнайы физикалық даярлық рөлін ұлғайту. ЖДД 20 АДД 20 Техникалық 35 Алдыңғы даярлық кезеңінің материалын қайталау. Барлық жаттығуларды орындау шапшаңдығын арттыру. Шұғылданушының жеке ерекшеліктеріне қарай жаттығуды дараландыру. Жаңа шабуылдаушы және қорғаныстық техникалық тәсілдерді үйрену. Тактикалық 15 Тактикалық айла-әдістерді жетілдіру. Жарыстық жағдаяттарды моделдеу. Теориялық 5 Физикалық қабілеттер мен физикалық даярлық. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық даярлық. Жарысқа бағдарлау және нәтижелерін талқылау . Психологиялық 3 Жалпы эмоционалдық орнықтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді еңсерудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауаптылық және парыз сезімі, физикалық жайсыздыққа шыдамдылық секілді спортшыларда басымдылыққа ие жеке қасиеттерді жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Жарыстарда топқа басшылық ету дағдыларын дамыту. Ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне рефери төреші, хатшылықтың құрамында аға төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны физикалық (барлығы). Соның ішінде: 35 Шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шыдамдылықты дамыту, техникалық тәсілдерді жүргізу жылдамдығын арттыру. Техникалық тәсілді жүргізген кезде серіктестің көмегі. Арнайы физикалық даярлықтың рөлін ұлғайту. ЖДД 20 АДД 15 Техникалық 30 Жеке техниканы іріктеу және жетілдіру және жаңа техникалық дағдыларды оқып үйрену. Тактикалық 20 Түрлі стилдегі нақты қарсыласпен жекпе-жекке тактикалық жоспарларды әзірлеу. Теориялық 5 Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық даярлық. Жекпе-жекті (кумитэ) тактикалық талдау, тактикалық әдіс-амалдарды әзірлеу. Жекпе-жекке бағдарлау және нәтижелерін талқылау. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық төзімділікке, ерік-жігер қасиеттеріне, максималды спорттық нәтижелерге жетуде икемге ие споршының тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жаттығу жоспарын дербес әзірлеу қабілеті. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне рефери, хатшылықтың құрамында аға төреші рөлінде қатысу . Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 35 Арнайы шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шыдамдылықты, күрделі-үйлестіру қабілеттерін дамыу әдістері. Арнайы физикалық даярлықтың рөлін ұлғайту. ЖДД 20 АДД 15 Техникалық 30 Дамудың тұлғалық ерекшеліктері: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психикалық физиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік пен қабілеттер деңгейі негізінде техникалық-тактикалық даярлықты дараландыру. Тактикалық 23 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларын орындаумен бірге спаррингтер (жекпе-жектер). Теориялық 5 Жалпы және арнайы психологиялық даярлық. Тактика негіздері және тактикалық даярлық. Жекпе-жекке тактикалық талдау, тактикалық әдіс-амалдарды әзірлеу. Жекпе-жекке бағдарлау және нәтижелерін талқылау. Психологиялық 5 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқару қабілеті, жоғары жауаптылық жағдайында күйзеліске шыдамдылық, жоғары жарыс уәждемесі, байыптылық пен жауаптылық, өзін-өзі талдауға қабілеттілік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Өзін-өзі бақылау күнделігін өз бетінше жүргізу, жаттығу және жарыс жүктемелерін талдау қабілеті. Оқу жекпе-жектерінің төрешілігіне рефери, хатшы рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 35 Арнайы күшті, шапшаңдық-күштік қасиеттерді, шапшаңдық төзімділікті жеткен деңгейде ұстау және әрі қарай дамыту. Арнайы физикалық даярлықтың үлесін арттыру. ЖДД 20 АДД 15 Техникалық 30 Шабуылдаушы және қорғаныстық техникалық тәсілдер арсеналын жетілдіру. Аяқ қол соққыларының шеберлігін жетілдіру. Тактикалық 23 Түрлі стилдегі нақты қарсыластармен жекпе-жекке тактикалық жоспарларын әзірлеу. Теориялық 5 Жалпы және арнайы психологиялық даярлық. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Жекпе-жекке тактикалық талдау, тактикалық әдіс-амалдарды әзірлеу. Жекпе-жекке бағдарлау және нәтижелерін талқылау. Психологиялық 5 Мінез-құлықтың моралдық-ерік қасиеттерін дамыту, Жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі сендіру және күйлерді өзін-өзі реттеу тәсілдерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге жетуге уәждемені дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Кіші топтарда жаттықтыру сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын сіңіру. Бас төреші, аға төреші, рефери және бас хатшы рөлінде жарыстардың төрешілігі. Барлығы 100 % жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 30 Физикалық және арнайы даярлықтың жоғары деңгейін күресті жетілдіру базасы ретінде қолдау. ЖДД 15 АДД 15 Техникалық 30 Жеке жекпе-жек стилін дамыту. Шабуылдаушы және қорғаныстық тәсілдер мен төрешілік ұстап қалуда жекпе-жекті жетілдіру және оларды әрі қарай жетілдіру (түрлі спортшылармен жекпе-жек шарттарына жақындатылған жарыстарда автоматты түрде орындалады) Тактикалық 30 Түрлі стилдегі нақты қарсыластармен жекпе-жектің тактикалық жоспарларын әзірлеу. Нақты бәсекелестерге жеке тактикалық жоспарлар әзірлеу, жекпе-жекті талдау және тактикалық стратегия дайындау. Теориялық 5 Қазақстанда және әлемде киокушинкай-кан каратэ дамытудың негізгі үрдістері. Жалпы және арнайы психологиялық даярлық. Жекпе-жекке тактикалық талдау, тактикалық әдіс-амалдарын әзірлеу. Жекпе-жекке бағдарлау және нәтижелерін талқылау. Психологиялық 3 Жаттығу процесінде дербестік ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Басқа спортшылар жаттығулар орындаған кезде қателіктерді анықтау және түзету. Кіші жас топтарында шұғылданушыларға жекелеген жаттығулар мен тәсілдерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі қағидаларын, өткізу, жарыстар хаттамаларын жүргізу жүйелерін меңгеру. Облыстық және республикалық жарыстардың төрешілігі. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Жалпы дене және арнайы даярлық бойынша бақылау нормативтері: ұлдар № Жаттығу Бағалау 9 жас 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 14 жас 15 жас және одан жоғары 1 Жүгіру 30 м (сек) 10 5 0 5,7 5,8 6,1 5,5 5,6 6,0 Жүгіру 60 м (сек) 10 5 0 10,4 10,5 10,8 10,2 10,3 10,6 10,1 10,2 10,5 9,9 10,0 10,3 9,4 9,6 10,1 2 Челнок жүгіру 10 5 0 10,4 10,8 12,5 9,6 10,4 12,0 8,9 9,2-9,0 10,6 8,7 9,1-8,8 10,5 8,4 8,8-8,5 10,2 8,2 8,7-8,3 10,3 8,0 8,5-8,1 10,0 3 Кросс 500 м(9 жас) 1000 м(10-11 жас) 2000 м(12-13 жас) 3000 м(14-15 жас) 10 5 0 2,30 2,40 3,10 4,50 5,00 5,30 4,30 4,40 5,10 9,40 9,50 10,40 9,30 9,40 10,20 9,00 9,10 9,50 12,40 12,50 13,20 4 Орнынан ұзындыққа секіру (м) 10 5 0 145 140 125 160 150 130 170 160 135 180 170 140 185 175 145 195 190 160 200 195 165 5 Кермеге тартылу (рет саны) 9-10 жас (төмен кермеге тартылу) 10 5 0 12 10 6 14 12 7 18 17 14 20 18 15 25 24 20 30 29 26 35 34 31 6 Білекті бүгу 10 5 0 18 16 10 20 18 12 25 23 17 30 28 22 35 33 27 40 38 32 45 43 37 7 Денені көтеру (іш жаттығулары) 10 5 1 20 18 10 25 23 15 30 28 20 35 33 25 40 38 30 45 43 35 50 48 40 9-10 жас: 35 ұпай – өте жақсы, 28 ұпай – жақсы, 21 ұпай – тапсырылды. 11-15 жас: 40 ұпай – өте жақсы, 32 ұпай – жақсы, 24 ұпай – тапсырылды. Жалпы дене және арнайы дайындық бойынша бақылау нормативтері: қыздар № Жаттығу Бағалау 9 жас 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 14 жас 15 жас және одан жоғары 1 жүгіру 30 м (сек) 10 5 0 5,5 5,6 5,9 5,4 5,5 5,8 жүгіру 60 м (сек) 10 5 0 10,2 10,3 10,6 10,0 10,1 10,4 9,7 9,8 10,1 9,4 9,5 9,8 9,2 9,3 9,6 2 Челнок жүгіру 10 5 0 9,8 10,2 11,5 9,1 9,8 11,0 8,6 8,9-8,7 10,0 8,1 8,5-8,2 9,9 7,8 8,1-7,9 9,6 7,5 7,9-7,6 9,6 7,3 7,7-7,4 9,1 3 Кросс 500 м(9 жас) 1000 м(10-11 жас) 2000 м(12-13 жас) 3000 м(14-15 жас) 10 5 0 2,20 2,30 3,00 4,40 4,50 5,20 4,10 4,20 4,50 9,00 9,10 9,40 8,50 9,00 9,30 12,20 12,35 13,10 11,45 12,00 12,5 4 Орнынан ұзындыққа секіру (м) 10 5 0 160 155 135 170 165 150 175 170 155 195 180 160 205 190 165 210 200 170 230 215 180 5 Кермеге тартылу (рет саны) 9-10 жас (төмен кермеге тартылу) 10 5 0 10 8 5 12 10 7 7 6 3 8 7 4 10 8 5 12 10 7 14 12 8 6 Білекті бүгу 10 5 0 25 23 15 30 28 20 35 33 25 40 38 30 45 43 35 50 48 40 55 53 45 9-10 жас: 30 ұпай – өте жақсы, 24 ұпай – жақсы, 18 ұпай – тапсырылды. 11-15 жас: 35 ұпай – өте жақсы, 28 ұпай – жақсы, 21 ұпай – тапсырылды.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Скакалка Дана 1 2 Хронометр (секундомер) Дана 1 3 Велотренажер Дана 1 4 Жүгіру жолы (тренажер) Дана 1 5 Гантельдер Жұп 1 6 Штанга Дана 1 7 Груша орташа Дана 3 8 Груша ұзын Дана 3 9 Қабырға жастығы (соққыға арналған) Дана 3 10 Электронды таразы Дана 1 11 Татами Жиынтық 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Кимоно ақ түсті (ката бөлімі) Жиынтық 1 2 Кимоно ақ түсті (кумитэ бөлімі) Жиынтық 1 3 Белбеу Дана 1 4 Қолды қорғау жабдықтары Жұп 1 5 Тізе жастықшалары Жұп 1 6 Шынтақ жастықшалары Жұп 1 7 Аяқты қорғау жабдықтары Жұп 1 8 Қыздардың кеудесіне арналған қорғау құралы, шлем-маска, қолды қорғау жабдықтары Жұп 1 9 Кимоно ақ түсті (ката бөлімі) Жиынтық 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 63 қосымша Комбат дзю-дзюцу бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - «комбат дзю-дзюцу» бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толықтырылуы (адам саны) Аптадағы сағат саны Жылына жалпы сағат саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары, спорт лигалары) АДТ – 1 14 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан аса 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан аса 5 28 1456 ЖСШТ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) кадеттер / 15 жасқа қоса алғанда Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының қандай да бір спорт ұйымына (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшыларды даярлаудың жеке жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірімдер/16-17 жас қоса алғанда жастар/18-20 жас қоса алғанда ересектер/21 және одан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 12 күн 10 күн 8 -10 күн 0 ОЖТ – 1 14 күн 10 күн 8-10 күн ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың Күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ай­қын­дай­ды ОЖТ – 2 14 күн 12 күн 12 күн ОЖТ – 3 16 күн 12 күн 12 күн ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан аса 16 күн 14 күн 12 күн СЖТ – 1 18 күн­ге дей­ін 14 күн 14 күн СЖТ– 2 18 күн­ге дей­ін 16 күн 14 күн СЖТ 2 оқу жы­лы­нан аса 21 күн­ге дей­ін 16 күн 16 күн ЖС­ШТ 21 күн­ге дей­ін 18 күн 16 күн Клуб­тар/сек­ци­я­лар ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) ка­дет­тер / 15 жас­қа қо­са ал­ған­да 18 күн­ге дей­ін 14 күн 14 күн жа­сө­спі­рім­дер/16-17 жас қо­са ал­ған­да 18 күн­ге дей­ін 16 күн 14 күн жастар/18-20 жас қо­са ал­ған­да 21 күн­ге дей­ін 16 күн 16 күн ере­сек­тер/21 және одан жо­ға­ры 21 күн­ге дей­ін 18 күн 16 күн Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­жа­сін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 3 3 3 2 2 ОЖТ – 2 2 3 3 3 2 2 ОЖТ – 3 3 3 3 3 3 2 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан аса 3 3 3 3 3 2 СЖТ – 1 4 3 2 2 4 2 СЖТ– 2 4 3 2 2 4 2 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан аса 4 3 2 2 4 2 ЖС­ШТ 4 3 2 2 4 2 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Ба­рылқ ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар (12-13 жастан ас­па­ған) Ұл­дар (14-15 жастан ас­па­ған) Жа­сө­спі­рім­дер (16-17 жастан ас­па­ған) Жастар (18-20 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (21 және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (36 және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль. са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль. са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль. са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль. са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль. са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль. са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 26 78 26 78 23 69 23 69 23 69 23 69 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 26 78 26 78 23 69 23 69 23 69 23 69 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 26 78 26 78 23 69 23 69 23 69 23 69 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 26 78 26 78 23 69 23 69 23 69 23 69 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 26 78 26 78 23 69 23 69 23 69 23 69 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар (12-13 жастан ас­па­ған) Қы­здар (14-15 жастан ас­па­ған) Жа­сө­спі­рім­дер (16-17 жастан ас­па­ған) Жастар (18-20 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (21 және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (36 және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль. са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль. са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль. са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль. са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль. са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль. са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 26 78 26 78 23 69 23 69 23 69 23 69 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 26 78 26 78 23 69 23 69 23 69 23 69 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 26 78 26 78 23 69 23 69 23 69 23 69 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 26 78 26 78 23 69 23 69 23 69 23 69 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 26 78 26 78 23 69 23 69 23 69 23 69 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі I са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­ты тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 9 3 1 - - Об­лы­стық тур­нир­лер 9 3 1 - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 6 9 3 1 2 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 9 3 1 - - Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 6 9 3 1 2

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұны Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Жұ­мыстың маз­мұ­ны 1-ші оқу жы­лын­да­ғы ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Фи­зи­ка­лық 15 % Дене сал­ма­ғы­мен жат­тығу. Еден­нен ите­ру, оты­ру, де­не­ні по­зи­ци­ядан кө­те­ру, пре­сі­ң­із­ді ны­ғай­ту үшін еден­де жа­ту. Тех­ни­ка­лық 15 % Тех­ни­ка­ны ті­ке­лей тех­ни­ка­ны үй­ре­ну фа­за­лар­ға бө­лі­нуі ке­рек. Қол­дың, аяқ­тың тех­ни­ка­лық жұ­мысы және кү­рес эле­мент­те­рі Так­ти­ка­лық 5 % Бой так­ти­ка­сы Тео­ри­я­лық 35 % Ком­бат дзю-дзю­цу­дың да­му та­рихы, тех­ни­ка­лық қа­уіп­сіз­дік ере­же­ле­рі, ги­ги­е­на Пси­хо­ло­ги­я­лық 25 % жал­пы пси­хо­ло­гия, пси­хо­ло­ги­я­лық көз­қа­рас, спорт­шы­ның қор­қы­ны­шы­мен және оны же­ңу­мен жұ­мыс Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 % Жа­рыс ере­же­ле­рі­мен та­ны­су Бар­лы­ғы 100 % - 1 оқу жы­лы­нан ас­қан ал­ғаш­қы да­яр­лау то­бы Фи­зи­ка­лық 15 % Кү­ш­ті да­мы­ту үшін, аз сал­мақ­пен, ре­зең­ке­мен, көл­де­нең жо­лақ­та жат­тығ­у­лар жа­сау, жұп­пен се­рік­теспен жұ­мыс іс­теу (оты­ру ор­ны­нан курт­ка үшін тар­ту, Ко­ми­ге жыл­дам­дық­ты үй­ре­ту, бел­беу тар­ту, до­птар­мен жұ­мыс және т. б. Тех­ни­ка­лық 25 % Тех­ни­ка­ны ті­ке­лей тех­ни­ка­ны үй­ре­ну фа­за­лар­ға бө­лі­нуі ке­рек. Қол­дың, аяқ­тың тех­ни­ка­лық жұ­мысы және кү­рес эле­мент­те­рі Так­ти­ка­лық 5 % Бой так­ти­ка­сы Тео­ри­я­лық 30 % Ком­бат дзю-дзю­цу­дың да­му та­рихы, тех­ни­ка­лық қа­уіп­сіз­дік ере­же­ле­рі, ги­ги­е­на Пси­хо­ло­ги­я­лық 20 % жал­пы пси­хо­ло­гия, пси­хо­ло­ги­я­лық көз­қа­рас, спорт­шы­ның қор­қы­ны­шы­мен және оны же­ңу­мен жұ­мыс Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 % Жа­рыс ере­же­ле­рі­мен та­ны­су Бар­лы­ғы 100 % 1-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы фи­зи­ка­лық 15 % Бар­лық бұл­шы­қет топ­та­ры­на жал­пы фи­зи­ка­лық күр­де­лі жүк­те­ме тех­ни­ка­лық 30 % Қол­дың ,аяқ­тың тех­ни­ка­лық жұ­мысы, сон­дай-ақ по­зи­ци­яда­ғы кү­рес эле­мент­те­рі, пар­тер­де­гі кү­рес. Аяқ­қа, ті­зе­ден мель­ни­ца­ға, спролл, аяқ­қа өту үшін жат­тығ­у­ла­рын қол­да­ну. Жам­бас ар­қы­лы лақ­ты­ру­ды иге­ру (Koshi guruma), под­сад (Ura nage), аяқ­қа өту үй­ін­ді­мен құ­ла­ту. Йо­ко ге­ри­дің аяқ­пен жұ­мыс іс­те­уі (аяқ­тың қа­быр­ға­сы­мен бүй­ір­ден те­бу - (Со­ку­то)), бүй­ір­ден баспен дөң­ге­лек те­бу - ма­ва­ши ге­ри. Де­не­ге және ба­сы­на соқ­қы­лар­дан қор­ғау. Так­ти­ка­лық 10 % жа­уын­гер­лік так­ти­ка қор­ға­ны­сқа да ша­буыл жа­сай­ды Тео­ри­я­лық 20 % жал­пы жек­пе-жек­ті құ­ру тео­ри­я­сы Пси­хо­ло­ги­я­лық 20 % ⁠ жал­пы пси­хо­ло­гия, пси­хо­ло­ги­я­лық көз­қа­рас, спорт­шы­ның қор­қы­ны­шы­мен және оны же­ңу­мен жұ­мыс Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 5 % Жа­рыс ере­же­ле­рі­мен та­ны­су Бар­лы­ғы 100 % 2-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Фи­зи­ка­лық 20 % Бар­лық бұл­шы­қет топ­та­ры­на жал­пы фи­зи­ка­лық ке­шен­ді жүк­те­ме, тре­на­жер­лар­да жұ­мыс іс­теу Тех­ни­ка­лық 30 % Қол­дың, аяқ­тың тех­ни­ка­лық жұ­мысы, сон­дай-ақ по­зи­ци­яда­ғы кү­рес эле­мент­те­рі, пар­тер­де­гі кү­рес, ба­сым кү­рес тех­ни­ка­сы бар спорт­шы­ға қар­сы соқ­қы тех­ни­ка­сы бар спорт­шы. Соқ­па­лы тех­ни­ка­дан қар­сы­ла­сын кей­ін­нен пар­тер­ге ауы­сты­ру­мен кү­рес­ке кө­шу тә­сіл­де­рі. Так­ти­ка­лық 10 % Жа­уын­гер­лік так­ти­ка да қор­ға­ны­сқа ша­буыл жа­сай­ды. Соқ­қы тех­ни­ка­сы­на кө­шу­мен кү­рес­ке жал­ған кі­ру. Қар­сы­ла­сты ада­сты­ру үшін ті­рек­тер­ді өзгер­ту. Же­ңіл фор­ма­да­ғы ер­кін жек­пе-жек­тер. Тео­ри­я­лық 10 % жал­пы жек­пе-жек­ті құ­ру тео­ри­я­сы Пси­хо­ло­ги­я­лық 20 % жал­пы пси­хо­ло­гия, пси­хо­ло­ги­я­лық көз­қа­рас, спорт­шы­ның қор­қы­ны­шы­мен және оны же­ңу­мен жұ­мыс Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 10 % Жа­рыс ере­же­ле­рі­мен та­ны­су Бар­лы­ғы 100 % 3-ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Фи­зи­ка­лық 20 % Өз сал­ма­ғы­мен кү­ш­ті да­мы­ту жат­тығ­у­ла­ры- ша­па­лақ­пен ите­рі­лу (от­жи­ма­ние с хлоп­ком), са­у­сақ­пен ите­рі­лу, қа­быр­ға­ға жа­қын тұ­рып ите­рі­лу. Се­рік­тес ая­ғын ұста­ған кез­де ите­ру. Ар­қан­ға өр­ме­леу. Тех­ни­ка­лық 25 % Қол­дың, аяқ­тың тех­ни­ка­лық жұ­мысы, сон­дай-ақ по­зи­ци­яда­ғы кү­рес эле­мент­те­рі, пар­тер­де­гі кү­рес, ба­сым кү­рес тех­ни­ка­сы бар спорт­шы­ға қар­сы соқ­қы тех­ни­ка­сы бар спорт­шы. Соқ­па­лы тех­ни­ка­дан қар­сы­ла­сын кей­ін­нен пар­тер­ге ауы­сты­ру­мен кү­рес­ке кө­шу тә­сіл­де­рі. Қол­да­ры­мен. Спорт­шы­лар­ды соқ­қы­лар­ды қол­да­ну әді­сте­рін үй­ре­ту ке­зін­де бұл жұ­мысты әр­түр­лі по­зи­ци­я­лар­дан қою ке­рек. Мұн­да изо­мет­ри­я­лық жат­тығ­у­лар­дың ди­на­ми­ка­лық жат­тығ­у­лар­мен үй­ле­сі­мі бар. Так­ти­ка­лық 15 % Жа­уын­гер­лік так­ти­ка да қор­ға­ны­сқа ша­буыл жа­сай­ды. Соқ­қы тех­ни­ка­сы­на кө­шу­мен кү­рес­ке жал­ған кі­ру. Қар­сы­ла­сты ада­сты­ру үшін ті­рек­тер­ді өзгер­ту. Же­ңіл фор­ма­да­ғы ер­кін жек­пе-жек­тер. Тео­ри­я­лық 10 % жал­пы жек­пе-жек­ті құ­ру тео­ри­я­сы Пси­хо­ло­ги­я­лық 20 % жал­пы пси­хо­ло­гия, пси­хо­ло­ги­я­лық көз­қа­рас, спорт­шы­ның қор­қы­ны­шы­мен және оны же­ңу­мен жұ­мыс Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 10 % Жа­рыс ере­же­ле­рі­мен та­ны­су Бар­лы­ғы 100 % 3 оқу жы­лы­нан ас­қан оқу-жат­тығу то­бы Фи­зи­ка­лық 20 % Өз сал­ма­ғы­мен кү­ш­ті да­мы­ту жат­тығ­у­ла­ры- ша­па­лақ­пен ите­рі­лу (от­жи­ма­ние с хлоп­ком), са­у­сақ­пен ите­рі­лу, қа­быр­ға­ға жа­қын тұ­рып ите­рі­лу. Се­рік­тес ая­ғын ұста­ған кез­де ите­ру. Ар­қан­ға өр­ме­леу. Тех­ни­ка­лық 25 % Қол­дың, аяқ­тың тех­ни­ка­лық жұ­мысы, сон­дай-ақ по­зи­ци­яда­ғы кү­рес эле­мент­те­рі, пар­тер­де­гі кү­рес, ба­сым кү­рес тех­ни­ка­сы бар спорт­шы­ға қар­сы соқ­қы тех­ни­ка­сы бар спорт­шы. Соқ­па­лы тех­ни­ка­дан қар­сы­ла­сын кей­ін­нен пар­тер­ге ауы­сты­ру­мен кү­рес­ке кө­шу тә­сіл­де­рі. Қол­да­ры­мен. Спорт­шы­лар­ды соқ­қы­лар­ды қол­да­ну әді­сте­рін үй­ре­ту ке­зін­де бұл жұ­мысты әр­түр­лі по­зи­ци­я­лар­дан қою ке­рек. Мұн­да изо­мет­ри­я­лық жат­тығ­у­лар­дың ди­на­ми­ка­лық жат­тығ­у­лар­мен үй­ле­сі­мі бар. Так­ти­ка­лық 20 % Жа­уын­гер­лік так­ти­ка да қор­ға­ны­сқа ша­буыл жа­сай­ды. Соқ­қы тех­ни­ка­сы­на кө­шу­мен кү­рес­ке жал­ған кі­ру. Қар­сы­ла­сты ада­сты­ру үшін ті­рек­тер­ді өзгер­ту. Же­ңіл фор­ма­да­ғы ер­кін жек­пе-жек­тер. Тео­ри­я­лық 10 % жал­пы жек­пе-жек­ті құ­ру тео­ри­я­сы Пси­хо­ло­ги­я­лық 15 % жал­пы пси­хо­ло­гия, пси­хо­ло­ги­я­лық көз­қа­рас, спорт­шы­ның қор­қы­ны­шы­мен және оны же­ңу­мен жұ­мыс Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 10 % Жа­рыс ере­же­ле­рі­мен та­ны­су Бар­лы­ғы 100 % 1-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Фи­зи­ка­лық 22 % Сал­мақ жат­тығ­у­ла­ры-штан­га, ган­тель, ги­ри, бли­ны штан­га­дан Тех­ни­ка­лық 25 % Жат­тығ­у­дың әр ке­зе­ңі­мен жат­тығу бағ­дар­ла­ма­сы­на орын­дау үшін ең қиын жат­тығ­у­лар­ды қо­су ке­рек, жат­тығу бағ­дар­ла­ма­сы­на ең күр­де­лі әді­стер­ді қо­су ке­рек, бар­лық ас­пек­ті­лер­де ком­бат дзю-дзю­цу. Тех­ни­ка­ны стан­дарт­ты емес по­зи­ци­я­лар мен ті­рек­тер­ден ба­стау ке­рек. Ере­же­лер­ге сүй­ене оты­рып, ком­бат дзю-дзю­цу, соқ­қы­лар­мен және соқ­қы­лар­мен жұ­мыс жа­сау ке­зін­де мак­си­мал­ды жыл­дам­дық пен соқ­қы кү­шін да­мы­ту қа­жет. Ше­бер­лік­тің ар­туы­мен ком­бат дзю-дзю­цу спорт­шы­сы­ның ар­се­на­лы соқ­қы­лар­мен және кү­рес тех­ни­ка­сы­на ауы­су­мен үй­ле­сім­мен бай­ы­ты­луы ке­рек, сол си­яқ­ты соқ­қы тех­ни­ка­сы­на қар­сы кү­рес по­зи­ци­я­сы­нан шы­ғу ке­рек. Так­ти­ка­лық 23 % Спорт­шы­лар­дың так­ти­ка­сы қар­сы­ла­сын ада­сты­ру­дың әр­түр­лі әді­сте­рін жа­сау ке­рек. Жал­ған шар­ша­уды көр­се­ту неме­се ке­рі­сін­ше ай­қын шар­ша­уды жа­сы­ру. Жа­қын кү­рес тех­ни­ка­сы жү­ріп жа­тқан жағ­дай­да қар­сы­ла­стың бел­сен­ді қо­лын бай­лап неме­се ың­ғай­сыз жағ­дай­ға әке­ле­ді. Қар­сы­ла­стың тез шар­ша­уы­ның жақ­сы құ­ра­лы-бұл соқ­қы­лар кор­пус бұл ты­ныс алу­дың бұ­зы­луы­на әке­ле­ді және қар­сы­ла­сты ду­эль­ге қо­сым­ша дене ре­зерв­те­рін қо­су­ға мәж­бүр ете­ді, бұл сай­ып кел­ген­де қар­сы­ла­стың шар­ша­уы­на әке­ле­ді. Тео­ри­я­лық 5 % жал­пы жек­пе-жек­ті құ­ру тео­ри­я­сы ⁠ Пси­хо­ло­ги­я­лық 10 % Жо­ға­ры дең­гей­де­гі спорт­шы­ны дай­ын­да­уда­ғы өте ма­ңы­зды сәт-жат­тығу мо­ти­ва­ци­я­сын қол­да­ну. Спорт­шы мен жат­тық­ты­ру­шы олар­дың не үшін жат­ты­ға­ты­нын және олар­дың бір­лес­кен жұ­мысы қан­дай мақ­сат­тар­ды көз­дей­ті­нін нақ­ты көр­се­туі ке­рек. Спорт­шы­ның ба­сты уә­жі: әлем­дік спорт аре­на­сын­да өз елі­нің бе­де­лін кө­те­ру бо­луы ти­іс. Жат­тық­ты­ру­шы өз қам­қор­лы­ғын­да өз Ота­ны­на де­ген сүй­іспен­ші­лік­ті пат­ри­о­тизм се­зі­мін тәр­би­е­ле­у­ге мін­дет­ті. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 15 % Жа­рыс ере­же­ле­рі­мен, тө­ре­ші­лер ал­қа­сы­мен та­ны­су, жек­пе-жек ке­зін­де ба­ға­лар­ды дұ­рыс нақ­ты­лау Бар­лы­ғы 100 % 2-ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Фи­зи­ка­лық 25 % Сал­мақ жат­тығ­у­ла­ры-штан­га, ган­тель, ги­ри, бли­ны штан­га­дан Тех­ни­ка­лық 20 % Жат­тығ­у­дың әр ке­зе­ңі­мен жат­тығу бағ­дар­ла­ма­сы­на орын­дау үшін ең қиын жат­тығ­у­лар­ды қо­су ке­рек, жат­тығу бағ­дар­ла­ма­сы­на ең күр­де­лі әді­стер­ді қо­су ке­рек, бар­лық ас­пек­ті­лер­де ком­бат дзю-дзю­цу. Тех­ни­ка­ны стан­дарт­ты емес по­зи­ци­я­лар мен ті­рек­тер­ден ба­стау ке­рек. Ере­же­лер­ге сүй­ене оты­рып, ком­бат дзю-дзю­цу, соқ­қы­лар­мен және соқ­қы­лар­мен жұ­мыс жа­сау ке­зін­де мак­си­мал­ды жыл­дам­дық пен соқ­қы кү­шін да­мы­ту қа­жет. Ше­бер­лік­тің ар­туы­мен ком­бат дзю-дзю­цу спорт­шы­сы­ның ар­се­на­лы соқ­қы­лар­мен және кү­рес тех­ни­ка­сы­на ауы­су­мен үй­ле­сім­мен бай­ы­ты­луы ке­рек, сол си­яқ­ты соқ­қы тех­ни­ка­сы­на қар­сы кү­рес по­зи­ци­я­сы­нан шы­ғу ке­рек. Так­ти­ка­лық 30 % Спорт­шы­лар­дың так­ти­ка­сы қар­сы­ла­сын ада­сты­ру­дың әр­түр­лі әді­сте­рін жа­сау ке­рек. Жал­ған шар­ша­уды көр­се­ту неме­се ке­рі­сін­ше ай­қын шар­ша­уды жа­сы­ру. Жа­қын кү­рес тех­ни­ка­сы жү­ріп жа­тқан жағ­дай­да қар­сы­ла­стың бел­сен­ді қо­лын бай­лап неме­се ың­ғай­сыз жағ­дай­ға әке­ле­ді. Қар­сы­ла­стың тез шар­ша­уы­ның жақ­сы құ­ра­лы-бұл соқ­қы­лар кор­пус бұл ты­ныс алу­дың бұ­зы­луы­на әке­ле­ді және қар­сы­ла­сты ду­эль­ге қо­сым­ша дене ре­зерв­те­рін қо­су­ға мәж­бүр ете­ді, бұл сай­ып кел­ген­де қар­сы­ла­стың шар­ша­уы­на әке­ле­ді. Тео­ри­я­лық 0 жал­пы жек­пе-жек­ті құ­ру тео­ри­я­сы ⁠ Пси­хо­ло­ги­я­лық 10 % Жо­ға­ры дең­гей­де­гі спорт­шы­ны дай­ын­да­уда­ғы өте ма­ңы­зды сәт-жат­тығу мо­ти­ва­ци­я­сын қол­да­ну. Спорт­шы мен жат­тық­ты­ру­шы олар­дың не үшін жат­ты­ға­ты­нын және олар­дың бір­лес­кен жұ­мысы қан­дай мақ­сат­тар­ды көз­дей­ті­нін нақ­ты көр­се­туі ке­рек. Спорт­шы­ның ба­сты уә­жі: әлем­дік спорт аре­на­сын­да өз елі­нің бе­де­лін кө­те­ру бо­луы ти­іс. Жат­тық­ты­ру­шы өз қам­қор­лы­ғын­да өз Ота­ны­на де­ген сүй­іспен­ші­лік­ті пат­ри­о­тизм се­зі­мін тәр­би­е­ле­у­ге мін­дет­ті. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 15 % Жа­рыс ере­же­ле­рі­мен, тө­ре­ші­лер ал­қа­сы­мен та­ны­су, жек­пе-жек ке­зін­де ба­ға­лар­ды дұ­рыс нақ­ты­лау Бар­лы­ғы 100 % 2 оқу жы­лы­нан ас­қан спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Фи­зи­ка­лық 25 % Сал­мақ жат­тығ­у­ла­ры-штан­га, ган­тель, ги­ри, бли­ны штан­га­дан Тех­ни­ка­лық 15 % Жат­тығ­у­дың әр ке­зе­ңі­мен жат­тығу бағ­дар­ла­ма­сы­на орын­дау үшін ең қиын жат­тығ­у­лар­ды қо­су ке­рек, жат­тығу бағ­дар­ла­ма­сы­на ең күр­де­лі әді­стер­ді қо­су ке­рек, бар­лық ас­пек­ті­лер­де ком­бат дзю-дзю­цу. Тех­ни­ка­ны стан­дарт­ты емес по­зи­ци­я­лар мен ті­рек­тер­ден ба­стау ке­рек. Ере­же­лер­ге сүй­ене оты­рып, ком­бат дзю-дзю­цу, соқ­қы­лар­мен және соқ­қы­лар­мен жұ­мыс жа­сау ке­зін­де мак­си­мал­ды жыл­дам­дық пен соқ­қы кү­шін да­мы­ту қа­жет. Ше­бер­лік­тің ар­туы­мен ком­бат дзю-дзю­цу спорт­шы­сы­ның ар­се­на­лы соқ­қы­лар­мен және кү­рес тех­ни­ка­сы­на ауы­су­мен үй­ле­сім­мен бай­ы­ты­луы ке­рек, сол си­яқ­ты соқ­қы тех­ни­ка­сы­на қар­сы кү­рес по­зи­ци­я­сы­нан шы­ғу ке­рек. Так­ти­ка­лық 35 % Спорт­шы­лар­дың так­ти­ка­сы қар­сы­ла­сын ада­сты­ру­дың әр­түр­лі әді­сте­рін жа­сау ке­рек. Жал­ған шар­ша­уды көр­се­ту неме­се ке­рі­сін­ше ай­қын шар­ша­уды жа­сы­ру. Жа­қын кү­рес тех­ни­ка­сы жү­ріп жа­тқан жағ­дай­да қар­сы­ла­стың бел­сен­ді қо­лын бай­лап неме­се ың­ғай­сыз жағ­дай­ға әке­ле­ді. Қар­сы­ла­стың тез шар­ша­уы­ның жақ­сы құ­ра­лы-бұл соқ­қы­лар кор­пус бұл ты­ныс алу­дың бұ­зы­луы­на әке­ле­ді және қар­сы­ла­сты ду­эль­ге қо­сым­ша дене ре­зерв­те­рін қо­су­ға мәж­бүр ете­ді, бұл сай­ып кел­ген­де қар­сы­ла­стың шар­ша­уы­на әке­ле­ді. Тео­ри­я­лық 0 жал­пы жек­пе-жек­ті құ­ру тео­ри­я­сы ⁠ Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 % Жо­ға­ры дең­гей­де­гі спорт­шы­ны дай­ын­да­уда­ғы өте ма­ңы­зды сәт-жат­тығу мо­ти­ва­ци­я­сын қол­да­ну. Спорт­шы мен жат­тық­ты­ру­шы олар­дың не үшін жат­ты­ға­ты­нын және олар­дың бір­лес­кен жұ­мысы қан­дай мақ­сат­тар­ды көз­дей­ті­нін нақ­ты көр­се­туі ке­рек. Спорт­шы­ның ба­сты уә­жі: әлем­дік спорт аре­на­сын­да өз елі­нің бе­де­лін кө­те­ру бо­луы ти­іс. Жат­тық­ты­ру­шы өз қам­қор­лы­ғын­да өз Ота­ны­на де­ген сүй­іспен­ші­лік­ті пат­ри­о­тизм се­зі­мін тәр­би­е­ле­у­ге мін­дет­ті. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 20 % Жа­рыс ере­же­ле­рі­мен, тө­ре­ші­лер ал­қа­сы­мен та­ны­су, жек­пе-жек ке­зін­де ба­ға­лар­ды дұ­рыс нақ­ты­лау Бар­лы­ғы 100 % жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік то­бы (бар­лық ке­зең) Фи­зи­ка­лық 20 % Сал­мақ жат­тығ­у­ла­ры-штан­га, ган­тель, ги­ри, бли­ны штан­га­дан Тех­ни­ка­лық 15 % Жат­тығ­у­дың әр ке­зе­ңі­мен жат­тығу бағ­дар­ла­ма­сы­на орын­дау үшін ең қиын жат­тығ­у­лар­ды қо­су ке­рек, жат­тығу бағ­дар­ла­ма­сы­на ең күр­де­лі әді­стер­ді қо­су ке­рек, бар­лық ас­пек­ті­лер­де ком­бат дзю-дзю­цу. Тех­ни­ка­ны стан­дарт­ты емес по­зи­ци­я­лар мен ті­рек­тер­ден ба­стау ке­рек. Ере­же­лер­ге сүй­ене оты­рып, ком­бат дзю-дзю­цу, соқ­қы­лар­мен және соқ­қы­лар­мен жұ­мыс жа­сау ке­зін­де мак­си­мал­ды жыл­дам­дық пен соқ­қы кү­шін да­мы­ту қа­жет. Ше­бер­лік­тің ар­туы­мен ком­бат дзю-дзю­цу спорт­шы­сы­ның ар­се­на­лы соқ­қы­лар­мен және кү­рес тех­ни­ка­сы­на ауы­су­мен үй­ле­сім­мен бай­ы­ты­луы ке­рек, сол си­яқ­ты соқ­қы тех­ни­ка­сы­на қар­сы кү­рес по­зи­ци­я­сы­нан шы­ғу ке­рек. Так­ти­ка­лық 35 % Спорт­шы­лар­дың так­ти­ка­сы қар­сы­ла­сын ада­сты­ру­дың әр­түр­лі әді­сте­рін жа­сау ке­рек. Жал­ған шар­ша­уды көр­се­ту неме­се ке­рі­сін­ше ай­қын шар­ша­уды жа­сы­ру. Жа­қын кү­рес тех­ни­ка­сы жү­ріп жа­тқан жағ­дай­да қар­сы­ла­стың бел­сен­ді қо­лын бай­лап неме­се ың­ғай­сыз жағ­дай­ға әке­ле­ді. Қар­сы­ла­стың тез шар­ша­уы­ның жақ­сы құ­ра­лы-бұл соқ­қы­лар кор­пус бұл ты­ныс алу­дың бұ­зы­луы­на әке­ле­ді және қар­сы­ла­сты ду­эль­ге қо­сым­ша дене ре­зерв­те­рін қо­су­ға мәж­бүр ете­ді, бұл сай­ып кел­ген­де қар­сы­ла­стың шар­ша­уы­на әке­ле­ді. Тео­ри­я­лық 0 жал­пы жек­пе-жек­ті құ­ру тео­ри­я­сы ⁠ Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 % Жо­ға­ры дең­гей­де­гі спорт­шы­ны дай­ын­да­уда­ғы өте ма­ңы­зды сәт-жат­тығу мо­ти­ва­ци­я­сын қол­да­ну. Спорт­шы мен жат­тық­ты­ру­шы олар­дың не үшін жат­ты­ға­ты­нын және олар­дың бір­лес­кен жұ­мысы қан­дай мақ­сат­тар­ды көз­дей­ті­нін нақ­ты көр­се­туі ке­рек. Спорт­шы­ның ба­сты уә­жі: әлем­дік спорт аре­на­сын­да өз елі­нің бе­де­лін кө­те­ру бо­луы ти­іс. Жат­тық­ты­ру­шы өз қам­қор­лы­ғын­да өз Ота­ны­на де­ген сүй­іспен­ші­лік­ті пат­ри­о­тизм се­зі­мін тәр­би­е­ле­у­ге мін­дет­ті. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 25 % Жа­рыс ере­же­ле­рі­мен, тө­ре­ші­лер ал­қа­сы­мен та­ны­су, жек­пе-жек ке­зін­де ба­ға­лар­ды дұ­рыс нақ­ты­лау Бар­лы­ғы 100

7. Спорттық даярлау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін № Жат­тығ­у­лар тү­рі Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін­гі қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Бір жыл­дан жо­ға­ры қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры ұл­дар Ба­ға­лау * қы­здар Ба­ға­лау * ұл­дар Ба­ға­лау * қы­здар Ба­ға­лау * 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1 Ите­рі­лу (от­жи­ма­ние) Шот бой­ын­ша 10 10 5 10 15 10 10 10 5 5 3 5 8 5 5 5 5-тен аса 0 3-тен аса 0 8-ден аса 0 5-тен аса 0 1.2 Пресс Шот бой­ын­ша 10 10 5 10 15 10 10 10 5 5 3 5 8 5 5 5 5-тен аса 0 3-тен аса 0 8-ден аса 0 5-тен аса 0 1.3 Ор­нын­да тұ­рып би­ік­тікке се­кі­ру Шот бой­ын­ша 10 10 5 10 15 10 10 10 5 5 3 5 8 5 5 5 5-тен аса 0 3-тен аса 0 8-ден аса 0 5-тен аса 0 1.4 Бел­те­мір­ге тар­ты­лу Шот бой­ын­ша 4 10 2 10 6 10 4 10 2 5 1 5 4 5 2 5 2-ден аса 0 1-ден аса 0 4-тен аса 0 2-ден аса 0 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жат­тығ­у­лар тү­рі Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін­гі қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Бір жыл­дан жо­ға­ры қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры ұл­дар Ба­ға­лау * қы­здар Ба­ға­лау * ұл­дар Ба­ға­лау * қы­здар Ба­ға­лау * 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1 Ите­рі­лу (от­жи­ма­ние) Шот бой­ын­ша 30 10 25 10 40 10 20 10 25 5 15 5 30 5 10 5 25-тен аса 0 15-тен аса 0 30-дан аса 0 10-нан аса 0 1.2 Пресс Шот бой­ын­ша 30 10 25 10 40 10 20 10 25 5 15 5 30 5 10 5 25-тен аса 0 15-тен аса 0 30-дан аса 0 10-нан аса 0 1.3 Ор­нын­да тұ­рып би­ік­тікке се­кі­ру Шот бой­ын­ша 30 10 25 10 40 10 20 10 25 5 15 5 30 5 10 5 25-тен аса 0 15-тен аса 0 30-дан аса 0 10-нан аса 0 1.4 Бел­те­мір­ге тар­ты­лу Шот бой­ын­ша 20 10 8 10 25 10 10 10 12 5 4 5 15 5 5 5 10-нан аса 0 4-тен аса 0 15-тен аса 0 5-тен аса 0 Алғашқы дайындық топтары үшін № Жат­тығ­у­лар тү­рі Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін­гі қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Бір жыл­дан жо­ға­ры қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры ұл­дар Ба­ға­лау * қы­здар Ба­ға­лау * ұл­дар Ба­ға­лау * қы­здар Ба­ға­лау * 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1 Ак­ро­ба­ти­ка (ау­нау) Шот бой­ын­ша 4-6 рет 10 2-4 рет 10 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.2 Сақ­тан­ды­ру (сақ­та­нып ау­нау оң жақ­қа, сол жақ­қа) Шот бой­ын­ша 4-6 рет 10 2-4 рет 10 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.3 Хид­за ге­ри Шот бой­ын­ша 4-6 рет 10 2-4 рет 10 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.4 Мая ге­ри Шот бой­ын­ша 4-6 рет 10 2-4 рет 10 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.5 Ге­дан ге­ри Шот бой­ын­ша 4-6 рет 10 2-4 рет 10 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.6 Чу­дан ге­ри Шот бой­ын­ша 4-6 рет 10 2-4 рет 10 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.7 Ои цу­ки Шот бой­ын­ша 4-6 рет 10 2-4 рет 10 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.8 Гя­ку цу­ки Шот бой­ын­ша 4-6 рет 10 2-4 рет 10 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.9 Ма­ва­ши цу­ки Шот бой­ын­ша 4-6 рет 10 2-4 рет 10 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.10 Ши­то цу­ки Шот бой­ын­ша 4-6 рет 10 2-4 рет 10 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.11 о-Со­то-ге­ри (арт­қа ша­лу) Шот бой­ын­ша 20 се­кунд 10 15 се­кунд 10 30 се­кунд 10 20 се­кунд 10 1.12 Ке­са га­та­ми (ше­ті­нен ұстау) Шот бой­ын­ша 20 се­кунд 10 15 се­кунд 10 30 се­кунд 10 20 се­кунд 10 1.13 Дзюд­зи-га­та­ми (шын­тақ тұт­қа­сы) Шот бой­ын­ша 20 се­кунд 10 15 се­кунд 10 30 се­кунд 10 20 се­кунд 10 1.14 По­ня­тия (гард, маунт) Шот бой­ын­ша 20 се­кунд 10 15 се­кунд 10 30 се­кунд 10 20 се­кунд 10 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жат­тығ­у­лар тү­рі Өл­шем бір­лі­гі нор­ма­ла­ры ұл­дар Оцен­ка* Де­воч­ки Оцен­ка* 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1 Ак­ро­ба­ти­ка (ті­рек­тен құ­лау, фляг баспен, қол­мен) Шот бой­ын­ша 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.2 Стра­хов­ка­лар (жыл­дам­дық­қа) Шот бой­ын­ша 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.3 Аяқ­пен жұ­мыс Шот бой­ын­ша 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.4 Аяқ­тар­мен, қол­дар­мен ком­би­на­ци­я­лар Шот бой­ын­ша 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.5 О-го­ши (под­сад­қа өту) Шот бой­ын­ша 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.6 Ке­рі лақ­ты­ру Шот бой­ын­ша 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.7 Ка­та-гу­ру­ма (мель­ни­ца) Шот бой­ын­ша 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.8 Ип­пон сео-на­ге ( спин­ка об­рат­ка) Шот бой­ын­ша 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.9 Қол, аяқ­қа ауыр­ту әді­сте­рі Шот бой­ын­ша 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.10 Ұстау, гард, маунт, ке­ту Шот бой­ын­ша 8-10 рет 10 4-6 рет 10 1.11 Спа­ринг (5*3) Шот бой­ын­ша 1 мин 10 30 се­кунд 10 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі (дана, жұп (2 дана), жиынтық, және т.б.) Оқу тобын қамтамасыз ету бірлігі (адам, оқушы, команда) 1 Бокс қабы (мешки) 8 Топ үшін 2 Татами 1 Топ үшін 3 Штангалар 2 Топ үшін 4 Гантельдер үлкені 10 Адам басына 5 Гантельдер кішісі 10 Адам басына 6 Лапы капли 3 Топ үшін 7 Макиварлар үлкені 5 Адам басына 8 Макиварлар орташа 5 Адам басына 9 Макиварлар кішісі 5 Адам басына 10 Тартуға арналған күштік резеңке (жгут) 10 Адам басына 11 Скакалкалар 10 Адам басына 12 8, 12, 16, 24, 32 кг кір тастары 2 Топ үшін 13 150 кг-ға дейін таразы 1 Топ үшін Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі (дана, жұп (2 дана), жиынтық, және т.б.) Оқу тобын қамтамасыз ету бірлігі (адам, оқушы, команда) 1 Кимонолар 14 Адам басына 2 Шингардтар 14 Адам басына 3 Протекторлар 14 Адам басына 4 Шлемдер 14 Адам басына 5 Бокс қолғаптары 14 Адам басына 6 Спорттық костюм 14 Адам басына 7 Футболка 14 Адам басына 8 Кроссовка 14 Адам басына

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 64 қосымша Қол күресі бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты –қол күресі бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарменкіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АДТ– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) кадеттер/қоса алғанда 15 жасқа дейін Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақспортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірімдер/ қоса алғанда 16-18жасқа дейін жастар/қоса алғанда 19-23жас ересектер/24жасжәнеодан үлкен Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 5 2 14 күн­ге дей­ін 2 күн­ге дей­ін, бі­ра­қ­жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ОЖТ – 2 5 2 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 5 2 14 күн­ге дей­ін ОЖТ3о­қу жы­лы­нан астам 5 2 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 5 2 14 күн­ге дей­ін СЖТ– 2 5 2 14 күн­ге дей­ін СЖТ 2о­қу жы­лы­нан астам 5 2 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 5 2 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 5 2 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) ка­дет­тер/қо­са ал­ған­да 15 жас­қа дей­ін 5 2 14 күн­ге дей­ін жа­сө­спі­рім­дер/ қо­са ал­ған­да 16-18­жас­қа дей­ін 5 2 14 күн­ге дей­ін жастар/қо­са ал­ған­да 19-23­жас 5 2 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/24­жа­сж­ә­нео­дан үл­кен 5 2 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­ты­қ­жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ– 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 4 2 4 3 5 2 ОЖТ – 2 4 2 4 3 5 2 ОЖТ – 3 5 2 4 3 5 2 ОЖТ3о­қу жы­лы­нан астам 5 2 4 3 5 2 СЖТ – 1 7 3 4 0 5 2 СЖТ– 2 7 3 4 0 5 2 СЖТ 2о­қу жы­лы­нан астам 7 3 4 0 5 2 ЖС­ШТ 7 3 4 0 5 2 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДДж­әне­СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­ры­стар түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (15­жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (18­жастан ас­па­ған) Жастар (23­жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (24­жа­сж­ә­нео­дан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 36 108 36 108 22 66 0 0 0 0 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 9 27 9 27 11 33 11 33 0 0 Ре­сми об­лы­сты­қ­жа­ры­стар 9+18 27+54 9+18 27+54 11+22 33+66 11+22 33+66 18 54 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лы­қ­жа­ры­стар 9+18 27+54 9+18 27+54 11+22 33+66 11+22 33+66 18 54 Ха­лы­қа­ра­лы­қ­жа­ры­стар 14 42 14 42 22 66 22 66 36 108 Әйелдер (жекежарыстар) Жа­ры­стар түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (15­жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (18­жастан ас­па­ған) Жастар (23­жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (24­жа­сж­ә­нео­дан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 28 84 28 84 16 48 0 0 0 0 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 7 21 7 21 8 24 8 24 0 0 Ре­сми об­лы­сты­қ­жа­ры­стар 7+14 21+42 7+14 21+42 8+16 24+48 8+16 24+48 8 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лы­қ­жа­ры­стар 7+14 21+42 7+14 21+42 8+16 24+48 8+16 24+48 8 24 Ха­лы­қа­ра­лы­қ­жа­ры­стар 7 21 7 21 8 24 8 24 16 42 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі І са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­та­ғы тө­ре­ші Аудан­дық­тур­нир­лер 10 0 0 0 0 Об­лы­стық тур­нир­лер 5 5 0 0 0 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 0 5 5 2 3 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 4 4 0 0 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 0 0 2 3 15

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 53 Ойындардың, эстафеталардың, спорттың басқа түрлерінің көмегімен жан-жақты физикалық даму. Басымдық - ептілік, үйлестік, жылдамдық. ЖДД 29 АДД 24 Техникалық 24 Қимыл қозғалыс туралы жалпы ұғым, қол күресінің техникалық негіздерін меңгеру. Буындарды нығайту, күштік жаттығу. Тактикалық 14 Қарапайым амалдар, қарапайым техника. Теориялық 4 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурушаңдықтың, жарақаттың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялықнегіздері. Психологиялық 5 Спортпен шұғылдануға табанды қызығушылықты сіңіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде : 53 Икемділікті, ептілікті, қимы-қозғалысты үйлестіру қабілетін дамыту. Қимылды ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. ЖФД 29 АФД 24 Техникалық 24 Техникалық шеберлік негіздерін қалыптастыру, өрескел қателіктерді алдын алады және жояды (Әңгімелеужәнетехникалық қимылды көрсету. Тактикалық 14 Қарапайым амалдар, қарапайым техника. Теориялық 4 Спортпен шұғылданатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурушаңдықтың, жарақаттың алдын алу. Спортшының имандылық қасиеттерін тәрбиелеу. Күрес техникасыжәне техникалықдаярлық. Психологиялық 5 Жаттығу жұмысына нұсқауды нормалау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 51 Жалпы даму бағдарламасы, ептілік пен үйлестікті жетілдіру. Доппен бірге ойындарды пайдалану (футбол, баскетбол, теннис жәнет.б.). ЖДД 22 АДД 29 Техникалық 23 Техниканы тереңдетіп оқыту. Шабуылдаушы техникалықтәсілдер. Тактикалық 14 Күрес тактикасы негіздері. Жеке тұрысты дұрыс даңдау. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Аурушаңдық пен жарақаттың алдын алу. Шыңдалу. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыстар қағидалары. Психологиялық 4 Қиындатылған жаттықтыру тапсырмаларын орындауға қажетті мінез-құлықтың спорттық маңызды қасиеттері мен ерік қасиеттерін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Қол күресінің терминологиясын меңгеру және оны сабақтарда қолдану. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). соның ішінде: 47 Денсаулықты нығайту және спортшылар ағзасының функционалдық мүмкіндігін арттыру бойынша олардың физикалық қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. Айрықша назаршапшаңдық және шапшаңдық-күштік шымдамдылықтың дамуына, қимыл-қозғалыстың шапшаңдығына, ойынға шыдамдылығына аударылады. ЖДД 20 АДД 27 Техникалық 27 Техникалық элементтерді жетілдіру, қорғаныстық техникалықтәсілдер. Тактикалық 14 Түрлі тактикалық әдіс-амалдарды жетілдіру. Күрестің жеке стилін қалыптастыру. Теориялық 5 Қазақстанда және әлемде қол күресінің даму тарихы. Спорттағы аурушаңдық пен жарақаттың алдын алу. Спорттық даярлықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы даярлығының рөлі. Психологиялық 4 Өзін-өзі бақылау тәсілдеріне және жарыстарда сөре алдындағы күйді басқара білуге баулу Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 3 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру жөнінде дағдылар мен қабілеттерді дамыту (топты сапқа тұрғызу, орнында және жүріп бара жатқанда негізгі пәрмендер беру). Топта бой жазуды өткізуге арналған қабілеттерді жетілдіру. Қалалық жарыстардағы төрешілікке төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). соның ішінде: 51 Шапшаңдық пен реакцияны басымдықпен дамыту. Шапшаңдықты дамыту күресі. Дененің салмағын пайдаланып, күшті жаттықтыру. Айрықша назаршапшаңдық және шапшаңдық-күштік шымдамдылықтың дамуына, қимыл-қозғалыстың шапшаңдығына, ойынға шыдамдылығына аударылады. ЖДД 19 АДД 32 Техникалық 21 Техникалық элементтерді жетілдіру, бөгеліп қалумен күрес.«Жоғары, пронация», «Ілмек, өзіңе қарай супинация» шабуылын жетілдіру. Тактикалық 16 Тактикалықәдіс-амалдарды жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Теориялық 5 Физикалық қабілеттермен физикалықдаярлық. Спортттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздеріжәне тактикалықдаярлық. Психологиялық 4 Спорттық қызметке нұсқауды бекіту, Жаттығу және жарыс жүктемелеріне шыдамдылықты қамтамасыз ететін жеке бастың қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Топтағы жолдаста тәсіл техникасын орындауда қателіктерді анықтау және түзету. Кіші жолдастармен техниканы жетілдіру бойынша жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастыру қабілеттерін дамыту. Ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне рефери төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 3 Оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). соның ішінде: 44 Арнайы шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шыдамдылықты, күрделі-үйлестіру қабілеттерін дамыту әдістері. Арнайы физикалық даярлық рөлін ұлғайту. ЖДД 10 АДД 34 Техникалық 23 Алдыңғы даярлық кезеңінің материалын қайталау. Барлық жаттығуларды орындау шапшаңдығын арттыру. Шұғылданушының жеке ерекшеліктеріне қарай жаттығуды дараландыру. Жаңа шабуылдаушы және қорғаныстық техникалық тәсілдерді үйрену. Тактикалық 20 Тактикалық айла-әдістерді жетілдіру. Жарыстық жағдаяттарды моделдеу. Теориялық 5 Физикалық қабілеттермен физикалықдаярлық. Спорттық даярлықты жоспардау және бақылау. Техникалық-тактикалықдаярлық. Күреске бағдарлау және күрес нәтижелерін талқылау. Психологиялық 4 Жалпы эмоционалдықорнықтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді еңсерудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауаптылық және парыз сезімі, физикалық жайсыздыққа шыдамдылық секілді спортшыларда басымдылыққа ие жеке қасиеттерді жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 4 Жарыстарда топқа басшылық ету дағдыларын дамыту. Ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне рефери төреші, хатшылықтың құрамында аға төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 1-Ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 39 Шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шыдамдылықты дамыту,техникалық тәсілдерді жүргізу жылдамдығын арттыру. Техникалық тәсілді жүргізген кезде серіктестің көмегі. Арнайы физикалық даярлықтың рөлін ұлғайту. ЖДД 10 АДД 29 Техникалық 22 Жеке техниканы іріктеу және жетілдіру жәнежаңа техникалық дағдыларды оқып үйрену. Тактикалық 29 Түрлі стилдегі нақты қарсыласпен күреске тактикалық жоспарларды әзірлеу. Теориялық 4 Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Жалпы жәнеарнайы психологиялықдаярлық. Күресті тактикалықталдау, тактикалықәдіс-амалдарды әзірлеу. Күреске бағдарлау және күрес нәтижелерін талқылау. Психологиялық 3 Жоғары психологиялық төзімділікке, ерік-жігер қасиеттеріне, максималды спорттық нәтижелерге жетуде икемге ие споршының тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Жаттығу жоспарын дербес әзірлеу қабілеті. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне рефери, хатшылықтың құрамында аға төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 2-Ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). соның ішінде: 37 Арнайы шапшаңдық және шапшаңдық-күштік шыдамдылықты, күрделі-үйлестіру қабілеттерін дамыу әдістері. Арнайы физикалық даярлықтың рөлін ұлғайту. ЖДД 9 АДД 28 Техникалық 23 Дамудың тұлғалық ерекшеліктері: физикалыққасиеттер, үйлестірумүмкіндіктері, психикалық физиолоялықкөрсеткіштер, спорттық-техникалықшеберлік пенқабілеттердеңгейі негізінде техникалық-тактикалық даярлықы дараландыру. Тактикалық 30 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларын орындаумен бірге спаррингтер (жекпе-жектер). Теориялық 4 Жалпыжәнеарнайы психологиялықдаярлық. Тактика негіздеріжәне тактикалықдаярлық. Күресті тактикалықталдау, тактикалық әдіс-амалдардыәзірлеу. Күреске бағдарлау және күрес нәтижелерін талқылау. Психологиялық 3 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқару қабілеті, жоғары жауаптылық жағдайында күйзеліске шыдамдылық, жоғарыжарыс уәждемесі, байыптылық пен жауаптылық, өзін-өзі талдауға қабілеттілік. Нұсқаушылық және төрешілік Тәжірибе 3 Өзін-өзі бақылау күнделігін өз бетінше жүргізу, жаттығу және жарыс жүктемелерін талдау қабілеті. Оқу жекпе-жектерінің төрешілігіне рефери, хатшы рөлінде қатысу. Барлығы 100 % 2 Оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). соның ішінде: 38 Арнайы күшті, шапшаңдық-күштік қасиеттерді, шапшаңдық төзімділікті жеткен деңгейде ұстау және әрі қарай дамыту. Арнайы физикалық даярлықтың үлесін арттыру. ЖДД 10 АДД 28 Техникалық 23 Шабуылдаушы және қорғаныстық техникалық тәсілдер арсеналын жетілдіру. Төрешілік ұстап қалуда күресті жетілдіру. Тактикалық 28 Түрлі стилдегі нақты қарсыластармен күрестің тактикалық жоспарларын әзірлеу. Теориялық 4 Жалпы және арнайы психологиялық даярлық. Спорттық даярлықты жоспарлау және бақылау. Күресті тактикалықталдау, тактикалық әдіс-амалдарды әзірлеу. Күреске бағдарлау және күрес нәтижелерін талқылау. Психологиялық 3 Мінез-құлықтың моралдық-ерік қасиеттерін дамыту, Жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі сендіру және күйлерді өзін-өзі реттеу тәсілдерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге жетуге уәждемені дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 4 Кіші топтарда жаттықтыру сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын сіңіру. Бас төреші, аға төоеші, рефери және бас хатшы рөлінде жарыстардың төрешілігі. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). соның ішінде: 35 Физикалық және арнайы даярлықтың жоғары деңгейін күресті жетілдіру базасы ретінде қолдау. ЖДД 10 АДД 25 Техникалық 21 Жеке күрес стилін дамыту. Шабуылдаушы және қорғаныстық тәсілдер мен төрешілік ұстап қалуда күресті жетілдіру және оларды әрі қарай жетілдіру (түрлі спортшылармен жекпе-жек шарттарына жақындатылған жарыстарда автоматты түрде орындалады) тактикалық 33 Түрлі стилдегі нақты қарсыластармен күрестің тактикалық жоспарларын әзірлеу. Нақты бәсекелестерге жеке тактикалық жоспарлар әзірлеу, күресті талдаужәнетактикалық стратегия дайындау. теориялық 4 Қазақстанда және әлемде қол күресін дамытудың негізгі үрдістері. Жалпыжәнеарнайы психологиялықдаярлық. Күресті тактикалықталдау, тактикалық әдіс-амалдарын әзірлеу. Күреске бағдарлау және күрес нәтижелерін талқылау. Психологиялық 3 Жаттығу процесінде дербестік ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 4 Басқа спортшылар жаттығулар орындаған кезде қателіктерді анықтау және түзету. Кіші жас топтарында шұғылданушыларға жекелеген жаттығулар мен тәсілдерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі қағидаларын, өткізу, жарыстар хаттамаларын жүргізу жүйелерін меңгеру. Облыстық және республикалық жарыстардың төрешілігі. барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 160 10 150 10 170 10 165 10 135 5 130 5 145 5 140 5 135-тен кем 0 130-дан кем 0 145-тен кем 0 140-тан кем 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1 Кер­ме­ге екі қол­мен асы­лу се­кунд 30,0 10 25,0 10 35,0 10 30,0 10 25,0 5 20,0 5 30,0 5 25,0 5 25,0-тен кем 0 20,0-дан кем 0 30,0-дан кем 0 25,0-тен кем 0 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Рет № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив ба­ла­лар Ба­ға­лау қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. Кер­ме­ге­тар­ты­лу (Б) 1 мин де­не­ні кө­те­ру (Қ) мәр­те­лер са­ны 20 10 30 10 15 5 25 5 15-тен кем 0 25-тен кем 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Ар­найы тұт­қа­мен бі­лек­ті бү­гу мәр­те­лер са­ны Өз сал­мағ. 80% аста­мы х 6 қай­та­лау 100% Өз сал­мағ. 80% аста­мы х 6 қай­та­лау 100% 2.2. Ар­найы тұт­қа­мен ті­ке­лей бл­ок­та ша­буыл­да­у­шы қоз­ға­лыс Өз сал­мағ. 80% аста­мы х 6 қай­та­лау 90% Өз сал­мағ. 80% аста­мы х 6 қай­та­лау 90% Өз сал­мағ. 70% аста­мы х 6 қай­та­лау 80% Өз сал­мағ. 70% аста­мы х 6 қай­та­лау 80% Өз сал­мағ. 60% аста­мы х 6 қай­та­лау 70% Өз сал­мағ. 60% аста­мы х 6 қай­та­лау 70% Өз сал­мағ. 50% аста­мы х 6 қай­та­лау 60% Өз сал­мағ. 50% аста­мы х 6 қай­та­лау 60% Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммалмен қамтамасыз ету 10 адамға спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету Рет № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1. WAFстандарты бойынша қол күресіне арналған тіреулері бар кәсіби үстел дана 2 2. Ретке келтірілетін блок дана 2 3. Блиндері бар штангалар дана 5 4. Батпандар жұп 10 5. Еңкеймелі орындық дана 2 6. Штангага арналған орындығы бар тіреуіш дана 1 7. Гантелдер мен блиндерге арналған тіреуіш дана 2 8. 8, 12, 16, 24, 32 кг кір тастары дана 10 9. Арнайы тұтқалар жинағы дана 10 10. Қол күресіне арналған күштік резеңке дана 10 11. Атлетикалық белбеу дана 5 12. Қоссырық дана 1 13. 150 кг-ға дейін таразы дана 1 14. Сым арқан дана 1 15. Білек динамометрі дана 1 16. Білек эспандері дана 5 17. Магнезияға арналған ыдыс дана 1 18. Керме дана 1 19. Күштік жаттығуларға арналған белбеулер дана 5 20. Қармауды бекітуге арналған белбеулер дана 5 21. Жаттығуға арналған тұтқалар (диаметрі әртүрлі) дана 5 22. Секунд өлшегіш дана 5 23. Гимнастикалық орындық дана 1 24. Л. Скотт орындығы дана 1 25. Гимнастикалық қабырға дана 1 26. Жіліншік пен білектің буындарын жаттықтыруға арналған жаттықтырғыш дана 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету Рет № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Спорттық костюм дана 10 2 Футболка дана 10 3 Кроссовка дана 10

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 65 қосымша Муайтай (муай, тай боксы) бойынша ұлттық спорттық дайындық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлау тиімділігін стандарттау, жүйелеу және арттыру үшін әзірленген. Оның негізгі мақсаты – муайтай (муай, тай боксы) бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Осындай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан, елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді – бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорттық шеберлікке дейін. Бұл спортшыны қисынды әрі тиімді дамыту жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әр кезеңінде нәтижелерге нақты нормативтер мен талаптар анықталады, бұл ілгерілеу мен жаттықтырушылар мен ұйымдардың жұмыс сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорттық резервті қалыптастыруға жәрдемдесу Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв құра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен интеграция Әзірлеу кезінде қазақстандық спортшылардың әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік беретін халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толықтығы (адам) Аптасына сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АДТ – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан аса 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ – 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан аса 5 28 1456 ЖСШТ 4 32 1664 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық және штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (республикалық СДД, ОДО, СДО – центр спортивной подготовик, оқу орталықтары, басқарма немесе жергілікті СДД) U–11, U–13, U-15 Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының қандай да бір спорт ұйымына (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшыларды даярлаудың жеке жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады U-17 U-23 Ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстарды ұйымдастыратын ұйымдар, ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру және спортты дамытуды жүзеге асыратын дене шынықтыру орталықтары Жұмыстың ішкі регламенті мен қағидаларына сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру үшін іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 2 АДТ – 2 10 10 7 2 ОЖТ – 1 15 10 7 2 ОЖТ – 2 15 15 10 2 ОЖТ – 3 20 15 10 2 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан аса 20 15 15 5 СЖТ – 1 24 18 15 5 СЖТ – 2 24 18 18 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан аса 24 18 18 5 ЖС­ШТ 24 18 18 5 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес ҚР ұлт­тық және штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, оқу ор­та­лық­та­ры, бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) U–11, U–13, U-15 21 10 5 U-17 24 10 5 U-23 24 10 5 Ере­сек­тер 24 10 5 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар­ды ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру және спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зу ор­ны­на ба­ру және ке­рі қай­ту уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­лен­ген

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Өңір­лік Қа­ла­лық және аудан­дық Жа­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 2 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 3 3 3 4 4 3 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан аса 3 3 4 4 3 3 СЖТ – 1 4 4 4 4 4 4 СЖТ – 2 4 4 4 4 4 4 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан аса 4 4 6 6 4 4 ЖС­ШТ 4 4 6 6 4 4 Клуб­тар / сек­ци­я­лар Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Мек­теп­тер-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық және штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, оқу ор­та­лық­та­ры, бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес РО­ДО СЖТ2 та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШСБ ЖС­ШТ­та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар­ды ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру және спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауы тиіс.

4. Облыстық, республикалық және халықаралық медальдармен қамтамасыз ету жөніндегі нормалар Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін спорттық жарыстар Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 10-11, 12-13 жас 14-15 жас 16-17 жас U-23 Ере­сек­тер Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 34 136 15 60 14 56 14 56 14 56 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 34 136 15 60 14 56 14 56 14 56 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 34 136 15 60 14 56 14 56 14 56 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 34 136 15 60 14 56 14 56 14 56 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 34 136 15 60 14 56 14 56 14 56 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 10-11, 12-13 жас 14-15 жас 16-17 жас U-23 Ере­сек­тер Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 34 136 14 56 12 48 11 44 11 44 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 34 136 14 56 12 48 11 44 11 44 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 34 136 14 56 12 48 11 44 11 44 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 34 136 14 56 12 48 11 44 11 44 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 34 136 14 56 12 48 11 44 11 44 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз етуге арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен (регламентпен) регламенттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі I са­нат­та­ғы спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­та­ғы тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 10 - - - - Об­лы­стық тур­нир­лер 10 5 - - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 5 5 5 - - Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 5 - - - Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 3 3 3 3

6. Алғашқы даярлау топтарынан бастап жоғары спорттық шеберлік топтарына дейінгі дайындық түрлері бойынша оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 50-64 Акробатика және өзін-өзі сақтандыру элементтері (аударылып түсу, кульбиттер, айналулар және т.б.). Секіру және секіру жаттығулары. ЖДД 40-46 АДД 18-24 Техникалық 10-15 Көлеңкемен күрес; Жұппен жұмыс. Тактикалық 5-8 Жекпе-жекті талдау (бейне талдау). Теориялық 2-4 Ата-аналармен жұмыс, мектептегі жалпы сабақ режимі, тамақтану мен демалысты ұйымдастыру бойынша ұсыныстар. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Психологиялық 2-4 Нұсқаушы және төреші тәжірибесі - Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 64-83 Икемділікті, ептілікті, қозғалыс–үйлестіру қабілеттерін дамыту. Қимыл-қозғалыс ойындары, жүгіру және секіру жаттығулары. Арқанмен секіру, созылу және буын гимнастикасының элементтері ЖДД 46-60 АДД 18-23 Техникалық 12-18 Жұптағы техникалық-тактикалық тапсырмалар, баяу спарринг (күшсіз техника) Тактикалық 8-10 Қарсыластардың әр түрлі стильдерімен жекпе-жек имитациясы Теориялық 2-4 Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Психологиялық 2-4 Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты ояту, жаттығу қызметіне нұсқауды нормалау. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 58-74 Жүктемемен соққыларды жаттықтыру: табанға, қапқа немесе салмақпен соққылар; Спаррингтер ЖДД 38-48 АДД 20-26 Техникалық 14-20 Негізгі соққылар техникасын жетілдіру. Тактикалық 10-12 Жекпе-жекті талдау (бейне талдау). Қарапайым комбинацияларды үйрену. Теориялық 2-4 Муайтай туралы бейне материалдарды көрсетумен әңгімелер мен дәрістер. Спортшының күн тәртібі. Сырқаттану мен жарақаттанудың алдын алу. Шынықтыру. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 2-4 Күрделі жаттығу міндеттерін шешу үшін қажетті спорттық маңызды қасиеттер мен ерік-жігерді дамыту. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 1-2 Жарыс ережелерін зерттеу. Хаттамаларды жүргізу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылының оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) олардың ішінде: 58-72 Денсаулықты нығайту және олардың ағзасының функционалдық мүмкіндіктерін арттыру үшін моториканы дамыту. Жүгіру, күш жаттығулары. ЖДД 38-46 АДД 20-26 Техникалық 14-20 Жұпта жұмыс істеу, көлеңкемен күресу. Тактикалық 10-12 Шектеулермен спаррингтер (мысалы, тек клинч) Теориялық 2-5 Қазақстанда және әлемде муайтайдың негізгі даму үрдістері. Спорттағы сырқаттанушылық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорт дайындығының жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 2-5 Спорт, ер мінезділікті қалыптастыру, жеке қасиеттерін дамыту. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 1-2 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру бойынша дағдылар мен ептіліктерді дамыту (топ құру, жекпе-жектің негізгі әдістері). Топта ширау жаттығуларын жүргізу үшін дағдыларды жетілдіру. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 48-62 Жылдамдық пен реакцияның басым дамуы. Жылдамдықты дамыту ойындары. Дене салмағын қолдана отырып, күш жаттығулары. Жылдамдық пен жылдамдық-күш төзімділігін, қозғалыс жылдамдығын, ойынға төзімділікті дамытуға ерекше назар аударылады. ЖДД 24-32 АДД 24-30 Техникалық 18-22 Техникалық элементтерді жетілдіру, бөгеліп қалушылықпен күресу, соққылардың қаттылығын үйрету. Шабуыл комбинацияларын жетілдіру. Тактикалық 14-20 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Теориялық 2-4 Муайтайдағы терминология. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Психологиялық 2-4 Спорттық қызметке нұсқауды бекіту, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 1-2 Жаттығу сабағын құрудың негізгі әдістері: ширау, негізгі және қорытынды бөлімдер. Топ бойынша кезекшінің міндетін орындау (жаттығу орындарын дайындау, қажетті мүкәммалды алу және т.б.) Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 48-62 Жылдамдық-күш дайындығы және арнайы төзімділік. Әр түрлі бұлшықет топтарының жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту. ЖДД 24-32 АДД 24-30 Техникалық 18-22 Дайындықтың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Баяу спарринг (күшсіз техника). Тактикалық 14-20 Қарсыластарының әр түрлі стильдерімен жекпе-жек имитациясы Жекпе-жекті талдау. Теориялық 2-4 Физикалық қабілет және физикалық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық дайындық. Жекпе-жекке нұсқау жәнея нәтижелерін талдау. Психологиялық 2-4 Спортшыларда басым болатын жеке қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалды тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық ыңғайсыздыққа төзімділік. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 3-4 Жарыс ережелерін зерделеу, хаттамалар жүргізу арқылы төрешілердің дағдыларын қалыптастыру. Өз және басқа топтарда өткізу кезінде жекелеген төрешілік міндеттерді тікелей орындауға қатысушыларды тарту. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 43-52 Плиометрия (шұғыл секіру, жұлқыныс қимылдар). Раундтық режимде төзімділік жаттығулары (жоғары қарқындылықпен «қап бойынша раундтар»). Айналмалы жаттығулар. ЖДД 20-23 АДД 23-29 Техникалық 23-27 Соққыларды, жүктемемен соққыларды (табанға, қапқа немесе салмақпен соққылар) арттыру бойынша жұмыс. Тактикалық 23-27 Әр түрлі стильдегі нақты қарсыластармен жеке және жұптық ойындардың тактикалық жоспарларын құру. Теориялық 1-3 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ойындарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Психологиялық 1-3 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 2-3 Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Төреші, аға төреші, есептегіш төреші рөлінде және хатшылық құрамында қалалық ресми жарыстардың төрешілігіне қатысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 43-52 Қол жеткізілген деңгейде ұстау және күш пен төзімділікті одан әрі дамыту. Кеудеден итерілу, тартылу, отырып-тұру. Созылу және буын гимнастикасының элементтері. ЖДД 20-23 АДД 23-29 Техникалық 23-27 Көлеңкемен күрес, клинчтегі техника. Баяу спарринг (күшсіз техника). Тактикалық 23-27 Жұптағы техникалық-тактикалық тапсырмалар. Қарсыластарының әр түрлі стильдерімен жекпе-жек имитациясы Раундтарды жоспарлау (әр түрлі стратегиямен 1-ші, 2-ші, 3-ші раундты пысықтау). Теориялық 1-3 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Жекпе-жекті талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Психологиялық 1-3 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқара білу, жауапкершілігі жоғары жағдайларда күйзеліске төзімділік, жоғары бәсекелестік ынталану, байыптылық пен жауапкершілік, өзін-өзі талдау қабілеті. Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 2-3 Өзін-өзі бақылау, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерді талдау күнделігін өз бетінше жүргізе білу. Жетекші төреші, хатшы, бас төрешіретінде оқу ойындарының төрешілігіне қатысу. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 38-46 Тай бокс техникасын және арнайы физикалық қасиеттерді жетілдіру. Техникалық және тактикалық дайындықты арттыру; қажетті жаттығу жүктемелерін игеру. ЖДД 18-22 АДД 19-24 Техникалық 23-27 Жұпта жұмыс. Көлеңкемен күрес. Тактикалық 23-27 Қарсыластарының әр түрлі стильдерімен жекпе-жек имитациясы Теориялық 2-3 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Күресті тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Психологиялық 2-3 Мінездің моральдық-еріктік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі иландыру және өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге ынталануды дамыту Нұсқаушы және төреші Тәжірибесі 2-3 Кіші топтарда жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Өз және басқа топтарда өткізу кезінде жекелеген төрешілік міндеттерді тікелей орындауға қатысушыларды тарту. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 38-46 Дене мен арнайы дайындықтың жоғары деңгейін сақтау. Бәсекелестік тәжірибе мен психикалық дайындықты жетілдіру ЖДД 18-22 АДД 19-24 Техникалық 23-27 Көлеңкемен күрес, табан мен қаптарда жұмыс. Соққыларды, қорғанысты жетілдіру. Тактикалық 23-27 Әр түрлі стильдегі нақты қарсыластармен күресудің тактикалық жоспарларын құру. Жекпе-жекті талдау. Теориялық 2-3 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Психологиялық 2-3 Жаттығу процесінде тәуелсіз ойлауды дамыту. Талдау және түзету мүмкіндігі. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 2-3 Басқа спортшылардың жаттығуларын орындау кезінде қателерді анықтау және түзету. Жас топтарда жаттығатын оқушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу жүйелерін, хаттамаларды жүргізуді меңгеру. Командалық, жекелей және жұптық жарыстардың төрешілері. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде оқуға қабылдау және ауысу үшін жалпы және арнайы дене даярлығының нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Оқу жы­лы­на дей­ін­гі нор­ма­тив Бір жыл­дан аса оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ұл­дар Ба­ға­лау Қыз Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3-тен аса 0 7,5-тен аса 0 6,7-ден аса 0 6,8-ден аса 0 1.2. Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 м се­кунд­тар 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8-ден аса 0 11,3-тен аса 0 10,0-ден аса 0 10,9-дан аса 0 1.3 Екі аяқ­пен ите­рі­лу ар­қы­лы ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115-тен кем 0 110-нан кем 0 120-дан кем 0 110-нан­кем 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып ті­рек­пен қол­ды бү­гу және жа­зу рет 8 10 6 10 12 10 8 10 5 5 5 5 10 5 6 5 5-тен кем 0 3-тен кем 0 10-нан­кем 0 6-дан кем 00 2.2. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұр­ған қа­лып­тан ал­ға қа­рай ең­кею (орын­дық дең­гей­і­нен) см +2 10 +3 10 +4 10 +5 10 +1 5 +2 5 +3 5 +4 5 +1-ден кем 0 +2-ден кем 0 +3-тен кем 0 +4-тен кем 0 Ескертпе: Мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Оқу-жаттығу топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-ден аса 0 6,3-тен аса 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен аса 0 10,0-ден аса 0 1.3 Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 150 10 140 10 140 5 130 5 140-тан кем 0 130-дан кем 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу рет 10 10 8 10 8 5 5 5 8-ден кем 0 8-ден кем 0 2.2. Гимнастикалық орындықта тұрған қалыптан алға қарай еңкею (орындық деңгейінен) см +4 10 +4 10 +3 5 +3 5 +3-тен кем 0 +3-тен кем 0 2.3. Арқада шалқасынан жатып, тізені бүгіп денені еңкейту рет 35 10 30 10 30 5 25 5 30-данкем 0 25-тенкем 0 Ескертпе: мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-ден аса 0 6,3-тен аса 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен аса 0 10,0-ден аса 0 1.3 200 м-ге жүгіру секундтар 35 10 40 10 40 5 45 5 40-тан аса 0 45-тен аса 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу рет 35 10 20 10 30 5 25 5 30-дан кем 0 25-тен кем 0 2.2. Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 200 10 185 10 190 5 175 5 190-нан кем 0 175-тен кем 0 2.3. Денені арқада жатқан күйден көтеру рет 35 10 30 10 30 5 25 5 30-дан кем 0 25-тен кем 0 Ескертпе: мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс. Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секундтар 5 10 5,8 10 5,2 5 5,5 5 5,2-ден аса 0 5,5-тен аса 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру3х10 м секундтар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен аса 0 10,0-ден аса 0 1.3 200 м-ге жүгіру секундтар 40 10 35 10 35 5 40 5 35-тен аса 0 40-тан аса 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу рет 50 10 45 10 45 5 40 5 45-тен кем 0 40-тан кем 0 2.2. Екі аяқпен итерілу арқылы орнынан ұзындыққа секіру см 250 10 230 10 230 5 215 5 230-дан кем 0 215-тен кем 0 2.3. Белтемірге асылған күйде аяқты түзу күйінде оған тигізгенше көтеру рет 20 10 15 10 15 5 10 5 15-тен кем 0 10-тен кем 0 2.4. Белтемірде асылған күйде тарту рет 15 10 10 10 10 5 8 5 10-тен кем 0 8-тен кем 0 Ескертпе: мүмкіндігінше 70%-дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету Р/с № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жи­нақ және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Стан­дарт­ты бокс та­ба­ны жұп адам 1 2 1 1 2 1 2 1 2 1 2 Үл­кен бокс та­ба­ны жұп адам 1 2 1 1 1 1 1 1 2 1 3 Кіш­кен­тай бокс та­ба­ны жұп адам 1 2 1 1 1 1 1 1 2 1 4 Бү­гі­л­ген бокс та­ба­ны жұп адам 1 1 1 1 1 1 1 1 2 1 5 Қол сал­мақ бер­гіш­те­рі да­на адам - - 2 1 2 1 2 1 - - 6 Аяқ сал­мақ бер­гіш­те­рі да­на адам - - 2 1 2 1 2 1 - - 7 Үл­кен ма­ки­ва­ра да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 8 Стан­дарт­ты ма­ки­ва­ра да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 9 Фут­бол до­бы да­на Топ 1 1 1 1 1 1 1 1 2 1 10 Ны­ғы­здал­ған доп (ми­ди­цин­бол) да­на Топ 1 1 1 1 1 1 1 1 2 1 11 Бей­не­ка­ме­ра да­на адам - - - - - - - - 1 3 12 Хро­но­метр (се­кунд өл­ше­гіш) да­на адам - - - - - - - - 1 1 13 Жа­быс­қақ неме­се бел­дік­пен жат­тық­ты­ру­шы­ның бел­бе­уі да­на Жат­тық­ты­ру­шы 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 14 Ринг жи­нақ оқу то­бы 1 2 1 2 2 2 2 2 - - 15 Се­кір­гіш да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 16 Бокс тұлы­пы да­на оқу то­бы 5 2 5 2 5 2 5 1 17 Бокс қа­бы да­на оқу то­бы 5 2 5 2 5 2 5 1 18 Қа­быр­ға жа­стығы да­на оқу то­бы 5 2 5 2 5 2 5 1 19 Жыл­дам­дық тұлы­пы да­на оқу то­бы 5 2 5 2 5 2 5 1 20 TRX күш жат­тық­тыр­ғы­шы да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 21 Гонг да­на Топ 1 2 1 2 1 2 1 2 22 Қол жү­рек со­ғу жи­і­лі­гін өл­ше­гіш да­на адам 1 <**> 1 <**> 23 Гим­на­сти­ка­лық тө­се­ніш­тер да­на Топ 5 2 5 2 5 2 5 2 24 Ган­тель­дер жи­нақ оқу то­бы - - - - 1 <**> 2 <**> - - 25 Гір­тас жи­нақ оқу то­бы - - 1 <**> 2 <**> 2 <**> - - 26 Штан­га жи­нақ оқу то­бы - - 1 <**> 1 <**> 1 <**> - 27 Ысқы­рық да­на адам - - - - - - - - 2 1 28 Ве­ло­құ­ры­л­ғы да­на оқу то­бы 1 <**> 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 29 Жү­гі­ру жо­лы (жат­тық­тыр­ғыш) да­на оқу то­бы 1 <**> 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 30 Штан­га үшін ті­ре­гі бар орын­дық да­на оқу то­бы 1 5 1 5 1 5 1 5 - - 31 Элек­трон­ды та­ра­зы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> 32 Элек­трон­ды таб­ло да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 <**> Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету Р/с № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жи­нақ және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Са­ны Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 То­қы­л­ған қал­қан­дар, шын­т­ақ­қап­тар (қы­зыл, көк) жи­нақ адам 1 1 2 1 2 6 ай 2 6 ай - - 2 Жат­тығу қал­қан­да­ры - аяқ­ты қор­ғау (бы­л­ға­ры) жұп адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 3 Қор­ға­ныс ке­уде­ше (қы­зыл, көк) да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 4 Ер­лер бан­да­жы да­на адам 1 2 1 1 1 6 ай 1 6 ай - - 5 Әй­ел­дер бан­да­жы да­на адам 1 2 1 1 1 6 ай 1 6 ай - - 6 Жа­рыс май­ка­сы (қы­зыл, көк) да­на адам 2 1 2 1 2 6 ай 2 6 ай - - 7 Тай (бо­ло­нья) жат­тығу іш ки­і­мі (қы­зыл, көк) да­на адам 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай 1 1 8 Жі­бек тай іш ки­і­мі (қы­зыл, көк) да­на адам 2 1 2 1 2 6 ай 2 6 ай - - 9 Қор­ға­ныс дулы­ға (қы­зыл, көк) да­на адам 2 1 2 2 2 1 2 1 - - 10 Жа­рыс тай­бокс қол­ғап­та­ры (бы­л­ға­ры) вел­к­ро 10 ун­ция (қы­зыл, көк) жұп адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 11 Жат­тығу тай­бокс қол­ғап­та­ры (бы­л­ға­ры) жа­быс­қақ 14 ун­ция жұп адам 1 1 1 1 1 6 ай 1 6 ай - - 12 Сна­ряд қол­ғап­та­ры (бы­л­ға­ры) жұп адам 1 1 1 1 1 6 ай 1 6 ай - - 13 Ка­па (тіс­са­уыт) да­на адам 1 1 1 1 1 6 ай 1 6 ай - - 14 Ке­уде қор­ға­ны­сы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 15 Си­рақ, та­бан қор­ға­ны­сы жи­нақ адам 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай - - 16 Монг­конг да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 17 Сер­пім­ді таң­ғыш жұп адам 1 1 1 1 1 6 ай 1 6 ай - - 18 Шын­т­ақ­қап­тар (қы­зыл, көк) жұп адам 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай - - 19 То­қы­л­ған то­бық­қап­тар жұп адам 1 1 1 1 2. 6 ай 2 6 ай - - 20 Се­кун­дант күр­те­ше­сі (қы­зыл, көк) да­на оқу то­бы 4 2 4 2 2 1 2 1 - - 21 Жі­бек ха­лат да­на адам - - - - 1 2 1 2 - - 22 То­қы­л­ған топ (әй­ел­дер) да­на адам 1 1 1 1 1 6 ай 1 6 ай - - 23 Ко­стюм-сау­на (сал­мақ­ты ай­да­у­ға ар­нал­ған ко­стюм) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 24 Спорт­тық сал­та­нат­ты ко­стюм жи­нақ адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 25 Спорт­тық жат­тығу ко­стю­мі жи­нақ адам 1 2 1 2 1 1 1 1 1 1 26 Спорт­тық жел­ден қор­ғай­тын ко­стюм жи­нақ адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 27 Қы­сқа жең­ді фут­бол­ка да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 28 Спорт­тық кеп­ке (бейс­бол­ка) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 29 Спорт­тық сө­мке да­на адам 1 1 1 2 1 1 1 1 1 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 66 қосымша Nomad MMA бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлау тиімділігін стандарттау, жүйелеу және арттыру үшін әзірленген. Оның негізгі мақсаты-NOMAD MMA бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Аймаққа, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан, елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді-бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорттық шеберлікке дейін. Бұл спортшының логикалық және тиімді даму жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әр кезеңіндегі нәтижелерге нақты нормативтер мен талаптар анықталады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдардың барысы мен жұмыс сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв құра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде қазақстандық спортшылардың әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік беретін халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі.

6. Құқықтық және ұйымдастырушылық негіз Стандарт NOMAD MMA бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын мекемелер мен ұйымдарды лицензиялау, аккредиттеу, қаржыландыру және бақылау үшін нормативтік база ретінде қызмет етеді. NOMAD MMA бағдарламасы NOMAD MMA спорт түрінен спорттық дайындыққа қойылатын талаптар жиынтығын белгілейді. Бұл бағдарлама бастапқы даярлық кезеңінің (АД), оқу-жаттығу кезеңінің (ОЖ) топтарында, спорттық жетілдіру топтарында (СЖ) және жоғары спорттық шеберлік топтарында (ЖСШ) спортшыларды даярлауға арналған. Соқпалы техниканы қолмен, аяқпен, лақтыру техникасын және партердегі күрес техникасын біріктіретін, техниканы NOMAD MMA аралас жекпе-жек өнеріне біріктіретін бұл спорт түрі. NOMAD MMA спорт түрі үшін ережелерді әзірлеудегі ең маңызды критерий-спортшылардың қауіпсіздігі мен денсаулығы. Бұл түрдің ережелері спортшылардың денсаулығына зиян келтіруі мүмкін соққылар мен әдістерді қоспағанда жасалды. NOMAD MMA негізгі физикалық қасиеттерді дамытады: жылдамдық, күш, реакция жылдамдығы, ептілік, төзімділік. NOMAD MMA сабақтары батылдықты, ерік-жігерді, мінезді тәрбиелеуге көмектеседі. Спорттық дайындық мекемесі өзін-өзі жетілдіруге, таным мен шығармашылыққа, салауатты өмір салтын қалыптастыруға, кәсіби өзін-өзі анықтауға, физикалық, интеллектуалдық және адамгершілік қабілеттерін дамытуға, қабілеттеріне сәйкес спорттық жетістіктер деңгейіне жетуге ықпал етуге арналған. Бұл бағдарламада оқытудың әр кезеңіне сәйкес келетін NOMAD MMA бойынша жылдық спорттық дайындық жоспары, дайындық кезеңі мен шарттарына байланысты айлық микроциклде сабақтарды бөлу нұсқалары анықталған. Қызметі бұқаралық спортты дамытуға бағытталған спорт мектептерінің алдына дайындықтың әр кезеңіне тән міндеттер қойылады: Алғашқы даярлау кезеңінде (АД) балалар мен жасөспірімдердің ең көп санын олардың жеке басын дамытуға, салауатты өмір салтын бекітуге, физикалық, моральдық-этикалық және ерікті қасиеттерді тәрбиелеуге бағытталған жүйелі спортпен шұғылдануға тарту міндеті қойылады. Дайындықтың оқу-жаттығу кезеңінде (ОЖ) NOMAD MMA бойынша бағдарламаның жеке ерекшеліктері мен талаптарын ескере отырып, дене дамуын қоса алғанда, денсаулық жағдайын жақсарту және дене шынықтыру дайындығы мен спорттық нәтижелер деңгейін арттыру міндеті қойылады. Қызметі спорт шеберлігін (СЖ) және жоғары спорт шеберлігін (ЖСШ) жетілдіру кезеңдерінде жоғары жетістіктер спортын дамытуға бағытталған спорт мектептерінің алдында облыс пен республиканың ұлттық командаларының құрамына кіруге мүмкіндік беретін жоғары тұрақты нәтижелерге қол жеткізу үшін перспективалы спортшылардың оңтайлы санын мамандандырылған спорт даярлығына тарту міндеті қойылады. Дене шынықтыру және спорт сатысында: - қатысушылардың құрамының тұрақтылығы, оларға қатысу - жаттығу сабақтары; - физикалық қасиеттерді дамытудың жеке көрсеткіштерінің динамикасы; - гигиена және өзін-өзі Бақылау негіздерін меңгеру деңгейі. Алғашқы даярлау кезеңінде (АД) - қатысушылардың құрамының тұрақтылығы; - спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты қалыптастыру; - қозғалыс дағдылары мен дағдыларының кең ауқымын қалыптастыру; - NOMAD MMA спорт түрі бойынша техника негіздерін меңгеру; - физикалық қасиеттердің жан-жақты үйлесімді дамуы; - спортшылардың денсаулығын нығайту; - NOMAD MMA спорт түрінен одан әрі сабақ алу үшін перспективалы жас спортшыларды іріктеу. Оқу-жаттығу кезеңінде (ОЖ): - жалпы және арнайы дене шынықтыру, техникалық, тактикалық және психологиялық дайындық деңгейін арттыру; - NOMAD MMA спорт түрі бойынша ресми спорттық жарыстарда тәжірибе жинақтау және тұрақтылыққа қол жеткізу; - спорттық мотивацияны қалыптастыру; - спортшылардың денсаулығын нығайту. Спорттық жетілдіру кезеңінде (СЖ): - спортшылар денесінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру; - жалпы және арнайы физикалық қасиеттерді, техникалық, тактикалық және психологиялық дайындықты жетілдіру; - өңірлік және барлық ресми спорттық жарыстарда жоғары спорттық нәтижелерді көрсетудің тұрақтылығы; - спорттық мотивацияның жоғары деңгейін сақтау; - спортшылардың денсаулығын сақтау. Жоғары спорттық шеберлік кезеңінде (ЖСШ): - ҚР Ұлттық спорт командалары деңгейінің нәтижелеріне қол жеткізу; - халықаралық ресми спорттық жарыстарда жоғары спорттық нәтижелерді көрсетудің тұрақтылығын арттыру. - Жаттығу процесі біртіндеп өсіп келе жатқан жаттығу талаптарын ескере отырып құрылады, оны жүзеге асыру барысында келесі міндеттер шешіледі: - қатысушылардың денсаулығын нығайту; - оларда командалық-ойын спорт түрлерінде қажетті ерекше қасиеттерді дамыту; - NOMAD MMA спорт түрінің техникалық арсеналымен айналысатындарды таныстыру; - спортқа деген сүйіспеншілікті және таңдаған спорт түрімен одан әрі айналысуға тұрақты қызығушылықты ояту; - салауатты өмір салтын насихаттау және патриотизмге тәрбиелеу.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Дайындық кезеңі/жасы Дайындық кезеңі/жасы Аптадағы сағат саны Жылына жалпы сағат саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АДТ – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 9 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ –3 оқу жылынан астам 7 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ – 2 5 26 1352 СЖТ –2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32/36 1664/1872 Үйірмелер/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) ұлдар/10-13 жас қоса алғанда Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының қандай да бір спорт ұйымына (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшыларды даярлаудың жеке жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірімдер/14-17 жас қоса алғанда жастар / 18-19 жасты қоса алғанда ересектер/21 және одан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстарды ұйымдастыратын ұйымдар, ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру және спортты дамытуды жүзеге асыратын дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 14 14 14 күн­ге дей­ін ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың Күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ай­қын­дай­ды ОЖТ – 2 14 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 14 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ –3 оқу жы­лы­нан астам 14 14 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 18 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 18 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ –2 оқу жы­лы­нан астам 18 18 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 21 14 күн­ге дей­ін Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар 18 18 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) ұл­дар/10-13 жас қо­са ал­ған­да 14 14 14 күн­ге дей­ін жа­сө­спі­рім­дер/ 14-17 жас қо­са ал­ған­да 14 14 14 күн­ге дей­ін жастар/18-19 жас қо­са ал­ған­да 18 18 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/21 жә­нео­дан жо­ға­ры 18 18 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар­ды ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру және спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры ұл­дар/10-13 жас қо­са ал­ған­да 14 14 14 күн­ге дей­ін ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың Күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ай­қын­дай­ды жа­сө­спі­рім­дер/ 14-17 жас қо­са ал­ған­да 14 14 14 күн­ге дей­ін жастар/18-19 жас қо­са ал­ған­да 18 18 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/21 жә­нео­дан жо­ға­ры 18 18 14 күн­ге дей­ін Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­жа­сін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ОЖЖ пен жарыстардың шекті саны(бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 2 2 0 0 ОЖТ – 1 1 2 2 2 0 1 ОЖТ – 2 1 2 2 2 0 1 ОЖТ – 3 1 2 2 2 0 2 ОЖТ –3о­қу жы­лы­нан астам 1 2 2 2 1 2 СЖТ – 1 2 2 2 2 2 2 СЖТ – 2 2 2 2 2 2 2 СЖТ –2 оқу жы­лы­нан астам 2 2 2 2 2 2 ЖС­ШТ 3 2 2 2 2 2 Үй­ір­ме­лер/ сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­ры­стүр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 10-11, 12-13 жа­сұл­дар 14-15, 16-17 жас жа­сө­спі­рім­дер 18-19 жас жастар 20-35 ере­сек­тер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 12 36 13 39 8 24 8 24 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 6 18 13 39 8 24 8 24 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 12 36 13 39 8 24 8 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 6 18 13 39 8 24 8 24 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 6 18 13 39 8 24 8 24 Әйелдер Жа­ры­стүр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 10-11, 12-13 жас қы­здар 14-15 жас жа­сө­спі­рім­дер 16-17 жас жастар 18-35 жас ере­сек­тер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 6 18 3 9 3 9 3 9 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 9 3 9 3 9 3 9 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 6 18 3 9 3 9 3 9 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізутуралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі I са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­ты тө­ре­ші Аудан­дық­тур­нир­лер 10 10 - - - Об­лы­стық тур­нир­лер 10 10 - - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 15 15 2 1 - Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 15 15 2 1 - Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 15 15 2 1 -

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 45 Жалпы білім беру жаттығулары. Қол мен аяқтың бұлшық еттеріне, магистральдық бұлшықеттерге арналған жаттығулар. Басымдық-ептілік, үйлестіру, жылдамдық, күш. Жалпы дене шынықтыру 33 Арнайы дене шынықтыру 12 Техникалық 40 Қарапайым жаттығуларды игеру, қарапайым соққылар мен соққылардың техникасын үйрену: соққылардың негізгі позицияларын үйрену және еліктеу – аяқтың орналасуы, дененің бұрылуы, қолдың, аяқтың орналасуы. Тактикалық 10 Қарапайым соққылар, қарапайым техника. Теориялық 5 Ата-аналармен жұмыс, мектептегі жалпы сабақ режимі, тамақтану мен демалысты ұйымдастыру бойынша ұсыныстар. Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 40 Акробатика және өзін-өзі Сақтандыру элементтері (құлдырау, кульбиттер, бұрылыстар және т.б.). Секіру және секіру жаттығулары. Икемділікті, ептілікті, қозғалыс–үйлестіру қабілеттерін дамыту. Қозғалыстағы жұмыс. Жалпы дене шынықтыру 28 Арнайы дене шынықтыру 12 Техникалық 45 Негізгі элементтердің техникасын бекіту. Дәлдік пен үйлестіру бойынша жұмыс. Тактикалық 10 Қарапайым комбинациялар, қарапайым техника. Теориялық 4 Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Ойын техникасы және техникалық дайындық. Психологиялық 1 Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты ояту, жаттығу қызметіне көзқарасты қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 35 Жалпы даму бағдарламасы, ептілікті, үйлестіруді, жылдамдықты, күш пен төзімділікті дамытуды жетілдіру. Өкпелер, жартылай пагаттар. Буындардағы икемділік пен ұтқырлық жаттығулары. Жылдамдық-күш жаттығулары. Салмақты қолдану. Жалпы дене шынықтыру 24 Арнайы дене шынықтыру 11 Техникалық 45 Негізгі соққылар техникасын жетілдіру. Соқпалы және күрес техникасының әр түрлі комбинацияларын игеру. Қозғалыс, шабуыл, қарсы қорғаныс. Тактикалық 11 Жекпе-жек тактикасының негіздері. Комбинацияларды зерттеу. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Ауру мен жарақаттанудың алдын алу. Қатаю. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 3 Сіздің сезімдеріңізді, әрекеттеріңізді, эмоцияларыңызды және мінез-құлқыңызды басқара білу. Күрделі жаттығу міндеттерін шешу үшін қажетті спорттық маңызды қасиеттер мен ерік-жігерді дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 NOMAD MMA терминологиясын меңгеру және оны сабақтарда қолдану. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 34 Спортшылардың денсаулығын нығайту және олардың денесінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру үшін физикалық қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, функционалдық төзімділікті дамытуға ерекше назар аударылады. Салмақты қолдану. Жалпы дене шынықтыру 22 Арнайы дене шынықтыру 12 Техникалық 43 Техникалық элементтерді жетілдіру, шабуыл және қарсы шабуылдар. Соқпалы және күрес техникасындағы шабуылдардың әртүрлі түрлерін жетілдіру. Қорғауда жекпе-жек өткізуді жетілдіру. Тактикалық 12 Әр түрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жекпе-жектің жеке стилін қалыптастыру. Теориялық 5 Қазақстан мен әлемдегі NOMAD MMA дамуының негізгі тенденциялары. Спорттағы сырқаттанушылық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 5 Өзін-өзі бақылау әдістерін және жарыстардағы бастапқы жағдайды басқара білуге үйрету Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру бойынша дағдылар мен дағдыларды дамыту, (топ құру, негізгі командаларды орнында және қозғалыста беру). Топта жылыту үшін дағдыларды жетілдіру. Қалалық жарыстарға төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 30 Жылдамдық пен реакцияның басым дамуы. Жылдамдықты дамыту жаттығулары. Дене салмағын қолдана отырып, күш жаттығулары. Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, жалпы төзімділікті дамытуға ерекше назар аударылады. Салмақты қолдану. Жалпы дене шынықтыру 20 Арнайы дене шынықтыру 10 Техникалық 43 Техникалық элементтерді жетілдіру, қаттылықпен күресу, жылдамдық пен соққы күшін жаттықтыру. Шабуыл комбинацияларын жетілдіру. Тактикалық 15 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Теориялық 6 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Психологиялық 5 Спорттық қызметке орнатуды бекіту, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Техниканы орындаудағы қателерді анықтау және түзету. Техниканы жетілдіру бойынша кіші серіктестермен жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастырушылық қабілеттерін дамыту. Төреші, төреші-секундометр рөліндегі ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне қатысу. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 30 Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, жалпы төзімділікті дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. Жалпы дене шынықтыру 19 Арнайы дене шынықтыру 11 Техникалық 41 Дайындықтың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Барлық соққылардың жылдамдығын арттыру. Соққы техникасының жекелеген элементтерін орындауда да, әртүрлі соққылардың үйлесімінде де соққылардың күші мен жылдамдығын арттыру. Жеке стиль ерекшеліктеріне байланысты жаттығуды жекелендіру. Перкуссия мен күрес техникасын біріктіретін жаңа күрделі комбинацияларды үйрену. Тактикалық 17 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Бәсекелестік жағдайларды модельдеу. Теориялық 6 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық дайындық. Орнату жекпе - жекті бағыттау және нәтижелерді талдау. Психологиялық 5 Спортшыларда басым болатын жеке қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалды тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік, Тәуелсіздік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық ыңғайсыздыққа төзімділік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Спорт түрінде қабылданған спорт түрі мен терминология ережелерін практикалық және теориялық зерттеу және қолдану; жарыстарда команданы басқару дағдыларын дамыту. Судья ретінде ресми қалалық жарыстарға қатысу. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылының спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 24 Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, жалпы төзімділік пен жылдам күшті дамыту. Жеңіл салмақты қолдану. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. Жалпы дене шынықтыру 12 Арнайы дене шынықтыру 12 Техникалық 42 Соққылардың дәлдігін, Күшін және жылдамдығын арттыру бойынша жұмыс. Шабуыл тактикасын партерде және позицияда үйрету. Тактикалық 22 Составление тактических планов с конкретными противниками разных стилей. Теориялық 6 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Жекпе-жектерді тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жекпе-жекке орнату және нәтижелерді талдау. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Судья ретінде ресми қалалық жарыстарға қатысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылының спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 24 Қол жеткізілген деңгейде ұстап тұру және күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық пен жалпы төзімділікті одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығы үлесінің өсуі. Жалпы дене шынықтыру 10 Арнайы дене шынықтыру 14 Техникалық 38 Дамудың жеке ерекшеліктеріне негізделген техникалық-тактикалық дайындықты даралау: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі және дағдылар. Тактикалық 26 Жаттықтырушының тактикалық қондырғыларын орындай отырып, жаттығу жекпе-жегі. Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Жекпе-жектерді тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жекпе-жекке орнату және нәтижелерді талдау. Психологиялық 5 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқара білу, жауапкершілігі жоғары жағдайларда стресске төзімділік, жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, интроспекция қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерді талдау күнделігін өз бетінше жүргізе білу. Судьялыққа қатысу. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 22 Қол жеткізілген деңгейде ұстап тұру және күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық пен жалпы төзімділікті одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығы үлесінің өсуі. Жалпы дене шынықтыру 9 Арнайы дене шынықтыру 13 Техникалық 32 Шабуылдаушы техникалық әдістердің арсеналын жетілдіру. Шабуылдар мен қорғанысты жетілдіру. Тактикалық 32 Әр түрлі стильдегі нақты қарсыластармен жекпе-жектің тактикалық жоспарларын құру. Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жекпе-жектерді тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жекпе-жекке орнату және нәтижелерді талдау. Психологиялық 6 Мінездің моральдық-еріктік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі гипноздау және өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге мотивацияны дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Кіші топтарда оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде бас төреші, Аға төреші, жетекші төреші, Бас хатшы рөлінде жарыстардың төрешілігі. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы) Олардың ішінде: 20 Жекпе-жектерді жақсарту үшін негіз ретінде жоғары деңгейдегі физикалық және арнайы дайындықты сақтау. Жалпы дене шынықтыру 8 Арнайы дене шынықтыру 12 Техникалық 32 Негізгі қарсыластарды, оларды дайындаудың күшті, әлсіз жақтарын зерттеу. Қарсыластар туралы ақпарат жинау; бәсекелестік күресті жүргізудің тактикалық тәсілдерін игеру және жетілдіру; жекпе-жекті жүргізудің жеке стилін дамыту. Шабуыл комбинацияларын жетілдіру, аралық ойын ұсыну. Тактикалық 34 Әр түрлі стильдегі нақты қарсыластармен жекпе-жектің тактикалық жоспарларын құру. Белгілі бір қарсыластарға жеке тактикалық жоспарларды әзірлеу, ойынды талдау және тактикалық стратегияны дайындау. Теориялық 7 Қазақстан мен әлемдегі NOMAD MMA дамуының негізгі тенденциялары. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Жекпе-жектерді тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жекпе-жекке орнату және нәтижелерді талдау. Психологиялық 6 Оқу процесінде Тәуелсіздік ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету мүмкіндігі. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылардың жаттығуларын орындау кезінде қателерді анықтау және түзету. Жас топтардағы оқушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу жүйелерін, хаттамаларды жүргізуді меңгеру. Командалық, жекелей және жұптық жарыстардың төрешілері. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Оқу жы­лы­на дей­ін нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау* Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау* 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1. Ор­нын­да жү­гі­ру 10 се­кунд са­ны 66 және одан аса 5 63 және одан аса 5 68 және одан аса 5 65 және одан аса 5 35-65 4 33-62 4 37-67 4 34-64 4 34 және кем 3 32 және кем 3 36 және кем 3 33 және кем 3 2. Ас­па­лы тар­ту са­ны 5 және одан аса 5 4 және одан аса 5 8 және одан аса 5 5 және одан аса 5 3-4 4 2-3 4 4-6 4 3-4 4 2 және кем 3 1 және кем 3 3 және кем 3 2 және кем 3 3. Шаттл­мен жү­гі­ру се­кунд 7,7 және кем 5 8,0 және кем 5 7,5 және кем 5 7,7 және кем 5 9,5-7,8 4 9,8-8,1 4 9,2-7,6 4 9,5-7,8 4 9,6 және одан аса 3 9,9 және одан аса 3 9,3 және одан аса 3 9,6 және одан аса 3 2. ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1. Еден­нен ай­нал­ды­ру са­ны 8 және одан аса 5 6 және одан аса 5 10 және одан аса 5 8 және одан аса 5 6-7 4 4-5 4 7-9 4 6-7 4 5 және кем 3 3 және кем 3 6 және кем 3 5 және кем 3 2. Ара­лас бер­пи жат­тығ­уы са­ны 6 және одан аса 5 5 және одан аса 5 8 және одан аса 5 6 және одан аса 5 4-5 4 3-4 4 5-7 4 4-5 4 3 және кем 3 2 және кем 3 4 және кем 3 3 және кем 3 3. Шын­тақ тақ­та­сы се­кунд 25 және одан аса 5 20 және одан аса 5 28 және одан аса 5 24 және одан аса 5 16-24 4 13-19 4 18-27 4 15-23 4 15 және кем 3 12 және кем 3 17 және кем 3 14 және кем 3 Оқу-жаттығутоптары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Оқу жы­лы­на дей­ін нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау* Ұл­дар ба­ға­лау* қы­здар ба­ға­лау* 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1. Ор­нын­да жү­гі­ру 10 се­кунд Са­ны 70 және одан аса 5 65 және одан аса 5 75 және одан аса 5 69 және одан аса 5 37-71 4 35-64 4 41-74 4 39-68 4 36 және кем 3 34 және кем 3 40 және кем 3 38 және кем 3 2. Ас­па­лы тар­ту Са­ны 12 және одан аса 5 7 және одан аса 5 14 және одан аса 5 9 және одан аса 5 8-11 4 3-6 4 9-13 4 6-8 4 7 және кем 3 4 және кем 3 8 және кем 3 5 және кем 3 3. Шаттл­мен жү­гі­ру Се­кунд 7,3 және кем 5 7,5 және кем 5 7,0 және кем 5 7,0 және кем 5 8,8-7,4 4 9,2-7,6 4 8,5-7,1 4 8,9-7,1 4 8,9 және одан аса 3 9,1 және одан аса 3 8,6 және одан аса 3 9,0 және одан аса 3 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1. Еден­нен ай­нал­ды­ру са­ны 18 және одан аса 5 12 және одан аса 5 24 және одан аса 5 14 және одан аса 5 13-17 4 9-11 4 16-23 4 11-13 4 12 және кем 3 8 және кем 3 15 және кем 3 10 және кем 3 2. Ара­лас бер­пи жат­тығ­уы са­ны 12 және одан аса 5 10 және одан аса 5 15 және одан аса 5 12 және одан аса 5 9-11 4 8-9 4 11-14 4 9-11 4 8 және кем 3 7 және кем 3 10 және кем 3 8 және кем 3 3. Шын­тақ тақ­та­сы се­кунд 60 және одан аса 5 40 және одан аса 5 90 және одан аса 5 60 және одан аса 5 41-59 4 26-39 4 61-89 4 41-59 4 40 және кем 3 25 және кем 3 60 және кем 3 40 және кем 3 Спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Оқу жы­лы­на дей­ін нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау* Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау* 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1. Ор­нын­да жү­гі­ру 10 се­кунд Са­ны 80 және одан аса 5 75 және одан аса 5 88 және одан аса 5 80 және одан аса 5 46-79 4 41-76 4 51-87 4 46-79 4 45 және кем 3 40 және кем 3 50 және кем 3 45 және кем 3 2. Ас­па­лы тар­ту Са­ны 16 және одан аса 5 10 және одан аса 5 18 және одан аса 5 14 және одан аса 5 11-15 4 7-9 4 13-17 4 11-13 4 10 және кем 3 6 және кем 3 12 және кем 3 10 және кем 3 3. Шаттл­мен жү­гі­ру Се­кунд 6,8 және кем 5 6,9 және кем 5 6,6 және кем 5 6,7 және кем 5 8,3-6,9 4 8,7-7,0 4 8,1-6,7 4 8,2-6,8 4 8,4 және одан аса 3 8,8 және одан аса 3 8,2 және одан аса 3 8,3 және одан аса 3 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1. Еден­нен ай­нал­ды­ру са­ны 26 және одан аса 5 18 және одан аса 5 30 және одан аса 5 24 және одан аса 5 21-25 4 11-17 4 26-29 4 16-23 4 20 және кем 3 10 және кем 3 25 және кем 3 15 және кем 3 2. Ара­лас бер­пи жат­тығ­уы са­ны 20 және одан аса 5 15 және одан аса 5 30 және одан аса 5 25 және одан аса 5 15-19 4 11-14 4 21-29 4 19-24 4 14 және кем 3 10 және кем 3 20 және кем 3 18 және кем 3 3. Шын­тақ тақ­та­сы се­кунд 120 және одан аса 5 90 және одан аса 5 180 және одан аса 5 120 және одан аса 5 91-119 4 61-89 4 121-179 4 91-119 4 90 және кем 3 60 және кем 3 120 және кем 3 90 және кем 3 Ескертпе: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуға тиіс

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Атауы Қамтамасыз ету бірліктері (адам, оқушы, оқу тобы және т. Б.) Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1. Күрес кілемі, даянге немесе татами (10х10) тобы дана 1 2. Бокс сөмкесі тобы дана 4 3. Жекпе-жекке арналған Макивара тобы дана 6 4. Бокс аяқ қабы тобы дана 6 5. Арқан тобы дана 2 6. Турник тобы дана 1 7. Барлар тобы дана 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Қамтамасыз ету бірліктері (адам, оқушы, оқу тобы және т. б.) Өлшем бірлігі Саны 1. Бокс қолғаптары адам дана 2 2. Аяқтарды қорғауға арналған аяқтар адам дана 2 3. Бокс дулыға адам дана 2 4. Шап жолағы адам дана 1 5. Қапа адам дана 1 6. Қылқаламға арналған таңғыштар адам дана 1 7. Жаттығу шорттары адам дана 2 8. Қыздарға арналған биб адам дана 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 67 қосымша Падел (padel) бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – падел (padel) бойынша спорттық даярлауды жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Осындай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Даярлауды біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі даярлау кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Даярлау сапасын бақылау Даярлаудың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорттық резервті қалыптастыруға жәрдемдесу Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв құра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлау кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлау кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 8 8 416 АДТ – 2 6 10 520 ОЖТ – 1 5 12 624 ОЖТ – 2 4 14 728 ОЖТ – 3 4 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 3 20 1040 СЖТ – 1 3 24 1248 СЖТ – 2 3 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 3 28 1456 ЖСШТ 2 36 1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) 12 жасқа дейін қоса алғанда Даярлау кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірімдер / 12-18 жасты қоса алғанда (ОЖТ) жастар/-- жас (СЖТ) ересектер/18 және одан жоғары (ЖСШТ) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға да­яр­лау бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Да­яр­лау ке­зе­ңі / жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да да­яр­лау ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на да­яр­лау ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 - - - 0 АДТ – 2 - - - 0 ОЖТ – 1 14 7 тәу­лік­ке дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Қа­та­ры­нан 21 тәу­лік­ке дей­ін және жы­лы­на 2 оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры­нан ар­тық емес ОЖТ – 2 14 7 тәу­лік­ке дей­ін ОЖТ – 3 14 7 тәу­лік­ке дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 14 7 тәу­лік­ке дей­ін СЖТ – 1 21 18 10 тәу­лік­ке дей­ін СЖТ – 2 21 18 10 тәу­лік­ке дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 18 10 тәу­лік­ке дей­ін ЖС­ШТ 21 21 10 тәу­лік­ке дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар - - - ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) 12 жас­қа дей­ін қо­са ал­ған­да - - - жа­сө­спі­рім­дер / 12-18 жа­сты қо­са ал­ған­да (ОЖТ) 18 14 14 күн­ге дей­ін жастар/-- жас (СЖТ) 21 18 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/18 және одан жо­ға­ры (ЖС­ШТ) 21 21 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ОЖЖ мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лау ке­зе­ңі / жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 - - - - - АДТ – 2 - - - - - ОЖТ – 1 2 4 4 3 2 2 ОЖТ – 2 2 4 3 3 2 2 ОЖТ – 3 3 5 2 3 2 2 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 5 3 2 3 2 2 СЖТ – 1 6 4 4 2 СЖТ – 2 6 4 4 2 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 6 3 4 2 ЖС­ШТ 8-10 2 4 2 Клуб­тар / сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Да­яр­лау ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында даярлау кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 10 жас­қа дей­ін­гі жас са­на­ты 12 жас­қа дей­ін­гі жас са­на­ты 14 жас­қа дей­ін­гі жас са­на­ты 16 жас­қа дей­ін­гі жас са­на­ты 18 жас­қа дей­ін­гі және одан жо­ға­ры жас са­на­ты Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық жа­ры­стар 2 4 2 4 2 4 2 4 2 4 Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 4 2 4 2 4 2 4 2 4 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 2 4 2 4 2 4 2 4 2 4 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 4 2 4 2 4 2 4 2 4 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 2 4 2 4 2 4 2 4 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 10 жас­қа дей­ін­гі жас са­на­ты 12 жас­қа дей­ін­гі жас са­на­ты 14 жас­қа дей­ін­гі жас са­на­ты 16 жас­қа дей­ін­гі жас са­на­ты 18 жас­қа дей­ін­гі және одан жо­ға­ры жас са­на­ты Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық жа­ры­стар 2 4 2 4 2 4 2 4 2 4 Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 4 2 4 2 4 2 4 2 4 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 2 4 2 4 2 4 2 4 2 4 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 4 2 4 2 4 2 4 2 4 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 2 4 2 4 2 4 2 4 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз етуге арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны Тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен (регламентпен) регламенттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі І са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­та­ғы тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер - - - - - Об­лы­стық тур­нир­лер 5 5 5 5 5 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 5 5 5 5 5 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 5 5 5 5 5 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 5 5 5 5 5

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы даярлау түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Даярлау түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық 37% мақсаты: баланың физикалық дамуының негізін қалау, жалпы өнімділікті арттыру. Мазмұны: • негізгі қозғалыс қасиеттерін дамыту — төзімділік (жүгіру, секіру, төзімділік ойындары), күш (өз салмағымен жұмыс), иілгіштік (созылу жаттығулары), үйлесімділік (эстафеталар, қимыл-қозғалыс ойындары). • әртүрлі қызмет түрлерін қолдану: гимнастика, жүгіру, лақтыру, секіру, өрмелеу, қимыл-қозғалыс ойындары. • дұрыс мүсінге және тірек-қимыл аппаратының бұзылуының алдын алуға көңіл бөлу. Арнайы физикалық 19% Мақсаты: денені паделдің (padel) ерекше жүктемелеріне дайындау. Мазмұны: • қозғалыс жылдамдығы мен реакция жаттығулары: допты ұстау, қысқа спринттер, бүйірге секіру. • ептілік жаттығулары: үйлестіру баспалдақтары, бағытты өзгертіп жүгіру, бірнеше доппен ойындар. • падел (padel) бойынша ерекшеліктің бастапқы элементтері енгізіледі: допсыз (көлеңке) ракеткамен жаттығулар, кортта қозғалу (бүйірлік қадамдар). • ұсақ моториканы, қол-моторлық үйлестіруді дамыту. Техникалық 26% Мақсаты: негізгі қозғалыстар мен техникаларды игеру. Мазмұны: • негізгі соққылармен танысу: серпілістен кейін оң және сол жақтан соққы жасау, доп беру, жоғарыдан соққы жасау, ұшып бара жатқан допқа соққы жасау, допты қабырғаға соғу. • доп пен ракетканы бақылау жаттығулары: ракеткада допты қақпақылдау, допты алып жүру. • корт бойынша негізгі қозғалыстарды үйрету: алға-артқа, бүйірге жүгіру, тоқтату және бастау. • допты сезінуді қалыптастыру мен кеңістікте бағдарлау. Тактикалық 12% мақсаты: падел (padel) ойыншысының ойлау негіздеріне кіріспе. Мазмұны: • негізгі ойын жағдайларын түсіну: шабуылда қашан ойнау керек, қорғаныста қашан ойнау керек. • соққыдан кейін кортта орналасуды үйрету. • қарапайым ойынға қатысты ойлауды дамыту: қарсыластың жағдайына байланысты соққыларды таңдау. • ойынды жүргізу ережелерімен танысу. Теориялық 2% мақсаты: паделді (padel) спорт түрі ретінде жалпы түсіну мен мәдениетін қалыптастыру. Мазмұны: • ойын ережелерін зерттеу (кіріспе-таныстыру деңгейі): есеп, кезектілік, доп беру, корт сызықтары. • паделдің (padel) шығу тегі мен дамуы туралы әңгімелеу. • спорттық этика негіздері: қарсыласқа құрмет, әділ ойын, корттағы мінез-құлық. • маңызды жарыстармен танысу. Психологиялық 1% мақсаты: мазасыздықты төмендету, сенімділік пен өзара әрекеттесу қабілетін дамыту. Мазмұны: • зейінді дамытуға арналған жаттығулар: "табыңыз және қайталаңыз", "есте сақтаңыз және жасаңыз" ойындары. • мотивацияны қалыптастыру: тырысқаны үшін мадақтау, шағын жарыстарға қатысу. • өзін-өзі реттеуге үйрету: тыныс алу жаттығулары, қорқынышты еңсеруге арналған ойын элементтері. • бәсекелестік элементі бар ойындарға қатысу арқылы эмоционалды тұрақтылықты дамыту. Нұсқамалық және төрешілік практикасы 3% Семинарларға қатысу және турнирлердегі төрешілік практикасы Барлығы 100% 1-ші оқу жылынан жоғары алғашқы даярлау тобы Даярлау түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық 29% мақсаты: баланың физикалық дамуының негізін қалау, жалпы өнімділікті арттыру. Мазмұны: • негізгі қозғалыс қасиеттерін дамыту — төзімділік (жүгіру, секіру, төзімділік ойындары), күш (өз салмағымен жұмыс), иілгіштік (созылу жаттығулары), үйлесімділік (эстафеталар, қимыл-қозғалыс ойындары). • әртүрлі қызмет түрлерін қолдану: гимнастика, жүгіру, лақтыру, секіру, өрмелеу, қимыл-қозғалыс ойындары. • дұрыс мүсінге және тірек-қимыл аппаратының бұзылуының алдын алуға көңіл бөлу. Арнайы физикалық 22% Мақсаты: денені паделдің (padel) ерекше жүктемелеріне дайындау. Мазмұны: • қозғалыс жылдамдығы мен реакция жаттығулары: допты ұстау, қысқа спринттер, бүйірге секіру. • ептілік жаттығулары: үйлестіру баспалдақтары, бағытты өзгертіп жүгіру, бірнеше доппен ойындар. • падел (padel) бойынша ерекшеліктің бастапқы элементтері енгізіледі: допсыз (көлеңке) ракеткамен жаттығулар, кортта қозғалу (бүйірлік қадамдар). • ұсақ моториканы, қол-моторлық үйлестіруді дамыту. Техникалық 31% Мақсаты: негізгі қозғалыстар мен техникаларды игеру. Мазмұны: • негізгі соққылармен танысу: серпілістен кейін оң және сол жақтан соққы жасау, доп беру, жоғарыдан соққы жасау, ұшып бара жатқан допқа соққы жасау, допты қабырғаға соғу. • доп пен ракетканы бақылау жаттығулары: ракеткада допты қақпақылдау, допты алып жүру. • корт бойынша негізгі қозғалыстарды үйрету: алға-артқа, бүйірге жүгіру, тоқтату және бастау. • допты сезінуді қалыптастыру мен кеңістікте бағдарлау. Тактикалық 13% мақсаты: падел (padel) ойыншысының ойлау негіздеріне кіріспе. Мазмұны: • негізгі ойын жағдайларын түсіну: шабуылда қашан ойнау керек, қорғаныста қашан ойнау керек. • соққыдан кейін кортта орналасуды үйрету. • қарапайым ойынға қатысты ойлауды дамыту: қарсыластың жағдайына байланысты соққыларды таңдау. • ойынды жүргізу ережелерімен танысу. Теориялық 2% мақсаты: паделді (padel) спорт түрі ретінде жалпы түсіну мен мәдениетін қалыптастыру. Мазмұны: • ойын ережелерін зерттеу (кіріспе-таныстыру деңгейі): есеп, кезектілік, доп беру, корт сызықтары. • паделдің (padel) шығу тегі мен дамуы туралы әңгімелеу. • спорттық этика негіздері: қарсыласқа құрмет, әділ ойын, корттағы мінез-құлық. • маңызды жарыстармен танысу. Психологиялық 1% мақсаты: мазасыздықты төмендету, сенімділік пен өзара әрекеттесу қабілетін дамыту. Мазмұны: • зейінді дамытуға арналған жаттығулар: "табыңыз және қайталаңыз", "есте сақтаңыз және жасаңыз" ойындары. • мотивацияны қалыптастыру: тырысқаны үшін мадақтау, шағын жарыстарға қатысу. • өзін-өзі реттеуге үйрету: тыныс алу жаттығулары, қорқынышты еңсеруге арналған ойын элементтері. • бәсекелестік элементі бар ойындарға қатысу арқылы эмоционалды тұрақтылықты дамыту. Нұсқамалық және төрешілік практикасы 2% семинарларға қатысу және турнирлердегі төрешілік практикасы Барлығы 100% 1-ші оқу жылының оқу-жаттығу тобы Даярлау түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық 17% Мақсаты: жоғары спорттық жетістіктердің негізін қалайтын жалпы физикалық базаны сақтау және одан әрі дамыту. Мазмұны: • күштің төзімділігі мен жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту (нығыздалған доптармен жұмыс, ауырлық түсіру арқылы жасалатын жаттығулар, айналмалы жаттығулар). • икемділік жаттығулары (жарақаттанудың алдын алу үшін динамикалық және статикалық созылу, йога, ждшд). • жалпы төзімділікті дамыту (кросс-даярлау, интервалды жүгіріс). • жан-жақты физикалық даму үшін көпсайыс, гимнастика, акробатика сабақтарына қосу. Арнайы физикалық 25% Мақсаты: паделдің (padel) ерекше физикалық ауыртпалығына бағытталған даярлау. Мазмұны: • жылдамдыққа төзімділік, лезде реакциялар, шұғыл күш жаттығулары. • жеделдету, тежеу, бастапқы жұлқыныстар, әртүрлі бағыттардағы қозғалыстар үшін кешендер. • шаршау жағдайында үйлестіруді дамыту (стандартты емес жағдайлардағы жаттығулар, жабық көзбен, қос тапсырмалар). • доптармен және резеңке амортизаторлармен арнайы жаттығулар, паделистерге арналған тренажерлер. Техникалық 37% Мақсаты: техникалық арсенал мен орындау тұрақтылығын жетілдіру. Мазмұны: • соққылардың барлық түрлерін терең игеру: айналмалы соққылар, топспиндер, слайстар, ұшып бара жатқан допқа соққы жасау, жоғарыдан соққы. Паделдің (padel) ерекше соққылары: салида де паред, бахада, вивора, сакарла, бандеха, чикита. • динамикада тұрақты ойын дағдыларын қалыптастыру (қозғалыста, қарсыласпен ойында). • жоғары қайталау жиілігінде және қысым жағдайында техниканы автоматтандыру. • техникалық қателерді түзету, ойыншының жеке ерекшеліктерімен жұмыс істеу. Тактикалық 15% Мақсаты: қарсыласты ескере отырып, ойын жағдайында техниканы қолдану қабілетін дамыту. Мазмұны: • вариативті ойынды үйрену: доптың бағытын, ырғағын, ұшу биіктігін өзгерту. • тактикалық ойлауды дамыту: ұтыс ойындарын талдау, шешім қабылдау, іс-әрекетті жоспарлау. • әртүрлі ойын сценарийлерін модельдеу: қорғаныс, шабуыл, қарсы шабуыл, қорғаныстан шабуылға көшу. • ойын тактикасын үйрену. Теориялық 2% мақсаты: ойынды терең түсіну және спорттық зейінді дамыту. Мазмұны: • ойынның егжей-тегжейлі ережелерін, тактикалық схемаларды, есеп жүргізуді, тай-брейктерді үйрену. • турнирлердің құрылымымен, рейтингтер жүйесімен, жарыстардың жіктелуімен танысу. • бейнематериалдарды талдау, кәсіби спортшылардың ойындарын талдау. • анатомия, биомеханика, спорттық тамақтану негіздеріне кіріспе. Психологиялық 2% Мақсаты: жаттығулар мен жарыстар жағдайында тұрақты психиканы және өзін-өзі реттеуді қалыптастыру. Мазмұны: • зейінді, ауысуды дамытуға арналған жаттығулар. • өзіне деген сенімділікті қалыптастыру, мақсат қою, ерікті қасиеттерді дамыту. • психологиялық жеңілдену әдістеріне оқыту (аутотренинг, визуализация, тыныс алу техникалары). • мотивациямен және өзін-өзі бағалаумен жұмыс, өсуге және қиындықтарды еңсеруге деген көзқарасты қалыптастыру. Нұсқамалық және төрешілік практикасы 2% мақсаты: ой-өрісін кеңейту, көшбасшылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: • кіші спортшылар үшін жаттығулар жүргізу, секция іс-шараларына қатысу. • жас судья курстарынан өту, бастапқы деңгейдегі турнирлердің төрешілігіне қатысу. • техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін игеру, білім беру қабілетін дамыту. • жаттығу процесі үшін зейін мен жауапкершілікті қалыптастыру. Барлығы 100% 2-ші оқу жылының оқу-жаттығу тобы Даярлау түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық 17% Негізгі физикалық қасиеттерді нығайту: күш, икемділік, төзімділік, ептілік. Жалпы төзімділікті дамыту үшін ойын және аралық пішіндерді пайдалану. Өз салмағы мен акробатика элементтері бар жаттығуларды енгізу (жеңілдетілген). Мүсін, буын қозғалғыштығы және қозғалысты үйлестіру бойынша жұмыс. Арнайы физикалық 25% Сигналдарды қолдана отырып, реакция жылдамдығы мен бастапқы жылдамдықты дамыту. Қозғалыс бағытын бірнеше рет өзгертуге арналған жаттығулар. Падел (padel) техникасы элементтерімен тепе-теңдік жаттығуларын қосу. Ракеткамен қозғалыста ырғақтық пен тұрақтылықты жаттықтыру. Техникалық 32% Негізгі соққыларды дәлдік пен тұрақтылық тұрғысынан жетілдіру. Техниканың біртіндеп күрделенуі: айналдыру, амортизация, қозғалыс кезіндегі соққылар. Техникалық жаттығулар арқылы қорғаныстан шабуылға көшуді енгізу және пысықтау. Корпустың орналасуы, ұстау, соққы уақыты бойынша жұмыс. Тактикалық 20% Қарапайым тактикалық схемаларды түсінуді тереңдету (мысалы,"соққы – кері қайтару"). Доп беруді жаттықтыру және шабуылға жүгіру. Ойын эпизодтарын талдау: позицияны таңдау, қарсыластың әлсіз жағына соққы жасау. Теориялық 2% ойын ережелерін қайталау және тереңдету. Турнир құрылымымен, сет, тай-брейк форматымен танысу. Жаттығулар мен ойындарды өздігінен талдау элементтерін енгізу. Ойын жағдайларын талдай отырып, бейне фрагменттерді қарау және талқылау. Психологиялық 2% эмоционалды өзін-өзі бақылау мен зейінді дамыту. Қысқа мерзімді мақсаттар қою және оларға қол жеткізу арқылы өзіне деген сенімділікті қалыптастыру. Матч алдында өзін-өзі реттеу әдістерімен танысу. Командалық жаттығуларға қатысу, қарым-қатынас дағдыларын дамыту. Нұсқамалық және төрешілік практикасы 2% мақсаты: ой-өрісін кеңейту, көшбасшылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: • кіші спортшылар үшін жаттығулар жүргізу, секция іс-шараларына қатысу. • жас судья курстарынан өту, бастапқы деңгейдегі турнирлердің төрешілігіне қатысу. • техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін игеру, білім беру қабілетін дамыту. • жаттығу процесі үшін зейін мен жауапкершілікті қалыптастыру. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылының оқу-жаттығу тобы Даярлау түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық 15% Төзімділік, күш жаттығуларының қарқындылығы мен көлемін арттыру. Күрделі үйлестіру және акробатикалық жаттығулар. Жылдамдыққа төзімділік, бұлшықет күші, иілгіштік жаттығулары. Атлетикалық даярлау элементтерін енгізу (функционалды кешендер). Арнайы физикалық 25% Қозғалыс жылдамдығына және бағыттардың өзгеруіне қойылатын талаптарды арттыру. Көрнекі және дыбыстық сигналдарға жауап беретін жаттығулар. Падел (padel) қозғалыстарын бірнеше рет қарсылықпен қайталау. Жүктеме жағдайында ептілікті, тепе-теңдікті дамытуға арналған кешендер Техникалық 32% Әртүрлі айналдырылған соққыларды жетілдіру. Соққының дәлдігі, жылдамдығы және бағыты бойынша терең жұмыс. Волейлерді, ұшып бара жатқан допқа жасалған соққыларды, қабырғадан және ол арқылы соққыларды енгізу және жаттықтыру. Соққыларды қозғалыстармен және ойын жағдайымен біріктіру. Тактикалық 22% Қарсыластың позициясы мен жағдайына байланысты соққыларды таңдауды дамыту. Шабуыл және қорғаныс тактикасын құру негіздері. Жеке ойын стилін біртіндеп қалыптастыру. Теориялық 2% Падел (padel) терминологиясын және ойын схемаларын терең зерттеу. Типтік қателерді және оларды жою жолдарын талдау. Паделдің (padel) тарихымен, атақты ойыншылармен танысу. Теориялық тесттерге, ережелер бойынша викториналарға қатысу. Психологиялық 2% Жарыс кезіндегі стресске төзімділікті жаттықтыру. Өзін-өзі реттеу, тыныс алу, зейінді ауыстыру жаттығулары. Өзін-өзі бағалауды, нәтижеге жауапкершілікті қалыптастыру. Табандылық пен соңына дейін күреске үйрету бойынша жұмыс. Нұсқамалық және төрешілік практикасы 2% мақсаты: ой-өрісін кеңейту, көшбасшылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: • кіші спортшылар үшін жаттығулар жүргізу, секция іс-шараларына қатысу. • жас судья курстарынан өту, бастапқы деңгейдегі турнирлердің төрешілігіне қатысу. • техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін игеру, білім беру қабілетін дамыту. • жаттығу процесі үшін зейін мен жауапкершілікті қалыптастыру. Барлығы 100 % 3 жылдан астам оқудың оқу-жаттығу тобы Даярлау түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық 13% Төзімділік, күш жаттығуларының қарқындылығы мен көлемін арттыру. Күрделі үйлестіру және акробатикалық жаттығулар. Жылдамдыққа төзімділік, бұлшықет күші, иілгіштік жаттығулары. Атлетикалық даярлау элементтерін енгізу (функционалды кешендер). Арнайы физикалық 22% Қозғалыс жылдамдығына және бағыттардың өзгеруіне қойылатын талаптарды арттыру. Көрнекі және дыбыстық сигналдарға жауап беретін жаттығулар. Падел (padel) қозғалыстарын бірнеше рет қарсылықпен қайталау. Жүктеме жағдайында ептілікті, тепе-теңдікті дамытуға арналған кешендер Техникалық 34% Әртүрлі айналдырылған соққыларды жетілдіру. Соққының дәлдігі, жылдамдығы және бағыты бойынша терең жұмыс. Волейлерді, ұшып бара жатқан допқа жасалған соққыларды, қабырғадан және ол арқылы соққыларды енгізу және жаттықтыру. Соққыларды қозғалыстармен және ойын жағдайымен біріктіру. Тактикалық 25% Қарсыластың позициясы мен жағдайына байланысты соққыларды таңдауды дамыту. Шабуыл және қорғаныс тактикасын құру негіздері. Жеке ойын стилін біртіндеп қалыптастыру. Теориялық 2% Падел (padel) терминологиясын және ойын схемаларын терең зерттеу. Типтік қателерді және оларды жою жолдарын талдау. Паделдің (padel) тарихымен, атақты ойыншылармен танысу. Теориялық тесттерге, ережелер бойынша викториналарға қатысу. Психологиялық 2% Жарыс кезіндегі стресске төзімділікті жаттықтыру. Өзін-өзі реттеу, тыныс алу, зейінді ауыстыру жаттығулары. Өзін-өзі бағалауды, нәтижеге жауапкершілікті қалыптастыру. Табандылық пен соңына дейін күреске үйрету бойынша жұмыс. Нұсқамалық және төрешілік практикасы 2% мақсаты: ой-өрісін кеңейту, көшбасшылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: • кіші спортшылар үшін жаттығулар жүргізу, секция іс-шараларына қатысу. • жас судья курстарынан өту, бастапқы деңгейдегі турнирлердің төрешілігіне қатысу. • техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін игеру, білім беру қабілетін дамыту. • жаттығу процесі үшін зейін мен жауапкершілікті қалыптастыру. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылының спорттық жетілдіру тобы Даярлау түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық 13% Мақсаты: жүктемелерге төзімділікке және жарақаттанудың алдын алуға ықпал ететін жалпы физикалық қабілеттіліктің, төзімділіктің және күштің жоғары деңгейін қамтамасыз ету. Мазмұны: • аэробты және анаэробты төзімділікті дамытуды жалғастыру (интервалды жүгіріс, кросс-тренинг). • күш жаттығулары: бүкіл денеге арналған салмақпен және қарсылықпен орындалатын жаттығулар, функционалды күшке баса назар аудару. • буындардың иілгіштігі мен қозғалғыштығына арналған жаттығулар, динамикалық және статикалық созылу. • тепе-теңдік пен үйлесімділікті дамыту, әсіресе тұрақсыз позицияларда. • жарақаттың алдын алу: өзек, аяқ, иық белдеуінің бұлшықеттерін нығайтуға арналған кор-рoutines. Арнайы физикалық 22% Мақсаты: паделдегі (padel) табыстылықты анықтайтын қимыл қасиеттерін оңтайландыру. Мазмұны: • жылдамдық және жылдамдық-күш жұмысы: жұлқыныс, үдеу, секіру, визуалды және есту сигналдарына реакция. • аяқтың жұмысы: көп рет қысқа үдеулер, бағытты өзгерту, дене қалпын өзгерту кезіндегі тұрақтылық. • арнайы төзімділік жаттығулары — сет/матч барысында жоғары қарқындылықты сақтау. • арнайы падел (padel) жабдығын қолдану: үйлестіру баспалдақтары, резеңкелер, таймерлер, серпілген доптар. • ойын стилін, антропометрияны және турнир кестесін ескере отырып, жеке адд бағдарламаларын құру. Техникалық 31% Мақсаты: ойын элементтерінің жоғары тұрақтылығына, өзгергіштігіне және тиімділігіне қол жеткізу. Мазмұны: • cоққыларды тереңдетілген өңдеу: топспин, кесу, қысқартылған соққылар, эффектілермен доп беру, доп беру жауабы. • ерекше падел (padel) соққыларды орындауды тереңдету: салида де паред, бахада, вивора, сакарла, бандеха, чикита. • қарсылас пен ойын жағдайына байланысты техниканың өзгергіштігін дамыту. • физикалық және психологиялық қысыммен техникалық әрекеттерді автоматтандыру. • қозғалыстарды техникалық талдау және түзету үшін бейнежазбаны қолдану. Тактикалық 22% Мақсаты: ойынды икемді және саналы түрде басқару, соның ішінде стандартты емес Жағдайларда. Мазмұны: • жеке ойын моделін құру: шабуылдаушы, қорғаныс. • тактиканы қарсылас стиліне, есеп пен матч кезеңіне бейімдеу қабілетін дамыту. • ойын жағдайларын талдау: «тең» кезінде, есепте қалып бара жатқанда, матчтбол кезінде не істеу керек. • тактикалық ойындардың практикасы: қысқа доп беруден кейінгі ойын, қысқартылған соққыға жауап, торға агрессивті шығу. • матч барысында қарсылас ойынын оқуға және тактиканы өзі түзетуге үйрету. Теориялық 2% Мақсаты: ойын сауаттылығын арттыру және заманауи паделдің (padel) принциптерін түсіну. Мазмұны: • жарыс регламенттерін, турнирлерді саралауды, падел (padel) бойынша рейтингтік жүйелерді егжей-тегжейлі зерттеу. • кәсіби паделдегі (padel) трендтерге шолу, үздік ойыншылардың ойын стильдерін талдау. • бейнематериалдармен жұмыс: ойындарды, тактикаларды, шешімдерді талдау. • жаттығуларды кезеңдеу негіздері, «форманың шыңы» ұғымы, қалыпқа келу. • ойынға қатысты анатомия, биомеханика, спорттық физиология элементтері. Психологиялық 8% Мақсаты: тұрақты психиканы қалыптастыру, қысым кезінде әрекет ету және эмоцияларды бақылау қабілеті. Мазмұны: • матч алдында зейін қою, босаңсу, визуализация техникалары. • жаттығулар мен сәтсіздіктер көп болған кезде мотивацияны сақтау. • эмоцияны басқару: ашулану, апатия, ойын кезіндегі толқу. • сырттағы ойындарға даярлау: жаңа ортаға, төрешілерге, көрермендерге бейімделу. • спорт психологымен жұмыс істеу (жеке консультациялар, топтық тренингтер). Нұсқамалық және төрешілік практикасы 2% Мақсаты: ой-өрісін кеңейту, көшбасшылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: • кіші спортшылар үшін жаттығулар жүргізу, секция іс-шараларына қатысу. • жас судья курстарынан өту, бастапқы деңгейдегі турнирлердің төрешілігіне қатысу. • техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін игеру, білім беру қабілетін дамыту. • жаттығу процесі үшін зейін мен жауапкершілікті қалыптастыру. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылының спорттық жетілдіру тобы Даярлау түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық 13% Мақсаты: жүктемелерге төзімділікке және жарақаттанудың алдын алуға ықпал ететін жалпы физикалық қабілеттіліктің, төзімділіктің және күштің жоғары деңгейін қамтамасыз ету. Мазмұны: • аэробты және анаэробты төзімділікті дамытуды жалғастыру (интервалды жүгіріс, кросс-тренинг). • күш жаттығулары: бүкіл денеге арналған салмақпен және қарсылықпен орындалатын жаттығулар, функционалды күшке баса назар аудару. • буындардың иілгіштігі мен қозғалғыштығына арналған жаттығулар, динамикалық және статикалық созылу. • тепе-теңдік пен үйлесімділікті дамыту, әсіресе тұрақсыз позицияларда. • жарақаттың алдын алу: өзек, аяқ, иық белдеуінің бұлшықеттерін нығайтуға арналған кор-рoutines. Арнайы физикалық 21% Мақсаты: паделдегі (padel) табыстылықты анықтайтын қимыл қасиеттерін оңтайландыру. Мазмұны: • жылдамдық және жылдамдық-күш жұмысы: жұлқыныс, үдеу, секіру, визуалды және есту сигналдарына реакция. • аяқтың жұмысы: көп рет қысқа үдеулер, бағытты өзгерту, дене қалпын өзгерту кезіндегі тұрақтылық. • арнайы төзімділік жаттығулары — сет/матч барысында жоғары қарқындылықты сақтау. • арнайы падел (padel) жабдығын қолдану: үйлестіру баспалдақтары, резеңкелер, таймерлер, серпілген доптар. • ойын стилін, антропометрияны және турнир кестесін ескере отырып, жеке адд бағдарламаларын құру. Техникалық 27% Мақсаты: ойын элементтерінің жоғары тұрақтылығына, өзгергіштігіне және тиімділігіне қол жеткізу. Мазмұны: • барлық соққыларды тереңдетіп жаттықтыру: чикита, бахада, вивора, смэш, бандеха. • шабуылға және қорғанысқа соққылардың комбинациясы. • қарсыластың ойынына және ойын жағдайына байланысты техниканың өзгергіштігін дамыту. • физикалық және психологиялық қысыммен техникалық әрекеттерді автоматтандыру. • қозғалыстарды техникалық талдау және түзету үшін бейнежазбаны қолдану. Тактикалық 23% Мақсаты: ойынды икемді және саналы түрде басқару, соның ішінде стандартты емес Жағдайларда. Мазмұны: • жеке ойын моделін құру: шабуылдаушы, қорғаныс, әмбебап. • тактиканы қарсылас стиліне, есеп пен матч кезеңіне бейімдеу қабілетін дамыту. • ойын жағдайларын талдау: «тең» кезінде, есепте қалып бара жатқанда, матчтбол кезінде не істеу керек. • тактикалық ойындардың тәжірибесі: торда, батпақта, артқы сызыққа ойнату, смэштен кейінгі ойын, чикитаға жауап және басқа да қысқартылған соққылар. • матч барысында қарсылас ойынын оқуға және тактиканы өзі түзетуге үйрету. Теориялық 4% Мақсаты: ойын сауаттылығын арттыру және заманауи паделдің (padel) принциптерін түсіну. Мазмұны: • жарыс регламенттерін, турнирлерді саралауды, падел (padel) бойынша рейтингтік жүйелерді егжей-тегжейлі зерттеу. • кәсіби паделдегі (padel) трендтерге шолу, үздік ойыншылардың ойын стильдерін талдау. • бейнематериалдармен жұмыс: ойындарды, тактикаларды, шешімдерді талдау. • жаттығуларды кезеңдеу негіздері, «форманың шыңы» ұғымы, қалыпқа келу. • ойынға қатысты анатомия, биомеханика, спорттық физиология элементтері. Психологиялық 8% Мақсаты: тұрақты психиканы қалыптастыру, қысым кезінде әрекет ету және эмоцияларды бақылау қабілеті. Мазмұны: • матч алдында зейін қою, босаңсу, визуализация техникалары. • жаттығулар мен сәтсіздіктер көп болған кезде мотивацияны сақтау. • эмоцияны басқару: ашулану, апатия, ойын кезіндегі толқу. • сырттағы ойындарға даярлау: жаңа ортаға, төрешілерге, көрермендерге бейімделу. • спорт психологымен жұмыс істеу (жеке консультациялар, топтық тренингтер). Нұсқамалық және төрешілік практикасы 4% Мақсаты: ой-өрісін кеңейту, көшбасшылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: • кіші спортшылар үшін жаттығулар жүргізу, секция іс-шараларына қатысу. • жас судья курстарынан өту, бастапқы деңгейдегі турнирлердің төрешілігіне қатысу. • техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін игеру, білім беру қабілетін дамыту. • жаттығу процесі үшін зейін мен жауапкершілікті қалыптастыру. Барлығы 100 % 2 жылдан астам спорттық жетілдіру тобы Даярлау түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық 12% Мақсаты: жүктемелерге төзімділікке және жарақаттанудың алдын алуға ықпал ететін жалпы физикалық қабілеттіліктің, төзімділіктің және күштің жоғары деңгейін қамтамасыз ету. Мазмұны: • аэробты және анаэробты төзімділікті дамытуды жалғастыру (интервалды жүгіріс, кросс-тренинг). • күш жаттығулары: бүкіл денеге арналған салмақпен және қарсылықпен орындалатын жаттығулар, функционалды күшке баса назар аудару. • буындардың иілгіштігі мен қозғалғыштығына арналған жаттығулар, динамикалық және статикалық созылу. • тепе-теңдік пен үйлесімділікті дамыту, әсіресе тұрақсыз позицияларда. • жарақаттың алдын алу: өзек, аяқ, иық белдеуінің бұлшықеттерін нығайтуға арналған кор-рoutines. Арнайы физикалық 22% Мақсаты: паделдегі (padel) табыстылықты анықтайтын қимыл қасиеттерін оңтайландыру. Мазмұны: • жылдамдық және жылдамдық-күш жұмысы: жұлқыныс, үдеу, секіру, визуалды және есту сигналдарына реакция. • аяқтың жұмысы: көп рет қысқа үдеулер, бағытты өзгерту, дене қалпын өзгерту кезіндегі тұрақтылық. • арнайы төзімділік жаттығулары — сет/матч барысында жоғары қарқындылықты сақтау. • арнайы падел (padel) жабдығын қолдану: үйлестіру баспалдақтары, резеңкелер, таймерлер, серпілген доптар. • ойын стилін, антропометрияны және турнир кестесін ескере отырып, жеке адд бағдарламаларын құру. Техникалық 24% Мақсаты: ойын элементтерінің жоғары тұрақтылығына, өзгергіштігіне және тиімділігіне қол жеткізу. Мазмұны: • соққыларды тереңдетіп жаттықтыру: чикита, бахада, вивора, смэш, бандеха. • қозғалыс кезіндегі және ауысымдармен соққылардың комбинациясы (бандеха, волей, салида де паред, жартылай соққы,смэш). • қарсыластың ойынына және ойын жағдайына байланысты техниканың өзгергіштігін дамыту. • физикалық және психологиялық қысыммен техникалық әрекеттерді автоматтандыру. • қозғалыстарды техникалық талдау және түзету үшін бейнежазбаны қолдану. Тактикалық 24% Мақсаты: ойынды икемді және саналы түрде басқару, соның ішінде стандартты емес Жағдайларда. Мазмұны: • жеке ойын моделін құру: шабуылдаушы, қорғаныс, әмбебап. • тактиканы қарсылас стиліне, есеп пен матч кезеңіне бейімдеу қабілетін дамыту. • ойын жағдайларын талдау: «тең» кезінде, есепте қалып бара жатқанда, матчтбол кезінде не істеу керек. • тактикалық ойындардың тәжірибесі: торда, батпақта, артқы сызыққа ойнату, смэштен кейінгі ойын, чикитаға жауап және басқа да қысқартылған соққылар. • матч барысында қарсылас ойынын оқуға және тактиканы өзі түзетуге үйрету. Теориялық 4% Мақсаты: ойын сауаттылығын арттыру және заманауи паделдің (padel) принциптерін түсіну. Мазмұны: • жарыс регламенттерін, турнирлерді саралауды, падел (padel) бойынша рейтингтік жүйелерді егжей-тегжейлі зерттеу. • кәсіби паделдегі (padel) трендтерге шолу, үздік ойыншылардың ойын стильдерін талдау. • бейнематериалдармен жұмыс: ойындарды, тактикаларды, шешімдерді талдау. • жаттығуларды кезеңдеу негіздері, «форманың шыңы» ұғымы, қалыпқа келу. • ойынға қатысты анатомия, биомеханика, спорттық физиология элементтері. Психологиялық 10% Мақсаты: тұрақты психиканы қалыптастыру, қысым кезінде әрекет ету және эмоцияларды бақылау қабілеті. Мазмұны: • матч алдында зейін қою, босаңсу, визуализация техникалары. • жаттығулар мен сәтсіздіктер көп болған кезде мотивацияны сақтау. • эмоцияны басқару: ашулану, апатия, ойын кезіндегі толқу. • сырттағы ойындарға даярлау: жаңа ортаға, төрешілерге, көрермендерге бейімделу. • спорт психологымен жұмыс істеу (жеке консультациялар, топтық тренингтер). Нұсқамалық және төрешілік практикасы 4% Мақсаты: ой-өрісін кеңейту, көшбасшылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: • кіші спортшылар үшін жаттығулар жүргізу, секция іс-шараларына қатысу. • жас судья курстарынан өту, бастапқы деңгейдегі турнирлердің төрешілігіне қатысу. • техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін игеру, білім беру қабілетін дамыту. • жаттығу процесі үшін зейін мен жауапкершілікті қалыптастыру. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (бүкіл кезең) Даярлау түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Физикалық 11% Мақсаты: жоғары спорттық форма мен мансаптың ұзақтығының негізі ретінде жалпы дене шынықтыру даярлығының ең жоғары деңгейін сақтау. Мазмұны: • жеке күш, аэробты және анаэробты даярлау бағдарламалары. • еркін салмақтарды, машиналарды және кроссфитті қолдана отырып, функционалды күш жаттығулары. • буындардың үйлесімділігін, иілгіштігін және ұтқырлығын үнемі бақылау. • қалыпқа келу және жарақаттардың алдын алу үшін йога, пилатес, бассейнді қосу. • физикалық параметрлерді тексеру және мониторингілеу: лактат, жүрек соғу жиілігі, қуат, иілгіштік. Арнайы физикалық 23% Мақсаты: корттағы нәтижелілікке барынша әсер ететін физикалық қасиеттерді сақтау және дамыту. Мазмұны: • жылдамдық-күш жұмысы: биометрика, аяқтардың жұмысы, старттар, реактивтілік. • арнайы төзімділікті дамыту: матчтарды модельдеу, қарқындылығы жоғары интервалды жаттығулар. • ойын циклдары мен кідірістерге бағдарланған жоғары қарқынды интервалды жаттығулар (hiit). • паделге (padel) арналған тренажерлерді, бақылау жүйелерін (gps, бейне трекерлер) пайдалану. • микроциклдерді дәл жоспарлау арқылы жүктемелерден кейін міндетті түрде қалыпқа келу. Техникалық 22% Мақсаты: стресстік жағдайда техникалық тұрақтылықты сақтау және техникалық арсеналды үнемі кеңейту. Мазмұны: • қиын соққыларды егжей-тегжейлі пысықтау: әртүрлі эффектілері бар волей, ырғақтың күрт өзгеруі, торға өту. • ойынның өзгергіштігі мен жеке стилі бойынша тереңдетілген жұмыс. • матчтарға барынша жақындатылған жағдайлардағы техникалық жаттығулар. • техника мен биомеханиканың тұрақты бейне талдауы: жаттықтырушымен және спорт талдаушысымен жұмыс. • стандартты емес жағдайларды пысықтау: солақайларға қарсы, жел кезінде, әртүрлі жабындарда ойнау. Тактикалық 22% Мақсаты: матчта жедел шешім қабылдау, бүкіл турнирге стратегия құру, қарсыласқа бейімделу. Мазмұны: • әртүрлі қарсыластарға арналған жеке ойын модельдерін құру. • үздік ойыншылардың ойын схемаларын талдау, өздерінің және басқалардың матчтарын талдау. • тапсырмалармен матчтар практикасы: есепті бақылау, ыңғайсыз ойыншылармен ойнау, артта қалғаннан кейін "камбэк". • турнирлерге ойын жоспарларын әзірлеу, нақты қарсыластарға даярлау. • «ойынды оқи» білу бойынша жұмыс істеу, матч барысында тактиканың өзгеруі. Теориялық 2% Мақсаты: мансап пен даярлау процесін саналы түрде басқару. Мазмұны: • падел (padel) бойынша турнир регламенттерін, жіктемелерін, рейтингтік саясатын білу. • бапкермен және менеджермен маусымды және форма шыңдарын жоспарлау. • жүктеме мен қалып келу циклін түсіну, тамақтану мен ұйқының нәтижеге әсері. • тактикалық талдаулар мен оқыту сессияларына қатысу. • жетекші ойыншылардың табыстылық тарихын зерттеу, оқу процесіне заманауи тәсілдерді түсіну. Психологиялық 16% Мақсаты: максималды психологиялық тұрақтылық, сыни жағдайларда жеңіске жету мүмкіндігі. Мазмұны: • спорт психологымен жеке жұмыс істеу: стресс, күмән, шаршау, көпшіліктің қысымы. • жеңіске деген көзқарасты, сенімділікті, психикалық икемділікті дамыту. • турнир алдында зейін қою, өзін-өзі реттеу, визуализация жаттығулары. • кортта мінез-құлық пен эмоционалды бақылауды дамыту. • ұзақ мерзімді спорттық мотивацияны қалыптастыру, түңілу мен жетістіктерді басқару. Нұсқамалық және төрешілік практикасы 4% Мақсаты: кәсіби ой-өрісті кеңейту, ойынды әр қырынан түсіну. Мазмұны: • шеберлік сабақтарын, жасөспірімдермен жаттығулар жүргізу, паделді (padel) дамытуға қатысу. • төрешілік немесе жаттықтырушылық сертификаттау лицензияларын алу (ұлттық және халықаралық курстар). • тәжірибе мен тактикалық ойлауды жеткізу үшін кіші спортшылардың ойындарын талдау. • федерация іс-шараларына қатысу, спортшының имиджімен жұмыс істеу. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлау кезеңдерінде оқуға қабылдау және ауысу үшін жалпы және арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін және сст үшін – 3 № Бірлік Оқу жылына дейінгі норматив Бір жылдан астам оқу нормативі Жаттығулар өлшем Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау Ұлдар Бағалау Қыз Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. Биіктікте тұрған позициядан алға қарай еңкею см +5 10 +7 10 +7 10 +9 10 +3 5 +5 5 +5 5 +5 5 +1 0 +3 0 +3 0 +4 0 1.2. Екі аяқпен итеру арқылы бір жерден ұзындыққа секіру см 105 10 100 10 115 10 110 10 100 5 90 5 110 5 100 5 90 0 80 0 100 0 90 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Екі аяқпен итеру арқылы бір орыннан жоғарыға секіру см 17 10 15 10 20 10 20 10 14 5 11 5 17 5 16 5 11 0 8 0 14 0 12 0 2.2. 10 м-ге жүгіру сек 2,8 10 2,8 10 2,5 10 2,5 10 3,5 5 3,5 5 3,0 5 3,0 5 3,8 0 3,8 0 3,5 0 3,5 0 2.3. кеудені жерден көтеру реп 30 10 25 10 40 10 30 10 20 5 15 5 30 5 25 5 15 0 10 0 20 0 15 0 2.4. 4*8 м қайтармалы жүгіріс сек 13 10 13 10 12,3 10 12,3 10 <16 5 <16 5 15,2 5 15,2 5 >16 0 >16 0 >15,2 0 >15,2 0 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Бір­лік ОЖТ үшін нор­ма­тив СЖТ үшін нор­ма­тив ЖС­ШТ үшін нор­ма­тив Жат­тығ­у­лар өл­шем Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ұл­дар Ба­ға­лау Қыз Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. Би­ік­тікте тұр­ған по­зи­ци­ядан ал­ға қа­рай ең­кею см +5 10 +8 10 +9 10 +12 10 +9 10 +12 10 +2 5 +5 5 + 6 5 +8 5 + 6 5 +8 5 0 0 +3 0 +4 0 +5 0 +4 0 +5 0 1.2. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы бір жер­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру см 175 10 170 10 230 10 215 10 245 10 225 10 150 5 140 5 200 5 190 5 210 5 200 5 140 0 125 0 180 0 175 0 195 0 190 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы бір орын­нан жо­ға­ры­ға се­кі­ру см 34 10 31 10 55 10 45 10 50 10 47 10 20 5 20 5 48 5 39 5 45 5 40 5 <20 0 <20 0 40 0 33 0 40 0 35 0 2.2. 18 м-ге жү­гі­ру см 4,8 10 4,9 10 4 10 4,6 10 3,8 10 4,2 10 5,3 5 5,4 5 4,3 5 4,9 5 4 5 4,6 5 <5,3 0 <5,4 0 <4,3 0 <4,9 0 <4 0 <4,6 0 2.3. ке­уде­ні жер­ден кө­те­ру реп 30 10 25 10 40 10 30 10 50 10 35 10 20 5 15 5 30 5 25 5 40 5 30 5 <15 0 <10 0 <20 0 <15 0 <20 0 <20 0 2.4. 4*8 м қай­тар­ма­лы жү­гі­ріс см 13,5 10 14 10 13 10 13,8 10 13 10 13,3 10 14,4 5 14,6 5 13,9 5 14,3 5 13,5 5 13,8 5 <14,4 0 <14,6 0 <13,9 0 <14,3 0 <13,5 0 <13,8 0 Алғашқы даярлау кезеңі Да­му­шы фи­зи­ка­лық қа­си­ет Ба­қы­лау жат­тығ­у­ла­ры жа­сө­спі­рім­дер бой­жет­кен­дер Жыл­дам­дық 18 м-ге жү­гі­ріс (4,9 с ар­тық емес) 18 м-ге жү­гі­ріс (5,1 с ар­тық емес) Жыл­дам­дық-қу­ат қа­си­ет­те­рі Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру (ке­мін­де 105 см) Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру (ке­мін­де 100 см) Ор­ны­нан жо­ға­ры се­кі­ру (кем де­ген­де 18 см) Ор­ны­нан жо­ға­ры се­кі­ру (кем де­ген­де 15 см) Иіл­гіш­тік Би­ік­тікте тұ­рып ал­ға ең­кею Би­ік­тікте тұ­рып ал­ға ең­кею Жыл­дам­дық­қа тө­зім­ді­лік Қай­тар­ма­лы жү­гі­ріс 4 x 8 м (15 с ар­тық емес) Қай­тар­ма­лы жү­гі­ріс 4 x 8 м (15 с ар­тық емес) Жаттығу кезеңі Да­му­шы фи­зи­ка­лық қа­си­ет Ба­қы­лау жат­тығ­у­ла­ры жа­сө­спі­рім­дер бой­жет­кен­дер Жыл­дам­дық 18 м-ге жү­гі­ріс (5,3 с ар­тық емес) 18 м-ге жү­гі­ріс (5,4 с ар­тық емес) Жыл­дам­дық-қу­ат қа­си­ет­те­рі Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру (ке­мін­де 175 см) Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру (ке­мін­де 170 см) Ор­ны­нан жо­ға­ры се­кі­ру (кем де­ген­де 34 см) Ор­ны­нан жо­ға­ры се­кі­ру (кем де­ген­де 31 см) Иіл­гіш­тік Би­ік­тікте тұ­рып ал­ға ең­кею Би­ік­тікте тұ­рып ал­ға ең­кею Жыл­дам­дық­қа тө­зім­ді­лік Қай­тар­ма­лы жү­гі­ріс 6х8 м (14,4 с ар­тық емес) Қай­тар­ма­лы жү­гі­ріс 6х8 м (14,6 с ар­тық емес) Тех­ни­ка­лық ше­бер­лік Мін­дет­ті тех­ни­ка­лық бағ­дар­ла­ма Мін­дет­ті тех­ни­ка­лық бағ­дар­ла­ма Жаттығу кезеңінде (спорттық мамандандыру кезеңінде) физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларының даму деңгейін бағалау жаттығулар кешені негізінде тестілеу нәтижелері бойынша жүргізіледі. Стандартты тестілеу бағдарламасы мыналарды қамтиды: 1) сөреден бастап 30 м жүгіру; 2) қайтармалы жүгіріс 3х10 м; 3) орнынан жоғары секіру; 4) орнынан ұзындыққа секіру; 5) биіктікте тұрып алға еңкею; 6) техникалық бағдарлама. Спорттық шеберлікті жетілдіру кезеңі. Дамушы физикалық қасиет Бақылау жаттығулары жасөспірімдер бойжеткендер Жылдамдық 18 м-ге жүгіріс (4,3 с артық емес) 18 м-ге жүгіріс (4,9 с артық емес) Жылдамдық-қуат қасиеттері Орнынан ұзындыққа секіру (кемінде 230 см) Орнынан ұзындыққа секіру (кемінде 215 см) Орнынан жоғарысекіру (кемінде 48 см) Орнынан жоғарысекіру (кемінде 39 см) Иілгіштік Биіктікте тұрып алға еңкею Биіктікте тұрып алға еңкею Жылдамдыққа төзімділік Қайтармалы жүгіріс 6х8 м (13,9 с артық емес) Қайтармалы жүгіріс 6х8 м (15,1 с артық емес) Техникалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама Міндетті техникалық бағдарлама Спорттық разряд Спорт шеберіне үміткер Жоғары спорттық шеберлік кезеңі. Дамушы физикалық қасиет Бақылау жаттығулары жасөспірімдер бойжеткендер Жылдамдық 18 м-ге жүгіріс (4,0 с артық емес) 18 м-ге жүгіріс (4,6 с артық емес) Жылдамдық-қуат қасиеттері Орнынан ұзындыққа секіру (кемінде 245 см) Орнынан ұзындыққа секіру (кемінде 225 см) Орнынан жоғары секіру (кем дегенде 50 см) Орнынан жоғары секіру (кем дегенде 40 см) Иілгіштік Биіктікте тұрып алға еңкею Биіктікте тұрып алға еңкею Жылдамдыққа төзімділік Қайтармалы жүгіріс 6х8 м (13,9 с артық емес) Қайтармалы жүгіріс 6х8 м (15,1 с артық емес) Техникалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама Міндетті техникалық бағдарлама Спорттық разряд Қазақстан спорт шебері, Халықаралық дәрежедегі спорт шебері Ескертпе: Бүкіл балдың 70%-дан кем балл жинаған спортшы даярлаудың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуға тиіс

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жи­нақ және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лау ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Ней­лон күр­те (кә­жек) да­на адам - - - - 1 1 1 1 - - 2 Па­дел­ге (padel) ар­нал­ған көй­лек (ер­лер­ге ар­нал­ған фут­бол­ка) да­на адам 2 2 2 2 4 6 ай 4 6 ай 2 1 3 Па­дел­ге (padel) ар­нал­ған ным­ша (әй­ел­дер­ге ар­нал­ған) да­на адам 2 2 2 2 4 6 ай 4 6 ай 2 1 4 Па­дел­ге (padel) ар­нал­ған бел­дем­ше да­на адам 2 2 2 2 4 1 4 1 - - 5 Па­дел­ге ар­нал­ған көй­лек да­на адам - - - - 2 1 2 1 - - 6 Па­дел­ге (padel) ар­нал­ған крос­сов­ка­лар жұп (2 да­на) адам 2 1 2 1 3 6 ай 3 6 ай - - 7 Жү­гі­ру­ге ар­нал­ған крос­сов­ка­лар (ма­ра­фон­дар) жұп (2 да­на) адам - - - - 1 6 ай 1 6 ай 1 1 8 Бі­ле­зік­қап жұп (2 да­на) адам 1 2 1 2 2 6 ай 2 6 ай - - 9 Жол сө­мке­сі да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай 10 Па­дел­ге (padel) ар­нал­ған рюк­зак да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай 11 Тер­мо­ко­стюм (жү­гі­ру­ге ар­нал­ған) да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жи­нақ және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лау ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Па­дел­ге (padel) ар­нал­ған ра­кет­ка да­на адам 1 2 1 2 6 1 8 1 2 1 2 Ра­кет­ка­ға ар­нал­ған тыс­қап да­на адам 1 2 1 2 6 1 8 1 - - 3 Ра­кет­ка­лар­дың қор­ға­ныс шет­те­рі жиын­тық адам 1 2 1 2 6 1 8 1 2 1 4 Ра­кет­ка­лар­ға ар­нал­ған орам жиын­тық адам 1 2 1 2 6 1 60 1 2 1 5 Па­дел­ге (padel) ар­нал­ған доп да­на адам 5 1 ай 10 1 ай 46 1 ай 78 1 ай - - 6 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) да­на адам - - - - - - - - 2 <**> 7 Фут­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 8 Бас­кет­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 9 Эс­пан­дер да­на адам - - - - - - - - 3 6 ай 10 До­птар­ға ар­нал­ған се­бет да­на адам - - - - - - - - 1 1 11 Па­дел­ге (padel) ар­нал­ған тор да­на адам 12 1 12 1 12 1 12 1 - - 12 Па­дел­ге (padel) ар­нал­ған ба­ға­на­лар жиын­тық оқу то­бы 24 1 24 1 24 1 24 1 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 68 қосымша Пауэрлифтинг бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - «пауэрлифтинг» бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10-14 8 416 АД Т– 2 10-14 10 520 ОЖТ – 1 8-10 12 624 ОЖТ – 2 8-10 14 728 ОЖТ – 3 8-10 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8-10 20 1040 СЖТ – 1 5-6 24 1248 СЖТ– 2 5-6 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5-6 28 1456 ЖСШТ 4 36 1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Жасөспірім ұлдар Жасөспірім қыздар Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Юниор ұлдар/ юниор қыздар Ерлер/ Әйелдер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйым түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 АД Т– 2 0 0 ОЖТ – 1 0 14 ОЖТ – 2 0 14 ОЖТ – 3 0 14 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 0 14 СЖТ – 1 21 18 10 тәулікке дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес СЖТ– 2 21 18 10 тәулікке дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес СЖТ 2 оқу жылынан астам 21 18 10 тәулікке дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес ЖСШТ 21 21 10 тәулікке дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес Клубтар/секциялар Жұмыстың ішкі регламенті мен ережелеріне сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Жасөспірім ұлдар Жасөспірім қыздар 21 21 10 тәулікке дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес Юниор ұлдар/ юниор қыздар 21 21 10 тәулікке дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес Ерлер/ Әйелдер 21 21 10 тәулікке дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Жұмыстың ішкі регламенті мен ережелеріне сәйкес Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 1 1 АД Т– 2 2 2 ОЖТ – 1 4 2 4 2 4 2 ОЖТ – 2 6 2 4 2 6 2 ОЖТ – 3 6 4 2 1 6 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 6 4 2 1 6 4 СЖТ – 1 8 6 2 2 8 6 СЖТ– 2 8 6 2 2 8 6 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 8 6 2 2 8 6 ЖС­ШТ 10 6 2 2 10 6 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) «Классикалық пауэрлифтинг» тәртібі Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Жасөспірім ұлдар Юниор ұлдар Ерлер Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Республикалық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Ресми облыстық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Ресми республикалық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Халықаралық жарыстар 36 108 36 108 32 96 Әйелдер (жеке жарыстар) Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Жасөспірім қыздар Юниор қыздар Әйелдер Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Республикалық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Ресми облыстық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Ресми республикалық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Халықаралық жарыстар 36 108 36 108 32 96 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі «Жабдық пауэрлифтинг» тәртібі Ерлер (жеке жарыстар) Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Жасөспірім ұлдар Юниор ұлдар Ерлер Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Республикалық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Ресми облыстық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Ресми республикалық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Халықаралық жарыстар 36 108 36 108 32 96 Әйелдер (жеке жарыстар) Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Жасөспірім қыздар Юниор қыздар Әйелдер Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Республикалық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Ресми облыстық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Ресми республикалық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Халықаралық жарыстар 36 108 36 108 32 96 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі «Классикалық жатып сығымдау» тәртібі Ерлер (жеке жарыстар) Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Жасөспірім ұлдар Юниор ұлдар Ерлер Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Республикалық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Ресми облыстық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Ресми республикалық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Халықаралық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Әйелдер (жеке жарыстар) Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Жасөспірім қыздар Юниор қыздар Әйелдер Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Республикалық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Ресми облыстық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Ресми республикалық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Халықаралық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі «Жабдық жатып сығымдау» тәртібі Ерлер (жеке жарыстар) Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Жасөспірім ұлдар Юниор ұлдар Ерлер Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Республикалық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Ресми облыстық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Ресми республикалық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Халықаралық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Әйелдер (жеке жарыстар) Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Жасөспірім қыздар Юниор қыздар Әйелдер Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Республикалық турнирлер 9 27 9 27 8 24 Ресми облыстық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Ресми республикалық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Халықаралық жарыстар 9 27 9 27 8 24 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілердің саны Спорт төрешісі I санаттағы спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 6 6 - - - Облыстық турнирлер 4 4 4 - - Республикалық турнирлер - 5 5 5 5 Ресми облыстық жарыстар 5 5 5 - - Ресми республикалық жарыстар - - 5 5 5

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық 45-55 Жүгіру, тартылу, ұзындыққа секіру, тартылу, тік қолға тұру, еденнен серпілу. Оқушылардың жан-жақты дене дайындығы. Техникалық 20-25 Техникамен жұмыс, отырып тұру, жатып сығымдау, тұрып көтеру Жаттығу техникасын меңгеру, дене, аяқ, қол бұлшықеттеріне бағытталған жаттығуларды орындау, Тактикалық 5-8 Тактикалық дайындық әдістерімен жұмыс Теориялық 1-2 Әңгімелесулер, дәрістер. Жалпы мектеп тәртібі, тамақтану мен демалысты ұйымдастыру бойынша ұсыныстар. Спортпен айналысатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Психологиялық - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-3 Жарыс ережесін оқып үйрену. Жазбаларды жүргізу. Барлығы 100% 1 Оқу Жылынан Асқан Алғашқы Даярлау Тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық 45-55 Жүгіру, тартылу, ұзындыққа секіру, тартылу, тік қолға тұру, еденнен серпілу. Оқушылардың жан-жақты дене дайындығы. Техникалық 20-25 Техникамен жұмыс, отырып тұру, жатып сығымдау, тұрып көтеру әртүрлі спорт түрлерінің техникалық элементтері Тактикалық 5-8 Тактикалық дайындық әдістерімен жұмыс Теориялық 1-2 Әңгімелер, дәрістер. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Психологиялық - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-3 Ережелер бойынша дәрістер, жарыстарда төреші болып жұмыс істеу Барлығы 100% 1-ші Оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық 50-60 Жүгіру, тартылу, ұзындыққа секіру, тартылу, тік қолға тұру, еденнен серпілу. Икемділікті, ептілікті, қозғалыс–үйлестіру қабілеттерін дамыту. Техникалық 22-27 Техникамен жұмыс, отырып тұру, жатып сығымдау, тұрып көтеру Техниканы игеру Тактикалық 5-8 Денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау Теориялық 1-2 Әңгімелер, дәрістер. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Психологиялық 1-3 Массаж, бассейн, сауна, белсенді демалыс. Психологиялық дайындық негіздері Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-3 Спорт ережелерін практикалық және теориялық тұрғыдан зерделеу және қолдану Барлығы 100% 2-ші Оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық 50-60 Жүгіру, тартылу, ұзындыққа секіру, тартылу, тік қолға тұру, еденнен серпілу. Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) жетілдіру және дамыту. Техникалық 22-27 Техникамен жұмыс, отырып тұру, жатып сығымдау, тұрып көтеру Техниканы игеру Тактикалық 7-10 Тактикалық дайындық әдістерімен жұмыс Теориялық 2-4 Әңгімелер, дәрістер. Қазақстан мен әлемдегі пауэрлифтингтің негізгі даму үрдістері Психологиялық 1-3 Массаж, бассейн, сауна, белсенді демалыс. Күрделі жаттығуларды шешуге қажетті спорттық маңызды мінез-құлық қасиеттері мен ерікті қасиеттерін дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-3 Сабақты ұйымдастыру дағдыларын дамыту. Топта қыздыру жаттығуларын жүргізу дағдыларын жетілдіру. Барлығы 100% 3-ші Оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық 50-60 Жүгіру, тартылу, ұзындыққа секіру, тартылу, тік қолға тұру, еденнен серпілу. Бұл спорт түрінен дененің, аяқтың және қолдың ең маңызды бұлшықеттерін жаттықтыруға бағытталған жаттығулар Техникалық 22-27 Техникамен жұмыс, отырып тұру, жатып сығымдау, тұрып көтеру Техниканы игеру Тактикалық 7-10 Тактикалық дайындық әдістерімен жұмыс Теориялық 2-4 Әңгімелер, дәрістер. Қазақстан мен әлемдегі пауэрлифтингтің негізгі даму үрдістері Психологиялық 1-3 Массаж, бассейн, сауна, белсенді демалыс. Күрделі жаттығуларды шешуге қажетті спорттық маңызды мінез-құлық қасиеттері мен ерікті қасиеттерін дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-3 Төрелік ету негіздері. Жаттығу сабағын құрудың негізгі әдістері: қыздыру, негізгі және қорытынды бөлімдер. Барлығы 100% 3 Оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық 55-65 Жүгіру, тартылу, ұзындыққа секіру, тартылу, тік қолға тұру, еденнен серпілу. Денсаулықты нығайту және жан-жақты физикалық даму Техникалық 25-30 Техникамен жұмыс, отырып тұру, жатып сығымдау, тұрып көтеру Техниканы игеру Тактикалық 7-10 Жарыстар туралы (алдағы жарыстардың шарттары, жарыс режимі, осы елдегі әлеуметтік-психологиялық атмосфера туралы)тұтас түсінік қалыптастыру Теориялық 2-4 Әңгімелер, дәрістер. Оқу талаптары мен жүктемелерге маңызды мотивтер мен қолайлы қатынастарды қалыптастыру Психологиялық 2-4 Массаж, бассейн, сауна, белсенді демалыс. Спорттық іс-әрекетке деген ой-өрісін шыңдау, тұлғалық қасиеттерін жетілдіру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-3 Төрешілік негіздері. Спорттық жарыстарға өз бетінше төрелік ету дағдыларын меңгеру Барлығы 100% 1-ші Оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық 55-65 Жүгіру, тартылу, ұзындыққа секіру, тартылу, тік қолға тұру, еденнен серпілу. Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) жетілдіру және дамыту. Техникалық 25-30 Техникамен жұмыс, отырып тұру, жатып сығымдау, тұрып көтеру Техниканы игеру Тактикалық 8-12 Тактикалық дайындық әдістерімен жұмыс Теориялық 3-5 Әңгімелер, дәрістер. Сабаққа тұрақты қызығушылықты қалыптастыру Психологиялық 2-4 Массаж, бассейн, сауна, белсенді демалыс. Күрделі жаттығулар тапсырмаларын шешуге қажетті спорттық маңызды мінез-құлық қасиеттері мен ерікті қасиеттерін дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-3 Төрелік ету негіздерін меңгеру және бәсекелестік іс-әрекетті бағалауда құзыреттілігін арттыру. Барлығы 100% 2-ші Оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық 55-65 Жүгіру, тартылу, ұзындыққа секіру, тартылу, тік қолға тұру, еденнен серпілу. Бұл спорт түрінен дененің, аяқтың және қолдың ең маңызды бұлшықеттерін жаттықтыруға бағытталған жаттығулар Техникалық 25-30 Техникамен жұмыс, еңкейу, стендтік пресс, жүкті көтеру Техникалық элементтерді жетілдіру, қаттылықпен күресу Тактикалық 8-12 Тактикалық дайындық әдістерімен жұмыс Теориялық 3-5 Әңгімелер, дәрістер. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Психологиялық 3-5 Массаж, бассейн, сауна, белсенді демалыс. Спортшыларда басым болатын тұлғалық қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалдық тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-3 Студенттерді өз және басқа топтардағы іс-шаралар кезінде жеке сот міндеттерін тікелей орындауға тарту Барлығы 100% 2 Оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық 57-67 Жүгіру, тартылу, ұзындыққа секіру, тартылу, тік қолға тұру, еденнен серпілу. Бұл спорт түрінен дененің, аяқтың және қолдың ең маңызды бұлшықеттерін жаттықтыруға бағытталған жаттығулар Техникалық 27-32 Техникамен жұмыс, еңкейу, стендтік пресс, жүкті көтеру Техникалық элементтерді жетілдіру Тактикалық 8-12 Тактикалық дайындық әдістерімен жұмыс Теориялық 3-5 Әңгімелер, дәрістер. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Психологиялық 4-6 Массаж, бассейн, сауна, белсенді демалыс. Жауапкершілігі жоғары, бәсекелестік мотивациясы жоғары, байыптылық пен жауапкершілік, өзін-өзі талдау қабілеті жағдайында стресске төзімділікті қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-3 Жаттығулар мен жарыс жүктемелерін өз бетінше талдай білу. Жаттығу ойындарына жетекші төреші, хатшы, бас төреші ретінде қатысу. Барлығы 100% Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық 57-67 Жүгіру, тартылу, ұзындыққа секіру, тартылу, тік қолға тұру, еденнен серпілу.. Дене және арнайы дайындықты жоғары деңгейде ұстау Техникалық 37-32 Техникамен жұмыс, еңкейу, стендтік пресс, жүкті көтеру Техникалық элементтерді жетілдіру Тактикалық 8-12 Тактикалық ойлауды және оған тікелей байланысты қабілеттерді - байқағыштықты, зеректікті, шығармашылық бастаманы қалыптастыру. Теориялық 5-6 Әңгімелер, дәрістер. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Психологиялық 5-7 Массаж, бассейн, сауна, ашық ауада. Жоғары жауапкершілік, жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, интроспекция жағдайында стресске төзімділікті қалыптастыру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-3 Спорт төрешісінің көмекшісі және (немесе) спорт жарыстары хатшысының көмекшісі ретінде спорттық жарыстарға төрелік ету және өткізу Барлығы 100%

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде оқуға қабылдау және ауысу үшін жалпы және арнайы физикалық нормативтері Алғашқы даярлау кезеңінде «Классикалық пауэрлифтинг» тәртібі № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Бір жылдан астам норматив ұлдар қыздар ұлдар қыздар 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 30 м жүгіру с Астам емес Астам емес 6,2 6,4 5,7 6,0 1.2 Төмен сырықта 90 см ілулі күйден тартылу Рет саны кем емес кем емес 9 7 11 9 1.3 Екі аяқты итеріп тұрып ұзындыққа секіру см кем емес кем емес 130 120 150 135 1.4 Денені шалқасынан көтеру (1 мин) Рет саны кем емес кем емес 27 24 32 28 1.5 Еденде жатып қолды бүгу және созу Рет саны кем емес кем емес 10 5 13 7 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с кем емес кем емес 7,0 7,0 8,0 8,0 2.2 Отырып тұру, бастың артқы жағында алақандар Рет саны кем емес кем емес 10 5 15 10 Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады Алғашқы даярлау кезеңінде «Жабдық пауэрлифтинг» тәртібі № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Бір жылдан астам норматив ұлдар қыздар ұлдар қыздар 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 30 м жүгіру с Астам емес Астам емес 6,2 6,4 5,7 6,0 1.2 Төмен сырықта 90 см ілулі күйден тартылу Рет саны кем емес кем емес 9 7 11 9 1.3 Екі аяқты итеріп тұрып ұзындыққа секіру см кем емес кем емес 130 120 150 135 1.4 Денені шалқасынан көтеру (1 мин) Рет саны кем емес кем емес 27 24 32 28 1.5 Еденде жатып қолды бүгу және созу Рет саны кем емес кем емес 10 5 13 7 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с кем емес кем емес 7,0 7,0 8,0 8,0 2.2 Отырып тұру, бастың артқы жағында алақандар Рет саны кем емес кем емес 10 5 15 10 Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады Алғашқы даярлау кезеңінде «Классикалық жатып сығымдау» № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Бір жылдан астам норматив ұлдар қыздар ұлдар қыздар 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 30 м жүгіру с Астам емес Астам емес 6,2 6,4 5,7 6,0 1.2 Төмен сырықта 90 см ілулі күйден тартылу Рет саны кем емес кем емес 9 7 11 9 1.3 Екі аяқты итеріп тұрып ұзындыққа секіру см не менее кем емес 130 120 150 135 1.4 Денені шалқасынан көтеру (1 мин) Рет саны кем емес кем емес 27 24 32 28 1.5 Еденде жатып қолды бүгу және созу Рет саны кем емес кем емес 10 5 13 7 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с кем емес кем емес 7,0 7,0 8,0 8,0 2.2 Отырып тұру, бастың артқы жағында алақандар Рет саны кем емес кем емес 10 5 15 10 Ескертпе: барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады Алғашқы даярлау кезеңінде «Жабдық жатып сығымдау» № Жаттығулар Өлшем бірлігі Оқу жылына дейінгі норматив Бір жылдан астам норматив ұлдар қыздар ұлдар қыздар 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 30 м жүгіру с Астам емес Астам емес 6,2 6,4 5,7 6,0 1.2 Төмен сырықта 90 см ілулі күйден тартылу Рет саны кем емес кем емес 9 7 11 9 1.3 Екі аяқты итеріп тұрып ұзындыққа секіру см кем емес кем емес 130 120 150 135 1.4 Денені шалқасынан көтеру (1 мин) Рет саны кем емес кем емес 27 24 32 28 1.5 Еденде жатып қолды бүгу және созу Рет саны кем емес кем емес 10 5 13 7 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с кем емес кем емес 7,0 7,0 8,0 8,0 2.2 Отырып тұру, бастың артқы жағында алақандар Рет саны кем емес кем емес 10 5 15 10 Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады Оқу-жаттығу кезеңі «Классикалық пауэрлифтинг» тәртібі № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Жасөспірім ұлдар Жасөспірім қыздар 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 Төмен сырықта 90 см ілулі күйден тартылу Рет саны кем емес 11 9 1.2 Екі аяқты итеріп тұрып ұзындыққа секіру см кем емес 150 135 1.3 Денені шалқасынан көтеру (1 мин) Рет саны кем емес 32 28 1.4 Еденде жатып қолды бүгу және созу Рет саны кем емес 13 7 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Иыққа штангамен отырып тұру (штанганың салмағы ең жоғары көтерілген салмақтың 70%) Рет саны кем емес 6 6 2.2 Штанганы жатып сығымдау (штанганың салмағы ең жоғары көтерілген 70%) Рет саны кем емес 5 5 2.3 Штанганы жерден тарту (штанганың салмағы ең жоғары көтерілген салмақтың 70%) Рет саны кем емес 6 6 2.4 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с кем емес 9 9 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылға дейін) Спорттық разрядтар- "үшінші жасөспірімдік спорттық разряд", "екінші жасөспірімдік спорттық разряд", "бірінші жасөспірімдік спорттық разряд" 3.2 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылдан астам) Спорттық разрядтар- "үшінші спорттық разряд", "екінші спорттық разряд", "бірінші спорттық разряд" Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады Оқу-жаттығу кезеңі «Жабдық пауэрлифтинг» тәртібі № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Жасөспірім ұлдар Жасөспірім қыздар 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 Төмен сырықта 90 см ілулі күйден тартылу Рет саны кем емес 11 9 1.2 Екі аяқты итеріп тұрып ұзындыққа секіру см кем емес 150 135 1.3 Денені шалқасынан көтеру (1 мин) Рет саны кем емес 32 28 1.4 Еденде жатып қолды бүгу және созу Рет саны кем емес 13 7 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Иыққа штангамен отырып тұру (штанганың салмағы ең жоғары көтерілген салмақтың 70%) Рет саны кем емес 6 6 2.2 Штанганы жатып сығымдау (штанганың салмағы ең жоғары көтерілген 70%) Рет саны кем емес 5 5 2.3 Штанганы жерден тарту (штанганың салмағы ең жоғары көтерілген салмақтың 70%) Рет саны кем емес 6 6 2.4 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с кем емес 9 9 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылға дейін) Спорттық разрядтар- "үшінші жасөспірімдік спорттық разряд", "екінші жасөспірімдік спорттық разряд", "бірінші жасөспірімдік спорттық разряд" 3.2 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылдан астам) Спорттық разрядтар- "үшінші спорттық разряд", "екінші спорттық разряд", "бірінші спорттық разряд" Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады Оқу-жаттығу кезеңі «Классикалық жатып сығымдау» тәртібі № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Жасөспірім ұлдар Жасөспірім қыздар 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 30 м жүгіру с кем емес 5,7 6,0 1.2 Төмен сырықта 90 см ілулі күйден тартылу Рет саны кем емес 11 9 1.3 Екі аяқты итеріп тұрып ұзындыққа секіру см кем емес 150 135 1.4 Денені шалқасынан көтеру (1 мин) Рет саны кем емес 32 28 1.5 Еденде жатып қолды бүгу және созу Рет саны кем емес 13 7 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Иыққа штангамен отырып тұру (штанганың салмағы ең жоғары көтерілген салмақтың 60%) Рет саны кем емес 6 6 2.2 Штанганы жатып сығымдау (штанганың салмағы ең жоғары көтерілген 70%) Рет саны кем емес 5 5 2.3 Штанганы жерден тарту (штанганың салмағы ең жоғары көтерілген салмақтың 70%) Рет саны кем емес 6 6 2.4 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с кем емес 9 9 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылға дейін) Спорттық разрядтар- "үшінші жасөспірімдік спорттық разряд", "екінші жасөспірімдік спорттық разряд", "бірінші жасөспірімдік спорттық разряд" 3.2 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылдан астам) Спорттық разрядтар- "үшінші спорттық разряд", "екінші спорттық разряд", "бірінші спорттық разряд" Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады Оқу-жаттығу кезеңі «Жабдық жатып сығымдау» тәртібі № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Жасөспірім ұлдар Жасөспірім қыздар 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 30 м жүгіру с Астам емес 5,7 6,0 1.2 Төмен сырықта 90 см ілулі күйден тартылу Рет саны кем емес 11 9 1.3 Екі аяқты итеріп тұрып ұзындыққа секіру см кем емес 150 135 1.4 Денені шалқасынан көтеру (1 мин) Рет саны кем емес 32 28 1.5 Еденде жатып қолды бүгу және созу Рет саны кем емес 13 7 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Иыққа штангамен отырып тұру (штанганың салмағы ең жоғары көтерілген салмақтың 60%) Рет саны кем емес 6 6 2.2 Штанганы жатып сығымдау (штанганың салмағы ең жоғары көтерілген 60%) Рет саны кем емес 5 5 2.3 Штанганы жерден тарту (штанганың салмағы ең жоғары көтерілген салмақтың 70%) Рет саны кем емес 6 6 2.4 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с кем емес 9 9 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылға дейін) Спорттық разрядтар- "үшінші жасөспірімдік спорттық разряд", "екінші жасөспірімдік спорттық разряд", "бірінші жасөспірімдік спорттық разряд" 3.2 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылдан астам) Спорттық разрядтар- "үшінші спорттық разряд", "екінші спорттық разряд", "бірінші спорттық разряд" Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады Спорттық жетілдіру кезеңіне «Классикалық пауэрлифтинг» тәртібі № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Юниор ұлдар Юниор қыздар Ерлер Әйелдер 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 30 м жүгіру с Астам емес 5,7 5,9 1.2 90 см төмен жолақта жатып ілмектен тарту Рет саны Кем емес 13 10 1.3 Еденде жатып қолды бүгу және созу Рет саны Кем емес 20 8 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с Кем емес 12,0 12,0 2.2 Тікелей қолдарда тұру с Кем емес 60,0 45,0 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылға дейін) спорт шеберінің кандидаты Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады Спорттық жетілдіру кезеңіне «Жабдық пауэрлифтинг» тәртібі № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Юниор ұлдар Юниор қыздар Ерлер Әйелдер 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 30 м жүгіру с Астам емес 5,7 5,9 1.2 90 см төмен жолақта жатып ілмектен тарту Рет саны Кем емес 13 10 1.3 Еденде жатып қолды бүгу және созу Рет саны Кем емес 20 8 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с Кем емес 12,0 12,0 2.2 Тікелей қолдарда тұру с Кем емес 60,0 45,0 3. Арнайы даярлық нормативтері 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылға дейін) спорт шеберінің кандидаты Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады Спорттық жетілдіру кезеңіне «Классикалық жатып сығымдау» № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Юниор ұлдар Юниор қыздар Ерлер Әйелдер 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 30 м жүгіру с Астам емес 5,7 5,9 1.2 90 см төмен жолақта жатып ілмектен тарту Рет саны Кем емес 13 10 1.3 Еденде жатып қолды бүгу және созу Рет саны Кем емес 20 8 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с Кем емес 12,0 12,0 2.2 Тікелей қолдарда тұру с Кем емес 60,0 45,0 3. Арнайы даярлық нормативтері 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылға дейін) спорт шеберінің кандидаты Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады Спорттық жетілдіру кезеңіне «Жабдық жатып сығымдау» тәрібі № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Юниор ұлдар Юниор қыздар Ерлер Әйелдер 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 30 м жүгіру с Астам емес 5,7 5,9 1.2 90 см төмен жолақта жатып ілмектен тарту Рет саны Кем емес 13 10 1.3 Еденде жатып қолды бүгу және созу Рет саны Кем емес 20 8 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с Кем емес 12,0 12,0 2.2 Тікелей қолдарда тұру с Кем емес 60,0 45,0 3. Арнайы даярлық нормативтері 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылға дейін) спорт шеберінің кандидаты Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады Жоғары спорттық шеберлік кезеңінде «Классикалық пауэрлифтинг» тәртібі № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Жасөспірім ұлдар Жасөспірім қыздар Юниор қыздар Юниор қыздар Ерлер Әйелдер 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 30 м жүгіру с Астам емес 5,5 5,8 1.2 90 см төмен жолақта жатып ілмектен тарту Рет саны Кем емес 13 10 1.3 Денені шалқасынан жатып көтеру (1 минут ішінде) Рет саны Кем емес 36 33 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с Кем емес 12,0 12,0 2.2 Тікелей қолдарда тұру с Кем емес 75,0 60,0 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылға дейін) Спорт шебері Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады Жоғары спорттық шеберлік кезеңінде «Жабдық пауэрлифтинг» тәртібі № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Жасөспірім ұлдар Жасөспірім қыздар Юниор қыздар Юниор қыздар Ерлер Әйелдер 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 30 м жүгіру с Астам емес 5,5 5,8 1.2 90 см төмен жолақта жатып ілмектен тарту Рет саны Кем емес 13 10 1.3 Денені шалқасынан жатып көтеру (1 минут ішінде) Рет саны Кем емес 36 33 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с Кем емес 12,0 12,0 2.2 Тікелей қолдарда тұру с Кем емес 75,0 60,0 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылға дейін) Спорт шебері Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады Жоғары спорттық шеберлік кезеңінде «Классикалық жатып сығымдау» № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Жасөспірім ұлдар Жасөспірім қыздар Юниор қыздар Юниор қыздар Ерлер Әйелдер 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 30 м жүгіру с Астам емес 5,5 5,8 1.2 90 см төмен жолақта жатып ілмектен тарту Рет саны Кем емес 13 10 1.3 Денені шалқасынан жатып көтеру (1 минут ішінде) Рет саны Кем емес 36 33 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с Кем емес 12,0 12,0 2.2 Тікелей қолдарда тұру с Кем емес 75,0 60,0 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылға дейін) Спорт шебері Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады Жоғары спорттық шеберлік кезеңінде «Жабдық жатып сығымдау» тәртібі № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Жасөспірім ұлдар Жасөспірім қыздар Юниор қыздар Юниор қыздар Ерлер Әйелдер 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 30 м жүгіру с Астам емес 5,5 5,8 1.2 90 см төмен жолақта жатып ілмектен тарту Рет саны Кем емес 13 10 1.3 Денені шалқасынан жатып көтеру (1 минут ішінде) Рет саны Кем емес 36 33 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Бір аяққа тұру, көзді жұмып, қолды айқастыру, алақанды иыққа қою с Кем емес 12,0 12,0 2.2 Тікелей қолдарда тұру с Кем емес 75,0 60,0 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу кезеңі (үш жылға дейін) Спорт шебері Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. қу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және мүкәмәлммен қамтамасыз ету «Классикалық пауэрлифтинг» тәртібі Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Гимнастикалық қабырғаға ілінген штангалар дана 1 2 Электрондық таразы (200 кг дейін) дана 1 3 Жиналмалы гантельдер (ауыспалы салмағы, 3-тен 50 кг-ға дейін) жұп 15 4 Спорттық гірлер (8,10, 16, 24, 32 кг.) жиынтық 2 5 Электромеханикалық жүгіру жолы дана 1 6 Айна (0,6*2 м.) дана 1 7 Магнезница дана 2 8 Тақталар (стендтер 5, 10, 20, 30 см.) жұп 2 9 Штанга көтергіш дана 1 10 Пауэрлифтинг алаңы (3 * 3 м.) жиынтық 1 11 Секундомер дана 1 12 Қуат жақтауы дана 1 13 Гимнастикалық орындық дана 1 14 Жатып сығымдауға арналған орындық дана 2 15 Реттелетін көлбеу бұрышы бар орындық дана 1 16 Қабырға гимнастикалық дана 1 17 Орындықпен пауэрлифтингке арналған домкрат тірегі (отыруға арналған) дана 2 18 Гантель тірегі дана 2 19 Гриф тірегі дана 1 20 Дискілер астындағы тірек дана 3 21 Іш бұлшықеттеріне арналған Тренажер дана 1 22 Аяқ бұлшықеттеріне арналған Тренажер дана 1 23 Арқа бұлшықеттеріне арналған Тренажер дана 1 24 Еңкейіп жатуға арналған Тренажер (гиперэкстензия) дана 1 25 Гимнастикалық қабырғаға бекітілген көлденең жолақ дана 1 26 Дискілер жиынтығы бар пауэрлифтинг штангасының мойны (425 кг.) жиынтық 4 «Жабдық пауэрлифтинг» тәртібі Спорттық жабдықтармен және мүкәммалмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Гимнастикалық қабырғаға ілінген штангалар дана 1 2 Электрондық таразы (200 кг дейін) дана 1 3 Жиналмалы гантельдер (ауыспалы салмағы, 3-тен 50 кг-ға дейін) жұп 15 4 Спорттық гірлер (8,10, 16, 24, 32 кг.) жиынтық 2 5 Электромеханикалық жүгіру жолы дана 1 6 Айна (0,6*2 м.) дана 1 7 Магнезница дана 2 8 Тақталар (стендтер 5, 10, 20, 30 см.) жұп 2 9 Штанга көтергіш дана 1 10 Пауэрлифтинг алаңы (3 * 3 м.) жиынтық 1 11 Секундомер дана 1 12 Қуат жақтауы дана 1 13 Гимнастикалық орындық дана 1 14 Жатып сығымдауға арналған орындық дана 2 15 Реттелетін көлбеу бұрышы бар орындық дана 1 16 Қабырға гимнастикалық дана 1 17 Орындықпен пауэрлифтингке арналған домкрат тірегі (отыруға арналған) дана 2 18 Гантель тірегі дана 2 19 Гриф тірегі дана 1 20 Дискілер астындағы тірек дана 3 21 Іш бұлшықеттеріне арналған Тренажер дана 1 22 Аяқ бұлшықеттеріне арналған Тренажер дана 1 23 Арқа бұлшықеттеріне арналған Тренажер дана 1 24 Еңкейіп жатуға арналған Тренажер (гиперэкстензия) дана 1 25 Гимнастикалық қабырғаға бекітілген көлденең жолақ дана 1 26 Дискілер жиынтығы бар пауэрлифтинг штангасының мойны (425 кг.) жиынтық 4 «Классикалық жатып сығымдау» тәртібі Спорттық жабдықтармен және мүкәммалмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Гимнастикалық қабырғаға ілінген штангалар дана 1 2 Электрондық таразы (200 кг дейін) дана 1 3 Жиналмалы гантельдер (ауыспалы салмағы, 3-тен 50 кг-ға дейін) жұп 15 4 Спорттық гірлер (8,10, 16, 24, 32 кг.) жиынтық 2 5 Электромеханикалық жүгіру жолы дана 1 6 Айна (0,6*2 м.) дана 1 7 Магнезница дана 2 8 Тақталар (стендтер 5, 10, 20, 30 см.) дана 1 9 Штанга көтергіш жиынтық 1 10 Пауэрлифтинг алаңы (3 * 3 м.) дана 1 11 Қуат жақтауы дана 1 12 Гимнастикалық орындық дана 1 13 Стендтік пресске арналған орындық дана 2 14 Реттелетін көлбеу бұрышы бар орындық дана 1 15 Қабырға гимнастикалық дана 1 16 Орындықпен пауэрлифтингке арналған домкрат тірегі (стендтік штанганы басу үшін) дана 2 17 Гантель тірегі дана 2 18 Мойын тірегі дана 1 19 Дискілер астындағы тірек дана 3 20 Іш бұлшықеттеріне арналған Тренажер дана 1 21 Аяқ бұлшықеттеріне арналған Тренажер дана 1 22 Арқа бұлшықеттеріне арналған Тренажер дана 1 23 Еңкейіп жатуға арналған Тренажер (гиперэкстензия) дана 1 24 Гимнастикалық қабырғаға бекітілген көлденең жолақ дана 1 25 Дискілер жиынтығы бар пауэрлифтинг штангасының мойны (425 кг.) жиынтық 4 «Жабдық жатып сығымдау» тәртібі Спорттық жабдықтармен және мүкәммалмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Гимнастикалық қабырғаға ілінген штангалар дана 1 2 Электрондық таразы (200 кг дейін) дана 1 3 Жиналмалы гантельдер (ауыспалы салмағы, 3-тен 50 кг-ға дейін) жұп 15 4 Спорттық гірлер (8,10, 16, 24, 32 кг.) жиынтық 2 5 Электромеханикалық жүгіру жолы дана 1 6 Айна (0,6*2 м.) дана 1 7 Магнезница дана 2 8 Штанга көтергіш дана 1 9 Пауэрлифтинг алаңы (3 * 3 м.) жиынтық 1 10 Секундомер дана 1 11 Қуат жақтауы дана 1 12 Гимнастикалық орындық дана 1 13 Стендтік пресске арналған орындық дана 2 14 Реттелетін көлбеу бұрышы бар орындық дана 1 15 Қабырға гимнастикалық дана 1 16 Орындықпен пауэрлифтингке арналған домкрат тірегі (стендтік штанганы басу үшін) дана 2 17 Гантель тірегі дана 2 18 Гриф тірегі дана 1 19 Дискілер астындағы тірек дана 3 20 Іш бұлшықеттеріне арналған Тренажер дана 1 21 Аяқ бұлшықеттеріне арналған Тренажер дана 1 22 Арқа бұлшықеттеріне арналған Тренажер дана 1 23 Еңкейіп жатуға арналған Тренажер (гиперэкстензия) дана 1 24 Гимнастикалық қабырғаға бекітілген көлденең жолақ дана 1 25 Дискілер жиынтығы бар пауэрлифтинг штангасының мойны (425 кг.) жиынтық 4 «Классикалық пауэрлифтинг» тәртібі Спорттық керек жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Қолдың білегіне таңғыштар дана 52 2 Биік шұлықтар (гольф) дана 52 3 Қолдау көрсетпейтін Комбинезон дана 52 4 Спорттық салтанатты Костюм дана 52 5 Жаттығу костюмі дана 52 6 Кроссовкалар дана 52 7 Тізе жастықшалары (неопрен) дана 52 8 Отырып тұруға арналған аяқ киімі дана 52 9 Штанганы жерден тартуға арналған аяқ киім дана 52 10 Пауэрлифтинг белдігі дана 52 11 Футболка дана 52 «Жабдық пауэрлифтинг» тәртібі Спорттық керек жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Қолдың білегіне таңғыштар дана 52 2 Биік шұлықтар (гольф) дана 52 3 Қолдау көрсетпейтін Комбинезон дана 52 4 Спорттық салтанатты Костюм дана 52 5 Жаттығу костюмі дана 52 6 Кроссовкалар дана 52 7 Тізе жастықшалары (неопрен) дана 52 8 Қолдың білегіне таңғыштар дана 52 9 Отырып тұруға арналған аяқ киімі дана 52 10 Штанганы жерден тартуға арналған аяқ киім дана 52 11 Жатып сығымдауға арналған қолдау көрсететін жейде дана 52 12 Отырып тұруға арналған қолдау көрсететін комбинезон дана 52 13 Жерден штанганы тартуға арналған қолдау көрсететін комбинезон дана 52 14 Пауэрлифтинг белдігі дана 52 15 Футболка дана 52 «Классикалық жатып сығымдау» тәртібі Спорттық керек жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Қолдың білегіне таңғыштар дана 52 2 Қолдау көрсетпейтін Комбинезон дана 52 3 Спорттық салтанатты Костюм дана 52 4 Жаттығу костюмі дана 52 5 Кроссовкалар дана 52 6 Отырып тұруға арналған аяқ киімі дана 52 7 Пауэрлифтинг белдігі дана 52 8 Футболка дана 52 «Жабдық жатып сығымдау» тәртібі Спорттық керек жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Қолдың білегіне таңғыштар дана 52 2 Қолдау көрсетпейтін Комбинезон дана 52 3 Спорттық салтанатты Костюм дана 52 4 Жаттығу костюмі дана 52 5 Кроссовкалар дана 52 6 Отырып тұруға арналған аяқ киімі дана 52 7 Жатып сығымдауға арналған қолдау көрсететін жейде дана 52 8 Пауэрлифтинг белдігі дана 52 9 Футболка дана 52 Жабдықпен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету, оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажет жеке пайдалануға берілетін спорттық жабдықтар № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі Есеп бір­лі­гі Спорт­тық дай­ын­дық ке­зең­де­рі Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу ке­зе­ңі Спорт­тық же­тіл­ді­ру ке­зе­ңі Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік ке­зе­ңі са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) 1 Қол­дың бі­ле­гіне таң­ғы­штар да­на бі­лім алушы­ға - - 1 2 2 1 2 1 2 Ті­зе таң­ғы­шта­ры да­на бі­лім алушы­ға - - 1 2 2 1 2 1 3 Би­ік шұлық­тар (гольф) да­на бі­лім алушы­ға - - 1 3 1 3 1 3 4 Қол­дау көр­сет­пей­тін Ком­би­не­зон да­на бі­лім алушы­ға - - 1 3 1 3 1 3 5 Спорт­тық сал­та­нат­ты Ко­стюм да­на бі­лім алушы­ға - - - - 1 2 1 2 6 Жат­тығу ко­стю­мі да­на бі­лім алушы­ға - - - - 1 1 1 1 7 Крос­сов­ка­лар да­на бі­лім алушы­ға - - - - 1 1 1 1 8 Ті­зе жа­стық­ша­ла­ры (неопрен) да­на бі­лім алушы­ға - - 1 1 2 1 2 1 9 Оты­рып тұ­ру­ға ар­нал­ған аяқ ки­і­мі да­на бі­лім алушы­ға - - 1 2 1 1 2 1 10 Штан­га­ны жер­ден тар­ту­ға ар­нал­ған аяқ ки­ім да­на бі­лім алушы­ға - - 1 2 1 1 1 1 11 Жа­тып сығ­ым­да­у­ға ар­нал­ған қол­дау көр­се­те­тін жей­де да­на бі­лім алушы­ға - - 12 Оты­рып тұ­ру­ға ар­нал­ған қол­дау көр­се­те­тін ком­би­не­зон да­на бі­лім алушы­ға - - 1 2 2 1 2 1 13 Жер­ден штан­га­ны тар­ту­ға ар­нал­ған қол­дау көр­се­те­тін ком­би­не­зон да­на бі­лім алушы­ға - - 1 2 1 1 2 1 14 Пау­эр­лиф­тинг бел­ді­гі да­на бі­лім алушы­ға - - 1 3 1 2 1 2 15 Фут­бол­ка да­на бі­лім алушы­ға - - 1 2 1 1 1 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 69 қосымша Пилондағы спорт бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – пилондағы спорт бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 7 4,5 234 АД Т– 2 14 4,5 234 ОЖТ – 1 14 8 416 ОЖТ – 2 14 8 416 ОЖТ – 3 14 10 520 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 14 10 520 СЖТ – 1 14 12 624 СЖТ– 2 14 12 624 СЖТ 2 оқу жылынан астам 14 12 624 ЖСШТ 14 18 936 Клубтар/секциялар Ұйымның жарығысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Балалар жасы(ұлдар, қыздар) / 6-9 жас қоса алғанда Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жастық шақ(ұлдар, қыздар) / 10-14 жас Кіші жас (жасөспірімдер) / 15-17 жас Жастар жасы (ерлер, әйелдер)/18-29 жасты қоса алғанда Ересек жас(ерлер, әйелдер) / 30-49 жас Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 3 АД Т– 2 0 0 0 5 ОЖТ – 1 13 12 8 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес, ағым­да­ғы оқу-жат­тығу жы­лы­на ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі­мен бел­гі­ле­не­ді. ОЖТ – 2 16 15 10 ОЖТ – 3 18 18 12 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18 18 12 СЖТ – 1 18 18 12 СЖТ– 2 18 18 12 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 18 18 12 ЖС­ШТ 18 18 12 Клуб­тар/сек­ци­я­лар ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Ба­ла­лар жа­сы(ұл­дар, қы­здар) / 6-9 жас қо­са ал­ған­да 0 12 12 күн дей­ін Жа­стық шақ(ұл­дар, қы­здар) / 10-14 жас 16 15 12 күн дей­ін Кі­ші жас (жа­сө­спі­рім­дер) / 15-17 жас 18 18 12 күн дей­ін Жастар жа­сы (ер­лер, әй­ел­дер)/18-29 жа­сты қо­са ал­ған­да 18 18 12 күн дей­ін Ере­сек жас(ер­лер, әй­ел­дер) / 30-49 жас 18 18 12 күн дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­жа­сін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 1 3 0 0 0 0 ОЖТ – 2 1 3 0 0 0 0 ОЖТ – 3 1 3 0 0 0 0 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 3 0 0 0 0 СЖТ – 1 1 3 0 0 1 0 СЖТ– 2 1 3 0 0 1 0 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 1 3 0 0 1 0 ЖС­ШТ 2 3 0 0 2 0 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­пі­рім­дер (10-14 лет) Ұл­дар (15-17 лет) Жастар (18-29 лет) Ере­сек­тер (30-49 лет) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 20 60 10 30 15 45 10 30 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 40 120 20 60 30 90 20 60 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 30 90 15 45 20 60 20 60 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 50 150 30 90 40 120 20 60 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 50 150 30 90 40 120 20 60 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер (10-14 лет) Жастар -қы­здар (15-17 лет) Жастар (18-29 лет) Ере­сек­тер (30-49 лет) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 20 60 5 15 5 15 10 30 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 40 120 10 30 10 30 20 60 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 30 90 10 30 10 30 20 60 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 50 150 10 30 10 30 20 60 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 50 150 10 30 10 30 20 60 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс Түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Облыстық турнирлер 3 1 1 - - Республикалық турнирлер 3 1 1 - - Ресми облыстық жарыстар 5 2 1 1 1 Ресми республикалық жарыстар 5 1 1 1 1 Халықаралық жарыстар 5 2 1 1 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Олардың ішінде: 40 Ойындар, эстафеталар, басқа спорт түрлері арқылы жан-жақты физикалық даму. Басымдық-күш, икемділік, төзімділік. ЖДД 40 АДД 10 Техникалық 30 Негізгі элементтер: көтеру, ұстау, айналдыру Тактикалық 5 Қарапайым байламдар, композиция ұғымы, бағдар Теориялық 10 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық 5 Биіктік қорқынышын жеңу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 - Барлығы 100 % - 2-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Олардың ішінде: 40 Икемділікті, күшті, қозғалыс–үйлестіру қабілеттерін дамыту. Ашық ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. Арқанмен секіру, үйлестіру сатысында . ЖДД 28 АДД 12 Техникалық 40 Негізгі элементтердің техникасын бекіту. Базаға тереңдету, күрделі бұрылыстарды зерттеу Тактикалық 5 арапайым комбинациялар, қарапайым техника. Элементтер арасындағы ауысулар мен жеңіл байламдар Теориялық 10 Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Бейнені талдау, траекторияларды белгілеу Психологиялық 5 Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты ояту, жаттығу қызметіне көзқарасты қалыптастыру. Сахнадағы толқумен, сенімділікпен жұмыс Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Вид подготовки Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Олардың ішінде: 35 Жалпы даму бағдарламасы, күш пен икемділіктің дамуын жетілдіру . Күрделі OPP, бұлшықетті күшейту, бұлшықет топтарының тепе-теңдігі ЖДД 24 АДД 11 Техникалық 40 Күрделі элементтер: төңкерістер, бір нүктеде ұстау Тактикалық 10 Қарапайым комбинацияларды үйрену. Нөмірлерді құрудың басталуы Теориялық 10 Спортшының күн тәртібі. Ауру мен жарақаттанудың алдын алу. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 5 Күрделі жаттығу міндеттерін шешу үшін қажетті спорттық маңызды қасиеттер мен ерік-жігерді дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Всего 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Олардың ішінде: 30 Спортшылардың денсаулығын нығайту және олардың денесінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру үшін физикалық қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. Күрделі ЖДШ, Динамика, қуат акробатикасы. ЖДД 22 АДД 8 Техникалық 45 Техникалық элементтерді, байламдарды, ауысуларды, біріктіруді жетілдіру. Тактикалық 10 Әр түрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Нөмірлер құру, музыкалық сүйемелдеумен жұмыс. Теориялық 10 Пилондағы спорттың тарихы мен стильдері, жарыс ережелері, Қазақстан мен әлемдегі стратегия. Спорттағы сырқаттанушылық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 5 Өзін-өзі бақылау әдістерін және жарыстардағы бастапқы жағдайды басқара білуге үйрету Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Балығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Олардың ішінде: 25 Күрделі ЖДШ, бұлшықетті күшейту, арнайы дайындық. ЖДД 15 АДД 10 Техникалық 50 Техникалық элементтерді жетілдіру, қаттылыққа қарсы күрес, авторлық элементтер, вариациялар. Тактикалық 10 Импровизация, нөмер құрылымы . Теоретиялық 10 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық дайындық . Психологиялық 5 Спорттық қызметке орнатуды бекіту, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және тқрешілік тәжіриби 0 Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Олардың ішінде: 20 Функционалдық жаттығулар, жаңа дағдыларды дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. ЖДД 10 АДД 10 Техникалық 40 Дайындықтың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Жеке стиль ерекшеліктеріне байланысты жаттығуды жекелендіру. Авторлық байланыстар, статикалық-динамикалық ауысулар. Тактикалық 15 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Бәсекелестік жағдайларды модельдеу. Импровизация, баяндау Теориялық 10 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық дайындық. Жарыстарға орнату және нәтижелерді талдау. Психологиялық 5 Спортшыларда басым болатын жеке қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалды тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік, Тәуелсіздік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық ыңғайсыздыққа төзімділік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Төрешілік критерийлерін талдау . Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Олардың ішінде : 20 Пішінді сақтау, арнайы. күрделілігі жоғары элементтерге дайындық. Жеңіл салмақты қолдану. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. ЖДД 10 АДД 10 Техникалық 35 Күрделі элементтерді терең игеру. Тактикалық 15 Кескіннің құрылысы. Теориялық 10 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Турнир форматтары, қатысушының құқықтары мен міндеттері. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 15 Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Тренировка өтізетін кезде жаттықтырушуға көмек көрсету . Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Вид подготовки Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Олардың ішінде: 15 Қол жеткізілген деңгейде ұстау және күш, икемділік пен төзімділікті одан әрі дамыту. Мақсатты жаттығулар, форманы сақтау. ЖДД 10 АДД 5 Техникалық 30 Дамудың жеке ерекшеліктеріне негізделген техникалық-тактикалық дайындықты даралау: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі және дағдылар. Жеке стильді қалыптастыру Тактикалық 20 Акробатика мен хореографияның интеграциясы, музыкалық. Теориялық 10 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Спорттағы композициялық қағидаттар, жарыстарға дайындық. Психологиялық 5 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқара білу, жауапкершілігі жоғары жағдайларда стресске төзімділік, жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, интроспекция қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 20 Өзін-өзі бақылау, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерді талдау күнделігін өз бетінше жүргізе білу. Судьялыққа қатысу. Ішкі турнирлерде төрешілік ету, көмек көрсету Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық турі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Олардың ішінде : 10 Қол жеткізілген деңгейде ұстау және күш, икемділік пен төзімділікті одан әрі дамыту. Мақсатты жаттығулар, форманы сақтау . ЖДД 5 АДД 5 Техникалық 25 Жеке стильді қалыптастыру, күрделі комбинациялар, ауысулар. Тактикалық 25 Импровизациялық, музыкалық. Теориялық 10 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жарысқа дайындық. Психологиялық 5 Мінездің моральдық-еріктік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі гипноздау және өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге мотивацияны дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 25 Кіші топтарда оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Чемпионаттарда төрелік ету. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Олардың ішінде : 10 дене шынықтыру және арнайы даярлықтың жоғары деңгейін ұстап тұру ЖДД 5 АДД 5 Техникалық 20 Фирмалық элементтерді пысықтау Тактикалық 20 Сөйлеу бағдарламаларын талдау және оңтайландыру. Теориялық 10 Қазақстанда және әлемде спортты дамытудың негізгі тенденциялары. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Допингке қарсы . Психологиялық 5 Оқу процесінде Тәуелсіздік ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету мүмкіндігі. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 35 Басқа спортшылардың жаттығуларын орындау кезінде қателерді анықтау және түзету. Жас топтардағы оқушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу жүйелерін, хаттамаларды жүргізуді меңгеру. Жарыстарда төрелік ету. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері (ұлдар/қыздар7-9 жас ) Бақылау жаттығуның түрі Бағалау, ұпайлар Қыздар Ұлдар 7 жас 8 жас 9 жас 7 жас 8 жас 9 жас 1 2 3 4 5 6 7 8 20 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 15 секундта гимнастикалық орындықтан бүйірден секіру 5 4 3 2 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 Орнында тұрып ұзындыққа секіру 5 4 3 2 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу 5 4 3 2 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 (қыздар, 10-13 жас) Бақылау жаттығуның түрі Бағалау, ұпайлар 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 6,1-6,2 5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 6,0-6,1 5,4 5,3-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 30 секундта гимнастикалық орындықтан бүйірден секіру 5 4 3 2 33 32-31 30-28 27-26 38 37-36 35-33 32-31 43 42-41 40-38 37-36 48 47-46 45-43 42-40 Орнында тұрып ұзындыққа секіру 5 4 3 2 150 149-145 144-140 139-135 160 159-155 154-150 149-145 170 169-165 164-160 159-155 180 179-175 174-170 169-165 Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу 5 4 3 2 11 10-9 8-7 6-5 12 11-10 9-8 7-6 13 12-11 10-9 8-7 14 13-12 11-10 9-8 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1150 1149-1070 1069-980 979-920 1220 1219-1180 1179-1080 1079-980 1320 1319-1220 1219-1120 1119-1019 1400 1399-1300 1299-1200 1199-1000 (ұлдар, 10-13 жас) Бақылау жаттығуның түрі Бағалау, ұпайлар 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-6,0 5,1 5,2-5,3 5,4-5,5 5,6-5,8 5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 30 секундта гимнастикалық орындықтан бүйірден секіру 5 4 3 2 34 33-32 31-30 29-28 40 39-38 37-36 35-34 45 44-43 42-42 41-40 50 49-48 47-45 44-42 Орнында тұрып ұзындыққа секіру 5 4 3 2 160 159-155 154-150 149-145 175 174-170 169-165 164-160 185 184-180 179-175 174-170 195 194-190 189-185 184-180 Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу 5 4 3 2 15 14-13 12-11 10-9 19 18-17 16-15 14-13 22 21-20 19-18 17-16 35 34-33 32-31 30-29 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1180 1179-1080 1079-1000 999-960 1280 1279-1180 1179-1080 1079-1000 1350 1349-1250 1249-1150 1149-1050 1450 1449-1330 1329-1200 1199-1070 (қыздар, 14-18 лет) Бақылау жаттығуның түрі Бағалау, ұпайлар 14 жас 15 жас 16 жас 17-18 жас 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,2 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,1 5,2-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,5 5,6-6,0 6,1-6,5 4,9 5,0-5,2 5,3-5,5 5,6-6,0 45 секундта гимнастикалық орындықтан бүйірден секіру 5 4 3 2 75 74-73 72-71 70-69 78 77-73 72-68 67-64 81 80-76 75-71 70-66 84 83-79 78-74 73-69 Орнында тұрып ұзындыққа секіру 5 4 3 2 190 189-185 184-180 179-175 200 199-195 194-190 189-185 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-205 204-200 Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу 5 4 3 2 16 15-14 13-12 11-10 18 17-16 15-14 13-12 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1460 1459-1360 1359-1260 1259-1160 1500 1499-1400 1399-1300 1299-1200 1520 1519-1450 1449-1380 1379-1300 1530 1529-1440 1439-1370 1369-1290 (жасөспірім ұлдар, 14-18 жас) Бақылау жаттығуның түрі Бағалау, ұпайлар 14 жас 15 жас 16 жас 17-18 жас 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 4,7 4,8-5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 4,5 4,6-4,7 4,8-4,9 5,0-5,1 4,4 4,5-4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 45 секундта гимнастикалық орындықтан бүйірмен секіру 5 4 3 2 75 74-71 70-69 68-65 80 79-78 77-75 74-72 84 83-80 79-74 73-70 86 85-83 82-81 80-78 Орнында тұрып ұзындыққа секіру 5 4 3 2 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-210 209-205 230 229-225 224-220 219-215 240 239-235 234-230 229-225 Белтемірде тартылу 5 4 3 2 6 5 4 3 7 6 5 4 8 7 6 5 10 9 8 7 Үздіксіз жүгіру 5 мин 5 4 3 2 1520 1519-1390 1389-1270 1269-1140 1600 1599-1470 1469-1340 1339-1210 1630 1629-1550 1549-1450 1449-1340 1650 1649-1570 1569-1470 1469-1360 Ескерту: Спортшы ең жоғары мүмкін ұпайдың 70%-ынан төмен нәтиже көрсеткен жағдайда келесі дайындық кезеңіне өткізілмейді. Үш мәрте қатарынан талаптану сәтсіз аяқталған жағдайда спортшы оқу процесінен шығарылады. 8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Ішкі шортысы бар қос қабатты шорты дана / адамға 1 2 Орташа ұзындықтағы велошорты дана / адамға 1 3 легинсы с вырезом под пятку дана / адамға 1 4 Ұзын лосиндер дана / адамға 1 5 Жеңсіз, арқасы ашық спорттық топ (борцовка үлгісінде) дана / адамға 1 6 Ұзын жеңді кроп-топ дана / адамға 1 7 Ұзын жеңді жейде (лонгслив) дана / адамға 1 8 Жарты табан аяқкиім жұп (2 дана) / адамға 1 9 Жарысқа арналған спорттық киім жиынтығы: олимпийка, майка, шалбар дана / адамға 1 10 Жарысқа арналған спорттық кроссовкалар дана / адамға 1 11 Мақта немесе эластик матадан жасалған, бекітетін тізелік тіреуіштер жұп (2 дана) / адамға 1 12 Мақта немесе эластик матадан жасалған, бекітетін тізелік тіреуіштер жұп (2 дана) / адамға 1 13 гетралар жұп (2 дана) / адамға 1 14 Жаттығуға арналған жылыту белбеуі дана / адамға 1 15 Білекке арналған бекіткіш дана / спорттық студияға 4 16 Тобық буынына арналған тіреуіш дана / спорттық студияға 4 17 Спорттық тейп лентасы дана / спорттық студияға 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшім бірлігі Саны 1 пилон дана / залға 2-10 2 Әуе шығыршығы (диаметрі 70 см) дана / залға 1-4 3 Әуе шығыршығы (диаметрі 75 см)) дана / залға 1-4 4 Әуе шығыршығы (диаметрі 80 см) дана / залға 1-4 5 Әуе шығыршығы (диаметрі 85 см) дана / залға 1-4 6 Әуе шығыршығы (диаметрі 90 см) дана / залға 1-6 7 Әуе шығыршығы (диаметрі 95 см) дана / залға 1-6 8 Әуе шығыршығы (диаметрі 100 см) дана / залға 1-6 9 Әуеде орындауға арналған маталар (ені 75 см, габардин матасы) дана / залға 1-10 10 Әуеде орындауға арналған маталар (ені 150 см, габардин матасы) дана / залға 1-10 11 cтропы крепления воздушного кольца (23kN) 60 см дана / 1 снарядка (әуе шығыпшығы) 2 12 cтропы крепления воздушного кольца (23kN) 80 см дана / 1 снарядқа (әуе шығыпшығы) 2 13 Әуе шығыршығына арналған бекіткіш строптар (23kN) 25 см дана / залға 2 14 Әуе шығыршығына арналған бекіткіш строптар (23kN) 40 см дана / залға 4 15 Әуе шығыршығына арналған бекіткіш строптар (23kN) 100 см дана / залға 2 16 Әуе шығыршығына ілуге арналған, сопақ/алмұрт тәрізді (25kN) дана / 1 снарядқа (әуе шығыпшығы) 7 17 Әуе матасын ілуге арналған, сопақ/алмұрт тәрізді (25kN) дана / 1 снарядқа (әуе матасы) 4 18 айналу машинасы (вертлюг) 35kN дана / 1 снарядқа (әуе шығыпшығы, әуе матасы) 1 19 әуе шығыршығын ілуге арналған такелаждық пластина (20kN) дана /залға 1-10 20 әуе матанын ілу үшін «сегіздікті» бекіту (20kN) дана / 1 снарядқа (әуе матасы) 1 21 гимнастикалық матПВХ 200см х 100см х 10см дана / залға 4-10 22 гимнастикалық матПВХ 200см х 100см х 5см дана / залға 2-10 23 татами даянг 100см х 100см х 2см дана / залға 4-10 24 надувная акробатическая дорожка 5*2*0,2 м дана / спорттық студияға 1 25 пилонға арналған дөңгелек мат дана / спорттық студияға 1 26 Арқа бұлшықеттерін созуға арналған жаттықтырғыш құрылғы дана / залға 4 27 салмақ жүктемелері 200 гр. дана / залға 8 28 салмақ жүктемелері 250 гр. дана / залға 8 29 салмақ жүктемелері 500 гр. дана / залға 6 30 йога және фитнес блогы (EVA көбік материалы) дана / залға 40 31 гимнастикалық кілемше қалыңдығы 1 см дана / залға 10 32 винилмен қапталған гантель 0,5 кг. дана / залға 10 33 винилмен қапталған гантель 1,0 кг. дана / залға 8 34 винилмен қапталған гантель 2,0 кг. дана / залға 8 35 винилмен қапталған гантель 3,0 кг. дана / залға 4 36 винилмен қапталған гантель 5,0 кг. дана / залға 4 37 созылмалы таспалы эспандер дана / залға 8-10 38 эспандер жгут 8 бөлікке дана / залға 4 39 мата эспандер таспасы дана / залға 4 40 прессті жаттықтыруға арналған ролик дана / залға 1 41 брикеттердегі немесе ұнтақтағы құрғақ магнезия дана / залға 1 42 кремді сұйық магнезия дана / залға 1 43 магнезияға арналған қап дана / залға 1 44 әуе шығыршығына арналған орама (тейп) дана / спорттық студияға 2 45 әуе гимнастикасына арналған ілмек фиксатор (қолына киеді) дана / спорттық студияға 1 46 қауіпсіздік белдігі (лонжа) дана / спорттық студияға 1 47 швед қабырғасы дана / спорттық студияға 1 48 едендегі бөренелер дана / залға 1 49 балансир дана / залға 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 70 қосымша Қазіргі бессайыс бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірмелік жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - «қазіргі бессайыс» бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10 8 416 АДТ – 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ –3 оқу жылынан астам 6 20 1040 СЖТ – 1 4 24 1248 СЖТ – 2 4 26 1352 СЖТ –2 оқу жылынан астам 4 28 1456 ЖСШТ 3 32/36 1664/1872 Клубтар/ секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес кадеттер/15 жасқа дейін қоса алғанда Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау тиесілігіне қарай жүзеге асырылады жасөспірімдер/16-19 жасты қоса алғанда қандай да бір спорттық ұйымға (оқу тобына/кезеңіне), сондай-ақ спортшыларды даярлаудың жеке жоспарларына сәйкес жастар/20-21 жасты қоса алғанда ересектер/22 жас және одан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламентіне және қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе АДТ – 1 0 0 0 0 Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі анық­тай­ды АДТ – 2 0 14 1 0 ОЖТ – 1 18 14 14 күн­ге дей­ін Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен аса ОЖТ – 2 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 14 14 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18 14 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ– 2 21 18 14 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 18 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 21 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық­ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) ка­дет­тер/15 жас­қа дей­ін қо­са ал­ған­да 21 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін жа­сө­спі­рім­дер/16-19 жа­сты қо­са ал­ған­да 21 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін жастар/20-21 жа­сты қо­са ал­ған­да 21 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/22 жас және одан жо­ға­ры 21 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры U15, U17, U19, juniors, seniors 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­жа­сін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/ жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры, спорт ли­га­ла­ры) АДТ-1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 2 4 2 2 2 4 ОЖТ – 2 2 4 4 2 2 4 ОЖТ – 3 2 4 4 2 2 4 ОЖТ –3 оқу жы­лы­нан астам 2-4 4 4 2 2-4 4 СЖТ – 1 4-6 4 4 2 4-6 4 СЖТ – 2 4-6 4 4 2 6-8 4 СЖТ –2 оқу жы­лы­нан астам 6-8 4 4 2 8 4 ЖС­ШТ 8-16 4 4 2 8 4 Клуб­тар/ сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РС­СД және ССД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ес­керт­пе: бір­не­ше ұй­ым кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық/жас ке­зе­ңі үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­уы ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке, жұптық, командалық жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету U9 8 жас және одан кі­ші U11 9-10 жыл­дар U13 11-12 жас U15 13-14 жас U17 15-16 жас U19 17-18 жыл­дар juniors 19-21 жыл seniors 22 жас және одан жо­ға­ры Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер - - 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 Әйелдер (жеке, жұптық, командалық жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету U9 8 жас және одан кі­ші U11 9-10 жыл­дар U13 11-12 жас U15 13-14 жас U17 15-16 жас U19 17-18 жыл­дар juniors 19-21 жыл seniors 22 жас және одан жо­ға­ры Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар­дың са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер - - 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 7 21 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз етуге арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен (регламентпен) регламенттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны жүзу Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер - 8 4 6 4 Облыстық турнирлер - 8 4 6 4 Республикалық турнирлер - 8 4 6 4 Ресми облыстық жарыстар - 8 4 6 4 Ресми республикалық жарыстар - 8 4 6 4 Жарыс түрлері Төрешілер саны семсерлесу Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 2 2 6 7 7 Облыстық турнирлер 2 2 6 7 7 Республикалық турнирлер 2 2 6 7 7 Ресми облыстық жарыстар 2 2 6 7 7 Ресми республикалық жарыстар 2 2 6 7 7 Жарыс түрлері Төрешілер саны кедергілер жолағы Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер - 8 4 6 6 Облыстық турнирлер - 8 4 6 6 Республикалық турнирлер - 8 4 6 6 Ресми облыстық жарыстар - 8 4 6 6 Ресми республикалық жарыстар - 8 4 6 6 Жарыс түрлері Төрешілер саны лазер ран Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер - 6 5 7 8 Облыстық турнирлер - 6 5 7 8 Республикалық турнирлер - 6 5 7 8 Ресми облыстық жарыстар - 6 5 7 8 Ресми республикалық жарыстар - 6 5 7 8

6. Оқу материалының мазмұнын алғашқы дайындық топтардан жоғары спорттық шеберлік топтар түрлері бойынша бөлу дайындық Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 70 - қалыптастыру тұрақты спортпен шұғылдануға қызығушылық; - қозғалыс дағдылары мен дағдыларының кең ауқымын қалыптастыру; - дене қасиеттерін жан-жақты үйлесімді дамыту; ЖДД 50 АДД 20 Техникалық 30 - техника негіздерін меңгеру бойынша пәндерге қазіргі заманға саймо бессайысмен. Жүгіру және жүзу. Тактикалық - - Теориялық - - Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1 ОҚУ ЖЫЛЫНАН АСҚАН АЛҒАШҚЫ ДАЯРЛАУ ТОБЫ Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 40 икемділікті, ептілікті дамыту, қозғалыстық - үйлестіру қабілеттері; ашық ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары; судағы ойындар, эстафеталар. ЖДД 25 АДД 15 Техникалық 54 - бекіту негіздерін бойынша техниктер пәндерге қазіргі бессайыс. Тактикалық 2 - ұрыс жүргізудің қарапайым комбинацияларын үйрену. Теориялық 2 спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар; спортшының күн тәртібі; спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Психологиялық 2 - спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты ояту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 40 жалпы дамытушылық бағдарлама, ептілік пен үйлестіруді дамытуды жетілдіру; әртүрлілік пен даму үшін ойын әдісін, арқандарды, кедергілерді және басқа жабдықтарды пайдалану. ЖДД 20 АДД 20 Техникалық 25 - техника негіздерін жетілдіру пәндердің тізбесі қазіргі бессайыс. Тактикалық 15 - күштерді дұрыс бөлу арқылы қашықтықты еңсеру негіздерін үйрену. Теориялық 10 спортшының күн тәртібі; шынықтыру; техникалық элементтерді орындау негіздері. Психологиялық 10 - күрделі жаттығу тапсырмаларын шешуге қажетті спорттық маңызды мінез-құлық қасиеттерін және ерік-жігер қасиеттерін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 40 спортшылардың денсаулығын нығайту және дене қасиеттерін, олардың ағзасының функционалдық мүмкіндіктерін арттыру бойынша үйлестіру қабілеттерін дамыту; жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын дамыту. ЖДД 20 АДД 20 Техникалық 25 - техника негіздерін жетілдіру пәндердің тізбесі қазіргі бессайыс. Тактикалық 15 - семсерлесуде ұрыс жүргізудің әртүрлі әдістерін үйрену. Теориялық 9 спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы; жарыс ережелері. Психологиялық 10 өзін-өзі бақылау әдістеріне және жарыстарда алғашқы жағдайды басқара білуге үйрету. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 - қазіргі бессайыс терминологиясын меңгеру және оны тәжірибеде қолдану. Барлығы 100 % - 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 40 жылдамдықтың, реакцияның және төзімділіктің басым дамуы; төзімділікті дамыту үшін қарқындылығы төмен ұзақ мерзімді жаттығулар; дене салмағын пайдалана отырып, күш жаттығулары. ЖДД 20 АДД 20 Техникалық 25 техникалық элементтерді жетілдіру; қаттылықпен күресу. Тактикалық 15 - тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Теориялық 9 дене қабілеттері және дене дайындығы; тактика негіздері және тактикалық дайындық. Психологиялық 10 - жаттығу және жарыс жүктемелеріне төзімділікті қамтамасыз ететін тұлғалық қасиеттерді жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 қазіргі бессайыс терминологиясын тәжірибеде қолдану; төрешілікке көмектесу әрекеттері. Барлығы 100 % - 3-ші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 40 жылдамдықты және жылдамдықты дамыту шапшаң - күштік төзімділік, жарыстық төзімділік; арнайы дене шынықтырудың рөлін арттыру. ЖДД 15 АДД 25 Техникалық 25 материалды қайталау; техникалық элементтердің орындалу жылдамдығын арттыру; орындау техникасын дараландыру. Тактикалық 10 - бәсекелестік жағдайларды модельдеу. Теориялық 10 спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау; техникалық - тактикалық дайындық; өзін-өзі бақылауға үйрету. Психологиялық 10 - спортшыларда басым болатын тұлғалық қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалдық тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік пен борыш сезімі, физикалық жайсыздыққа төзімділік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 - ережелерді білуді тәжірибеде қолдану. Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 40 жылдамдықты және жылдамдықты дамыту шапшаң - күштік төзімділік, жарыстық төзімділік; төзімділікті дамыту үшін қарқындылығы төмен ұзақ мерзімді жаттығулар; жеңіл салмақтарды қолдану арқылы күш жаттығулары. ЖДД 20 АДД 20 Техникалық 25 техникалық әдістерді орындаудың дәлдігін, тұрақтылығын және жылдамдығын арттыру бойынша жұмыс. Тактикалық 20 - нақты қарсыластармен ұрыс жүргізудің тактикалық жоспарларын құру. Теориялық 5 спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау; ұрыстарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу; жарыстарға орнату және жарыстардың нәтижелерін талдау. Психологиялық 5 жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерлік қасиеттерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 өзін-өзі бақылау күнделігін өз бетінше жүргізе білу, жаттығу және жарыс жүктемелерін талдау; оқу жарыстарының төрешілігіне жетекші төреші, хатшы, бас төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % - 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 40 күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық пен бәсекеге төзімділікті қол жеткізілген деңгейде ұстап тұру және одан әрі дамыту; бұлшықет теңгерімсіздігін болдырмау үшін жалпы дене шынықтыру үлесінің артуы. ЖДД 25 АДД 15 Техникалық 20 - техниканы жетілдіру жүзу, ату, семсерлесу Тактикалық 20 - ресурсты бүкіл жарыс кезеңіне бөлу қабілетін жетілдіру. Теориялық 5 жалпы және арнайы психологиялық дайындық; спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау; жарыстарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу; жарыстарға орнату және жарыстардың нәтижелерін талдау. Психологиялық 10 - мінездің моральдық-еріктік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі гипноздау және жағдайды өзін-өзі реттеу тәсілдерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген ынтаны дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 -кіші топтарда жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру; - балалар мен жасөспірімдер спорт мектебіндегі жарыстарға төреші ретінде төрелік ету. Барлығы 100 % - Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 40 - өнімділікті жақсарту үшін негіз ретінде физикалық және арнайы дайындықтың жоғары деңгейін қамтамасыз ету. ЖДД 20 АДД 20 Техникалық 25 - техниканы жетілдіру. Тактикалық 15 сөз сөйлеудің жеке жоспарын дамыту; - ресурсты бүкіл жарыс кезеңіне бөлу қабілетін жетілдіру. Теориялық 5 жалпы және арнайы психологиялық дайындық; спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау; жарыстарды тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу; жарыстарға орнату және жарыстардың нәтижелерін талдау. Психологиялық 10 - жаттығу үдерісінде дербестік ойлау қабілетін дамыту. Оны талдау және түзету мүмкіндігі. нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 басқа спортшылардың жаттығуларды орындауындағы қателерді анықтау және түзету; кіші жастағы топтардағы оқушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді меңгеруге көмектесу; жарыстардың негізгі ережелерін, өткізу жүйелерін, жарыстардың хаттамаларын жүргізуді меңгеру. Барлығы 100 % -

7. Алғашқы даярлық топтары үшін спорттық даярлық кезеңдеріне қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Оқу жы­лы­на дей­ін­гі нор­ма­тив Бір жыл­дан астам оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға­лау Қыз ба­ла Ба­ға­лау Ұл­дар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 метр­ге жү­гі­ру се­кунд­тар 6,2-ден аса 6,4-тен аса 5,7-ден аса 6,0 аса 1.2. Иілу және бө­лу- бия еден­де жа­тып қол­ды ті­реп тұ­рып рет са­ны 10 5 13 7 1.3. Ар­қа­да жа­тқан қал­пы­нан де­не­ні кө­те­ру рет са­ны 20 15 30 25 1.4. Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 м се­кунд­тар 9,6 9,9 9,0 9,4 1.5. Ор­ны­нан екі аяқ­пен ите­ріп ұзын­дық­қа се­кі­ру см 130 120 150 135 1.6. Жү­гі­ру 500 м ми­нут­тар, се­кунд­тар 2,30 2,45 2,20 2,35 Оқу-жаттығу топтары үшін спорттық даярлық кезеңдеріне қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері 1. Жалпы дене шынықтыру даярлығының нормативтері № Р/С Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив ұлдар Бағалау қыздар Бағалау 1.1. Жүгіру 60 м бастап 10,4-тен аса 10,9 с аса 1.2. Еденде жатып тіреліп қолды бүгу және жазу рет саны 18 10 1.3. Орнынан ұзындыққа секіру см кемінде 160 см кемінде 150 см 1.4. Ілмектен жасалған кермеде тартылу рет саны кемінде 8 рет кемінде 5 рет 1.5. Жүгіру 1500 м мин, бастап 8,05-тен аса 8,29-дан аса 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Жүзу 100 м мин, бастап 1,20 1,25 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1. Кезеңдегі оқу кезеңі спорттық жәнедайындық (үш жылға дейін) «Жасөспірімдердің үшінші спорттық разряды», «жасөспірімдердің екінші спорттық разряды», «жасөспірімдердің бірінші спорттық разряды» спорттық разрядтары. 3.2. Кезеңдегі оқу кезеңі спорттық жәнедаярлығы (үш жылдан астам) «үшінші спорттық разряд», «екінші спорттық разряд», «бірінші спорттық разряд»- Спорттық разрядтартары Спорттық жетілдіру топтары үшін спорттық даярлық кезеңдеріне қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері 1. Жалпы дене шынықтыру даярлығының нормативтері 1.1. Жүгіру 2000 м мин, бастап 8,10 аса 10,0 аса 1.2. Еденде жатып тіреліп қолды бүгу және жазу рет саны 36 20 1.3. Орнынан ұзындыққа секіру см кемінде 215 см кемінде 185 см 1.4. Ілмектен жасалған кермеде тартылу рет саны кемінде 15 рет кем емес 10 рет 1.5. Арқада жатқан қалпынан денені көтеру (1 минут ішінде) рет саны 49 43 2. Арнайы ден даярлығының нормативтері 2.1. Жүзу 200м мин, бастап 2,20 2,35 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1. «спорт шеберіне үміткер» спорттық разряды Жоғары спорт шеберлігі топтары үшін спорттық даярлық кезеңдеріне қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері № Р/С Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив ұлдар бағалау қыздар бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. Жүгіру 2000 м мин, бастап 7,20-дан аса 8,10 аса 1.2. Еденде жатып тіреліп қолды бүгу және жазу рет саны 50 40 1.3. Орнынан ұзындыққа секіру см кемінде 230 см кемінде 200 см 1.4. Ілмектен жасалған кермеде тартылу рет саны кемінде 20 рет кемінде 13 рет 1.5. Арқада жатқан қалпынан денені көтеру (1 минут ішінде) рет саны 65 60 1.6. 3000 метрге жүгіру мин, бастап 10,00-ден аса 12,10 аса 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Жүзу 200 м мин, бастап 2,15 2,25 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1. «Спорт шебері» спорттық разряды

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және жүргізу үшін қажетті құрал-жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Жаттығуға арналған семсерлесу костюмі жинақ 1 (1 адамға) 2 Фехтовалық қолғап дана 2 (1 адамға) 3 Жаттығуға арналған семсерлесу маскасы дана 1 (1 адамға) 4 Сызушы семсерлесу жаттықтыру дана 1 (1 адамға) 5 Жаттықтырушының күдері бар жаттықтыру кеудешесі дана 1 (1 адамға) 6 Фехтовалық аяқ киім жұп 1 (1 адамға) 7 Шұлықтары бар леггинстер жұп 1 (1 адамға) 8 Кросс аяқ киім (марафондар) жұп 1 (1 адамға) 9 Жүзу сандықтары, купальник дана 1 (1 адамға) 10 Жүзуге арналған көзілдірік дана 1 (1 адамға) 11 Жүзуге арналған қалпақ дана 1 (1 адамға) 12 Халықаралық семсерлесу федерациясы (FIE) бекіткен семсерлесу күртеше дана 1 (1 адамға) 13 Семсерлесу сызушы, Халықаралық семсерлесу федерациясы (FIE) бекіткен дана 1 (1 адамға) 14 Семсерлесу шалбар, Халықаралық семсерлесу федерациясы (FIE) бекіткен дана 1 (1 адамға) 15 Халықаралық семсерлесу федерациясы (FIE) бекіткен семсерлесу маскасы дана 1 (1 адамға) 16 Жаттықтырушыға арналған семсерлесу жеңі дана 1 (1 адамға) 17 Аяққа арналған қоршаулық қорғаныс жұп 1 (1 адамға) 18 Жаттықтырушыға арналған семсерлесу қолғабы дана 1 (1 адамға) 19 Арналған кроссовкалар триатла жұп 1 (1 адамға) 20 Топырақта жүгіруге арналған жаттығуға арналған кроссовкалар жұп 1 (1 адамға) 21 Ұзын жүгіруге арналған леггинстер дана 1 (1 адамға) 22 Қысқа жүгіруге арналған леггинстер (тайлар) дана 1 (1 адамға) 23 Жүгіруге арналған шорттар дана 2 (1 адамға) 24 Жүгіруге арналған майка дана 2 (1 адамға) 25 Жүгіруге арналған желден қорғайтын костюм дана 1(1-ге адам) 26 Алғашқы гидрокостюм, гидрошорттар жүзуге арналған ерлер, Халықаралық жүзу федерациясы (FINA) мақұлдаған жинақ 1 (1 адамға) 27 Алғашқы гидрокостюм, гидрошорттар жүзу үшін әйелдер, бекітілген Халықаралық жүзу федерациясы (FINA) жинақ 1 (1 адамға) 28 Арналған гидрокостюм триатла ерлер, Халықаралық жүзу федерациясы (FINA) мақұлдаған жинақ 1 (1 адамға) 29 Арналған гидрокостюм триатла әйелдер, Халықаралық жүзу федерациясы (FINA) мақұлдаған жинақ 1 (1 адамға) 30 Ерлерге арналған жаттығу жүзгіштері дана 1 (1 адамға) 31 Әйелдерге арналған жаттығуға арналған купальник дана 1 (1 адамға) 32 Бассейнге арналған тақтатастар жұп 1 (1 адамға) 33 Жүгіруге арналған қалпақ дана 1 (1 адамға) 34 Жүгіруге арналған қалпақ дана 1 (1 адамға) 35 Жүгіруге арналған компрессиялық жеңдер жұп 1 (1 адамға) 36 Жүгіруге арналған компрессиялық леггинстер жұп 1 (1 адамға) 37 Алғашқы марафонға арналған кроссовкалар жұп 1 (1 адамға) 38 Ерлерге арналған қорғаныс бандажы дана 1 (1 адамға) 39 Әйелдерді қорғау дана 1 (1 адамға) 40 Шпажныйға арналған жаттығу жүзі дана 30-ға дейін 41 Шашлык FIE жүзі дана 20-ға дейін 42 Заманауи бессайысқа арналған кәсіби семсерлесуге арналған сөмке дана 1 (1 адамға) Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Пистолеттік лазерлік тренажер UIPM дана 1 (1 адамға) 2 Оптикалық құбыр дана 3 3 Жинақтағы қылыштар дана 30-ға дейін 4 UIPM лазерлік тренажерінен атуға арналған нысана дана 1 (1 адамға) 5 Қоршаулық тысы дана 1 (1 адамға) 6 Қосалқы сұқпалар дана 30-ға дейін 7 Тексеруге арналған өлшегіш дана 2 адамға 1 8 Қылыштардың салмағын тексеруге арналған эталон дана 2 адамға 1 9 Қылыштарға арналған ұштықтар дана 30-ға дейін 10 Қылышқа арналған бау дана 4 (1 адамға) 11 Электрофиксаторлар жинақ 10 12 Қылышқа арналған күзетші дана 1 (1 адамға) 13 Қылышқа арналған үшайыршық дана 1 (1 адамға) 14 Қылышқа арналған мөлшерлеу дана 30-ға дейін 15 Электрлік қылыштарды тексеруге арналған зонд дана 15-ке дейін 16 Жүзуге арналған күректер жұп 1 (1 адамға) 17 Жүзуге арналған тақта дана 1 (1 адамға) 18 Футбол добы дана 1 19 Баскетбол добы дана 1 20 Хронометр (секундомер) дана 18-ге дейін 21 Саптамалы лазерлік тренажер UIPМ дана 1 (1 адамға) 22 Семсер жинағы FIE дана 30-ға дейін 23 Қосалқы жүздер FIE дана 30-ға дейін 24 FIE қылыштарына арналған ұштықтар дана 30-ға дейін 25 Қоршау катушкасы орауыш дана 20-ға дейін 27 Қылыштарға арналған жөндеу жинағы - бұрандалар, ұштарға арналған серіппелер, кембрик дана 30-ға дейін 28 Қылыштарға арналған тұтқа (тұтқа, тапанша) дана 3(1 адамға) 29 Ілмектері бар созуға арналған резеңке дана 20-ға дейін 30 Әртүрлі қарсылықтағы ілмектерсіз созуға арналған тегіс резеңке дана 20-ға дейін 31 Суға төзімді резеңке жгут дана 20-ға дейін 32 Желбезектер (қысқа) жұп 1(1 адамға) 33 Желбезектер (ұзын) жұп 1(1 адамға) 34 Жүзуге арналған тыныс алу түтігі дана 1(1 адамға) 35 Тежегіш белдік дана 11 адамға) 36 Жаттығу торы дана 1(1 адамға) 37 Аудио аппаратура жинақ 1 38 Ноутбук, планшет дана 1 39 Спорттық сағаттар (секундомер, gps, пульсометр) дана 30-ға дейін 40 Кеуде қуысының пульсометрі дана 1(1 адамға) 41 Калабаштар қауіпсіз дана 1 (1 адамға) 42 Дәрігердің медициналық сөмкесі дана 1 43 Массаждық төсек дана 1 44 Массажға арналған сөмке дана 1 45 Жүгіруге арналған автоматты хронометраж жүйесі gps жинақ 1 46 Бассейнде жүзуге арналған автоматты хронометраж жүйесі жинақ 1 47 Ашық суда жүзуге арналған автоматты хронометраж жүйесі gps жинақ 1 48 Ашық суда жүгіруге және жүзуге арналған автоматты хронометраж жүйесі gps жинақ 1 49 Лактометр дана 5-ке дейін 50 Газталдағыш дана 1(1 адамға) 51 Биоптрон дана 1 52 Арналған аппарат перссотерапия (лимфалық дренаж) дана 1 53 Жүзуге арналған тренажер дана 5 54 Арналған аппарат суық терапия дана 1 Ескертпе: болған жағдайда спорт түріндегі әртүрлі пәндерге арналған құрал-саймандардағы, жабдықтардағы және жабдықтардағы айырмашылықтар, нормалар әрбір пән бойынша көрсетіледі Нұсқаушы-төрешілік тәжірибесінің жоспары, сағат Жыл көлемі. Оқушылардың білімі мен іскерлігі Саны. сағат. Оқу-жаттығу кезеңі 1-ші Жүзу мен жүгіруде терминологияны, рапорт беру, саптық жаттығулар жүргізу үшін командалық тілді меңгеру. Топ бойынша кезекшінің, жаттықтырушы көмекшісінің міндеттерін меңгеру. Күнделікті өз бетінше жүргізу (жаттығу және жарыс жүктемелерін есепке алу, тестілеудің спорттық нәтижелерін тіркеу, жарыстарда өнер көрсетуді талдау). Жүзу мен жүгіруде төрешілік дағдыларын меңгеру 6 2-ші Жаттығулардың орындалуын, техникалық тәсілдерді бақылау, қателер табу және оларды түзету қабілетін дамыту. Жаттығу сабағының жекелеген бөліктерінің конспектісін құрастыра білу, жаттықтырушымен бірге топта жаттығу өткізе білу. Атыс пен семсерлесуде терминологияны және төрешілік дағдыларын меңгеру. Төрешілердің негізгі міндеттері 6 3-ші Жүзу және жүгіру кезінде техниканың жекелеген элементтерін қыздыру, зерделеу кезінде жаттықтырушының көмекшісі ретінде тарту. Жарыстың негізгі ережелерін білу және төрешілік дағдыларын үйрену. Судьялар құжаттамасын жүргізу 8 4-ші 4-Тапаншадан ату және қылышпен семсерлесу техникасының жекелеген элементтерін үйрену кезінде жаттықтырушының көмекшісі ретінде тарту. Кедергілерді еңсере отырып, атпен жүруде терминологияны меңгеру. Жарыс ережелерін зерделеу, оқушыларды жеке төреші міндеттерін тікелей орындауға тарту. Жарыс хаттамаларын жүргізу 8 Спорттық жетілдіру кезеңі 1-ші Жаттығу үшін негізгі жаттығуларды таңдау және оны жаттықтырушының тапсырмасы бойынша дербес жүргізу білігі. Техникалық тәсілдерді дұрыс көрсете білу, басқа оқушылардың жаттығуларды орындау кезіндегі қателерді байқау және түзете білу. Кедергілерді еңсере отырып, салт атпен жүру техникасының жекелеген элементтерін үйрену кезінде жаттықтырушының көмекшісі ретінде тарту. Спорт мектептеріндегі жарыстарда төреші, хатшы міндеттерін орындау, төрешілік дағдыларын жетілдіру 8

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 71 қосымша Регби 15 бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – регби 7 (жазғы олимпиадалықспорт түрі) және регби 15 (олимпиадалық емес спорт түрі) бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне талап қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 12-16 8 416 АД Т– 2 12-16 10 520 ОЖТ – 1 10-14 12 624 ОЖТ – 2 10-14 14 728 ОЖТ – 3 10-14 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 10-14 20 1040 СЖТ – 1 6-10 24 1248 СЖТ– 2 6-10 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 6-10 28 1456 ЖСШТ 5-9 32-36 (топтың құрамында ҚР ұлттық командасының мүшелері болған жағдайда) 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) кадеттер/15 жасқа дейін қоса алғанда Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірімдер/16-19 жасты қоса алғанда жастар (20-21 жас қоса алғанда) ересектер (22 жас және одан жоғары) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен ережелеріне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі /жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­ла­ры Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 7 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу-жат­тығу жы­лы­на ар­нал­ған ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі­мен анық­та­ла­ды ОЖТ – 2 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін ОЖТ – 3 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін СЖТ – 1 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін СЖТ– 2 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін ЖС­ШТ 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) ка­дет­тер/15 жас­қа дей­ін қо­са ал­ған­да 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін жа­сө­спі­рім­дер/16-19 жас қо­са есеп­те­ген­де 18-ден 21-ге 18-ден 21-ге 12-ге дей­ін жастар (20-21 жас қо­са ал­ған­да) 21 18 12-ге дей­ін ере­сек­тер/22 жас және одан жо­ға­ры 21 18 12-ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры 21 18 12-ге дей­ін 21 18 12-ге дей­ін 21 18 12 дей­ін 21 18 12 дей­ін Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 1 4 2 3 4 ОЖТ – 2 1 4 2 3 4 ОЖТ – 3 1 4 2 3 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 4 2 3 4 СЖТ – 1 1 4 2 3 4 СЖТ– 2 1 4 2 3 4 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 1 4 2 3 4 ЖС­ШТ 2 4 2 3 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жас үшін көзделген лимиттерден аспауы тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдермен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дер­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар (11 жастан ас­па­ған) Ба­ла­лар (13 жастан ас­па­ған) Ка­дет­тер (15 жастан ас­па­ған) Жі­гіт­тер (18 жастан ас­па­ған) Жастар (21 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (22 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Об­лы­стық тур­нир­лер 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 ӘЙЕЛДЕР Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дер­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар (11 жастан ас­па­ған) Қы­здар (13 жастан ас­па­ған) Ка­дет­тер (15 жастан ас­па­ған) Қы­здар (18 жастан ас­па­ған) Жастар (21 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (22 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (35 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42. 3 42 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 3 42 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы Ережемен (регламентпен) реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төрешi Аудандық турнирлер 3 3 - - - Облыстық турнирлер 5 5 - - - Республикалық турнирлер 5 5 3 2 1 Ресми облыстық жарыстар 5 5 1 - - Ресми республикалық жарыстар 5 5 3 2 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 50 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 48 міндеттері құралдар мен әдістер: регби ойынының техникасы мен тактикасын меңгеру Тактикалық - Теориялық 2 Адам ағзасының құрылысы мен функциялары туралы мәліметтер, Гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, регби ойынының ережелері Психологиялық - Нұсқаулық және судьялық Тәжірибе - Барлығы 100% -. 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 31,7 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 48,3 Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын меңгеру Тактикалық 16,7 Жеке, топтық және командалық тактикалық негіздерді меңгеру шабуылда және қорғаныста әрекет ету, техникалық тәсілдерді үйрену барысында тактикалық дағдыларды қалыптастыру Теориялық 2 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі туралы мәліметтер, гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, регби ойынының ережелері Психологиялық 1,3 - спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы - спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - мотивация және мақсат қою - эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және төрешілік Тәжірибе 31,7 Ждд (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Барлығы 100% -. 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 23 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 49,6 Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын жетілдіру Тактикалық 17,9 Шабуыл мен қорғаныстағы жеке, топтық және командалық тактикалық әрекеттердің негіздерін, командадағы ойын амплуасын ескере отырып, тактикалық дағдыларды жетілдіру, техникалық тәсілдерді үйрену процесінде тактикалық дағдыларды қалыптастыру, шабуылдан қорғанысқа және қорғаныстан шабуылға жылдам ауысу қабілетін дамыту, қарсыластарды, олардың тактикалық арсенал, техникалық және еріктік дайындық Теориялық 6 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі және оған дене жаттығуларының әсері туралы қысқаша мәлімет. Жас ерекшелігі тұрғысынан регбишілердің қозғалыс қасиеттерінің физикалық дамуының сипаттамасы. Ойын функциялары бойынша регбишілердің сапалық ерекшеліктері. Регби жаттығуларының анимацияланушылар организміне әсері. Гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, жүктеме және демалыс, регби ойынының техникасы мен тактикасының негіздері, регбиді оқыту әдістемесінің негіздері, жоспарлау және бақылау оқу-жаттығу үдерісінің. Жарыс алдында ойыншыларды қою және өткізілген ойындарды талдау. Ойын бейнематериалдарын талдау Психологиялық 3,5 - спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы - спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - мотивация және мақсат қою - эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және төрешілік Тәжірибе - Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі. Таңдалған спорт түріндегі төрешіліктің негізгі ережелері мен нормативтері. Төрешілікке дайындық: ережелерді үйрену, шешім қабылдау жаттығулары. Жарыстарда ережелерді практикалық қолдану Барлығы 100% 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 23,8 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 23,8 Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын жетілдіру Тактикалық 37,4 Шабуыл мен қорғаныстағы жеке, топтық және командалық тактикалық әрекеттердің негіздерін, командадағы ойын амплуасын ескере отырып, тактикалық дағдыларды жетілдіру, техникалық тәсілдерге үйрету процесінде тактикалық дағдыларды қалыптастыру, шабуылдан қорғанысқа және қорғаныстан шабуылға жылдам ауысу қабілетін дамыту, қарсыластарды, олардың тактикалық арсенал, техникалық және еріктік дайындық Теориялық 6,8 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі және оған дене жаттығуларының әсері туралы қысқаша мәлімет. Жас ерекшелігі тұрғысынан регбишілердің қозғалыс қасиеттерінің физикалық дамуының сипаттамасы. Ойын функциялары бойынша регбишілердің сапалық ерекшеліктері. Регби жаттығуларының анимацияланушылар организміне әсері. Гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, жүктеме және демалыс, регби ойынының техникасы мен тактикасының негіздері, регбиді оқыту әдістемесінің негіздері, жоспарлау және бақылау оқу-жаттығу үрдісінің. Жарыс алдында ойыншыларды қою және өткізілген ойындарды талдау. Ойын бейнематериалдарын талдау Психологиялық 6,8 - спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы - спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - мотивация және мақсат қою - эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және судьялық Тәжірибе 1,4 Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Таңдалған спорт түрінде төрелік етудің негізгі ережелері мен нормативтері Төрешілікке дайындық: ережелерді үйрену, шешім қабылдау жаттығулары Жарыстарда ережелерді практикалық қолдану Барлығы 100% 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 23,8 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 20,6 Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын жетілдіру Тактикалық 38,6 Шабуыл мен қорғаныстағы жеке, топтық және командалық тактикалық әрекеттердің, тактикалық командадағы ойын амплуаларын ескере отырып дағдыларды қалыптастыру техникалық тәсілдерді үйрету барысында тактикалық дағдыларды қалыптастыру дамыту әрекеттерде жылдам ауысу қабілеттері шабуылдан қорғанысқа және қорғаныстан шабуылға, қарсыластарды зерттеу, олардың тактикалық арсенал, техникалық және еріктік дайындық Теориялық 10,6 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі және оған дене жаттығуларының әсері туралы қысқаша мәлімет. Регбишілердің қозғалыс қасиеттерінің жастық аспектідегі физикалық дамуының сипаттамасы. Сапалы регбистердің ойын функциялары бойынша ерекшеліктері. Регби жаттығуларының анимацияланушылар организміне әсері. Гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, жүктеме және демалыс, регби ойынының техникасы мен тактикасының негіздері, регбиді оқыту әдістемесінің негіздері, жоспарлау және бақылау оқу-жаттығу үдерісінің. Жарыс алдында ойыншыларды қою және өткізілген ойындарды талдау. Ойын бейнематериалдарын талдау Психологиялық 5,3 - спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы - спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - мотивация және мақсат қою - эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және төрешілік Тәжірибе 1,1 Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Таңдалған спорт түрінде төрелік етудің негізгі ережелері мен нормативтері Төрешілікке дайындық: ережелерді үйрену, шешім қабылдау жаттығулары Жарыстарда ережелерді практикалық қолдану Барлығы 100% 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 25 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 20,2 Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын жетілдіру Тактикалық 39,5 Шабуыл мен қорғаныстағы жеке, топтық және командалық тактикалық әрекеттердің, тактикалық командадағы ойын амплуасын ескере отырып, техникалық тәсілдерді үйрету барысында тактикалық дағдыларды қалыптастыру, дамыту іс-әрекетте жылдам ауысу қабілеті- шабуылдан қорғанысқа және қорғаныстан шабуылға, қарсыластарды зерттеу, олардың тактикалық арсенал, техникалық және еріктік дайындық Теориялық 9,5 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі және оған дене жаттығуларының әсері туралы қысқаша мәлімет. Регбишілердің қозғалыс қасиеттерінің жастық аспектідегі физикалық дамуының сипаттамасы. Сапалы регбистердің ойын функциялары бойынша ерекшеліктері. Регби жаттығуларының анимацияланушылардың ағзасына әсері. Гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, жүктеме және демалыс, регби ойынының техникасы мен тактикасының негіздері, регбиді оқыту әдістемесінің негіздері, жоспарлау және бақылау Оқу-жаттығу үрдісінің. Жарыс алдында ойыншыларды қою және өткізілген ойындарды талдау. Ойын бейнематериалдарын талдау Психологиялық 4,8 - спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы - спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - мотивация және мақсат қою - эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және төрешілік Тәжірибе 1 Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Таңдалған спорт түрінде төрелік етудің негізгі ережелері мен нормативтері Төрешілікке дайындық: ережелерді үйрену, шешім қабылдау жаттығулары Жарыстарда ережелерді практикалық қолдану Барлығы 25 ждд (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 24,8 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 22. Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын жетілдіру Тактикалық 39,7 Шабуыл мен қорғаныстағы жеке, топтық және командалық тактикалық әрекеттердің, тактикалық командадағы ойын амплуасын ескере отырып дағдыларды қалыптастыру, техникалық тәсілдерді оқыту процесінде тактикалық дағдыларды қалыптастыру, дамыту іс-әрекетте шабуылдан қорғанысқа және қорғаныстан шабуылға тез ауысу қабілеттері, қарсыластарды, олардың тактикалық арсенал, техникалық және еріктік дайындық Теориялық 7,9 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі және оған дене жаттығуларының әсері туралы қысқаша мәлімет. Регбишілердің қозғалыс қасиеттерінің жастық аспектідегі физикалық дамуының сипаттамасы. Сапалы регбистердің ойын функциялары бойынша ерекшеліктері. Регби жаттығуларының анимацияланушылардың ағзасына әсері. Гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, жүктеме және демалыс, регби ойынының техникасы мен тактикасының негіздері, регбиді оқыту әдістемесінің негіздері, жоспарлау және бақылау оқу-жаттығу үрдісінің. Жарыс алдында ойыншыларды қою және өткізілген ойындарды талдау. Ойын бейнематериалдарын талдау Психологиялық 4 - спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы. - спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - мотивация және мақсат қою - эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және төрешілік Тәжірибе 1,6 Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Таңдалған спорт түріндегі төрешіліктің негізгі ережелері мен нормативтері Төрешілікке дайындық: ережелерді үйрену, шешім қабылдау жаттығулары Жарыстарда ережелерді практикалық қолдану Барлығы 100% 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынас Жұмыс мазмұны Физикалық (барлығы). Оның ішінде: 24,5 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 21,3 Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын жетілдіру Тактикалық 41,4 Шабуыл мен қорғаныстағы жеке, топтық және командалық тактикалық әрекеттердің, тактикалық командадағы ойын амплуаларын ескере отырып дағдыларды қалыптастыру техникалық тәсілдерді үйрету барысында тактикалық дағдыларды қалыптастыру дамыту іс-әрекетте жылдам ауысу қабілеті- шабуылдан қорғанысқа және қорғаныстан шабуылға, қарсыластарды зерттеу, олардың тактикалық арсенал, техникалық және еріктік дайындық Теориялық 7,6 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі және оған дене жаттығуларының әсері туралы қысқаша мәлімет. Жас ерекшелігі тұрғысынан регбишілердің қозғалыс қасиеттерінің физикалық дамуының сипаттамасы. Сапалы регбистердің ойын функциялары бойынша ерекшеліктері. Регби жаттығуларының анимацияланушылардың ағзасына әсері. Гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, жүктеме және демалыс, регби ойынының техникасы мен тактикасының негіздері, регбиді оқыту әдістемесінің негіздері, жоспарлау және бақылау оқу-жаттығу үрдісінің. Жарыс алдында ойыншыларды қою және өткізілген ойындарды талдау. Ойын бейнематериалдарын талдау Психологиялық 3,7 - спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы. - спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - мотивация және мақсат қою - эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және төрешілік Тәжірибе 1,5 Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Таңдалған спорт түрінде төрелік етудің негізгі ережелері мен нормативтері Төрешілікке дайындық: ережелерді үйрену, шешім қабылдау жаттығулары Жарыстарда ережелерді практикалық қолдану Барлығы 100% Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық. Оның ішінде: 22,5 ЖДД (жалпы дене және арнайы дамыту жаттығулары) Техникалық 20,3 Міндеттері құралдар мен әдістер: Регби ойынының техникасы мен тактикасын жетілдіру Тактикалық 41,4 Шабуыл мен қорғаныстағы жеке, топтық және командалық тактикалық әрекеттердің, тактикалық командадағы ойын амплуасын ескере отырып, техникалық тәсілдерді үйрету барысында тактикалық дағдыларды қалыптастыру, дамыту іс-әрекетте жылдам ауысу қабілеті- шабуылдан қорғанысқа және қорғаныстан шабуылға, қарсыластарды зерттеу, олардың тактикалық арсенал, техникалық және еріктік дайындық Теориялық 10,6 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі және оған дене жаттығуларының әсері туралы қысқаша мәлімет. Жас ерекшелігі тұрғысынан регбишілердің қозғалыс қасиеттерінің физикалық дамуының сипаттамасы. Сапалы регбистердің ойын функциялары бойынша ерекшеліктері. Регби жаттығуларының анимацияланушылар организміне әсері. Гигиена, дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, жүктеме және демалыс, регби ойынының техникасы мен тактикасының негіздері, регбиді оқыту әдістемесінің негіздері, жоспарлау және бақылау оқу-жаттығу үдерісінің. Жарыс алдында ойыншыларды қою және өткізілген ойындарды талдау. Ойын бейнематериалдарын талдау Психологиялық 3,7 - спорттағы психологиялық дайындықтың маңызы. - спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаты мен міндеттері - мотивация және мақсат қою - эмоциялық тұрақтылық Шоғырлану және зейін Нұсқаулық және төрешілік Тәжірибе 1,5 Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Таңдалған спорт түрінде төрелік етудің негізгі ережелері мен нормативтері Төрешілікке дайындық: ережелерді үйрену, шешім қабылдау жаттығулары Жарыстарда ережелерді практикалық қолдану Барлығы 100%

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Бастапқы даярлық топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* 1. Спорт пән­де­рі бой­ын­ша жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд 5,4 10. 5,7 10 5,0 10 5,4 10 1.2. 60 м жү­гі­ру се­кунд 9,8 10. 10,8 10 9,8 10 10,7 10 1.3. 100 м жү­гі­ру се­кунд 16,0 10. 16,4 10 15,8 10 16,2 10 2. Ар­найы дене дай­ынды­ғы нор­ма­тив­те­рі 2.1. Екі қол­мен бел­те­мір­ге асы­лу се­кунд 30,0 10 25,0 10 35,0 10 30,0 10 2.2. Бел­те­мір­де тар­ты­лу бір­лік 10 10 3-5 10 14 10 5-9 10 2.3. Ұзын­дық­қа секi­ру сан­ти­метр 195 10 175 10 200 10 190 10 Оқу-жаттығу топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Бір­лік өл­шем­дер Оқу жы­лы­на дей­ін­гі нор­ма­тив Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Спорт­тық пән­дер үшін жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру Се­кунд 5,1 10 5,4 10 1.2. 60 м жү­гі­ру Се­кунд 8,4 10 8,7 10 1.3. 100 м жү­гі­ру Се­кунд 15,8 10 16,0 10 1.4. 3000 м жү­гі­ру Ми­нут 15 10 18 10 2. Ар­найы дене дай­ынды­ғы нор­ма­тив­те­рі 2.1. Бел­те­мір­де тар­ты­лу Бір­лік 8 10 5 10 2.2. Сығ­ым­дау Бір­лік 10 10 8 10 2.3. Ұзын­дық­қа секi­ру Сан­ти­метр 200 10 190 10 Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жаттығулар Бірлік өлшемдер Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Спорттық пәндер үшін жалпы дене дайындығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 5,0 10 5,6 10 1.2. 60 м жүгіру секунд 8,0 10 9,8 10 1.3. 100 м жүгіру секунд 15,4 10 14,0 10 1.4. 3000 м жүгіру минут 12,0 10. 18. 10 2. Арнайы дене дайындығы нормативтері 2.1. Белтемірде тартылу бірлік 24 10 10 10 2.2. Аяқты белтемірге тақап қою бірлік 50 10 30 10 2.3. Ұзындыққа секiру сантиметр 230 10 206 10 Жоғары спорт шеберлігі топтары үшін № Жаттығулар Бірлік өлшемдер Оқу жылына дейінгі норматив Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Спорттық пәндер үшін жалпы дене дайындығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 4,8 10 5,0 10 1.2. 60 м жүгіру секунд 7,8 10 8,0 10 1.3. 100 м жүгіру секунд 15,0 10 15.4 10 1.4. 3000 м жүгіру минут 12,4 10. 14,0 10 2. Арнайы дене дайындығы нормативтері 2.1. Белтемірде тартылу бірлік 24 10 13 10 2.2. Сығымдау бірлік 60 10 40 10 2.3. Ұзындыққа секiру сантиметр 250 10 210 10

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Ой­ын жей­де­сі (түр­лі тү­сті) да­на адам 1 1 2 1 4 1 4 1 - - 2 Жат­тығу жей­де­сі (түр­лі тү­стес) да­на адам 1 1 2 1 4 1 4 1 2 1 3 Жат­тығу гет­ра­ла­ры жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 4 Жат­тығу бут­сы­ла­ры жұп (2 да­на) адам 1 2 1 1 2 1 2 1 1 1 5 Ой­ын шор­ты да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 6 ай 1 1 6 Ой­ын гетр­ле­рі жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 6 ай 1 1 7 Көп­ті­сті ой­ын бут­сы­ла­ры жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 6 ай 1 1 8 Алы­на­тын ті­ке­нек­ті ой­ын бут­сы­ла­ры жұп (2 да­на) адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 2 9 Бас қор­ға­ныс шле­мі да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 10 Иық қор­ға­ны­сы да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 11 Ой­ын қол­ға­бы Жұп (2 да­на) адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы да­яр­лау Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Ұста­у­ға ар­нал­ған ста­нок да­на ко­ман­да 2 5 2 5 2 5 2 5 - - 2 Қар­мау­ға ар­нал­ған ма­кет­тер да­на пәр­мен 10 4 10 4 10 4 10 4 - - 3 Түй­і­су қал­қан­да­ры да­на адам 10 4 10 4 10 4 10 4 - - 4 Фиш­ка­лар да­на ко­ман­да 50 3 50 3 50 3 50 3 - - 5 Гим­на­сти­ка­лық та­яқ­ша­лар да­на адам 25 4 25 4 25 4 30 4 - - 6 Доп­қа ар­нал­ған тұ­ғы­рық да­на оқу то­бы 5 1 5 1 5 1 5 1 - - 7 Түл­кiлер да­на адам 10 1 10 1 10 1 10 1 - - 8 Жат­тығу до­бы да­на оқу то­бы 10 1 10 1 10 1 10 1 - - 9 Ой­ын до­бы да­на оқу то­бы 10 1 10 1 15 1 15 1 - - 10 На­ви­га­ци­я­лық жер­се­рік­тік жүйе (GPS) да­на адам - - - - 12 5 15 5 - - 11 12 рег­би до­пта­ры бар сө­мке. да­на бө­лім - - - - 2 1 3 1 - - 12 тө­ре­ші­нің жиын­тығы (кар­точ­ка­лар, тайм-аут­тар, ысқы­рық) жиын­тық бө­лім 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 13 Тең­гер­гіш жар­ты­шар­лар да­на адам - - - - - - 14 2 - - 14 Қол­ды ауыр­лат­қыш Жұп (2 да­на) адам 12 1 12 1 12 1 15 1 - - 15 Аяқ­қа ар­нал­ған ауыр­лат­қыш жұп (2 да­на) адам 12 1 12 1 12 1 15 1 - - 16 Бей­не­ка­ме­ра да­на бө­лім 1 - 1 - 1 - 1 -. 1. <**>

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 72 қосымша Су асты спорты (ескекаяқпен жүзу) бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - су асты спорты (ескекаяқпен жүзу) бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10 8 416 АД Т– 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 6 20 1040 СЖТ – 1 5 24 1248 СЖТ– 2 4 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 4 28 15456 ЖСШТ 3 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 0 18 күнге дейін 12 күнге дейін үш күнге дейін, бірақ жылына екі реттен аспайтын. ОЖТ – 2 0 18 күнге дейін 12 күнге дейін ОЖТ – 3 18 күнге дейін 18 күнге дейін 12 күнге дейін ОЖТ 3 оқу жылынан астам 18 күнге дейін 18 күнге дейін 12 күнге дейін СЖТ – 1 18 күнге дейін 21 күнге дейін 12 күнге дейін СЖТ– 2 18 күнге дейін 21 күнге дейін 12 күнге дейін СЖТ 2 оқу жылынан астам 18 күнге дейін 21 күнге дейін 12 күнге дейін ЖСШТ 18 күнге дейін 21 күнге дейін 12 күнге дейін Клубтар/секциялар 18 күнге дейін 21 күнге дейін 12 күнге дейін ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) СЖТ – 1 18 күнге дейін 21 күнге дейін 12 күнге дейін СЖТ – 2 18 күнге дейін 21 күнге дейін 12 күнге дейін СС -2 жыл және оаса 18 күнге дейін 21 күнге дейін 12 күнге дейін ЖСШ 18 күнге дейін 21 күнге дейін 12 күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 1 ОЖТ – 1 0 1 1 4 ОЖТ – 2 0 1 1 4 ОЖТ – 3 1 1 1 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 1 2 4 СЖТ – 1 1 1 2 4 СЖТ– 2 1 1 2 4 1 1 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 2 1 2 4 1 1 ЖС­ШТ 2 1 2 4 1 1 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және оаса СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жас ерекше­лі­гі: ба­ла­лар жа­сы (6–10 жас)» «Жас ерекше­лі­гі: жа­сө­спі­рім (11-14ж) «Жас ерекше­лі­гі: Юни­ор­лар (15-17­жас) «Жас ерекше­лі­гі: Жастар (18-21 жас) «Жас ерекше­лі­гі: Ере­сек­тер 22 ж және одан үл­кен­де­рі Жас ерекше­лі­гі Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер - - 4 21 4 21 4 21 4 21 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер - - - - - - - - - - Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - 4 21 6 33 6 33 7 39 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар - - 4 21 6 33 6 33 7 39 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 2 6 4 12 4 12 5 15 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жас ерекше­лі­гі: ба­ла­лар жа­сы (6–10 жас)» «Жас ерекше­лі­гі: жа­сө­спі­рім (11-14ж) «Жас ерекше­лі­гі: Юни­ор­лар (15-17­жас) «Жас ерекше­лі­гі: Жастар (18-21 жас) «Жас ерекше­лі­гі: Ере­сек­тер 22 ж және одан үл­кен­де­рі Жас ерекше­лі­гі Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер - - 4 21 4 21 4 21 4 21 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер - -- - - - - - - - - Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - 4 21 6 33 6 33 7 39 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар - - 4 21 6 33 6 33 7 39 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар -- - 2 6 4 12 4 12 5 15 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

4. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі І са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­та­ғы тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 17 3 - - - Об­лы­стық тур­нир­лер 17 3 - - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 12 5 2 1 - Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 12 5 2 1 - Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 11 5 2 2 -

4. Алғашқы даярлау топтарыаса спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (жалпы және арнайы) 81 Дене қабілеттерін жан-жақты және үйлесімді дамыту және тағы басқалар» Техникалық 18 «спорттық жүзу тәсілдерінің, ластамен жүзудің, старттар мен бұрылыстардың техникасын меңгеруге арналған жаттығулар және тағы басқалар» Тактикалық - Теориялық - Психологиялық - «дене тәрбиесі және спортпен жүйелі түрде шұғылдануға мотивацияны қалыптастыру, тәртіптілік, жаттығу ережелерін қатаң сақтау, жаттықтырушының нұсқауларын дәл орындау және т.б.» Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 «жарыс өткізу ережелерімен таныстыру және тағы басқа» Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (жалпы және арнайы 78 Қозғалыс әрекеттерінің кең ауқымын қалыптастыру; Ластамен жүзу техникасын үйрену және тағы басқалар Техникалық 20 Спорттық жүзу әдістерінің, ластамен жүзудің, старттар мен бұрылыстардың техникасын тереңдетіп оқып-үйренуге арналған жаттығулар және тағы басқалар Тактикалық - - Теориялық - - Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Жарыс өткізу ережелерімен танысуды жалғастыру және тағы басқа Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық (жалпы және арнайы) 71 «жүйелі жаттығулар, жан-жақты дене дайындығын меңгеру және т.б.» Техникалық 21 «ластамен жүзудің барлық тәсілдерінің техникасын меңгеру және жетілдіру және т.б.» Тактикалық 2 «дайындық жаттығулары, сынақтар, жарыстар кезінде қашықтықты өту тактикасының элементтерін, әдістерін, нұсқаларын тәжірибеде қолдану («тактикалық жаттығулар») және т.б.» Теориялық 1 «оқушылар дене тәрбиесі қозғалысының дамуымен, су асты спортының тарихымен танысады және т.б.» Психологиялық 2 «дене тәрбиесі мен спортпен жүйелі түрде шұғылдануға мотивацияны қалыптастыру, тәртіптілік, жаттығу ережелерін қатаң сақтау, жаттықтырушының нұсқауларын дәл орындау және т.б.» Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 «әр түрлі деңгейдегі жарыстарға қатысу; жарыстарда төрешілікке қатысу және т.б.» Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық(жалпы және арнайы 71 «жан-жақты дене дайындығы: аэробтық төзімділікті, шапшаңдықты, жылдамдықты, күш пен үйлестіру қабілеттерін дамыту және т.б.» Техникалық 21 «ластамен жүзудің барлық тәсілдерінің техникасын меңгеру және жетілдіру және т.б.» Тактикалық 1 «дайындық жаттығулары, сынақтар, жарыстар кезінде қашықтықты өту тактикасының элементтері мен әдістерін, нұсқаларын тәжірибеде қолдану («тактикалық жаттығулар») және т.б.» Теориялық 1 «сұхбаттар: қазіргі қоғамдағы дене тәрбиесінің және спорттың орны мен ролі және т.б.» Психологиялық 3 «мақсатты және көпжылдық спорттық даярлыққа қызығушылықты қалыптастыру және т.б.» Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 «әр түрлі деңгейдегі жарыстарға қатысу; жарыстарды төрешілікке қатысу және т.б.» Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық(жалпы және арнайы 71 «жалпы және арнайы дене дайындығы деңгейін арттыру және т.б.» Техникалық 20 «ластамен жүзудің барлық тәсілдерінің техникасын меңгеру және жетілдіру және т.б.» Тактикалық 1 «қашықтықты өту тактикасының элементтері, тәсілдері мен нұсқаларын оқу-жаттығу сабақтарында, бақылау жаттығуларында, жарыстарда («тактикалық жаттығулар») тәжірибеде қолдану және т.б.» Теориялық 2 «сұхбат өткізу: күн тәртібі, ағзаны шынықтыру, салауатты өмір салты. Адам ағзасының құрылысы мен қызметі туралы қажетті мәліметтер және т.б.» Психологиялық 3 «сұхбат: жаттығуға деген мотивацияны қалыптастыру. Жетілдіруге және өзін-өзі бақылауға ықпал ететін жеке қасиеттерді дамыту және т.б.» Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 «әр түрлі деңгейдегі жарыстарға қатысу; жарыстарда төрешілікке қатысу және т.б.» Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық(жалпы және арнайы 60 «жалпы және арнайы дене дайындығы деңгейін арттыру» Техникалық 27 «ластамен жүзудің барлық тәсілдерінің техникасын меңгеру және жетілдіру» Тактикалық 2 «оқу-жаттығу сабақтарында, бақылау жаттығуларында, жарыстарда («тактикалық жаттығулар») қашықтықты өту тактикасының элементтері мен әдістерін, нұсқаларын тәжірибеде қолдану» Теориялық 2 «сұхбат өткізу: гигиеналық білімдер, дағдылар мен іскерліктер. Спорттық тамақтанудың негіздері» Психологиялық 3 «жетілдіру мен өзін-өзі бақылауға ықпал ететін жеке тұлғалық қасиеттерді дамыту. Назарды (қарқындылығы, тұрақтылығы, ауыса білуі), қиялды, есте сақтауды және шешім қабылдауды жетілдіру.» Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 6 «әр түрлі деңгейдегі жарыстарға қатысу; жарыстарда төрешілікке қатысу» Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық(жалпы және арнайы 64 «негізгі дене қасиеттерін үйлесімді жетілдіру, аэробтық төзімділікті дамытуға баса назар аудара отырып» Техникалық 20 «ластамен жүзудің барлық тәсілдерінің техникасын жетілдіру» Тактикалық 3 «жарыс қызметі барысында спортшының спринтерлік немесе стайерлік қашықтықтарға бейімділігін анықтау» Теориялық 2 «сұхбат: жабдықтарға, спорттық құрал-жабдықтар мен спорттық киімге қойылатын талаптар» Психологиялық 5 «сұхбат: мақсатты және көпжылдық спорттық даярлыққа қызығушылықты қалыптастыру» Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 6 «әртүрлі деңгейдегі жарыстарға қатысу; жарыстарда төрешілікке қатысу» Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық(жалпы және арнайы 62 «жалпы және арнайы дене дайындығы деңгейін әрі қарай жоспарлы түрде арттыру; негізгі дене қасиеттерін үйлесімді жетілдіру, аэробтық төзімділікті дамытуға баса назар аудара отырып» Техникалық 22 «ластамен жүзудің барлық тәсілдерінің техникасын жетілдіру» Тактикалық 3 «спринтерлік немесе стайерлік қашықтықтарға бейімділікті соңғы анықтау» Теориялық 2 «сұхбат: жабдықтарға, құрал-жабдықтарға және спорттық киімге қойылатын талаптар» Психологиялық 5 «дене, моральдық-этикалық және ерік-жігерлік қасиеттерді тәрбиелеу; зиянды әдеттер мен құқық бұзушылықтардың алдын алу» Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 6 «әртүрлі деңгейдегі жарыстарға қатысу; жарыстарда төрешілік ету» Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық(жалпы және арнайы 67 «спортшылардың организмінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру, арнайы төзімділікті тәрбиелеу; жылдамдық-қуат мүмкіндіктерін дамыту» Техникалық 20 «спортшының жеке ерекшеліктерін ескере отырып, ластамен жүзудің техникасын, старт пен бұрылыстарды жаттықтыру» Тактикалық 2 «тактиканың жалпы ережелерін зерттеу; спорттық жарыстардың мәні мен заңдылықтарын, әсіресе ластамен жүзудің маманданған түріндегі жарыстарды білу; өз түріндегі тактиканың әдістерін, құралдарын, формаларын және түрлерін меңгеру; ең мықты спортшылардың тактикалық тәжірибесін білу» Теориялық 1 «сұхбат: жаттығу кезінде қауіпсіздік техникасы талаптары» Психологиялық 4 «жарыс алдындағы және жарыс кезіндегі қиындықтарды еңсере білу қабілеті. Жекпе-жек жүргізу және жарысқа дайындалу кезінде моральдық-еріктік қасиеттерді көрсету. Психикалық күйді басқару» Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 6 «әртүрлі деңгейдегі жарыстарға қатысу; жарыстарда төрешілік ету» Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыс мазмұны Физикалық(жалпы және арнайы 64 «арнайы дене қасиеттерін жетілдіру және функционалдық дайындық пен спорттық мотивацияның жоғары деңгейін сақтау» Техникалық 15 «спортшының жеке ерекшеліктерін ескере отырып, ластамен жүзудің техникасын, старт пен бұрылыстарды жетілдіру» Тактикалық 4 «тактиканың жалпы қағидаларын үйрену; спорттық жарыстардың мәні мен заңдылықтарын, әсіресе мамандандырылған жүзу түрінде білу; өз түріндегі тактиканың әдістерін, құралдарын, формаларын және түрлерін зерттеу; ең мықты спортшылардың тактикалық тәжірибесін меңгеру» Теориялық 3 «сұхбаттар: таңдалған спорт түріндегі психология негіздері. Спорттық даярлық пен жаттығу процесінің негіздері» Психологиялық 5 «қарсыластардың күшін анықтау, олардың тактикалық, дене, техникалық және ерік-жігерлік даярлығын білу, жарыстық күресті жағдайға және басқа сыртқы факторларға қарай жүргізу қабілеті» Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 9 «әртүрлі деңгейдегі жарыстарға қатысу; жарыстарда төрешілік ету» Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Бастапқы даярлық топтары үшін 1. Жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жы­ла­са оқу нор­ма­ти­ві ер ба­ла­лар ба­ға­лау қы­здар ба­ға­лау ер ба­ла­лар ба­ға­лау қы­здар ба­ға­лау 1 Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 м сек 9,4 10 10,0 10 9,2 10 9,7 10 9,7 5 10,5 5 9,3 5 9,9 5 9,9-аса 0 10,9-аса 0 9,5-аса 0 10-аса 0 2 Сал­мақ­ты до­пты лақ­ты­ру метр 3,8 10 3,3 10 4,2 10 3,7 10 3,9 5 3,0 5 4,0 5 3,5 5 3,5-кем 0 3,0-кем 0 4,0-кем 0 3,3-кем 0 3 Жа­тып тұр­ған күй­ден ал­ға иілу (30 се­кунд) Са­ны 10 10 9 10 12 10 11 10 8 5 7 5 10 5 10 5 6-кем 0 6-кем 0 8-кем 0 6-кем 0 2. Ар­найы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 4 Ла­ста­мен жү­зу тех­ни­ка­сы 50м 0.35,50 10 0.38,50 10 0.34,0 10 0.37,00 10 0.35,80 5 0.38,80 5 0.34,50 5 0.37,50 5 0.36,20 0 0.39,20 0 0.35,10 0 0.38,00 0 Оқу-жаттығу топтары үшін 1. Жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жы­ла­са оқу нор­ма­ти­ві ер ба­ла­лар ба­ға­лау қы­здар ба­ға­лау ер ба­ла­лар ба­ға­лау қы­здар ба­ға­лау 1 Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 м сек 9,2 10 9,7 10 8,7 10 9,2 10 9,4 5 9,9 5 8,9 5 9,5 5 9,7-аса 0 10,2-аса 0 9,3-аса 0 9,9 –аса 0 2 Сал­мақ­ты до­пты лақ­ты­ру метр 4,3 10 3,5 10 4,5 10 3,9 10 4,1 5 3,3 5 4,3 5 3,7 5 3,8-кем 0 3,0-кем 0 4,0-кем 0 3,3-кем 0 3 Жа­тып тұр­ған күйі ал­ға иілу (30 се­кунд) Са­ны 21 10 14 10 23 10 15 10 19 5 12 5 20 5 12 5 6-кем 0 10-кем 0 18-кем 0 10-кем 0 4 Орын­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру 110 10 95 10 115 10 100 10 105 5 90 5 110 5 95 5 100-кем 0 85-кем 0 100-кем 0 90-кем 10 2. Ар­найы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 5 Ла­ста­мен жү­зу тех­ни­ка­сы 50м 0.24,50 10 0.27,50 10 0.24,0 10 0.27,00 10 0.24,80 5 0.27,80 5 0.24,50 5 0.27,50 5 0.25,20 0 0.28,00 0 0.25,10 0 0.28,50 0 Спорттық шеберлік топтары үшін 1. Жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жы­ла­са оқу нор­ма­ти­ві ер ба­ла­лар ба­ға­лау қы­здар ба­ға­лау ер ба­ла­лар ба­ға­лау қы­здар ба­ға­лау 1 Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 м сек 8,8 10 9,4 10 8,5 10 9,2 10 9,2 5 9,8 5 8,7 5 9,5 5 9,7-аса 0 10,2-аса 0 9,3-аса 0 9,9-аса 0 2 Сал­мақ­ты до­пты лақ­ты­ру метр 5,5 10 4,5 10 5,8 10 4,9 10 5,1 5 4,3 5 5,6 5 4,7 5 4,8-кем 0 4,0-кем 0 5,0-кем 0 4,3-кем 0 3 Жа­тып тұр­ған күйі ал­ға иілу (30 се­кунд) Са­ны 21 10 14 10 23 10 15 10 19 5 12 5 20 5 12 5 15-кем 0 10-кем 0 18-кем 0 10-кем 0 4 Орын­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру 200 10 170 10 205 10 180 10 195 5 165 5 200 5 175 5 190-кем 0 160-тан аз 0 190-кем 0 170-кем 10 2. Ар­найы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 5 Ла­ста­мен жү­зу тех­ни­ка­сы 50м 0.24,00 10 0.26,20 10 0.23,50 10 0.26,80 10 0.24,30 5 0.26,80 5 0.24,00 5 0.27,00 5 0.25,00 0 0.27,00 0 0.25,00 0 0.28,50 0 Жоғары спорт шеберлігі топтары үшін 1. Жал­пы дене дай­ынды­ғы бой­ын­ша нор­ма­тив­тер № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жы­ла­са оқу нор­ма­ти­ві ер ба­ла­лар ба­ға­лау қы­здар ба­ға­лау ер ба­ла­лар ба­ға­лау қы­здар ба­ға­лау 1 Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 сек 9,2 10 9,7 10 8,7 10 9,2 10 9,4 5 9,9 5 8,9 5 9,5 5 9,7-аса 0 10,2-аса 0 бо­лее 9,3 0 9,9-аса 0 2 Сал­мақ­ты до­пты лақ­ты­ру метр 4,3 10 3,5 10 4,5 10 3,9 10 4,1 5 3,3 5 4,3 5 3,7 5 3,8-кем 0 3,0-кем 0 4,0-кем 0 3,3-кем 0 3 Жа­тып тұр­ған күй­ден ал­ға иілу (30­сек) са­ны 23 10 17 10 25 10 18 10 20 5 15 5 22 5 16 5 18-кем 0 10-кем 0 18-кем 0 14-кем 0 4 Орын­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 205 10 175 10 210 10 180 10 200 5 170 5 200 5 175 5 190-кем 0 160-тан аз 0 190-кем 0 170-кем 0 5 Бел­те­мір­де тар­ты­лу са­ны 10 10 8 10 15 10 10 10 8 5 6 5 12 5 8 5 6-дан кем 0 4-тен кем 0 10-нан кем 0 6-дан кем 0 2. Ар­найы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 6 Ла­ста­мен жү­зу тех­ни­ка­сы 50м сек 0.23,50 10 0.25,50 10 0.23,00 10 0.26,00 10 0.24,20 5 0.26,80 5 0.23,50 5 0.26,50 5 0.25,00 0 0.27,00 0 0.24,10 0 0.27,50 0 Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Жүзуге арналған моноласттар дана 10 2 Жүзуге арналған ластылар дана 20 3 Қысқа моноластылар дана 20 4 Жүзуге арналған тыныс алу түтігі дана 20 5 Жүзуге арналған маска дана 10 6 Жүзу көзілдірігі дана 10 7 Жүзу тақтасы дана 20 8 Жүзуге арналған қолғаптар дана 20 9 Жүзуге арналған қалпақша дана 20 10 Тежегіш белдіктер дана 20 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Жаттығу үшін спорттық костюм дана 1 2 Желден қорғайтын спорттық костюмный дана 1 3 Спорттық парадттық костюм дана 1 4 Жылы спорттық костюм дана 1 5 Спорттық шорталар дана 1 6 Қысқа жеңді футболка дана 1 7 Ұзын жеңді футболка дана 1 8 Тігілген спорттық баскиімдер дана 1 9 Спорттық кепка (бейсболка) дана 1 10 Спорттық шұлықтар жұп 2 11 Жылы шұлықтар жұп 2 12 Спорттық сөмке дана 1 13 Сланцы жұп 1 14 Спорттық кроссовкалар жұп 1 15 Жұмсақ сүлгі (үлкен, кіші) дана 1 16 Барлық маусымдық желеткелер (жилет) дана 1 17 Жылы желден қорғайтын куртка дана 1 18 Жұмсақ халат дан 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 73 қосымша Таеквон-до GTF бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – Таеквон-до GTF және жауынгерлік самбо бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемдерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру - спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32-36 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Ер балалар / 10–11 жас Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес Ер балалар / 12–14 жас Жасөспірімдер / 15–17 жас Жастар / 18 жастан бастап Ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 2 Ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес АД Т– 2 0 0 7 2 ОЖТ – 1 18 14 7 2 ОЖТ – 2 18 14 10 2 ОЖТ – 3 18 14 10 2 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18 14 15 5 СЖТ – 1 21 18 15 5 СЖТ– 2 21 18 18 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 18 18 5 ЖС­ШТ 21 21 18 5 Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 21 7 5 21 21 10 5 ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Ер ба­ла­лар / 10–11 жас 21 10 5 Ер ба­ла­лар / 12–14 жас 24 10 5 Жа­сө­спі­рім­дер / 15–17 жас 24 10 5 Жастар / 18 жастан ба­стап 24 10 5 Ере­сек­тер 24 10 5 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ер ба­ла­лар / 10–11 жас Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ер ба­ла­лар / 12–14 жас Жа­сө­спі­рім­дер / 15–17 жас Жастар / 18 жастан ба­стап Ере­сек­тер Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж пен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 2 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 3 3 3 4 4 3 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 3 3 4 4 3 3 СЖТ – 1 4 4 4 4 4 4 СЖТ– 2 4 4 4 4 4 4 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 4 6 6 4 4 ЖС­ШТ 4 4 6 6 4 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар 4 4 6 6 4 4 Бар­лық ке­зең­дер­де Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры ДШж­СБ Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ер ба­ла­лар / 10–11 жас Ер ба­ла­лар / 12–14 жас Жа­сө­спі­рім­дер / 15–17 жас Жастар / 18 жастан ба­стап Ере­сек­тер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 11 44 18 72 14 56 21 84 21 84 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 11 44 18 72 14 56 21 84 21 84 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 18 72 14 56 21 84 21 84 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 18 72 14 56 21 84 21 84 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 18 72 14 56 21 84 21 84 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ер ба­ла­лар / 10–11 жас Ер ба­ла­лар / 12–14 жас Жа­сө­спі­рім­дер / 15–17 жас Жастар / 18 жастан ба­стап Ере­сек­тер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 8 32 8 32 7 28 7 28 6 24 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 8 32 8 32 7 28 7 28 6 24 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 8 32 7 28 7 28 6 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 7 28 7 28 6 24 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 7 28 7 28 6 24 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 6 4 2 Облыстық турнирлер 6 4 3 1 Республикалық турнирлер 12 8 5 2 Ресми облыстық жарыстар 12 6 4 2 Ресми республикалық жарыстар 14 10 6 3 5

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Жалпы дене дайындығы 65 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, шапшаңдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы жұмыс қабілеттілікті арттыру және ағзаны арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы 15 Таңдалған спорт түрінде жарыс жаттығуларын табысты орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қимыл дағдыларын дамыту. Техникалық және тактикалық дайындық 15 Жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану, қарсыластың ерекшеліктері мен жекпе-жек жағдайларын ескере отырып. Теориялық және психологиялық дайындық 5 Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу үдерісінің негіздері, жекпе-жек тактикасы бойынша білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және күйзеліс жағдайында тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Жаттығу сабақтарын өткізу, ұйымдастыру және оқыту бойынша практикалық дағдыларды меңгеру, төрешілік негіздерін игеру және жарыстық әрекетті бағалау бойынша құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 50 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, шапшаңдық, икемділік) дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы жұмыс қабілеттілікті арттыру және ағзаны арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы 20 Жалпы дамытушы бағдарлама, таңдалған спорт түрінде жарыс жаттығуларын сәтті орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қимыл дағдыларын жетілдіру және дамыту. Техникалық және тактикалық дайындық 20 Жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану, қарсыластың ерекшеліктері мен жекпе-жек барысын ескере отырып. Теориялық және психологиялық дайындық 5 Спортпен айналысатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу үдерісінің негіздері, жекпе-жек тактикасы бойынша білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және күйзеліс жағдайында тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жаттығу сабақтарын ұйымдастыру, өткізу және оқыту бойынша практикалық дағдыларды меңгеру, төрешілік негіздерін игеру және жарыстық қызметті бағалау бойынша құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 45 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, шапшаңдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы жұмыс қабілеттілікті арттыру және ағзаны арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы 25 Таңдалған спорт түрінде жарыс жаттығуларын табысты орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қимыл-қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық және тактикалық дайындық 20 Қарсыластың ерекшеліктері мен жекпе-жек жағдайын ескере отырып, жарыста жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 7 Спортшының күн тәртібі. Аурулардың және жарақаттардың алдын алу. Шынықтыру. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу үдерісінің негіздері, жекпе-жек тактикасы бойынша білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және күйзеліс жағдайында тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Жаттығу сабақтарын ұйымдастыру, өткізу және оқыту бойынша практикалық дағдыларды меңгеру, төрешілік негіздерін игеру және жарыс қызметін бағалау бойынша құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 40 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, шапшаңдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы жұмыс қабілеттілікті арттыру және ағзаны арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы 25 Таңдалған спорт түрінде жарыс жаттығуларын табысты орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қимыл-қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық және тактикалық дайындық 20 Қарсыластың ерекшеліктері мен жекпе-жек жағдайын ескере отырып, жарыста жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 10 Күрделі жаттығу міндеттерін шешуге қажетті спорттық маңызды мінез ерекшеліктері мен жігерлі қасиеттерді дамыту. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу үдерісінің негіздері, жекпе-жек тактикасы бойынша білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және күйзеліс жағдайында тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жаттығу сабақтарын ұйымдастыру, өткізу және оқыту бойынша практикалық дағдыларды жетілдіру, төрешілік негіздерін меңгеру және жарыс қызметін бағалау бойынша құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, шапшаңдық, икемділік) жетілдіру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы жұмыс қабілеттілікті арттыру және ағзаны арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы 25 Денсаулықты нығайту және таңдалған спорт түрінде жарыс жаттығуларын табысты орындауға қажетті физикалық қасиеттер мен қимыл-қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық және тактикалық дайындық 25 Қарсыластың ерекшеліктері мен жекпе-жек жағдайын ескере отырып, жарыста жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 15 Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу үдерісінің негіздері, жекпе-жек тактикасы бойынша білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және күйзеліс жағдайында тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жаттығу сабақтарын ұйымдастыру, өткізу және оқыту бойынша практикалық дағдыларды меңгеру, төрешілік негіздерін игеру және жарыстық қызметті бағалау бойынша құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 40 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, шапшаңдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы жұмыс қабілеттілікті арттыру және ағзаны арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы 25 Таңдалған спорт түрінде жарыс жаттығуларын табысты орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қимыл-қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық және тактикалық дайындық 15 Қарсыластың ерекшеліктері мен жекпе-жек жағдайын ескере отырып, жарыста жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 15 Жаттығу және жарыс жүктемелеріне төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерді жетілдіру. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу үдерісінің негіздері, жекпе-жек тактикасы бойынша білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және күйзеліс жағдайында тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жекпе-жек жүргізу шеберлігін жетілдіру мақсатында кіші буындағы спортшылармен жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастырушылық қабілеттерді дамыту. Сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және жарыс қызметін бағалау бойынша құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 25 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, шапшаңдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы жұмыс қабілеттілікті арттыру және ағзаны арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы 25 Таңдалған спорт түрінде жарыс жаттығуларын сәтті орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қимыл-қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық және тактикалық дайындық 20 Алдыңғы дайындық кезеңінің материалдарын қайталау. Қарсыластың ерекшеліктері мен жекпе-жек жағдайын ескере отырып, жарыста жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 20 Физикалық қабілеттер және физикалық дайындық. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу үдерісінің негіздері, жекпе-жек тактикасы бойынша білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және күйзеліс жағдайында тиімді әрекет ету қабілетін дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Жаттығу сабақтарын ұйымдастыру, өткізу және оқыту бойынша практикалық дағдыларды меңгеру, төрешілік негіздерін игеру және жарыс қызметін бағалау бойынша құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 Қалыптасқан деңгейде ұстап тұру және одан әрі негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, шапшаңдық, икемділік) қалыптастыру мен дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы жұмыс қабілеттілікті арттыру және ағзаны арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы 25 Таңдалған спорт түрінде жарыс жаттығуларын табысты орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қимыл-қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық және тактикалық дайындық 25 Қарсыластың ерекшеліктері мен жекпе-жек жағдайын ескере отырып, жарыста жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 10 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігер қасиеттеріне ие, ең жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге ұмтылатын спортшы тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Жаттығу сабақтарын ұйымдастыру, өткізу және оқыту бойынша практикалық дағдыларды меңгеру, төрешілік негіздерін игеру және жарыстық қызметті бағалау бойынша құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, шапшаңдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы жұмыс қабілеттілікті арттыру және ағзаны арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы 20 Таңдалған спорт түрінде жарыс жаттығуларын табысты орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қимыл-қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық және тактикалық дайындық 20 Қарсыластың ерекшеліктері мен жекпе-жек жағдайын ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 15 Жеке қасиеттерді анықтау, оларды түзету және жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды сипаттарды дамыту. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу үдерісінің негіздері, жекпе-жек тактикасы бойынша білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және күйзеліс жағдайында тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 15 Жаттығу сабақтарын ұйымдастыру, өткізу және оқыту бойынша практикалық дағдыларды меңгеру, төрешілік негіздерін игеру және жарыс қызметін бағалау бойынша құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, шапшаңдық, икемділік) дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы жұмыс қабілеттілікті арттыру және ағзаны арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы 20 Жалпы дамытушы бағдарлама, таңдалған спорт түрінде жарыс жаттығуларын сәтті орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қимыл дағдыларын жетілдіру және дамыту. Техникалық және тактикалық дайындық 20 Жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану, қарсыластың ерекшеліктері мен жекпе-жек барысын ескере отырып. Теориялық және психологиялық дайындық 15 Спортпен айналысатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу үдерісінің негіздері, жекпе-жек тактикасы бойынша білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және күйзеліс жағдайында тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Жаттығу сабақтарын ұйымдастыру, өткізу және оқыту бойынша практикалық дағдыларды меңгеру, төрешілік негіздерін игеру және жарыстық қызметті бағалау бойынша құзыреттілікті арттыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 метр­ге жү­гі­ру сек 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3 жо­ға­ры 0 7,5 жо­ға­ры 0 6,7 жо­ға­ры 0 6,8 жо­ға­ры 0 1.2. Ал­ға және ке­рі ба­ғыт­та жү­гі­ру 3х10 м сек 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8 жо­ға­ры 0 11,3 жо­ға­ры 0 10,0 жо­ға­ры 0 10,9 жо­ға­ры 0 1.3 Екі аяқ­пен сер­піп, ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115 -тен аз 0 110- -тен аз 0 120--тен аз 0 110 -тен аз 0 2. Ар­найы дене да­яр­лғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Жер­де жа­тып қол­ды бү­гу және жа­зу орын­дау са­ны 8 10 6 10 12 10 8 10 5 5 5 5 10 5 6 5 5- -тен аз 0 3 -тен аз 0 10 -тен аз 0 6- -тен аз 00 2.2. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып, ал­ға ең­кею (орын­дық дең­гей­і­нен есеп­те­ле­ді) см +2 10 +3 10 +4 10 +5 10 +1 5 +2 5 +3 5 +4 5 +1- -тен аз 0 +2- -тен аз 0 +3- -тен аз 0 +4- -тен аз 0 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив балалар Бағалау қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру сек 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0 -ден жоғары 0 6,3- -ден жоғары 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м сек 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5- -ден жоғары 0 10,0--ден жоғары 0 1.3 Екі аяқпен серпіле отырып орнынан ұзындыққа секіру см 150 10 140 10 140 5 130 5 140- -ден төмен 0 130- -ден төмен 0 2. Арнайы дене даярлғының нормативтері 2.1. Жерде жатып қолды бүгу және жазу количество раз 10 10 8 10 8 5 5 5 8- -ден төмен 0 8- -ден төмен 0 2.2. Гимнастикалық орындықта тұрып, алға еңкею (орындық деңгейінен есептеледі) см +4 10 +4 10 +3 5 +3 5 +3- -ден төмен 0 +3- -ден төмен 0 2.3. Арқаға жатып денені қисайтып, тізе бүгілген қалыпта қайталану саны 35 10 30 10 30 5 25 5 30- -ден төмен 0 25- -ден төмен 0 № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейінгі оқыту кезеңінің нормативі балалар Бағалау қыздар Бағалау 1. Жалпы физикалық даярлық нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру сек 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0 -ден жоғары 0 6,3 -ден жоғары 0 1.2. 3×10 м қайырмалы жүгіру сек 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5 -ден жоғары 0 10,0 -ден жоғары 0 1.3 Екі аяқпен серпіле отырып орнынан ұзындыққа секіру сек 35 10 40 10 40 5 45 5 40 -ден жоғары 0 45 -ден жоғары 0 2. Арнайы дене дайындығының нормативтері 2.1. Еденде тіреліп жатып, қолды бүгу және жазу қайталану саны 35 10 20 10 30 5 25 5 30- -дан төмен 0 25- -дан төмен 0 2.2. Екі аяқпен серпіле отырып орнынан ұзындыққа секіру см 200 10 185 10 190 5 175 5 190--дан төмен 0 175- -дан төмен 0 2.3. Шалқасынан жатып, денені көтеру қайталану саны 35 10 30 10 30 5 25 5 30- -дан төмен 0 25- -дан төмен 0 Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейінгі оқыту кезеңінің нормативі балалар Бағалау қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру сек 5 10 5,8 10 5,2 5 5,5 5 5,2-ден жоғары 0 5,5-ден жоғары 0 1.2. Алға және кері бағытта жүгіру 3х10 м сек 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-ден жоғары 0 10,0-ден жоғары 0 1.3 Екі аяқпен серпіле отырып орнынан ұзындыққа секіру сек 40 10 35 10 35 5 40 5 35-ден жоғары 0 40-ден жоғары 0 2. Арнайы дене даярлғының нормативтері 2.1. Еденде тіреліп жатып, қолды бүгу және жазу жаттығуы рет саны 50 10 45 10 45 5 40 5 45-тен төмен 0 40--тен төмен 0 2.2. Орнынан екі аяқпен ұзындыққа секіру см 250 10 230 10 230 5 215 5 230--тен төмен 0 215--тен төмен 0 2.3. Турникке ілініп тұрып, тік аяқтарды турникке дейін көтеру (тигізу) рет саны 20 10 15 10 15 5 10 5 15--тен төмен 0 10--тен төмен 0 2.4. Турникке тартылу рет саны 15 10 10 10 10 5 8 5 10--тен төмен 0 8--тен төмен 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету 10 адамға спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету Рет № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1. Добок (арнайы киім) Дана 1 2. Соги (арнайы аяқ киім) адам 1 3. Белбеу Дана 1 4. Бинт (созылмалы) Дана 1 5. Бандаж (ерлерге арналған) Дана 1 6. Бандаж (әйелдерге арналған) Дана 2 7. Қорғаныс күртешесі ерлерге арналған (қызыл, көк) жиынтық 1 8. Қорғаныс күртешесі әйелдерге арналған (қызыл, көк) жиынтық 1 9. Білектің қорғанысы жиынтық 1 10. Жамбас пен табанға арналған қорғаныс (жаттығуға арналған) жиынтық 1 11. Электронды аяққаптар (жарысқа арналған) жиынтық 2 12. Электронды бас қорғауыш (көк, қызыл) жиынтық 1 13. Қолға арналған төсемелер жиынтық 2 14. Кеудеге арналған қорғаныс Дана 2 15. Резеңке таспа (жаттығуға арналған) Дана 2 16. Электронды протектор (қызыл, көк) жиынтық 1 17. Жаттығуға арналған протектор (қызыл, көк) жиынтық 1 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету Рет № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Спорттық костюм Дана 10 2 Футболка Дана 10 3 Кроссовка Дана 10

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 74 қосымша Ушу бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – ушу бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап аса спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Балалар, жасөспірімдер, юниорлар Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жастар Ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 2 АД Т– 2 10 10 7 2 ОЖТ – 1 15 10 7 2 ОЖТ – 2 15 15 10 2 ОЖТ – 3 20 15 10 2 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 20 15 15 5 СЖТ – 1 24 18 15 5 СЖТ– 2 24 18 18 5 СЖТ 2 оқу жылынан астам 24 18 18 5 ЖСШТ 24 18 18 5 Клубтар/секциялар 15 15 7 5 ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Балалар, жасөспірімдер, юниорлар 21 10 5 Жастар 24 10 5 Ересектер 24 10 5 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Балалар, жасөспірімдер, юниорлар Жастар 21 10 5 Ересектер 24 10 5 Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 2 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 3 3 3 4 4 3 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 3 3 4 4 3 3 СЖТ – 1 4 4 4 4 4 4 СЖТ– 2 4 4 4 4 4 4 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 4 6 6 4 4 ЖС­ШТ 4 4 6 6 4 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Ба­ла­лар, жа­сө­спі­рім­дер, юни­ор­лар 4 5 6 6 6 6 Жастар 4 5 6 6 6 6 Ере­сек­тер 6 4 4 4 8 4 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар Жа­сө­спі­рім­дер Юни­ор­лар Ере­сек­тер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 36 134 36 134 36 134 36 134 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 36 134 36 134 36 134 36 134 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 36 134 36 134 36 134 36 134 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 36 134 36 134 36 134 36 134 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 36 134 36 134 36 134 36 134 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар Жа­сө­спі­рім­дер Юни­ор­лар Ере­сек­тер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 36 134 36 134 36 134 36 134 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 36 134 36 134 36 134 36 134 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 36 134 36 134 36 134 36 134 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 36 134 36 134 36 134 36 134 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 36 134 36 134 36 134 36 134 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Аса санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 10 Облыстық турнирлер 7 3 Республикалық турнирлер 5 3 2 Ресми облыстық жарыстар 8 2 Ресми республикалық жарыстар 3 5 3 2 2

6. Алғашқы даярлау топтарынан аса спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 50-64 Жүгіру, спринттер, кросстар; Арқанмен секіру; Тіреліп отжималу, тартылу, отырып тұру; Планка, скручивания, іштің бұлшық еттеріне арналған жаттығулар; Созылу және буынға арналған жаттығулар элементтері. Арнайы дене дайындығы 18-23 Жүктемемен соққыларды пысықтау (мысалы, қолғапқа соққы, лақтырулар, аяққа өту, қап немесе қосымша салмақпен жаттығулар); Спаррингтер және техника-тактикалық тапсырмалар бойынша жұмыс; Плиометрика (жарылыс түріндегі секірулер, жұлқып орындалатын қозғалыстар); Раунд режимінде төзімділікке арналған жаттығулар (мысалы, қаппен жұмыс – аса қарқынмен раундтар); Белгілі бұлшықет топтарына бағытталған күштік жаттығулар (кор, иық белдеуі, аяқтар); Шаршау элементтерімен жекпе-жек имитациясы — жүктемемен «көлеңкемен шайқас», айналмалы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 15-23 Көлеңкемен шайқас; Қолғап пен қаппен жұмыс; Жұппен жұмыс; Клинчтегі техника; Аяққа өту, күрес, баяу спарринг (күш қолданбай техника жасау). Теориялық және психологиялық дайындық 2-4 Жекпе-жектерді талдау (бейнежазба); Жұппен техника-тактикалық тапсырмалар орындау; Шектеулі спаррингтер (мысалы, тек клинч); Әртүрлі қарсылас стилін ескере отырып жекпе-жекті имитациялау; Раундтарды жоспарлау (1-ші, 2-ші, 3-ші раундты әртүрлі стратегиямен пысықтау). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе Барлығы 100 % 2. оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 46-60 Жүгіру, спринттер, кросстар; Арқанмен секіру; Тіреліп отжималу, тартылу, отырып тұру; Планка, скручивания, іштің бұлшық еттеріне арналған жаттығулар; Созылу және буынға арналған жаттығулар элементтері. Арнайы дене дайындығы 18-23 Жүктемемен соққыларды пысықтау (мысалы, қолғапқа соққы, лақтырулар, аяққа өту, қап немесе қосымша салмақпен жаттығулар); Спаррингтер және техника-тактикалық тапсырмалар бойынша жұмыс; Плиометрика (жарылыс түріндегі секірулер, жұлқып орындалатын қозғалыстар); Раунд режимінде төзімділікке арналған жаттығулар (мысалы, қаппен жұмыс – аса қарқынмен раундтар); Белгілі бұлшықет топтарына бағытталған күштік жаттығулар (кор, иық белдеуі, аяқтар); Шаршау элементтерімен жекпе-жек имитациясы — жүктемемен «көлеңкемен шайқас», айналмалы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 20-28 Көлеңкемен шайқас; Қолғап пен қаппен жұмыс; Жұппен жұмыс; Клинчтегі техника; Аяққа өту, күрес, баяу спарринг (күш қолданбай техника жасау). Теориялық және психологиялық дайындық 2-4 Жекпе-жектерді талдау (бейнежазба); Жұппен техника-тактикалық тапсырмалар орындау; Шектеулі спаррингтер (мысалы, тек клинч); Әртүрлі қарсылас стилін ескере отырып жекпе-жекті имитациялау; Раундтарды жоспарлау (1-ші, 2-ші, 3-ші раундты әртүрлі стратегиямен пысықтау). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе Барлығы 100 % 3. 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 36-48 Жүгіру, спринттер, кросстар; Арқанмен секіру; Тіреліп отжималу, тартылу, отырып тұру; Планка, скручивания, іштің бұлшық еттеріне арналған жаттығулар; Созылу және буынға арналған жаттығулар элементтері. Арнайы дене дайындығы 20-26 Жүктемемен соққыларды пысықтау (мысалы, қолғапқа соққы, лақтырулар, аяққа өту, қап немесе қосымша салмақпен жаттығулар); Спаррингтер және техника-тактикалық тапсырмалар бойынша жұмыс; Плиометрика (жарылыс түріндегі секірулер, жұлқып орындалатын қозғалыстар); Раунд режимінде төзімділікке арналған жаттығулар (мысалы, қаппен жұмыс – аса қарқынмен раундтар); Белгілі бұлшықет топтарына бағытталған күштік жаттығулар (кор, иық белдеуі, аяқтар); Шаршау элементтерімен жекпе-жек имитациясы — жүктемемен «көлеңкемен шайқас», айналмалы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 24-30 Көлеңкемен шайқас; Қолғап пен қаппен жұмыс; Жұппен жұмыс; Клинчтегі техника; Аяққа өту, күрес, баяу спарринг (күш қолданбай техника жасау). Теориялық және психологиялық дайындық 4-5 Жекпе-жектерді талдау (бейнежазба); Жұппен техника-тактикалық тапсырмалар орындау; Шектеулі спаррингтер (мысалы, тек клинч); Әртүрлі қарсылас стилін ескере отырып жекпе-жекті имитациялау; Раундтарды жоспарлау (1-ші, 2-ші, 3-ші раундты әртүрлі стратегиямен пысықтау). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Кіші топтардағы жаттықтырушыларға көмек; бақылау жарыстарында төрешілік ету; жаттығу процесін талдау. Барлығы 100 % 4. 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 36-48 Жүгіру, спринттер, кросстар; Арқанмен секіру; Тіреліп отжималу, тартылу, отырып тұру; Планка, скручивания, іштің бұлшық еттеріне арналған жаттығулар; Созылу және буынға арналған жаттығулар элементтері. Арнайы дене дайындығы 20-26 Жүктемемен соққыларды пысықтау (мысалы, қолғапқа соққы, лақтырулар, аяққа өту, қап немесе қосымша салмақпен жаттығулар); Спаррингтер және техника-тактикалық тапсырмалар бойынша жұмыс; Плиометрика (жарылыс түріндегі секірулер, жұлқып орындалатын қозғалыстар); Раунд режимінде төзімділікке арналған жаттығулар (мысалы, қаппен жұмыс – аса қарқынмен раундтар); Белгілі бұлшықет топтарына бағытталған күштік жаттығулар (кор, иық белдеуі, аяқтар); Шаршау элементтерімен жекпе-жек имитациясы — жүктемемен «көлеңкемен шайқас», айналмалы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 24-30 Көлеңкемен шайқас; Қолғап пен қаппен жұмыс; Жұппен жұмыс; Клинчтегі техника; Аяққа өту, күрес, баяу спарринг (күш қолданбай техника жасау). Теориялық және психологиялық дайындық 4-5 Жекпе-жектерді талдау (бейнежазба); Жұппен техника-тактикалық тапсырмалар орындау; Шектеулі спаррингтер (мысалы, тек клинч); Әртүрлі қарсылас стилін ескере отырып жекпе-жекті имитациялау; Раундтарды жоспарлау (1-ші, 2-ші, 3-ші раундты әртүрлі стратегиямен пысықтау). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Кіші топтардағы жаттықтырушыларға көмек; бақылау жарыстарында төрешілік ету; жаттығу процесін талдау. Барлығы 100 % 6.3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 24-32 Жүгіру, спринттер, кросстар; Арқанмен секіру; Тіреліп отжималу, тартылу, отырып тұру; Планка, скручивания, іштің бұлшық еттеріне арналған жаттығулар; Созылу және буынға арналған жаттығулар элементтері. Арнайы дене дайындығы 24-30 Жүктемемен соққыларды пысықтау (мысалы, қолғапқа соққы, лақтырулар, аяққа өту, қап немесе қосымша салмақпен жаттығулар); Спаррингтер және техника-тактикалық тапсырмалар бойынша жұмыс; Плиометрика (жарылыс түріндегі секірулер, жұлқып орындалатын қозғалыстар); Раунд режимінде төзімділікке арналған жаттығулар (мысалы, қаппен жұмыс – аса қарқынмен раундтар); Белгілі бұлшықет топтарына бағытталған күштік жаттығулар (кор, иық белдеуі, аяқтар); Шаршау элементтерімен жекпе-жек имитациясы — жүктемемен «көлеңкемен шайқас», айналмалы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 32-42 Көлеңкемен шайқас; Қолғап пен қаппен жұмыс; Жұппен жұмыс; Клинчтегі техника; Аяққа өту, күрес, баяу спарринг (күш қолданбай техника жасау). Теориялық және психологиялық дайындық 3-4 Жекпе-жектерді талдау (бейнежазба); Жұппен техника-тактикалық тапсырмалар орындау; Шектеулі спаррингтер (мысалы, тек клинч); Әртүрлі қарсылас стилін ескере отырып жекпе-жекті имитациялау; Раундтарды жоспарлау (1-ші, 2-ші, 3-ші раундты әртүрлі стратегиямен пысықтау). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Кіші топтардағы жаттықтырушыларға көмек; бақылау жарыстарында төрешілік ету; жаттығу процесін талдау. Барлығы 100 % 6. 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 24-32 Жүгіру, спринттер, кросстар; арқанмен секіру; тіреліп отжималу, тартылу, отырып тұру; планка, скручивания, іштің бұлшық еттеріне арналған жаттығулар; созылу және буынға арналған жаттығулар элементтері. Арнайы дене дайындығы 24-30 Жүктемемен соққыларды пысықтау (мысалы, қолғапқа соққы, лақтырулар, аяққа өту, қап немесе қосымша салмақпен жаттығулар); спаррингтер және техника-тактикалық тапсырмалар бойынша жұмыс; плиометрика (жарылыс түріндегі секірулер, жұлқып орындалатын қозғалыстар); раунд режимінде төзімділікке арналған жаттығулар (мысалы, қаппен жұмыс – аса қарқынмен раундтар); белгілі бұлшықет топтарына бағытталған күштік жаттығулар (кор, иық белдеуі, аяқтар); шаршау элементтерімен жекпе-жек имитациясы — жүктемемен «көлеңкемен шайқас», айналмалы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 32-42 Көлеңкемен шайқас; қолғап пен қаппен жұмыс; жұппен жұмыс; клинчтегі техника; аяққа өту, күрес, баяу спарринг (күш қолданбай техника жасау). Теориялық және психологиялық дайындық 3-4 Жекпе-жектерді талдау (бейнежазба); жұппен техника-тактикалық тапсырмалар орындау; шектеулі спаррингтер (мысалы, тек клинч); әртүрлі қарсылас стилін ескере отырып жекпе-жекті имитациялау; раундтарды жоспарлау (1-ші, 2-ші, 3-ші раундты әртүрлі стратегиямен пысықтау). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3-4 Кіші топтардағы жаттықтырушыларға көмек; бақылау жарыстарында төрешілік ету; жаттығу процесін талдау. Барлығы 100 % 7. 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20-23 Жүгіру, спринттер, кросстар; Арқанмен секіру; Тіреліп отжималу, тартылу, отырып тұру; Планка, скручивания, іштің бұлшық еттеріне арналған жаттығулар; Созылу және буынға арналған жаттығулар элементтері. Арнайы дене дайындығы 23-29 Жүктемемен соққыларды пысықтау (мысалы, қолғапқа соққы, лақтырулар, аяққа өту, қап немесе қосымша салмақпен жаттығулар); Спаррингтер және техника-тактикалық тапсырмалар бойынша жұмыс; Плиометрика (жарылыс түріндегі секірулер, жұлқып орындалатын қозғалыстар); Раунд режимінде төзімділікке арналған жаттығулар (мысалы, қаппен жұмыс – аса қарқынмен раундтар); Белгілі бұлшықет топтарына бағытталған күштік жаттығулар (кор, иық белдеуі, аяқтар); Шаршау элементтерімен жекпе-жек имитациясы — жүктемемен «көлеңкемен шайқас», айналмалы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 46-54 Көлеңкемен шайқас; Қолғап пен қаппен жұмыс; Жұппен жұмыс; Клинчтегі техника; Аяққа өту, күрес, баяу спарринг (күш қолданбай техника жасау). Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Жекпе-жектерді талдау (бейнежазба); Жұппен техника-тактикалық тапсырмалар орындау; Шектеулі спаррингтер (мысалы, тек клинч); Әртүрлі қарсылас стилін ескере отырып жекпе-жекті имитациялау; Раундтарды жоспарлау (1-ші, 2-ші, 3-ші раундты әртүрлі стратегиямен пысықтау). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-3 Кіші топтардағы жаттықтырушыларға көмек; бақылау жарыстарында төрешілік ету; жаттығу процесін талдау. Барлығы 100 % 8. 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20-23 Жүгіру, спринттер, кросстар; Арқанмен секіру; Тіреліп отжималу, тартылу, отырып тұру; Планка, скручивания, іштің бұлшық еттеріне арналған жаттығулар; Созылу және буынға арналған жаттығулар элементтері. Арнайы дене дайындығы 23-29 Жүктемемен соққыларды пысықтау (мысалы, қолғапқа соққы, лақтырулар, аяққа өту, қап немесе қосымша салмақпен жаттығулар); Спаррингтер және техника-тактикалық тапсырмалар бойынша жұмыс; Плиометрика (жарылыс түріндегі секірулер, жұлқып орындалатын қозғалыстар); Раунд режимінде төзімділікке арналған жаттығулар (мысалы, қаппен жұмыс – аса қарқынмен раундтар); Белгілі бұлшықет топтарына бағытталған күштік жаттығулар (кор, иық белдеуі, аяқтар); Шаршау элементтерімен жекпе-жек имитациясы — жүктемемен «көлеңкемен шайқас», айналмалы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 46-54 Көлеңкемен шайқас; Қолғап пен қаппен жұмыс; Жұппен жұмыс; Клинчтегі техника; Аяққа өту, күрес, баяу спарринг (күш қолданбай техника жасау). Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Жекпе-жектерді талдау (бейнежазба); Жұппен техника-тактикалық тапсырмалар орындау; Шектеулі спаррингтер (мысалы, тек клинч); Әртүрлі қарсылас стилін ескере отырып жекпе-жекті имитациялау; Раундтарды жоспарлау (1-ші, 2-ші, 3-ші раундты әртүрлі стратегиямен пысықтау). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-3 Кіші топтардағы жаттықтырушыларға көмек; бақылау жарыстарында төрешілік ету; жаттығу процесін талдау. Барлығы 100 % 9. 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20-23 Жүгіру, спринттер, кросстар; Арқанмен секіру; Тіреліп отжималу, тартылу, отырып тұру; Планка, скручивания, іштің бұлшық еттеріне арналған жаттығулар; Созылу және буынға арналған жаттығулар элементтері. Арнайы дене дайындығы 23-29 Жүктемемен соққыларды пысықтау (мысалы, қолғапқа соққы, лақтырулар, аяққа өту, қап немесе қосымша салмақпен жаттығулар); Спаррингтер және техника-тактикалық тапсырмалар бойынша жұмыс; Плиометрика (жарылыс түріндегі секірулер, жұлқып орындалатын қозғалыстар); Раунд режимінде төзімділікке арналған жаттығулар (мысалы, қаппен жұмыс – аса қарқынмен раундтар); Белгілі бұлшықет топтарына бағытталған күштік жаттығулар (кор, иық белдеуі, аяқтар); Шаршау элементтерімен жекпе-жек имитациясы — жүктемемен «көлеңкемен шайқас», айналмалы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 46-54 Көлеңкемен шайқас; Қолғап пен қаппен жұмыс; Жұппен жұмыс; Клинчтегі техника; Аяққа өту, күрес, баяу спарринг (күш қолданбай техника жасау). Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Жекпе-жектерді талдау (бейнежазба); Жұппен техника-тактикалық тапсырмалар орындау; Шектеулі спаррингтер (мысалы, тек клинч); Әртүрлі қарсылас стилін ескере отырып жекпе-жекті имитациялау; Раундтарды жоспарлау (1-ші, 2-ші, 3-ші раундты әртүрлі стратегиямен пысықтау). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-3 Кіші топтардағы жаттықтырушыларға көмек; бақылау жарыстарында төрешілік ету; жаттығу процесін талдау. Барлығы 100 % 10. Аса спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 18-22 Жүгіру, спринттер, кросстар; Арқанмен секіру; Тіреліп отжималу, тартылу, отырып тұру; Планка, скручивания, іштің бұлшық еттеріне арналған жаттығулар; Созылу және буынға арналған жаттығулар элементтері. Арнайы дене дайындығы 19-24 Жүктемемен соққыларды пысықтау (мысалы, қолғапқа соққы, лақтырулар, аяққа өту, қап немесе қосымша салмақпен жаттығулар); Спаррингтер және техника-тактикалық тапсырмалар бойынша жұмыс; Плиометрика (жарылыс түріндегі секірулер, жұлқып орындалатын қозғалыстар); Раунд режимінде төзімділікке арналған жаттығулар (мысалы, қаппен жұмыс – аса қарқынмен раундтар); Белгілі бұлшықет топтарына бағытталған күштік жаттығулар (кор, иық белдеуі, аяқтар); Шаршау элементтерімен жекпе-жек имитациясы — жүктемемен «көлеңкемен шайқас», айналмалы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 46-54 Көлеңкемен шайқас; Қолғап пен қаппен жұмыс; Жұппен жұмыс; Клинчтегі техника; Аяққа өту, күрес, баяу спарринг (күш қолданбай техника жасау). Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Жекпе-жектерді талдау (бейнежазба); Жұппен техника-тактикалық тапсырмалар орындау; Шектеулі спаррингтер (мысалы, тек клинч); Әртүрлі қарсылас стилін ескере отырып жекпе-жекті имитациялау; Раундтарды жоспарлау (1-ші, 2-ші, 3-ші раундты әртүрлі стратегиямен пысықтау). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-3 Кіші топтардағы жаттықтырушыларға көмек; бақылау жарыстарында төрешілік ету; жаттығу процесін талдау. Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлық топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан аса оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 метр­ге жү­гі­ру сек 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3 - аса 0 7,5 - аса 0 6,7 - аса 0 6,8 - аса 0 1.2 Еден­де жа­тып ті­рек­пен қол­ды бү­гу және жа­зу сек 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8 - аса 0 11,3 - аса 0 10,0 - аса 0 10,9 - аса 0 1.3 Екі аяқ­пен сер­піп, ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115 -кем 0 110 -кем 0 120 -кем 0 110 аз 0 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып ті­рек­пен қол­ды бү­гу және жа­зу орын­дау са­ны 8 10 6 10 12 10 8 10 5 5 5 5 10 5 6 5 5 -кем 0 3 -кем 0 10 -кем 0 6 -кем 00 2.2. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып, ал­ға ең­кею (орын­дық дең­гей­і­нен өл­ше­не­ді) см +2 10 +3 10 +4 10 +5 10 +1 5 +2 5 +3 5 +4 5 +1 -кем 0 +2 -кем 0 +3 -кем 0 +4 -кем 0 Оқу-жаттығу топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Балалар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру сек 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0 - аса 0 6,3 - аса 0 1.2. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу сек 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5 - аса 0 10,0 - аса 0 1.3 Екі аяқпен серпіп, орнынан ұзындыққа секіру см 150 10 140 10 140 5 130 5 140 -кем 0 130 -кем 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Жерге тіреліп жатып, қолды бүгу және жазу орындау саны 10 10 8 10 8 5 5 5 8 -кем 0 8 -кем 0 2.2. Гимнастикалық орындықта тұрып, алға еңкею (орындық деңгейінен өлшенеді) см +4 10 +4 10 +3 5 +3 5 +3 -кем 0 +3 -кем 0 2.3. Шалқасынан жатып, тізені бүгіп, кеуде бөлігімен еңкею (денені алға қарай көтеріп еңкею жаттығулары) орындау саны 35 10 30 10 30 5 25 5 30 -кем 0 25 -кем 0 Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Балалар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру сек 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0 - аса 0 6,3 - аса 0 1.2. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу сек 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5 - аса 0 10,0 - аса 0 1.3 200 метрге жүгіру сек 35 10 40 10 40 5 45 5 40 - аса 0 45 - аса 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу орындау саны 35 10 20 10 30 5 25 5 30 -кем 0 25 -кем 0 2.2. Екі аяқпен серпіп, орнынан ұзындыққа секіру см 200 10 185 10 190 5 175 5 190 -кем 0 175 -кем 0 2.3. Арқамен жатып, кеудені көтеру орындау саны 35 10 30 10 30 5 25 5 30 -кем 0 25 -кем 0 Аса спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Балалар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру сек 5 10 5,8 10 5,2 5 5,5 5 5,2 - көп 0 5,5 - көп 0 1.2. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу сек 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5 - көп 0 10,0 - көп 0 1.3 200 метрге жүгіру сек 40 10 35 10 35 5 40 5 35 - көп 0 40 - көп 0 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Еденде жатып тірекпен қолды бүгу және жазу орындау саны 50 10 45 10 45 5 40 5 45 -кем 0 40 -кем 0 2.2. Екі аяқпен серпіп, орнынан ұзындыққа секіру см 250 10 230 10 230 5 215 5 230 -кем 0 215 -кем 0 2.3. Турникке ілініп, тік аяқтарды аса көтеріп, кермеге тигізу орындау саны 20 10 15 10 15 5 10 5 15 -кем 0 10 -кем 0 2.4. Турникке ілініп, тартылу (подтягивание) орындау саны 15 10 10 10 10 5 8 5 10 -кем 0 8 -кем 0 Ескертпе: барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету Р/с № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру шы-оқы­ту­шы­лар Ба­стап­қы да­яр­лық Ба­стап­қы да­яр­лық Оқу-жат­тығу Ба­стап­қы да­яр­лық Оқу-жат­тығу Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 Ушу 1 Спорт­тық кі­лем жиын­тық оқу то­бы 1 2 1 2 2 2 2 2 - - 2 Бей­не­ка­ме­ра да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> 3 Элек­трон­ды таб­ло да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> 4 Қы­лыш да­на адам 2 1 2 6 ай 4 6 ай 4 6 ай - - 5 Та­яқ да­на адам 10 6 ай 10 6 ай 15 6 ай 15 6 ай - - 6 Най­за да­на адам 3 6 ай 3 6 ай 5 6 ай 5 6 ай - - 7 Тік қан­жар да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 8 Се­кірт­пе да­на адам - - 1 3 1 2 1 2 - - 9 Хро­но­метр (се­кунд­са­на­ғыш) жиын­тық оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> 10 Ысқы­рық да­на адам - - - - - - - - 2 1 11 Жү­гі­ру жо­лы (тре­на­жер) да­на оқу то­бы 1 <**> 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 12 Бат­пан­дар жұп (2 да­на) адам 1 <**> 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 13 Штан­га да­на оқу то­бы 1 <**> 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 14 Штан­га­ға ар­нал­ған ті­ре­уі­ші бар орын­дық да­на оқу то­бы 1 <**> 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 15 Ор­та тұлы­бы да­на оқу то­бы 3 3 3 2 5 1 5 1 - - 16 Ұзын тұлы­бы да­на оқу то­бы 3 3 3 2 5 1 5 1 - - 17 Қа­быр­ға­лық жа­стық­ша да­на оқу то­бы 3 3 3 3 5 3 5 3 - - 18 Элек­трон­ды та­ра­зы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> 19 Фо­то­ап­па­рат да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> 20 Та­та­ми жиын­тық оқу то­бы 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 21 Ринг жиын­тық оқу то­бы 1 3 1 3 1 3 1 3 - - Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету Р/с № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Да­яр­лық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру шы-оқы­ту­шы­лар Ба­стап­қы да­яр­лық Ба­стап­қы да­яр­лық Ба­стап­қы да­яр­лық Оқу-жат­тығу Ба­стап­қы да­яр­лық Оқу-жат­тығу Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 2 3 4 5 1 2 3 4 5 1 2 3 4 УШУ 1 Ушу­ға ар­нал­ған ар­найы ко­стю­мі (ақ, қа­ра тү­сті) жиын­тық адам 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай 2 6 ай 2 Ар­найы аяқ ки­ім (май­ы­сқақ, жұм­сақ жі­ңіш­ке та­ба­ны және су­пи­на­то­ры бар) жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай 1 1 3 Ке­уде­ше да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 4 Тіс­ке ар­нал­ған ка­па да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 5 Жат­тығу аяқ ки­і­мі (фу­ты көк, қы­зыл тү­сті) жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай - - 6 Со­зыл­ма­лы бинт да­на адам 2 1 2 1 2 6 ай 1 6 ай - - 7 Ті­зе­қап (кү­ш­ті және ор­та­ша бе­кіт­кіш) жұп (2 да­на) адам - - - - 1 1 1 1 - - 8 Си­ра­қ­жап­қыш жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 9 Бі­лек­ті бе­кіт­кіш жұп (2 да­на) адам - - - - 1 1 1 1 - - 10 Бел­беу (се­гіз көз­ді бе­кіт­кіш) да­на адам - - - - 1 1 1 1 1 1 11 Жі­лін­шік­ке ар­нал­ған қор­ға­ныш жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 12 Та­бан­ға ар­нал­ған қор­ға­ныш жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 13 Тай­бокс жа­ры­сы­ның қол­ға­бы (бы­л­ға­ры) 10 ун­ция ба­уы бар (қы­зыл, көк тү­сті) жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 6 ай 2 6 ай - - 14 Тай­лық жат­тығ­у­ға ар­нал­ған тру­сы (бо­лонь) да­на адам - - 1 1 1 6 ай 1 6 ай 1 1 15 Қор­ға­ныш шле­мі (қы­зыл, көк) да­на адам - - 2 2 2 6 ай 2 6 ай - - 16 Бан­даж да­на адам - - 2 2 2 2 2 2 - - 17 Ре­зең­ке бу­на­ма да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 18 Қол­ға ауыр­лат­қыш жиын­тық адам 1 2 1 2 1 2 1 1 - - 19 Аяқ­қа ауыр­лат­қыш жиын­тық адам 1 2 1 2 1 2 1 1 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 75 қосымша Футзал бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты – спортшыларды даярлау үдерісін стандарттау, жүйелеу және оның тиімділігін арттыру мақсатында әзірленген құжат. Бұл стандарттың негізгі мақсаты – футзал бойынша спорттық даярлықпен айналысатын барлық мекемелер мен ұйымдарға арналған талаптар мен өлшемдерді біріздендіру. Осындай стандартты әзірлеудің негізгі мақсаттары мен міндеттері:

1. Даярлықты біріздендіру Ел аумағында – аймаққа, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан – спортшыларды даярлауға бірыңғай көзқарасты қамтамасыз етеді.

2. Үздіксіздікті қамтамасыз ету Стандарт даярлықтың барлық кезеңдеріне – бастапқы деңгейден жоғары спорт шеберлігіне дейін – нақты құрылымды белгілейді. Бұл спортшыны дамытуда логикалық және тиімді жүйе құруға мүмкіндік береді.

3. Даярлық сапасын бақылау Әрбір кезеңдегі нәтижелерге қойылатын нақты нормативтер мен талаптар айқындалады, бұл прогресті және жаттықтырушылар мен ұйымдардың жұмыс сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорттық резервті қалыптастыруға жәрдемдесу Стандарттар дарынды спортшыларды анықтап, дамытуға көмектеседі, ұлттық құрамаларға сапалы резерв қалыптастырады.

5. Халықаралық талаптармен үйлестіру Стандартты әзірлеу барысында халықаралық стандарттар мен үрдістер ескерілді, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру - спорт ұйымдарында спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйым түрі Даярлық кезеңі / Жасы Топтағы адам саны Аптасына сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Спорттық дайындық-оқу процесі жүргізілетін ұйымдар(спорт мектептері, мектеп-интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 10 8 416 АДТ – 2 8 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 10 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 10 20 1040 СЖ – 1 6 24 1284 СЖ – 2 6 26 1352 СЖ 2 оқу жылынан астам 6 28 1456 ЖСШТ 5 32 1664 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес Спорт түрлері бойынша командаларды орталықтандырылған даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, Жаттығу орталықтары, басқармалар немесе жергілікті СДД, ОРДО) (Жас ерекшелік санаттары спорт түрі бойынша халықаралық федерацияның ережелеріне сәйкес көрсетіледі) 13 жасқа дейін 10 18 936 15 жасқа дейін 10 20 1040 17 жасқа дейін 6 28 1456 19 жасқа дейін 5 32 1664 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстарды ұйымдастыратын ұйымдар, ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру және спорт түрлерінің дамуын қамтамасыз ететін орталықтар Ішкі жұмыс регламенті мен ережелеріне сәйкес

2. дене шынықтыру - спорт ұйымдарында жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйым түрі Спорттық жарыстарға дайындалу үшін оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу‑жаттығу жиындары Даярлық кезеңі / Жас Халықаралық жарыстарға арналған ОЖЖ Республика чемпионаттарына дайындалуға арналған ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралары Кешенді медициналық тексеруге арналған іс-шаралар Ескерту Спорттық дайындық-оқу процесі жүргізілетін ұйымдар (спорт мектептері, мектеп-интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 7 1 ОЖТ – 1 7 1 ОЖТ – 2 10 10 10 1 ОЖТ – 3 10 10 10 1 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 14 14 10 1 СЖТ – 1 14 14 10 2 СЖТ – 2 14 14 10 2 СЖ 2 оқу жылынан астам 16 14 14 2 ЖСШТ 16 16 14 2 Клубтар/секциялар 16 16 14 2 Спорт түрлері бойынша командаларды орталықтандырылған даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, Жаттығу орталықтары, басқармалар немесе жергілікті СДД, ОРДО) (Жас ерекшелік санаттары спорт түрі бойынша халықаралық федерацияның ережелеріне сәйкес көрсетіледі) 13 жасқа дейін 10 10 10 1 15 жасқа дейін 14 14 10 1 17 жасқа дейін 16 14 14 2 19 жасқа дейін 16 16 14 2 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстарды ұйымдастыратын ұйымдар, ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру және спорт түрлерінің дамуын қамтамасыз ететін орталықтар Ішкі жұмыс регламентіне және қағидаларына сәйкес Ескертпе: Оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізу орнына бару және кері қайту уақыты ескерілмей белгіленеді.

3. Дене шынықтыру - спорт ұйымдарындағы ожж және жарыстардың шекті саны (бір спортшыға арналған) Ұй­ым тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі / Жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Өңір­лік Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Спорт­тық дай­ын­дық-оқу про­це­сі жүр­гі­зі­ле­тін ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, мек­теп-ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 0 1 2 3 0 1 ОЖТ – 2 1 2 2 3 1 2 ОЖТ – 3 1 2 2 3 1 2 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 3 2 3 1 3 СЖТ – 1 2 3 2 3 2 3 СЖТ – 2 2 3 2 2 2 3 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 3 4 2 2 3 4 ЖС­ШТ 3 4 2 3 3 4 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Спорт түр­ле­рі бой­ын­ша ко­ман­да­лар­ды ор­та­лық­тан­ды­ры­л­ған да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, Жат­тығу ор­та­лық­та­ры, бас­қар­ма­лар неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) (Жас ерекше­лік са­нат­та­ры спорт тү­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық фе­де­ра­ци­я­ның ере­же­ле­ріне сәй­кес көр­се­ті­ле­ді) Бар­лық ке­зең­дер­де 13 жас­қа дей­ін 1 2 2 3 1 2 15 жас­қа дей­ін 1 3 2 3 1 3 17 жас­қа дей­ін 3 4 2 2 3 4 19 жас­қа дей­ін 3 4 2 3 3 4 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар­ды ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру және спорт түр­ле­рі­нің да­муын қам­та­ма­сыз ете­тін ор­та­лық­тар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйым контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық/жас кезеңі үшін көзделген лимиттерден аспауы тиіс

4. Қазақстан аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорт жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жарыс түрлері Медальмен қамтамасыз ету 11 жасқа дейін 13 жасқа дейін 15 жасқа дейін 17 жасқа дейін 19 жасқа дейін Медальдар саны Облыстық турнирлер 3 60 3 60 3 60 3 60 3 60 Республикалық турнирлер 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Ресми облыстық жарыстар 3 60 3 60 3 60 3 60 3 60 Ресми республикалық жарыстар 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Халықаралық жарыстар 3 90 3 90 3 90 3 90 3 90 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­мен қам­та­ма­сыз ету 11 жас­қа дей­ін 13 жас­қа дей­ін 15 жас­қа дей­ін 17 жас­қа дей­ін 19 жас­қа дей­ін Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 60 3 60 3 60 3 60 3 60 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 60 3 60 3 60 3 60 3 60 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 75 3 75 3 75 3 75 3 75 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 90 3 90 3 90 3 90 3 90 Ресми жарыстар – облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, ҚР Спартакиадасы, Жастар ойындары. Ресми жарыстарда берілетін жиынтықтар мен медаль саны спорт түрлері бойынша (жас ерекшеліктеріне сәйкес) Әлем чемпионатында берілетін жиынтықтар мен медальдарға сәйкес келуі тиіс. Республика чемпионаты әрбір жас санаты бойынша жылына бір рет өткізілуі тиіс (Халықаралық федерацияның жас санаттарына сәйкес).

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 5 3 1 - - Облыстық турнирлер 15 10 3 1 1 Республикалық турнирлер 300 50 15 5 3 Ресми облыстық жарыстар 15 10 3 1 3 Ресми республикалық жарыстар 300 50 15 5 3 Ескерту: Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, облыстық спартакиадалар және жастар ойындары. Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, ҚР Спартакиадасы, Жастар ойындары.

6. Алғашқы даярлық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 45 Жан-жақты дене дамуы, ойындар мен эстафеталар арқылы ептілік, үйлесімділік, жылдамдықты жетілдіру. Басымдығы — ептілік, үйлесімділік, жылдамдық. Футзалға арналған арнайы дағдыларды жетілдіру жаттығулары. ЖДД 33 АДД 12 Техникалық 40 Базалық соққыларды, доп жүргізуді, пастарды және дұрыс орын таңдауды меңгеру. Тактикалық 10 Қарапайым ойын комбинациялары, ойын негіздерін түсіну. Теориялық 5 Қазақстанда дене шынықтыру және спорт. Спортпен айналысушыларға арналған гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде : 40 Икемділікті, ептілікті, қозғалыс-үйлестіру қабілеттерін дамыту. Қозғалыс ойындары, жүгіру және секіру жаттығулары. Секіргішпен және үйлестіру сатысымен секіру. ЖДД 28 АДД 12 Техникалық 45 Соққы жасау, пас беру, допты жүргізу техникасын жетілдіру. Тактикалық 10 Ойын комбинацияларын, тактикалық схемаларды үйрену. Теориялық 4 Спортпен айналысушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Психологиялық 1 Спортқа қызығуды дамыту, мотивацияны арттыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 35 Жалпы дамыту бағдарламасы, доппен ойындар арқылы ептілік пен үйлестіруді жетілдіру. ЖДД 24 АДД 11 Техникалық 45 Соққы жасау техникасын жетілдіру, доп беру түрлерін, соңғы соққыларды меңгеру. Тактикалық 11 Ойын тактикасының негіздері. Қарапайым комбинацияларды үйрену. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Техниканы дұрыс орындау негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 3 Спортқа маңызды мінез қасиеттері мен күрделі жаттығу тапсырмаларын шешуге қажетті ерік-жігер қасиеттерін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Футзал терминологиясын меңгеру және сабақ кезінде қолдану. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 34 22 Денсаулықты нығайту, үйлестіру мен төзімділікті дамыту. ЖДД АДД 12 Жалпы дене дайындығын жақсартуға арналған жаттығулар. Техникалық 43 Футзалдың арнайы дағдыларын жетілдіруге арналған жаттығулар. Соққы жасау, техникалық элементтерді жетілдіру. Қорғаныста ойынды жетілдіру. Тактикалық 12 Әртүрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жеке ойын стилін қалыптастыру. Теориялық 5 Қазақстанда және әлемде футзалдың дамуының негізгі бағыттары. Спорттағы аурулар мен жарақаттардың алдын алу.. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындықтағы рөлі. Психологиялық 5 Өзін-өзі бақылау әдістеріне үйрету, старт алдындағы күйді басқару. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру бойынша машық пен дағдыны дамыту. Топтық жаттығуларды жүргізу үшін қыздырыну әдістерін жетілдіру. Қалалық жарыстарда төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 30 Жылдамдық пен реакцияны дамыту. Жылдамдыққа арналған ойындар. Дене салмағын қолдану арқылы күшті жаттықтыру. Жылдамдық пен жылдамдық-күш төзімділігін, қозғалыс шапшаңдығын және ойын төзімділігін дамытуға ерекше назар аударылады. Футзалдың арнайы дағдыларын жетілдіруге арналған жаттығулар. ЖДД 20 АДД 10 Техникалық 43 Соққы жасау техникасын жетілдіру, қимылдағы қысылуды жеңу, соққының серпінділігін арттыру. Тактикалық 15 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Теориялық 6 Дене қабілеттері және дене дайындығы. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Тактиканың негіздері және тактикалық дайындық. Психологиялық 5 Жеке қасиеттерді жетілдіру, жүктемеге төзімділікті арттыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Қателерді анықтау және түзету, ұйымдастырушылық қабілеттерді дамыту. Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Физикалық (барлығы). Соның ішінде: Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны ЖДД 22 Жылдамдық пен жылдамдық-күш төзімділігін, қозғалыс шапшаңдығын, ойын төзімділігін дамыту. Арнайы дене дайындығының рөлін арттыру. АДД 9 Техникалық 13 Тактикалық 32 Дайындықтың алдыңғы кезеңіндегі материалды қайталау. Тәсілдерді, пастарды, соққыларды жетілдіру. Теориялық 32 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Ойын жағдайларын модельдеу. Психологиялық 7 Дене қабілеттері және дене дайындығы. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық дайындық. Ойынға дайындалу және ойын нәтижелерін талдау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 6 Спортшының моральдық-ерік қасиеттерін дамыту, ішкі күйді реттеу. Барлығы 1 Сабақты ұйымдастыру дағдыларын қалыптастыру, жарыстарда төрешілік ету. Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 24 Қол жеткізілген деңгейдегі күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық пен ойын төзімділігін сақтау және одан әрі жетілдіру. Футзал үшін арнайы дене даярлығының үлесін арттыру. ЖДД 12 АДД 12 Техникалық 42 Пас беру мен соққы жасауда дәлдікті, тұрақтылықты және жылдамдықты арттыру жұмысы. Тактикалық 22 Әр түрлі стильдегі нақты қарсыластарға арналған ойынның тактикалық жоспарларын құру. Теориялық 6 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактикалық ойындарды талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға дайындалу және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 5 Психологиялық тұрғыда жоғары тұрақтылыққа, ерік-жігер қасиеттеріне және жоғары спорттық нәтижелерге жетуге бағытталған спортшы тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын дербес құруды үйрену. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жасау. Қалалық ресми жарыстарда төреші, уақыт есепшісі, турнир хатшысы ретінде қатысу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 24 Жеткен деңгейдегі күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық пен ойын төзімділігін сақтау және әрі қарай дамыту. ЖДД 10 АДД 14 Техникалық 38 Жеке ерекшеліктерге негізделген дайындық: дене қасиеттері, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштері, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі және дағдыларын есепке алу. Тактикалық 26 Жаттықтырушының тактикалық тапсырмаларын орындау арқылы есепке арналған жаттықтыру ойындары. Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактиканың негіздері және тактикалық дайындық. Тактикалық ойындарды талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға дайындалу және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 5 Спортшының жеке қасиеттерін анықтау, түзету, жоғары жетістіктерге арналған маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияны басқару, жоғары жауапкершілік жағдайында стреске төзімділік, жоғары жарыстық мотивация, байсалдылық пен жауапкершілік, өзіндік талдау қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу, жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жасау қабілетін жетілдіру. Жарыстарда бас төреші, хатшы, уақыт есепшісі, бас төреші ретінде төрелік ету. Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 22 Жеткен деңгейдегі күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық пен ойын төзімділігін сақтау және одан әрі дамыту. Футзалға арналған арнайы дене дайындығының үлесін арттыру. ЖДД 9 АДД 13 Техникалық 32 Техникалық әдістер арсеналын жетілдіру. Тактикалық 32 Әртүрлі стильдегі нақты қарсыластарға арналған тактикалық жоспарлар жасау. Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Тактикалық ойындарды талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға дайындалу және ойын нәтижелерін талдау. Психологиялық 6 Спортшының моральдық-ерік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі сендіру және ішкі күйді реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге жетуге мотивацияны арттыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жас топтарда жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу машықтарын қалыптастыру. Балалар-жасөспірімдер спорт мектебінің жарыстарында бас төреші, хатшы, уақыт есепшісі, жарыстың бас төрешісі ретінде төрелік ету. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен% қатынасы Жұмыстың мазмұны Физикалық (барлығы). Соның ішінде: 20 Жоғары деңгейдегі жалпы және арнайы дайындықты сақтап тұру, оны ойын шеберлігін жетілдірудің негізі ретінде пайдалану. ЖДД 8 АДД 12 Техникалық 32 Жеке және командалық ойын стилін дамыту. Комбинацияларды жетілдіру. Тактикалық 34 Әр түрлі ойын стиліндегі нақты қарсыластарға арналған тактикалық жоспарлар құру. Теориялық 7 Қазақстанда және әлемде үстелдік футзалдың даму бағыттары. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактикалық ойындарды талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Ойынға бағыт беру және ойын нәтижелеріне талдау жүргізу. Психологиялық 6 Жаттығу процесінде ойлау дербестігін дамыту, оны талдау және түзету қабілетін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылардың жаттығу орындау кезіндегі қателіктерін анықтап, түзету. Кіші жастағы топтағы жаттығушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі ережелерін, өткізу форматын және хаттамаларды жүргізу талаптарын меңгеру. Жалпы 100 %

7. спорттық даярлық кезеңдерінде оқуға қабылдау және ауысу үшін жалпы және арнайы дене даярлығының нормативтері Жас / Ке­зең Фи­зи­ка­лық (%) Тех­ни­ка­лық (%) Так­ти­ка­лық (%) Тео­ри­я­лық (%) Пси­хо­ло­ги­я­лық (%) Нұс­қа­у­шы­лық тә­жі­ри­бе (%) Тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе (%) Жұ­мыс маз­мұ­ны АДТ -1 50 30 5 10 5 0 0 ЖДД, негіз­гі тех­ни­ка­лық эле­мент­тер, ой­ын мо­ти­ва­ци­я­сы АДТ -2 45 35 5 10 5 0 0 ЖДД + АДД, до­ппен жұ­мыс, же­ңіл ой­ын 3x3 ОЖТ -1 40 35 10 10 5 0 0 АДД, ба­за­лық так­ти­ка, же­ке тех­ни­ка ОЖТ -2 35 35 15 10 5 0 0 Ко­ман­да­лық қа­рым-қа­ты­нас, так­ти­ка­лық жат­тығ­у­лар ОЖТ -3 30 35 20 10 5 0 0 Ұста­ным­дар­ды да­мы­ту, қор­ға­ныс және ша­буыл прин­ципте­рі ОЖТ >3 30 30 25 10 5 0 0 Күр­де­лі так­ти­ка­лық құ­ры­лым­дар, көш­бас­шы­ның рө­лі СЖ-1 25 30 25 10 5 3 2 Ой­ын тәр­ті­бі, ше­шім­дер­ді ба­ға­лау, тө­ре­ші­лік СЖ -2 20 30 30 10 5 3 2 Құ­ра­ма дең­гей­ін­де­гі так­ти­ка, ой­ын тал­дау СЖ >2 20 25 30 10 5 5 5 Жо­ға­ры дең­гей­лі жа­ры­стар­ға дай­ын­дық ЖСШ 15 25 30 10 5 7.5 7.5 Ком­по­нент­тер­дің же­тіл­ді­рі­луі, жат­тық­ты­ру­шы негіз­де­рі Спорттық даярлық кезеңіне қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Сипаттамасы 1. 30 м жүгіру: орнынан старт алып, уақыт тіркеледі. 2. Орнынан ұзындыққа секіру: екі аяқпен серпу. 3. Тартылу (ұлдар үшін): толық түзелу, иек белтемірден жоғары көтерілуі тиіс. 4. 30 секунд іш прессі (қыздар үшін): жату қалпынан денені жоғары көтеру. 5. 20 м доп жүргізу: допты ирелеңдеп немесе тіке жүргізу. 6. Дәлдікке пас беру: 10 м қашықтықтан 1×1 м шаршы ішіне 10 рет беру. 7. Қақпаға соққы: 10 соққыны қақпа аймағына бағыттау. Бағалау 1. Қанағаттанарлықсыз нәтиже — 0 ұпай 2. Қанағаттанарлық нәтиже — 5 ұпай 3. Жақсы нәтиже — 10 ұпай Алғашқы даярлау топтары үшін № Жаттығу түрі Өлшем бірлігі Ұлдар Бағасы * Қыздар Бағасы Ұлдар Бағасы Қыздар Бағасы 1. Спорт пәндеріне арналған жалпы дене шынықтыру даярлығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 6,0 10 6,4 10 5,7 10 6,0 10 6,5 5 6,9 5 6,0 5 6,4 5 6,5-тен жоғары 0 7,0-тен жоғары 0 6,0-ден жоғары 0 6,4-тен жоғары 0 2. Арнайы дене дайындық нормативтері 2.1. Қос қолмен белтемірде асылу секунд 30,0 10 25,0 10 35,0 30,0 1-ші оқу жылындағы топтары үшін № Нормативтің атауы Өлшем бірлігі Ұлдар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Ұ) Қыздар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Қ) 1 30 м жүгіру сек 5.3 5.6 5.8 10 5 0 5.8 6.1 6.3 10 5 0 2 Ұзындыққа секіру см 170.0 150.0 130.0 10 5 0 150.0 130.0 110.0 10 5 0 3 Тартылу / пресс (қыздар) рет ≥ 7 5–6 < 5 10 5 0 ≥ 20 15–19 < 15 10 5 0 4 Доп жүргізу 20 м сек 9.8 10.2 10.5 10 5 0 10.3 10.7 11.0 10 5 0 5 Дәлдікке пас беру (10 әрекет) рет 6-10 3-5 0-2 10 5 0 5-10 2-4 0-1 10 5 0 6 Қақпаға соққы рет 6–10 3–5 0–2 10 5 0 5–10 2–4 0–1 10 5 0 2-ші оқу жылындағы топтары үшін № Нормативтің атауы Өлшем бірлігі Ұлдар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Ұ) Қыздар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Қ) 1 30 м жүгіру сек 5.2 5.5 5.8 10 5 0 5.7 6.0 6.3 10 5 0 2 Ұзындыққа секіру см 180.0 160.0 140.0 10 5 0 160.0 140.0 120.0 10 5 0 3 Тартылу / пресс (қыздар) рет ≥ 8 6–7 < 6 10 5 0 ≥ 22 17–21 < 17 10 5 0 4 Доп жүргізу 20 м сек 9.7 10.0 10.3 10 5 0 10.2 10.5 10.8 10 5 0 5 Дәлдікке пас беру (10 әрекет) рет 7-10 4-6 0-3 10 5 0 6-10 3-5 0-2 10 5 0 6 Қақпаға соққы рет 7-10 4-6 0-3 10 5 0 6-10 3-5 0-2 10 5 0 3-ші оқу жылындағы топтары үшін № Нормативтің атауы Өлшем бірлігі Ұлдар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Ұ) Қыздар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Қ) 1 30 м жүгіру сек 5.1 5.4 5.7 10 5 0 5.6 5.9 6.2 10 5 0 2 Ұзындыққа секіру см 190.0 170.0 150.0 10 5 0 170.0 150.0 130.0 10 5 0 3 Тартылу / пресс (қыздар) рет ≥ 9 7–8 < 7 10 5 0 ≥ 25 20–24 < 20 10 5 0 4 Доп жүргізу 20 м сек 9.5 9.8 10.1 10 5 0 10.0 10.3 10.6 10 5 0 5 Дәлдікке пас беру (10 әрекет) рет 7-10 5-7 0-4 10 5 0 6-10 4-5 0-3 10 5 0 6 Қақпаға соққы рет 7-10 5-6 0-4 10 5 0 6-10 4-5 0-3 10 5 0 3 оқу жылынан асқан топтары үшін № Нормативтің атауы Өлшем бірлігі Ұлдар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Ұ) Қыздар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Қ) 11 30 м жүгіру сек 5.0 5.3 5.6 10 5 0 5.5 5.8 6.1 10 5 0 2 Ұзындыққа секіру см 195.0 175.0 155.0 10 5 0 175.0 155.0 135.0 10 5 0 3 Тартылу / пресс (қыздар) рет ≥ 10 8–9 < 8 10 5 0 ≥ 28 22–27 < 22 10 5 0 4 Доп жүргізу 20 м сек 9.2 9.6 9.9 10 5 0 9.7 10.0 10.3 10 5 0 5 Дәлдікке пас беру (10 әрекет) рет 8-10 5-7 0-4 10 5 0 7-10 4-6 0-3 10 5 0 6 Қақпаға соққы рет 8-10 5-7 0-4 10 5 0 7-10 4-6 0-3 10 5 0 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру топтары үшін № Нормативтің атауы Өлшем бірлігі Ұлдар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Ұ) Қыздар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Қ) 1 30 м жүгіру сек 4.9 5.2 5.5 10 5 0 5.4 5.7 6.0 10 5 0 2 Ұзындыққа секіру см 200.0 180.0 160.0 10 5 0 180.0 160.0 140.0 10 5 0 3 Тартылу / пресс (қыздар) рет ≥ 11 9–10 < 9 10 5 0 ≥ 30 25–29 < 25 10 5 0 4 Доп жүргізу 20 м сек 9.2 9.5 9.8 10 5 0 9.6 9.9 10.2 10 5 0 5 Дәлдікке пас беру (10 әрекет) рет 8-10 5-7 0-4 10 5 0 7-10 4-6 0-3 10 5 0 6 Қақпаға соққы рет 9-10 6-8 0-5 10 5 0 8-10 5-7 0-4 10 5 0 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру топтары үшін № Нормативтің атауы Өлшем бірлігі Ұлдар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Ұ) Қыздар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Қ) 1 30 м жүгіру сек 4.8 5.1 5.35 10 5 0 5.3 5.6 5.8 10 5 0 2 Ұзындыққа секіру см 205.0 185.0 165.0 10 5 0 185.0 165.0 145.0 10 5 0 3 Тартылу / пресс (қыздар) рет ≥ 12 10–11 < 10 10 5 0 ≥ 32 27–31 < 27 10 5 0 4 Доп жүргізу 20 м сек 8.8 9.2 9.5 10 5 0 9.2 9.6 9.9 10 5 0 5 Дәлдікке пас беру (10 әрекет) рет 9-10 6-8 0-5 10 5 0 8-10 6-7 0-5 10 5 0 6 Қақпаға соққы рет 9-10 7-8 0-6 10 5 0 8-10 6-7 0-5 10 5 0 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру топтары үшін № Нормативтің атауы Өлшем бірлігі Ұлдар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Ұ) Қыздар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Қ) 1 30 м жүгіру сек 4.7 5.0 5.3 10 5 0 5.2 5.5 5.8 10 5 0 2 Ұзындыққа секіру см 210.0 190.0 170.0 10 5 0 190.0 170.0 150.0 10 5 0 3 Тартылу / пресс (қыздар) рет ≥ 13 11–12 < 11 10 5 0 ≥ 35 30–34 < 30 10 5 0 4 Доп жүргізу 20 м сек 8.7 9.0 9.3 10 5 0 9.2 9.5 9.8 10 5 0 5 Дәлдікке пас беру (10 әрекет) рет 9-10 7-8 0-6 10 5 0 8-10 6-7 0-5 10 5 0 6 Қақпаға соққы рет 9-10 7-8 0-6 10 5 0 8-10 6-7 0-5 10 5 0 Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Нормативтің атауы Өлшем бірлігі Ұлдар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Ұ) Қыздар (жоғары / норма / орындамады) Баға (Қ) 1 30 м жүгіру сек 4.5 4.8 5.1 10 5 0 5.0 5.3 5.6 10 5 0 2 Ұзындыққа секіру см 220.0 200.0 180.0 10 5 0 190.0 170.0 150.0 10 5 0 3 Тартылу / пресс (қыздар) рет ≥ 14 12–13 < 12 10 5 0 ≥ 40 35–39 < 35 10 5 0 4 Доп жүргізу 20 м сек 8.2 8.5 8.8 10 5 0 8.7 9.0 9.3 10 5 0 5 Дәлдікке пас беру (10 әрекет) рет 9-10 7-8 0-6 10 5 0 8-10 6-7 0-5 10 5 0 6 Қақпаға соққы рет 10 8-9 0-7 10 5 0 9-10 7-8 0-6 10 5 0

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәммәлмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № р/б Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Футзал доптары дана 20 2 Тасымалданатын футзал қақпалары жиынтық 2 3 Разметочные фишки дана 50 4 Слалом тіректері (биік конустар) дана 10 5 Координациялық баспалдақ дана 3 6 Медициналық аптечка жиынтық 1 7 Манишкалар (түрлі түсті) дана 25 Ескерту: Көрсетілген атаулардың саны бір командаға есептелген. Спорттық киім-кешекпен қамтамасыз ету № р/б Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Ойын формасы (1-ші түс) жиынтық 20 2 Ойын формасы (2-ші түс) жиынтық 20 3 Қақпашы формасы (1-ші түс) жиынтық 2 4 Қақпашы формасы (2-ші түс) жиынтық 2 5 Спорттық костюм (салтанатты) жиынтық 22 6 Спорттық аяқ киім (футзалка) жұп 22 7 Доп қорғаушы қалқан жұп 22 8 Жаттығу формасы (1-ші түс) жиынтық 22 9 Жаттығу формасы (2-ші түс) жиынтық 22 10 Спорттық сөмке дана 22 11 Жылы күртке дана 22 12 Жаттығу костюмі жиынтық 22 13 Бас киім немесе кепка дана 22 Ескерту: Көрсетілген атаулардың саны бір командаға есептелген.

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 76 қосымша Шахмат спорты бойынша ұлттық спорттық даярлық стандарты Түсіндірме жазба: Шахматтан спорттық дайындықтың ұлттық стандарты Жалпы ережелер: Осы Шахматтан спорттық дайындық стандартының жобасы ҚР Мәдениет және спорт министрлігінің 22.11.2014 жылғы № 106, 14.05.2015 жылғы № 179 және 21.09.2022 жылғы № 273 бұйрықтарымен бекітілген спорттық дайындықтың ұлттық стандартының үлгілік жобасына сәйкес Қазақстан Республикасының балалар-жасөспірімдер спорт мектептеріне (БЖСМ) арнап әзірленген. Стандарт шахматтың спорт түрі ретіндегі ерекшеліктерін ескереді және жас шахматшыларды (5–18 жас) дайындау кезеңдеріне, оқу-жаттығу процесіне, спорттық дайындық нормативтеріне, спортшыларды кезеңдер арасында ауыстыру жүйесіне, жаттығудың мазмұнына және материалдық-техникалық жағынан қамтамасыз етуге қойылатын бірыңғай талаптарды белгілейді. Спорт мектебіндегі оқу жылы 1 қыркүйекте басталады және жаттығу процесінің 52 аптасын қамтиды (оқу-жаттығу жиындарын, жарыстарды және демалысты ескергенде). Жас санаттары бойынша спорттық дайындық кезеңдері БЖСМ-де шахматшыларды дайындау оқушылардың жасы мен спорттық деңгейіне сәйкес кезеңдерге бөлінеді. Әр кезеңнің өз мақсаттары мен ұзақтығы бар. Жас бойынша құрылған топтар 5 жастан бастап 18 жасқа дейінгі балаларды қамтиды және 6 жасқа дейінгі, 8 жасқа дейінгі, 10 жасқа дейінгі, 12 жасқа дейінгі, 14 жасқа дейінгі, 16 жасқа дейінгі, 18 жасқа дейінгі жас санаттарына бөлінген. Төменде дайындықтың негізгі кезеңдері және оған сәйкес келетін жас диапазондары көрсетілген: ● Алғашқы даярлау тобы (АДТ): жасы ~5–9 жас. Бұл кезеңдегі оқудың ұзақтығы – 1–3 жыл. Бұл кезеңде балалар шахмат ойынының ережесін, ойынның негіздерін меңгереді, спортқа қызығушылығы артады. Сабақ жалпы физикалық және оқу-ойын сипатында өтеді: зейін қою, есте сақтау күшейеді, тактика туралы негізгі түсінік қалыптасады. Алғашқы даяллау топтары әдетте ішкі кезеңдер бойынша бөлінеді: 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы (жаңадан бастағандар, ~5–7 жаста) және 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы (жалғастырушылар, ~7–9 жаста). ● Оқу-жаттығу дайындық тобы (ОЖТ): жасы ~10–13 жас, ұзақтығы – ~2 жыл (4-ші және 5-ші оқу жылы). Бұл кезеңде БДК-ден сәтті өткендерден топтар құрылады. Мақсат – шахматқа мамандандандыру, тактикалық және стратегиялық дайындықты тереңдету. Жас шахматшылар дебюттерді, негізгі миттельшпиль жоспарларын, қарапайым эндшпильдерді зерделейді және білімдерін іс жүзінде қолдана білуге ​​машықтанады. Бұл кезең 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы (әдетте ~10-11 жастағылар) және 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы (12-13 жастағылар) болып бөлінеді, қажет болған жағдайда 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы ұзартуға болады. ● Спорттық жетілдіру тобы (СЖТ): жасы ~14–17 жас​, ұзақтығы – 3–4 жыл. Топтар ОЖТ өткен және белгіленген бақылау нормативтерін орындаған шахматшылардан құрылады. Кезеңнің мақсаты – ҚР жастар құрама командаларына резерв дайындау, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізу. Бұл кезеңде дебют-теориялық дайындық тереңдетіліп, күрделі стратегиялар зерттеледі, партияларға талдау жүргізіледі және жоғары деңгейдегі жарыстарға (ҚР біріншіліктері, халықаралық турнирлер) жүйелі түрде қатысу міндеті орындалады. Кезең 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы (әдетте ~14-15 жастағылар), 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы (16-17 жастағылар) және қажет болған жағдайда 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы деп бөлінуі мүмкін. ● Жоғары спорттық шеберлік тобы (ЖСШТ): аға юниорлар (~16 жастағылар және олардан үлкен). Әдетте, 16 жасқа таман БЖСМ үздік шәкірттері спорт мектептерінің жоғары спорт шеберлігі топтарына немесе олимпиадалық резерв орталықтарына ауысады. Дегенмен, БЖСМ шеңберінде бұл кезеңге спорт шеберіне кандидат нормативін орындаған және жастар құрамасының құрамына кіретін 18 жастағы спортшылар қатыса алады. Кезеңнің мақсаты – спорттық атақтарға (спорт шебері және одан жоғары) қол жеткізу және ұлттық құрамалар үшін жарысқа қатысуға дайындық. (Ескертпе: Формалды түрде БЖСМ-дегі ЖСШК 18-20 жасты қамтиды, бірақ 18 жастан асқан спортшылардың негізгі іс-әрекеті ЖСШТ және басқа ұйымдарда жүзеге асырылады.) Дайындықтың әрбір кезеңінде жас бойынша қойылатын талаптарға, спорттық разрядтарға және нормативтерді орындау нәтижелеріне негізделген оқуға қабылдау мен ауыстырудың нақты өлшемшарттары бар. Шахматтан Алғашқы даяллау топтарына 5 жастан бастап қабылдауға жол беріледі (баланың психофизиологиялық дамуы шахмат үйрену үшін жеткілікті болса). Жүйелі сабақты бастау үшін ұсынылатын жас – 5–6 жас, бұл шахматты алғашқы оқытудың халықаралық тәжірибесіне сәйкес келеді. БЖСМ-де оқудың жоғарғы жас шегі – 16–17 жас; одан кейін спортшылар жоғары спорт шеберлігі ұйымдарына ауыстырылады. Оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстар ОЖЖ ұзақтығы: Оқу-жаттығу жиындары шахматшыларды, әсіресе тереңдетілген дайындық кезеңдеріне дайындаудың ажырамас бөлігі болып табылады. ҚР Спорт министрінің № 179 бұйрығына сәйкес оқу-жаттығу жиындарының максимал ұзақтығы орталықтандырылып белгіленеді және оған жарыс өтетін жерге бару уақыты кірмейді. Әдетте, жас шахматшыларға бір оқу-жаттығу жиынының ұзақтығы бойынша мынадай шектеу қолданылады: ● Алғашқы даяллау кезеңінде: ең кішкентай спортшыларға жайлы жағдай жасау мақсатында бір оқу-жаттығу жиынына 7 күнге дейін (бір апта). ● Оқу-жаттығу топтары кезеңінде: бір жиынға 10 күнге дейін. Бұл жаста балалар анағұрлым ұзақ жиында нәтижелі жаттығу жасай алады, бірақ шаршауын болдырмау үшін ұзақтығы ~ 10 күнмен шектеледі. ● Спорттық жетілдіру кезеңінде: бір жиынға 14 күнге дейін. 14–17 жастағы жасөспірімдер режимі бойынша ересек спортшыларға арналған жиындарға ұқсас екі апталық оқу-жаттығу жиындарына бара алады. Жекелеген жағдайларда (Республика біріншілігіне немесе халықаралық турнирге дайындық) ОЖЖ ұзақтығы 18 күнге дейін ұлғайтылуы мүмкін. ● Жоғары шеберлік кезеңі (18 жастағы спортшылар): ҚР командалары үшін нормативтер бойынша 18 күнге дейін, ал республикалық чемпионаттарға дайындық шеңберінде 21 күнге дейін оқу-жаттығу жиындарына жол беріледі. Дегенмен, мұндай ұзақ жиындар жаттықтырушылар штабы мен дәрігерлердің бақылауымен өткізіледі. Ескертпе: ОЖЖ шекті мерзімдері № 179 Бұйрықпен регламенттеледі. Көрсетілген мәндер (7, 10, 14, 18 күн) шахматшыларды дайындаудың тиісті кезеңдері үшін ұсынылатын максимал ұзақтық болып табылады. Әрбір жиынның нақты ұзақтығы жаттығу бағдарламасына және спортшылардың жағдайына сәйкес анықталады. Барлық жиын мектептегі оқуға зиян келтірмеу үшін демалыс уақытына немесе білім беру ұйымдарының рұқсатымен жоспарланады. Бір жылдағы ОЖЖ мен жарыстардың саны: Шамадан тыс жүктеме түсуін болдырмау мақсатымен оқу жылының ішінде бір спортшыға арналған оқу-жаттығу жиындары мен ресми жарыстардың шекті саны белгіленеді. Осы орайда барлық сапарлар есепке алынады, тіпті спортшы бірнеше ұйымда жаттығатын болса да, жиынтығында ол оның кезеңінің нормативінен аспауы керек. Ұсынылатын шектеулер: ● Алғашқы даяллау кезеңі: ОЖЖ жылына 2-ден аспауы керек (мысалы, ~5–7 күндік жазғы және қысқы жиындар) және жылына ең көбі 4 жарысқа қатысу. 9 жасқа дейінгі балалар үшін басымдық – оқу және жергілікті турнирлер; тым жиі болатын жарыстар өткізілмейді. ● Оқу-жаттығу кезеңі: жылына 3 ОЖЖ дейін және жылына 5-6 жарыс. 10–13 жас аралығындағы жас шахматшылар қалалық және облыстық біріншіліктерге (2 айда 1 ретке дейін) қатыса алады. Классикалық турнир, жылдам шахмат және командалық лигаларды қоса алғанда, жарыс саны біртіндеп ұлғайтылады. ● Спорттық жетілдіру кезеңі: жылына 6 ОЖЖ дейін және жылына 8-10 жарыс. 14–17 жас аралығындағы шахматшылар белсенді түрде жарысады: жасына сәйкес ҚР біріншіліктеріне/чемпионаттарына қатысуы міндетті, халықаралық турнирлер болуы мүмкін. Жаттығу жиындары негізгі старт алдында (ҚР біріншілігі, мектеп оқушылары арасындағы Азия ойындары және т.б.) өткізіледі және жиірек (тоқсан сайын) болуы мүмкін. ● Жоғары шеберлік кезеңі: жылына 8 ОЖЖ дейін және 12 жарысқа дейін (БЖСМ жүйесіндегі 18 жастағылар үшін). Бұл деңгейде спортшылар юниорлар құрамасына кіреді, халықаралық жарыстарға барады, сондықтан старттар мен жиындар саны максимал рұқсатты. Жиынтығында алғанда жиындар мен жарыстарда өткізілетін күндер белгіленген жылдық лимиттен аспауы керек. Ескертпе: Осы стандарттың мақсаттары үшін жарыстарға күнтізбелік жоспарда көзделген ресми турнирлер, біріншіліктер, чемпионаттар мен спартакиадалар кіреді. Жолдастық матчтар мен мектептегі ішкі турнирлер ресми старт лимитінде есепке алынбай, қосымша өткізілуі мүмкін. Әр БЖСМ жергілікті шахмат федерациясымен және спорт органдарымен келісілген жарыстардың жеке күнтізбелік жоспарын құрады. Жалпы және арнайы дайындық нормативтері Әрбір кезең үшін жалпы дене дайындығы және арнайы шахмат дайындығының бақылау нормативтері әзірленген, олар спортшыларды оқуға қабылдау және кезеңдер арасында ауыстыру өлшемшарттары қызметін атқарады. Нормативтер шахматтың ерекшелігіне бейімделген және тактика-техникалық машықтарды, теориялық білімді, психикалық төзімділікті, сондай-ақ жалпы дене дайындығын (шахматшының денсаулығы мен жұмысқа қабілетін қалыпта сақтау үшін қажетті көлемде) қамтиды. Шахматтағы жалпы дайындық зейін қоюды, есте сақтауды, ұзақ уақыт отырып жұмыс істеу қабілетін, стреске төзімділікті, сондай-ақ физикалық денсаулықтың жалпы деңгейін қалыпта сақтауды қамтиды. Арнайы дайындық – тікелей шахмат дағдылары: нұсқаларды есептеу, тактика, стратегия, дебют теориясы, эндшпиль техникасы, уақыт бақылау және т.б. Төменде кезеңдер бойынша нормативтер мен тест мысалдары көрсетілген: ● Алғашқы даяллау кезеңі (9 жасқа дейінгілер): Жалпы дағдылар: сабақта тәртіпті сақтай білу, 30–45 минут ыждағаттылық, қарапайым дене жаттығуларын жасау (денені ширатып шынықтыру, дене мүсініне арналған гимнастика). Арнайы дағдылар: ойын ережелерін білу (фигуралардың жүрісі, рокировка, өткелде алу), шахмат нотациясы, ең қарапйым тактикалық есептерді шешу (1 жүріспен мат қою) – ұсынылған көлемнен кем дегенде 70% дұрыс шешім болуы керек; бір партияға 10 минут берілетін нұсқада уақыт бақылауы жасалатын жаттығу партиясын уақытты асырмай ойнау. ОЖТ-ға ауыстыру өлшемшарттары: соңғы оқу жылындағы орташа жылдық рейтинг ұлдар үшін 1600-дан, қыздар үшін 1400-ден төмен болмауы керек. ● Оқу-жаттығу кезеңі (10–13 жастағылар): Жалпы: жалпы дене дайындығы нормативі (1 км жерге жеңіл жүгіру, дене мүсіні мен қолды нығайтуға арналған жаттығулар), 2–3 сағаттық сабаққа шыдау (үзіліспен). Арнайы: 2 жүріспен мат қоюға арналған тактикалық комбинацияларды шешу (мысалы, ≥70% дұрыстығымен 15 минутта 10 есеп шығару), негізгі дебют қағидаларын және кең таралған 5–6 дебют нұсқасын, патша және патшаға қарсы сарбаз деп аяқтауды және т.б. білу; партиялардың толық жазбасын жүргізе білу; сағатпен ойнау дағдысы (классикалық уақыт бақылау нұқсасы 30 мин + 10 сек/жүріс) – оқу партиясында ≥30 жүріс жасап уақыттан кешікпеу. СЖТ-ге ауыстыру өлшемшарты: соңғы оқу жылындағы орташа жылдық рейтинг ұлдар үшін 1900-ден, қыздар үшін 1700-ден төмен болмауы керек. ● Спорттық жетілдіру кезеңі (14–17 жастағылар): Жалпы: көп сағаттық турларға қатысу үшін жеткілікті төзімділік деңгейі (4–5 сағаттық партияларды ойнай білу), жыл сайынғы медициналық тексеруден өту, психологиялық орнықтылық (стреске төзімділік тесті). Арнайы: тактика мен стратегия бойынша кешенді есептерді шығару (мысалы, этюд, көп жүрісті комбинациялар) – күрделі тестілерде кемінде 50% дұрыс шешім; шахмат теориясын: негізгі классикалық партияларды, аяқтауды (турамен, уәзірмен, әр түрлі түсті пілдермен және т.б.), типтік позицияларды білу; турнирлік көрсеткіштер: республикалық біріншіліктерге қатысу тәжірибесі болуы керек. Жоғары шеберлік кезеңіне ауыстыру өлшемшарты: соңғы оқу жылындағы орташа жылдық рейтинг ұлдар үшін 2100-ден, қыздар үшін 1900-ден төмен болмауы керек. ● Жоғары спорттық шеберлік кезеңі (18 жас, юниорлар): Жалпы: жалпы жұмысқа қабілеттіліктің жоғары деңгейі, қарқынды кестеге (жарысқа, оқу-жаттығу жиындарына жиі бару) дайын болу, допингке қарсы ережелер мен спортшы режимінің талаптарын сақтау. Арнайы: СШК (кемінде) немесе одан жоғары атағының болу; тұрақты FIDE рейтингі (халықаралық) бозбалалар үшін шамамен 2100+/қыздар үшін 1900+; халықаралық турнирлерге қатысу тәжірибесі. Бұл кезеңде негізгі нормативтер жарысу нәтижелеріне байланысты: спорттық мансапты жалғастыру үшін ҚР спорт шебері нормативін орындау немесе юниорлар арасындағы ҚР чемпионаттарында медальдар жеңіп алу қажет. Одан кейінгі дайындық жеке жоспарлармен және ұлттық федерацияның талаптарымен регламенттеледі. Барлық нормативтерді шахмат федерациясы мен мектептің әдістемелік кеңесі қарап, бекітеді. Маңызды: нормативтер осы спорт түрі үшін ақпараттық болуы керек – яғни шахматта табысқа жету үшін маңызды машықтарды көрсетуі керек. Нормативтердің орындалуы спортшының жеке картасына тіркеп жазылады (белгіленген нысан бойынша әр оқушыға ашылады). Оқу-жаттығу процесінің мазмұны Шахматтан оқу-жаттығу сабақтары кешенді дайындықтың негізінде құрылады, ол дайындықтың негізгі бес түрін қамтиды: физикалық, тактикалық (техника-тактикалық), теориялық, психологиялық және жарыспалы. Оқу материалының мазмұнын дайындық түрлері бойынша бөлу кезеңге байланысты – Алғашқы даяллау топтарынан бстап жоғары спорттық шеберлік топтарына дейін жіктеледі. Төменде әр кезеңдегі алуан дайындық түрлерінің шамамен алынған арақатынасы (сабақтың жалпы көлеміне пайызбен) көрсетілген: Дайындық түрі Алғашқы даяллау кезеңі (9 жасқа дейінгілер) Оқу-жаттығу кезеңі (10–13 жастағылар) Спорттық жетілдіру кезеңі (14–17 жастағылар) Жоғары спорт шеберлігі кезеңі (18 жастағылар) Физикалық 15% (жалпы дамытатын жаттығулар, белсенді ойындар) 10% (жалпы дене шынықтыру, дене мүсінін түзету) 5% (төзімділік үшін жалпы дене шынықтыру) 5% (дене қалпын сақтау) Тактикалық 25% (1–2 жүріс комбинациялары, тактика негіздері) 30% (комбинация-ларды талдау, тактикалық позициялар) 25% (терең тактикалық талдау, этюдтар) 20% (Жоғары деңгейдегі тактика, нұсқаларды талдау) Теориялық 20% (дебюттің ережелері, негіздері, қарапайым эндшпильдер) 25% (дебют теориясы, типтік эндшпильдер) 30% (дебюттік репертуар, стратегия, классика) 30% (партияларды талдау, дебюттік дайындық) Психологиялық 10% (зейінге арналған ойын жаттығулары) 10% (зейін қоюды үйрету, эмоцияларды басқару) 10% (стресс-менеджмент, психотренинг) 10% (жарыстағы психологиялық тұрақтылық) Жарыс түрінде 30% (оқу партиялары, ішкі турнирлер) 25% (тұрақты тәжірибелік партиялар, спаррингтер) 30% (ресми жарыстарға қатысу) 35% (жоғары деңгейдегі турнирлер, шеберлермен спаррингтер) Кесте: Дайындық түрлерін кезеңдер бойынша шамамен бөлу. Бастапқы кезеңде балалардың қызығушылығын сақтау үшін уақыттың 1/3 бөлігінен астамы тәжірибелік ойындарға және қарапайым жарыстарға (жарыс тәжірибесінің 30%), айтарлықтай үлесі физикалық ойындарға (15%) және негізгі тактикалық дағдыларды дамытуға (25%) бөлінеді. Балалар есейген сайын дене шынықтырудың үлесі төмендеп (5%-ға дейін), оның орнына шахмат теориясы мен стратегиясын тереңдетіп оқытуға көбірек уақыт бөлінеді (теориялық дайындық 20%-дан 30%-ға дейін артады). Тактика барлық кезеңде маңызды болып қала береді (~20–30%). Психологиялық дайындық ~10% деңгейінде сақталады: оған зейін қою, стреске төзімділік тренингтері кіреді (әсіресе жарыс шиеленісе түсетін жоғары кезеңдерде). Жарысу тәжірибесі орта кезеңде ~25–30%-дан шеберліктің жоғары деңгейінде 35%-ға дейін артады, өйткені тәжірибелі шахматшылар үшін турнирге қатысу – олардың шеберлігін арттырудың негізгі жолы. Дайындық бағдарламасында әр кезеңдегі оқу жылдары бойынша оқу мазмұнын икемді түрде бөлінеді. Мысалы, АДТ-да (Алғашқы даяллау) бірінші жылы ережеге және сағатсыз ойнауға көбірек көңіл бөлінеді, екінші жылы сағатты енгізуге және балалар турнирлеріне қатысуға ден қойылады. ОЖТ-дағы бірінші оқу жылында тактика мен дебют негіздерін күшейтуге, екінші жылы – бірінші маңызды турнирлерге және дебюттік репертуарды кеңейтуге көңіл бөлінеді. СЖТ-де дайындықты даралау жоспарланады: өзінің партияларын талдау, ойыншының стилін ескеріп дебюттермен жұмыс істеу, маңызды старт алдында психологиялық консультациялар өткізіледі. ЖСШ кезеңінде оқу тәжірибелі жаттықтырушылардың жетекшілігімен жеке жоспарлар бойынша жүреді, басты назар спортшының ойынындағы осал тұстарды жоюға, спорт шебері атағын алу талаптарын орындауға дайындыққа аударылады. Сабақтың негізгі түрлерінен басқа оқу процесіне теориялық сабақ (шахмат тарихы бойынша дәрістер, чемпиондардың шығармашылығын талдау, спортшы этикасының ережелері), сондай-ақ үлкен топтар үшін төрелік практикасы қосылады – үлкен оқушылар балалар турнирлерінде өздерін төрешінің көмекшісі ретінде сынай алады. Бұл олардың ой-өрісін кеңейтіп, болашақта мүмкін болатын жаттықтыру-төреші қызметіне дайындайды. Оқу процесін материалдық-техникалық жағынан қамтамасыз ету Шахматтан оқу-жаттығу процесін тиімді ұйымдастыру тиісті спорттық мүкәммал мен жабдық болуын қажет етеді. БЖСМ-ді қажетті ресурстармен қамтамасыз ету ҚР Мәдениет және спорт министрі м.а. 21.09.2022 жылғы № 273 бұйрығына сәйкес жүзеге асырылады. Шахмат бөлімшелерін жабдықтау бойынша мынадай ең төменгі талаптар белгіленеді: ● Шахмат жинақтары: бүкіл топ бір уақытта үйренуі үшін фигуралар жинақатары бар шахмат тақталарының жеткілікті саны болу керек. Есеп шығаратын сабақта әр оқушыға 1 жиынтық және тәжірибелік партиялар өткізу үшін 2 оқушыға кемінде 1 жинақ болғаны жөн. Фигуралардың өлшемі классикалық шахматқа арналған стандартты (№5–6), сондай-ақ едендік шахмат жинақтары (мүмкіндігінше, балалармен белсенді жаттығу өткізу үшін) болу керек. ● Шахмат сағаты: электронды сағат (қосымша уақытты теңшеу функциясы болғаны жөн): жарысып жатқандардың әр жұбына бір құрылғыдан деген есеппен. Алғашқы даяллау кезеңінде сағат шектеулі пайдаланылады (уақыт бақылау негіздерін үйрету үшін), бірақ оқудың 2-ші жылынан бастап әр оқушының сағатты пайдалану дағдысы болуы керек. ОЖК және одан жоғары кезеңдегі топтар үшін сағат – әрбір спаррингтің міндетті атрибуты, сондықтан мектепте олардың жеткілікті қоры болуы керек (режимдері классикалық 90’+30”, жылдам 15’+10”, блиц 5’+3” электронды сағат). ● Демонстрациялық жабдық: партиялар мен диаграммаларды көрсету үшін әрбір сыныпта кем дегенде бір демонстрациялық шахмат тақтасы (үлкен фигуралары бар қабырғаға бекітілген магниттік тақта) болу керек. Заманауи нұсқада мультимедиялық проекторды немесе компьютерге қосылған үлкен экранды пайдалануға болады, бұл шахмат бағдарламаларының көмегімен позицияларды көрсетуге мүмкіндік береді. Партияларды топта талдау, үлгілік позицияларды талқылау және теорияны түсіндіру үшін демонстрациялық тақта аса қажет. ● Компьютерлік жабдық және бағдарламалық жасақтама: шахмат үшін орнатылған шахмат бағдарламалары (мысалы, ChessBase, Fritz, SCID) орнатылған және партиялар дерекқорына кіру мүмкіндігі бар кемінде 1–2 компьютер немесе ноутбуктың болуы маңызды. Бұл жарысқа дайындық (қарсыластар туралы ақпарат іздеу, партияларды талдау), жаттықтырушының жұмысы (үлестірмелі материал жасау, диаграммаларды басып шығару) және жоғары топтарды шахмат қозғалтқыштарымен (компьютерлік талдағышармен) жұмыс істеуге дайындау үшін қажет. Дерекқорларды жаңартып отыру және келісім бойынша онлайн турнирлерге/тренингтерге қатысу үшін Интернетке қосылыс болғаны жөн. ● Оқу-әдістемелік материалдар: шахмат әдебиетінің кітапханасы (кітаптар, оқулықтар, тактика, стратегия, эндшпиль жөніндегі әдістемелік құралдар, әртүрлі деңгейдегі есептер жинақтары). Әрбір жаттықтырушының демонстрациялық материалдар жинағы: позиция диаграммалары, әдістеме құралы, бейне сабақтар болуы керек. Жас балалар үшін – көрнекі құралдар (позициялар көрсетілген дидактикалық карталар, шахмат тақырыбындағы үстел-баспа ойындары) болу керек. ● Үй-жай: оқушылардың санына (балалардың бойына сәйкес) ыңғайлы үстелдермен және орындықтармен жабдықталған, жақсы жарықтандырылған және желдетуі бар мамандандырылған шахмат сыныбы немесе зал. Қабырғаларға үйрету плакаттарын: шахмат нотациясын, комбинация үлгілерін, жігерлендіру үшін әлем чемпиондарының портреттерін орналастырған жөн. Сондай-ақ мүкәммал мен кітапхананы сақтауға арналған шкафтар қажет. ● Басқа жабдық: шәкірттердің рейтингтері мен жетістіктерін көрсететін демонстрациялық стенд немесе тақта (мысалы, мектеп спортшыларының аты-жөндері мен разрядтары көрсетілген разряд тақтасы), жарыс өткізуге арналған төреші сағаты мен кеңсе керек-жарақтары, партияларды жазуға арналған жеткілікті мөлшердегі бланкілер. Дене шынықтыру үзілістері үшін – денені ширатуға арналған шағын мүкәммал (секіргіш, білезік жаттығуына арналған доптар, ұзақ отырғаннан кейін белсендіруге арналған массаж кілмешелері) болу керек. Атап көрсетілген барлық жабдық элементтері оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және жүргізу үшін міндетті болып табылады. Егер спорт түрінде әртүрлі пәндер болса (бұл шахматқа қолданылмайды, бірақ, мысалы, шахмат пен дойбыны әртүрлі бөлімдер ретінде қарастырса), мүкәммал нормалары әрбір пән үшін жеке көрсетіледі. Материалдық-техникалық жағынан қамтамасыз ету санитарлық және техникалық талаптарға сай болуы керек: жабдық жарамды күйде болуы, мүкәммал стандартталған (тақталар мен фигуралар ресми өлшемде болуы), компьютерлік бағдарламалар лицензияланған немесе пайдалануға рұқсат етілген болуы керек.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толуы (адам) Аптасына сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, спорт клубтарының барлық түрі, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 36 1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес Спорт түрлері бойынша командаларды орталықтандырылған оқытуды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқармалар немесе жергілікті СДД, ОРДО) (Жас санаттары спорттың түрі бойынша халықаралық федерацияның ережелері бойынша көрсетіледі) Жастар 20 36 1872 Ересектер 20 36 1872 Әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыс ұйымдастыратын федерациялар, ұйымдар, ведомстволық спорттық қоғамдар мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру мен спортты дамыту міндетін жүзеге асыратын дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларына сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт жа­ры­ста­ры­на дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­ла­ры Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған іс-ша­ра­лар Ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, спорт клуб­та­ры­ның бар­лық тү­рі, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 - 7 күн 1 1 АД Т– 2 - 7 күн 1 1 ОЖТ – 1 - 10 күн 1 1 ОЖТ – 2 - 10 күн 1 1 ОЖТ – 3 - 10 күн 1 1 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам - 10 күн 1 1 СЖТ – 1 14 күн 14 күн 2 1 СЖТ– 2 14 күн 14 күн 2 1 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 14 күн 14 күн 2 1 ЖС­ШТ 14 күн 18 күн 2 2 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Спорт түр­ле­рі бой­ын­ша ко­ман­да­лар­ды ор­та­лық­тан­ды­ры­л­ған оқы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­кан­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тық­ты­ру ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма­лар неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Жас са­нат­та­ры спорт­тың тү­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық фе­де­ра­ци­я­ның ере­же­ле­рі бой­ын­ша көр­се­ті­ле­ді. Жастар 14 күн 14 күн 2 2 Ере­сек­тер 14 күн 18 күн 2 2 Әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­рыс ұй­ым­да­сты­ра­тын фе­де­ра­ци­я­лар, ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт­тық қо­ғам­дар мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту мін­де­тін жү­зе­ге асы­ра­тын дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ба­ла­лар-жа­сө­спі­рім­дер 14 күн 14 күн 2 2 Ере­сек­тер 14 күн 18 күн 2 2

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ОЖЖ және жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Спорт жа­ры­ста­ры Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Өңір­лік Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, спорт клуб­та­ры­ның бар­лық тү­рі, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 1 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 0 1 1 2 0 1 ОЖТ – 2 0 1 2 2 0 1 ОЖТ – 3 0 1 2 2 0 1 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 0 1 2 3 0 1 СЖТ – 1 2 2 2 3 1 2 СЖТ– 2 3 3 2 3 1 2 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 4 2 3 1 2 ЖС­ШТ 5 5 1 1 2 2 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Спорт түр­ле­рі бой­ын­ша ко­ман­да­лар­ды ор­та­лық­тан­ды­ры­л­ған оқы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тық­ты­ру ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма­лар неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) (Жас са­нат­та­ры спорт­тың тү­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық фе­де­ра­ци­я­ның ере­же­ле­рі бой­ын­ша көр­се­ті­ле­ді) Жастар 10 6 4 3 4 3 Ере­сек­тер 10 6 4 3 4 3 Әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­рыс ұй­ым­да­сты­ра­тын фе­де­ра­ци­я­лар, ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт­тық қо­ғам­дар мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту мін­де­тін жү­зе­ге асы­ра­тын дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ба­ла­лар-жа­сө­спі­рім­дер 12 6 4 3 4 3 Ере­сек­тер 16 8 6 4 5 4

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорт жарысттардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 8-ге дей­ін­гі­лер 12-ге дей­ін­гі­лер 14-ке дей­ін­гі­лер 16-ға дей­ін­гі­лер 18-ге дей­ін­гі­лер Жи­нақ са­ны Ме­даль са­ны Жи­нақ са­ны Ме­даль са­ны Жи­нақ са­ны Ме­даль са­ны Жи­нақ са­ны Ме­даль са­ны Жи­нақ са­ны Ме­даль са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 8-ге дей­ін­гі­лер 12-ге дей­ін­гі­лер 14-ке дей­ін­гі­лер 16-ға дей­ін­гі­лер 18-ге дей­ін­гі­лер Жи­нақ са­ны Ме­даль са­ны Жи­нақ са­ны Ме­даль са­ны Жи­нақ са­ны Ме­даль са­ны Жи­нақ са­ны Ме­даль са­ны Жи­нақ са­ны Ме­даль са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 3 9

5. Спорт жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрі Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт бойынша төреші Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 1 1 0 0 0 Облыстық турнирлер 1 1 1 0 0 Республикалық турнирлер 1 2 2 1 1 Ресми облыстық турнирлер 1 2 2 1 0 Ресми республикалық турнирлер 1 2 3 2 1 Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, ҚР Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамалы % қатынасы Жұмыстар мазмұны Физикалық 10% Жалпы дамытатын гимнастика, үйлестіру және дұрыс дене мүсіні элементтері Техникалық 25% Ережелер мен әдістерді тереңдету, фигуралар сабын құрудың негізгі әдістерін пысықтау Тактикалық 20% 2–3 жүріс есептерін шығару, құрбан ету комбинациялары Теориялық 25% Шахмат дебюттерін және қарапайым стратегияны үйрену Психологиялық 15% Жеңіліске төзімділік, зейінді және ыждағаттылықты дамыту Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 5% Турнир төрешілігіне кіріспе, серіктестік оқу тәжірибесі Барлығы 100 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамалы % қатынасы Жұмыстар мазмұны Физикалық 10% Жалпы дамытатын жаттығулар, денені ширатып жаттықтыру, дене мүсініне арналған гимнастика, шаршаудың алдын алу Техникалық 25% Шахмат жүрістерін, ережелерін, дебют құруды үйрену, қарапайым комбинацияларды шешуді үйрену Тактикалық 20% 1-2 жүріспен мат қою міндетін орындау, тактикалық әдістер (шанышқы, байлам, қос соққы) Теориялық 20% Дебют қағидаттарымен, шахмат нотациясымен, негізгі аяқтаумен танысу Психологиялық 15% Сәтсіздікке төзімділікті қалыптастыру, назар қою мен зейінді дамыту Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 10% Турнир жүргізудің алғашқы дағдылары, ең қарапайым төрешілік, жұптық төрешілік Барлығы 100 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамалы % қатынасы Жұмыстар мазмұны Физикалық 10% Жалпы дамытатын жаттығулар, мойын және омыртқаға арналған жаттығулар Техникалық 20% Дебюттермен жұмыс, ойын позициялары тәжірибесі Тактикалық 25% 2-3 жүріспен мат қою тактикасы, комбинациялық мотивтер Теориялық 25% Шахмат теориясы, дебют, мителшпиль және аяқтау құрылымы Психологиялық 10% Психотренинг, 1–2 сағат зейін қою Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 10% Жұптық төрелік, уақыт бақылаумен жұмыс Барлығы 100 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамалы % қатынасы Жұмыстар мазмұны Физикалық 10% Төзімділік пен дене мүсініне назар аударып, денені жаттықтыру Техникалық 20% Дебют сұлбалары, типтік позицияларды ойнап көрсету Тактикалық 25% 3–4 жүріс есептерін шығару, тактикалық амалдар Теориялық 20% Дебют туралы білімін тереңдету, шеберлердің партияларын талдау Психологиялық 10% Сынға төзімділік, психопрофилактика Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 15% Төрешілік тәжірибесі, көмексіз турнирлер Барлығы 100% 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамалы % қатынасы Жұмыстар мазмұны Физикалық 10% Жалпы және арнайы дене шынықтыру Техникалық 15% Күрделі дебют жүйелерімен жұмыс жасау Тактикалық 25% Тактикалық және стратегиялық комбинациялар Теориялық 20% Классикалық партияларды талдау, аяқтау теориясы Психологиялық 10% Стреске төзімділік, психологиялық тренинг Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 20% Оқу турнирлеріне төрелік ету Барлығы 100 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамалы % қатынасы Жұмыстар мазмұны Физикалық 10% Төзімділік пен зейін қоюды жаттықтыру Техникалық 15% Терең дебюттік репертуар Тактикалық 20% Алда тұрған аралас міндеттер, тактикалық мотивтерді талдау Теориялық 20% Қарсыластың партиясын талдау, вариативтік талдау Психологиялық 10% Психотренинг, өзін-өзі реттеу Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 25% Ресми стартта төрелік ету тәжірибесі Барлығы 100 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамалы % қатынасы Жұмыстар мазмұны Физикалық 5% Қалыпта ақтайтын дене дайындығы Техникалық 20% Дебюттерді жетілдіру, өз бетінше талдау Тактикалық 25% Тактикалық әдістер, турнирлерге дайындық Теориялық 20% Чемпиондардың партиялары, ойындарды жоспарлау Психологиялық 10% Спорттық психологпен жұмыс Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 20% Өңірлік турнирлерге төрелік ету Барлығы 100 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамалы % қатынасы Жұмыстар мазмұны Физикалық 5% Икемділік және зейін қою жаттығулары Техникалық 20% Ойын позициялары, сирек кездесетін дебюттер Тактикалық 20% Нәтижеге жетуді көздейтін ойынның тактикасы мен стратегиясы Теориялық 20% Эндшпиль теориясы, позициялық элементтер Психологиялық 10% Тильтпен жұмыс, эмоцияны басқару Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 25% Жастар чемпионаттарына төрелік ету Барлығы 2-ші жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамалы % қатынасы Жұмыстар мазмұны Физикалық 5% Тұрақтылық және қалпын сақтау Техникалық 15% Дара дебют жоспарлары Тактикалық 20% Терең стратегиялық талдау Теориялық 20% Классикалық позицияларды тереңінен зерделеу Психологиялық 10% Уәждемелік сұхбат, рефлексия Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 30% Ірі турнирлерге төрелік етуде көмектесу Барлығы Жоғары спорт шеберлігі тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамалы % қатынасы Жұмыстар мазмұны Физикалық 5% Қалпына келуді бақылау, жүйелі диагностика Техникалық 15% Дара репертуар, нақты қарсыластарға қатысты дайындық Тактикалық 20% Тактикалық икемділік және психологиялық орнықтылық Теориялық 20% Өз бетінше талдау, қатемен жұмыс Психологиялық 10% Менталдық коучинг, тұлғалық өсу Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 30% Төрешілік қызмет, лицензиялауға дайындық Барлығы

7. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықпен және спорт мүкәммалымен қамтамасыз ету Спорт жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Бұйым саны 1 Шахмат жинағы (тақта + фигуралар) жинақ әр спортшыға 1 2 Шахмат сағаты (электрондық) дана әр ойын үстеліне 1 (2 ойыншыға ≈1) 3 Демонстрациялық тақта / LEDэкран дана әр оқу сыныбына 1 4 Партиялар базасы және интернеті бар компьютер дана әр бөлімшеге 1-2 5 Принтер + сканер жинақ әр бөлімшеге 1 6 Әдебиет кітапханасы (оқулықтар, есептер жинақтары және т.с.с.) жинақ әр бөлімшеге 1 қор Спорттық керек- жарақпен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 БЖСМ эмблемасы бар футболка / поло дана әр спортшыға 1 2 Худи / толстовка дана әр спортшыға 1 3 Рюкзак / жол жүру сөмкесі дана әр спортшыға 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 77 қосымша Шинкиокушинкай каратэ бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – Шинкиокушинкай каратэ бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 4,5 234 АД Т– 2 12 6 312 ОЖТ – 1 10 8 416 ОЖТ – 2 10 10 520 ОЖТ – 3 8 12 624 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 14 728 СЖТ – 1 6 16 832 СЖТ– 2 5 18 936 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 20 1040 ЖСШТ 4 22-24 1144-1248 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Балалар /8-11 жас Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жасөспірімдер /12-13 жас Юниорлар /14-15 жас Жастар /16-21 жас Ересектер /18 жастан және одан жоғары ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ОЖТ – 2 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖТ– 2 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 күн­ге дей­ін 21 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Ба­ла­лар 8-11 жас 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Жа­сө­спі­рім­дер 12-13 жас 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Юни­ор­лар 14-15 жас 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Жастар 16-21 жас 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Ере­сек­тер 18 жастан және одан жо­ға­ры 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ба­ла­лар 8-11 жас 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Жа­сө­спі­рім­дер 12-13 жас 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Юни­ор­лар 14-15 жас 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Жастар 16-21 жас 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Ере­сек­тер 18 жастан және одан жо­ға­ры 21 күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 3 0 0 АД Т– 2 0 0 0 3 0 0 ОЖТ – 1 2 2 3 3 2 2 ОЖТ – 2 2 2 3 3 2 2 ОЖТ – 3 2 2 3 3 2 2 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 2 2 3 3 2 2 СЖТ – 1 2 2 4 2 3 2 СЖТ– 2 2 3 4 2 3 2 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 3 3 4 2 3 2 ЖС­ШТ 3 4 5 2 4 3 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) РСДД және СДД ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ОР­ДО 2 жыл және одан жо­ға­ры СЖТ та­лап­та­ры­на сәй­кес ДШж­СБ ЖС­ШТ та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар (11 жастан ас­па­ған) Жа­сө­спі­рім­дер (13 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (15 жастан ас­па­ған) Жастар (21 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (18 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 16 64 13 52 13 52 16 64 10 40 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 16 64 13 52 13 52 16 64 10 40 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 16 64 13 52 13 52 16 64 10 40 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 16 64 13 52 13 52 16 64 10 40 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 16 64 13 52 13 52 16 64 10 40 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар (11 жастан ас­па­ған) Жа­сө­спі­рім­дер (13 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (15 жастан ас­па­ған) Жастар (21 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (18 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 14 56 7 28 7 28 14 56 7 28 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 14 56 7 28 7 28 14 56 7 28 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 14 56 7 28 7 28 14 56 7 28 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 14 56 7 28 7 28 14 56 7 28 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 14 56 7 28 7 28 14 56 7 28 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 5 3 - - - Облыстық турнирлер 5 3 - - - Республикалық турнирлер 5 3 - - - Ресми облыстық жарыстар 10 3 - - - Ресми республикалық жарыстар 15 5 1-2 1 1

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Жалпы дене шынықтыру 40 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау (жүгіру, арқан, салмақ). Арнайы дене шынықтыру 20 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды (турникеттер, табандар, крекерлер) сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 30 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды (кихон, ката, қозғалыстағы техника, ренраку) ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 10 Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту (дәрістер, әңгімелер). Нұсқаушы және төрешілер практикасы - Барлығы 100 % 1 оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру 30 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне (жүгіру, кросс, арқан, салмақ) дайындау. Арнайы дене шынықтыру 30 Жалпы даму бағдарламасы, таңдалған спорт түрінде (турникеттер, табандар, крекерлер, алмұрттар, макиварлар) бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамытуды жетілдіру. Техникалық, тактикалық дайындық 30 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды (кихон, ката, қозғалыстағы техника, ренраку) ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 10 Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту (дәрістер, әңгімелер). Нұсқаушы және төрешілер практикасы - Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру 25 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау (жүгіру, кросс, кроссфит, жаттығу залы, арқан, салмақ өлшегіштер). Арнайы дене шынықтыру 29 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды (турникеттер, табандар, крекерлер, соққылар,макиварлар) сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер және моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 34 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды (спаринги, кихон, ката, қозғалыстағы техника, ренраку) ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 10 Спортшының күн тәртібі. Ауру мен жарақаттанудың алдын алу. Қатаю. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту (дәрістер, әңгімелер). Нұсқаушы және төрешілер практикасы - Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру 25 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау (жүгіру, кросс, кроссфит, жаттығу залы, арқан, салмақ өлшегіштер). Арнайы дене шынықтыру 28 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды (турникеттер, табандар, крекерлер, соққылар,макиварлар) сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер және моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 34 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды (спаринги, кихон, ката, қозғалыстағы техника, ренраку) ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 5 Күрделі жаттығу міндеттерін шешу үшін қажетті спорттық маңызды қасиеттер мен ерік-жігерді дамыту. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту (дәрістер, әңгімелер). Нұсқаушы және төрешілер практикасы 5 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын жетілдіру, сондай-ақ төрешілік негіздерін игеру және жарыс қызметін бағалауда құзыреттілікті арттыру (оқу-жаттығу сабақтарын өткізу, жарыстарда судья болып жұмыс істеу). Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру 20 Негізгі физикалық қасиеттерді жетілдіру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау (жүгіру, кросс, кроссфит, жаттығу залы, арқан, салмақ өлшегіштер). Арнайы дене шынықтыру 30 Денсаулықты нығайту және таңдалған спорт түрінде (турникеттер, табандар, шапалақтар, соққылар,макиваралар) бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 40 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды (спаринги, кихон, ката, қозғалыстағы техника, ренраку) ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 5 Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту (дәрістер, әңгімелер). Нұсқаушы және төрешілер практикасы 5 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін игеру және жарыс қызметін бағалауда құзыреттілікті арттыру (оқу-жаттығу сабақтарын өткізу жарыстарда судья болып жұмыс істеу). Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру 25 Негізгі физикалық қасиеттерді жетілдіру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау (жүгіру, кросс, кроссфит, жаттығу залы, арқан, салмақ өлшегіштер). Арнайы дене шынықтыру 25 Денсаулықты нығайту және таңдалған спорт түрінде (турникеттер, табандар, шапалақтар, соққылар,макиваралар) бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 40 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды (спаринги, кихон, ката, қозғалыстағы техника, ренраку) ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 5 Жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерді жетілдіру. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту (дәрістер, әңгімелер). Нұсқаушы және төрешілер практикасы 5 Жекпе-жекті жетілдіру бойынша кіші жолдастармен жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастырушылық қабілеттерін дамыту. Сондай-ақ төрешілік негіздерін игеру және жарыс қызметін бағалауда құзыреттілікті арттыру (оқу-жаттығу сабақтарын өткізу жарыстарда судья болып жұмыс істеу). Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру 25 Негізгі физикалық қасиеттерді жетілдіру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау (жүгіру, кросс, кроссфит, жаттығу залы, арқан, салмақ өлшегіштер). Арнайы дене шынықтыру 25 Денсаулықты нығайту және таңдалған спорт түрінде (турникеттер, табандар, шапалақтар, соққылар,макиваралар) бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 40 Дайындықтың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды (спаринги, кихон, ката, қозғалыстағы техника, ренраку) ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 5 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту (дәрістер, әңгімелер). Нұсқаушы және төрешілер практикасы 5 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін игеру және жарыс қызметін бағалауда құзыреттілікті арттыру (оқу-жаттығу сабақтарын өткізу жарыстарда судья болып жұмыс істеу). Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру 25 Қол жеткізілген деңгейде ұстау және негізгі физикалық қасиеттерді одан әрі қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау (жүгіру, кросс, тренажер залы, кроссфит, салмақтар, арқан). Арнайы дене шынықтыру 25 Денсаулықты нығайту және таңдалған спорт түрінде (турникеттер, табандар, шапалақтар, соққылар,макиваралар) бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 40 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды (спаринги, кихон, ката, қозғалыстағы техника, ренраку) ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 5 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерікті қасиеттерге ие спортшының жеке басын қалыптастыру, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізу (дәрістер, әңгімелер). Нұсқаушы және төрешілер практикасы 5 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін игеру және жарыс қызметін бағалауда құзыреттілікті арттыру (оқу-жаттығу сабақтарын өткізу жарыстарда судья болып жұмыс істеу). Барлығы 100 % 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру 25 Қол жеткізілген деңгейде ұстау және негізгі физикалық қасиеттерді одан әрі қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау (жүгіру, кросс, тренажер залы, кроссфит, салмақтар, арқан). Арнайы дене шынықтыру 25 Денсаулықты нығайту және таңдалған спорт түрінде (турникеттер, табандар, шапалақтар, соққылар,макиваралар) бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 40 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды (спаринги, кихон, ката, қозғалыстағы техника, ренраку) ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 5 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету және жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді жетілдіру. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту (дәрістер, әңгімелер). Нұсқаушы және төрешілер практикасы 5 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін игеру және жарыс қызметін бағалауда құзыреттілікті арттыру (оқу-жаттығу сабақтарын өткізу жарыстарда судья болып жұмыс істеу). Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене шынықтыру 20 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау (жүгіру, арқан, салмақ). Арнайы дене шынықтыру 30 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды (турникеттер, табандар, крекерлер) сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 30 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды (кихон, ката, қозғалыстағы техника, ренраку) ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 10 Мінездің моральдық-еріктік қасиеттерін дамыту. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту (дәрістер, әңгімелер). Нұсқаушы және төрешілер практикасы 10 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру.жарыстардың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу жүйелерін, хаттамаларды жүргізу (оқу-жаттығу сабақтарын өткізу жарыстарда судья болып жұмыс істеу). Барлығы 100 %

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау Ұл­дар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 3х10м қа­шық­тық­ты жү­гі­ру Се­кунд­тар 10 10 10,5 10 9 10 9,4 10 10,5 5 11 5 9,4 5 9,9 5 11 0 11,5 0 10 0 10,5 0 1.2. Еден­нен ите­ру Са­ны 20 10 14 10 25 10 20 10 15 5 10 5 20 5 15 5 9 0 5 0 14 0 9 0 1.3. Де­не­ні жа­тқан қа­лып­тан кө­те­ру Са­ны 20 10 15 10 25 10 20 10 15 5 10 5 20 5 15 5 9 0 4 0 14 0 9 0 1.4. Оты­рып тұ­ру Са­ны 30 10 25 10 35 10 30 10 25 5 20 5 30 5 25 5 19 0 14 0 24 0 19 0 1.5. Тур­ник­та тар­ты­лу Са­ны 3 10 - - 5 10 - - 2 5 - - 3 5 - - 0 0 - - 1 0 - - 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Ре­нра­ку жат­тығ­уы Орын­дау Ой цу­ки джо­дан уке мае ге­ри 10 Ой цу­ки джо­дан уке мае ге­ри 10 Ой цу­ки джо­дан уке мае ге­ри 10 Ой цу­ки джо­дан уке мае ге­ри 10 2.2. Ка­та жат­тығ­уы Орын­дау Тай­ке­ку со­но ичи 10 Тай­ке­ку со­но ичи 10 Тай­ке­ку со­но сан 10 Тай­ке­ку со­но сан 10 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив ОЖТ 12-13 жас ОЖТ 14-15 жас ОЖТ 16-17 жас Жа­сө­спі­рім­дер Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау Юни­ор­лар Ба­ға­лау Юни­ор қы­здар Ба­ға­лау Жастар Ба­ға­лау Жастар қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 3х10м қа­шық­тық­ты жү­гі­ру Се­кунд­тар 7,9 10 8,9 10 7,5 10 8,5 10 7,2 10 8,2 10 8,6 5 9,6 5 8,2 5 9,2 5 7,6 5 8,9 5 9,6 0 10,9 0 9,2 0 10,5 0 8,2 0 10,2 0 1.2. Еден­нен ите­ру Са­ны 35 10 25 10 40 10 35 10 50 10 40 10 30 5 20 5 35 5 30 5 45 5 35 5 24 0 19 0 29 0 24 0 39 0 29 0 1.3. Де­не­ні жа­тқан қа­лып­тан кө­те­ру Са­ны 35 10 25 10 40 10 35 10 50 10 40 10 30 5 20 5 35 5 30 5 45 5 35 5 24 0 19 0 29 0 24 0 39 0 29 0 1.4. Оты­рып тұ­ру Са­ны 40 10 35 10 45 10 40 10 60 10 55 10 35 5 30 5 40 5 35 5 50 5 45 5 29 0 25 0 34 0 29 0 39 0 39 0 1.5. Тур­ник­та тар­ты­лу Са­ны 8 10 - - 10 10 - - 12 10 - - 5 5 - - 8 5 - - 10 5 - - 3 0 - - 5 0 - - 7 0 - - 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Ре­нра­ку жат­тығ­уы Орын­дау Ги­я­ку цу­ки, учи уке, ура­кен, хи­джи учи 10 Ги­я­ку цу­ки, учи уке, ура­кен, хи­джи учи 10 Ги­я­ку цу­ки, учи уке, ура­кен, хи­джи учи 10 Ги­я­ку цу­ки, учи уке, ура­кен, хи­джи учи 10 Ги­я­ку цу­ки,учи уке, ура­кен, хи­джи учи 10 Ги­я­ку цу­ки,учи уке, ура­кен, хи­джи учи 10 2.2. Ка­та жат­тығ­уы Орын­дау Пи­нан со­но ни 10 Пи­нан со­но ни 10 Пи­нан со­но ен 10 Пи­нан со­но ен 10 Пи­нан со­но го 10 Пи­нан со­но го 10 № Жат­тығу тү­рі Бір­лік өл­шеу Нор­ма­тив СЖТ 14-15 жас СЖТ 16-17 жас СЖТ 18-21 жас Юни­ор­лар Ба­ға­лау Юни­ор қы­здар Ба­ға­лау Жастар Ба­ға­лау Жастар қы­здар Ба­ға­лау Юни­ор­лар Ба­ға­лау Юни­ор қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 3х10м қа­шық­тық­ты жү­гі­ру Се­кунд­тар 7,2 10 8,2 10 6,8 10 7,8 10 6,4 10 7,4 10 7,6 5 8,9 5 7,4 5 8,2 5 7 5 7,8 5 8,2 0 10,2 0 7,8 0 9,5 0 7,4 0 9 0 1.2. 5 ми­нут жү­гі­ру Метр 1100 10 950 10 1150 10 1000 10 1250 10 1150 10 1000 5 800 5 1050 5 850 5 1150 5 1000 5 700 0 700 0 800 0 750 0 1000 0 850 0 1.3. Еден­нен ите­ру Са­ны 50 10 40 10 60 10 50 10 70 10 60 10 45 5 35 5 50 5 45 5 60 5 50 5 39 0 29 0 39 0 39 0 49 0 39 0 1.4. Де­не­ні жа­тқан қа­лып­тан кө­те­ру Са­ны 50 10 40 10 60 10 50 10 70 10 60 10 45 5 35 5 50 5 45 5 60 5 50 5 39 0 29 0 39 0 39 0 49 0 39 0 1.5. Оты­рып тұ­ру Са­ны 60 10 55 10 70 10 60 10 80 10 60 10 50 5 45 5 60 5 50 5 70 5 50 5 39 0 39 0 49 0 39 0 59 0 39 0 1.6. Тур­ник­та тар­ты­лу Са­ны 12 10 - - 15 10 - - 17 10 - - 10 5 - - 11 5 - - 12 5 - - 7 0 - - 8 0 - - 9 0 - - 2 Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Ре­нра­ку жат­тығ­уы Орын­дау Ги­я­ку цу­ки, учи уке, ура­кен, хи­джи учи 10 Ги­я­ку цу­ки, учи уке, ура­кен, хи­джи учи 10 Ма­ва­ши ге­ри, шу­то учи, шу­то ма­ва­ши укэ 10 Ма­ва­ши ге­ри, шу­то учи, шу­то ма­ва­ши укэ 10 Ма­ва­ши ге­ри, шу­то учи, шу­то ма­ва­ши укэ 10 Ма­ва­ши ге­ри, шу­то учи, шу­то ма­ва­ши укэ 10 2.2. Ка­та жат­тығ­уы Орын­дау Пи­нан со­но ни 10 Пи­нан со­но ни 10 Гек­сай дай, гек­сай шо 10 Гек­сай дай, гек­сай шо 10 Сай­ха 10 Сай­ха 10 № Жат­тығу тү­рі Бір­лік өл­шеу Нор­ма­тив Ер­лер Ба­ға­лау Әй­ел­дер Ба­ға­лау 1. . Жал­пы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі (ЖС­ШТ 18 жас және одан жо­ға­ры жас­та­ғы ере­сек­тер) 1.1. 3х10м қа­шық­тық­ты жү­гі­ру Се­кунд­тар 6 10 7 10 6,4 5 7,4 5 6,8 0 8 0 1.2. 5 ми­нут жү­гі­ру Метр 1350 10 1200 10 1250 5 1100 5 1100 0 900 0 1.3. Еден­нен ите­ру Са­ны 80 10 70 10 70 5 60 5 59 0 49 0 1.4. Де­не­ні жа­тқан қа­лып­тан кө­те­ру Са­ны 80 10 70 10 70 5 60 5 59 0 49 0 1.5. Оты­рып тұ­ру Са­ны 100 10 80 10 80 5 65 5 69 0 49 0 1.6. Тур­ник­та тар­ты­лу Са­ны 17 10 - - 12 5 - - 9 0 - - 2. Ар­найы дене да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі (ЖС­ШТ 18 жас және одан жо­ға­ры жас­та­ғы ере­сек­тер) 2.1. Ре­нра­ку жат­тығ­уы Орын­дау Ма­ва­ши ге­ри, шу­то учи, шу­то ма­ва­ши укэ 10 Ма­ва­ши ге­ри, шу­то учи, шу­то ма­ва­ши укэ 10 2.2. Ка­та жат­тығ­уы Орын­дау Сейн­чин 10 Сейн­чин 10 Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1. Айнымалы массалық гантельдер (0,5-тен 2 кг-ға дейін) жинақ 3 2. Бокс аяғы жұптар 20 3. Макивара дана 10 4. Турникеттер дана 20 5. Басылған доп (медицина добы) (1-ден 10 кг-ға дейін) жинақ 5 6. Соққылар дана 5 7. Татами еден жабыны жинақ (100 дана) 1 8. Секундомер дана 1 9. Гимнастикалық арқан дана 20 10. Аяқ салмақтары (0,5-тен 2 кг-ға дейін) жинақ 20 11. Табан-ракетка (крекер) дана 20 12. Соққы жаттығуларына арналған жинақ жинақ 5 Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Саны 1. "Каратэ" үшін ақ Кимоно (каратэги) дана 1 2. Белбеу (оби) дана 1 3. Аяқтың қорғаныс жастықшалары жұптар 1 4. Қолғаптар (шингардтар) жұптар 1 5. Шапқа арналған протектор дана 1 6. Кеуде протекторы (әйел) дана 1 7. Шинкиокушинкай каратэ шлемі дана 1 8. Ұлттық спорт костюмі дана 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 78 қосымша Эстетикалық топтық гимнастика бойынша спорттық даярлаудың ұлттық стандарты Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық даярлықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - «Эстетикалық топтық гимнастика» бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен критерийлерді стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының жетістігі мен сапасын шынайы түрде бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптармен кіріктіру Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық даярлық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ-1 10-14 8 416 АДТ-2 10-14 10 520 ОЖТ-1 10-14 12 624 ОЖТ-2 10-14 14 728 ОЖТ-3 10-14 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 10-14 20 1040 СЖТ-1 10-15 24 1248 СЖТ-2 10-15 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 10-15 28 1456 ЖСШ 10-15 32 1664 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқарма немесе жергілікті СДД, ОРДО) Балалар /6-8 жас 12-16 10 520 Балалар /8-10 жас 12-16 14 728 Балалар /10-12 жас 12-16 18 936 Балалар /12-14 жас 12-16 20 1040 Жасөспірімдер / 14-16 жас 12-16 28 1456 Ересектер / 16 жас және одан жоғары 12-16 32 1664 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ-1 0 0 0 0 АДТ-2 0 0 0 0 ОЖТ-1 14 10 10 5 ОЖТ-2 16 14 10 5 ОЖТ-3 16 16 10 5 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 16 18 10 5 СЖТ-1 18 21 10 7 СЖТ-2 18 21 10 7 СЖТ 2 оқу жылынан астам 18 21 10 7 ЖСШ 18 21 10 7 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (Республикалық СДД, Балалар /6-8 жас 16 14 10 5 Балалар /8-10 жас 16 14 10 5 Балалар /10-12 жас 16 16 12 5 Балалар /12-14 жас 16 18 12 5 Жасөспірімдер / 14-16 жас 18 21 14 7 Ересектер / 16 жас және одан жоғары 18 21 18 7 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы ожж мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ-1 0 0 0 0 0 0 АДТ-2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ-1 1 1 2 2 0 2 ОЖТ-2 1 2 2 2 2 2 ОЖТ-3 1 2 2 2 2 2 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 3 2 2 2 2 СЖТ-1 2 3 2 2 2 2 СЖТ-2 3 3 2 2 2 2 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 3 4 3 3 2 2 ЖСШ 4 4 3 3 2 2 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (Рес­пуб­ли­ка­лық СДД, ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, Бас­қар­ма неме­се жер­гі­лік­ті СДД, ОР­ДО) Ба­ла­лар /6-8 жас 0 0 1 1 0 0 Ба­ла­лар /8-10 жас 1 2 2 2 2 2 Ба­ла­лар /10-12 жас 2 2 2 2 2 2 Ба­ла­лар /12-14 жас 3 3 2 2 2 2 Жа­сө­спі­рім­дер / 14-16 жас 3 4 3 3 2 2 Ере­сек­тер / 16 жас және одан жо­ға­ры 4 4 3 3 2 2 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ес­керт­пе: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ұзын бағдарлама - жарыс әйелдер командалары арасында өтеді, яғни топтың құрамына тек қыздар немесе жасөспірім қыздар кіреді. Жаттығу ұзақтығы: – Ересектер мен жасөспірімдер санаттары: 2 мин 15 сек – 2 мин 45 сек дейін; – Балалар санаттары: 2 мин – 2 мин 30 сек дейін. Ересектер және жасөспірімдер тобында – 6-15 гимнасттан тұрады. Жарыс кезінде 6-10 гимнаст жарыс алаңында болады. Балалар тобында – 6-14 гимнасттан тұрады. Жарыс кезінде 6-14 гимнаст жарыс алаңында болады. Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар / 8-10 жас Ба­ла­лар / 10-12 жас Ба­ла­лар / 12-14 жас Жа­сө­спі­рім­дер / 14-16 жас Ере­сек­тер / 16 жас және одан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 42 3 42 3 42 3 45 3 45 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 42 3 42 3 42 3 45 3 45 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 45 3 45 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 45 3 45 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 45 3 45 Аралас бағдарлама - ерлер мен әйелдер гимнасттары қатысатын аралас командалық жарыстар категориясы. Әр командада кемінде 2 (екі) ер гимнаст немесе 2 (екі) әйел гимнаст болуы тиіс. Жаттығу ұзақтығы: Ересектер мен жасөспірімдер санаттары: 2 мин - 2 мин 45 сек дейін. Ересектер және жасөспірімдер тобында 6-15 гимнасттан тұрады. Жарыс кезінде 6-10 гимнаст жарыс алаңында болады. Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар / 8-10 жас Ба­ла­лар / 10-12 жас Ба­ла­лар / 12-14 жас Жа­сө­спі­рім­дер / 14-16 жас Ере­сек­тер / 16 жас және одан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 42 3 42 3 42 3 45 3 45 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 42 3 42 3 42 3 45 3 45 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 45 3 45 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 45 3 45 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 45 3 45 Қысқа бағдарлама – жарыстар әйелдер топтар арасында өтеді, топқа тек қыздар немесе бойжеткендер енеді. Жаттығу ұзақтығы: 1 мин 25 сек – 1 мин 45 сек дейін. Тобында 4-15 гимнасттан тұрады. Жарыс кезінде жарыс алаңында: – Балалар санаттарында 4-15 гимнастшы; – Ересектер мен жасөспірімдер санаттарында 4-10 гимнастшы. Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар / 8-10 жас Ба­ла­лар / 10-12 жас Ба­ла­лар / 12-14 жас Жа­сө­спі­рім­дер / 14-16 жас Ере­сек­тер / 16 жас және одан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 42 3 42 3 42 3 45 3 45 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 42 3 42 3 42 3 45 3 45 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 45 3 45 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 45 3 45 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 42 3 42 3 42 3 45 3 45 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 4 4 1 1 2 Облыстық турнирлер 4 4 1 1 2 Республикалық турнирлер 4 4 1 1 2 Ресми облыстық жарыстар 4 4 1 1 2 Ресми республикалық жарыстар 4 4 1 1 2

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 91 Жалпы дене шынықтыруды арттыру Техникалық 9 Жаттығуларының техникасын меңгеру Тактикалық 0 Теориялық 0 Психологиялық 0 Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Барлығы 100% - 2-ші оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 55 Жалпы дене шынықтыруды арттыру Арнайы физикалық қасиеттерді дамыту Техникалық 40 Жаттығуларының техникасын меңгеру Тактикалық 5 Бәсекелік бағдарлама дайындау, гимнастшыларды таңдау, орналастыру және өзара әрекеттесуді орындау Теориялық 0 Психологиялық 0 Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Барлығы 100% - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 50 Арнайы физикалық қасиеттерді дамыту Бағдарламаны сәтті меңгеру үшін қажетті арнайы қабілеттерді дамыту Техникалық 33 Жаттығуларының техникасын меңгеру Классикалық, тарихи-тұрмыстық, халықтық, заманауи би элементтерін меңгеру Музыкалық грамота элементтерін меңгеру, музыкалық қабілеттілікті дамыту Тактикалық 10 Бәсекелік бағдарлама дайындау, гимнастшыларды таңдау, орналастыру және өзара әрекеттесуді орындау Теориялық 0 Психологиялық 7 Психологиялық даму, білім беру және оқыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Барлығы 100% - 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 40 Арнайы физикалық қасиеттерді дамыту Бағдарламаны сәтті меңгеру үшін қажетті арнайы қабілеттерді дамыту Техникалық 30 Жаттығуларының техникасын меңгеру Классикалық, тарихи-тұрмыстық, халықтық, Заманауи би элементтерін меңгеру Музыкалық грамота элементтерін меңгеру, музыкалық қабілеттілікті дамыту Тактикалық 10 Бәсекелік бағдарлама дайындау, гимнастшыларды таңдау, орналастыру және өзара әрекеттесуді орындау Теориялық 10 Эстетикалық топтық гимнастикада табысты қызмет үшін қажетті арнайы білім жүйесін алу Психологиялық 10 Психологиялық даму, білім беру және оқуМаңызды мотивтер мен жаттығу талаптары мен жүктемелеріне қолайлы қатынастардың қалыптасуы Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Барлығы 100% - 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 37 Арнайы физикалық қасиеттерді дамыту Бағдарламаны сәтті меңгеру үшін қажетті арнайы қабілеттерді дамыту Техникалық 30 Жаттығуларының техникасын меңгеру Классикалық, тарихи-тұрмыстық, халықтық, Заманауи би элементтерін меңгеру Музыкалық грамота элементтерін меңгеру, музыкалық қабілеттілікті дамыту Тактикалық 10 Бәсекелік бағдарлама дайындау, гимнастшыларды таңдау, орналастыру және өзара әрекеттесуді орындау Теориялық 10 Эстетикалық топтық гимнастикада табысты қызмет үшін қажетті арнайы білім жүйесін алу Психологиялық 13 Оқу талаптары мен жүктемелерге маңызды мотивтер мен қолайлы қатынастарды қалыптастыру "Жауынгерлік дайындық" жай-күйін, шоғырлану және жұмылдыру қабілетін қалыптастыру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Барлығы 100% - 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 35 Арнайы физикалық қасиеттерді дамыту Бағдарламаны сәтті меңгеру үшін қажетті арнайы қабілеттерді дамыту Техникалық 35 Жаттығуларының техникасын меңгеру Классикалық, тарихи-тұрмыстық, халықтық, Заманауи би элементтерін меңгеру Музыкалық грамота элементтерін меңгеру, музыкалық қабілеттілікті дамыту Тактикалық 15 Топты құру, командалық және жеке міндеттерді анықтау, қатысу тәртібін белгілеу Теориялық 5 Эстетикалық топтық гимнастикада табысты қызмет үшін қажетті арнайы білім жүйесін алу Психологиялық 10 Оқу талаптары мен жүктемелерге маңызды мотивтер мен қолайлы қатынастарды қалыптастыру "Жауынгерлік дайындық" жай-күйін, шоғырлану және жұмылдыру қабілетін қалыптастыру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Барлығы 100% - 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 30 Арнайы қабілеттерді дамыту, «Гимнасттарды» жоғары көлемдер мен жүктемелердің интенсивтілігін сәтті игеру үшін қажетТеріс салдардың алдын алу және қалпына келтіру Техникалық 30 Бәсекелестік бағдарламаларды құрастыру және пысықтау Тактикалық 20 Топты құру, командалық және жеке міндеттерді анықтау, қатысу тәртібін белгілеу Теориялық 5 Эстетикалық топтық гимнастикадағы табысты қызмет үшін қажетті арнайы білім жүйесін алу Психологиялық 10 Оқу талаптары мен жүктемелерге маңызды мотивтер мен қолайлы қатынастарды қалыптастыру «Жауынгерлік дайындық» жай-күйін, шоғырлану және жұмылдыру қабілетін қалыптастыру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Төрешілук тәжірибе алу Барлығы 100% - 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 30 Арнайы қабілеттерді дамыту, «Гимнасттарды» жоғары көлемдер мен жүктемелердің интенсивтілігін сәтті игеру үшін қажетТеріс салдардың алдын алу және қалпына келтіру Техникалық 30 Бәсекелестік бағдарламаларды құрастыру және пысықтау Тактикалық 20 Топты құру, командалық және жеке міндеттерді анықтау, қатысу тәртібін белгілеу Теориялық 5 Эстетикалық топтық гимнастикадағы табысты қызмет үшін қажетті арнайы білім жүйесін алу Психологиялық 10 Оқу талаптары мен жүктемелерге маңызды мотивтер мен қолайлы қатынастарды қалыптастыру "Жауынгерлік дайындық" жай-күйін, шоғырлану және жұмылдыру қабілетін қалыптастыру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Төрешілук тәжірибе алу Барлығы 100% - 2 оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 20 Арнайы қабілеттерді дамыту, «Гимнасттарды» жоғары көлемдер мен жүктемелердің интенсивтілігін сәтті игеру үшін қажетТеріс салдардың алдын алу және қалпына келтіру Техникалық 30 Бәсекелестік бағдарламаларды құрастыру және пысықтау Тактикалық 20 Топты құру, командалық және жеке міндеттерді анықтау, қатысу тәртібін белгілеу Теориялық 5 Эстетикалық топтық гимнастикадағы табысты қызмет үшін қажетті арнайы білім жүйесін алу Психологиялық 15 Оқу талаптары мен жүктемелерге маңызды мотивтер мен қолайлы қатынастарды қалыптастыру "Жауынгерлік дайындық" жай-күйін, шоғырлану және жұмылдыру қабілетін қалыптастыру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Төрешілук тәжірибе алу Барлығы 100% - Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Физикалық 20 Арнайы қабілеттерді дамыту, «Гимнасттарды» жоғары көлемдер мен жүктемелердің интенсивтілігін сәтті игеру үшін қажетТеріс салдардың алдын алу және қалпына келтіру Техникалық 30 Бәсекелестік бағдарламаларды құрастыру және пысықтау Тактикалық 20 Топты құру, командалық және жеке міндеттерді анықтау, қатысу тәртібін белгілеу Теориялық 5 Эстетикалық топтық гимнастикадағы табысты қызмет үшін қажетті арнайы білім жүйесін алу Психологиялық 10 Оқу талаптары мен жүктемелерге маңызды мотивтер мен қолайлы қатынастарды қалыптастыру "Жауынгерлік дайындық" жай-күйін, шоғырлану және жұмылдыру қабілетін қалыптастыру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 15 Төрешілук тәжірибе алу Барлығы 100% -

7. Спорттық даярлық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы физикалық даярлық нормативтері Алғашқы даярлау топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейінгі оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі балалар қыздар балалар қыздар 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. Жаттығу «Бүктеу» Бастапқы позиция – отыру, аяқтар бірге, денені алға еңкейту, қолдардың иықтары аяқтармен бір сызықта, тізелер тік (қалпын бекіту) секунд кем емес кем емес 5 5 5 5 1.2. Жаттығу «Балық» Бастапқы позиция – ішпен жату, қолымен тірек жасап, арқаны шалқайту, аяқтар бүгілген, тізе бірге (маңдай мен табан арасындағы қашықтық бағаланады) см кем емес кем емес 15 10 15 10 1.3 Бастапқы позиция – арқамен жатып, денені отыру жағдайына көтеру, қолдар дене бойымен саны кем емес кем емес 8 8 10 10 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Екі аяқпен серпініп секіру, аяқтар тік, еденнен биіктігі кемінде 5 см, 20 секунд ішінде саны кем емес кем емес 8 8 10 10 2.2. Бір аяқта тепе-теңдік, екінші аяқты алға бүгеміз, табан тірек аяғының тізесіне тіреледі, қолдар жанға жайылады. Екі аяқпен де орындалады (тепе-теңдікті фиксациялау) сек кем емес кем емес 3 4 3 4 Оқу-жаттығу топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив балалар қыздар 1. Жалпы денедаярлығының нормативтері 1.1 Тігінен шпагат еденде, екі аяқпен орындалады (жамбаспен еденмен толық жанасу) саны кем емес 1 1 1.2 Көлденең шпагат, табандары мен жамбас бір қатарда бекітіледі (жамбастың толық жанасу) саны кем емес 1 1 1.3 Жаттығу «Тізеде көпір» Бастапқы позиция – тізелерде тұру, аяқтар бірге, кері иілу, қолмен жерге тигізу (позицияны бекіту) сек кем емес 3 3 1.4 Жаттығу «Көпір» қол мен аяқ иықтың еніндей, қолдың саусақтарынан табанға дейінгі қашықтық 30 см-ден аспауы тиіс (орнын тұрақтандыру) сек кем емес 5 5 1.5 Жаттығу «Бүктеу» Бастапқы позиция – арқамен жатып, денені және аяқты «бұрышты» күйге көтеру, қолдарды алға 10 секунд саны кем емес 6 8 1.6 Бастапқы позиция - асқазанда жатып, денені тік көтеру, қолдар иықтың енінде, 10 секунд ішінде саны кем емес 6 8 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1. Алға айналып секіру, 10 секунд ішінде саны кем емес 20 20 2.2. Барлық табанға тепе-теңдік, бос аяқ бірдей қолмен жанында көтерілген. Екі аяқты да орындауға болады (тепе-теңдік бекіту) сек кем емес 3 4 2.3. Барлық табанмен теңгерім, бос аяқ артқа көтерілген, қолдар бүйірде. Бұл екі аяғымен орындалады (теңгерімді бекіту) сек кем емес 3 4 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу мерзімі (үш оқу жылға дейін) Спорттық разрядтар 3.2. Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу мерзімі (үш оқу жылынан астам) Спорттық разрядтар Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив балалар девочки 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1. 20 см биіктіктегі опорға тіреліп жасалатын тік шпагат – бір аяғы опорда, екінші аяғы жермен параллель. Екі аяқты да пайдаланып (бір жамбастың толық жермен жанасуы) орындалады саны кем емес 1 1 1.2. Көлденең шпагат, 20 см биіктіктегі тірекпен – бір аяғы тіректе, екінші аяғы созылған, табандары мен жамбастары бір тік сызықта бекітіледі (бір жамбастың жермен толық жанасуы) саны кем емес 1 1 1.3. Бастапқы позиция - арқада жатып, аяқтарды жоғары көтеру, жамбас бұрышы, аяқтарды көлденең сеспақта, арқа тік, 15 секунд бойы саны кем емес 10 10 1.4 Бастапқы позиция - ішпен жатып, денені тік күйге көтеру (кемінде 1350), қолдар тірsek енінен, 10 секунд ішінде саны кем емес 8 8 1.5 Гимнастикалық орындықтан жатып қолды бүгу және созу саны кем емес 15 15 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Арқанның екі рет айналуымен 20 секундта алға секіру саны кем емес 30 30 2.2 Барлық табан бойынша тепе-теңдік, бос аяқ 90 градустан кем болмауы тиіс алға көтерілген, қолдар жан-жаққа. Екі аяқпен де орындалады (тепе-теңдікті бекіту) сек кем емес 5 5 2.3 Кез келген аяқты ұстап тұру үшін тепе-теңдік - әртүрлі қолмен, аяқтың барлық бөлігінде орындалады. Бұл жаттығу екі аяқты да (тепе-теңдікті бекіту) пайдаланып орындалады сек кем емес 4 4 2.4 Алға айналу, содан кейін көпір арқылы артқа айналу. Екі аяқпен де орындалады саны кем емес 1 1 2.5 «Дөңгелекке» бағытына қарай айналдыру, үш рет қатарынан бір сызық бойынша орындау. Екі бағытта да орындалады. саны кем емес 1 1 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу мерзімі (үш оқу жылға дейін) СШҮ Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив балалар девочки 1. Жалпы дене даярлығының нормативтері 1.1 40 см биіктіктегі тірекпен бойынан шапшаң болу – бір аяқ тіректе, екінші аяқ еденмен параллель жату. Екі аяқпен де орындалады (бір жамбастың толық еденмен байланысы) саны кем емес 1 1 1.2 Көлденең шпагат, 30 см биіктіктегі тірекпен – бір аяғы тіректе, екінші аяғы созылған, табандары мен жамбастары бір тік сызықта бекітіледі (бір жамбаспен жерге толық жанасу) саны кем емес 1 1 1.3 Жаттығу "Тізеде көпір" Бастапқы позиция - тізелерде тұру, аяқтар бірге, кері иілу, қолдармен аяқтарды тигізу (күйді бекіту) сек кем емес 3 3 1.4 Бастапқы позиция - арқамен жатқан, аяқтар жоғары, жамбас бұрышта, аяқтар көлденең жартылай жорықта, арқа тік 15 секунд бойы саны кем емес 12 12 1.5 Бастапқы позиция – ішпен жату, денені тік көтеру (кем дегенде 135о), қолдар иықтың енінде, 10 секунд ішінде саны кем емес 10 10 1.6 Гимнастикалық орындықтан сүйеніп тұрып, қолды бүгуші және түзетуші саны кем емес 20 2. Арнайы дене даярлығының нормативтері 2.1 Арқанның екі рет айналуымен алға секіру, 30 секундта саны кем емес 40 40 2.2 Барлық табан бойынша тепе-теңдік, қолдың көмегінсіз, бос аяғы алға көтерілген (135о), табан басынан жоғары. Екі аяқпен орындау (тепе-теңдікті бекіту) сек кем емес 3 3 2.3 Барлық табанмен тепе-теңдік қолсыз, бос аяғы бүйірге көтеріледі (135о), аяғы басынан жоғары. Екі аяқпен орындау (тепе-теңдікті бекіту) сек кем емес 3 3 2.4 Денені алға еңкейту арқылы бүкіл аяқтағы тепе-теңдік, бос аяқ кем дегенде 135о артқа көтеріледі. Екі аяқпен орындау (тепе-теңдікті фиксациялау) сек кем емес 3 3 2.5 Кем дегенде 135о жіпке секіру, ұшу кезеңінде форманы көрсету. Екі аяқпен орындау саны кем емес 1 1 3. Спорттық біліктілік деңгейі 3.1 Оқу-жаттығу кезеңіндегі оқу мерзімі (үш оқу жылға дейін) СШ Ескертпе: барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыруға және жүргізуге қажетті жабдықтармен және спорт мүкәмәлммен қамтамасыз ету Спорт жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Таразы дана 1* 2 Суретті жазуға және көруге арналған бейне техникасы дана 1* 3 Ақпараттық тақта дана 1* 4 Қабырға айнасы (0,6*2 м) дана 20* 5 Платформасы бар гимнастикалық кілем (13*13 м) дана 1* 6 Магнитофон немесе музыка орталығы (музыкалық жабдық) дана 2* 7 Гимнастикалық мат дана 10* 8 Медицинбол от 1 до 5 кг жинақ 3* 9 Волейбол добы дана 2* 10 Спорттық доп сорғысы дана 1* 11 Ноутбук дана 1* 12 Гимнастикалық таяқша дана 18* 13 Тұрмыстық шаңсорғыш дана 2* 14 Гимнастикалық орындық дана 5* 15 Хореографиялық станок жинақ 1* 16 Гимнастикалық қабырға дана 8* 17 Баланстарды пысықтауға арналған тренажер дана 1 18 Әмбебап шағын габаритті тренажер дана 1 19 Хронометр дана 2* 20 Ілмектермен созылатын резеңке дана 1 21 Әр түрлі қарсылық ілмектері жоқ тегіс созылатын резеңке дана 1 22 Гимнастикалық арқан дана 1 23 Баланстарды пысықтауға арналған тренажер дана 1 24 Қол салмақтары дана 1 25 Аяқ салмақтары дана 1 * топқа есептегенде Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі (дана, жұп (2 дана), жиынтық, және т.б.) Саны 1 Күннен қорғайтын қалпақ дана 1 2 Желден қорғайтын костюм дана 1 3 Салтанатты спорттық костюм дана 1 4 Жаттығу спорттық костюмі дана 1 5 Көктем / күз спорттық курткасы дана 1 6 Қысқы спорттық курткасы дана 1 7 Кроссовки для зала жұп 1 8 Кроссовкалар жұп 1 9 Спорттық жарыстарда өнер көрсетуге арналған купальник / комбинезон дана 1 10 Ресми жаттығуларда өнер көрсетуге арналған купальник / комбинезон дана 1 11 Леггинстер (серпімді колготки) дана 2 12 Тізе жастықшалары жұп 1 13 Шұлықтар жұп 1 14 Оқшауланған шұлықтар жұп 1 15 Жартылай тәпішке (получешки) жұп 12 16 Залға арналған тәпішке (сланцы) жұп 1 17 Футболка дана 3 18 Спорттық шорт (спорттық іш киім) дана 2 19 Рюкзак дана 1 20 Доңғалақты спорттық сөмке (чемодан) дана 1 21 Бас киім дана 1 22 Сүлгі дана 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 79 қосымша Семсерлесу бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 79-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Семсерлесу бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – семсерлесу бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 10 8 416 АД– 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3-тен жоғары 6 20 1040 СЖ – 1 5 24 1248 СЖ – 2 4 26 1352 СЖ 2-ден жоғары 4 28 1456 ЖСШ 3 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Ересек жасөспірімдер Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Кадеттер Жасөспірімдер U 23 Ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі / жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасының жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралары Кешенді медициналық зерттеп-қарауға арналған іс-шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 - - - - АД– 2 - - - - ОЖТ – 1 - 14 күнтізбелік күнге дейін - - ОЖТ – 2 - 14 күнтізбелік күнге дейін - - ОЖТ – 3 - 14 күнтізбелік күнге дейін - - ОЖТ 3-тен жоғары - 18 күнтізбелік күнге дейін - - СЖ – 1 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 10 тәулікке дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен көп емес СЖ – 2 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 10 тәулікке дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен көп емес СЖ 2-ден жоғары 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 10 тәулікке дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен көп емес ЖСШ 21 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 10 тәулікке дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен көп емес Клубтар/ секциялар Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Ересек жасөспірімдер Кадеттер Жасөспірімдер U 23 Ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 - - - - - - АД– 2 - - 1 1 - - ОЖТ – 1 4 2 4 2 4 2 ОЖТ – 2 6 2 4 2 6 2 ОЖТ – 3 6 4 2 1 6 4 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 6 4 2 1 6 4 СЖ – 1 8 6 2 2 8 6 СЖ – 2 8 6 2 2 8 6 СЖ 2-ден жо­ға­ры 8 6 2 2 8 6 ЖСШ 10 6 2 2 10 6 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер, әйелдер, командалық Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ере­сек жа­сө­спі­рім­дер Ка­дет­тер Жа­сө­спі­рім­дер U-23 Ере­сек­тер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 30 126 30 126 30 126 30 126 30 126 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 30 126 30 126 30 126 30 126 30 126 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 30 126 30 126 30 126 30 126 30 126 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 30 126 30 126 30 126 30 126 30 126 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 30 126 30 126 30 126 30 126 30 126 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 4 4 4 - - Облыстық турнирлер 4 4 4 - - Республикалық турнирлер 4 4 4 4 4 Ресми облыстық жарыстар 4 4 4 - - Ресми республикалық жарыстар 4 4 4 4 4 Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Жаттығудың негізгі бағыты – семсерлесудің қарапайым әдістерімен және арнайы қозғалыстармен танысу Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 19-22 Саптық жаттығулар (жүгіру, жүру). Жалпы білім дамыту жаттығулары. Қол мен аяқтың бұлшық еттеріне, тұлға бұлшықеттеріне арналған жаттығулар. Орнында, қозғалыста, доппен секіру. Секіргішпен секіру. Ойындар (доппен қуыспақ, пионербол, доппен қуу, доп үшін күрес және т.б.) Арнайы дене дайындығы (АДД) 12-13 Сайыскерлік тұрыс. Терең сайыскерлік тұрысқа отыру. Терең сайыскерлік тұрыстан секіру. Сигнал бойынша оң жақтан сол жаққа және артқа секіру кезінде сайыскерлік тұрысты ауыстыру. Алдыңғы, артқы тұрған аяқты көтеру кезінде тепе-теңдікті сақтау. Терең сайыскерлік тұрыста секірулермен қозғалу Техникалық 50-60 Сайыскерлік тұрысты зерттеу. Аяқ, қол қалпын қою. Қозғалыс. Алға, артқа қадамдар. Алға, артқа секіру. Аттау, жабылу, алға, артқа. Атттау, қайталанған аттау. Шаншуды қолдану, көрсету. Көрсетуді зерттеу және жабылу. Көрсету - тікелей шаншу - жабылу. Позицияларды зерттеу Тактикалық Нысанамен жұмыс. Екі аудармамен, бір аудармамен шаншу. Қосылымдарды ауыстырғаннан кейін шаншу. Батман және ремизбен шаншу. Денеге көрсетумен шаншу және аяққа шаншу. Жүрелей шаншу Теориялық 5-10 Қазақстандағы және әлемдегі семсерлесу тарихы. Қару түрлерінің айырмашылықтарын түсіндіру. Ата-аналармен жұмыс, мектептегі жалпы сабақ режимі, тамақтану мен демалысты ұйымдастыру бойынша ұсынымдар. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар Психологиялық Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты ояту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Спорт жарыстарына қатысу - Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау 1-3 Барлығы 100 % Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Жаттығудың негізгі бағыты – семсерлесудің негізгі құралдарымен танысу және ұрыс жүргізудің бастапқы тәжірибесі Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 16-17 Спорттық ойындар (футбол, волейбол, бадминтон және т.б.). Эстафеталар (жүгіру, кедергілер жолағымен, спорттық снарядтармен, назар аударуға). Доппен, нығыздалған доптармен, теннис доптарымен жаттығулар Арнайы дене дайындығы (АДД) 9-11 Аттаулар. Аттау кезіндегі тербелістер. Сигнал бойынша - секіру кезінде оң жақ аттауды сол жаққа өзгерту. Аттау позициясынан итеретін аяққа отыру, содан кейін бастапқы позицияға итеріп шығару. Жылдамдықпен алға, артқа жылжу. Шабуылға шығу сигналы бойынша аттай отырып, терең сайыскерлік тұрыста секіру Техникалық 60-65 Қорғану, ұстау, оппозициялар, батмандар. Орнында қорғану, тікелей шаншу. Қадаммен қорғану (алға, артқа), тікелей шаншу. Батманмен, қадаммен шаншу (алға, артқа). Оппозициямен, қадамда шаншу. Аударымдар, қосылыстарды өзгерту. Қарапайым шабуылдар: алға қарай қадаммен шабуыл; аттаумен шабуыл; қадаммен (секірумен), аттаумен шабуыл. Күрделі шабуылдар: жабылу, ремизге ауысу шабуылдары; қармаумен, аударумен шабуылдар; дайындық шабуылдары; айқас қадамдық шабуылдар. Байламдар (шабуылдаушы, қарсы шабуыл, қорғаныс) Тактикалық Жұпта жұмыс істеу. Қашықтықты сақтай отырып, қозғалыста орнында рипост ойын. Қашықтықты пайдаланатын шабуыл. Шақыру және одан кейін ұстап алу арқылы шабуыл. Қорғану, батман, оппозициямен серіктестің шабуылына қарсы шабуыл. Қашықтық (жақын қашықтықты, орта қашықтықты, алыс қашықтықты сақтау). Жаттығу жекпе-жегі. Сигнал бойынша шабуылдар Теориялық 4-5 Бекіту жүйелерінің жұмысы. Қару жұмысы. Эталон, сүңгіш және оларды қолдану. Жарыс ережелері және оларды өзгерту. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу Психологиялық Жаттығу қызметіне мақсатты нормалау. Спорттық маңызды қасиеттерді ерік қасиеттерін дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Семсерлесу түсінігі мен терминологиясы. Жарыс ережелері және оларды өзгерту Спорт жарыстарына қатысу 1-2 Медициналық және медициналық-биологиялық, реабалитациялық шаралар, тексеру және бақылау 1-3 Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Жаттығудың негізгі бағыты – іс-әрекеттің негізгі түрлерін стандарттау, арнайы дағдыларды қалыптастыру Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 13-14 Қол бұлшықеттеріне арналған жаттығулар (айналу, иілу және созылу, сермеу, кеудені жерден көтеру, тартылу). Тұлға бұлшықеттеріне арналған жаттығулар (айналмалы қозғалыс, алға, артқа, бүйір жаққа еңкею). Аяқ бұлшықеттеріне арналған жаттығулар (екі және бір аяққа отыру, алға қарай жүрелеу позициясынан алға, артқа, бүйір жаққа секіру). Аттау, жартылай шпагаттар. Буындардағы икемділік пен ұтқырлық жаттығулары. Жылдамдық-күш жаттығулары Арнайы дене дайындығы (АДД) 8-9 Сайыскерлік тұрыста жоғары секіру, аттау. Сайыскерлік тұрыста серіппелі жүрелеу, аттау кезінде тербелу. Сайыскерлік тұрыста салмақпен қозғалу. Терең жүрелеу және сайыскерлік тұрысқа оралумен жоғары секіру. Жүрелеуден барынша ұзын аттау Техникалық 65-70 Іс-әрекет пен жағдайды зерттеу, оларды қолдану (8-ші және 7-ші позициялар; 8-ші және 7-ші байланыстар; төменгі позициялар мен байланыстардың өзгеруі, - нысананың алдында тұрып және жаттықтырушының командасымен серіктеспен жұптасып, серіктеспен жұптасып, төменгі позициялар мен қосылыстардан қолды жоғарыдан және денеге ауыстырумен шабуылдар; 8-ші және 7-ші қосылыстардан тікелей жамбасқа шабуылдар және т.б) Тактикалық Сайыс алаңын жаулап алу және шабуылдар мен жауаптардан шегіну үшін маневр жасау (Айна алдында, сондай-ақ жұпта қозғалу; жетекшілер өздерінің шабуылдары үшін қашықтық жасайды және қарысластық шабуылының алдында оны бұзады). Дайындық көрсетілімін, позицияларды өзгертуді жасайтын қарсыласқа қасақана шабуыл жасау. Баяу және қысқа шегінушінің; белгілі бір қорғаныспен жауап беретін ұзақ жақындаушының қосылысқа кіруі Теориялық 4-5 Спортшының гигиенасы, шынығуы, режимі және тамақтануы Психологиялық Сезімдерді, әрекеттерді, эмоцияларды және мінез-құлықты басқара білу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-3 Жарыс ережелерін зерттеу. Хаттамаларды жүргізу Спорт жарыстарына қатысу 2-3 Медициналық және медициналық-биологиялық, реабалитациялық шаралар, тексеру және бақылау 2-4 Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Жаттығудың негізгі бағыты – іс-әрекеттің негізгі түрлерін стандарттау, арнайы дағдыларды қалыптастыру Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 13-14 Теннис доптарымен жаттығулар (әр түрлі позициялардан лақтыру, қабырғадан секірген допты бұрылыстармен ұстау). Әр түрлі бастапқы позициялардан орындықтағы жаттығулар (отырып, тұрып, жатып); орындықтан, орындыққа, орындықтан асып секіру; бір және екі аяқта; орындықта және орындықсыз жүру. Гимнастикалық таяқпен жаттығулар. Басқа спорт түрлерін (эстафета, баскетбол, футбол) қамтитын жаттығулар Арнайы дене дайындығы (АДД) 8-9 "Жебемен" бір бағытта, бағытты ауыстырумен қайталанған шабуылдар. Шабуыл әрекеттерінің жылдамдығы мен тереңдігінің өзгеруімен серіктесімен қашықтықты ұстап тұру және бұзу үшін маневр жасау. Әр түрлі қашықтықтан жылдамдыққа бағытталған шаншулар. Әдістердің комбинациясын орындау және маневр жасау, бірнеше рет айқасу. Оқу-жаттығу жекпе-жектер Техникалық 65-70 Іс-әрекет пен жағдайды зерделеу, оларды қолдану (жартылай айналма және айналма батмандармен шабуылдар және денеге (қолға) ішке (сыртқа) шаншумен -кезекпен 5-6 рет жұпта орындау; жоғарыдан тікелей қолға шаншу арқылы жауап шабуылдары (төменнен аудару) - қарсылас шабуылынан қашықтықты үзгеннен кейін жұппен орындау және басқалар) Тактикалық Белгілі бір секторға батмандармен (басып алулармен) шабуылдарға әдейі қарсы шабуыл жасау, ұзақтығы артық финттермен шабуылдар. Тапсырмаларды жұппен орындау (жылдам және ұзақ шабуылды қолдану үшін баяу және қысқартылған шабуылмен артқа маневр ұзындығын барлау; тікелей қорғаныс пен тікелей жауап беру және т. б. қолдану үшін белгілі бір секторға ұзақ жақындасумен қарапайым шабуылдар жасау) Теориялық 4-5 Спортшының жабдықтары, құрал-саймандары мен саймандары. Жарақаттанудың алдын алу Психологиялық Жеңіс үшін күресте табандылыққа тәрбиелеу. Қолайсыз сыртқы және ішкі факторларға қарсы психологиялық тұрақтылықты игеру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-3 Оқу-жаттығу сабағын ұйымдастыру бойынша дағдылар мен білімді дамыту, (топ құру, жекпе-жектің негізгі әдістері). Топта ширатып шынықтыру үшін дағдыларды жетілдіру Спорт жарыстарына қатысу 2-3 Медициналық және медициналық-биологиялық, реабалитациялық шаралар, тексеру және бақылау 2-4 Барлығы 100 % Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Жаттығудың негізгі бағыты – негізгі әрекеттерді игеру, жарыс жағдайларына бейімделу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 13-14 Жылдамдық пен реакцияның басым дамуы. Зейінді дамыту ойындары. Арнайы дене дайындығы (АДД) 8-9 Қадамдарды, секірулерді, аттауларды, қадам мен аттауды, секіру мен аттауды сериялық орындау кезінде сайыскерлік тұрысты өз бетінше жетілдіру. Тәсілдер комбинациясын меңгеру: секіру + аттау; аттау + "жебе"; қадам және аттау + "жебе"; алға қадам + "жебе"; артқа қадам + "жебе" Техникалық 65-70 2-ші, 1-ші позициялар; 7-ші, 8-ші қосылыстардан тікелей денеге шаншу арқылы оппозициямен қарапайым шабуылдар. 6-шы және 4-ші қосылыстардан төменгі секторға ауысу арқылы қарапайым шабуылдар; төменгі позициялардан табанға тікелей шаншу шабуылдары; дайындыққа шабуылдар - 4-ші (6-шы) қосылысқа батман (ұстау) және төменнен қолға шаншу; 4-ші (6-шы) қосылысқа "жебемен" дайындыққа шабуылдар және басқа дайындық Тактикалық Қарсыласуды қиындату үшін ұзындығын, жылдамдығын, қозғалыс ырғағын, қару-жарақ позицияларын өзгерту арқылы маневр жасау; шабуылдарды аяқтау секторын, ұзындығын, жылдамдығын, ырғағын, секторын өзгерту арқылы қасақана шабуыл жасау; қасақана қорғану, орында аялдауды қолдана отырып, қорғанысты жалтару мен жартылай бұрылыстармен үйлестіре отырып, ерікті түрде шегіну және жақындасу; қарсы шабуылдарға оппозициямен, қару-жараққа әрекетпен шабуылымен және басқа дағдылармен қайталама қарапайым шабуылдармен қарсы тұру Теориялық 4-5 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау Психологиялық Спорттық қызметке мақсатты бекіту, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерді жетілдіру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-3 Жаттығу сабағын құрудың негізгі әдістері: ширатып шынықтыру, негізгі және қорытынды бөлімдер. Топ бойынша кезекшінің міндетін орындау (сабақ орындарын, қажетті мүкәммалды алу дайындау және т.б.) Спорт жарыстарына қатысу 4-5 Медициналық және медициналық-биологиялық, реабалитациялық шаралар, тексеру және бақылау 2-4 Барлығы 100 % Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Жаттығудың негізгі бағыты – негізгі әрекеттерді игеру, жарыс жағдайларына бейімделу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 8-10 Жылдамдық-күш төзімділігін, қозғалыс жылдамдығын дамытуға ерекше назар аударылады. Арнайы дене дайындығы (АДД) 5-7 Қадамдарды, секірулерді, аттауларды, қадамдар мен аттауды, секірулер мен аттауларды сериялық орындау кезінде жауынгерлік позицияны өз бетінше жетілдіру. Тәсілдер комбинациясын меңгеру: секіру + аттау; аттау+ "жебе"; қадам және аттау+ "жебе"; алға қадам + "жебе"; артқа қадам + "жебе" Техникалық 65-75 Қарсы шабуылдар; Тікелей қорғану; Кері соққылар; Рипост ойыны, тапсырма бойынша оқу-жаттығу жекпе-жегі Тактикалық Дайындық нақты қорғанысты қолдана отырып, қорғаныс пен жауаптың түрін бүркемелеу, сектор; қарапайым шабуылдар мен шабуылдарды ажырату, қарапайым шабуылдарға қарсы тұру және финтпен шабуылдардың алдын алу; қарсыластың бастамасын күрделі шабуылдар мен қару-жарақ қозғалыстарымен әр түрлі кедергілерді қолдана отырып, күту шайқасын жүргізу және басқа дағдылар Теориялық 4-5 Қазақстанда және әлемде семсерлесу дамуының негізгі үрдістері. Жарыс ережелері және оларды өзгерту Психологиялық Спортшыларда басым болатын жеке қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалды тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық жайсыздыққа төзімділік Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-5 Жарыс ережелерін зерделеу, хаттамалар жүргізу арқылы төрешілердің дағдыларын қалыптастыру. Өз және басқа топтарда өткізу кезінде жекелеген төрешілік міндеттерді тікелей орындауға қатысушыларды тарту Спорт жарыстарына қатысу 4-5 Медициналық және медициналық-биологиялық, реабалитациялық шаралар, тексеру және бақылау 2-4 Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Жаттығудың негізгі бағыты – әрекеттер құрамын кеңейту және оларды дайындау және қолдану үшін жағдайларды кеңейту Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 5-6 Қол жеткізілген қозғалыс амплитудасын және әрекеттерді орындау динамикасын сақтау Арнайы дене дайындығы (АДД) 3-4 Қозғалыс әдістерінің комбинациясынан тұратын жаттығулар көлемін ұлғайту арқылы қозғалыс қасиеттерін қалыптастыру Техникалық 65-75 Позициялар; Қосылыстар; Шабуылдар; Қарсы шабуылдар; Қорғаныс және жауаптар Тактикалық Маневр жасау; қасақана шабуыл жасау, мыналарды өзгерту: жақындаудың ұзындығы мен жылдамдығы және шаншу мен соққы беру секторын; қасақана қорғану; кешіктірілген жауаптарды қасақана ремизбен озу; қасақана қарсы шабуыл жасау және қарсы шабуылдарға қарсы тұру Теориялық 5-8 Психологиялық Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-7 Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Төреші, аға төреші, есептегіш төреші және хатшылық құрамында қалалық ресми жарыстардың төрешілігіне қатысу Спорт жарыстарына қатысу 6-8 Медициналық және медициналық-биологиялық, реабалитациялық шаралар, тексеру және бақылау 3-6 Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Жаттығудың негізгі бағыты – техникалық-тактикалық дайындықты әмбебаптандыру Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 5-6 Доп ойындарын пайдалану (футбол, баскетбол және т.б.). Арнайы дене дайындығы (АДД) 3-4 Техникалық 65-75 Позициялар; Қосылыстар; Шабуылдар; Қарсы шабуылдар; Қорғаныс және жауаптар Тактикалық Шабуылдар мен жауаптармен қорғаныстарды алға-артқа қадамдармен, қару-жарақпен ойнаумен бүркемелеу; Дайындық шабуылдары мен қарсы шабуылдарды ұзақ шегініспен, жалған қорғаныспен бүркемелеу; Қаруға әрекетпен және финттермен шабуылдарды дайындық қарапайым шабуылдарды, қорғаныстарды, қарсы шабуылдарды қолдана отырып бүркемелеу; Дайындық қорғаныстарын қолдана отырып, финтпен қарсылас шабуылдарын тудыру; Қарсыластың қарсы шабуылдарын: ұзақ жақындау; финттермен дайындық шабуылдары; қару-жараққа әрекетпен шабуылдары қолдана отырып шақыру; Тікелей қорғаныс пен жауап беруді қолдану үшін қарсыластың ішкі секторға қарсы шабуылдарын қолды сыртқы секторға соғу арқылы шақыру және және басқа дағдылар Теориялық 5-8 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқара білу, жауапкершілігі жоғары жағдайларда стреске төзімділік, жоғары бәсекелестік ынталандыру, байыптылық пен жауапкершілік, өзін-өзі талдау қабілеті Психологиялық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-7 Өзін-өзі бақылау, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерді талдау күнделігін өз бетінше жүргізе білу. Жетекші төреші, хатшы, бас төреші ретінде оқу ойындарының төрешілігіне қатысу Спорт жарыстарына қатысу 6-8 Медициналық және медициналық-биологиялық, реабалитациялық шаралар, тексеру және бақылау 3-6 Барлығы 100 % Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Жаттығудың негізгі бағыты – техникалық-тактикалық дайындықты әмбебаптандыру Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 5-6 Іс-қимыл ойындары, жүгіру және секіру жаттығулары Арнайы дене дайындығы (АДД) 3-4 Техникалық 65-75 Позициялар; Қосылыстар; Шабуылдар; Қарсы шабуылдар; Қорғаныс және жауаптар Тактикалық Қасақана шабуыл жасау; Қасақана қорғану; Қарсыластың ниетін барлау; Шабуылдаушы қарсыласқа қарсы шабуылдан озу үшін кедергі жасау; Шабуылдарды қасақана қорғаныс комбинациясымен жеңу Теориялық 5-8 Психологиялық Мінездің моральдық-еріктік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі сендіру және өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге ынтаны дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-7 Кіші топтарда оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Өз және басқа топтарда өткізу кезінде жекелеген төрешілік міндеттерді тікелей орындауға қатысушыларды тарту Спорт жарыстарына қатысу 6-8 Медициналық және медициналық-биологиялық, реабалитациялық шаралар, тексеру және бақылау 3-6 Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Жаттығудың негізгі бағыты – техникалық-тактикалық дайындықты даралау Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 3-4 Қол жеткізілген деңгейде ұстау және ойын төзімділігін одан әрі дамыту Арнайы дене дайындығы (АДД) 3-4 Техникалық 65-75 Позициялар; Қосылыстар; Шабуылдар; Қарсы шабуылдар; Қорғаныс және жауаптар Тактикалық Дайындау тікелей және айналмалы қарсы қорғаныстарды, оппозициямен ремиздерді дайындауды ерікті кезектестіру арқылы қарсыласқа жауаптың түрін таңдауды қиындату; Шабуылдарды қасақана қорғаныс комбинациясымен қайтару; іс-қимыл комбинацияларын ерікті түрде ауыстыру және басқа дағдылар Теориялық 5-7 Психологиялық Жаттығу процесінде тәуелсіз ойлауды дамыту. Оны талдау және түзету мүмкіндігі Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-7 Басқа спортшылардың жаттығуларды орындау кезінде қателерін анықтау және түзету. Жас топтардағы оқушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу жүйелерін, хаттамаларды жүргізуді меңгеру. Командалық, жекелей және жұптық жарыстардың төрешілері Спорт жарыстарына қатысу 8-10 Медициналық және медициналық-биологиялық, реабалитациялық шаралар, тексеру және бақылау 3-8 Барлығы 100 %

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін № Сынақ түрі Ұлдар Қыздар 1. Жүгіру 10 м. (сек.) 3,1 3,2 2. Қайталап./Қайтармалы жүгіру 4х7 м. (сек.) 11,2 11,3 3. Жүгіру 14 м бастапқы қалыптан (позициядан) тірену- қозғалысқа арқа жағымен отыру (сек.) 4,3 4,4 4. Жүгіру, 14 м. бастапқы қалыптан қозғалысқа арқамен жату (сек.) 4,7 4,8 5. Иілу - жатып, қолды еденнен созу (бір рет) 7 5 6. Секіргішпен секіру 1 мин. (рет) 30 50 7. Орнынан ұзындыққа секіру (см) 120 110 8. Қайтармалы жүгіру 4х14 м. (сек.) 18,0 18,2 Оқу-жаттығу топтары үшін Дамитын физикалық қасиет Бақылау жаттығуы (тесттер) Ұлдар Қыздар Шапшаңдық жүгіру 20 м (4,6 с артық емес) жүгіру 20 м (4,7 с артық емес) Үйлесімділік қайтармалы жүгіру 4х5м (8,5 с артық емес) қайтармалы жүгіру 4х5м (8,7 с артық емес) Жүгіру 20 м бастапқы позициядан тірену- қозғалысқа арқа жағымен отыру (6,0 с артық емес) Жүгіру 20 м бастапқы позициядан тірену- қозғалысқа арқа жағымен отыру (6,2 с артық емес) Жүгіру, 20 м. бастапқы позициядан қозғалысқа арқамен жату (6,2 с артық емес) Жүгіру, 20 м. бастапқы позициядан қозғалысқа арқамен жату (6,4 с артық емес) Төзімділік 20 м кесіндіде 1 минут ішінде қайтармалы жүгіру (кемінде 10 рет) 20 м кесіндіде 1 минут ішінде қайтармалы жүгіру (кемінде 9 рет) Күш қолбасы динамометрия (кемінде 26 кг) қолбасы динамометрия (кемінде 21 кг) Жылдамдық-күш қасиеттері орнынан ұзындыққа секіру (кемінде 1,55 м) орнынан ұзындыққа секіру (кемінде 1,45 м) қайтармалы жүгіру 4х14м (16,7 с артық емес) қайтармалы жүгіру 4х14м (16,9 с артық емес) Техникалық-тактикалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама Спорт шеберлігін жетілдіру топтары үшін Дамитын физикалық қасиет Бақылау жаттығуы (тесттер) Ұлдар Қыздар Шапшаңдық жүгіру 20 м (3,6 с артық емес) жүгіру 20 м (3,8 с артық емес) Үйлесімділік қайталап жүгіру 4х5м (7,4 с артық емес) қайталап жүгіру 4х5м (артық емес 7,8 с) Төзімділік 20 м кесіндіде 1 минут ішінде қайтармалы жүгіру (кемінде 12 рет) 20 м кесіндіде 1 минут ішінде қайтармалы жүгіру (кемінде 11 рет) Күш қолбасы динамометрия (кемінде 40 кг) қолбасы динамометрия (кемінде 34 кг) Жылдамдық-күш қасиеттері орнынан ұзындыққа секіру (кемінде 2,2 м) орнынан ұзындыққа секіру (кемінде 2,0 м) қайтармалы жүгіру 4х14м (14,4 с артық емес) қайтармалы жүгіру 4х14м (15,5 с артық емес) орнынан үш қарғып секіру (кемінде 6,8 м) орнынан үш қарғып секіру (кемінде 5,4 м) Теникалық-тактикалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама Спорттық разряд Спорт шеберіне үміткер Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Дамитын физикалық қасиет Бақылау жаттығуы (тесттер) Ерлер Әйелдер Шапшаңдық жүгіру 20 м (3,6 с артық емес) жүгіру 20 м (3,8 с артық емес) Үйлесімділік қайтармалы жүгіру 4х5м (7,4 с артық емес) қайтармалы жүгіру 4х5м (7,8 с артық емес) Төзімділік 20 м кесіндіде 1 минут ішінде қайтармалы жүгіру (кемінде 12 рет) 20 м кесіндіде 1 минут ішінде қайтармалы жүгіру (кемінде 11 рет) Күш қолбасы динамометрия (кемінде 40 кг) қолбасы динамометрия (кемінде 34 кг) Жылдамдық-күш қасиеттері қайтармалы жүгіру 4х14м (14,4 с артық емес) қайтармалы жүгіру 4х14м (15,5 с) артық емес орнынан ұзындыққа секіру (кемінде 2,3 м) орнынан ұзындыққа секіру (кемінде 2,0 м) орнынан үш қарғып секіру (кемінде 6,8 м) орнынан үш қарғып секіру (кемінде 5,4 м Техникалық-тактикалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама Спорттық атағы Спорт шебері Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорт жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 24-бө­лім­ше. Сем­сер­ле­су 1. Оқу ра­пи­ра­сы Спорт­тық қа­ру: да­на адам 1 1 1 1 - - - - - - 2. Оқу қы­лы­шы да­на адам 1 1 1 1 - - - - - - 3. Құ­ра­с­ты­ры­л­ған электр ра­пи­ра да­на адам - - 3 1 6 1 10 1 - - 4. Құ­ра­с­ты­ры­л­ған электр қы­лыш да­на адам - - 3 1 6 1 10 1 - - 5. Сем­сер­ле­су мас­ка­сы сым­мен жиын­тық­та да­на адам - - 3 1 6 1 10 1 - - 6. Фут­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 7. Бас­кет­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 8. Құ­ра­с­ты­ры­л­ған электр сем­сер 2 1 2 1 3 1 12 1 2 1 9. Элек­тра­пир­ге ар­нал­ған қо­сал­қы жүз­дер да­на адам 2 1 3 1 5 1 24 1 10 1 10. Электр қы­лы­шы­на ар­нал­ған қо­сал­қы жүз­дер да­на адам 2 1 3 1 5 1 12 1 10 1 11. Электр сем­сер­ге ар­нал­ған қо­сал­қы жүз­дер да­на адам 2 1 3 1 5 1 12 1 10 1 12. Ра­пир­ге қо­сым­ша электр ұштық­тар да­на адам 2 1 3 1 5 1 12 1 2 1 13. Қы­лыш­қа қо­сым­ша электр ұштық­тар да­на адам 2 1 3 1 5 1 12 1 2 1 14. Ра­пи­ра­лық электр күрт­ке да­на адам 1 2 1 2 3 1 6 1 2 1 15. Сем­сер­лік электр күрт­ке да­на адам 2 1 2 1 3 1 6 1 2 1 16. Ра­пир­ге электр сым (же­ке) да­на адам 2 2 2 1 3 1 12 1 2 1 17. Қы­лыш­қа электр сым (же­ке) да­на адам 2 2 2 1 3 1 12 1 2 1 18. Сем­сер­ге электр сым (же­ке) да­на адам 2 2 2 1 3 1 12 1 2 1 19. Қа­ру­ға ар­нал­ған қап да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 1 1 20. Элек­тр­лік мас­ка әй­не­гі да­на адам - - 1 1 2 1 2 1 1 1 21. Сем­сер­ле­су­ге ар­нал­ған электр­ман­жет да­на адам - - 2 1 4 1 2 1 2 1 22. Сем­сер­лік тұт­қа (ұста­уыш) да­на адам 4 1 4 1 4 1 4 1 1 1 23. Қы­лыш қал­қа­ны да­на адам 3 1 3 1 3 1 3 1 - - 24. Ра­пир қал­қа­ны да­на адам 3 1 3 1 3 1 3 1 - - 25. Сем­сер қал­қа­ны да­на адам 3 1 3 1 3 1 3 1 - - 26. Ар­найы ар­ба* да­на адам - - 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 27. Плат­фор­ма (ар­ба­лар үшін) * да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 28. Ра­пер­ге ар­нал­ған жап­сыр­ма * да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 29. Қы­лыш­қа ар­нал­ған жап­сыр­ма* да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 30. Сем­сер­ле­су жо­лы да­на адам - - 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 31. Шан­шу­ды бе­кі­ту­ге ар­нал­ған электр ап­па­ра­ты да­на адам - - 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 32. Ка­туш­ка ора­ма­сы да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 33. Эла­сти­ка­лық сер­пім­ді ре­зең­ке да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 34. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық да­на оқу то­бы - - 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 35. Қы­лы­штың тұт­қа­сы, ра­пи­ра (та­пан­ша) да­на адам 5 1 5 1 5 1 5 1 1 1 36. Қы­лы­штың тұт­қа­сы, ра­пи­ра (фран­цуз) да­на адам 5 1 5 1 5 1 10 1 1 1 37. Қы­лыш­қа ар­нал­ған үш­тік ті­сте да­на адам 5 1 5 1 5 1 10 1 - - 38. Қо­сар­лан­ған ті­стер (ра­пи­ра, сем­сер) да­на адам 5 1 5 1 5 1 10 1 - - 39. Бұ­ран­да­лар (қы­лыш, ра­пи­ра) да­на адам 5 1 5 1 10 1 20 1 - - 40. Тө­сем­дер (сем­сер, ра­пи­ра, қы­лыш) да­на адам 5 1 5 1 10 1 20 1 - - 41. Спорт­шы­лар­дың мо­ни­то­рин­гі жүй­е­сі да­на оқу то­бы - - - - 1 3 1 3 - - 42. Көп­функ­ци­о­нал­ды тре­на­жер да­на оқу то­бы - - - - 1 4 1 4 - - Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Са­ны Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 24-бө­лім­ше. Сем­сер­ле­су 1. Ди­элек­тр­лік фу­фай­ка да­на адам 2 1 2 1 2 1 4 1 2 1 2. Эла­сти­ка­лық (сер­пім­ді) шұлық­тар жұп (2да­на) адам 1 3 ай 1 1 2 1 2 1 - - 3. Сем­сер­ле­су ко­стю­мі (күрт­ке, шал­бар) жи­нақ адам 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 4. Сем­сер­ле­су туфлиі жұп (2 да­на) адам 2 1 2 1 2 1 4 1 2 1 5. Сем­сер­ле­су қол­ғап­та­ры жұп (2да­на) адам 1 1 1 1 4 1 4 1 4 1 6. Ке­уде­ге ар­нал­ған кө­кі­рек­ше қор­ға­ныс да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 7. Қор­ға­ныс ра­ко­ви­на­сы да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 8. Ақ тү­сті гет­ры жұп (2да­на) адам 4 1 4 1 4 1 4 1 - - 9. Ақ тү­сті шұлық жұп (2да­на) адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 10. Сем­сер­ле­су мас­ка­сы да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 11. Сем­сер­ле­су мас­ка­сы сым­мен жиын­тық­та да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 12. Же­ңі бар жат­тық­ты­ру­шы ке­уде­ше­сі да­на адам - - - - - - - - 1 1 13. Бы­л­ға­ры­дан жат­тық­ты­ру­шы ке­уде­ше­сі (сем­сер, ра­пи­ра, қы­лыш) да­на адам - - - - - - - - 3 1 14. Аяқ­ты аяқ­пен (та­бан) қор­ғау (қы­лыш) жұп (2да­на) адам - - - - - - - - 1 1 15. Бы­л­ға­ры­дан жат­тық­ты­ру­шы же­ңі да­на адам - - - - - - - - 1 1 16. Әй­ел про­тек­то­ры жұп (2да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 17. Сем­сер­ле­су ке­уде­ше­сі (жи­лет) да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 - - 18. Ди­элек­тр­лік күрт­ке* да­на адам - - 2 1 2 1 2 1 - - 19. Ар­найы ал­жап­қыш* да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 20. Сем­сер­ле­су аяқ ки­і­мі жұп (2да­на) адам - - 2 1 2 1 2 1 - - 21. Сем­сер­ле­су гетр­ле­рі да­на адам - - 4 1 4 1 4 1 - - 22. Жат­тық­ты­ру­шы­ға ар­нал­ған қол­ғап­та­ры да­на адам - - - - - - - - 2 1 23. Же­ке бас сым да­на адам - - 2 1 3 1 4 1 - - 24. Элек­тр­лік ра­пир мас­ка­сы *Рапира, қылыш, семсер үш бөлімшесі болған кезде

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 80 қосымша Жеңіл атлетика бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 80-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрі бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – жеңіл атлетика бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, жоғары спорт шеберлігі мектептері, интернаттар, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 10 8 416 АД– 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 14 728 ОЖТ – 2 8 16 832 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3-тен жоғары 6 20 1040 СЖ – 1 5 24 1248 СЖ – 2 4 26 1352 СЖ 2-ден жоғары 4 28 1456 ЖСШ 3 36 1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) 12–13 жас аралығындағы жасөспірімдер ұлдар мен қыздар Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады 14–15 жас аралығындағы кіші жастар ұлдар мен қыздар 16–17 жас аралығындағы үлкен жастар ұлдар мен қыздар 18–19 жас аралығындағы юниорлар ұлдар мен қыздар 20–23 жас аралығындағы жастар 23 жас және одан жоғары ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­ла­ры Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық зерт­теп-қа­ра­у­ға ар­нал­ған іс-ша­ра­лар Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 0 АД– 2 0 0 14 күн­ге дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес - ОЖТ – 1 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ұй­ым әкім­ші­лі­гі та­ра­пы­нан спорт­тық іс-ша­ра­лар күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес бел­гі­ле­не­ді. ОЖТ – 2 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 д күн­ге дей­ін ней ОЖТ – 3 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖ – 1 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖ – 2 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖ 2-ден жо­ға­ры 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ЖСШ 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/ сек­ци­я­лар 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) 12–13 жас ара­лы­ғын­да­ғы жа­сө­спі­рім­дер ұл­дар мен қы­здар 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 14–15 жас ара­лы­ғын­да­ғы кі­ші жастар ұл­дар мен қы­здар 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 16–17 жас ара­лы­ғын­да­ғы үл­кен жастар ұл­дар мен қы­здар 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 18–19 жас ара­лы­ғын­да­ғы юни­ор­лар ұл­дар мен қы­здар 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 20–23 жас ара­лы­ғын­да­ғы жастар 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 23 жас және одан жо­ға­ры ере­сек­тер 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры 14–15 жас ара­лы­ғын­да­ғы кі­ші жастар ұл­дар мен қы­здар 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 16–17 жас ара­лы­ғын­да­ғы үл­кен жастар ұл­дар мен қы­здар 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 18–19 жас ара­лы­ғын­да­ғы юни­ор­лар ұл­дар мен қы­здар 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 20–22 жас ара­лы­ғын­да­ғы жастар 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 23 жас және одан жо­ға­ры ере­сек­тер 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға ба­ру және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 4 6 0 0 АД– 2 0 0 4 8 0 0 ОЖТ – 1 0 4 4 8 0 2 ОЖТ – 2 1 6 4 8 1 3 ОЖТ – 3 2 6 6 8 1 4 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 2 6 6 8 3 5 СЖ – 1 12 8 8 8 4 6 СЖ – 2 12 8 8 8 8 8 СЖ 2-ден жо­ға­ры 12 8 8 8 10 10 ЖСШ шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген 10 14 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес, ере­же­лер­ге, күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға және дай­ынды­ғын жос­пар­ға сәй­кес. Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке, жұп, командалық) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар (11 жастан ас­қан емес) Ұл­дар (13 жастан ас­қан емес) Кі­ші жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­қан емес) Үл­кен жа­сө­спі­рім­дер (17 жастан ас­қан емес) Жастар (22 жастан ас­қан емес) Ере­сек­тер (23 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­га­ер­лер (35 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 Әйелдер (жеке, жұп, командалық) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар (11 жастан ас­қан емес) Қы­здар (13 жастан ас­қан емес) Кі­ші жа­сө­спі­рім­дер (15 жастан ас­қан емес) Үл­кен жа­сө­спі­рім­дер (17 жастан ас­қан емес) Жастар (22 жастан ас­қан емес) Ере­сек­тер (23 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­га­ер­лер (35 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 32 96 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз ету үшін комплекттер мен медальдардың соңғы саны Ережеге (регламентке) сәйкес реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­ры­стың түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі І са­нат­ты спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Жо­ға­ры са­нат­ты ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ха­лы­қа­ра­лық са­нат­та­ғы тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер 30-дан ас­па­уы ти­іс 30-дан ас­па­уы ти­іс 30-дан ас­па­уы ти­іс 30-дан ас­па­уы ти­іс 40-дан ас­па­уы ти­іс Об­лы­стық тур­нир­лер 30-дан ас­па­уы ти­іс 30-дан ас­па­уы ти­іс 30-дан ас­па­уы ти­іс 30-дан ас­па­уы ти­іс 40-дан ас­па­уы ти­іс Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 30-дан ас­па­уы ти­іс 40-дан ас­па­уы ти­іс 80-дан ас­па­уы ти­іс 80-дан ас­па­уы ти­іс 80-дан ас­па­уы ти­іс Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 60-дан ас­па­уы ти­іс 60-дан ас­па­уы ти­іс 60-дан ас­па­уы ти­іс 60-дан ас­па­уы ти­іс 40-дан ас­па­уы ти­іс Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 30-дан ас­па­уы ти­іс 40-дан ас­па­уы ти­іс 80-дан ас­па­уы ти­іс 80-дан ас­па­уы ти­іс 80-дан ас­па­уы ти­іс Ескерту: төрешілер коллегиясын қалыптастырудың жалпы қағидалары

1. Жеңіл атлетика бойынша жарыстарды төрешілік жасау World Athletics (WA) жарыстар ережелері мен Қазақстан Республикасының жеңіл атлетика федерациясы бекіткен ережелер мен регламенттерге қатаң сәйкес жүргізіледі.

2. Төрешілер коллегиясының сандық және сапалық құрамы төмендегілерге байланысты: o Жарыстың мәртебесі (халықаралық, республикалық, облыстық, аудандық). o Жарыс бағдарламасы (дисциплиналардың саны мен өткізу күндері). o Қатысушылар саны және ағымдары. o Спорттық нысанның техникалық жабдықталуы (фотофиниш жүйесі және қашықтықты электрондық өлшеу жүйесінің болуы).

3. Жарысты өткізу үшін Бас төрешілер коллегиясы (БТК) құрылады, құрамына мыналар кіреді: Бас төреші, Бас хатшы, Техникалық делегат, Дисциплиналар бойынша рефери (жүгіріс, секіру, лақтыру, көпсайыс), Стартер, Фотофиниш бойынша бас төреші, Дисциплиналар бойынша аға төрешілер (секіру, лақтыру, көпсайыс).

4. Төрешілердің соңғы саны қатысатын секторлар мен өткізілетін дисциплиналарға сәйкес қажетті бригадаларды қосу арқылы анықталады. Төреші бригадасының атауы Мин. құрамы (адам) Бригада ішіндегі міндетті функциялар Ескерту БТК және Басқару аппараты 5-10 Техникалық делегат, Бас төреші, Бас төрешінің орынбасары, Жарыстар директоры, Жарыстар коменданты, Апелляциялық жюри (3 адам) Жюри міндетті түрде ҚРЧ деңгейінен бастап тағайындалады Секретариат 4-12 Бас хатшы, көмекшілер, деректерді енгізу операторлары Қатысушылар санына байланысты СТАРТ бригадасы 4-8 Старта координаторы, Стартер, стартердің көмекшілері (фальстартты қайтару) ФОТОФИНИШ бригадасы 3-5 Фотофиниш бас төрешісі, жүйе операторлары, қосалқы төреші Электроника болмаған жағдайда хронометристтер бригадасы (8–12 адам) арқылы ауыстырылады Қашықтықтағы бригада (Вираждардағы төрешілер) – стадион мен манеждегі жарыстарда 8-14 Дистанция төрешілері, айналым есепшілері, эстафета беру аймақтарындағы төрешілер Әр бұрылыста кемінде 1 төреші қажет CALL ROOM бригадасы (Жиналу және тіркеу) 3-8 Call Room бас төрешісі, құрал-жабдық пен нөмірлерді тексеретін төрешілер Уақытты есептеуде аса маңызды ТІКҚА секірулер бригадасы (Биіктік/Шест) 6–10 (1 секторға) Бас төреші, протокол хатшысы, өлшегіш, бағандағы төрешілер Егер бір уақытта 2 сектор жұмыс істесе – құрам екі есе көбейеді ГОРИЗОНТАЛДЫ секірулер бригадасы (Ұзындық/Үштік секіру) 6–10 (1 шұңғырға) Бас төреші, өлшегіш (оптика/рулетка), старт сызығына қарайтын төреші, құмды тегістеушілер (2 адам), хатшы ЛАҚТАЛУДЫҢ бригадасы (Доп/Диск/Балта/Шоқпар) 6–10 (1 секторға) Бас төреші, өлшегіш (алаңда), шеңбердегі төреші (фол), хатшы, снарядты қайтару төрешілері (2–3 адам) Қауіпсіздік техникасына ерекше көңіл бөлуді талап етеді Жабдықтар мен инвентарьдағы техникалық төрешілер бригадасы 8-24 Секторларды, старт блоктарын және басқа жабдықтар мен инвентарьларды монтаждау Бір уақытта бірнеше дисциплиналарды өткізу кезінде ерекше назар қажет

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 50 Жан-жақты үйлесімді даму. Тірек-қимыл аппаратының нығаюы. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 40 Қимылды ойындар, эстафеталар, акробатика және гимнастика элементтері, кросстық дайындық. Ептілік пен икемділікті дамыту. Арнайы дене дайындығы (АДД) 10 Жеңілдетілген жағдайларда арнайы жүгіру жаттығулары (АЖЖ). Табан мен кор (core) бұлшықеттерін нығайту. Техникалық 35 «Қимылдар мектебін» меңгеру, көпсайыстық дайындық: 1. Жүгіру техникасының негіздері: дене қалпы, қолдың жұмысы, табанның қойылуы. 2. Секіру негіздері: жүгіріп келіп бір аяқпен итерілуге, қонуға үйрету. 3. Лақтыру негіздері: снарядты дұрыс ұстау, лақтыруға арналған бастапқы қалыптар, жүгіріп келу. Тактикалық 5 Стадионда/манежде өзін-өзі ұстау ережелері. Старт пен финиш ұғымы. Ойындар мен эстафеталарда күшті дұрыс бөлу. Теориялық 5 Жеңіл атлетиканың тарихы («Спорт патшайымы»). Спортшы гигиенасы. Жарыс ережелері (қарапайым). Қауіпсіздік техникасы. Психологиялық 5 Спортпен жүйелі түрде шұғылдануға қызығушылық қалыптастыру. Тәртіпке тәрбиелеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 45 Қимыл жылдамдығын және аэробтық төзімділікті дамыту. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 30 Ойын әдісі, кросстық жүгіру, айналмалы жаттығу (өз дене салмағымен). Арнайы дене дайындығы (АДД) 15 Секіру жаттығулары (көпсекіру). Үдеумен жүгіру. Набивной доптарды лақтыру. Техникалық 40 Дағдылар қорын кеңейту, көпсайыстық дайындық: 1. Төмен старт (негіздері). 2. Бұрылыс бойымен жүгіру техникасы. 3. Ұзындыққа секіру техникасы («аяқты бүгіп» тәсілімен) және биіктікке секіру (аттап өту). 4. Кедергі қадамының техникасы (жеңілдетілген).. 5. Орнынан ядроны (набивной допты) итеру техникасы. Тактикалық 5 Қашықтықты өту тактикасы. Эстафеталық таяқшаны беру (негіздері). Теориялық 5 Дене жаттығуларының ағзаға әсері. Тамақтану режимі. Жеңіл атлетика түрлері. Психологиялық 5 Ерік-жігер қасиеттерін дамыту (табандылық, батылдық). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 40 Арнайы төзімділік пен жылдамдық-күш қасиеттерінің негізін қалыптастыру. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 20 Қосымша салмақпен жаттығулар (шағын салмақ), икемділік пен координацияға арналған жаттығулар. Арнайы дене дайындығы (АДД) 20 Таңдалған түр (түрлер тобы) бойынша арнайы дайындық жаттығулары. Интервалдық жүгіру. Техникалық 40 Көпсайыстық дайындық, мамандануын бастапқы тестілеу: Табиғи бейімділігіне байланысты (спринт/кедергілер, төзімділік, секірулер, лақтырулар) вариативті техниканы үйрету. Қимыл фазаларын нақтылау (жүгіріп келу, итерілу/шығару, ұшу, қону). Тактикалық 10 Орта қашықтықтарға жүгіру тактикасы (алға шығу, финишке шығу). Секірулерде жүгіріп келу қашықтығын есептеу және оны түзету. Теориялық 5 Жеңіл атлетикалық жаттығулар биомеханикасының негіздері. Өзін-өзі бақылау. Жарыс ережелері (тереңдетілген). Психологиялық 4 Жарыстарға психологиялық дайындық. Старт алдындағы жағдайды басқару. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Балалар жарыстарында төрелік етуге көмек көрсету (хатшы, бұрылыс төрешісі). Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 40 Арнайы төзімділік пен жылдамдық-күш қасиеттерінің негізін қалыптастыру. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 20 Қосымша салмақпен жаттығулар (шағын салмақ), икемділік пен координацияға арналған жаттығулар. Арнайы дене дайындығы (АДД) 20 Таңдалған спорт түрі (түрлер тобы) бойынша арнайы дайындық жаттығулары. Интервалдық жүгіру. Техникалық 40 Маманданудың басталуы: Табиғи бейімділігіне қарай (спринт/кедергілер, төзімділік, секірулер, лақтырулар) вариативті техниканы үйрету. Қимыл фазаларын нақтылау (жүгіріп келу, итерілу/шығару, ұшу, қону). Тактикалық 10 Орта қашықтықтарға жүгіру тактикасы (алға шығу, финишке шығу). Секірулерде жүгіріп келу қашықтығын есептеу және оны түзету. Теориялық 5 Жеңіл атлетикалық жаттығулар биомеханикасының негіздері. Өзін-өзі бақылау. Жарыс ережелері (тереңдетілген). Психологиялық 4 Жарыстарға психологиялық дайындық. Старт алдындағы жағдайды басқару. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Балалар жарыстарында төрелік етуге көмек көрсету (хатшы, бұрылыс төрешісі). Барлығы 100 % Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 35 Таңдалған мамандану үшін жетекші физикалық қасиеттерді дамытуға басымдық беру. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 15 Дайындықтың қолдаушы сипаты. Арнайы дене дайындығы (АДД) 20 Жаттығуда жоғары қарқынды құралдардың көлемін арттыру. Күштік дайындық (штангамен жұмыс). Техникалық 45 Техниканы жетілдіру: Жарыстық жаттығуды субмаксималды жылдамдықта/күште орындау техникасын тұрақтандыру. Жеке қателіктерді түзету. Тактикалық 10 Жарыс күресі барысында тактикалық ойлауды дамыту. Іріктеу, алдын ала және финалдық жүгірулерде/әрекеттерде тактиканы қолдану. Теориялық 5 Жаттығу циклын жоспарлау. Қалпына келтіру құралдары (массаж, монша, фармакология). Психологиялық 4 Жоғары нәтижеге жетуге деген мотивацияны қалыптастыру. Стресске төзімділік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Топта жылыну жаттығуын өткізу. Жарыстарда төрелік ету (уақыт өлшеуші төреші, өлшеуші). Барлығы 100 % Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 35 Таңдалған мамандану бойынша жетекші физикалық қасиеттерді дамытуға басымдық беру Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 15 Дайындықтың қолдаушы сипаты. Арнайы дене дайындығы (АДД) 20 Жаттығуда жоғары қарқынды құралдардың көлемін ұлғайту. Күштік дайындық (штангамен жұмыс). Техникалық 45 Техниканы жетілдіру: Жарыстық жаттығуды субмаксималды жылдамдықта/күш салуда орындау техникасын тұрақтандыру. Жеке қателіктерді түзету. Тактикалық 10 Жарыс күресі барысында тактикалық ойлауды дамыту. Іріктеу, алдын ала және финалдық жүгірулерде/әрекеттерде тактиканы қолдану. Теориялық 5 Жаттығу циклін жоспарлау. Қалпына келтіру құралдары (массаж, монша, фармакологиялық қолдау). Психологиялық 4 Жоғары нәтижеге жетуге бағытталған мотивацияны қалыптастыру. Стресске төзімділік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Топта жылыну жаттығуын өткізу. Жарыстарда төрелік ету (хронометрист төреші, өлшеуші). Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 30 Арнайы физикалық қасиеттерді барынша дамыту. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 10 Белсенді демалыс пен қалпына келтіру құралы ретінде қолдану. Арнайы дене дайындығы (АДД) 20 Жоғары қарқынды, тар мамандандырылған жүктемелер. Техникалық 45 Жарыстық стресс жағдайында техниканы автоматизмге дейін жеткізу. Жеке стильді қалыптастыру. Тактикалық 15 Жарыстық жағдайларды модельдеу. Қарсыластар тактикасын зерттеу. Теориялық 5 Әлемнің жетекші спортшыларының дайындық әдістемелерін талдау. Допингке қарсы ережелер. Психологиялық 4 Идеомоторлық жаттығу. Өзін-өзі реттеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын құрастыру. Бастапқы дайындық (АД) топтарымен нұсқаушылық тәжірибе. Спорт төрешісі санатын алу. Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 30 Арнайы физикалық қасиеттерді барынша дамыту. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 10 Белсенді демалыс пен қалпына келтіру құралы ретінде қолдану. Арнайы дене дайындығы (АДД) 20 Жоғары қарқынды, тар мамандандырылған жүктемелер. Техникалық 45 Жарыстық стресс жағдайында техниканы автоматизмге дейін жеткізу. Жеке стильді қалыптастыру. Тактикалық 15 Жарыстық жағдайларды модельдеу. Қарсыластар тактикасын зерттеу. Теориялық 6 Әлемнің жетекші спортшыларының дайындық әдістемелерін талдау. Допингке қарсы ережелер. Психологиялық 5 Идеомоторлық жаттығу. Өзін-өзі реттеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын құрастыру. Бастапқы дайындық (АД) топтарымен нұсқаушылық тәжірибе. Спорт төрешісі санатын алу. Барлығы 100 % Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 30 Арнайы физикалық қасиеттерді барынша дамыту. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 10 Белсенді демалыс пен қалпына келтіру құралы ретінде қолдану. Арнайы дене дайындығы (АДД) 20 Жоғары қарқынды, тар мамандандырылған жүктемелер. Техникалық 45 Жарыстық стресс жағдайында техниканы автоматизмге дейін жеткізу. Жеке стильді қалыптастыру. Тактикалық 15 Жарыстық жағдайларды модельдеу. Қарсыластар тактикасын зерттеу. Теориялық 6 Әлемнің жетекші спортшыларының дайындық әдістемелерін талдау. Допингке қарсы ережелер. Психологиялық 5 Идеомоторлық жаттығу. Өзін-өзі реттеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын құрастыру. Бастапқы дайындық (АД) топтарымен нұсқаушылық тәжірибе. Спорт төрешісі санатын алу. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 25 Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 5 Функционалдық мүмкіндіктерді шекті деңгейде сақтау. Арнайы дене дайындығы (АДД) 20 Шектеуші факторлармен жеке дара жұмыс жүргізу. Техникалық 50 Техниканың микроэлементтерін егжей-тегжейлі жетілдіру. Қимылдардың үнемділігін арттыру. Тактикалық 15 Халықаралық жарыстарға (Азия чемпионаты, Әлем чемпионаты, Олимпиада ойындары) арналған жоғары деңгейлі тактикалық дайындық. Теориялық 5 Дайындықтың ғылыми-әдістемелік қамтамасыз етілуі. Спорт биохимиясы мен физиологиясы. Психологиялық 4 Жеңімпаз психологиясы. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Мастер-кластарға, семинарларға қатысу. Барлығы 100

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері

7.1. Жалпы бақылау ережелері Бақылау және ауыстыру нормативтері әр оқу жылының соңында оқушылардан келесі дайындық кезеңіне көшу үшін тапсырылады. Спорттық нәтиже басымдықта: Спорттық жетілдіру кезеңдері (СЖТ) және жоғары спорттық шеберлік кезеңінде (ЖСШТ) спортшының қызметін бағалаудың басты критерийі – ресми жарыстарда (Қазақстан чемпионаттары, республикалық және халықаралық старттар) көрсеткен спорттық нәтижесі.. Қазіргі жылы Бірыңғай спорттық классификация талаптарын (разрядтық нормативтер) орындаған немесе ресми республикалық жарыстарда жүлделі орын алған спортшылар нормативті орындаған деп есептеледі. Оларға автоматты түрде ең жоғары баға қойылады. ЖДД осы жағдайда ағымдағы педагогикалық бақылау сипатына ие болады. Нормативтерді тапсыру спортшының жеке дайындық жоспарын, әсіресе жарыс кезеңінде, бұзбауы тиіс.

7.2. Алғашқы дайындық топтары (АДТ) үшін нормативтер (Барлық физикалық қасиеттерді дамыту және көпқырлы дайындыққа баса назар: жылдамдық, координация, жарылғыш күш. Тесттер жеңіл атлетикалық үшсайыс тапсырмаларды имитациялайды. Бақылау жаттығуының түрі Ұлдар Қыздар Баға / Критерий 30 м жүгіру (жоғары старттан), сек. 5,4 5,6 Жылдамдықты бағалау – өту нормативін орындау Орнынан ұзындыққа секіру, см 160 150 Аяқтың жарылғыш күшін бағалау – өту нормативін орындау 1 кг салмақты допты төменнен алға лақтыру, м 8,00 6,50 Күштік қабілеттер – өту нормативін орындау Қайталмалы жұгіріс 3х10 м, сек. 8,4 8,7 Координацияны бағалау – өту нормативін орындау 500 м жүгіру, мин, сек Уақытты есепке алмағанда Уақытты есепке алмағанда Жалпы төзімділікті бағалау – қалыпты қадамға ауыспай жүгіру Ерскерту: АДТ-ға бір жылдан артық көшу үшін бастапқы деңгейге қарағанда нәтижелер кемінде 5–10% жақсаруы тиіс. 7.3. Оқу-жаттығу топтары (ОЖТ) үшін нормативтер (Көшпелі кезең. Легкая атлетика үшін негізгі қасиеттер бағаланады) Бақылау жаттығуының түрі Жасөспірімдер (ұлдар) Жасөспірімдер (Қыздар) Баға / Критерий 60 м жүгіру (жоғары немесе төмен старттан), секунд 8,2 – 8,8 8,8 – 9,5 Абсолютты жылдамдықты бағалау – өту нормативін орындау Орыннан үштік секіру, м 6,20 5,60 Аяқ бұлшықеттерінің жарылғыш күшін бағалау – өту нормативін орындау 3 кг ядро лақтыру төменнен алға, м 9,00 7,50 Күш қабілеттерін бағалау – өту нормативін орындау Жалпы төзімділік тесті (1000 м жүгіру немесе кросс) Орындалуы Орындалуы Негізгі аэробты дайындық Спорттық разрядты тағайындау 3 жасөспірімдік разрядтан төмен емес 3 жасөспірімдік разрядтан төмен емес Дарындылықты бағалау және алдын ала мамандандыру Ескерту: ОЖТ тобына 1 жылдан артық өту үшін нәтижелер төмендегі шарттардың біреуін орындауы керек: ОЖТ бірінші оқу жылына ауысқанда бастапқы деңгей көрсеткіштерінен кемінде 5–10% жақсаруы; Ағымдағы оқу жылының кез келген классикалық жеңіл атлетика бағдарлама дисциплинасында 3 жасөспірім дәрежесінен кем емес нәтиже көрсету, спорттық нәтиженің жыл сайын оң динамикасын ескере отырып, бекітілген спорттық разрядтар мен атақтар классификациясына сәйкес. Спорттық жетілдіру тобындағы (СЖТ) нормативтер: - Спорттық нәтиженің басымдығы: СЖТ кезеңдерінде спорттық көрсеткіш негізгі бағалау критерийі болып табылады. Ағымдағы жылы Біріккен спорттық классификация талаптарын таңдаулы дисциплина бойынша 1 ересектер разрядынан кем емес деңгейде орындаған спортшылар (облыстық немесе қалалық республикалық мәндегі, республикалық, халықаралық ресми жарыстарда) СЖТ бірінші оқу жылына қабылдау талаптарына автоматты түрде сәйкес келеді немесе келесі оқу жылына ауыстырылады. - Даулы жағдайларда спортшыны ауыстыру туралы шешімді ұйымның жаттықтырушы кеңесі нәтиженің өсу динамикасына қарап қабылдайды. Жоғары спорттық шеберлік тобының (ЖСШТ) нормативтері: - Спорттық нәтиженің басымдығы: ЖСШТ кезеңдерінде спорттық көрсеткіш негізгі бағалау критерийі болып табылады. Ағымдағы жылы Біріккен спорттық классификация разрядтары мен атақтарының талаптарын Кандидат в мастер спорта разрядынан кем емес деңгейде орындаған спортшылар (республикалық, халықаралық ресми жарыстарда) ЖСШТ тобына қабылдау талаптарына автоматты түрде сәйкес келеді немесе келесі оқу жылына ауыстырылады. - Даулы жағдайларда спортшыны ауыстыру туралы шешімді ұйымның жаттықтырушы кеңесі нәтиженің өсу динамикасына қарап қабылдайды. .

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық экипировкамен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1. Көр­ме/па­рад­тық спорт ко­стю­мі (көй­лек/олим­пии­̆ка, шал­бар) да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2. Дай­ын­дық жел­ге қар­сы ко­стюм (же­лет, шал­бар, жы­лы/флис) да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 3. Жы­лы ко­стюм (жа­кет, шал­бар) / Қы­сқы да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 4. Дай­ын­дық фут­бол­ка (син­те­ти­ка/мақ­та) да­на адам 1 1 2 1 3 1 4 1 - - 5. Жа­рыс май­ка / же­ңіл ат­ле­ти­ка то­пы да­на адам - - 1 1 2 1 3 1 - - 6. Жү­гі­ру шор­ты / қы­сқа тайтс да­на адам - - 1 1 2 1 3 1 - - 7. Ұзын тайтс (ло­син) жү­гі­ру­ге да­на адам - - 2 1 2 1 2 1 2 1 8. Спорт­тық шұлық­тар (ар­найы) жұп (2 да­на) адам - - 2 1 2 1 2 1 2 1 9. Жү­гі­ру­ге ар­нал­ған крос­сов­ка­лар (дай­ын­дық/амор­ти­за­ци­я­лан­ған) жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 10. Темп­тік крос­сов­ка­лар («ма­ра­фон­ки»/жар­ты­лай ма­ра­фон) жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 11. Спринт­ке ар­нал­ған ши­пов­ка­лар (қат­ты та­бан) жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 12. Ор­та және ұзақ қа­шық­тық­қа жү­гі­ру­ге ши­пов­ка­лар жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 13. Ұзын­дық­қа / үш се­кі­ріс / шест­ке ши­пов­ка­лар жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 14. Най­за лақ­ты­ру­ға ар­нал­ған ши­пов­ка­лар жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 15. Диск, яд­ро, бал­ға лақ­ты­ру­ға ар­нал­ған аяқ ки­ім жұп (2 да­на ) адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 16. Бал­ға лақ­ты­ру­ға ар­нал­ған қол­ғап (сол / оң) да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 17. Ат­ле­ти­ка­лық бел­дік (те­рі/син­те­ти­ка­лық) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 18. Ті­зе қор­ға­ғыш / суп­порт да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 19. Шын­тақ буы­ны­ның бе­кіт­кі­ші (қол­ғап ора­ма­сы) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 20. Аяқ буы­ны­ның бе­кіт­кі­ші да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 21. Спорт­тық жол сө­мке­сі да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 22. Спорт­тық рюк­зак да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 Спорт жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1. Старт­тық бл­ок­тар (WA сер­ти­фи­кат­тал­ған) 10 да­на жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 2. Лег­ко­ат­ле­ти­ка­лық ба­рьер­лер, жа­ры­стық рет­те­ле­тін (WA сер­ти­фи­кат­тал­ған) 100 да­на жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 3. Лег­ко­ат­ле­ти­ка­лық ба­рьер­лер, дай­ын­дық 80 да­на жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 4. Лег­ко­ат­ле­ти­ка­лық жұм­сақ ба­рьер­лер (қа­уыр­сын/по­ро­лон) 80 да­на жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 5. Ба­рьер­лер­ді та­сы­мал­да­у­ға ар­нал­ған ар­ба да­на Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 6. Ба­рьер план­ка­сы (ар­найы за­пас, WA сер­ти­фи­кат­тал­ған) да­на Оқу то­бы 1 1 2 1 2 1 2 1 1 1 7. Эс­та­фе­та­лық та­яқ­ша­лар (WA сер­ти­фи­кат­тал­ған) 10 да­на жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 8. Старт­тық бел­гі­лен­ген плат­фор­ма­лар (тум­бы) 8 да­на жиын­тық Оқу то­бы 2 4 2 4 2 4 2 4 - - 9. Сти­пль-чез­ге ар­нал­ған ба­рьер­лер 5 да­на (су жам­ба­сы­на ар­нал­ған ба­рьер кі­рік­ті­рі­л­ген) жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 10. Би­ік­тікке се­кі­ру­ге ар­нал­ған қо­ну ала­ңы (мат­тар, қап­пен) жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 11. Би­ік­тікке се­кі­ру мат­та­ры­на ар­нал­ған жаң­быр­ға қар­сы қап да­на Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 12. Би­ік­тікке се­кі­ру­ге ар­нал­ған ба­ған­дар жиын­тық Оқу то­бы 2 4 1 4 1 4 1 4 - - 13. Би­ік­тікке се­кі­ру план­ка­сы (шы­ны тал­шық, фи­берг­ласс) да­на Оқу то­бы 10 1 20 1 20 1 20 1 20 1 14. Би­ік­тікті өл­ше­уіш (те­ле­скоп­тық) да­на Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 15. Со­пақ та­яқ­пен се­кі­ру қо­ну ала­ңы (мат­тар) жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 16. Со­пақ та­яқ­қа ар­нал­ған ме­талл ұстау қо­ра­бы да­на Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 17. Со­пақ та­яқ­пен се­кі­ру­ге ар­нал­ған ба­ған­дар жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 18. Со­пақ та­яқ­пен се­кі­ру план­ка­сы да­на Оқу то­бы 10 1 20 1 20 1 20 1 20 1 19. Со­пақ та­яқ­тар жиын­тығы (ұзынды­ғы мен қат­ты­лы­ғы­на сәй­кес) да­на Оқу то­бы 20 2 24 2 24 2 20 2 - - 20. Со­пақ та­яқ­тар­ды сақ­тау ба­ға­на­сы (жер­ге ор­на­ты­ла­тын) да­на Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 21. Лонг / трой­ной се­кі­ру­ге ар­нал­ған ите­ру блок-план­ка­сы (жа­ры­стық, ауы­сты­ры­ла­тын) да­на Оқу то­бы 10 1 14 1 18 1 18 1 - - 22. Жа­стық­тар­ды ин­ди­ка­тор­лар­ға бе­кі­ту­ге ар­нал­ған пла­сти­лин да­на Оқу то­бы 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 23. Вы­рав­ни­ва­тель пе­Құм те­гі­сте­у­ші (ені үл­кен тыр­ма­лар) да­на Оқу то­бы 4 2 4 2 4 2 4 2 - - 24. Өл­ше­уіш ру­лет­ка, бо­лат (20 м) да­на Оқу то­бы 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 25. Өл­ше­уіш ру­лет­ка, бо­лат (50 м) да­на Оқу то­бы 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 26. Өл­ше­уіш ру­лет­ка, бо­лат (100 м) да­на Оқу то­бы 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 27. Жат­тығу яд­ро­сы (сал­мақ­тар жи­на­ғы: 2; 3; 4; 5; 6; 7.26 кг) жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 2 4 2 4 4 4 28. Іш­кі за­л­ға ар­нал­ған яд­ро (ре­зең­ке/софт 2; 3; 4; 5; 6; 7.26 кг) жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 2 4 2 4 4 4 29. Жа­ры­стық яд­ро (сал­мақ­тар жи­на­ғы: 2; 3; 4; 5; 6; 7.26 кг) жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 2 4 2 4 4 4 30. Іш­кі зал­да яд­ро лақ­ты­ру сек­то­ры (қор­ға­ныш тор, мат­тар) жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 31. Жат­тығу үшін яд­ро лақ­ты­ру­ға ар­нал­ған жы­л­жы­ма­лы шең­бер (сег­мент­пен) да­на Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 32. Жат­тығу дис­кі­сі (сал­мақ­тар жи­на­ғы: 0.75; 1; 1.5; 1.75; 2 кг) жиын­тық Оқу то­бы 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 33. Жа­ры­стық диск (сал­мақ­тар жи­на­ғы: 0.75; 1; 1.5; 1.75; 2 кг) жиын­тық Оқу то­бы 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 34. Жат­тығу бал­ға­сы (сал­мақ­тар жи­на­ғы: 2; 3; 4; 5; 6; 7.26; 8; 9 кг) жиын­тық Оқу то­бы 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 35. Жа­ры­стық бал­ға (сал­мақ­тар жи­на­ғы: 3; 4; 5; 6; 7.26 кг) жиын­тық Оқу то­бы 4 4 4 4 4 4 4 4 4 4 36. Бал­ға сы­мы (ар­найы за­пас) да­на Оқу то­бы 20 1 20 1 20 1 40 1 60 1 37. Бал­ға тұт­қа­сы (ар­найы за­пас) да­на Оқу то­бы 20 1 20 1 20 1 40 1 60 1 38. Жат­тығу най­за­сы (сал­мақ­тар жи­на­ғы: 500, 600, 700, 800 г) жиын­тық Оқу то­бы 4 2 4 2 4 2 4 2 6 2 39. Жа­ры­стық най­за (сал­мақ­тар жи­на­ғы: 500, 600, 700, 800 г) жиын­тық Оқу то­бы 3 2 3 2 4 2 6 2 6 2 40. Ме­таль­дық доп (150 г) да­на Оқу то­бы 10 1 - - - - - - 10 1 41. Диск / бал­ға сек­то­ры­ның қор­ға­ныш то­ры да­на Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 42. Іш­кі зал­да диск / бал­ға сек­то­ры­ның қор­ға­ныш то­ры да­на Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 43. Яд­ро лақ­ты­ру сек­то­ры­ның бел­де­уле­рі жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 44. Бал­ға­ны лақ­ты­ру, диск сек­то­ры­ның бел­де­уле­рі жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 45. Сна­ряд­тар­ды қай­та­ру құ­ры­л­ғы­сы (яд­ро­ға ар­нал­ған же­лоб) жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 46. Ме­та­ние бал­ға сна­ряд­та­рын та­сы­мал­да­у­ға ар­нал­ған ар­ба да­на Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 47. Ме­та­ние диск сна­ряд­та­рын та­сы­мал­да­у­ға ар­нал­ған ар­ба да­на Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 48. Яд­ро сна­ряд­та­рын та­сы­мал­да­у­ға ар­нал­ған ар­ба да­на Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 49. Фо­то­фи­ниш жүй­е­сі (ка­ме­ра, ПО, но­ут­бук) жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 50. Элек­трон­ды старт жүй­е­сі («Пи­сто­лет» + жа­рық + ды­быс, фаль­старт дат­чик­те­рі, прин­тер) жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 51. Ане­мо­метр (жел жыл­дамды­ғын өл­ше­уіш) жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 52. Ай­на­лым­дар­ды са­най­тын элек­трон­ды таб­ло жиын­тық Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 53. Тө­ре­ші­лік флаг­та­ры (ақ, қы­зыл, са­ры) жиын­тық Оқу то­бы 30 4 30 4 30 4 30 4 - - 54. На­бив­ной до­птар (мед­бол) 1–10 кг жиын­тық Оқу то­бы 4 2 4 2 4 2 4 2 4 2 55. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық да­на Оқу то­бы 4 4 4 4 4 4 4 4 - - 56. Гим­на­сти­ка­лық ма­та­лар да­на Оқу то­бы 10 2 10 2 10 2 10 2 - - 57. Мас­саж рол­лы да­на Оқу то­бы 10 2 10 2 6 2 4 2 4 2 58. Ре­зең­ке (жам­бы, эс­пан­дер) әр­түр­лі қат­ты­лық (сұ­ра­ныс бой­ын­ша) жиын­тық Оқу то­бы 10 2 10 2 6 2 4 2 4 2

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 81 қосымша Дзюдо бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 81-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрі бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – дзюдо бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 14 8 416 АД– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3-тен жоғары 8 20 1040 СЖ – 1 6 24 1248 СЖ – 2 5 26 1352 СЖ 2-ден жоғары 5 28 1456 ЖСШ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Ұлдар/қыздар 13-15 жас Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Ұлдар/қыздар 16-17 жас Жасөспірімдер 18-20 жас Жастар 23-жасқа дейін Ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ ҚРЧ ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­ла­ры Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық зерт­теп-қа­ра­у­ға ар­нал­ған іс-ша­ра­лар Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 0 АД– 2 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін 7 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ас­пай­ды, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес. ОЖТ – 2 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін СЖ – 1 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін СЖ – 2 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін й 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін СЖ 2-ден жо­ға­ры 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін ЖСШ 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін Клуб­тар/ сек­ци­я­лар ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Ұл­дар/қы­здар 13-15 жас 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін 7 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ас­пай­ды, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес. Ұл­дар/қы­здар 16-17 жас 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін Жа­сө­спі­рім­дер 18-20 жас 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін Жастар 23-жас­қа дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін Ере­сек­тер 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Қа­ла­лық және аудан­дық Ай­мақ­тық Рес­пуб­ли­ка­лық Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 0 0 АД– 2 0 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 3 2 1 0 1 0 ОЖТ – 2 2 3 2 0 2 0 ОЖТ – 3 1 3 2 1 2 1 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 1 2 3 2 3 2 СЖ – 1 1 1 4 3 4 5 СЖ – 2 1 1 4 4 4 6 СЖ 2-ден жо­ға­ры 1 1 3 7 3 8 ЖСШ 1 1 2 8 2 10 Клубтар /секциялар Мектеп-интернаттар-колледждер Барлық кезеңдерде Дайындық кезеңдеріне сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар/қы­здар 13-15 жас Ұл­дар/қы­здар 16-17 жас Жа­сө­спі­рім­дер 18-20 жас Жастар 23-жас­қа дей­ін Ере­сек­тер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 17 68 16 64 14 56 14 56 14 56 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 17 68 16 64 14 56 14 56 14 56 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 17 68 16 64 14 56 14 56 14 56 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 17 68 28 112 26 104 26 104 26 104 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 0 0 16 64 14 56 14 56 14 56 Ескерту: әр ұяшықтағы медаль саны бір жарысқа есептелген. Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстар үшін медальдар мен комплектілердің соңғы саны сәйкес жарыстарды өткізу туралы Ереже (регламент) арқылы белгіленеді.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 3 2 1 - - Облыстық және қалалық турнирлер 3 2 2 1 - Республикалық турнирлер - 2 1 1 2 Ресми облыстық және қалалық жарыстар 3 2 1 1 - Ресми республикалық жарыстар - 2 1 1 2 Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін халықаралық жарыстар - - 1 2 3 Ескерту: Әр ұяшықта көрсетілген судьялардың минималды саны Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін аудандық, қалалық, облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарда бір татамиға қызмет көрсетуге арналған

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу 1. Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 45 -Жалпы төзімділікті, икемділікті, қозғалысты үйлестіру және икемділікті дамыту. -Реакция жылдамдығы мен теңгерімділікті дамытуға арналған жаттығулар. -Акробатика элементтері бар ойын және эстафета жаттығулары. -Тұрақтылық үшін аяқ, корпус және иық белдеуі бұлшықеттерін нығайту. Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Арнайы физикалық дайындықтың міндеттеріне дзюдо техникасын меңгеруге ықпал ететін қозғалыс дағдылары мен қасиеттерін жетілдіру кіреді. Арнайы жаттығулар қолданылады: Дзюдошының арнайы күші, арнайы икемділігі, икемділік, күш, жылдамдық, төзімділігін дамытуға арналған жаттығулар; Лақтырудан қорғануға арналған жаттығулар; Техникалық әрекеттерге дайындық жаттығулары; Арнайы физикалық және психологиялық дайындыққа арналған жаттығулар. Бұлшықет топтарын жергілікті түрде дамыту үшін жаттығу құрылғылары, икемділікті, икемділікті, жылдамдықты, күш пен төзімділікті дамытуға арналған арнайы жаттығулар кешендері қолданылады. Жаттығу әдістері – қайталау, ойындық, ауыспалы және бақылау әдістері. Техникалық, тактикалық дайындық 20 Ұстаулар мен қозғалыстарды үйрету. Құлаған кезде ең қарапайым әрекеттерді орындауды үйрету. Қауіпсіздікті қамтамасыз ету мен топтау техникасын меңгеру. Жекпе-жекті жүргізудің бастапқы тактикасын үйрену. Қауіпті жағдайлардан шығуды үйрету – тұрғанда да, жатқан кезде де. Бәсекелестік сипатқа ие емес оқу-жаттығу жекпе-жектері. Дайындық жаттығуларына ерекше мән беріледі. Осы кезеңде дзюдодың базалық мектебін үйрету басталады, техникалық бөліктеріне байланысты және КЮ деңгейіне сәйкес емтихандарды кезең-кезеңімен тапсырумен. Бастапқы дайындық топтарында оқу кезеңі барысында оқушы арнайы техникалық әрекеттерді меңгеруі, жаттығулардың терминологиясын білуі және 6 КЮ бағдарламасы бойынша іс жүзінде орындауды үйренуі қажет. Теориялық және психологиялық дайындық 10 -Дзюдо ережелерімен және төрешілік ерекшеліктерімен таныстыру. - Дұрыс тамақтану, режим және қалпына келу негіздері. - Дисциплина мен спорттық этиканың маңызы. -Ойын әдістері арқылы позитивті көңіл-күй мен сенімділікті қалыптастыру. - Командада жұмыс істеу қабілетін дамыту және қарсыласты сыйлау. - Назарды шоғырландыру және өзін-өзі бақылау элементтері. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % 2. Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 40 -Жалпы төзімділікті, икемділікті, қозғалыстарды үйлестіруді және созылғыштықты дамыту. - Реакция жылдамдығы мен тепе-теңдікті дамытуға арналған жаттығулар. - Акробатика элементтері бар ойын және эстафета жаттығулары. - Аяқ, корпус және иық белдеуі бұлшықеттерін нығайту арқылы тұрақтылықты арттыру. Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 - Тұру күйіндегі қозғалыстар (алға, артқа, бүйірге жылжу). - Қол, арқа және аяқ бұлшықеттерін арнайы жүктемелерге дайындау. - Жаттығу барысында серпімді ленталарды қолдану. Техникалық, тактикалық дайындық 20 Негізгі техника мен тәсілдерді меңгеру: 5 КЮ. 5 КЮ комбинацияларын оқу, тұру күйінен партерге (жатып) өту. Қашықтықты, шабуылдар мен қарсы шабуылдарды түсінуді қалыптастыру. Бәсекелестік сипаттағы оқу-жаттығу кездесулері. Реакцияны және жылдам шешім қабылдауды дамытуға арналған ойын жаттығулары. Қарапайым тактикалық схемалар, бірінен кейін бірі орындалатын әрекеттермен. Теориялық және психологиялық дайындық 10 -Дзюдо күресінің ережелерімен және төрешілік ерекшеліктерімен танысу. - Дұрыс тамақтану, күн тәртібі және қалпына келу негіздері. -Дисциплина мен спорттық этиканың маңызы. - Ойын әдістері арқылы позитивті көңіл күй мен сенімділік қалыптастыру. - Ұжымда жұмыс істей білу қабілетін дамыту және қарсыласты құрметтеу. - Назар аудару мен өзін-өзі бақылау элементтері. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Төрешінің сигналдары мен қимылдарын үйрену. Барлығы 100 % 3. Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 30 Бірінші және екінші оқу-жаттығу топтарында жас спортшылар бастапқы мамандану кезеңінен өтеді, бұл кезеңде спорттық-техникалық шеберліктің негіздері қалыптасады. Арнайы назар жылдамдықты, қозғалыстар үйлесімділігін, икемділікті, арнайы және жалпы физикалық дайындықты, дзюдо техникасын дамытуға аударылады. Үшінші оқу жылы және одан кейінгі топтарда барлық дайындық бағыттары бойынша жаттығу жүктемесі едәуір артады. Әртүрлі техникалық-тактикалық дайындық жалғасады, қажетті арнайы физикалық қасиеттерді мақсатты түрде дамытуға көңіл бөлінеді. Арнайы дене дайындығы (АДД) 30 Қолға түсіру кезінде күрделі жаттығулар, мысалы, жылдамдыққа жұмыс, үштікпен жұмыс, берілген тапсырма бойынша күрес және т.б. Жарылғыш күш пен қозғалыс жылдамдығын дамыту жаттығулары. Серіктеспен өзара әрекеттестікті пысықтау жаттығулары (үйренген материал аясында комбинациялық техника). Техникалық, тактикалық дайындық 25 - Негізгі 4 КЮ тәсілдерін жетілдіру, комбинацияларды қосу арқылы. -Тұру күйінде және партерде қарсы шабуылдарды үйрену. - Қарсыласқа тікелей әсер ету құралдары (теңгерімінен шығару), мысалы, итеру, тартып алу және т.б. Қарсыластың ықтимал әрекеттерін алдын ала болжау. -Тактикалық жағдайларды талдау және ситуациялық ойындар. Теориялық және психологиялық дайындық 12 Сайыстар ережелері мен бағалау критерийлерін егжей-тегжейлі зерттеу. Жаттығу процесін ұйымдастыру теориясына кіріспе. Спорттық анатомия және физиологияның негіздері. Стресске төзімділік пен ерік-жігер қасиеттерін дамыту жаттығулары. Мақсаттар қою арқылы мотивацияны дамыту. Визуализация және релаксациялық әдістерді қолдану. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жаттығулар мен ішкі жарыстарда төрешілік тәжірибесі. - Кіші топтармен тәуелсіз жұмысқа дайындық. - Күнтізбелік жоспарға сәйкес жарыстық тәжірибе. Барлығы 100 % 4. Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 30 - Күшті, төзімділікті және буындардың қозғалғыштығын арттыру. - Жылдамдық пен реакцияны жақсартуға арналған жаттығулар кешені. -Секіру және жылдамдыққа арналған элементтермен жұмыс. - Резеңкемен жаттығу. - Кросс-жүгіру. Арнайы дене дайындығы (АДД) 30 - Жарылғыш күш пен жылдам қозғалыс жылдамдығын дамытуға арналған жаттығулар. - Серіктеспен бірлесіп әрекет етуді пысықтауға арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 25 3 КЮ деңгейіндегі тұру және партердегі қабылдауларды үйрену. Техникалық дайындық көбіне техникалық әрекеттер комбинацияларына сүйенеді. Ауыспалы жағдайлар мен контрқабылдауларды егжей-тегжейлі пысықтау. Негізгі қарсыластардың күрес стилін модельдеу және оларға қарсы әрекеттерді пысықтау. Жеке техникалық-тактикалық кешенді қалыптастыру. Қабылдаулар мен қозғалыс тактикасын пысықтау. Қабылдаулардың әртүрлі комбинацияларын алаң мен қарсыластың жағдайына байланысты қолдану. Қабылдауды жүргізу тактикасы. Қарсыласқа тікелей әсер ететін қабылдауларды орындау. Поединкінің әр кезеңінде дзюдошының белсенділігін дамыту. Қарсылас әрекеттерін алдын ала болжау қабілетін дамыту. Турнир тактикасы және барлық поединктерге күш бөлуді ойлау қабілетін дамыту. Теориялық және психологиялық дайындық 12 Байқау ережелерін және бағалау критерийлерін егжей-тегжейлі зерттеу. Жаттығу процесін ұйымдастыру теориясына кіріспе. Спорттық анатомия және физиология негіздері. Стресске төзімділік пен ерік-жігер қасиеттерін дамыту. Мақсат қою арқылы мотивацияны арттыру. Визуализация және релаксация әдістерін қолдану. Осы кезеңде оқушылар 3 КЮ деңгейіне сәйкес дзюдо техникасының тереңдетілген базалық дайындығын меңгеруі тиіс. Көрсетілген техникалық әрекеттердің толық көлемін үйрену міндетті болып саналады, ал оқыту тәртібі жаттықтырушылар мен педагогикалық құрам тарапынан өздері белгіленеді. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жаттығулар мен ішкі жарыстарда төрешілік тәжірибесі. - Кіші топтармен дербес жұмыс істеуге дайындық. Барлығы 100 % Оқу-жаттығу топтары ОЖТ-1 және ОЖТ-2-де спортшылар бастапқы мамандану кезеңінен өтеді. Осы кезеңдегі дайындық критерийлері ретінде келесі көрсеткіштер қарастырылуы мүмкін: Денсаулық жағдайы, физикалық дамуының деңгейі. Дайындық деңгейінің динамикасы, жеке ерекшеліктерге сәйкес. Бағдарламада қарастырылған жаттығу және жарыстық жүктемелерді меңгеру. Бағдарламаның теориялық бөлігін меңгеру деңгейі. Оқу-жаттығу топтары үшін келесі дайындық кезеңдерін бөліп көрсетуге болады: дайындық, жарыстық және өтпелі кезең. Оқу жылында бұл цикл 2 рет қайталанады. Жылдық цикл үшін ОЖТ-1 және ОЖТ-2 оқу-жаттығу топтарында апталық микроциклдерде жаттығу материалын даярлау бағыттары бойынша бөлу оқу процесінің тиімділігінің маңызды шарты болып табылады. 5. Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 30 - Күшті, төзімділікті және буындардың қозғалғыштығын дамытуға бағытталған жұмыс көлемін арттыру. - Жылдамдық пен реакцияны жақсартуға арналған жаттығулар кешені. - Арнайы жылдамдықты дамытуға арналған жаттығулар: техникалық әрекеттерді уақыт бойынша орындау. Арнайы дене дайындығы (АДД) 30 - Техникалық әрекеттерді уақыт бойынша орындау арқылы арнайы жылдамдықты дамытуға арналған жаттығулар. - Кедергіні жеңумен байланысты техникалық әрекеттерді орындау арқылы арнайы күшті дамытуға арналған жаттығулар. - Жарылғыш күш пен қозғалыс жылдамдығын дамыту жаттығулары. - Жаттығу жекпе-жектерінде өзара әрекеттестікті жетілдіруге арналған серіктеспен жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 25 - 2 КЮ техникаларын оқу. - Оқылған материалды практикада бекіту және оны жарыстық жекпе-жектерде қолдану. - Негізгі тәсілдерді жетілдіру, комбинацияларды қосу арқылы. - Тактикалық жағдайларды талдау және жағдайлық ойындар. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Бәсекелестіктің ережелерін және бағалау критерийлерін жан-жақты оқу. - Жаттығу процесін құру теориясына кіріспе. - Спорттық анатомия және физиология негіздері. - Стресс төзімділігін және ерік-жігер қасиеттерін дамыту. - Мақсат қою арқылы мотивацияны қалыптастыру. - Визуализация және релаксациялық әдістерді қолдану. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жаттығулар мен ішкі жарыстарда төрешілік тәжірибесін алу. - Кіші топтармен тәуелсіз жұмыс істеуге дайындық. Барлығы 100 % Теориялық дайындық бойынша білімді бақылау сұхбат, сауалнама, тақырыптық ойындар түрінде жүзеге асырылады, сонымен қатар ең үздік оқушы анықталады. Дзюдошылардың болашағын объективті анықтау және олардың дайындықтағы кемшіліктерін уақытында анықтау мақсатында жас спортшыларды жүйелі түрде (жылына 2 рет) тестілеу тиімді болып табылады. Бақылау-өткізу нормалары спорттық мекемелердің күнтізбесіне сәйкес ұйымдастырылады, барлық топтарда бір мезгілде (жарыс түрінде) немесе әр топта жеке өткізілетіндей. Тестілеу хаттамалары мен нәтижелері келесі топқа қабылдау және ауыстыру үшін ресми құжат болып табылады. 6. Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 30 - Күшті, төзімділікті және буындардың қозғалғыштығын арттыру. - Жылдамдық пен реакцияны жақсартуға арналған жаттығулар кешені. - Секіру және жылдамдыққа байланысты дайындық элементтерімен жұмыс. - Арқанға өрмелеу, созылуға арналған жаттығулар. - Эспандермен жаттығулар, білектің күші, тарту күші және жарылғыш күшін дамыту. Арнайы дене дайындығы (АДД) 30 - Эспандермен жаттығулар: білектің күші, тарту күші және жарылғыш күшін дамыту. - Жарылғыш күш пен қозғалыс жылдамдығын дамытуға арналған жаттығулар. - Жаттығулар серіктеспен: өзара әрекеттестікті дамыту және техниканы пысықтау. Техникалық, тактикалық дайындық 25 - 1 КЮ бағдарламасының әдістерін оқу және жетілдіру. - Өткен материалды қайталау; қарсылық көрсетпейтін қарсыласқа қарсы контр-әрекеттерді оқу; тапсырма бойынша күрес. - Тұру күйінде және партерде шабуылдарға қарсы контратака мен қорғауды меңгеру. - Тактикалық жағдайларды талдау және сценарийлік ойындар Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Байқау ережелерін және бағалау критерийлерін терең меңгеру. - Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру теориясына кіріспе. - Спорттық анатомия мен физиологияның негіздері. - Стресске төзімділікті және ерік-жігер сапаларын дамыту. - Өзін-өзі реттеу және психологиялық кедергілерді жеңу әдістері. - Әртүрлі деңгейдегі жарыстарға психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жаттығулар мен ішкі жарыстарда төрешілік тәжірибесін алу. - Кіші топтармен тәуелсіз жұмыс істеуге дайындық. Барлығы 100 % 7. Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 20 - Функционалдық мүмкіндіктерді арттыру, күштің, жылдамдықтың және арнайы қабілеттердің дамуы мен жетілдірілуі. - Интенсивті күш жаттығулары және жалпы төзімділікті дамыту. - Икемділікті және буындардың қозғалғыштығын арттыруға арналған жаттығулар. - Кардио және жылдамдық-қуаттық дайындығының кешенді жаттығулары. Арнайы дене дайындығы (АДД) 35 - Әртүрлі жағдайларда ұстап алу тәсілдерінің нұсқаларын, қозғалыс жылдамдығын тереңдетіп жетілдіру. - Күрестің тиімділігін арттыруға арналған арнайы жаттығулардың алуан түрін қолдану. - Қалпына келтіру жұмыстары және жарақаттың алдын алу. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - NAGE NO KATA үйрену. - Күрделі әдістер мен тактикалық схемаларды меңгеру және оларды тәжірибеде қолдану. - Қарсыластардың әрекеттеріне технико-тактикалық талдау жүргізу және жарыс кездесулеріне дайындық. - Бейнематериалдарды талдау және жарыс жағдайларын модельдеу. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Спорттық ғылымдағы тамақтану және қалпына келу әдістерін зерттеу. - Әртүрлі дайындық бөлімдері бойынша жаттығу процесін жоспарлау. - Допинг бақылауы және этикалық нормалармен танысу. - Көшбасшылық қасиеттерді қалыптастыру және командалық жұмыс іскерлігін дамыту. - Өзін-өзі реттеу және психологиялық кедергілерді жеңу әдістерін меңгеру. - Әртүрлі деңгейдегі жарыстарға психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жетекші нұсқаушының бақылауымен кіші топтарда жаттығулар өткізу. - Әртүрлі деңгейдегі жарыстарда төрешілік жасау. - Семинарлар мен оқу курстарына қатысу. Барлығы 100 % 8. Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 20 Түрлі бағыттағы күштік жаттығулар: жалпы және арнайы төзімділікті дамытуға арналған. Қозғалыс үйлесімділігі мен икемділікті арттыруға арналған жаттығулар. Жалпы дене дайындығын дамытуға арналған кешенді жаттығулар. Арнайы дене дайындығы (АДД) 35 - Захваттардың нұсқаларын терең меңгеру және координациялық қабілеттерді жетілдіру. - Күрестің тиімділігін арттыруға арналған әртүрлі арнайы жаттығуларды жетілдіру. - Қалпына келтіру және жарақаттардың алдын алу жұмыстары. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - NAGE NO KATA-ны меңгеру. - Күрестің күрделі тәсілдері мен тактикалық нұсқаларын игеру. - Әртүрлі деңгейдегі жарыстарға дайындық үшін қарсыластардың тактикалық талдауын жүргізу. - Бейнематериалдарды талдау және жарыс жағдайларын модельдеу. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Спорттық ғылымның ұсыныстарын тамақтану мен қалпына келу бойынша зерттеу. - Дайындықтың әртүрлі бөлімдері бойынша жаттығу процесін жоспарлау. - Допинг бақылауымен және этикалық нормалармен танысу. - Көшбасшылық қасиеттерді қалыптастыру және командалық жұмысты үйрену. - Өзін-өзі реттеу және психологиялық кедергілерді жеңу негіздерін зерттеу. - Әртүрлі деңгейдегі жарыстарға психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жетекші нұсқаушының бақылауымен кіші топтарда жаттығулар өткізу. - Әртүрлі деңгейдегі жарыстарда төрешілік жасау. - Семинарлар мен оқу курстарына қатысу. Барлығы 100 % 9. Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 20 - Әртүрлі бағыттағы күштік жаттығулар – жалпы және арнайы төзімділікті дамыту үшін. - Координациялық қабілеттер мен икемділікті арттыруға арналған жаттығулар. - Кардио және жылдамдық-күштік дайындығы бар кешенді жаттығулар. Арнайы дене дайындығы (АДД) 35 -Ұстау (қармау) түрлерін тереңдетіп меңгеру және координациялық қабілеттерді жетілдіру. - Күрестің тиімділігін арттыру үшін арнайы жаттығулардың әртүрлі түрлерін орындауды жетілдіру. - Қалпына келтіру және жарақаттардың алдын алу бойынша жұмыс. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - KATAME-NO-KATA үйрену. - Күрестің күрделі технико-тактикалық әрекеттері мен тактикалық нұсқаларын меңгеру. - Қарсыластарды тактикалық талдау және әртүрлі деңгейдегі жарыстарға дайындық. - Бейнематериалдарды талдау және жарыстық әрекеттерді модельдеу. Теориялық және психологиялық дайындық 12 - Спорттық ғылым ұсыныстарын тамақтану және қалпына келу мәселелері бойынша зерттеу. - Оқу-жаттығу процесін әртүрлі дайындық бөлімдері бойынша жоспарлау. - Допинг бақылауы және этикалық нормалармен танысу. - Көшбасшылық қасиеттерді қалыптастыру және командалық жұмысты үйрену. - Өзін-өзі реттеу және психологиялық кедергілерді жеңу негіздерін меңгеру. -Әр түрлі деңгейдегі жарыстарға психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 - Жетекші нұсқаушының бақылауымен кіші топтарда жаттығулар өткізу. - Әртүрлі деңгейдегі жарыстарда төрешілік жасау. - Семинарлар мен оқу курстарына қатысу. Барлығы 100 % 10. Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 15 - Оптималды физикалық дайындық деңгейін сақтау. - Жеке қалпына келтіру және жарақаттан қорғау бағдарламаларын орындау. - Физикалық дайындықты сақтау үшін арнайы жаттығулардың әртүрлі нұсқаларын кеңейту. Арнайы дене дайындығы (АДД) 40 - Арнайы физикалық қасиеттерді жетілдіруге максималды көңіл бөлу. - Жаттығуды спортшының жеке ерекшеліктерін ескере отырып жоспарлау. - Арнайы физикалық дайындық деңгейі мен қалпына келтіру режимін тұрақты бақылау. Техникалық, тактикалық дайындық 30 - KATAME-NO-KATA үйрену. - Жеке технико-тактикалық шеберлікті және күрес стилін жетілдіру. - Қарсыластардың жарыстағы әрекеттерінің жеке стилін талдау. - Жарыстарды талдау және дайындық жоспарын түзету. Теориялық және психологиялық дайындық 13 - Спорттық медицина мен жаттығу әдістемесін тереңдетіп зерттеу. - Жаттығуларды оңтайландыру үшін ғылыми деректерді қолдану. - Тренерлік немесе төрешілік қызметке дайындық. - Түрлі деңгейдегі жарыстарға қатысу үшін психологиялық тұрақтылық қалыптастыру. - Алдын ала жарысқа дайындықты жоспарлауды меңгеру. - Спортшыға мотивацияны сақтау және өзін-өзі дамыту қабілетін үйрету. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Тренировочные топтармен жұмыс істеу үшін педагогикалық дағдыларды меңгеру. Түрлі деңгейдегі жарыстарда төрешілік жасау. Сараптамалық комиссиялар мен спорт федерацияларына қатысу. Барлығы 100

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобының нормативтері Қыздар Баға Ұлдар Баға 1. Жалпы дене дайындығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру сек 5.8 10 5,8 10 6.3 5 6,3 5 6.3 аса 0 6,3 аса 0 1.2. Қайталмалы жүгіріс 3х10 м сек 9,0 10 8,5 10 9,5 5 9,0 5 9.5 аса 0 9,0 аса 0 1.3 Екі аяқпен итеріліп тұрған орыннан ұзындыққа секіру см 185-180 10 200-195 10 179-175 5 194-190 5 175 кем 0 190 кем 0 1.4 Биік белтемірде тартылу Рет саны - - 5-10 10 5 кем 0 1.5 Денені шалқасынан жатып көтеру 30 сек ішінде рет саны 10-12 10 13-15 10 8-10 5 9-12 5 8 кем 0 9 кем 0 1.6 Еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу Рет саны 6 10 - - 4-5 5 4 кем 0 2. Арнайы дене дайындығының нормативтері 2.1 6 КЮ деңгейіндегі білім көлемін көрсету, Қазақстан Дзюдо Федерациясының аттестациялық комиссиясы талаптарына сәйкес. Қателіктер саны 1 кем 10 1 кем 10 2-3 5 2-3 5 3 аса 0 3 аса 0 Ескерту: «Дзюдо күресінен КЮ және ДАН квалификациялық дәрежелерін беру тәртібі мен аттестациялық қызметке қойылатын талаптар туралы ереже» – Қазақстан Республикасының аумағында дзюдода КЮ шәкірттік дәрежелері мен ДАН шеберлік дәрежелерін беру тәртібін және талаптарын біркелкі белгілеуге арналған негізгі құжат болып табылады. Аталған ереже Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігінің Спорт және дене шынықтыру істері комитетінің төрағасы Қанағатов Е. тарапынан 2015 жылғы 14 қыркүйекте келісіліп, Қазақстан Республикасының «Дзюдо федерациясы» республикалық қоғамдық бірлестігінің Президенті Ракишев К. тарапынан 2015 жылғы 17 қыркүйекте бекітілген. Бұл ереженің мазмұны мен жұмыс тәртібі туралы ақпарат https://kudan.kz/ ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылған. Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобының нормативтері Қыздар Баға Ұлдар Баға 1. Жалпы дене дайындығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру сек 5.5 10 5,3 10 5.8-6.0 5 5.5-5.8 5 6.0 аса 0 5.8 аса 0 1.2. Қайталмалы жүгіріс 3х10 м сек 9,0 10 8,0 10 9,5 5 8,5 5 9,5 аса 0 8,5 аса 0 1.3 Екі аяқпен итеріліп тұрған орыннан ұзындыққа секіру см 190-185 10 210-205 10 184-180 5 204-200 5 175-179 0 199-195 0 1.4 Биік белтемірде тартылу Рет саны - - 13-12 10 10-11 5 9-8 0 1.5 Денені шалқасынан жатып көтеру 30 сек ішінде рет саны 15-13 10 17-15 10 12-10 5 14-11 5 9-7 0 10-8 0 1.6 Еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу Рет саны 8 10 - - 6 5 - - 6 кем 0 - - 2. Арнайы дене дайындығының нормативтері 2.1 5 КЮ деңгейіндегі білім көлемін көрсету, Қазақстан Дзюдо Федерациясының аттестациялық комиссиясы талаптарына сәйкес. Қателіктер саны 1 кем 10 1 кем 10 2-3 5 2-3 5 3 аса 0 3 аса 0 Ескерту: «Дзюдо күресінен КЮ және ДАН квалификациялық дәрежелерін беру тәртібі мен аттестациялық қызметке қойылатын талаптар туралы ереже» – Қазақстан Республикасының аумағында дзюдода КЮ шәкірттік дәрежелері мен ДАН шеберлік дәрежелерін беру тәртібін және талаптарын біркелкі белгілеуге арналған негізгі құжат болып табылады. Аталған ереже Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігінің Спорт және дене шынықтыру істері комитетінің төрағасы Қанағатов Е. тарапынан 2015 жылғы 14 қыркүйекте келісіліп, Қазақстан Республикасының «Дзюдо федерациясы» республикалық қоғамдық бірлестігінің Президенті Ракишев К. тарапынан 2015 жылғы 17 қыркүйекте бекітілген. Бұл ереженің мазмұны мен жұмыс тәртібі туралы ақпарат https://kudan.kz/ ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылған. Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобының нормативтері Қыздар Баға Ұлдар Баға 1. Жалпы дене дайындығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру сек 5.2-5.3 10 5,0-5.1 10 5.4-5.5 5 5.2-5.3 5 5.7-5.8 0 5.4-5.5 0 1.2. Қайталмалы жүгіріс 3х10 м сек 8.5 10 7.5 10 8.7-8.3 5 7.8-7.5 5 8.8-9.2 0 7.8-8.6 0 1.3 Екі аяқпен итеріліп тұрған орыннан ұзындыққа секіру см 195-190 10 215-210 10 189-184 5 209-205 5 183-184 0 204-194 0 1.4 Биік белтемірде тартылу Рет саны - - 15-14 10 13-12 5 11-9 0 1.5 Денені шалқасынан жатып көтеру 1 мин ішінде рет саны 30 10 35 10 25-29 5 30-34 5 25 кем 0 30 кем 0 1.6 Еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу Рет саны 18-16 10 - - 15-14 5 13-11 0 1.7 Үздіксіз жүгіріс (1200 м) минуттар 5.0-5.1 10 4.20-4.30 10 5.2-5.3 5 4.31-4.40 5 5.4-5.5 0 4.41-459 0 2. Арнайы дене дайындығының нормативтері 2.1 Көпір үстінде аударылу (құлшадай аударылыстар) Уақытқа саны 10 рет 20 10 22 10 25 5 24 5 27 0 26 0 2.2 Көпірде бас айналдырып жүгіруді оң және сол жаққа 5 рет жасау Уақыт бойынша солға 5, оңға 5 саны 20 10 19 10 22 5 21 5 24 0 23 0 2.3 4 КЮ деңгейіндегі білім көлемін көрсету, Қазақстан Дзюдо Федерациясының аттестациялық комиссиясы талаптарына сәйкес. Қателіктер саны 1 кем 10 1 кем 10 2-3 5 2-3 5 3 аса 0 3 аса 0 Ескерту: «Дзюдо күресінен КЮ және ДАН квалификациялық дәрежелерін беру тәртібі мен аттестациялық қызметке қойылатын талаптар туралы ереже» – Қазақстан Республикасының аумағында дзюдода КЮ шәкірттік дәрежелері мен ДАН шеберлік дәрежелерін беру тәртібін және талаптарын біркелкі белгілеуге арналған негізгі құжат болып табылады. Аталған ереже Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігінің Спорт және дене шынықтыру істері комитетінің төрағасы Қанағатов Е. тарапынан 2015 жылғы 14 қыркүйекте келісіліп, Қазақстан Республикасының «Дзюдо федерациясы» республикалық қоғамдық бірлестігінің Президенті Ракишев К. тарапынан 2015 жылғы 17 қыркүйекте бекітілген. Бұл ереженің мазмұны мен жұмыс тәртібі туралы ақпарат https://kudan.kz/ ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылған. Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы № Жаттығулар Өлшем бірлігі Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобының нормативтері Қыздар Баға Ұлдар Баға 1. Жалпы дене дайындығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру сек 5,0-5.1 10 4.8-4.9 10 5.2-5.3 5 5.0-5.1 5 5.4-5.6 0 5.2-5.3 0 1.2. Қайталмалы жүгіріс 3х10 м сек 7.5 10 6.5 10 7.7-7.3 5 6.8-6.5 5 8.2-7.8 0 7.6-6.9 0 1.3 Екі аяқпен итеріліп тұрған орыннан ұзындыққа секіру см 210-200 10 225-220 10 199-194 5 219-214 5 193-187 0 213-205 0 1.4 Биік белтемірде тартылу Рет саны - - 17-16 10 15-12 5 - - 12-10 0 1.5 Денені шалқасынан жатып көтеру 1 мин ішінде рет саны 35 10 40 10 30-34 5 35-39 5 30 кем 0 35 кем 0 1.6 Еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу Рет саны 21-19 10 - - 18-16 5 15-14 0 1.7 Үздіксіз жүгіріс (1200 м) минуттар 4.30-4.39 10 4.0-4.10 10 4.40-4.49 5 4.11-4.20 5 4.50-4.55 0 4.21-4.35 0 2. Арнайы дене дайындығының нормативтері 2.1. Көпір үстінде аударылу (құлшадай аударылыстар) Уақытқа саны 10 рет 22 10 24 10 24 5 23 5 26 0 25 0 2.2. Көпірде бас айналдырып жүгіруді оң және сол жаққа 5 рет жасау Уақыт бойынша солға 5, оңға 5 саны 21 10 20 10 23 5 22 5 25 0 24 0 2.3 3 КЮ деңгейіндегі білім көлемін көрсету, Қазақстан Дзюдо Федерациясының аттестациялық комиссиясы талаптарына сәйкес. Қателіктер саны 1 кем 1 кем 10 2-3 2-3 5 3 аса 3 аса 0 Ескерту: «Дзюдо күресінен КЮ және ДАН квалификациялық дәрежелерін беру тәртібі мен аттестациялық қызметке қойылатын талаптар туралы ереже» – Қазақстан Республикасының аумағында дзюдода КЮ шәкірттік дәрежелері мен ДАН шеберлік дәрежелерін беру тәртібін және талаптарын біркелкі белгілеуге арналған негізгі құжат болып табылады. Аталған ереже Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігінің Спорт және дене шынықтыру істері комитетінің төрағасы Қанағатов Е. тарапынан 2015 жылғы 14 қыркүйекте келісіліп, Қазақстан Республикасының «Дзюдо федерациясы» республикалық қоғамдық бірлестігінің Президенті Ракишев К. тарапынан 2015 жылғы 17 қыркүйекте бекітілген. Бұл ереженің мазмұны мен жұмыс тәртібі туралы ақпарат https://kudan.kz/ ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылған. Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы № Жаттығулар Өлшем бірлігі Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобының нормативтері Қыздар Баға Ұлдар Баға 1. Жалпы дене дайындығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру сек 4.8-4.9 10 4.6-4.7 10 5.0-5.1 5 4.8-4.9 5 5.2-5.3 0 5.0-5.1 0 1.2. Қайталмалы жүгіріс 3х10 м сек 6.5 10 6.0 10 6.7-6.6 5 6.3-6.1 5 7.6-6.8 0 7.3-6.4 0 1.3 Екі аяқпен итеріліп тұрған орыннан ұзындыққа секіру см 230-210 10 235-226 10 210-200 5 225-220 5 199-200 0 219-214 0 1.4 Биік белтемірде тартылу Рет саны - - 19-18 10 17-16 5 15-12 0 1.5 Денені шалқасынан жатып көтеру 1 мин ішінде рет саны 40 10 45 10 35-39 5 40-44 5 35 кем 0 40 кем 0 1.6 Еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу Рет саны 25-22 10 - - 21-19 5 18-16 0 1.7 Үздіксіз жүгіріс (1200 м) минуттар 4.20-4.29 10 3.45-3.55 10 4.30-4.39 5 3.56-4.05 5 4.40-4.45 0 4.06-4.20 0 2. Арнайы дене дайындығының нормативтері 2.2. Көпір үстінде аударылу (құлшадай аударылыстар) Уақытқа саны 10 рет (сек) 21 10 20 10 23 5 22 5 25 0 24 0 2.3. Көпірде бас айналдырып жүгіруді оң және сол жаққа 5 рет жасау Уақыт бойынша солға 5, оңға 5 саны (сек) 22 10 21 10 24 5 23 5 26 0 25 0 2.4 2 КЮ деңгейіндегі білім көлемін көрсету, Қазақстан Дзюдо Федерациясының аттестациялық комиссиясы талаптарына сәйкес. Қателіктер саны 1 кем 10 1 кем 10 2-3 5 2-3 5 3 аса 0 3 аса 0 Ескерту: «Дзюдо күресінен КЮ және ДАН квалификациялық дәрежелерін беру тәртібі мен аттестациялық қызметке қойылатын талаптар туралы ереже» – Қазақстан Республикасының аумағында дзюдода КЮ шәкірттік дәрежелері мен ДАН шеберлік дәрежелерін беру тәртібін және талаптарын біркелкі белгілеуге арналған негізгі құжат болып табылады. Аталған ереже Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігінің Спорт және дене шынықтыру істері комитетінің төрағасы Қанағатов Е. тарапынан 2015 жылғы 14 қыркүйекте келісіліп, Қазақстан Республикасының «Дзюдо федерациясы» республикалық қоғамдық бірлестігінің Президенті Ракишев К. тарапынан 2015 жылғы 17 қыркүйекте бекітілген. Бұл ереженің мазмұны мен жұмыс тәртібі туралы ақпарат https://kudan.kz/ ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылған. Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы № Жаттығулар Өлшем бірлігі Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобының нормативтері Қыздар Баға Ұлдар Баға 1. Жалпы дене дайындығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру сек 4.8-4.9 10 4.6-4.7 10 5.0-5.1 5 4.8-4.9 5 5.2-5.3 0 5.0-5.1 0 1.2. Қайталмалы жүгіріс 3х10 м сек 6,5 10 6.0 10 6.7-6.6 5 6.3-6.1 5 7.6-6.8 0 7.3-6.4 0 1.3 Екі аяқпен итеріліп тұрған орыннан ұзындыққа секіру см 230-210 10 235-226 10 210-200 5 225-220 5 199-200 0 219-214 0 1.4 Биік белтемірде тартылу Рет саны - - 19-18 10 17-16 5 15-12 0 1.5 Денені шалқасынан жатып көтеру 1 мин ішінде рет саны 40 10 45 10 35-39 5 40-44 5 35 кем 0 40 кем 0 1.6 Еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу Рет саны 25-22 10 - - 21-19 5 18-16 0 1.7 Үздіксіз жүгіріс (1200 м) минуттар 4.20-4.29 10 3.45-3.55 10 4.30-4.39 5 3.56-4.05 5 4.40-4.45 0 4.06-4.20 0 2. Арнайы дене дайындығының нормативтері 2.1. Көпір үстінде аударылу (құлшадай аударылыстар) Уақытқа саны 10 рет (сек) 21 10 20 10 23 5 22 5 25 0 24 0 2.2. Көпірде бас айналдырып жүгіруді оң және сол жаққа 5 рет жасау Уақыт бойынша солға 5, оңға 5 саны (сек) 22 10 21 10 24 5 23 5 26 0 25 0 2.3 1 КЮ деңгейіндегі білім көлемін көрсету, Қазақстан Дзюдо Федерациясының аттестациялық комиссиясы талаптарына сәйкес. Қателіктер саны 1 кем 10 1 кем 10 2-3 5 2-3 5 3 аса 0 3 аса 0 Ескерту: «Дзюдо күресінен КЮ және ДАН квалификациялық дәрежелерін беру тәртібі мен аттестациялық қызметке қойылатын талаптар туралы ереже» – Қазақстан Республикасының аумағында дзюдода КЮ шәкірттік дәрежелері мен ДАН шеберлік дәрежелерін беру тәртібін және талаптарын біркелкі белгілеуге арналған негізгі құжат болып табылады. Аталған ереже Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігінің Спорт және дене шынықтыру істері комитетінің төрағасы Қанағатов Е. тарапынан 2015 жылғы 14 қыркүйекте келісіліп, Қазақстан Республикасының «Дзюдо федерациясы» республикалық қоғамдық бірлестігінің Президенті Ракишев К. тарапынан 2015 жылғы 17 қыркүйекте бекітілген. Бұл ереженің мазмұны мен жұмыс тәртібі туралы ақпарат https://kudan.kz/ ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылған. Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобының нормативтері Ұлдар/Қыздар Критерийлер Баға 1. Арнайы дене дайындығының нормативтері 1.1. NAGE-NO-KATA көрсетілімі дзюдодағы негізгі принциптерді түсінуді және қатаң формалды ережелерді сақтауды негізге ала отырып, аттестацияның негізгі критерийлерін – дұрыс орындау, шынайылық, тиімділік және қозғалыстың біркелкілігін – сақтай отырып жүзеге асырылады. Бағалау Қажет: Nage-no-Kata-ның алғашқы 3 блогын (Te-waza, Koshi-waza, Ashi-waza, барлығы 9 техника) мінсіз орындау, екі рөлде (Tori және Uke ретінде), дзюдо принциптерін терең түсінуді, шынайылықты, шеберліктің жоғары деңгейін және қозғалыстың біркелкілігін көрсету. Еркін жұптарға (жас жігіт пен қыз) тапсыруға рұқсат етіледі. Церемониялық рәсім (Reishiki): Сәлемдесуді дұрыс орындау (Za-rei және Ritsu-rei), кіру/шығу әрекеттері, қозғалыстар және додзё/татамидағы жалпы мінез-құлық. Бағалау Форманы сақтау (Kihon): Қозғалыстар мен тұру тәртібінің бекітілген ретін қатаң сақтау. Кез келген ауытқу қате деп саналады. Бағалау Дзюдо принциптері. Негізгі принциптерді түсінуді көрсету: Kuzushi (теңгерімнен шығару) Tsukuri (дайындық, қабылдауға кіру) Kake (тәжірибе/шапшаңдықпен орындау, лақтыру) Бағалау Шынайылық пен тиімділік: Техника нақты жағдайда қолдануға жарамды болып көрінуі тиіс, тек қимылдарды орындау емес. Бағалау Плавность пен ырғақ: Техника арасындағы ауысулар табиғи және үздіксіз болуы тиіс. Катаны үзілістерсіз, біркелкі орындау қажет. Бағалау Тори мен Укэ арасындағы өзара әрекеттестік: Екі серіктес те (Тори – орындаушы, Укэ – сақтаушы/көмекші) белсенді әрекеттесуді көрсетуі, Укэ дұрыс реакция көрсетуі, ал Тори қозғалысты бақылауда ұстауы тиіс. Бағалау Ескерту: «Дзюдо күресінен КЮ және ДАН квалификациялық дәрежелерін беру тәртібі мен аттестациялық қызметке қойылатын талаптар туралы ереже» – Қазақстан Республикасының аумағында дзюдода КЮ шәкірттік дәрежелері мен ДАН шеберлік дәрежелерін беру тәртібін және талаптарын біркелкі белгілеуге арналған негізгі құжат болып табылады. Аталған ереже Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігінің Спорт және дене шынықтыру істері комитетінің төрағасы Қанағатов Е. тарапынан 2015 жылғы 14 қыркүйекте келісіліп, Қазақстан Республикасының «Дзюдо федерациясы» республикалық қоғамдық бірлестігінің Президенті Ракишев К. тарапынан 2015 жылғы 17 қыркүйекте бекітілген. Бұл ереженің мазмұны мен жұмыс тәртібі туралы ақпарат https://kudan.kz/ ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылған. Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы № Жаттығулар Өлшем бірлігі Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобының нормативтері Ұлдар/Қыздар Критерийлер Баға 1. Арнайы дене дайындығының нормативтері 1.1. NAGE-NO-KATA демонстрациясы дзюдодың негізгі қағидаларын түсінуді көрсетуге және қатаң формалды ережелерді сақтауға негізделген, аттестацияның негізгі критерийлерін орындау арқылы – орындаудың дұрыстығы, шынайылығы, тиімділігі және жылдамдығы.. Бағалау Толық Nage-no-Kata-ны орындау қажет – барлық 5 блок (Te-waza, Koshi-waza, Ashi-waza, Masutemi-waza, Yokosutemi-waza, барлығы 15 техника) екі рөлде де (Тори және Укэ ретінде), жоғары шеберлік, шынайылық, үйлесімділік және дзюдодағы қағидаларды терең түсінуді көрсету. Қабылдауға аралас жұптар (жас жігіт пен қыз) қатыса алады. Церемониалы (Reishiki): Тоғыздау мен тұрудағы иілу қозғалыстарын (Za-rei және Ritsu-rei) дұрыс орындау, кіру/шығу, орын ауыстыру және додзё/татамиде жалпы тәртіпті сақтау. Бағалау Форманы сақтау (Kihon): Қозғалыстар мен стойкалардың белгіленген ретін қатаң сақтау. Кез келген ауытқу қате деп есептеледі. Бағалау Дзюдо принциптері. Негізгі принциптерді түсінуін көрсету: Бағалау Реализм және тиімділік: Техникалар нақты жағдайларда қолдануға жарамды көрінуі керек, тек «қозғалыстарды орындау» сияқты емес. Бағалау Плавность пен ырғақ: Техника арасындағы өтулер табиғи және үздіксіз болуы тиіс. Ката қозғалыстары үдеу немесе тоқтауларсыз орындалуы керек. Бағалау Тори мен Укэ арасындағы өзара әрекеттестік: Екі серіктес те (Тори – орындаушы, Укэ – сақтаушы/көмекші) белсенді өзара әрекеттесуді көрсетуі тиіс, Укэ дұрыс реакция көрсетіп, Тори бақылауды қамтамасыз етеді. Бағалау Ескерту: «Дзюдо күресінен КЮ және ДАН квалификациялық дәрежелерін беру тәртібі мен аттестациялық қызметке қойылатын талаптар туралы ереже» – Қазақстан Республикасының аумағында дзюдода КЮ шәкірттік дәрежелері мен ДАН шеберлік дәрежелерін беру тәртібін және талаптарын біркелкі белгілеуге арналған негізгі құжат болып табылады. Аталған ереже Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігінің Спорт және дене шынықтыру істері комитетінің төрағасы Қанағатов Е. тарапынан 2015 жылғы 14 қыркүйекте келісіліп, Қазақстан Республикасының «Дзюдо федерациясы» республикалық қоғамдық бірлестігінің Президенті Ракишев К. тарапынан 2015 жылғы 17 қыркүйекте бекітілген. Бұл ереженің мазмұны мен жұмыс тәртібі туралы ақпарат https://kudan.kz/ ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылған. Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы № Жаттығулар Өлшем бірлігі Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобының нормативтері Ұлдар/Қыздар Критерийлер Баға 1. Арнайы дене дайындығының нормативтері 1.1. KATAME-NO-KATA көрсетілімі дзюдоның негізгі қағидаларын түсінуді және қатаң формалды ережелерді сақтау негізінде орындалады, бағалау негізгі критерийлерін ескере отырып: орындаудың дұрыстығы, реализм, тиімділік және жылдамдық/плавность. Бағалау Katame-no-Kata-ны толық орындау қажет – барлық 3 блок (Osaekomi-waza, Shime-waza, Kansetsu-waza, барлығы 15 техника) екі рөлде де (Тори және Уке ретінде), жоғары шеберлік, реализмілік, жылдамдық/плавность және дзюдо қағидаларын терең түсінуін көрсету. Емтиханға аралас жұптар (ұл мен қыз) қатысуға рұқсат етіледі. Церемониал (Reishiki): Сәлемдесуді дұрыс орындау (Za-rei және Ritsu-rei), кіріс/шығыс, орын ауыстырулар және додзё/татамидағы жалпы тәртіп пен мінез-құлық. Бағалау Формаға сәйкестік (Kihon): Қозғалыстар мен позициялардың белгіленген ретін қатаң сақтау. Кез келген ауытқу қателік деп есептеледі. Бағалау Дзюдодан қағидалар. Негізгі қағидаларды түсінуді көрсету: күш пен жылдамдық, тепе-теңдік (Kuzushi), тайминг, тиімділік, сондай-ақ серіктестер арасындағы өзара әрекеттесу, мұнда кіріс пен шығудың дәлдігі, бақылау, ұстап тұру (Osaekomi) және өтулер бағаланады, орындаудың тазалығы мен Кодокан дзюдосының рухына сәйкес келуіне баса назар аударылады. Бағалау Шынайылық және тиімділік: Техникалар нақты жағдайларда қолдануға жарамды болып көрінуі тиіс, тек қимылдарды орындау емес. Бағалау Біркелкілік пен ырғақ: Техникалар арасындағы ауысулар табиғи және үздіксіз болуы тиіс. Ката кенеттен тоқтап-қозғалулармен орындалмауы керек. Бағалау Тори мен Укэ арасындағы өзара әрекеттестік: Екі серіктес те (Тори — орындаушы, Укэ — сақтаушы/көмекші) белсенді өзара әрекеттестікті көрсетуі, Укэ дұрыс реакция танытуы, ал Тори бақылауды қамтамасыз етуі тиіс. Бағалау Ескерту: «Дзюдо күресінен КЮ және ДАН квалификациялық дәрежелерін беру тәртібі мен аттестациялық қызметке қойылатын талаптар туралы ереже» – Қазақстан Республикасының аумағында дзюдода КЮ шәкірттік дәрежелері мен ДАН шеберлік дәрежелерін беру тәртібін және талаптарын біркелкі белгілеуге арналған негізгі құжат болып табылады. Аталған ереже Қазақстан Республикасының Мәдениет және спорт министрлігінің Спорт және дене шынықтыру істері комитетінің төрағасы Қанағатов Е. тарапынан 2015 жылғы 14 қыркүйекте келісіліп, Қазақстан Республикасының «Дзюдо федерациясы» республикалық қоғамдық бірлестігінің Президенті Ракишев К. тарапынан 2015 жылғы 17 қыркүйекте бекітілген. Бұл ереженің мазмұны мен жұмыс тәртібі туралы ақпарат https://kudan.kz/ ресми сайтында ашық қолжетімді түрде орналастырылған. Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық экипировкамен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 1 Дзю­до­ға ар­нал­ған ар­найы ки­мо­но (ақ және көк тү­стер) – жат­тығу үшін да­на адам 2 1 2 1 2 6 ай 2 6 ай 1 1 2 Ер­лер­ге ар­нал­ған шап­шақ­тық­тан қор­ғай­тын май­ка­лар (қа­ра тү­сте) да­на адам 2 1 2 1 2 6 ай 2 6 ай 2 1 3 Әй­ел­дер­ге ар­нал­ған шап­шақ­тық­тан қор­ғай­тын май­ка­лар (ақ тү­сте) да­на адам 2 1 2 1 2 6 ай 2 6 ай 2 1 4 Эла­сти­ка­лық бинт­тер да­на адам 1 6 ай 1 6 ай 2 6 ай 2 6 ай - - 5 Қор­ға­ныс бюст­галь­те­рі да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 6 Го­ле­но­стоп (ті­зе мен бал­тыр буын­да­рын қор­ғау) жұп (2 да­на) адам - - 2 1 2 1 2 1 - - 7 Ті­зе қор­ға­ғы­штар жұп (2 да­на) адам - - 2 1 2 1 2 1 - - 8 Бел­дік да­на адам 1 2 1 2 4 1 4 1 - - 9 Три­ко (шор­ты) – ақ тү­сте да­на адам 2 1 2 1 3 1 3 1 - - 10 Ло­коть­ке ар­нал­ған қор­ға­ғы­штар («*» бел­гі­лен­ген) жиын­тық адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 11 Дзю­до­га ақ (жү­рек пен шал­бар) – жа­рыс­қа жиын­тық адам 1 2 1 2 2 1 2 1 - - 12 Дзю­до­га көк (жү­рек пен шал­бар) – жа­рыс­қа жиын­тық адам 1 2 1 2 2 1 2 1 - - 13 Әй­ел­дер­ге ар­нал­ған фут­бол­ка – ақ тү­сте да­на адам 2 1 2 1 3 1 3 1 - - Ескерту: Әр ұяшықта көрсетілген саны бір адамға арналған, пайдалану мерзіміне сәйкес. Спорт жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 1 Фут­бол до­бы да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 2 Бас­кет­бол до­бы да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 3 Ви­део­ка­ме­ра да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 1 3 4 Та­та­ми жиын­тық Оқу то­бы 1 2 1 2 2 2 2 2 - - 5 Чу­че­ло да­на Оқу то­бы 1 2 1 2 2 2 2 2 - - 6 Элек­трон­дые таб­ло (мо­ни­тор, те­ле­ви­зор) да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 2 4 7 Штан­га жиын­тық Оқу то­бы - - 1 1 1 - - 8 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 1 2 9 Та­ра­зы (ме­ди­ци­на­лық) да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 1 4 10 Ган­тель­дер жиын­тық Оқу то­бы - - 1 2 2 - - 11 Се­кір­гіщ (Ска­кал­ка) да­на адам - - 1 3 1 2 1 2 - - 12 Сви­сток да­на адам - - - - - - - - 2 1 13 Крос­с­фит ар­қа­ны да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 3 2 14 Ко­ор­ди­на­ци­я­лық бас­пал­дық да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 3 2 15 Мед-бол­дар (5 кг, 10 кг) да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 4 3 16 Өр­ме­ле­у­ге ар­нал­ған ар­қан да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 2 2 17 Но­ут­бук да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 1 4 18 Спорт­тық фиш­ка­лар жиын­тық Оқу то­бы - - - - - - - - 2 4 Ескерту: Әр ұяшықта көрсетілген инвентарь саны бір адамға және бір оқу-тренировка тобына арналған.

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 82 қосымша Жүзу бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 82-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – жүзу бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Бұл спорттық дайындық стандарты спорттық жүзуге маманданған спортшыларға арналған және әлемдегі спорттық жүзуді дамытудың белсенді динамикасына байланысты жүзушілерді даярлауға қойылатын заманауи талаптардың өсуін ескере отырып, бастапқы дайындық кезеңінен бастап спорттық шеберлікті жетілдіру кезеңіне дейінгі жаттығулардың барлық көпжылдық кезеңіне оларды даярлау параметрлерінің кешенін ашады. Жүзудегі спорттық дайындық жүйесі спорттың осы түріне арналған арнайы міндеттерді кешенді шешуді қамтамасыз етеді: жүзу стилінің техникасын оқыту және жетілдіру; жалпы және арнайы дене шынықтыру дайындығының деңгейін жоспарлы түрде арттыру; жас спортшылардың денесін жоғары жетістіктердің қазіргі заманғы спортына тән ең жоғары жүктемелерге біртіндеп дайындау; жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге уәждеме мен мақсатты көзқарасты қалыптастыру. Спорттық дайындықтың ұлттық стандартын құру кезінде әдістемелік құралдардың, арнайы әдебиеттердің деректері, сондай-ақ спортшыларды, Қазақстан ұлттық құрама командасының мүшелерін ұзақ жылдар бойы бақылау және әлемде жүзуді дамыту үрдістері мен перспективаларына қатысты зерттеулер деректері пайдаланылды. Стандарттың негізгі мақсаттары: * Салауатты өмір салтын қалыптастыруға және ең жақсы жеке қасиеттерді тәрбиелеуге бағытталған жүйелі жүзу сабақтарына балалар мен жасөспірімдердің барынша көп санын тарту. * Жүзгіш спортшыларды бастапқы даярлық деңгейінен бастап жоғары шеберлік деңгейіне дейін және ең жоғары деңгейдегі халықаралық жарыстарда (Азия чемпионаттары; Азия ойындары; Әлем чемпионаттары мен кубоктары; Олимпиада ойындары) жеңіске жету үшін көпжылдық даярлау үшін жағдай жасау және ұйымдастыру. * Спорттық жүзуге маманданған спортшылардың жалпы физикалық, арнайы физикалық, техникалық, психологиялық және теориялық дайындығы бойынша материалды дәйекті (интегралды) зерделеу және игеру, барлық физикалық қасиеттердің дамуының сезімтал кезеңдеріне толық сәйкес, оқу жылдары бойынша кезеңділікті ескере отырып. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 5 адам 8 сағат 416 АДТ– 2 4 адам 10 сағат 520 ОЖТ – 1 3 адам 12 сағат 624 ОЖТ – 2 3 адам 14 сағат 728 ОЖТ – 3 3 адам 18 сағат 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 2 адам 20 сағат 1040 СЖТ – 1 2 адам 24 сағат 1248 СЖТ– 2 2 адам 26 сағат 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 2 адам 28 сағат 1456 ЖСШТ 2 адам 32/36 сағат 1664/1872 Клубтар / секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) кадеттер/қоса алғанда 15 жасқа дейін Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірімдер/ қоса алғанда 16-18 жасқа дейін жастар/қоса алғанда 19-23 жас ересектер/24 жас және одан үлкен Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Кешенді медициналық зерттеп-қарауға арналған іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 14 14 күнге дейін 5 күнге дейін, бірақ жылына 2 реттен көп емес, кешенді медициналық тексеру жоспарына сәйкес Ұйымдар әкімшілігі ағымдағы жаттығу жылына арнап белгілейді, спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарына сәйкес ОЖТ – 2 18 14 14 күнге дейін ОЖТ – 3 18 14 14 күнге дейін ОЖТ 3 оқу жылынан астам 18 14 14 күнге дейін СЖТ – 1 18 14 14 күнге дейін СЖТ– 2 21 18 14 күнге дейін СЖТ 2 оқу жылынан астам 21 18 14 күнге дейін ЖСШТ 21 18 14 күнге дейін Клубтар/секциялар 21 18 14 күнге дейін ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) кадеттер/қоса алғанда 14 жасқа дейін 18 14 14 күнге дейін жасөспірімдер/ қоса алғанда 15-16 жасқа дейін 18 14 14 күнге дейін жастар/қоса алғанда 17-18 жас 21 18 14 күнге дейін Ересектер / 19 жас және одан үлкен 21 18 14 күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұйымның түрі Даярлық кезеңі /жасы Спорттық жарыстар Оқу-жаттығу жиындары Халықаралық Рсепубликалық Аймақтық Қалалық және аудандық Халықаралық жарыстарға ОЖЖ Республикалық жарыстарға ОЖЖ Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 0 4 2 2 0 2 ОЖТ – 2 0 4 2 2 0 3 ОЖТ – 3 1 4 1 2 0 4 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 1 4 1 2 1 4 СЖТ – 1 3 5 1 2 3 5 СЖТ– 2 4 5 1 0 4 5 СЖТ 2 оқу жылынан астам 4 5 1 0 4 5 ЖСШТ 4 5 1 0 4 5 Клубтар /секциялар Ішкі жұмыс регламентіне және қағидаларға сәйкес Мектеп-интернаттар-колледждер Барлық кезеңдерде Дайындық кезеңдеріне сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламентіне және қағидаларға сәйкес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар (12 жастан ас­па­ған) Ұл­дар (14 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (15 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (17 жастан ас­па­ған) Жастар (18 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (19 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 20 60 30 90 32 96 33 99 33 99 33 99 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 20 60 30 90 32 96 33 99 33 99 33 99 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 20 60 30 90 32 96 33 99 33 99 33 99 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 20 60 30 90 32 96 33 99 33 99 33 99 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - - - 32 96 33 99 33 99 33 99 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар (12 жастан ас­па­ған) Қы­здар (14 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (15 жастан ас­па­ған) Юни­ор­лар (17 жастан ас­па­ған) Жастар (18 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (19 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 20 60 30 90 32 96 33 99 33 99 33 99 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 20 60 30 90 32 96 33 99 33 99 33 99 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 20 60 30 90 32 96 33 99 33 99 33 99 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 20 60 30 90 32 96 33 99 33 99 33 99 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - - - 32 96 33 99 33 99 33 99 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 15 15 - - - Облыстық турнирлер 15 15 - - - Республикалық турнирлер 10 10 5 5 - Ресми облыстық жарыстар 10 10 5 5 - Ресми республикалық жарыстар 15 15 10 5 5

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұныы Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы (7-8 жас) Алғашқы дайындық кезеңінің негізгі міндеттері: o Дене дамуындағы бар кемшіліктерді жою. o Жүзу сабақтарына балалар мен жасөспірімдердің барынша көп санын тарту. o Шұғылданушылардың тұрақты қызығушылығын, жүйелі спортпен шұғылдануға және салауатты өмір салтына деген ынтасын қалыптастыру. o Жүзудің өмірлік қажетті дағдыларын меңгеру, жүзудің барлық тәсілдерінің техникасы негіздеріне және қозғалыс дағдыларының кең ауқымына үйрету. o Балалардың негізгі қасиеттерді игеруі: жылдамдық, ептілік, үйлестіру қасиеттері. o Қозғалыс қабілеттерін дамытудағы морфологиялық критерийлер мен дарындылық негізінде дарынды балаларды іздеу. Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 40 Жаттығу бағдарламаларын құрастыру кезінде 7-9 жас ептілік, жылдамдық, үйлестіру қабілеттері, икемділік сияқты қасиеттерді дамытудың сезімтал кезеңі екендігіне назар аудару қажет. Ойындар, эстафеталар, басқа спорт түрлерінің әдістері (гимнастика) арқылы жан-жақты физикалық даму. 35 5 Техникалық 55 Бірінші жартыжылдықта суға бейімделу, суда дененің дұрыс қалпын (халықаралық термин – “stream line”) түсінуге үйрету және еркін стиль (кроль) мен арқамен жүзу техникасын меңгеру жұмыстары жүргізіледі. Екінші жартыжылдықта дельфин және брасс тәсілдерін үйренуге уақыт бөлінеді. Кезеңнің басында сабақтар жалпы оқу уақытының 60%-ы кеудемен және арқамен кроль тәсілдерінің техникасын меңгеруді жалғастыруға бағытталатындай болып жоспарланады. Қалған 40%-ы дельфин тәсілінің техникасын үйренуге бөлінеді, бұл тәсілді үйрету аяқтардың толқын тәрізді қимылдарын меңгеруден басталады (сабақ уақытының 30–40%-ы әртүрлі тәсілдермен аяқпен жүзуге бөлінеді). Соңғы төрт апта брасс тәсілінің техникасын меңгеруге арналады. Сабақтар жалпы оқу уақытының 60–70%-ы кеудемен кроль, арқамен кроль және дельфин тәсілдерімен жүзуге арналатындай болып жоспарланады. Қалған 30–40% брасс тәсілі техникасын үйренуге және оны жетілдіруге бөлінеді. 7–8 жастағы көптеген балалар дельфин тәсіліне арналған жаттығуларды дұрыс орындауға физикалық тұрғыдан дайын емес екенін ескеру қажет. Әсіресе құрлықта толыққанды ЖДД сабақтарын ұйымдастыру мүмкіндігі болмаған жағдайда. Бұл жағдайда оқу мерзімі ұзарады және кеудемен әрі арқамен крольды меңгергеннен кейін алдымен брасс, содан соң дельфин тәсілін үйренуге көшуге болады. Бақылау-бағалау нормативтері 2 Бақылау-бағалау нормативтері мен оларды өткізуге арналған түсініктемелер № 8-тармақта көрсетілген. ББН үшін негізгі жаттығулар: – “Stream line” қалпында сырғу (метрмен өлшенетін қашықтыққа); – Әр түрлі тәсілдермен жүзу техникасын бағалау (аяқпен 25 м, үйлесімділікте 25 м, үйлесімділікте қалаған тәсілмен 50 м). Теориялық 3 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Аурулардың және спорттағы жарақаттардың алдын алу.. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы (8-9 жас) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 39 Иілгіштік, ептілік, үйлестіру қабілеттері, жылдамдық сияқты дене қасиеттерін дамыту жалғастырылады. Құрлықтағы жаттығуларда қозғалмалы ойындар, жүгіру және гимнастикалық жаттығулар – негізгі қолданылатын әдістер болып табылады. Скакалкамен секіру, эстафеталар, күрделі-үйлестіруді қажет ететін көптеген қимылдар орындалады. 29 10 Техникалық 55 Оқу жұмысының 2-ші жылындағы сабақтар да, 1-ші жылдағы сияқты, негізінен спорттық жүзу тәсілдерінің, старттардың және бұрылыстардың техникасын жетілдіруге бағытталады. Дайындық құралдарының ішінде бұрын қолданылған жаттығулар, соның ішінде судағы ойындар мен көңіл көтеру элементтері, суға секірулер бұрынғыдай кеңінен пайдаланылады. Екінші жартыжылдыққа қарай бастапқы спорттық жаттығуларға арналған тапсырмалар біртіндеп көбірек енгізіле бастайды. Сабақ мазмұнына барлық тәсілдермен аяқпен жүзу, қол мен дененің түрлі қалыптарында орындалатын әртүрлі жаттығулар, тек аяқпен немесе тек қолмен жүзу, үйлесімділікте жүзу кіреді. «Кувырок» және «маятник» бұрылыстары, сондай-ақ ашық және жабық арқамен бұрылыстар үйретіледі. Негізінен интервальдық әдіс қолданылады, оның бұл кезеңдегі мақсаты – техникалық элементтердің дұрыс орындалуына қол жеткізу. Аз көлемде дистанциялық әдіс пайдаланылады (400 м-ге дейін крольмен немесе кешенді жүзумен, толық үйлесімділікте және әртүрлі тәсілдермен аяқпен жүзу). Дельфин тәсілімен жүзу – 50 м-ден артық емес. Екінші оқу жылынан кейін үйренушілер спорттық жүзудің барлық тәсілдерінің техникасын меңгеруі, бастапқы оқыту курсының теориялық және практикалық білімдерін игеруі, барлық тәсілмен 50 м қашықтықты старттан толық үйлесімділікте және 200 м кешенді жүзумен жүзіп шығуы тиіс. Бақылау-бағалау нормативтері 2 Бақылау-бағалау нормативтері мен оларды өткізу жөніндегі түсініктемелер № 8-тармақта көрсетілген. ББН үшін негізгі жаттығулар: – “Stream line” қалпында сырғанау (ұзындығы метрмен өлшенеді); – Әртүрлі тәсілдермен жүзу техникасын бағалау (аяқпен 25 м, үйлесімділікте 25 м, үйлесімділікте қалаған тәсілмен 50 м). Теориялық 3 Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Ойын техникасы және техникалық дайындық. Психологиялық 1 Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты ояту, жаттығу іс-әрекетіне деген көзқарасты нормалау. Барлығы 100 % - Бірінші және екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы (9-11 жас) Оқу-жаттығу кезеңінің негізгі міндеттері o Денсаулық жағдайын жақсарту және бақылау. o Дене дамуындағы бар кемшіліктерді жою. o Одан әрі туралыжүзудің барлық стильдерінің техникасын жетілдіру және жетілдіру. o Бжалпы және арнайы дене дайындығы деңгейін жүйелі түрде арттыру. o Бастапжылдамдықты, үйлестіру қабілеттерін, икемділікті дамытуға баса назар аудара отырып, негізгі физикалық қасиеттерді толықтыру, аэробты төзімділік. Динамикада анаэробты төзімділік пен күш қабілеттерін игерудің басталуы. o Басталуы фкөп жылдық мақсатты спорттық дайындыққа тұрақты қызығушылықты қалыптастыру. Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 35 Кезеңнің негізгі мазмұны – денсаулықты нығайту, дене қасиеттерін әрі қарай дамыту, функционалдық дайындықты арттыру, барлық жүзу тәсілдерінің техникасын жетілдіру, арнайы дене және психологиялық қасиеттерді тәрбиелеу, спорттық нәтижелерді жақсарту мақсатында жарыс тәжірибесін жинақтау. Осы кезеңдегі жаттығу процесінің негізгі бағыттары: - буындарда қолайлы қозғалғыштық қорын қалыптастыру, белсенді және белсенді-пассивті жаттығуларды қолдану; - аэробтық мүмкіндіктерді дамыту: ЖДД құралдары (жүгіру, ескек есу, шаңғы жарысы және т.б.) арқылы, жүзу көлемін және жаттығу бөліктерінің ұзындығын біртіндеп арттыру, элементтер бойынша жүзу көлемін көбейту, негізінен интервальдық жаттығу әдісін қолдану; - күш қасиеттерін дамыту үшін әртүрлі жаттығуларды пайдалану: “өз салмағымен”, шағын және орташа қосымша ауырлықтармен орындалатын жаттығулар, қозғалыс қарқынына екпін қою; жаттығулардың алуан түрін қолдану, шеңберлік жаттығу. 25 10 Техникалық 50 Осы кезеңдегі судағы жаттығу процесінің негізгі бағыттары: • жүзу техникасының элементтері болып табылатын жүзу темпін (уақыт бірлігіне орындалатын қимыл саны) және жүзу қадамын (бір циклде жүзушінің алға жылжу қашықтығы) барлық тәсілдерде түсінуге, кейін оларды саналы түрде бақылауға үйрету; • қозғалыс жылдамдығын белсенді дамыту — құрлықта (секіргіш жаттығулар, спринттер) да, суда (секіргіш жаттығулар, 15 секундқа дейінгі максималды үдеулер) да; • жүктемелердің қарқындылығы мен жүзу жылдамдығын жас ерекшеліктеріне сай ескере отырып, жаттығу процесіне көлемі шағын анаэробты-гликолиттік бағыттағы жүктемелерді біртіндеп енгізу; • суда күшті дамыту үшін жүзу элементтері бойынша жаттығуларды қолдану, қозғалыс кинематикасын бұзбайтын, «ілгерілмелі» қимылдар барысында «күштік қосымшаларды» енгізу, әртүрлі құралдарды пайдалану (әртүрлі өлшемдегі қалақшалар, қылбұрау — ласты, кедергілер). Судағы сабақтар төрт спорттық жүзу тәсілінің, старттар мен бұрылыстардың техникасын жетілдіруге, әр тәсілмен қателіксіз жүзілетін дистанция ұзындығын біртіндеп арттыруға бағытталған. Одан әрі дайындық барысында сабақтардың тығыздығы біртіндеп артады, жаттығуларда жүзілетін қашықтықтың ұзындығы және сериялардағы қайталау саны көбейеді, бірақ жүзу техникасының сапасын жоғалтпай! Бақылау-бағалау нормативтері 3 Құрлықтағы бақылау-бағалау нормативтері және оларды өткізуге қатысты түсініктемелер №7-тармақта көрсетілген. ББН үшін негізгі жаттығулар: • Орнынан секіру саны (см); • Скакалкамен секіру (30 секундтағы саны); • Турникте іліну (уақыты, секундпен); • Висте аяқ көтеру (рет саны); • Статикалық «планка» (ұстау уақыты, секундпен); • 1 кг допты қабырғаға 10 секунд ішінде лақтыру (рет саны); • Турникте тартылу (рет саны); • Еденнен қолды бүгу-жазу (рет саны). Судағы бақылау-бағалау нормативтері №8-тармақта көрсетілген. ББН үшін негізгі жаттығулар: • «Stream line» қалпында борттан итерілу арқылы сырғанау (қашықтығы метрмен); • Тумбочкадан старт (бұйрық бойынша) және 15 метрге дейінгі шығу (баттерфляй аяқтары) — уақыты секундпен; • Әртүрлі тәсілдермен жүзу техникасын бағалау (баллмен) (100 м таңдаған тәсілмен + 200 м кешенді жүзу үйлесімділікте); • Жарыста дистанцияны жүзу және нәтижені “Rudolph Table” кестесі бойынша ұпаймен бағалау (таңдау бойынша жарыс қашықтығы + 200 м кешенді жүзу). Тактикалық 5 Тактика негіздері жарыс қашықтығын жүзіп өту. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Сырқаттанушылық пен жарақаттанудың профилактикасы. Шынықтыру. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 2 Күрделі жаттығу тапсырмаларын шешуге қажетті спорттық маңызды мінез-құлық қасиеттерін және ерік-жігер қасиеттерін дамыту. Барлығы 100 % Үшінші, төртінші, бесінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы (11-14 жас) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұныы Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 25 Құрлықта, бұрын меңгерілген жаттығуларға қоса, дене ортасы (корпус) бұлшықеттерін күшейтетін жаттығулар белсенді түрде енгізіледі. Резеңке амортизаторларды, шағын және орташа салмақтары бар жаттықтырғыштарды, «Medicine Ball» добын, «4D Pro» тренажёрын қолдану қосылады. Иілгіштікті және қозғалыс жылдамдығын дамытуға бағытталған жаттығулар тұрақты түрде жүргізіледі. 15 10 Техникалық 25 Бұл кезеңде 11–14 жас аралығындағы ұлдар мен қыздар үшін жүзуге дайындық негізін барлық төрт спорттық жүзу тәсілдерінің техникасын (соның ішінде кешенді жүзу), старттар мен бұрылыстарды жетілдіру жұмыстары құрайды. Сондай-ақ оқу процесіне жүзу техникасының кез келген тәсілін орындаудағы қадам мен темп сияқты негізгі тиімділік критерийлерін түсіну және кейіннен оларды бақылау дағдыларын меңгеру енгізіледі. Жаттығу барысында жүзу көлемі біртіндеп артады. Бірақ! Жүзу көлемін арттыру критерийі – техника сапасын жоғалтпай жүзу қабілеті. Осы критерийді ескере отырып, аптасына жаттығу жиілігін 6-дан 10 ретке дейін арттыруға болады. Жаттығу көлемін және қарқындылығын белсенді түрде арттыру қыздар үшін маңызды, өйткені олардың биологиялық жетілуі ерте басталады. Арнайы жүзу дайындығы 25 Осы кезеңде жас жүзушілер аэробты және анаэробты жүзу ұғымдарымен танысатындықтан, оқу процесіне ААШ (анаэробты алмасу шегі) ұғымы енгізіледі, сондай-ақ оның нәтижелілікті арттырудағы рөлі түсіндіріледі. Бұл дайындық спектрін сапалы бақылау тек биохимиялық бақылау арқылы мүмкін. Сол себепті клуб дәрігерінің міндетті түрде тесттік мобильді құрылғы – «лактометр» болуы қажет. Арнайы назар «аяқпен жүзуге» аударылады. Әр түрлі тәсілдермен «аяқпен жүзу» осы кезеңде жаттығу бағдарламасының жалпы көлемінің 20–30%-ын құрауы тиіс. Жарыстар мен бақылау сынақтарының саны осы кезеңде жылына 14–18 ретке дейін артады. Контольдік бағалау нормативтері 8 Құрлықтағы бақылау-бағалау нормативтері, 3–4–5 жылдық ОЖТ топтары үшін және оларды өткізуге қатысты түсініктемелер №7-тармақта көрсетілген. ББН үшін негізгі жаттығулар: • Орнынан ұзындыққа секіру (см); • Скакалкамен секіру (30 секундтағы саны); • Турникте іліну (уақыты, секундпен); • Висте аяқ көтеру (рет саны); • Статикалық «планка» (ұстау уақыты, секундпен); • 1 кг допты қабырғаға 10 секундта лақтыру (рет саны); • Турникте тартылу (рет саны); • Еденнен итеру жаттығулары (рет саны); • Штангамен жатып көтеру (максималды күш, кг); • Штангамен отырып тұру (максималды күш, кг). Жүзуге дайындық бойынша бақылау-бағалау нормативтері №8-тармақта көрсетілген. ББН үшін негізгі жаттығулар: • «Stream line» қалпында сырғанау, борттан итеру арқылы (қашықтығы метрмен); • Тумбочкадан старт (бұйрық бойынша) және 15 м-ге дейін шығу (баттерфляй аяқтары) – уақыты секундпен; • Әртүрлі тәсілдермен жүзу техникасын бағалау (баллмен) (100 м таңдаған тәсіл + 200 м кешенді жүзу үйлесімділікте); • Жарыста дистанцияны жүзу және нәтижені «Rudolph Table» кестесі бойынша бағалау (таңдау бойынша жарыс қашықтығы + 200 м кешенді жүзу). Тактикалық 8 Жетілдіру жарыс қашықтығын жүзіп өту тактикасы. Тактикалық ойлауды дамыту. Теориялық 3 Дене қабілеттері және дене дайындығы. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Психологиялық 4 Спорттық іс-әрекетке деген көзқарасты бекіту, жаттығуларға және жарыс жүктемелеріне төзімділікті қамтамасыз ететін тұлғалық қасиеттерді жетілдіру. Барлығы 100 % Бірінші, екінші, үшінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Спорттық жетілдіру кезеңінің негізгі міндеттері: o Спортшылар ағзасының функционалдық мүмкіндіктерін арттыру. o Жалпы және арнайы физикалық қасиеттердің, аэробты және анаэробты төзімділіктің, техникалық және психологиялық дайындықтың деңгейін одан әрі арттыру, максималды күштің белсенді дамуы. o Өңірлік және Республикалық ресми спорттық жарыстарда ең жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізу, жоғары халықаралық нәтижелер деңгейіне жету. o Спорттық мотивацияның жоғары деңгейіне жету. o Денсаулықты сақтау. Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 25 Жаттығушылардың жасы максималды күшті дамытуға оңтайлы болып табылады. Жаттығуларға максималды салмақтармен орындалатын жаттығулар енгізіледі. Кезеңнің басында арнайы күштік мүмкіндіктерді дамытуға бағытталған жұмыс жүргізілуі қажет (жылдамдық-күш және күштік төзімділік), кезең соңына жақында жылдамдық-күш қабілеттерін дамыту жұмыстарының үлесі артады. Максималды күштің өсу динамикасын бақылау маңызды. Сондай-ақ жылдамдық-күш қабілеттерінің дамуын бақылау да жүргізіледі (мысалы, «TENDO» тренажері). Дене ортасы бұлшықеттерін күшейту жаттығулары белсенді түрде жалғасады. Пайдаланылады: резеңке амортизаторлар; шағын, орташа және үлкен салмақтағы күштік тренажерлер; «Medicine Ball»; «4D Pro» тренажері және суда спортшының қалпын барынша имитациялайтын басқа да күштік кондицияны дамыту құралдары. 10 15 Техникалық 20 Таңдалған жүзу тәсілінің техникасын жетілдіру жұмысы жалғасады. Бірақ! Техниканы бағалау бақылауы визуалды әдіс арқылы емес, жүзушілердің техникасының “тиімділігін” анықтайтын тестілеу әдісі арқылы жүргізіледі, ол жүзу техникасының параметрлерінің өзара байланысына (жылдамдық/қадам/темп) негізделген. “Тиімділік” тесті – бұл тест 50 м қашықтықтағы 6 бөлікті старттан, “толық қалпына келу” демалыс аралығымен жүзіп өтуге арналған. Бөліктерді жүзіп өтуге жоспарланған уақыт алдын ала белгіленеді. Бұл тесттің 2 түрін өткізуге болады: 1.“Прогрессивті тиімділік тесті” – бұл нұсқада бөліктерді жүзіп өту уақыты “орташа” деңгейден “максималды” деңгейге дейін прогрессиямен артады. 2.“Модельді тиімділік тесті” – бұл тестте барлық бөліктер жоспарланған жарыстық жылдамдықпен жүзіледі. Екі тест түрінде де уақыт көрсеткіштері (50 м уақыты және 4 цикл уақыты) тіркеледі, кейін Microsoft Excel бағдарламасында арнайы формула арқылы өңделеді. Соңғы кесте темп, қадам ұзындығы, жылдамдық және уақыт көрсеткіштерін шығарып, олар бір көрсеткішке – тиімділік коэффициентіне біріктіріледі. Бірінші тест нұсқасы әртүрлі жылдамдық диапазондарында техника компоненттерінің (қадам/темп/жылдамдық) өзара әрекетін көрсетеді. Екінші нұсқа жоспарланған жарыстық жылдамдыққа сәйкес дұрыс қадам/темп комбинациясын анықтау үшін қолданылады. Бұл тест динамикада қарастырылуы қажет, ол жаттықтырушы мен спортшының жүзу техникасын жетілдіру жұмысының тиімділігін бағалауға мүмкіндік береді. Арнайы жүзу дайындығы 25 Бұл үшін спортшылардың функционалдық мүмкіндіктерін аз көлемде жұмыс арқылы, жарыс қызметіне жақын сипатта арттыруға мүмкіндік беретін құралдар кеңінен қолданылады. Жаттығу процесінде “Жарыстық Модель” әдісі белсенді және жүйелі түрде пайдаланылады. Бұл әдісте бөліктердің ұзындығы мен демалыс аралықтарына байланысты гликолиттік (анаэробты) режимдегі жүктеме қолданылады. “Жарыстық Модель” – жаттықтырушы мен спортшы жоспарлайтын, таңдалған жарыстық қашықтықты жүзіп өту моделін білдіреді, оған старттан финишке дейінгі бөліктердің уақыты, сонымен қатар қашықтықты жүзіп өту кезеңдерінде гребок саны мен темп динамикасы кіреді. “Жарыстық Модель” бағдарламасымен жаттығудың міндетіне әртүрлі серияларды жүзіп өту, таңдалған демалыс аралығы мен бөліктердің ұзындығы әртүрлі комбинацияларда, бірақ модельдің барлық компоненттерін дәл орындау (жылдамдық/гребок саны/темп/ұзындық) кіреді. Осы кезеңде спорттық мамандандыру соңғы рет таңдалады, спортшылардың дайындығы спринтке, орта немесе ұзын қашықтықтарға бейімділігіне қарай нақты түрде дифференцияланады. Жаттығуды жоспарлау күннен-күнге жеке сипат алады. Негізгі тенденция – ААШ деңгейінде (Анаэробты алмасу шегінде) жаттығу көлемінің өсуі, сонымен қатар үйлесімділікте, аяқпен жүзу кезінде ААШ тесттерін жүйелі түрде қайталау және көрсеткіштердің динамикасын бақылау. “ААШ Тесті” – жаттығу тесті, үш сериядан тұрады, әр серияда 6–10 бөліктен тұратын таңдалған ұзындықтағы (50–400 м, тәсіл мен ұзындық спортшының мамандануына байланысты) жүзіп өту қарастырылады, белгіленген уақыт аралығымен. Бірінші сериядағы жүзу жылдамдығы төмен болып, келесі серияларда прогрессияланады (тесттің екінші атауы – “қабаттық”). Әр серияны жүзіп болғаннан кейін, қаннан тамшы үлгіні жылдам жинау арқылы «лактометр» құрылғысымен лактат (Lactate – La) деңгейі анықталады. Қандағы La деңгейі сериядағы алынған жүктеменің дәрежесін көрсетеді. Тесттің мақсаты – таңдалған бөліктегі La деңгейі 4,0 mmol сәйкес жүзу жылдамдығы/уақытты анықтау. Бұл деңгей анаэробты алмасу шегіне сәйкес келеді. Тестілеу барысында барлық уақыт көрсеткіштері, гребок саны және темп тіркеледі, кейін Microsoft Excel бағдарламасында арнайы формула арқылы өңделеді. Бұл тест динамикада қарастырылуы тиіс. Күтілетін нәтиже – тесттен-тестке ААШ деңгейінде спортшының жаттығу жылдамдығының артуы. Контольдік бағалау нормативтері 15 Құрлықтағы бақылау-бағалау нормативтері, 1–2–3 жылдық Спорттық Жетілдіру топтары үшін және оларды өткізуге қатысты түсініктемелер №7-тармақта көрсетілген. ББН үшін негізгі жаттығулар: • Орнынан ұзындыққа секіру (см); • Скакалкамен секіру (30 секундтағы саны); • 3 кг допты қабырғаға 10 секундта лақтыру (рет саны); • Штангамен жатып көтеру (максималды күш, кг); • Штангамен отырып тұру (максималды күш, кг). Жүзуге дайындық бойынша бақылау-бағалау нормативтері №8-тармақта көрсетілген. ББН үшін негізгі жаттығулар: • «Сырғанау» (қашықтығы метрмен); • Тумбочкадан старт (бұйрық бойынша) және 15 м-ге дейін шығу (баттерфляй аяқтары) – уақыты секундпен; • Жарыста дистанцияны жүзу және нәтижені «Rudolph Table» кестесі бойынша бағалау; • Жарыста дистанцияны жүзу және нәтижені «AQUA Piont» кестесі бойынша бағалау. Тактикалық 5 Жетілдіру жарыс қашықтығын жүзіп өту тактикасы. Дамыту және жетілдіру тактикалық ойлау. Теориялық 5 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактикалық талдау жарыс қашықтығын жүзіп өту, әзірлеу және жетілдіру әдептілікки және техникалар старттар мен бұрылыстарды орындау. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерлік қасиеттерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (19 жас және одан жоғары) Жоғары спорттық шеберлік кезеңінің негізгі міндеттері o Спортшылар ағзасының функционалдық мүмкіндіктерінің деңгейін және барлық физикалық қасиеттерін барынша арттыру. o Халықаралық жарыстарда ең жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізу. o Спорттық мотивацияның, психологиялық жағдайдың жоғары деңгейіне жету, жеке "жеңімпаз менталитетін" тәрбиелеу. o Денсаулықты сақтау. Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстардың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 20 Осы кезеңнің негізгі мазмұны – спортшылардың организмінің функционалдық мүмкіндіктерін шекті мобилизациялауға қабілетті жаттығу құралдарын барынша пайдалану. Жаттығу жұмысының көлемі мен қарқындылығының жалпы көрсеткіштері максимумға жетеді, үлкен жүктемелермен жаттығулар кеңінен жоспарланады. Физикалық және арнайы дайындықтың жоғары деңгейін сақтау – ойын шеберлігін жетілдіру үшін негіз болып табылады. 8 12 Техникалық 32 ЖСШ кезеңінде жүзушілердің техникасын жетілдіру көбінесе олардың жүзу қозғалыстарының құрылымын объективті бағалауға арналған құралдарды қолданумен байланысты, оның негізінде кино- және бейнематика техникасын пайдалану жатыр. Сондай-ақ жүзу техникасының тиімділігінің динамикасын бақылауға арналған тесттер өткізіледі («Прогрессивті тиімділік тесті», «Модельді тиімділік тесті»). Жоғары деңгейдегі жүзушілерді дайындау жүйесін әрі қарай жетілдірудің маңызды резервтері – олардың дайындық процесін жарыс қызметінің құрылымдық ерекшеліктері мен дайындық деңгейін, жеке ерекшеліктерін мұқият ескере отырып басқару, сондай-ақ осы процеске ғылымның байланысты салаларының мамандарын тарту арқылы ірі халықаралық жарыстарға ғылыми негізделген дайындық жүйесін қамтамасыз ету, Арнайы Кешенді Ғылыми-практикалық Топтарды (СКНПГ) құру жолымен жүзеге асырылады. Арнайы жүзу дайындығы ААШ деңгейінде жаттығу көлемі максимумға жетеді, сондай-ақ «жарыстық модель» жаттығулары кезінде анаэробты гликолизді максималды мобилизациялау жүзеге асырылады, қажет болған жағдайда биохимиялық бақылау жүргізуге болады. Спринтерлер мен ұзақ қашықтыққа жүзушілерді жаттықтырудағы айырмашылықтар одан әрі айқын байқалады. Осы кезеңде тар мамандандырылған дайындыққа өту аяқталады. Дайындық кезеңінің ұзақтығы (жалпы дайындық кезеңі) елеулі қысқарады, ал арнайы физикалық және жүзу дайындық кезеңдері, сондай-ақ жарыстық кезеңдердің ұзақтығы артады. Жарыстық кезеңде маусымның басты старттарына дайындық үшін жарыстық старт сериялары қолданылады. Жеке мүмкіндіктерді барынша жүзеге асыру кезеңінде организмге ерекше үлкен жүктеме берілетін қарқынды микроциклдер кеңінен жоспарланады. Мезоциклдерді жоспарлаудың кең таралған нұсқасы – қарқынды немесе жарыстық микроциклдерді қалпына келтіру микроциклдерімен алмастыру, бұл кезде қалпына келтіру және белсенді демалыс құралдары кеңінен қолданылады. Осы дайындық кезеңінде спортшының психологиялық дайындығының деңгейі маңызды рөл атқарады. Контольдік бағалау нормативтері Жоғары спорттық шеберлік кезеңіндегі жүзуге дайындық бойынша бақылау-бағалау нормативтері №8-тармақта көрсетілген. ББН үшін негізгі жаттығу: жарыстарда негізгі қашықтықтарды жүзіп өту және нәтижесін «AQUA Piont» кестесі бойынша бағалау. Тактикалық 34 Жетілдіру жарыс қашықтығын жүзіп өту тактикасы. Жетілдіру тактикалық ойлау. Теориялық 7 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактикалық талдау жарыс қашықтығын жүзіп өту, әзірлеу және жетілдіру әдептілікки және техникалар старттар мен бұрылыстарды орындау. Психологиялық 6 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерлік қасиеттерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Барлығы 100 %

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері ОЖТ 1-2 топтары (ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығулары Балдар Жылдар 1-ші 2-ші Ұ Қ Ұ Қ Жалпы және арнайы дене дайындығы (құрлықта) Орнынан ұзындыққа секіру (см) 3 160 145 180 165 2 150 135 170 155 1 140 125 160 145 Арқанмен секіру (рет саны/30 үшін") 3 30 40 35 45 2 25 35 30 40 1 20 30 25 35 Тірекке ілініп тұрады (секундтардағы уақыт") 3 20” 15” 30” 25” 2 15” 12” 25” 15” 1 10” 9” 20” 10” Аспалы аяқты көтеру (рет саны) 3 8 6 9 7 2 7 5 8 6 1 6 4 7 5 Статикалық "жолақ" (секундтарда ұстап тұру") 3 45” 40” 50” 45” 2 40” 35” 45” 40” 1 35” 30” 40” 35” Дәрілік допты (1 кг) қабырғаға 10" жылдамдықпен лақтыру (рет саны) 3 6 5 7 6 2 5 4 6 5 1 4 3 5 4 Штангада тартылу (рет саны) 3 5 3 7 5 2 4 2 6 4 1 3 1 5 3 Еденнен итеру (рет саны) 3 10 7 12 9 2 8 6 10 7 1 6 5 8 6 Баллдардың қосындысы бойынша интегралды сараптамалық бағалау 24 Өте жақсы 18 - 23 Жақсы 11 - 17 Қанағаттанарлық 8 - 10 Қанағаттанарлық емес Топтар ОЖТ 3-4-5 (ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығулары Балдар Жылдар 3-ші 4-ші 5-ші Ұ Қ Ұ Қ Ұ Қ Жалпы және арнайы дене дайындығы (құрлықта) Орнынан ұзындыққа секіру (см) 3 190 170 200 180 220 190 2 170 150 180 160 200 170 1 150 130 160 140 180 150 Арқанмен секіру (рет саны/30 үшін") 3 45 45 55 55 60 60 2 40 40 45 45 50 50 1 35 35 40 40 40 40 Тірекке ілініп тұрады (секундтардағы уақыт") 3 45” 30” 60” 40” 70” 50” 2 40” 25” 55” 35” 60” 40” 1 35” 20” 45” 30” 50” 30” Аспалы аяқты көтеру (рет саны) 3 10 8 11 9 12 10 2 9 7 10 8 11 9 1 8 6 9 7 10 8 Статикалық "жолақ" (секундтарда ұстап тұру") 3 55” 50” 60” 55” 75” 60” 2 50” 45” 55” 50” 60” 55” 1 45” 40” 50” 45” 55” 50” Дәрілік допты (1 кг) қабырғаға 10" жылдамдықпен лақтыру (рет саны) 3 8 7 10 9 12 10 2 7 6 9 7 10 8 1 6 5 7 6 8 7 Штангада тартылу (рет саны) 3 9 7 12 9 15 10 2 7 5 10 7 12 8 1 5 3 8 5 10 6 Еденнен итеру (рет саны) 3 15 10 17 13 20 15 2 12 8 14 11 16 13 1 10 6 12 9 14 10 Штангамен жатып сығу (кг-дағы максималды күш) 3 40 20 45 25 50 30 2 35 17 40 20 45 25 1 30 15 35 17 40 20 Штангамен отырып еңкейу (максималды күш, кг-мен) 3 50 30 55 35 60 40 2 45 27 50 30 55 35 1 40 22 45 25 50 30 Баллдардың қосындысы бойынша интегралды сараптамалық бағалау 30 Өте жақсы 22 - 29 Жақсы 15 - 21 Қанағаттанарлық 10 - 14 Қанағаттанарлық емес СЖТ 1-2-3 топтары (Жасөспірімдер-жасөспірімдер) Бақылау жаттығулары Балдар Жылдар 1-ші 2-ші 3-ші Ұ Қ Ұ Қ Ұ Қ Жалпы және арнайы дене дайындығы (құрлықта) Орнынан ұзындыққа секіру (см) 3 190 170 200 180 220 190 2 170 150 180 160 200 170 1 150 130 160 140 180 150 Арқанмен секіру (рет саны/30 үшін") 3 45 45 55 55 60 60 2 40 40 45 45 50 50 1 35 35 40 40 40 40 Дәрілік допты лақтыру (3 кг) қабырға туралы 10" үшін (рет саны) 3 8 7 10 9 12 10 2 7 6 9 7 10 8 1 6 5 7 6 8 7 Штангамен жатып сығу (кг-дағы максималды күш) 3 60 40 65 45 70 50 2 55 35 60 40 65 45 1 50 30 55 35 60 40 Штангамен отырып еңкейу (максималды күш, кг-мен) 3 70 50 80 55 90 60 2 65 45 75 50 95 55 1 60 40 70 45 80 50 Баллдардың қосындысы бойынша интегралды сараптамалық бағалау 15 Өте жақсы 12 - 14 Жақсы 9 - 11 Қанағаттанарлық 5 - 8 Қанағаттанарлық емес Оқу топтарының оқушылары үшін арнайы жүзу дайындығы бойынша бақылау-бағалау нормативтері АДТ-1 топтары (қыздар/ұлдар) Бақылау жаттығулары Балдар Ұлдар Қыздар Техникалық және жүзу дайындығы “"Қалыпта "сырғуstream line", бүйірден итеріп шығарумен. (ұзындығы метрмен) 3 6 м. 6 м. 2 5 м. 5 м. 1 4 м. 4 м. Жүзу техникасын әртүрлі тәсілдермен бағалау (баллмен) барлық тәсілдермен аяқпен 25 м (кеудеге, арқаға домалату, брасс, баттерфляй) 4 * * 3 * * 2 * * 1 * * 25 м барлық тәсілдермен үйлестіруде (кеудеге, арқаға, кеудеге, ваннаға айналдыру.) 4 ** ** 3 ** ** 2 ** ** 1 ** ** таңдау бойынша кез келген тәсілмен 50 м 4 ** ** 3 ** ** 2 ** ** 1 ** ** Баллдардың қосындысы бойынша интегралды сараптамалық бағалау 39 Өте жақсы 29 - 38 Жақсы 19 - 28 Қанағаттанарлық 10 - 18 Қанағаттанарлық емес Түсіндірмелер: * Аяқпен жүзу кезінде ұпай жинау кезінде әр әдіс бойынша үш негізгі компонент ескеріледі: а. тобық буынының қозғалғыштығы (домалату, арқамен домалату, баттерфляй тәсілдеріне арналған, жақсы – белсенді ұтқырлық; брасс әдісі үшін жақсы – аяқтың белсенді бұрылысы). б. тізе буынындағы аяқтың бүгілу дәрежесі (айналдыру, арқамен айналдыру, баттерфляй тәсілдері үшін жақсы – иілудің минималды дәрежесі; брасс әдісі үшін, жақсы – бүгілу деңгейі - 90°, тізелерді екі жаққа аздап созған кезде). б. жамбастың тербеліс дәрежесі (домалату, арқамен домалату және брасс тәсілдеріне арналған, жақсы – ауытқудың жоғары дәрежесінің болмауы немесе болмауы; көбелектің соғу әдісі үшін тербелістің жоғары дәрежесіне жол беріледі, бірақ шамадан тыс айтылмайды). Барлық компоненттерді бағалауды ескере отырып, ұпайлар келесі қағида бойынша қойылады: 4 ұпай – барлық 3 компонент жақсы орындалған 3 балл – 2 компонент жақсы, 1 компонент нашар 2 балл – 1 компонент жақсы, 2 балл нашар 1 балл – барлық компоненттер нашар **Ұпайларды қою кезінде, 25 м және 50 м қашықтықта үйлестіре отырып, әр әдіспен жүзу кезінде оның тиімділігін анықтайтын үш негізгі критерий ескеріледі: а. бастың қалпы (барлық тәсілдер үшін сырғанау сәтінде, жақсы – орташа жағдай) (тыныс алғанда: қоян жақсы – жаққа/сәл алға; баттерфляй және брасс әдісімен жүзу үшін жақсы – судың үстінен ең аз алға; арқа үшін – қарастырылмайды) б. дененің қалпы (арқамен жүру тәсілі үшін, жақсы – абсолютті көлденең позиция; кроль әдісі үшін, жақсы – "шабуыл" бұрышының минималды төзімділігімен көлденең; баттерфляй және брасс әдісімен жүзу тәсілі үшін, жақсы – тыныс алу кезінде дене бұрышының оңтайлы өзгеруі) б. қол мен аяқ жұмысының үйлестірушілік үйлесімі (айналдыру және арқамен айналдыру тәсілі үшін, жарайды – инсультті бастау үшін бір қолдың кірісінің екінші қолдың инсультының аяқталуымен және инсультті аяқтайтын қолмен аттас аяқтың соққысымен үйлесуі; көбелек үшін жақсы – бірінші соққының қолдың суға түсуімен және инсульттің басталуымен, ал екінші соққының қолмен соққының аяқталуымен үйлесуі; брасс үшін жақсы – соққының басталу фазаларының соққының соңында қолды алға қарай белсенді "жіберумен" үйлесуі). Барлық компоненттерді бағалауды ескере отырып, ұпайлар келесі қағида бойынша қойылады: 4 ұпай – барлық 3 компонент жақсы орындалған 3 балл – 2 компонент жақсы, 1 компонент нашар 2 балл – 1 компонент жақсы, 2 балл нашар 1 балл – барлық компоненттер нашар АДТ-2 топтары (қыздар/ұлдар) Бақылау жаттығулары Балдар Ұлдар Қыздар Техникалық және жүзу дайындығы "Қалыпта"сырғу"stream line", бүйірден итеріп шығарумен. (ұзындығы метрмен) 3 7 м. 7 м. 2 6 м. 6 м. 1 5 м. 5 м. Борттан қалыпта шығу "stream line", аяқты тыныссыз көбелек (ұзындығы метрмен) 3 12 м. 12 м. 2 11 м. 11 м. 1 10 м. 10 м. Жүзу техникасын әртүрлі тәсілдермен бағалау (баллмен) 50 м барлық тәсілдермен үйлестіруде (кеудеге, арқаға, кеудеге, ваннаға айналдыру.) 4 ** ** 3 ** ** 2 ** ** 1 ** ** үйлестіруде 200 м к/п. 4 ** ** 3 ** ** 2 ** ** 1 ** ** Старттан (жарыстан) 50 м қашықтықта жүзу, уақытты бақылау (таңдау әдісі), нәтижені кесте бойынша бағалау "Rudolph Table” * 4 18-20 ұпай 18-20 ұпай 3 15-17 ұпай 15-17 ұпай 2 12-14 ұпай 12-14 ұпай 1 1-11 ұпай 1-11 ұпай Баллдардың қосындысы бойынша интегралды сараптамалық бағалау 30 Өте жақсы 22 - 29 Жақсы 14 - 21 Қанағаттанарлық 8 - 13 Қанағаттанарлық емес Түсіндірмелер: **Бастауыш оқытудың 2-ші жылындағы жүзу техникасын бағалау критерийлері бастауыш оқытудың 1-ші жылындағы жүзу техникасын бағалау критерийлеріне ұқсас. * Кесте "Rudolph Table" неміс маманы Клаус Рудольф өзінің көпжылдық зерттеулерінің және жүзушілердің спортшыларының бүкіл спорттық мансабындағы нәтижелерін бақылаудың нәтижелері бойынша жасаған. Бұл кесте спортшының жасына сәйкес бағдарламаның кез келген түріндегі нәтижені бағалайды және 1-ден 20 ұпайға дейінгі дәрежеге ие. Ұпайлардың "маңыздылығын" келесі деңгейлер арқылы анықтауға болады: 1/2 ұпай – V санат Клубтық деңгейдегі (жергілікті ұйымның) 3/4 ұпай – IV клубтық деңгей санаты (жергілікті ұйым) 5/6 ұпай – III клубтық деңгей санаты (жергілікті ұйым) 7/8 ұпай – II клубтық деңгей санаты (жергілікті ұйым) 9/10 ұпай – I клубтық деңгей санаты (жергілікті ұйым) 11 ұпай – өңірлік құрама командалардың төмен деңгейі 12/13 ұпай – өңірлік құрама командалардың орташа деңгейі 14/15 ұпай – өңірлік құрама командалардың жоғары деңгейі 16 ұпай – өңірлік деңгейден Ұлттық деңгейге өту балы 17/18 ұпай – жоғары ұлттық деңгей 19 ұпай – Ұлттық деңгейден Халықаралық деңгейге өту балы 20 ұпай – Нәтиженің халықаралық деңгейі "Клаус Рудольфтың өзі нәтижені бағалау әдісіне түсініктеме бере отырып, егер спортшы(ға) ерте жастық шағында 20 ұпайлық нәтиже көрсетсе, бұл ересек жаста бұл спортшының (ға) жоғары деңгейге жететініне мүлдем кепілдік бермейтініне назар аударады. Халықаралық нәтижелер деңгейі.” Кестенің негізгі мақсаты "Rudolph Table" – жасөспірім спортшылардың көрсеткіштерінің динамикасын қарау. ОЖТ-1-2 топтары (қыздар/ұлдар) Бақылау жаттығулары Балдар Жылдар 1-ші 2-ші Ұ Қ Ұ Қ Арнайы жүзу дайындығы (суда) “"Қалыпта "сырғуstream line", бүйірден итеріп шығарумен. (ұзындығы метрмен) 3 10 м 9 м. 12 м. 10 м 2 8 м. 7 м. 10 м. 8 м 1 6 м. 6 м. 8 м. 7 м. Тумбочкадан (команда бойынша) 15 метрге дейін шығумен (баттерфляйдың аяқтары) старт. (секундтардағы уақыт") 3 9,0” 10,0” 8,0” 9,0” 2 10,0” 11,0” 9,0” 10,0” 1 11,0” 12,0” 10,0” 11,0” Жүзу техникасын әртүрлі тәсілдермен бағалау (баллмен) 100 м. үйлестірудегі таңдау бойынша тәсіл 4 * * * * 3 * * * * 2 * * * * 1 * * * * үйлестіруде 200 м к/п. 4 * * * * 3 * * * * 2 * * * * 1 * * * * Нәтижені кестенің ұпайлары бойынша бағалай отырып, жарыстарда қашықтықты жүзу “Rudolph Table” Таңдау бойынша жарыс қашықтығы 4 18-20 18-20 18-20 18-20 3 15-17 15-17 15-17 15-17 2 12-14 12-14 12-14 12-14 1 1-11 1-11 1-11 1-11 200 м.К./жүзу 4 18-20 18-20 18-20 18-20 3 15-17 15-17 15-17 15-17 2 12-14 12-14 12-14 12-14 1 1-11 1-11 1-11 1-11 Баллдардың қосындысы бойынша интегралды сараптамалық бағалау 22 Өте жақсы 16 - 21 Жақсы 10 - 15 Қанағаттанарлық 6 - 9 Қанағаттанарлық емес Түсіндірмелер: *1-ші және 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу топтары үшін жүзу техникасын бағалау критерийлері бастапқы дайындық кезеңіндегі жүзу техникасын бағалау критерийлеріне ұқсас. ОЖТ топтары-3-4-5 (кіші әйелдер/жасөспірімдер) Бақылау жаттығулары Балдар Жылдар 3-ші 4-ші 5-ші Ұ Қ Ұ Қ Ұ Қ Арнайы жүзу дайындығы (суда) "Қалыпта"сырғу"stream line", бүйірден итеріп шығарумен. (ұзындығы метрмен) 3 14 м. 12 м. 15 м 13 м. 16 м. 14 м 2 12 м. 10 м. 13 м. 11 м. 14 м. 12 м 1 10 м. 8 м. 11 м. 9 м. 12 м. 10 м. Тумбочкадан (команда бойынша) 15 метрге дейін шығумен (баттерфляйдың аяқтары) старт. (секундтардағы уақыт") 3 7,0” 8,0” 6,8” 7,8” 6,5” 7,0” 2 7,5” 8,5” 7,3” 8,3” 7,0” 8,0” 1 8,0” 9,0” 7,8” 8,8” 7,5” 8,5” Нәтижені кестенің ұпайлары бойынша бағалай отырып, жарыстарда қашықтықты жүзу “Rudolph Table” Бәсекеге қабілетті қашықтық таңдау бойынша 4 18-20 18-20 18-20 18-20 18-20 18-20 3 15-17 15-17 15-17 15-17 15-17 15-17 2 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 1 1-11 1-11 1-11 1-11 1-11 1-11 200 м.К./жүзу 4 18-20 18-20 18-20 18-20 18-20 18-20 3 15-17 15-17 15-17 15-17 15-17 15-17 2 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 1 1-11 1-11 1-11 1-11 1-11 1-11 Баллдардың қосындысы бойынша интегралды сараптамалық бағалау 14 Өте жақсы 10 – 13 Жақсы 7 – 9 Қанағаттанарлық 4 – 6 Қанағаттанарлық емес СЖТ тобы-1-2-3 (қыздар/ұлдар) Бақылау жаттығулары Балдар Жылдар 1-ші 2-ші 3-ші Ұ Қ Ұ Қ Ұ Қ Арнайы жүзу дайындығы (суда) “Сырғу” (ұзындығы метрмен) 3 18 м. 15 м. 20 м 16 м. 22 м. 17 м 2 16 м. 13 м. 18 м. 14 м. 20 м. 15 м 1 14 м. 11 м. 16 м. 13 м. 18 м. 13 м. Тумбочкадан старт (команда бойынша) бастап шығуымен (баттерфляй аяқпен) 15 м-ге дейін. (секундтардағы уақыт") 3 6,3” 7,3” 5,8” 6,8” 5,5” 6,5” 2 6,8” 7,8” 6,3” 7,3” 6,0” 7,0” 1 7,3” 8,3” 6,8” 7,8” 6,5” 7,5” Нәтижені кестенің ұпайлары бойынша бағалай отырып, жарыстарда қашықтықты жүзу “Rudolph Table” 4 18-20 18-20 18-20 18-20 18-20 18-20 3 15-17 15-17 15-17 15-17 15-17 15-17 2 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 1 1-11 1-11 1-11 1-11 1-11 1-11 Нәтижені кестенің ұпайлары бойынша бағалай отырып, жарыстарда қашықтықты жүзу “AQUA Piont”* 4 700 700 740 740 780 780 3 680 680 720 720 750 750 2 660 660 700 700 720 720 1 640 640 680 680 700 700 Интегралдық сараптамалық бағалау балдар сомасы бойынша 14 Өте жақсы 10 - 13 Жақсы 7 - 9 Қанағаттанарлық 4 - 6 Жаман Түсіндірмелер: *Кесте "AQUA Piont" Халықаралық жүзу федерациясы құрған (FINA), электронды уақытты тіркеу жүйесін пайдалана отырып, жарыстарда жарыс бағдарламасының кез келген ресми түрлерінде көрсетілген нәтижелерді ұпаймен бағалау. Кесте орнатылған жаңа Әлемдік рекордтарға (1000 ұпай) байланысты жыл сайын жаңартылып отырады, бұл нәтижелерді Әлемдік жүзудің даму динамикасына сәйкес бағалауға мүмкіндік береді. ЖСШ тобы (әйелдер/ерлер) Бақылау жаттығулары Балдар Жылдар 18 жас 19 жас 20 жыл және одан жоғары Ұ Қ Ұ Қ Ұ Қ Арнайы жүзу дайындығы (суда) Нәтижені кестенің ұпайлары бойынша бағалай отырып, жарыстарда негізгі қашықтықтарды жүзу “AQUA Piont” 3 830 ˃ 830 ˃ 840 ˃ 840 ˃ 850 ˃ 850 ˃ 2 815 815 825 825 835 835 1 800* 800* 810 810 820 820 Интегралдық сараптамалық бағалау балдар сомасы бойынша 2 Жақсы 1 Қанағаттанарлық Түсіндірмелер: 800* - "Қазақстан Республикасының жүзу бойынша бірыңғай спорттық классификациясының" соңғы басылымына сәйкес, кесте бойынша 800 ұпайға сәйкес нәтиже "AQUA Piont", Қазақстан Республикасының Халықаралық дәрежедегі спорт шебері ХДСШ атағын алуға құқық береді).

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Спорт­тық май­ка да­на адам 1 1 2 1 3 1 3 1 2 1 2 Шорт да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 3 Спорт­тық ко­стюм да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 4 Крос­сов­ка­лар жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 5 Тақ­та­та­стар Жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 6 Ха­лат да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 7 Шұлық да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 8 Сө­мке-рюк­зак да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 9 Жүзу­ге ар­нал­ған кө­зіл­ді­рік­тер да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 10 Жү­зу қал­па­ғы да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 11 Тә­жі­ри­бе­лік бал­қыт­па­лар да­на адам 1 1 1 1 2 1 3 1 - - 12 Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған ку­паль­ник­тер да­на адам 1 1 1 1 2 1 3 1 - - 13 Гид­ро­шорт­тар бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті да­на адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 14 Гид­ро­ку­паль­ник бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті да­на адам - - 1 1 2 1 2 1 - - Спорттық жабдықтармен және құрал-саймандармен қамтамасыз ету № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Су­да жұ­мыс іс­теу үшін 1 Аяқ­пен жүзу­ге ар­нал­ған тақ­та да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 2 Қол­мен жүзу­ге ар­нал­ған тақ­та (ка­ла­баш­ка) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 3 Жел­бе­зек­тер да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 4 Су­да ты­ныс алу­ға ар­нал­ған тү­тік да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 5 Қол­ға ар­нал­ған жа­уы­рын­дар (қол­дық) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 6 Элек­трон­ды се­кун­до­мер (жат­тық­ты­ру­шы­ның жұ­мысы үшін) да­на жат­тық­ты­ру­шы - - - - - - - - 1 3 7 Те­же­гіш бел­дік­тер да­на адам - - 1 1 1 1 2 1 - - 8 Лак­то­метр + тест жо­лақ­та­ры (дә­рі­гер мен жат­тық­ты­ру­шы­ның жұ­мысы үшін) да­на жат­тық­ты­ру­шы - - - - - - - - 1 3 9 Қол­ға ар­нал­ған жа­уы­рын­дар (үл­кен) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 -- - 10 “Па­ра­шют” да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 11 Су­да­ғы күшпен жұ­мыс іс­те­у­ге ар­нал­ған ре­зең­ке амор­ти­за­тор да­на адам - - 1 1 2 0,5 2 0,5 - - 12 Ме­ха­ни­ка­лық жү­зу тех­ни­ка­сы­ның су­үсті және суа­сты тү­сі­рі­лім­де­рін жүр­гізу­ге ар­нал­ған бей­не­ка­ме­ра­ны қо­са ал­ған­да, құ­ры­л­ғы. да­на жат­тық­ты­ру­шы - - - - - - - - 1 3 13 Бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті тал­да­уды қо­са ал­ған­да, жү­зу тех­ни­ка­сын тал­да­у­ға ар­нал­ған но­ут­бук және ком­пью­тер­лік бағ­дар­ла­ма да­на жат­тық­ты­ру­шы - - - - - - - - 1 3 Құр­лық­та жұ­мыс іс­теу үшін 14 Се­кі­ру Ар­қан да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 15 Ой­ын­дар­ға ар­нал­ған доп да­на топ 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 16 Жгут (созуға ар­нал­ған жұм­сақ) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 17 Кі­лем­ше (же­ке пай­да­ла­ну­ға ар­нал­ған жат­тығ­у­лар) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 18 “Medicine Boll” да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 19 Қа­лақ­та­ры бар ре­зең­ке амор­ти­за­тор да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 20 Тре­на­жер “4D Pro” да­на топ - - - - 3 1 3 1 - - 21 Жар­ты шар­да­ғы доп “BOSU” да­на топ - - - - 3 1 3 1 - - 22 Жыл­дам кү­ш­ті ба­қы­ла­у­ға ар­нал­ған тре­на­жер "TENDO” 1 жат­тық­ты­ру­шы - - - - - - - - 1 3

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 83 қосымша Ашық суда жүзу бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 83-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Ашық суда жүзу бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – ашық суда жүзу бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Бұл спорттық дайындық стандарты жүзумен айналысатын спортшыларға арналған, және олардың ұзақ жылдық дайындық кезеңіндегі (бастапқы дайындықтан бастап, спорттық шеберлікті жетілдіру кезеңіне дейін) барлық қажетті параметрлерін қамтиды. Спорттық дайындық жүйесінің міндеттері: • жүзудің барлық стильдері техникасын үйрету және жетілдіру; • жалпы және арнайы дене дайындығын жүйелі түрде арттыру; • жас спортшылар организмін жоғары жүктемелерге біртіндеп бейімдеу; • жоғары нәтижеге жетуге бағытталған спорттық мотивация қалыптастыру. Стандартты әзірлеу барысында оқу-әдістемелік құралдар, арнайы әдебиеттер, Қазақстан ұлттық құрамасы спортшылары бойынша көпжылдық бақылау деректері және әлемдік жүзудегі заманауи зерттеулер пайдаланылды. Стандарттың негізгі мақсаттары: • балалар мен жасөспірімдерді жүзу және ашық суда жүзу спорт түрлеріне көптеп тарту, денсаулықты нығайту және тұлғалық қасиеттерді дамыту; • спортшыларды көпжылдық жүйелі даярлауға жағдай жасау, бастапқы кезеңнен халықаралық деңгейдегі жеңістерге дейін қолдау көрсету (Азия чемпионаттары, Азия ойындары, Әлем кубоктары және Олимпиада ойындары); • жалпы дене, арнайы дене, техникалық, психологиялық және теориялық дайындықты жас ерекшеліктеріне және сенситивті кезеңдерге сай жүйелі оқыту. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 10 8 сағат 416 сағат АД– 2 8 10 сағат 520 сағат ОЖТ – 1 8 12 сағат 624 сағат ОЖТ – 2 8 14 сағат 728 сағат ОЖТ – 3 6 18 сағат 936 сағат ОЖТ 3-тен жоғары 6 20 ч сағат 1040 сағат СЖ – 1 5 24 сағат 1248 сағат СЖ – 2 4 26 сағат 1352 сағат СЖ 2-ден жоғары 4 28 сағат 1456 сағат ЖСШ 3 32 / 36 сағат 1664 / 1872 сағат Клубтар\үйірмелер Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Балалар жасы / 7-13 жас қоса алғанда Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жасөспірімдер/ 14-16 жас қоса алғанда Юниорлар/ 17-19 жас қоса алғанда Жастар/ 20-22 жас қоса алғанда Ересектер/ 23 жас және одан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­ла­ры Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық зерт­теп-қа­ра­у­ға ар­нал­ған іс-ша­ра­лар Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 АД– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 күнт күн­ге дей­ін 14 күнт күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ай­қын­дай­ды ОЖТ – 2 18 күнт күн­ге дей­ін 14 күнт күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 күнт күн­ге дей­ін 14 күнт күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 18 күнт күн­ге дей­ін 14 күнт күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖ – 1 21 күнт күн­ге дей­ін 18 күнт күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖ – 2 21 күнт күн­ге дей­ін 18 күнт күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖ 2-ден жо­ға­ры 21 күнт күн­ге дей­ін 18 күнт күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ЖСШ 21 күнт күн­ге дей­ін 18 күнт күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Ба­ла­лар жа­сы / 7-13 жас қо­са ал­ған­да 18 күнт күн­ге дей­ін 18 күнт күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Жа­сө­спі­рім­дер/ 14-16 жас қо­са ал­ған­да 21 күнт күн­ге дей­ін 18 күнт күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Юни­ор­лар/ 17-19 жас қо­са ал­ған­да 21 күнт күн­ге дей­ін 18 күнт күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Жастар/ 20-22 жас қо­са ал­ған­да 24 күнт күн­ге дей­ін 18 күнт күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Ере­сек­тер/ 23 жас және одан жо­ға­ры 24 күнт күн­ге дей­ін 18 күнт күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға ба­ру және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 0 0 АД– 2 0 0 0 0 0 0 ОЖТ – 1 0 4 2 2 0 2 ОЖТ – 2 0 4 2 2 0 3 ОЖТ – 3 1 4 1 2 0 4 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 1 4 1 2 1 4 СЖ – 1 3 5 1 2 3 5 СЖ – 2 4 5 1 0 4 5 СЖ 2-ден жо­ға­ры 4 5 1 0 4 5 ЖСШ 4 5 1 0 4 5 Клуб­тар/үй­ір­ме­лер Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке, командалық жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар (11 жастан ас­па­ған) Ұл­дар (13 жастан ас­па­ған) Ұл­дар (15 жастан ас­па­ған) Жа­сө­спі­рім­дер (17 жастан ас­па­ған) Жастар (19 жастан ас­па­ған) Ере­сек­тер (20 және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 20 60 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 20 60 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 20 60 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 20 60 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 20 60 Әйелдер (жеке,командалық жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар (11 жастан ас­па­ған) Қы­здар (13 жастан ас­па­ған) Қы­здар (15 жастан ас­па­ған) Жа­сө­спі­рім­дер (17 жастан ас­па­ған) Жастар (19 жастан ас­па­ған) Әй­ел­дер (20 және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 20 60 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 20 60 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 20 60 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 20 60 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 10 30 10 30 10 30 10 30 10 30 20 60 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі 1 санатты Спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 15 15 - - - Облыстық турнирлер 15 15 - - - Республикалық турнирлер 10 10 5 5 - Ресми облыстық жарыстар 10 10 5 5 - Ресми республикалық жарыстар 15 15 10 5 5 Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы(7-8 жас) Алғашқы дайындық кезеңінің негізгі міндеттері: • Физикалық дамуындағы бар кемшіліктерді жою. • Балалар мен жасөспірімдерді жүзу спортына кеңінен тарту. • Шұғылданушыларда спортпен жүйелі түрде айналысуға және салауатты өмір салтына тұрақты қызығушылық пен мотивация қалыптастыру. • Өмірлік маңызды жүзу дағдыларын меңгеру, барлық жүзу тәсілдерінің негізгі техникасын және кең ауқымды қимыл дағдыларын үйрету. • Балалардың негізгі қасиеттерін дамыту: жылдамдық, ептілік, үйлесімдік қабілеттері. • Морфологиялық көрсеткіштер мен қимыл қабілеттерін меңгеру ерекшеліктеріне негізделе отырып дарынды балаларды анықтау. Дене дайындығы (барлығы). Олардың ішінде: ЖДД АДД 40 Жаттығу бағдарламаларын құрастыру кезінде 7-9 жас аралығы ептілік, жылдамдық, үйлестіру қабілеттері, икемділік сияқты қасиеттерді дамытудың сезімтал кезеңі екендігіне назар аудару қажет. Ойындар, эстафеталар, басқа спорт түрлерінің әдістері (гимнастика) арқылы жан-жақты дене дамуын қамтамасыз ету. 35 5 Техникалық 55 Бірінші оқу жартыжылдығында суда үйрену, жүзу кезінде дененің дұрыс орналасуын түсіну (халықаралық термин — stream line) және крольдің (жүзудің) шалқаң және етпет тәсілдерінің техникасын меңгеру жүргізіледі. Екінші жартыжылдықта дельфин және брасс тәсілдерін үйренуге уақыт бөлінеді Кезеңнің басында сабақтар жалпы оқу уақытының 60%-ы шалқаң және етпет кроль техникасын одан әрі меңгеруге бағытталатындай болып жоспарланады. Қалған 40%-ы дельфин тәсілінің техникасын үйренуге бөлінеді, бұл оқыту аяқпен толқын тәрізді қозғалысты меңгеруден басталады (аяқпен жүзудің әртүрлі түрлері сабақ уақытының 30–40%-ын алады). Соңғы төрт апта брасс тәсілінің техникасын үйренуге арналады. Сабақтар жалпы оқу уақытының 60–70%-ы кроль (етпет және шалқаң) және дельфин тәсілдерімен жүзуге жұмсалатындай етіп жоспарланады. Қалған 30–40% уақыты брасс тәсілінің техникасын үйренуге және оны жетілдіруге беріледі. Ескеру қажет: көптеген 7–8 жастағы балалар дельфин тәсіліне арналған жаттығуларды дұрыс орындауға физикалық жағынан дайын емес. Әсіресе, құрлықта толыққанды ЖДД сабақтарын ұйымдастыру мүмкіндігі болмаған жағдайда. Мұндай кезде оқыту мерзімі ұзартылып, етпет және шалқаң крольді үйренгеннен кейін брасс тәсіліне, содан соң дельфинге көшу ұсынылады. Бақылау-бағалау нормативтері 2 Бақылау-бағалау нормативтері және оларды өткізуге арналған түсіндірмелер № 8-тармақта көрсетілген. ББН үшін негізгі жаттығулар: stream line қалпында сырғанау — метрмен өлшенетін қашықтыққа; жүзудің әртүрлі тәсілдері бойынша техниканы бағалау (25 м аяқпен, 25 м үйлестірумен, 50 м — таңдауға болатын кез келген тәсілмен үйлестіруде). Теориялық 3 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Барлығы 100 % - Екінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы (8-9 жас) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Олардың ішінде: ЖДД АДД 39 Иілгіштік, ептілік, үйлесімділік қабілеттері, жылдамдық сияқты физикалық қасиеттерді дамыту жалғастырылады. Құрлықтағы жаттығуларда негізгі қолданылатын әдістер — қозғалмалы ойындар, жүгіру және гимнастикалық жаттығулар. Скакалкамен секіру, эстафеталар, күрделі үйлесімді қимылдардың көп мөлшері. 29 10 Техникалық 55 Оқудың 2-ші жылындағы сабақтар, 1-ші жылдағы сияқты, негізінен спорттық жүзу тәсілдерінің, старттар мен бұрылыстардың техникасын жетілдіруге бағытталған. Дайындық құралдары ретінде бұрын қолданылған жаттығулар — соның ішінде судағы ойындар мен көңіл көтеру элементтері, суға секіру — кеңінен пайдаланылады. Біртіндеп, екінші жартыжылдыққа қарай, бастапқы спорттық жаттығу элементтері көбірек енгізіле бастайды. Сабақтардың мазмұнына мыналар кіреді: барлық тәсілдермен аяқпен жүзу, қолдардың, дененің әртүрлі орналасуымен орындалатын әртүрлі жаттығулар, тек аяқпен немесе тек қолмен жүзу, толық үйлестірумен жүзу. «Кувырок» және «маятник» бұрылыстары, ашық және жабық шалқаң бұрылыстар үйретіледі. Негізінен интервальдық әдіс қолданылады, оның мақсаты — осы кезеңде техникалық элементтердің дұрыс орындалуына қол жеткізу. Аз көлемде қашықтықтық әдіс қолданылады (400 м дейін крольмен немесе комплексті жүзумен, толық үйлестіруде және аяқпен әртүрлі тәсілдермен). Дельфин тәсілімен жүзу — 50 м-ден артық емес. Екінші оқу жылынан кейін шұғылданушылар барлық спорттық жүзу тәсілдерінің техникасын меңгеруі, бастапқы оқыту курсының теориялық және практикалық білімдерін игеруі, барлық тәсілдермен 50 м-ді стартпен толық үйлестіруде және 200 м-ді комплексті жүзумен жүзіп шығуы тиіс.. Бақылау-бағалау нормативтері 2 Бақылау-бағалау нормативтері және оларды өткізуге арналған түсіндірмелер № 8-тармақта көрсетілген. ББН үшін негізгі жаттығулар: stream line қалпында сырғанау — метрмен өлшенетін қашықтыққа; жүзудің әртүрлі тәсілдері бойынша техниканы бағалау (25 м аяқпен, 25 м үйлестірумен, 50 м — таңдауы бойынша кез келген тәсілмен үйлестіруде). Теориялық 3 Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Ойын техникасы және техникалық дайындық. Психологиялық 1 Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты қалыптастыру, жаттығу қызметіне деген дұрыс көзқарасты қалыптастыру. Барлығы 100 % - 1-ші және 2-ші оқу жылдарының оқу-жаттығу тобы (9-11 жас) Оқу-жаттығу кезеңінің негізгі міндеттері Денсаулық жағдайын жақсарту және бақылау. дене дамуындағы бар кемшіліктерді жою. жүзудің барлық стильдерінің техникасын одан әрі қарай меңгеру және жетілдіру. жалпы және арнайы дене дайындығы деңгейін жүйелі түрде арттыру. Негізгі физикалық қасиеттерді жетілдіру, әсіресе жылдамдық, үйлесімділік қабілеттері, икемділік, аэробтық төзімділік. Динамикада анаэробтық төзімділік пен күш қабілеттерін меңгере бастау., Мақсатты, көпжылдық спорттық дайындыққа тұрақты қызығушылық қалыптастырудың бастапқы кезеңі Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Олардың ішінде: ЖДД АДД 35 Кезеңнің негізгі мазмұны – денсаулықты нығайту, физикалық қасиеттерді әрі қарай дамыту, функционалдық дайындығын арттыру, жүзудің барлық тәсілдерінің техникасын жетілдіру, арнайы физикалық және психикалық қасиеттерді тәрбиелеу және спорттық нәтижелерді жақсарту мақсатында жарыс тәжірибесін жинақтау. Осы кезеңдегі жаттығу процесінің негізгі бағыттары мыналар: - буындарда қолайлы қозғалғыштық қорын жасау, белсенді және белсенді-пассивті жаттығуларды қолдану; - аэробтық мүмкіндіктерді дамыту: ЖДД құралдары (жүгіру, есу, шаңғы жарысы және т.б.) арқылы, жүзу көлемін және жаттығу бөліктерінің ұзындығын біртіндеп арттыру, сондай-ақ элементтер бойынша жүзу көлемін көбейту, негізінде интервальдық жаттығу әдісін қолдану; - күш қасиеттерін дамыту үшін “өз салмағымен” орындалатын әртүрлі жаттығуларды, шағын және орташа салмақтарды пайдалану, қимылдардың қарқынына назар аудару; әртүрлі жаттығу түрлерін қолдану, шеңберлік жаттығу; 25 10 Техникалық 50 Осы кезеңдегі суда жаттығу процесінің негізгі бағыттары мыналар: - жүзудің барлық тәсілдерінде жүзу темпін (бірлік уақытқа жасалатын қозғалыс саны) және жүзу қадамын (бір циклде жүзушінің қозғалған қашықтығы) түсінуді үйрету, әрі қарай оларды саналы түрде бақылауды меңгерту; - қозғалыстардың жылдамдығын белсенді дамыту: құрлықта (секіру жаттығулары, спринттер) және суда (секіру жаттығулары, 15 секундқа дейінгі максималды жеделдетулер); - жас ерекшеліктерін, жүктемелердің қарқындылығын және жүзу жылдамдығын ескере отырып, жаттығуларда анаэробтық-гликолитикалық бағыттағы жүктемелерді аз көлемде біртіндеп қолдану; - суда күш қасиеттерін дамыту үшін элементтер бойынша жүзу, “алға жылжитын” қозғалыстарды орындау кезінде қозғалыс кинематикасын бұзбай күш қосымшаларын енгізу, әртүрлі құралдарды қолдану (әртүрлі өлшемдегі қайықшалар, ластар, қарсылықтар); Судағы сабақтар төрт спорттық жүзу тәсілінің, старттар мен бұрылыстардың техникасын жетілдіруге, әр тәсілмен қателіктерсіз жүзілетін қашықтықты біртіндеп ұлғайтуға бағытталған. Одан әрі дайындықта сабақтардың тығыздығы біртіндеп артып, жаттығу қашықтықтарының ұзындығы және жаттығу серияларындағы қайталаулар саны көбейтіледі, бірақ жүзудің техникасының сапасы жоғалтылмайды!! Бақылау-бағалау нормативтері 3 Құрлықтағы бақылау-бағалау нормативтері және оларды өткізуге арналған түсіндірмелер №7-тармақта көрсетілген. ББН үшін негізгі жаттығулар: Орнынан секіру саны (см); Скакалкамен секіру (30 секундтегі саны);  Көтергішке ілу (уақыты, секунд); Ілулі күйде аяқтарды көтеру (қайталау саны); Статикалық «планка» (ұстап тұру уақыты, секунд); 1 кг допты қабырғаға лақтыру 10 секунд ішінде (рет саны); Көтергішке тартылу (рет саны); Еденнен итеру (рет саны). Судағы бақылау-бағалау нормативтері №8-тармақта көрсетілген. ББН үшін негізгі жаттығулар: Stream line қалпында сырғанау, қабырғаға итеріп (қашықтық, метрмен); Блоктан старт (бұйрық бойынша) баттерфляй аяқтарымен 15 м дейін (уақыты, секунд); Жүзудің әртүрлі тәсілдері бойынша техниканы бағалау (баллмен) (100 м — таңдалған тәсіл, + 200 м — комплексті жүзу үйлестіруде); Жарыстарда қашықтықты жүзіп өту, нәтижесін «Rudolph Table» кестесі бойынша бағалау (жарыс қашықтығы таңдау бойынша + 200 м комплексті жүзу). Тактикалық 5 Негізгі жарыс қашықтығын жүзу тактикасының негізінде жүзіп шығу. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Ауру мен жарақаттанудың алдын алу. Нығаю. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 2 Күрделі жаттығу міндеттерін шешу үшін қажетті спорттық маңызды қасиеттер мен ерік-жігерді дамыту. Барлығы 100 % 3-4-5 оқу жылының оқу-жаттығу тобы (11-14 жас) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Олардың ішінде: ЖДД АДД 25 Құрлықта, бұрын үйренілген жаттығуларға белсенді түрде дене торының бұлшықеттерін күшейтуге арналған жаттығулар қосылады. Резеңке амортизаторлар, шағын және орта салмақты тренажерлер, «Medicine Ball», «4D Pro» тренажері қолданылады. Иілгіштік пен қозғалыс жылдамдығын дамытуға арналған жаттығулар тұрақты түрде өткізіледі. 15 10 Техникалық 25 Осы кезеңде 11–14 жас аралығындағы ұлдар мен қыздар үшін жүзу дайындығының негізін төрт спорттық жүзу тәсілінің техникасын жетілдіру (комплексті жүзу бағдарламасын қоса), «шығулар», старттар және бұрылыстар бойынша жұмыс құрайды. Сонымен қатар, оқыту процесіне кез келген тәсілмен жүзу техникасының құрамдас бөліктерін — қадам мен темпті түсіну, әрі қарай оларды бақылауды үйрену енгізіледі, себебі бұл жүзудің тиімділігінің негізгі критерийлері болып табылады. Жаттығу кезінде жүзу көлемі біртіндеп артады. Бірақ! Жүзу көлемін арттыру критерийі — техника сапасын жоғалтпай орындау қабілеті болып табылады. Осы критерийді ескере отырып, аптасына жаттығу жиілігін 6–10 ретке дейін арттыруға болады. Қыздар үшін жаттығу көлемі мен қарқындылығын белсенді түрде арттыру қажет, олардың биологиялық тұрғыдан ерте жетілуін ескере отырып. Арнайы жүзу жаттығулары 25 Осы кезеңде жас жүзушілер аэробтық және анаэробтық жүзу ұғымдарымен танысатындықтан, оқыту процесіне АЭШ (анаэробты алмасу шегі) ұғымы енгізіледі, сондай-ақ оның нәтижелілікті арттырудағы рөлі түсіндіріледі. Бұл дайындық спектрін сапалы бақылау жаттығу кезінде биохимиялық бақылау жүргізу арқылы ғана мүмкін болады. Сол себепті, Клуб дәрігерінің міндетті түрде тесттік мобильді құрылғысы — «лактометр» болуы қажет. Арнайы назар «аяқпен жүзу» тәсіліне аударылады. Бұл кезеңде әртүрлі тәсілдермен «аяқпен жүзу» жалпы жаттығу бағдарламасының 20–30% мөлшерін құрауы тиіс. Жарыстардың, сондай-ақ бақылау сынақтарының саны осы кезеңде жылына 14–18 ретке дейін артады. Бақылау-бағалау нормативтері 8 Құрлықтағы бақылау-бағалау нормативтері ОЖТ-ның 3–4–5 жылдық топтары үшін және оларды өткізуге арналған түсіндірмелер №7-тармақта көрсетілген. ББН үшін негізгі жаттығулар: • Орнынан ұзындыққа секіру (см); • Скакалкамен секіру (30 секундтегі қайталау саны); • Көтергішке ілу (уақыты, секунд); • Ілулі күйде аяқтарды көтеру (қайталау саны); • Статикалық «планка» (ұстап тұру уақыты, секунд); • 1 кг допты қабырғаға лақтыру 10 секунд ішінде (қайталау саны); • Көтергішке тартылу (қайталау саны); • Еденнен итеру (қайталау саны); • Штангамен жатқа басу (максималды күш, кг); • Штангамен шынтақтан төмен отыру (максималды күш, кг). Судағы бақылау-бағалау нормативтері №8-тармақта көрсетілген. ББН үшін негізгі жаттығулар: • Stream line қалпында сырғанау, қабырғаға итеріп (қашықтық, метрмен); • Блоктан старт (бұйрық бойынша) баттерфляй аяқтарымен 15 м дейін (уақыты, секунд); • Жүзудің әртүрлі тәсілдері бойынша техниканы бағалау (баллмен) (100 м — таңдалған тәсіл, + 200 м — үйлестірілген комплексті жүзу); • Жарыстарда қашықтықты жүзіп өту, нәтижесін «Rudolph Table» кестесі бойынша бағалау (жарыс қашықтығы таңдау бойынша + 200 м комплексті жүзу). Тактикалық 8 Бәсекелестік қашықтықты жүзу тактикасын жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Теориялық 3 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Психологиялық 4 Спорттық қызметке толыққанды бекіну, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерін жетілдіру. Барлығы 100 % 1-2-3 оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Спорттық жетілдіру кезеңінің негізгі міндеттері: спортшылар денесінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру. жалпы және арнайы физикалық қасиеттер деңгейін, аэробты және анаэробты төзімділікті, техникалық және психологиялық дайындықты одан әрі арттыру, максималды күштің белсенді дамыту. аймақтық және республикалық ресми спорттық жарыстарда барынша жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізу, жоғары халықаралық нәтижелер деңгейіне шығу. спорттық мотивацияның жоғары деңгейіне қол жеткізу. денсаулықты сақтау. Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Олардың ішінде: ЖДД АДД 25 Жаттығуларға максималды салмақпен жаттығулар қосылады. Кезеңнің басында арнайы күштік мүмкіндіктерді дамытуға бағытталған жұмыс жүргізілуі қажет (жылдамдық-қуаттық және күштік төзімділік), кезең соңына жақында жылдамдық-қуаттық қабілеттерді дамытуға арналған жұмыс көлемі артады. Максималды күштің динамикасын бақылау маңызды. Сондай-ақ жылдамдық-қуаттық қабілеттердің дамуын бақылау қажет (мысалы, “TENDO” тренажері). Дененің бұлшықеттерін нығайтуға арналған жаттығулар белсенді түрде қолданылады. Қолданылатын құралдар: резеңке амортизаторлар; жеңіл, орташа және ауыр салмақпен күштік тренажерлер; “Medicine Ball”; “4D Pro” тренажері және судтағы спортшының жағдайын барынша имитациялайтын басқа да күштік кондицияларды дамыту тренажерлері. 10 15 Техникалық 20 Таңдалған жүзу әдісінің техникасын жетілдіру жұмысы жалғасады. Бірақ! Техниканы бағалаудың бақылау әдісі визуалды әдіс емес, спортшылардың жүзу техникасының “тиімділігін” анықтайтын тестілеу әдісі болып табылады. Бұл әдіс жүзу техникасының параметрлерінің өзара байланысын (жылдамдық/қадам/темп) анықтауға негізделген. “Тиімділік” тесті – тест 6 бөлімді 50 м қашықтықты старттан бастап, “толық қалпына келу” демалыс аралығымен жүзіп өтуге негізделген. Бөлімдердің жүзіп өту уақыты алдын ала жоспарланады. Бұл тесттің 2 түрін өткізуге болады: 1. “Прогрессивті тиімділік тесті” – бұл нұсқада бөлімдердің жүзіп өту уақыты “қалыптыдан” “максималдыға” дейін прогресс түрінде өзгереді. 2. “Модельді тиімділік тесті” – бұл тестте барлық бөлімдер жоспарланған жарыстық жылдамдықпен жүзіледі. Екі тест нұсқасында да уақыт көрсеткіштері (50 м жүзіп өту уақыты және 4 циклдің уақыты) тіркеледі, кейін олар Microsoft Excel бағдарламасында өңделіп, арнайы жасалған формула арқылы есептеледі. Соңғы кесте темп, қадам ұзындығы, жылдамдық және уақыт көрсеткіштерін шығарады, олар біріктіріліп тиімділік коэффициентін береді. Бірінші тест нұсқасы түрлі жылдамдық диапазондарында техника компоненттерінің (қадам/темп/жылдамдық) өзара әрекетін көрсетеді. Екінші нұсқа жоспарланған жарыстық жылдамдыққа сәйкес дұрыс үйлесімділікті (қадам/темп) іздеуге қолданылады. Бұл тест техника жетілдіру бойынша бапкер мен спортшының жұмыс тиімділігін бағалау үшін динамикада қарастырылуы тиіс. Арнайы жүзу жаттығулары 25 Осы мақсатта жүзушілердің организмінің функционалдық потенциалын аз жұмыс көлемінде, жарыстық қызметке жақын сипаттағы жаттығулар арқылы арттыруға мүмкіндік беретін құралдар кеңінен қолданылады. Жаттығу процесінде “Жарыстық Модель” әдісі белсенді және жүйелі түрде қолданылады. Бұл әдіс жаттығу бағдарламаларын құруға бағытталған және бөлімдер ұзындығы мен демалыс аралығы бойынша гликолитикалық (анаэробты) режимдегі жүктеме ретінде жүзеге асырылады. “Жарыстық Модель” – бұл бапкер мен спортшы жоспарлайтын, таңдалған жарыстық қашықтықты жүзу моделін көрсететін бағдарлама, оған мыналар кіреді: старттан финишке дейінгі бөлімдердің жүзіп өту уақыты, қашықтықты өту кезеңдерінде гребок саны мен темп динамикасы. “Жарыстық Модель” бағдарламасымен жаттығудың мақсаты – әртүрлі сериялық жүзіп өту, таңдалған демалыс аралықтары мен бөлім ұзындықтарымен әртүрлі комбинацияларда, бірақ модельдің барлық компоненттерін (жылдамдық/гребок саны/темп/ұзындық) дәл орындау. Осы кезеңде спорттық мамандану соңғы рет таңдалады, жүзушілердің дайындықтары спринтке, орта немесе ұзақ қашықтықтарға бейімділігіне қарай айқын бөлінеді. Жаттығуды жоспарлау барған сайын дараланған сипатқа ие болады. Басты тенденция – ААШ деңгейінде (Анаэробты Алмасу Шегі) жаттығу көлемінің өсуі, сонымен қатар ААШ тесттерін жүйелі қайталау, координацияда, аяқпен жүзуде, көрсеткіштердің динамикасын бақылаумен жүргізіледі. “ААШ тесті” – жаттығу тесті, оған 3 серия жүзіп өту кіреді, әр серияда 6-дан 10-ға дейінгі таңдалған ұзындықтағы (50-ден 400 м-ге дейін, әдіс және ұзындық жүзушінің мамандануына байланысты) бөлімдер болады, белгіленген уақыт аралығы бар. Бірінші серияда жүзу жылдамдығы төмен, ал келесі серияларда прогрессия көрсетіледі (тесттің екінші атауы – “қабаттасқан”). Әр сериядан кейін экспресс-қан үлгісі алынып, “лактометр” құрылғысымен лактат деңгейі (Lactate – La) анықталады. Қандағы La деңгейі сериядағы жүктеменің қарқындылығын көрсетеді. Тесттің мақсаты – таңдалған бөлімдегі жүзу жылдамдығы/уақыты La деңгейі 4,0 mmol-ға сәйкес болуын анықтау. Бұл деңгей анаэробты алмасу шегіне сәйкес келеді. Тестілеу барысында барлық уақыт көрсеткіштері, гребок саны мен темп тіркеліп, кейін Microsoft Excel бағдарламасында арнайы формула арқылы өңделеді. Бұл тест динамикада қарастырылуы қажет. Күтілетін нәтиже – тесттен тестке ААШ деңгейінде жүзушінің жаттығу жылдамдығының артуы. Бақылау-бағалау нормативтері 15 1 Құрлықта бақылау-бейімдік нормативтер Спорттық жетілдіру кезеңінің 1-2-3 жылдық топтары үшін және олардың өткізілгені туралы түсіндірмелер 7-тармақта көрсетілген. Бақылау-бағалау нормативтерінің негізгі жаттығулар: • Орнынан ұзындыққа секіру (см); • Секіргішпен секіру (рет саны/30 секундта); • Қабырғаға 3 кг салмақты доп лақтыру 10 секундта (рет саны); • Гантельмен жаттығу (жамбас үстінде) – максималды күш (кг); • Гантельмен приседание – максималды күш (кг). Жүзу дайындықтары бойынша бақылау-бейімдік нормативтер 8-тармақта көрсетілген. Бақылау-бағалау нормативтерінің негізгі жаттығулар: • “Сырғанау” (метрмен ұзындығы); • Старт блоктан (бұйрық бойынша) баттерфляй аяқпен 15 м дейін (уақыты секундпен); • Жарыстардағы қашықтықты жүзіп өту, нәтижені “Rudolph Table” кестесі бойынша бағалау; • Жарыстардағы қашықтықты жүзіп өту, нәтижені “AQUA Point” кестесі бойынша бағалау. Тактикалық 5 Бәсекелестік қашықтықты жүзу тактикасын жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту және жетілдіру. Теориялық 5 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Жарыс қашықтығының жүзуін тактикалық талдау, старт пен бұрылысты орындау тактикасы мен техникасын әзірлеу және жетілдіру. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (19 жас және одан жоғары) Жоғары спорттық шеберлік кезеңінің негізгі міндеттері спортшылар денесінің функционалдық мүмкіндіктерінің деңгейін және барлық физикалық қасиеттерін барынша арттыру. халықаралық жарыстарда ең жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізу. спорттық мотивацияның, психологиялық жағдайдың жоғары деңгейіне қол жеткізу, жеке "жеңімпаздың менталитетін" тәрбиелеу. денсаулықты сақтау. Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Олардың ішінде: ЖДД АДД 20 Бұл кезеңнің негізгі мазмұны-жүзушілердің денесінің функционалдық мүмкіндіктерін шекті жұмылдыруға қабілетті жаттығу құралдарын барынша пайдалану. Жаттығу жұмысының көлемі мен қарқындылығының жалпы мөлшері максимумға жетеді, ауыр жүктемелермен сабақтар кеңінен жоспарланады. Ойынды жетілдіру үшін негіз ретінде дене шынықтыру мен арнайы дайындықтың жоғары деңгейін ұстап тұру. 8 12 Техникалық 12 ЖСШ кезеңінде жүзушілердің техникалық жетілдірілуі олардың жүзу қозғалыстарының құрылымын объективті бағалау құралдарын қолдануға тікелей байланысты, негізінде кино және бейнетехника қолданылады. Сондай-ақ жүзу техникасының тиімділігінің динамикасын бақылауға арналған тесттер өткізіледі (“Прогрессивті тиімділік тесті”, “Модельді тиімділік тесті”). Жоғары деңгейдегі жүзушілерді даярлау жүйесін одан әрі жетілдірудің маңызды резервтері – олардың дайындық процесін жарыстық қызметтің құрылымдық ерекшеліктері мен дайындық деңгейін, жеке ерекшеліктерін мұқият ескере отырып басқару, сонымен қатар осы процеске ғылымның басқа салаларындағы мамандарды тарту арқылы ең ірі халықаралық жарыстарға ғылыми негізделген даярлық жүйесін қамтамасыз ету. Бұл Арнайы Күрделі Ғылыми-практикалық Топтар (СКНПГ) құру жолымен жүзеге асырылады. Арнайы жүзу жаттығулары 20 ААШ деңгейінде жұмыс көлемі максималды көрсеткішке жетеді, сондай-ақ “жарыстық модель” жаттығулары кезінде анаэробты гликолиздің максималды мобилизациясы жүзеге асады, қажет болған жағдайда биохимиялық бақылаумен қоса. Спринтерлер мен стайерлердің жаттығулары арасындағы айырмашылықтар одан әрі айқын көрінеді. Осы кезеңде тар мамандандырылған дайындыққа өту аяқталады. Дайындық кезеңінің (жалпы дайындық кезеңі) ұзақтығы едәуір қысқарады, ал арнайы физикалық және жүзу дайындық кезеңдері, сондай-ақ жарыстық кезеңдер ұзарады. Жарыстық кезеңде маусымның басты старттарына дайындық үшін жарыстық старт сериялары қолданылады. Жеке мүмкіндіктерді максималды жүзеге асыру кезеңінде организмге ерекше жүктеме беретін қарқынды микроциклдер кеңінен жоспарланады. Мезоциклдерді жоспарлаудың кең тараған нұсқасы – қарқынды немесе жарыстық микроциклдерді қалпына келтіру микроциклдерімен алмастыру, мұнда қалпына келтіру және белсенді демалыс құралдары кеңінен қолданылады. Осы дайындық кезеңінде спортшының психологиялық дайындық деңгейі маңызды рөл атқарады. . Бақылау-бағалау нормативтері 14 Жоғары Спорттық Шеберлік кезеңіндегі жүзу дайындықтары бойынша бақылау-нормативтік көрсеткіштер 8-тармақта көрсетілген. Бақылау-нормативтік негізгі жаттығу: жарыстардағы негізгі қашықтықтарды жүзіп өту, нәтижені “AQUA Point” кестесі бойынша бағалау. Тактикалық 20 Бәсекелестік қашықтықты жүзу тактикасын жетілдіру. Тактикалық ойлауды жетілдіру. Теориялық 7 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Жарыс қашықтығының жүзуін тактикалық талдау, старт пен бұрылысты орындау тактикасы мен техникасын әзірлеу және жетілдіру. Психологиялық 7 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Барлығы 100 %

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері ОЖТ 1–2 жыл (Қыздар/ Ұлдар ) Бақылау түрі /Жаттығу Бағалау, ұпайлар Қыздар Ұлдар 1 2 4 7 30 м жүгіру 5 4 3 2 6,2 6,3-6,6 6,7-7,0 7,1 6,2 6,3-6,6 6,7-7,0 7,1 Белтемірге тартылу (саны, рет) 5 4 3 2 3 2 1 - 3 2 1 - Ұзындыққа секіру (см) 5 4 3 2 130 129-125 124-120 119-115 130 129-125 124-120 119-115 Еденнен денені көтеру (рет) 5 4 3 2 7 6 5 4 7 6 5 4 3Х10 м Қайталмалы жүгіріс 5 4 3 2 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 5 мин тоқтаусыз жүгіру немесе 1 км жүгіру (мин, с ) 5 4 3 2 880 879-840 839-800 799-760 880 879-840 839-800 799-760 Гимнастикалық орындықта тұрып төмен еңкею қолдың ұшымен (см) 5 4 3 2 +8 +7 +6 +5 +8 +7 +6 +5 25м,50 м қашықтық жүзіп өту 5 4 3 2 00.45.00 00.50.00 00.55.00 1.00.00 00.45.00 00.50.00 00.55.00 1.00.00 ОЖТ 2-3-4 ыл (Қыздар/ Ұлдар ) Бақылау түрі /Жаттығу Бағалау, ұпайлар Қыздар Ұлдар 1 2 3 6 30 м жүгіру 5 4 3 2 5,9 6,0-6,3 6,4-6.7 6,8 5,8 5,9-6,2 6,3-6.6 6,7 Белтемірге тартылу (саны, рет) 5 4 3 2 4 3 2 1 4 3 2 1 Ұзындыққа секіру (см) 5 4 3 2 150 149-145 144-140 139-135 160 159-155 154-150 149-145 Еденнен денені көтеру (рет) 5 4 3 2 11 10-9 8-7 6-5 15 14-13 12-11 10-9 3Х10 м Қайталмалы жүгіріс 5 4 3 2 8,3 8,4-9,0 9,1-9,9 10,0-11,0 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 5 мин тоқтаусыз жүгіру немесе 1 км жүгіру (мин, с ) 5 4 3 2 1150 1149-1070 1069-980 979-920 1180 1179-1080 1079-1000 999-960 Гимнастикалық орындықта тұрып төмен еңкею қолдың ұшымен (см) 5 4 3 2 +7 +6 +5 +4 +7 +6 +5 +4 100 м к/ж (10,11 жас) 200 ме етпеттеп жүзу (12,13 жас) 5 4 3 2 01.45.00 01.50.00 01.55.00 02.00.00 01.45.00 01.50.00 01.55.00 02.00.00 1-2-3 ж СЖТ (Қыздар/ Ұлдар ) Бақылау түрі /Жаттығу Бағалау, ұпайлар Қыздар Ұлдар 1 2 6 30 м жүгіру 5 4 3 2 5,0 5,1-5,5 5,6-6,0 6,1-6,5 4,7 4,8-5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 Белтемірге тартылу (саны, рет) 5 4 3 2 9 8 7 6 5 4 3 2 Ұзындыққа секіру (см) 5 4 3 2 210 209-205 204-200 199-195 210 209-205 204-200 199-195 Еденнен денені көтеру (рет) 5 4 3 2 20 19-18 17-16 15-14 16 15-14 13-12 11-10 3Х10 м қайталмалы жүгіріс 5 4 3 2 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,3 7,4-7,7 7,8-8,0 8,1-8,4 5 мин тоқтаусыз жүгіру немесе 1 км жүгіру (мин, с ) 5 4 3 2 1520 1519-1450 1449-1380 1379-1300 1520 1519-1390 1389-1270 1269-1140 Гимнастикалық орындықта тұрып төмен еңкею қолдың ұшымен (см) 5 4 3 2 +9 +8 +7 +6 +9 +8 +7 +6 200 м к/ж (14,15 жас) 400 м етпеттеп жүзу (16-18 ж) 5 4 3 2 05.30.00 05.40.00 05.50.00 06.00.00 05.30.00 05.40.00 05.50.00 06.00.00 Оқу топтарының оқушылары үшін техникалық-тактикалық дайындық бойынша бақылау нормативтері АДТ-1 жыл (Қыздар/ Ұлдар ) Бақылау жаттығулары Балл Ұлдар Қыздар Техникалық және жүзу дайындығы "Ағын сызығы "күйінде" сырғанау", керегеден итеру. (ұзындығы метрмен) 3 6 м. 6 м. 2 5 м. 5 м. 1 4 м. 4 м. Жүзу техникасын әртүрлі тәсілдермен бағалау (баллмен) Аяқтың көмегімен 25 м барлық тәсілдермен (кеудемен,шалқалап, брасс,баттерфляй) 4 * * 3 * * 2 * * 1 * * 25 м барлық тәсілдермен үйлесімді жүзіп шығу(кеудемен, шалқалап, брасс,баттерфляй.) 4 ** ** 3 ** ** 2 ** ** 1 ** ** 50 м таңдаған тәсілмен жүзіп өту 4 ** ** 3 ** ** 2 ** ** 1 ** ** Балдар сомасы бойынша толық сараптамалық бағалау 39 Өте жақсы 29 - 38 Жақсы 19 - 28 Қанағаттанарлық 10 - 18 Қанағаттанарлық емес Түсіндірме жұмыстары: * Аяқтың көмегімен жүзу кезінде балл қойғанда әр әдісте үш негізгі компонент ескеріледі: а) білек буынының қозғалғыштығы (етпеттеп, шалқалап,баттерфляй әдстеріне,белсенді қозғалғыштық – жақсы ; брасс әдісі үшін – аяқтың белсенді айналуы). б) тізе буынындағы аяқтың бүгілу дәрежесі (етпеттеп, шалқалап,баттерфляй тәсілдері үшін – ең аз иілу дәрежесі; брасс әдісі үшін, жақсы – бүгілу деңгейі - 90°, тізе бүйірлеріне аздап жайылған кезде). в) жамбастың тербеліс дәрежесі (етпеттеп, шалқалап,брасс тәсілдері үшін, жақсы – тербелістің болмауы немесе жоғары емес дәрежесі; баттерфляй әдісі үшін тербелістің жоғары дәрежесіне рұқсат етіледі, бірақ шамадан тыс байқалмайды). Барлық компоненттерді бағалауды ескере отырып ұпайлар келесі қағидат бойынша қойылады: 4 ұпай-барлық 3 компонент жақсы орындалды 3 ұпай – 2 компонент Жақсы, 1 жаман 2 ұпай-1 Компонент Жақсы, 2 жаман 1 ұпай-барлық компоненттер нашар ** Балл қою кезінде, 25 м. және 50 м. қашықтықта үйлестіруде әр тәсілмен жүзу кезінде оның тиімділігін анықтайтын үш негізгі критерий ескеріледі: а) бастың орналасуы (барлық тәсілдер үшін сырғанау сәтінде, жақсы-орташа позиция) (етпеттеп жүзгенде ауа алу кезінде: жақсы-бүйірге / сәл алға;баттерфляй мен брасс үшін жақсы-судың үстінен аздап алға дем алу ; шалқалап жүзгенде -қарастырылмайды) б) дене қалпы (шалқалап жүзгенде, жақсы – мүлдем көлденең позиция; етпеттеп жүзгенде, жақсы - "шабуыл" бұрышының минималды төзімділігімен көлденең; баттерфляй мен брасс әдісі үшін, жақсы – ауа алу кезінде дене бұрышының оңтайлы өзгеруі) в) қол мен аяқтың үйлесімі (етпеттеп және шалқалап жүзу әдістерінде, жақсы - егер бір қолдың кіреберісін екінші қолдың соққысымен және аяқтың соққысымен, қолымен соққыны аяқтайтын аттас соққымен біріктіру; баттерфляй әдісі үшін, жақсы - бірінші соққының қолдың суға түсуімен және соққының басталуымен үйлесуі, ал екінші соққының аяқталуы қолмен есудің аяқталуымен тұспа тұс; брасс үшін жақсы – соққылардың басталу фазаларының қолмен аяқ алға есу аяқталғаннан кейін қолдардың белсенді "жіберілуімен" үйлесуі). Барлық компоненттерді бағалауды ескере отырып ұпайлар келесі қағидат бойынша қойылады: 4 ұпай-барлық 3 компонент жақсы орындалды 3 ұпай – 2 компонент Жақсы, 1 жаман 2 ұпай-1 Компонент Жақсы, 2 жаман 1 ұпай-барлық компоненттер нашар АДТ-2 жыл (Қыздар/ Ұлдар) Бақылау жаттығулары Балл Ұлдар Қыздар Техникалық және жүзу дайындығы "Ағын сызығы "күйінде" сырғанау", керегеден итеру. (ұзындығы метрмен) 3 7 м. 7 м. 2 6 м. 6 м. 1 5 м. 5 м. "Ағын сызығы "күйінде" аяқтың көмегімен баттерфляй әдісі арқылы бортиктен секіру (ұзындығы метрмен) 3 12 м. 12 м. 2 11 м. 11 м. 1 10 м. 10 м. Жүзу техникасын әртүрлі тәсілдермен бағалау (баллмен) 50 м барлық тәсілдермен үйлесімді жүзіп шығу (кеудемен,шалқалап, брасс,баттерфляй.) 4 ** ** 3 ** ** 2 ** ** 1 ** ** 200 м к/ж. толық үйлесімді 4 ** ** 3 ** ** 2 ** ** 1 ** ** "Rudolph Table" кестесі бойынша нәтижені бағалай отырып, уақытты бақылаумен (таңдау әдісі) старттан (жарыстан) 50 м жүзу * 4 18–20 ұпай 18–20 ұпай 3 15–17 ұпай 15–17 ұпай 2 12–14 ұпай 12–14 ұпай 1 1–11 ұпай 1–11 ұпай Баллдар сомасы бойынша толық сараптамалық бағалау 30 Өте жақсы 22 - 29 Жақсы 14 - 21 Қанағаттанарлық 8 - 13 Қанағаттанарлық емес Түсіндірме жұмыс: ** Алғашқы дайындық топтың 2-ші жылындағы жүзу техникасын бағалау критерийлері Бастауыш оқытудың 1-ші жылындағы жүзу техникасын бағалау критерийлеріне ұқсас. * "Rudolph Table" кестесін неміс маманы Клаус Рудольф өзінің көп жылдық зерттеулерінің және жүзгіш спортшылардың спорттық мансабындағы нәтижелерін бақылауының қорытындысы бойынша жасаған. Бұл кесте нәтижені бағдарламаның кез-келген түрінде, спортшының жасына сәйкес бағалайды және 1-ден 20 ұпайға дейін бағаланады. Ұпайлардың "маңыздылығын" келесі деңгейлер бойынша анықтауға болады: 1/2 ұпай – клуб деңгейіндегі V Санат (Жергілікті ұйым) 3/4 ұпай – клуб деңгейіндегі IV санат (жергілікті ұйым) 5/6 ұпай – клуб деңгейіндегі III санат (жергілікті ұйым) 7/8 ұпай – клуб деңгейіндегі II санат (жергілікті ұйым) 9/10 ұпай-клуб деңгейіндегі I санат (жергілікті ұйым) 11 ұпай – аймақтық құрама командалардың төмен деңгейі 12/13 ұпай – аймақтық құрама командалардың орташа деңгейі 14/15 ұпай – аймақтық құрама командалардың жоғары деңгейі 16 ұпай – аймақтық деңгейден ұлттық деңгейге өтпелі бал 17/18 ұпай – жоғары ұлттық деңгей 19 ұпай – ұлттық деңгейден халықаралық деңгейге өтпелі бал 20 ұпай - халықаралық нәтиже деңгейі "Клаус Рудольфтың өзі нәтижені бағалау әдісіне түсініктеме бере отырып, егер спортшы(ка) жас кезінде 20 ұпаймен нәтиже көрсетсе, онда бұл ересек жаста бұл спортшының(ка) жоғары халықаралық деңгейге шығуына кепілдік емес.” "Rudolph Table" кестесінің негізгі мақсаты – жасөспірімдер спортшыларының нәтижелерінің динамикасын қарау. ОЖТ 1-2 жыл (Қыздар/ Ұлдар) Бақылау жаттығулары Балл Жылдар 1-ші 2-ші Ұ Қ Ұ Қ Арнайы жүзу дайындығы (суда) "Ағын сызығы "күйінде" сырғанау", керегеден итеру. (ұзындығы метрмен) 3 10 м 9 м. 12 м. 10 м 2 8 м. 7 м. 10 м. 8 м 1 6 м. 6 м. 8 м. 7 м. "Ағын сызығы "күйінде" аяқтың көмегімен баттерфляй әдісі арқылы бортиктен секіру 15 метрге (уақыт) 3 9,0” 10,0” 8,0” 9,0” 2 10,0” 11,0” 9,0” 10,0” 1 11,0” 12,0” 10,0” 11,0” Жүзу техникасын әртүрлі тәсілдермен бағалау (баллмен) 100 м. таідалған әдіспен жүзіп өту 4 * * * * 3 * * * * 2 * * * * 1 * * * * 200 м к/ж үйлесімді толық жүзіп өту 4 * * * * 3 * * * * 2 * * * * 1 * * * * Кесте ұпайлары бойынша нәтижені бағалай отырып, жарыстарда қашықтықты жүзу “Rudolph Table” Жарыстағы таңдалған қашықтық 4 18-20 18-20 18-20 18-20 3 15-17 15-17 15-17 15-17 2 12-14 12-14 12-14 12-14 1 1-11 1-11 1-11 1-11 200 м. К/Ж 4 18-20 18-20 18-20 18-20 3 15-17 15-17 15-17 15-17 2 12-14 12-14 12-14 12-14 1 1-11 1-11 1-11 1-11 Балдар сомасы бойынша толық сараптамалық бағалау 22 Өте жақсы 16 - 21 Жақсы 10 - 15 Қанағаттанарлық 6 - 9 Қанағаттанарлық емес Түсініктемелер: * 1-ші және 2-ші оқу жылдарының оқу-жаттығу топтары үшін жүзу техникасын бағалау критерийлері Бастауыш оқыту кезеңіндегі жүзу техникасын бағалау критерийлеріне ұқсас ОЖТ -3-4-5ж (ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығулары Балл Жылдар 3-ші 4-ші 5-ші Ұ Қ Ұ Қ Ұ Қ Арнайы жүзу дайындығы (суда) "Ағын сызығы "күйінде" сырғанау", керегеден итеру. (ұзындығы метрмен) 3 14 м. 12 м. 15 м 13 м. 16 м. 14 м 2 12 м. 10 м. 13 м. 11 м. 14 м. 12 м 1 10 м. 8 м. 11 м. 9 м. 12 м. 10 м. "Ағын сызығы "күйінде" аяқтың көмегімен баттерфляй әдісі арқылы бортиктен секіру 15 метрге (уақыт) 3 7,0” 8,0” 6,8” 7,8” 6,5” 7,0” 2 7,5” 8,5” 7,3” 8,3” 7,0” 8,0” 1 8,0” 9,0” 7,8” 8,8” 7,5” 8,5” Кесте ұпайлары бойынша нәтижені бағалай отырып, жарыстарда қашықтықты жүзу “Rudolph Table” Жарыстағы таңдалған қашықтық 4 18-20 18-20 18-20 18-20 18-20 18-20 3 15-17 15-17 15-17 15-17 15-17 15-17 2 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 1 1-11 1-11 1-11 1-11 1-11 1-11 200 м. К/Ж 4 18-20 18-20 18-20 18-20 18-20 18-20 3 15-17 15-17 15-17 15-17 15-17 15-17 2 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 1 1-11 1-11 1-11 1-11 1-11 1-11 Балдар сомасы бойынша толық сараптамалық бағалау 14 Өте жақсы 10 – 13 Жақсы 7 – 9 Қанағаттанарлық 4 – 6 Қанағаттанарлық емес СЖТ -1-2-3ж (ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығулары Балл Жылдар 1-ші 2-ші 3-ші Ұ Қ Ұ Қ Ұ Қ Арнайы жүзу дайындығы (суда) "Сырғанау" (ұзындығы метрмен) 3 18 м. 15 м. 20 м 16 м. 22 м. 17 м 2 16 м. 13 м. 18 м. 14 м. 20 м. 15 м 1 14 м. 11 м. 16 м. 13 м. 18 м. 13 м. "Ағын сызығы "күйінде" аяқтың көмегімен баттерфляй әдісі арқылы бортиктен секіру 15 метрге (уақыт) 3 6,3” 7,3” 5,8” 6,8” 5,5” 6,5” 2 6,8” 7,8” 6,3” 7,3” 6,0” 7,0” 1 7,3” 8,3” 6,8” 7,8” 6,5” 7,5” Кесте ұпайлары бойынша нәтижені бағалай отырып, жарыстарда қашықтықты жүзу “Rudolph Table” 4 18-20 18-20 18-20 18-20 18-20 18-20 3 15-17 15-17 15-17 15-17 15-17 15-17 2 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 12-14 1 1-11 1-11 1-11 1-11 1-11 1-11 Кесте ұпайлары бойынша нәтижені бағалай отырып, жарыстарда қашықтықты жүзу “AQUA Piont”* 4 700 700 740 740 780 780 3 680 680 720 720 750 750 2 660 660 700 700 720 720 1 640 640 680 680 700 700 Балдар сомасы бойынша толық сараптамалық бағалау 14 Өте жақсы 10 - 13 Жақсы 7 - 9 Қанағаттанарлық 4 - 6 Қанағаттанарлық емес Түсініктемелер:* "AQUA Piont" кестесін Халықаралық жүзу Федерациясы (World Aquatics) жарыс бағдарламасының кез келген ресми түрлерінде, электронды уақытты белгілеу жүйесін қолдана отырып, жарыстарда көрсетілген ұпайларды бағалау үшін құрды. Кесте орнатылған жаңа әлемдік рекордтарға (1000 ұпай) байланысты жыл сайын жаңартылып отырады, бұл нәтижелерді әлемдік жүзудің даму динамикасына сәйкес бағалауға мүмкіндік береді. СЖТ (әйелдер/ерлер) Бақылау жаттығулары Балл Жылдар 18 жас 19 жас 20 жас жоғары М Ж М Ж М Ж Арнайы жүзу дайындығы (суда) Кестенің ұпайлары бойынша нәтижені бағалай отырып, жарыстарда негізгі қашықтықтарды жүзу “AQUA Piont” 3 830 ˃ 830 ˃ 840 ˃ 840 ˃ 850 ˃ 850 ˃ 2 815 815 825 825 835 835 1 800* 800* 810 810 820 820 Балдар сомасы бойынша толық сараптамалық бағалау 3 Өте жақсы 2 Жақсы 1 Қанағаттанарлық Түсіндіру: 800* - "жүзу бойынша Қазақстан Республикасының Бірыңғай спорттық сыныптамасының" соңғы редакциясына сәйкес, "AQUA Piont" кестесі бойынша 800 ұпайға сәйкес келетін нәтиже Қазақстан Республикасының халықаралық дәрежедегі спорт шебері ХДСШ атағын беруге құқық береді).

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­тер і (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) 42-кі­ші бө­лім. Ашық су­да жү­зу 1 Плав­ки ер­лер да­на адам 2 1 2 1 4 1 4 1 2 1 2 Ку­паль­ник әй­ел­дер да­на адам 2 1 2 1 4 1 4 1 2 1 3 Жүзу­ге ар­нал­ған кө­зіл­ді­рік да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 1 1 4 Су ко­стю­мі да­на адам - - - - 1 1 2 1 - - 5 Спорт­тық рюк­зак да­на адам - - 1 2 1 2 1 1 1 2 6 Жүзу­ге ар­нал­ған қал­пақ да­на адам 1 1 1 1 1 1 3 1 1 1 7 Шұлық ла­текс жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 8 Құ­лақ­қап­тар жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 9 Кө­зіл­ді­рік­ті тұ­ман­ға қар­сы Спрей да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 10 Ре­зең­ке да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 11 Те­же­гіш бел­беу да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 12 Суық су­ға ар­нал­ған су ко­стю­мі да­на адам - - - - 1 1 1 1 - - 13 Жүзу­ге ар­нал­ған қал­пақ,жа­рыс­қа да­на адам - - - - 1 1 2 1 - - 14 Аяқ ки­ім слан­цы да­на адам - - - - 1 1 1 1 1 1 15 Ке­уде­ше да­на адам - - - - - - 1 2 1 2 16 Құт­қа­ру жи­ле­ті да­на адам - - - - - - - - 20 <**> Спорттық жабдықтармен және жарақтармен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­тер і (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) 1 Жүзу­ге ар­нал­ған қал­қан­ша­лар жұп(2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 2 Аяқ қал­қы­ма­ла­ры да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 3 Жү­зу тақ­та­сы шту­ка адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 4 Гид­рав­ли­ка­лық те­же­гіш шту­ка адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 5 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) да­на адам - - - - - - - - 1 - 6 Жол­ды бел­гі­леу үшін үл­кен қал­қан да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 4 2 7 Жол­ды бел­гі­леу үшін қалт­қы кіш­кен­тай да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 12 1 8 "SportStar"Тре­на­же­рі да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 1 9 Мә­ре қал­қа­ны элек­трон­дық да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 1 10 Жи­нал­ма­лы сал құ­ра­ма Сө­ре­ге да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 1 1 11 "Био­ке­не­ти­ка" Тре­на­же­рі да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 1 - 12 Гим­на­сти­ка­лық тө­се­ніш­тер да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 10 1 13 Аяқ­қа ла­сты да­на адам - - - - 1 1 1 1 - - 14 Ска­кал­ка да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 15 Су­ға ар­нал­ған ре­зең­ке да­на адам - - - - 1 1 1 1 - - 16 Мед­бол да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 5 - 17 Жүзу­ге ар­нал­ған , са­у­сақ­тық қал­қан­ша­лар да­на адам - - - - 1 1 1 1 - - 18 Ысқы­рық да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 3 - 19 Мо­но­коль (би­но­коль) да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 2 - 20 Пор­та­тив­ті био­хи­ми­я­лық қан ана­ли­за­то­ры, лак­то­метр да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 2 - 21 Тест жо­лақ­тар к лак­то­метр жи­нақ Оқу то­бы - - - - - - - - 24 - 22 Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған ре­зең­ке да­на че­ло­век - - - - 1 1 1 1 - - 23 Қай­ық да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 1 - 24 Ску­тер да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 1 - 25 Бай­дар­ка да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 5 - 26 Жа­ры­стар­ды өт­кізу­ге ар­нал­ған элек­трон­дық чип­тер да­на адам - - - - - - - - 50 - 27 Құт­қа­ру жи­ле­ті да­на адам - - - - - - - - 20 -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 84 қосымша Суға секіруден спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 84-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Суға секіру спорты бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – суға секіруден спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 10 8 416 АД– 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3-тен жоғары 6 20 1040 СЖ – 1 5 24 1248 СЖ – 2 4 26 1352 СЖ 2-ден жоғары 4 28 1456 ЖСШ 3 32 1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі / жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасының жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралары Кешенді медициналық зерттеп-қарауға арналған іс-шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 0 0 0 0 АД– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін кешенді медициналық тексеру жоспарына сәйкес 5 күнге дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес ОЖТ – 2 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін ОЖТ – 3 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін ОЖТ 3-тен жоғары 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін СЖ – 1 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін СЖ – 2 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін СЖ 2-ден жоғары 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін ЖСШ 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін Клубтар/ секциялар ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық, аудан­дық Ха­лы­қа­рылқ жа­ры­стар ал­дын­да­ғы ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар ал­дын­да­ғы ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 0 0 АД– 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 0 1 1 1 0 1 ОЖТ – 2 0 4 2 2 0 4 ОЖТ – 3 1 4 2 2 1 4 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 2 4 2 2 2 4 СЖ – 1 4 4 2 2 4 4 СЖ – 2 4 4 2 2 4 4 СЖ 2-ден жо­ға­ры 4 4 2 2 4 4 ЖСШ 6 4 2 2 6 4 Клуб­тар/ сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жас са­на­ты "Е" "Д" Жас са­на­ты «С» Жас са­на­ты «В» Жас са­на­ты «А» Жас са­на­ты «open» Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық жа­ры­стар 6 18 3 9 3 9 3 9 0 0 Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 6 18 3 9 3 9 3 9 0 0 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 6 18 3 9 3 9 3 9 0 0 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар (бар­лық жас са­нат­та­ры:ашық, A, B, C, D, E) 6 18 3 9 7 21 7 21 7 21 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 6 18 3 9 7 21 7 21 7 21 әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жас са­на­ты "Е" "Д" Жас са­на­ты «С» Жас са­на­ты «В» Жас са­на­ты «А» Жас са­на­ты «open» Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық жа­ры­стар 6 18 3 9 3 9 3 9 0 0 Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 6 18 3 9 3 9 3 9 0 0 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 6 18 3 9 3 9 3 9 0 0 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар (бар­лық жас са­нат­та­ры:ашық, A, B, C, D, E) 6 18 3 9 7 21 7 21 7 21 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 6 18 3 9 7 21 7 21 7 21 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық жарыстар 5 5 1 - - Облыстық жарыстар 5 5 1 - - Республикалық жарыстар 5 5 1 1 - Ресми облыстық жарыстар 4 4 2 2 - Ресми Республикалық жарыстар 3 3 2 2 4 Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Алғашқы дайындық топтары Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы 35-40 Икемділік, күш, үйлесімділік, жылдамдықты дамыту; құрлықтағы жаттығулар Арнайы дене дайындығы 20-25 Сенімділікті, зейінділікті дамыту, гимнастика, акробатика, хореография Техникалық 20-25 Секіру техникасын меңгеру: бастау, серпілу, топтасу, суға кіру Тактикалық 5 Секіруді орындау кезеңдерімен танысу, секіру сериясын құрудың негіздері Теориялық 5 Спорт түрінің ережелері, терминдер, қауіпсіздік техникасы, тамақтану негіздері Психологиялық 2-3 Сенімділікті, зейінділікті дамыту, биіктіктен қорқуды жеңу. Барлығы 100% 1-ші оқу жылының оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы 25-30 Икемділікті, үйлесімділікті, жалпы төзімділікті және күштік базаны сақтау және дамыту. Арнайы дене дайындығы 25-30 Батутта секірулер, акробатика, үйлестіру жаттығулары, құрлықтағы имитациялық жаттығулар. Техникалық 30-35 1 м және 3 м трамплиннен, 5 м платформадан секірулерді пысықтау, негізгі акробатикалық элементтер (сальто, айналулар). Тактикалық 5-7 1 м және 3 м трамплиннен, 5 м платформадан секірулерді пысықтау, негізгі акробатикалық элементтер (сальто, айналулар). Теориялық 3-5 Төрешілік ережелері, секіру техникасын талдау (бейнеталдау), спорттық режим, қалпына келу. Психологиялық 3-5 Жарыстарға дайындық, толқумен жұмыс істеу, сенімділік пен өзін-өзі бағалауды дамыту. Барлығы 100% 2-ші оқу жылының оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы 20-25 Күштік дайындық, икемділікке, ептілікке және төзімділікке арналған жаттығулар. Негізгі екпін — корпус бұлшықеттерін, иық белдеуін және аяқ бұлшықеттерін нығайтуға бағытталады. Арнайы дене дайындығы 25-30 Батуттағы жаттығулар, акробатика, секіру байланыстары, құрлықтағы базада секірулерді имитациялау, тепе-теңдікті бақылау, айналулар. Техникалық 35-40 Трамплиндерден (1 м, 3 м) және платформалардан (5 м, 7,5 м) секірулерді пысықтау, айналумен және винттері бар секірулерді меңгеру, жарыстық бағдарламаны дайындау. Тактикалық 5-7 Өнер көрсетуді жоспарлау, жарыстар үшін оңтайлы секірулерді таңдау, стратегияларды талдау. Теориялық 3-5 Техниканы тереңдетіп меңгеру, жарыстарды өткізу ережелері, спорттық режим, қалпына келу негіздері, тамақтану (диета) негіздері. Психологиялық 3-5 Сенімділікпен, стрессқа төзімділікпен жұмыс, секірулерді визуализациялау, жарыстарға психологиялық дайындық. Барлығы 100% 3-ші оқу жылының оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы 15-20 Күшті, төзімділікті, икемділікті және ептілікті одан әрі дамыту. Үйлестіруге арналған жаттығулар, корпус бұлшықеттерін нығайту. Арнайы дене дайындығы 25-30 Батутта, акробатикада және құрлықтағы жаттығу базасында тереңдетілген жұмыс. Акробатикалық элементтерді көп мәрте қайталау. Техникалық 35-40 Күрделі секірулерді меңгеру: қос және үш еселі сальто, винттік комбинациялар, бағыттардың әртүрлілігі (алға, артқа, жанымен). Суға кіру дәлдігін арттыру. Тактикалық 5-7 Жарыстық бағдарламаны оңтайландыру, өнер көрсетуді жоспарлау, әртүрлі жағдайларға бейімделу (жарық, шу, көрермендер). Теориялық 3-5 Қозғалыс биомеханикасы, төрешілік ережелері, қалпына келу және тамақтану жоспары. Өзін-өзі талдауға және жаттығу күнделігін жүргізуге кіріспе. Психологиялық 5 Жарыстық тұрақтылықты қалыптастыру, сенімділікті дамыту, старт алдындағы толқумен жұмыс, визуализация мен зейінділікті дамыту. Барлығы 100% 3 жылдан асқан оқудың оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы 10-15 Дене дайындығын сақтау: күшке, үйлесімділікке және икемділікке арналған жаттығулар. Жүктемені жеке даралау. Арнайы дене дайындығы 25-30 Акробатика, батут, құрлықтағы базада имитациялық жаттығулар, тренажёрлар. Жаттығуларды күрделендіру, қозғалыс дәлдігіне жоғары талаптармен жұмыс істеу. Техникалық 40-45 Барлық негізгі секірулерді орындау, күрделі комбинацияларды меңгеру, суға таза кіруге жұмыс істеу. 7,5 м және 10 м платформалардан секіруге көшу. Тактикалық 5-7 Жеке жарыстық бағдарламаны жетілдіру. Күрделілігі мен тұрақтылығына қарай секірулерді іріктеу. Теориялық 3-5 Жарыс ережелері, төрешілік техникасы, жаттығу және өзін-өзі бақылау негіздері, спорттық әдістемеге кіріспе. Психологиялық 3-5 Сенімділікті, эмоционалдық тұрақтылықты, старт алдындағы өзін-өзі реттеу дағдыларын дамыту. Мақсат қоюмен жұмыс. Барлығы 100% 1-ші оқу жылының спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы 10-15 Жоғары деңгейдегі дене дайындығын сақтау, күшті, икемділікті және жылдамдық төзімділігін дамыту. Арнайы дене дайындығы 25-30 Батутта жоғары қарқынды жаттығулар, акробатика, құрлықтағы жаттығулар, әуеде дене қалпын бақылау. Техникалық 40-45 Күрделі секірулерді орындау (винттері бар қос және үш еселі сальто), тұрақты орындауға шығу, автоматизмге жеткізу. 1 м, 3 м трамплиндерден және 5 м, 7,5 м, 10 м платформалардан жұмыс істеу. Тактикалық 5 Жарыстық бағдарламаны қалыптастыру және түзету, қарсыластарды талдау, көпсайысқа қатысу стратегиясы. Теориялық 3-5 Жарыс ережелерін, қауіпсіздік техникасын, спорттық тамақтану мен қалпына келудің негіздерін терең меңгеру. Өзін-өзі талдау. Психологиялық 3-5 Психорегуляция, стрессқа төзімділік, мазасыздықпен жұмыс, жауынгерлік қасиеттерді, зейінділікті дамыту. Барлығы 100% 2-ші оқу жылының спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы 10-12 Жалпы дене дайындығының базалық деңгейін сақтау, күшті, икемділікті, жылдамдықты және төзімділікті мақсатты түрде дамыту. Арнайы дене дайындығы 25-30 Акробатика, батут, бақылау секірулері, суға кіру мен айналуларды пысықтауға арналған жаттығулар. Арнайы қимыл-қозғалыс дағдыларын жетілдіру. Техникалық 45-50 Күрделі акробатикалық секірулерді орындау: үш еселі сальто, винттік комбинациялар, биік платформалардан (7,5 және 10 м). Орындаудың «тазалығын» пысықтау. Тактикалық 5 Қарсыластарды талдау, жарыстық бағдарламаны құру, жарыс деңгейіне байланысты секірулерді таңдау. Теориялық 3-5 Ережелерді, өзіндік дайындық әдістемелерін, спорттық диетаны, қалпына келуді талдау. Жаттығу цикліне түсіну. Психологиялық 3-5 Психологпен немесе жаттықтырушымен жұмыс: стрессқа төзімділік, эмоцияларды басқару, зейінділік пен визуализация техникалары. Барлығы 100% 2 жылдан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы 8-10 Дене дайындығын сақтау және тереңдету: күштік қасиеттерді, төзімділікті, икемділікті және үйлесімділікті дамыту. Ағзаның жалпы қуатын арттыруға бағытталған жұмыстар. Арнайы дене дайындығы 25-30 Акробатикалық дағдылар деңгейін арттыру, әуедегі қимылдарды бақылауды жақсарту үшін батутпен және құрлықтағы базамен жұмыс. Секірулер мен байланыстарды күрделендіру. Техникалық 45-50 Жеке секіру бағдарламасын жетілдіру (10 м платформадан секірулер, күрделі комбинациялар, үш еселі сальто, винттер). Орындаудың тазалығы мен тұрақтылығына жұмыс істеу. Тактикалық 5 Жарыстарға қатысу стратегиясын тереңдетіп меңгеру: секірулерді таңдау, жарыстық бейімделулер, жарыс кезеңдеріне тактиканы жоспарлау. Теориялық 3-5 Техниканы жақсарту үшін қозғалыс биомеханикасын, анатомияны егжей-тегжейлі зерттеу, спорттық диета, қалпына келу қағидаттары. Психологиялық 5 Психологпен жұмыс, стрессқа төзімділікті дамыту, эмоциялар мен зейінділікті басқару, жарыстардағы жоғары психологиялық қысымға дайындық. Барлығы 100% Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы 5-8 Жалпы дене дайындығының жоғары деңгейін сақтау: төзімділік, күш, үйлесімділік, икемділік, ауыр жүктемелерден кейін қалпына келу. Арнайы дене дайындығы 20-25 Жоғары қарқынды жаттығулардағы жұмыс, батут, акробатика арқылы техникалық базаны жетілдіру, әуеде денені бақылау. Күрделі секірулерді қолдау үшін күш пен бұлшықет төзімділігін дамыту. Техникалық 50-55 Ең күрделі секірулер мен комбинацияларды орындау техникасын жетілдіру (үш еселі сальто, винттер, 10 м платформадан секірулер, күрделілік коэффициенті жоғары элементтер). Халықаралық жарыстарда тұрақтылық пен орындау дәлдігіне басымдық беру. Тактикалық 7-10 Жарыстық тактикамен терең жұмыс: әртүрлі бәсекелестік деңгейлері үшін секірулерді таңдау, старт жағдайларына бейімделу, маусымдық прогресті жоспарлау. Теориялық 3-5 Жаттығу мен тамақтанудағы заманауи, трендтік тәсілдерді, спорттық құқықты, жарақаттың алдын алуды, техниканы жақсарту үшін анатомияны зерделеу. Психологиялық 7-10 Жоғары деңгейдегі спортшылармен психологиялық жұмыс: стрессті басқару, зейінді шоғырландыру, мотивациямен жұмыс, сәтсіздіктерден кейін қалпына келу. Барлығы 100%

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері № Жат­тығу Өл­шем бір­лі­гі Оқу жы­лы­на дей­ін­гі нор­ма­лар Оқу жы­лы­нан жо­ға­ры нор­ма­лар Ұл­дар Ба­ға Қы­здар Ба­ға Ұл­дар Ба­ға Қы­здар Ба­ға 1. Спорт пән­де­рі үшін жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1 30 м жү­гі­ру се­кунд 6 10 6,4 10 5,7 10 6 10 6,5 5 6,9 5 6 5 6,4 5 6,5 астам 0 7,0 астам 0 6,0 астам 0 6,4 астам 0 2. Ар­найы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1 Аяқ­тар­ды штан­га­ға кө­те­ру 10 се­кунд­та­ғы са­ны 8 10 7 10 10 10 8 10 6 5 5 5 8 5 6 5 4 0 3 0 6 0 5 0 3.1 Бас ті­ре­гі Бір жыл­дан астам оқу - қол ті­ре­гі (қа­быр­ға­ға жа­қын) Се­кун­ды 15 10 15 10 5 10 5 10 12 5 12 5 3 5 3 5 12 кем 0 12 кем 0 3 кем 0 3 кем 0 4.1 Ком­би­на­ци­я­ны орын­дау ал­ға ай­нал­ды­ру, топ­та­сты­ру­да арт­қа ай­нал­ды­ру, бүй­ір­ден ай­нал­ды­ру Орын­да­лу та­за­лы­ғы Дене тығ­ыз топ­тас­қан күй­де, аяқ са­у­сақ­та­ры со­зы­л­ған 10 Дене тығ­ыз топ­тас­қан күй­де, аяқ са­у­сақ­та­ры со­зы­л­ған 10 Дене тығ­ыз топ­тас­қан күй­де, аяқ са­у­сақ­та­ры со­зы­л­ған 10 Дене тығ­ыз топ­тас­қан күй­де, аяқ са­у­сақ­та­ры со­зы­л­ған 10 Же­ңіл­де­ті­л­ген, де­мал­ған аяқ­тар 5 Же­ңіл­де­ті­л­ген, де­мал­ған аяқ­тар 5 Же­ңіл­де­ті­л­ген, де­мал­ған аяқ­тар 5 Же­ңіл­де­ті­л­ген, де­мал­ған аяқ­тар 5 Топ­та­сты­ру жоқ 0 Топ­та­сты­ру жоқ 0 Иіл­ген аяқ­тар 0 Иіл­ген аяқ­тар 0

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу шы, жат­тық ты­ру­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі 28-кі­ші бө­лім. Су­ға се­кі­ру 1 Плав­ки да­на адам 2 1 2 1 3 1 3 1 2 1 2 Ку­паль­ник да­на адам 2 1 2 1 3 1 3 1 2 1 3 На­пульс­ник жұп (2 да­на ) адам - - - - 2 1 2 1 - - 4 Қы­сқы спорт­тық крос­сов­ка­лар жұп (2 да­на ) адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 5 Спорт­тық рюк­зак да­на адам - - 1 2 1 2 1 1 1 2 6 Жүзу­ге ар­нал­ған қал­пақ да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 7 Мұ­рын қы­сқы­шта­ры да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 8 Душ­қа ар­нал­ған қал­пақ да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 9 Шұлық ла­текс жұп (2 да­на ) адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 10 Құ­лақ­қап­тар жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 11 Кө­зіл­ді­рік­ті тұ­ман­ға қар­сы Спрей да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 12 Три­ко гим­на­сти­ка­лық да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 13 Ба­тут­та се­кі­ру­ге ар­нал­ған тәпіш­ке жұп (2 да­на ) адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 14 Сер­пім­ді таң­ғыш да­на адам - - 1 1 2 1 3 1 - - 15 Бел­беу сер­пім­ді да­на адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 16 Аяқ­тар жұп (2 да­на ) адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 17 Ті­зе жа­стық­ша­ла­ры жұп (2 да­на ) адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 18 Те­же­гіш бел­беу да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 19 Үр­ле­ме­лі ке­уде­ше да­на адам 1 1 - - - - - - - - 20 Жең­дер жұп (2 да­на ) адам 1 1 - - - - - - - - Спорттық жабдықтармен және мүкәммалмен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жи­нақ және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ба­стап­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Срок экс­плу­а­та­ции (лет) Ко­ли­че­ство Срок экс­плу­а­та­ции (лет) Ко­ли­че­ство Са­ны Ко­ли­че­ство Срок экс­плу­а­та­ции (лет) Ко­ли­че­ство Срок экс­плуа-та­ции (лет) 27-кі­ші бө­лім. Су­ға се­кі­ру 1 Бей­не­ка­ме­ра да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 2 Трам­плин, мұ­на­ра да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 <**> 3 Мат гим­на­сти­ка­лық да­на оқу то­бы - - - - - - - - 10 2 4 Сақ­тан­ды­ру­мен Ба­тут да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> 5 Ба­тут то­ры да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 5 6 Жа­сы­на қа­рай лонж (сақ­тан­ды­ру, Вент) да­на оқу то­бы - - - - - - - - 6 5 7 Ак­ро­ба­ти­ка­лық жол да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 5 8 Гим­на­сти­ка­лық кө­пір да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 2 9 Ба­тут кіш­кен­тай да­на оқу то­бы - - - - - - - - 5 3 10 Ска­кал­ка да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 11 Элек­трон­ды таб­ло да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> 12 Гим­на­сти­ка­лық тө­се­ніш­тер шту­ка оқу то­бы - - - - - - - - 20 1 13 Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­тар да­на оқу то­бы - - - - - - - - 5 <**> 14 Ган­те­ли жұп (2 да­на) оқу то­бы - - - - - - - - 6 5 15 Мед­бол да­на оқу то­бы - - - - - - - - 20 3 16 Аяқ қал­қы­ма­ла­ры да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 17 Жү­зу тақ­та­сы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 18 Жүзу­ге ар­нал­ған иық пы­шақ­та­ры да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 19 Ре­зең­ке доп да­на оқу груп­па - - - - - - - - 3 1 20 Ысқы­рық да­на оқу то­бы - - - - - - - - 3 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 85 қосымша Семсерлесу бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 85-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазбасы Спорт түрі бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – су добы бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 12-16 8 416 АДТ– 2 12-16 10 520 ОЖТ – 1 10-14 12 624 ОЖТ – 2 10-14 14 728 ОЖТ – 3 10-14 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 10-14 20 1040 СЖТ – 1 6-10 24 1248 СЖТ– 2 6-10 26 1352 ЖСШТ 5-9 32- 36( егер топта ҚР құрама командасының мүшелері болса) 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Балалар жасы / 7-13 жасты қоса алғанда Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жасөспірімдер / 14-16 жасты қоса алғанда Юниорлар / 17-18 жас қоса алғанда Жастар / 19-20 жасты қоса алғанда Ересектер/21 жас және одан үлкен Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­ге ар­нал­ған ке­шен­ді іс-ша­ра­лар ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 ден 21 күнт күн дей­ін 18 ден 21 күнт күн дей­ін 12 дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ОЖТ – 2 18 ден 21 күнт күн дей­ін 18 ден 21 күнт күн дей­ін 12 дей­ін ОЖТ – 3 18 ден 21 күнт күн дей­ін 18 ден 21 күнт күн дей­ін 12 дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 18 ден 21 күнт күн дей­ін 18 ден 21 күнт күн дей­ін 12 дей­ін СЖТ – 1 18 ден 21 күнт күн дей­ін 18 ден 21 күнт күн дей­ін 12 дей­ін СЖТ– 2 18 ден 21 күнт күн дей­ін 18 ден 21 күнт күн дей­ін 12 дей­ін ЖС­ШТ 18 ден 21 күнт күн дей­ін 18 ден 21 күнт күн дей­ін 12 дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 18 ден 21 күнт күн дей­ін 18 ден 21 күнт күн дей­ін 12 дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Юни­ор­лар / 17-18 жа­сты қо­са ал­ған­да 21 күнт күн дей­ін 18 күнт күн дей­ін 12 дей­ін Жастар / 19-20 жа­сты қо­са ал­ған­да 21 күнт күн дей­ін 18 күнт күн дей­ін 12 дей­ін Ере­сек­тер/21 жас және одан үл­кен 21 күнт күн дей­ін 18 күнт күн дей­ін 12 дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ба­ла­лар жа­сы / 7-13 жа­сты қо­са ал­ған­да 21 күнт күн дей­ін 18 күнт күн дей­ін 12 дей­ін Жа­сө­спі­рім­дер / 14-16 жа­сты қо­са ал­ған­да 21 күнт күн дей­ін 18 күнт күн дей­ін 12 дей­ін Юни­ор­лар / 17-18 жас қо­са ал­ған­да 21 күнт күн дей­ін 18 күнт күн дей­ін 12 дей­ін Жастар / 19-20 жа­сты қо­са ал­ған­да 21 күнт күн дей­ін 18 күнт күн дей­ін 12 дей­ін Ере­сек­тер/21 жас және одан үл­кен 21 күнт күн дей­ін 18 күнт күн дей­ін 12 дей­ін Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға ба­ру және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 1 1 0 1 ОЖТ – 1 1 4 2 1 4 ОЖТ – 2 2 4-6 2 2 4-6 ОЖТ – 3 2 4-6 2 3 4-6 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 3-4 6-8 2 3-4 6-8 СЖТ – 1 6-8 6-8 2 5-7 6-8 СЖТ– 2 8-10 8 2 8-10 8-10 ЖС­ШТ 10-12 8 2 8-10 10-12 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар жа­сы (7-13 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (14-16 жас) Юни­ор­лар (17-20 жас) Жастар (19-20 жас ) Ере­сек­тер (21 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар жа­сы (7-13 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (14-16 жас) Юни­ор­лар (17-20 жас) Жастар (19-20 жас ) Ере­сек­тер (21 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 3 54 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер - - - - - Облыстық турнирлер 5 5 - - - Республикалық турнирлер 5-8 5-8 5-8 5-8 5-8 Ресми облыстық жарыстар 5-8 5-8 5-8 5-8 5-8 Ресми республикалық жарыстар 5-8 5-8 5-8 5-8 5-8

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: Жалпы дене дайындық 25 %: - Шапшаңдыққа, жылдамдыққа және үйлестіруге арналған ойындар - Жүгіру, секіру, арқаннан секіру, созылу - Доп ойындары ЖДД 50 % АДД (су ішінде) - Базалық жүзу әдістері (25%) - Доптармен жаттығулар Техникалық 35% - Суда аяқпен жұмыс істеу - Судағы барлық бағыттағы қозғалыс - Допты басқару: дриблинг, пас беру, лақтыру - Жаттығу ойынының элементтері (1х1, 2х2) - Жартылай алаңдағы доп ойындары Тактикалық 7–8% - Ойын рөлдерімен таныстыру - Қарапайым өзара әрекеттесулер: пас лақтыру - Мақсаты шектеулі ойын жаттығулары - Білім беру шағын ойындары Теориялық 2-3 % - Су добының негіздері мен ережелері - Гигиена және спортшының күнделікті тәртібі - Жаттығу кезіндегі мінез-құлық Психологиялық 4–5% - Суға деген сенімділік - Зейін және өзара әрекеттесу ойындары - Тәртіп пен мотивацияны дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1 оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде : - Кешенді жалпы дене шынықтыру (20%) - Төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру, қарсылық жаттығуларын дамыту. - Жүгіру жаттығулары, секіру, эстафета, шаттл жүгіру ЖДД 40 % АДД (су ішінде) - Судағы дене жаттығулары: (20%) қарсылықпен - Тыныс алу және стресске бейімделу жаттығулары - Реакция дамуына арналған ойын тапсырмалары, қарсылығы бар ойын тапсырмалары және назар аудару Техникалық 40% Түрлі стильде жүзу дағдыларын жетілдіру - Қақпаға лақтыру , дриблинг және пас беру әдістерін дамыту - Тұрақты тік күйде жұмыс істеу (ұзақ мерзімді ұстау) - 1х1, 2х2, 3х3 техникалық және ойын жаттығулары - Қысыммен және қозғалыстағы доппен ойын тапсырмалары Тактикалық 10% Қарапайым амалдар, қарапайым техника. Теориялық 2-3 % - Ойын ережесі, төреші сигналдары, ойыншы рөлдері - Тактика негіздері, жаттығулар мен күн тәртібінің маңыздылығы - Бейне немесе сызбалар арқылы ойын жағдайларын талдау - Гигиена, қалпына келтіру және жарақаттанудың алдын алу Психологиялық 5% - Қысым мен күйзеліске төзімділікті дамыту - Зейінге, өзін-өзі реттеуге, сенімділікке арналған жаттығулар - Коммуникативті және топтық жұмыс дағдыларын дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: Жүгіру, секіру, белсенді ойындар, күш, икемділік, үйлестіру, төзімділікке арналған жаттығулар ЖФДД 45 % АДД (су ішінде) Жүзу (әртүрлі стильдер), суда асу, тебу, доппен жүзу, « шам », үдеу. Техникалық 30% Су добының техникасы мен тактикасын жетілдіру: «Пас беру , лақтыру, дриблинг, қозғалыстарды бастау, допты қағып алу, суда қозғалу». Тактикалық 17% Шабуыл мен қорғаныстағы жеке, топтық және командалық тактикалық әрекеттердің негіздерін жетілдіру, командалық позицияларды ескере отырып тактикалық дағдыларды дамыту, техникалық әдістерді оқыту арқылы тактикалық дағдыларды дамыту, шабуылдан қорғанысқа және қорғаныстан шабуылға тез ауысу қабілетін дамыту, қарсыластарды, олардың тактикалық арсеналын, техникалық және ерікті дайындығын зерттеу. Теориялық 10 % Адам денесінің құрылымы мен функциялары және құрлықта және құрлықта дене жаттығуларының әсері туралы қысқаша ақпарат. Су добы ойыншыларының жасына байланысты физикалық дамуының сипаттамалары. Су добының ағзаға әсері. Гигиена, медициналық бақылау және өзін-өзі бақылау, стресс және демалыс, су полосының техникасы мен тактикасының негіздері, су полосын оқыту әдістерінің негіздері, жаттығу процесін жоспарлау және бақылау. Жарыстар алдындағы ойыншыларды дайындау және ойыннан кейінгі талдау. Ойын бейнежазбасын талдау. Психологиялық 3 % -Спорттағы психологиялық дайындықтың маңыздылығы -Спортшылармен психологиялық жұмыстың мақсаттары мен міндеттері -Мотивация және мақсат қою -Эмоционалды төзімділік -Командалық рух Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: 20-25% Жалпы төзімділікті дамыту (кроссинг, шаңғы тебу), күшті дамыту (өз дене салмағыңызбен жаттығулар жасау, жеңіл салмақтар, резеңке). ЖДД Қысқа сегментті жылдамдықпен жүзу (бастау, бұрылу және сүңгу). Әртүрлі қарқындылықпен жүзу. Жүзу кезінде аяқтың жарылғыш күшіне арналған жаттығулар (үдеу, серпілу). Суда ептілік пен үйлесімділікке арналған арнайы жаттығулар. Арнайы (ойын) төзімділікті дамыту. АДД (су ішінде) Техникалық 45-50% Жүзу техникасы: (15-20%) -Алдыңғы және артқы крольді жақсарту (су дабынының негізгі стильдері ). Брасс әдісін одан әрі зерттеу және жетілдіру. Ватерполды старттар және бұрылыстар (жұлқып алу, артқа сырғанау). Ойындық крольді жүзу (басын жоғары ұстап). Жылдамдық пен бағыт өзгеріп жүзу. Сүңгу (секіру). Допты ұстау техникасы: (30%) -Пас беру: Тұрып тұрған қалыптан және қозғалып тұрғанда бір қолмен пастарды жетілдіру (негізгі, басынан және артқа сырғанау). Қорғаушының қысымымен пас беру. Жасырын пастарды үйрене бастау (негізгі). -Қақпаға соққылар: Тұрып тұрған қалыптан және қозғалып тұрғанда негізгі соққыны жетілдіру. Бұрылысты үйрену (жартылай бұрылыс). Қақпаға бұрышпен лақтыру. Білекпен соққыларды үйрене бастау (қысқа артқа серпілумен). - Допты айдау: Әр түрлі бағытта және жылдамдық өзгеріп тұрғанда допты жетілдіру. Допты қорғаушыға беру арқылы допты айдау. - Қақпашының техникасы: (Бастауыш деңгей) Негізгі қалып, қақпа сызығына жақын қозғалыс, допты әртүрлі тәсілдермен (бастың үстінен, астынан, бүйірінен) қағып алу, допты соққымен лақтыру, негізгі шығу ойыны және бастапқы пас беру. Тактикалық 15-20% Жеке тактика: (8-10%) Шабуыл және қорғаныс кезінде позицияны таңдау. Допты қабылдау үшін ашық болу. Ойыншыны «ұстап тұру» мүмкіндігі (адамнан адамға белгілеудің негіздері). Жағдайға байланысты пас беру немесе соқпа әдісін таңдау. Негізгі айла-шарғылар (пас беру, соқпа жасау , қозғалу). Топтық тактика: (7-10%) Жұптар мен үштіктердегі негізгі өзара әрекеттесулер («пас беру», өту, пас беру). «Екі» ұғымы. Позициялық шабуылдың негіздері (ойыншының позициясы 2-3-1 немесе 3-3). Позициялық қорғаныстың негіздері (ойыншының позициясы, қосалқы ойыншымен адамнан адамға белгілеу). Стандартты позиция тактикасы (бұрыштар, айып лақтырулар — ең қарапайым схемалар). Шабуыл және қорғаныс құрылымдары туралы жалпы түсінік. Шабуылдан қорғанысқа және керісінше («қарсы шабуыл», қорғанысқа оралу) ауысуды түсіну. Ойынға дайындық 8-12% Оқылған тактикалық элементтер мен әдістерге баса назар аудара отырып, жаттығу ойындары (2x2, 3x3, 4x4). Басқару ойындары (5x5, 6x6). Шектеулері бар ойын жаттығулары ( тигізулер , «зоналық қорғаныс», нақты техникалық және тактикалық әрекеттер, су регбиі). Теориялық 3-5 % Су добының негізгі ережелері (тереңдетілген, нюанстармен). Спортшының гигиенасы, күнделікті тәртіп, тамақтану және қалпына келтіру принциптері. Дене құрылымы және дене белсенділігінің әсері туралы қысқаша ақпарат. Су полосының негізгі техникасы мен тактикасы (мысалдармен). Су добының тарихы, көрнекті спортшылар. Төрешіліктің негізгі ережелері (қимылдарды білу, шешімдерді түсіну). Психологиялық 2-3% Спорттық команда құру және жолдастық қарым-қатынас. Ерік-жігерді дамыту (қиындықтар мен шаршауды жеңу). Тәртіпті, жауапкершілікті және табандылықты тәрбиелеу. Қарапайым ойын жағдайларында өзін-өзі бақылау және эмоционалды басқару негіздері. Жеке мақсаттар қою. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1% Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Су добында төрешілік етудің негізгі ережелері мен стандарттары (World aquatics) Төрешілік етуге дайындық: ережелерді зерттеу, шешім қабылдау тәжірибесі Ережелерді жарыстарда практикалық қолдану Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: Жалпы дене шынықтыру (ЖДШ) және арнайы дамыту жаттығулары : 7 % ЖДД 20-25 % «Жылдамдық-күш қасиеттеріне» баса назар аудару (секіру жаттығулары, бағытын өзгертетін спринттер, салмақ жаттығулары - штанга, гиря, техника мен қауіпсіздікке баса назар аудара отырып жаттығу тренажерлары). «Күш төзімділігін» дамыту (айналмалы жаттығулар, CrossFit тәрізді кешендер). «Икемділік және қозғалғыштық» (динамикалық және статикалық созылу). «Координация және ептілік» (тұрақсыз платформалардағы жаттығулар, батут, күрделі үйлестіру қозғалыстары). Жарақаттың алдын алу (созылу). «Жылдамдық төзімділігі» (қысқа сегменттерде жоғары қарқынмен интервалды жұмыс, қайталанатын жылдамдықпен жүзу). «Күш төзімділігі» (тежегіш құрылғылармен, серіктеспен, салмақпен жүзу). «Жарылғыш» күш және бастапқы жылдамдық (әртүрлі позициялардан 5-15 м жүгіру, доппен және допсыз секіру). «Ойын төзімділігі» (ойын жүктемелерін модельдейтін күрделі жаттығулар: жүзу + күрес + допты ұстау). Шаршау кезіндегі ептілік және үйлесімділік жаттығулары. АДД (су ішінде) Техникалық 35-40% - Жүзу техникасы (12-15%): «Су добында крольмен (ойындық кроль) жүзуді жақсарту» (жоғары позиция, тиімділік, жүктеме астында аяқпен жұмыс). Жылдамдықпен шалқалап жүзу. «Брасс» - тиімділік және жасырындық. «Бастау және бұрылу» - максималды жылдамдық және тиімділік. «Күресті имитациялау жағдайында жүзу» (жанталас, итеру). «Секіру» - биіктік, тұрақтылық, соққы /қабылдауға дайындық жылдамдығы. Допты басқару (23-25%): Пас беру: Қозғалыс кезінде, қатты қысыммен, орташа және ұзақ қашықтықта барлық пас түрлерінің (негізгі, қысқартылған, жасырын пастар - бүйірден, бастан, ілмектен) сенімділігі, дәлдігі және орындалуының жылдамдығы. Секіру пастары. Қиын пастарды қабылдау. Қақпаға соққылар: Қуаты, дәлдігі, орындау жылдамдығы және өзгергіштігі. Әртүрлі қашықтықтан және бұрыштан соққылар. Қозғалыс кезінде, бұрылыспен, спринттен кейін, секіруден кейін соққылар. Білекпен соққылар (қысқартылған артқа серпу). Доптар арқылы, доғамен соққылар. Қысыммен соққылар. Қақпашының соққылары (ұзын, трансферлер). Дриблинг: Допты денесімен қорғай отырып, бағытты күрт өзгерте отырып, қысыммен жоғары жылдамдықпен дриблинг. Қорғаныс әдістері: Адамнан адамға белгілеу әдістерін (аяқпен жұмыс істеу, позициялау, қолмен пайдалану), допты тазарту және соққыларды блоктауды жетілдіру. Қақпашы техникасы (тереңдетілген): Барлық допты ұстап алу және блоктау, шабуылға шығу (позицияны таңдау, бұрышты жабу), тепкілеу, ұзын пастар, қорғаныспен өзара әрекеттесу және психикалық төзімділік. ( ОЖТ – 2 -ге қарағанда көбірек уақыт бөлінеді). Тактикалық 25-30% - Жеке тактика (10-12%): Қорғаушының позициясына, қақпасына, командаластарына және уақытына байланысты оңтайлы шешімді (пас/соққы/дриблинг) таңдау. Гол соғу мүмкіндіктерін тиімді жасау. Әртүрлі ойыншылардың сенімді адамнан адамға белгілеуі. Финттер (күрделі және тиімдірек – пас беру, ату, пас беру). Біркелкі емес сандармен ойнау тактикасы (жоғары/төмен). - Топтық тактика (12-15%): Сызықтардағы күрделі өзара әрекеттесулер: "үш", "пас ойыншысы", "тосқал қою", "қос тосқал қою ". "Екі" және "заслон" әдістерін жетілдіру. Басу және қарсы пресстеу тактикасы. Ұйымдастырылған допты қағып алу. Позициялық шабуыл (зоналық және аралас қорғанысқа қарсы ойнау). Позициялық қорғаныс (аймақтық 3-3, "M"). Стандартты доптар (бұрыштық соққылардың, айып добының және айып добының бірнеше вариацияларын әзірлеу және жаттығу; оларға қарсы қорғаныс). - Командалық тактика (3-5%): Негізгі ойын жүйелерін меңгеру: Шабуыл: Позициялық шабуыл (2-3-1, 3-3), жылдам серпіліс, қарсы шабуыл. Қорғаныс: Позициялық (3-3 аймақтық, адамнан адамға зонасы), қысым жасау, күш жағынан біркелкі емес қорғаныс. Өтпелі кезеңдері: Шабуылдан қорғанысқа («қалпына келтіру») және қорғаныстан шабуылға («бөлініп шығу», қарсы шабуыл) ұйымдасқан ауысулар. Әртүрлі позициялардағы ойыншылардың рөлі. - Ойынның тактикалық дайындығы: (15-20%) «Нақты тактикалық нұсқаулар» бар жаттығу ойындары (4x4, 5x5, 6x6) (нақты жүйелерді, өзара әрекеттесуді жаттықтыру, күш жағынан біркелкі емес ойнау). Кейіннен бейне талдаумен ойындарды (толық құрамды) бастан кешіру. Жоспарланған жарыстарға қатысу (ойын жаттығуының негізгі бөлігі). «Қатаң шектеулер» бар ойын жаттығулары (шабуыл уақыты, тию саны, белгілі бір өзара әрекеттесуді міндетті түрде пайдалану) және күрделі ойын жағдайларын модельдеу. Теориялық 4-6 % Ойын ережелерін, типтік қателіктерді және түсіндірмелерді терең зерттеу. Тактикалық талдау: Сіздің командаңыз бен жоғары деңгейлі командалар ойнаған ойындарды талдау (бейне талдау). Су добындағы заманауи жүйелер мен үрдістерді зерттеу. Жаттығу әдіснамасының негіздері (қағидаттары, микро және мезоциклдердің құрылысы, жылыну мен салқындаудың маңыздылығы). Гигиена, тамақтану, қалпына келтіру, допинг-бақылау (тереңдетілген). Спорт психологиясы: Шоғырлану, сенімділік, жарыстардағы эмоционалды басқару, командалық бірлік. Психологиялық 3-5% - Бәсекелестікке деген ынта мен табандылықты дамыту. - Стресске және алаңдататын факторларға (көпшіліктің шуы, әділетсіз төрешілік, қателіктер) төзімділікті арттыру. - Көшбасшылық дағдылары мен жауапкершілікті дамыту (капитандар, желілік жетекшілер). - Өзін-өзі бақылау және өзін-өзі реттеу дағдыларын жетілдіру. - Команданың бірлігі мен психологиялық ахуалын арттыру. - Жеке және командалық мақсаттарды қою және оларға қол жеткізу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 % Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Су добында төрешілік етудің негізгі ережелері мен стандарттары (World aquatics) Төрешілік етуге дайындық: ережелерді зерттеу, шешім қабылдау тәжірибесі Ережелерді жарыстарда практикалық қолдану Барлығы 100 % 3 оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: ЖДД (7-10) %: - Салмақпен жылдамдық-күш жаттығулары (күш пен жарылғыштыққа бағытталған жеке бағдарламалар, негізгі көп буын жаттығулары - отыру, ауыр атлетика, пресс). - Күш төзімділігі (қарқынды тізбек жаттығулары, кроссфит). - Динамикалық икемділік және буындардың қозғалғыштығы (жүктемелерге дайындық, жарақаттардың алдын алу). - Үйлестіру және ептілік (жетілдірілген жаттығулар, реакция уақыты). Тепе-теңдіктің бұзылуын жеке түзету. ЖДД 15-20 % АДД (су ішінде) АДД (10-13)% : - Жоғары қарқынды интервалдық жұмыс (ойын тізбегін модельдеу: спринт-күрес-спринт-лақтыру және т.б.). - Ойын төзімділігін максималды дамыту (доппен ұзақ, жоғары қарқынды жаттығулар, күрес және жүзу). - Жарылыс күші және бастапқы жылдамдық (техникалық әрекеттермен байланысты – соқпылар /блок үшін секіру, пас/бастапқы (старт) жүзу ). - Судағы күш жаттығулары (максималды кедергімен). Терең шаршау жағдайындағы жұмыс. Техникалық 20–25 % Жүзу техникасы (8-10%): - Су полосында крольмен соққы жасаудың максималды жылдамдықта және қиын жағдайларда тиімділігі мен тиімділігі. - Ойын жағдайларына қатысты барлық соққыларды жақсарту (қақпашылар мен қорғаушылар үшін арқамен соққы, орталықтар үшін брасспен соққы). - Ұшулар мен бұрылыстар – максималды жылдамдықтағы мінсіз техника. - Секірулер – биіктік, тұрақтылық, доппен және допсыз жылдамдық, секіру кезінде нысанаға алу. Допты ұстау техникасы (позицияны анықтау, денені пайдалану). Допты басқару техникасы (12-15%) - Шамадан тыс қысым, шаршау және шектеулі уақыт пен кеңістік кезінде барлық техникалық элементтердің автоматизмі мен сенімділігі. Назар аударатын негізгі аспектілер: - Қатты қысым кезінде пастардың жылдамдығы мен дәлдігі (қиын, жасырын және ұшып бара жатқан пастарды қоса алғанда). Соққылардың күші, дәлдігі, тосынсыйлары және әртүрлілігі (барлық түрлері, соның ішінде күрделі білек соққылары, бұрылыс соққылары, фейнттер және ыңғайсыз позициялардан соққылар). Қақпашы соққылары. - Тар жағдайларда допты қорғай отырып, жоғары жылдамдықты дриблинг. - Қорғаныс әдістері: Адамнан адамға белгі беруді жақсарту (бағанға қарсы шабуыл жасауды ("6-шы позиция"), допты тазартуды, блоктауды және допты ұстап алуды қоса алғанда). - Позицияға тән әдістер: Баған ("6-шы позиция") - (арқамен ойнау, допты орталықта қабылдау, фолдар), Жылжымалы шабуылшылар ("1, 2, 4, 5-ші позициялар") - (алыс қашықтықтан соққылар, периметр бойынша ойын), Қорғаушы ("3-ші позиция") (бағанға қарсы жұмыс істеу, қысым жасау), Қақпашы (барлық аспектілер, соның ішінде қорғанысты командалық ұйымдастыру, ұзын пастар). - Біркелкі емес сандармен ойнау әдістері (көпшілік/жеткіліксіз шабуыл/қорғаныс). Тактикалық 30-35% - Жеке тактика (8-10%): Ойынды «оқуға» негізделген оңтайлы шешімдерді секунд ішінде қабылдау. Позицияға тән әрекеттер (баған, мобильді шабуылшы немесе қорғаушы ретінде ойнау). Финттер (айдалу, ату, пас беру). 1v1 жағдайларындағы тиімділік (шабуыл және қорғаныс). Қателіктерді пайдалану тактикасы. Жеке тактикалық арсенал. - Топтық тактика (12-15%): Сызықтар ішіндегі және арасындағы күрделі комбинациялық өзара әрекеттесулер (3-4 ойыншы): «толқын», «қос экран», «жалған екі», «басу тұзағы». Барлық стандартты өзара әрекеттесулерді жетілдіру. Басудағы икемділік (әртүрлі түрлері, ауысу) және қарсы қысым. Жылдам үзілістер мен қарсы шабуылдарды ұйымдастыру. Әртүрлі қорғаныс жүйелеріне (зоналық , адамнан адамға, аралас) қарсы позициялық шабуылдарды жаттықтыру. Әртүрлі шабуыл жүйелеріне қарсы позициялық қорғанысты жаттықтыру. Нысандар (шабуылдаушы және қорғаныс құрылымдарының әртүрлі арсеналы). - Командалық тактика (10-12%): Командалық жүйелерді терең түсіну және өзгермелілік: - Шабуыл: Позициялық (3-3, 4-2, 2-2-2), Жылдам серпіліс, Қарсы шабуыл, көптікте ойын. - Қорғаныс: Аймақтық (М-тәрізді, 3-3, 4-2), Адам-аймақтық, Басу (әртүрлі формациялар), Қысқа қорғаныс. - Өтпелі кезеңдері: Допты жоғалтқан/қалпына келтірген кездегі әрекеттердің анық алгоритмдері. Ұйымдастырылған серпілістер/қалпына келтірулер. Жүйе ретіндегі қарсы шабуыл. -Ойынды басқару: Матч кезінде жүйелерді өзгерту, қарсыласқа бейімделу, ойын қарқынын бақылау. Ойынға дайындық: (20-25%) Қатал тактикалық нұсқаулары бар жаттығу ойындары (нақты жүйелерді, комбинацияларды, тең емес командалардағы әрекеттерді және аяқталу кезеңдерін/матчтарын жаттықтыру). Кейіннен міндетті түрде терең бейне талдау және тактикалық талдаумен сынақ ойындары (күшті қарсыластарға қарсы қоса алғанда). Жоғары деңгейдегі жоспарланған жарыстарға (аймақтық, ұлттық және халықаралық жасөспірімдер турнирлері) белсенді қатысу. Жарыстар – негізгі сынақ алаңы және критерий. Ойынның негізгі жағдайларын (қызу шабуылдар, қысқа мерзімді қорғаныс, матчтың соңғы шабуылы және т.б.) жоғары қарқындылықпен және психологиялық қысыммен модельдеу. Теориялық 5-7% Тереңдетілген тактикалық талдау: - Командаңыздың және жоғары деңгейлі командалардың (ресейлік, еуропалық және әлемдік) ойындарын талдау. Ең күшті командалар мен ойыншылардың үрдістері мен амалдарын зерттеу. - Стратегия және жоспарлау: Макроциклдерді құрудың, жарыс алдындағы дайындықтың және қалпына келудің негіздері. Қарсыластарды талдау. - Ойын ережелері және төрешілік: нәзіктіктер, түсіндірмелер және төрешілермен жұмыс істеу. Спорттық медицина, физиология және биохимия: Стресстің, қалпына келудің, тамақтанудың және допинг-бақылаудың әсерін терең білу (допингке қарсы бағдарлама). Жоғары өнімді спорт түрлерінің психологиясы: « Мотивация, стресске төзімділік, шоғырлану, сенімділік, командалық динамика және көшбасшылық.» Психологиялық 5-7 % -Бәсекелестікке деген сенімділік пен тұрақтылықты дамыту. -Чемпионның ойлау қабілетін және жеңімпаз ойлау қабілетін дамыту. -Стресс пен экстремалды бәсекелестік жағдайларын басқару. -Маңызды сәттерде жұмылдыру және ең жақсы нәтиже көрсету қабілетін дамыту. -Өзін-өзі реттеу дағдыларын және психикалық қалпына келтіруді жетілдіру. -Ұзақ мерзімді мотивациямен жұмыс істеу (ересектер спортына көшу). -Командалық бірлік, өзара түсіністік және командалық жауапкершілік. -Жеке психологиялық жұмыс (мақсат қою, қорқыныштар/кедергілермен күресу және сенімділік). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1% Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Су добында төрешілік етудің негізгі ережелері мен стандарттары (World aquatics) Төрешілік етуге дайындық: ережелерді зерттеу, шешім қабылдау тәжірибесі Ережелерді жарыстарда практикалық қолдану Барлығы 100 % 1-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: ЖДД (3-5 )% : Жекешелендірілген жаттығу залының бағдарламалары (күш пен жарылғыш күшке баса назар аудара отырып, негізгі көп буын жаттығулары – олимпиадалық жұлқа көтеру, серпе көтеру, отырып-тұру және өлі көтеру). Плиометрия. Функционалды жаттығулар (шыдамдылыққа арналған кроссфит элементтері). Қозғалғыштық және икемділік (динамикалық созылу, миофассиялық босаңсу). Қалпына келтіру емі. ЖДД 15-20% АДД (су ішінде) АДД (12-15) %: Арнайы (ойын) төзімділіктің экстремалды дамуы (күрес, жұлқа көтеру және лақтыруды қоса алғанда, ойын кезеңдерінің/жарыстарының ұзақтығына созылатын жоғары қарқынды интервалды жаттығулар). Жарылыс күші мен қуатының максималды деңгейі (әртүрлі бастапқы позициялардан 5-10 м жұлқа көтеру, салмақ/қарсылықпен лақтыру/блокқа секіру). Жылдамдық-күш төзімділігі (жинақталған шаршау жағдайында жұмыс істеу, кезеңдердің/жарыстардың аяқталуын модельдеу). Судағы күш жаттығулары (максималды қарсылықпен, жекпе-жек спорт түрлерінде жеңіске жетуге бағытталған). Жеке түзету бағдарламалары (теңгерімсіздікті түзету, жарақаттардың алдын алу). Техникалық және тактикалық 50-60% Тактикалық тұрғыдан техниканы жетілдіру: (20-25%) - Барлық техникалық элементтерді (жүзу, пас беру, лақтыру, допты айдау, допты қағып алу, қақпашыны қорғау) шамадан тыс қысым, шаршау, күйзеліс және шектеулер кезінде орындаудағы абсолютті сенімділік және жылдамдық. Басымдық: - Қозғалыстың тиімділігі мен үнемділігі. - Техникалық әрекеттер арасында ауысу жылдамдығы. - Шамадан тыс жағдайларда позицияға тән әдістер (қос белгі астында бағана ретінде ойнау, қысым астында қозғалмалы шабуылшыны лақтыру, шабуылшылардың қысымымен қақпашының ұзын пастары, қорғаушыны бұзып өту). - Тең емес командалардағы әдістер (6v5, 5v6 ойындарындағы жетілдірілген әрекеттер). Тактикалық дайындық (30-35%): - Терең, икемді және өзгермелі тактикалық шеберлік. Басымдық: - Жеке тактика (8-10%): Ойынды сараптамалық оқу, лезде шешім қабылдау. Тактикалық арсеналды кеңейту (жаңа финттар , бастапқы әдістер және қарсы шабуыл әдістері). Сараптамалық деңгейдегі позициялық дағдылар. Қате тактика (шақыру, аулақ болу). Топтық тактика (12-15%): - Күрделі, көп қимылды комбинацияларды («үшбұрыш», «заслон », «жалған өзара әрекеттесу») жаттығу. Мінсіз сызықтық ойын. Икемді басу және оны жеңу. Тиімді күш ойыны/қысқа мерзімді басқару жүйелері. Барлық сызықтарды қамтитын жылдам қарсы шабуылдар. Командалық тактика (10-12%): - Бірнеше ойын жүйелерін меңгеру және олардың арасында лезде ауысу. Командалық стильді дамыту. Стратегиялық матч жоспарлау (қарсыласты талдау, мақсат қою). Ойын қарқынын басқару. Ойынның негізгі сәттерін (кезеңнің басы/соңы, соңғы шабуылдар, пенальтилер) жаттығу. Ойынға дайындық: 20-25% (Барлығына арналған жаттығу алаңы) - Нақты тактикалық мақсаттары бар күшті қарсыластармен (ОЖД-2, ОЖД-3 және шебер командалар) сынақ матчтары және спарринг сессиялары. Жоспарланған жарыстарға (Ресей чемпионаттары, клубтық чемпионаттар, күшті халықаралық жастар турнирлері және кубоктар) белсенді қатысу. Жарыстар басымдық болып табылады. Модельдендірілген жаттығу ойындары: - Нақты ойын жағдайлары (қызу шабуылдар, соңғы минуттарда қысқа мерзімді қорғаныс). - Нақты болашақ қарсыластың ойын стилі. - Уақыт/есеп қысымы жағдайындағы ойындар. - Барлық ойындардың (командалық және жеке) міндетті түрде терең бейне талдауы және тактикалық талдауы. Теориялық 4-6% Терең талдау: Әлемнің ең үздік клубтары мен ұлттық құрамаларының ойындарын тактикалық талдау (бейне). Позициясы бойынша ең күшті ойыншыларды талдау. Жеке ойын статистикасын зерттеу (соққылардың, пастардың, допты ұстап алудың, қателіктердің тиімділігі). Стратегия және әдіснама: Жеке жаттығу жүктемесі мен қалпына келтіруді жоспарлау. ОЖД кезеңіндегі кезеңге бөлу негіздері. Допингке қарсы күрес: WADA ережелері, процедуралары, тәуекелдері және жауапкершіліктері (міндетті!). Жоғары өнімді спорт түрлерінің психологиясы: "Мотивацияны, стрессті және зейінді басқару. Сәтсіздікпен күресу. Чемпион психологиясы." Ережелер және төрешілік: "Төрешілермен қарым-қатынастың нәзіктіктері мен психологиясы. Төреші санатын алу (міндетті емес/мүмкін). Кәсіби аспектілер: "Келісімшарттар, агенттер, трансферлер, шетелдегі мансап. Психологиялық 8-12% - Ең жоғары деңгейде бәсекелестік сенімділік пен тұрақтылықты дамыту. - Өзіне деген сенімділікті және командаға деген сенімділікті қалыптастыру. - Шамадан тыс стрессті басқару (маңызды матчтар, қателіктер, көрермендер/бұқаралық ақпарат құралдарының қысымы). - Ірі жарыстарға дайындықтың шыңына жету үшін жұмылдыру қабілетін дамыту. - Өзін-өзі реттеу, визуализация және психологиялық қалпына келтіру дағдыларын жетілдіру. - Психологпен жеке психологиялық жұмыс (мақсат қою, шектеуші сенімдер мен қорқыныштарды шешу). - Команданың бірлігі, сенімі, өзара қолдауы және жауапкершілігі. Көшбасшылықты дамыту. - Жеңімпаз және чемпионның ойлау қабілетінің психологиясы. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 % Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Су добында төрешілік етудің негізгі ережелері мен стандарттары (World aquatics) Төрешілік етуге дайындық: ережелерді зерттеу, шешім қабылдау тәжірибесі Ережелерді жарыстарда практикалық қолдану Барлығы 100 % 2-ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: ЖДД (2-4 )%: Спортзалдағы жоғары жекелендірілген күтім және дамыту бағдарламалары. Жоғары бағытталған: - Жарылғыш күш/қуат: Плиометрия, бастапқы жылдамдық пен секіру қабілетіне баса назар аудара отырып, жалпы дене шынықтыру жаттығулары. - Жалпы өнімділікті және қалпына келуді сақтауға арналған функционалды жаттығулар. - Қозғалғыштық/икемділік/қалпына келу: Миофассиялық босаңсу, созылу және қалпына келу емшараларының жекешелендірілген нұсқалары (массаж, криотерапия, спа). АДД (10-12) % : Ең жоғары төзімділік пен күшті сақтау. Сапа мен ерекшелікке баса назар аудару: - Команданың ойын тізбегін дәл модельдеумен жоғары қарқынды интервалдар. - Күш жұмысы позицияның техникалық және тактикалық әрекеттерімен қатаң байланысты (жұлқып алудан кейінгі + қағып алу + лақтыру; қорғаушының жұлқып алуы). - Жауынгерлік өнердегі күш төзімділігі – максималды қарсылықпен жаттығулар, қарсыластардың белгілі бір түрлерімен шайқасты модельдеу. - Жеке түзету/алдын алу бағдарламалары (созылмалы теңгерімсіздікті жою, жарақат алуға бейім аймақтарда жұмыс істеу). ЖДД 10-12 % АДД (су ішінде) Техникалық және тактикалық 55-65% Тактикалық тұрғыдан техниканы жетілдіру (20-25%): Кез келген жағдайда абсолютті тұрақтылық пен сенімділік. Басымдық: - Күшті жақтарын пайдалану: «Жеке ерекшіліктерін » деңгейіне дейін өзіндік қимылдарды соққы , орталық ойын, алыс қашықтықтан пастар) дамыту. - Әлсіздіктерді жою: Күшті қарсыластар оңай еніп кететін элементтерді мақсатты түрде дамыту. - Қатты қысым/шаршау кезіндегі техника: Ең нашар сценарийлерді модельдеу (соңғы минуттар, соңында қысқа қолмен ойнау). - Төтенше жағдайларда нақты позициялық техникалар: Үштік қысымға қарсы тұру, жеке-жеке жағдайларда қақпашы жоғарғы шабуылшымен, мобильді шабуылшы – ыңғайсыз қолдардан/позициялардан лақтыру. Тактикалық дайындық (35-40%): Тактикалық жетілу, икемділік және командалық бірлік. Басымдық: - Жеке тактика (10-12%): Матчтарды шешу мүмкіндігі. Көшбасшылық тактикасы. Қашан тәуекелге бару керектігін және қашан қауіпсіз ойнау керектігін түсіну. Жоқ жерден мүмкіндіктер жасау. Нақты, күшті қарсыластарды олардың позициясына қарай сәйкестендіру. - Топтық тактика (15-18%): "Сызықтар арасындағы соқыр химия." Максималды жылдамдықпен және қысыммен комбинацияларды орындау. Стандартты доптарды нақты қарсыластың қорғанысына бейімдеу. Біркелкі емес сандарда - шабуылда да, қорғаныста да мінсіз ойын. - Командалық тактика (10-12%): "Ойын барысында жүйелер арасында шебер ауысу. Командалық стильді дамыту (агрессивті қысым, қарсы шабуылдар, позициялық ойын). Стратегиялық матч/турнирді басқару. Негізгі сценарийлерді жаттықтыру (есепті ұстап тұру, камбэктер, қосымша уақыт, пенальти сериялары). Нақты қарсыластарға терең аналитикалық дайындық." Ойынға дайындық: (20-25%) (Үнемі жоғары деңгей, жоғары деңгейдегі турнирлерге баса назар аудару) Суперлига командаларына, күшті шетелдік клубтарға және ұлттық құрамаларға қарсы үнемі жолдастық кездесулер және жолдастық кездесулер. Қарсыласу деңгейі - жетілген, кәсіби. Жоспарланған жарыстарға белсенді қатысу: Басымдық - Суперлига деңгейіндегі жарыстар (егер жас мүмкіндік берсе), Ресей Суперлигасының чемпионаты және халықаралық А санатындағы турнирлер (LEN Еуропа Кубогы, Азия Чемпиондар Лигасы). Тұрақты нәтижелерге назар аудару. Симуляциясы бар жаттығу ойындары: - Нақты болашақ қарсыластардың тактикасы мен стилі (бейне талдаушылардың қатысуымен). - Психологиялық қысыммен (жеңілістер, айыппұлдар, арандатулар) жоғары стресстік жағдайлар. - Терең бейне талдау: "Команда мақсаттары аясында әрбір ойыншының жеке тиімділігіне назар аударыңыз." Статистика - негізгі бағалау құралы. Теориялық 3-5% Кеңейтілген бейне талдау: - Кәсіби бағдарламалық жасақтаманы пайдаланып, командаңыз бен қарсыластарыңыздың ойындарын талдау. Жеке өнімділік көрсеткіштеріне назар аудару (табысты соңғы үштен біріне өткізу, қысым тиімділігі және т.б.). Жеке стратегия: - Ең жоғары өнімділікті жоспарлау, жұмыс жүктемесін басқару және қалпына келтіру, аға команданың күнтізбесін ескере отырып (егер ойыншы шақырылса). Допингке қарсы күрес: "Рәсімдерді, құқықтарды және міндеттерді терең білу. WADA білім беру бағдарламаларын міндетті түрде аяқтау." Чемпион психологиясы: - Ұзақ мерзімді мотивацияны басқару, үстірттіктерді жеңу, командалық көшбасшылық психологиясы. - Кәсіби аспектілер: "Спорттағы келісімшарт құқығының негіздері, агенттермен өзара әрекеттесу, жеке бренд құру, медиа тренингтер." Психологиялық 10-15% - Бәсекелестікке деген сенімділіктің шыңына жету және оны сақтау. - «Өтпейтін» жеңіске жету менталитетін дамыту: «Сын сәттерде сенімділік, ойындарды аяқтау мүмкіндігі». - Күтулер мен қысымды басқару: «Өз амбицияларыңыздан, жаттықтырушыдан, клубтан, жанкүйерлерден және БАҚ-тан». - «Екінші жыл» синдромын жеңу: «Суперлигадағы алғашқы маусымды сәтті өткізгеннен кейін мотивацияны сақтау». - Эмоционалды интеллект пен көшбасшылықты дамыту: «Командалық қақтығыстарды шешу және командаластарды ынталандыру қабілеті». - Психологпен жеке жұмыс: «Шыңға жету жолындағы қорқыныштарды, шектеуші сенімдерді және психологиялық кедергілерді терең зерттеу». - Серия психологиясы: «Плей-офф пен серияларда жеңіске жету мүмкіндігі». Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 % Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Су добында төрешілік етудің негізгі ережелері мен стандарттары (World aquatics) Төрешілік етуге дайындық: ережелерді зерттеу, шешім қабылдау тәжірибесі Ережелерді жарыстарда практикалық қолдану. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: ЖДД және қалпына келтіру (2-3) % : Тек қолдаушы/қалпына келтіруші емдеу әдістері: - Жеке жаттығу залындағы жаттығулар (қысқа, қарқынды, күш-қуатты сақтау немесе алдын алу үшін). - Қозғалғыштық/икемділік/массаж/криотерапия/спа/физиотерапия — блоктың кем дегенде 20-30% - Жаттығудан тыс күндері жүзу/белсенді қалпына келтіру. - Жеке ұйқы, тамақтану және стрессті бақылау. ЖДД 10-15 % АДД (су ішінде) АДД (8-12) % : Тактикалық мақсаттармен байланысты берілген позиция үшін негізгі физикалық қасиеттер бойынша нақты жұмыс. Минималды «жалпы» жұмыс. Басымдық: - Ойынға тән жұмыс жүктемелерін имитациялайтын жоғары жекелендірілген интервалдар арқылы ең жоғары төзімділікті/күшті сақтау. - Негізгі әрекеттер аясындағы күш/жарылыс күші (орталық шабуылшының секіруі , қорғаушының спринті, қақпашының реакциясы). - Жарақаттың алдын алу және теңгерімсіздікті түзету — жеке су жаттығулары. - Тактикалық және ойынға тән жаттығулардан кейін терең шаршау («аяқтау») жағдайында жұмыс істеу Техникалық және тактикалық 70-80 % Техника мен жеке шеберлікті жетілдіру (15-20%): КЕЗ КЕЛГЕН жағдайда автоматизм деңгейіне дейін ерекше арсеналды дамыту. Инновациялық әдістерді табу және қолдану. Басымдық: - Күшті жақтарды қару ретінде пайдалану (тоқтатылмайтын соққы, өтпейтін қорғаныс, аса реактивті қақпашылар). - Тек жоғарғы деңгейде байқалатын ең кішкентай кемшіліктерді жою. - Техниканы жаңа ережелерге/трендтерге/нақты қарсыластарға бейімдеу. - Әлемнің ең үздік ойыншыларына қарсы нақты позициялық әдістер (симуляция). Тактикалық дайындық және матч жаттығуы (55-60%): Мүлдем үйлестіру, икемділік, ойынды бір қадам алға жылжытып, «ойынды оқу» мүмкіндігі. Басымдық: - Жеке тактика (10-12%): Матч нәтижесін жалғыз өзі шешу мүмкіндігі. Дағдарыс жағдайларындағы көшбасшылық тактикасы. Әлемнің ең үздік ойыншыларымен өз позицияларында бәсекелесу. «Жоқтан» гол соғу мүмкіндіктерін жасау. - Топтық тактика (20-25%): Соқыр командалық жұмыс, вербалды емес қарым-қатынас. Агрессивті прессингке қарсы күрделі комбинацияларды ең жоғары жылдамдықта орындау. Стандартты доптарды лезде бейімдеу. Тең емес командаларда виртуоздық ойын. Командалық тактика және матч жаттығуы (25-30%): Бірнеше жүйелерді және олардың вариацияларын терең меңгеру. "Команданың өзіндік стилі." - Маусымға/турнирге/матчқа стратегиялық жоспарлау. Қарсыластарды (жеке және командалық) терең талдау. - Топ-клубтарға/ұлттық командаларға қарсы жолдастық ойындар/жолдастық кездесулер. - Ресми жарыстарға қатысу (Ресей чемпионаты, Чемпиондар лигасы, LEN, халықаралық турнирлер, оқу-жаттығу жиындары). - Негізгі матчтарды/қарсыластарды/жағдайларды (финалдар, қосымша уақыт, пенальтилер) "максималды психологиялық қысыммен" модельдеу. -Кәсіби платформаларды (Hudl, Sportscode, InStat), биометриялық деректерді (GPS, жүрек соғу жиілігі, лактат) және статистиканы (xG, аймақтық тиімділік және т.б.) пайдалана отырып, күнделікті бейне талдау (командалық және жеке). Теориялық 3-5 % Кеңейтілген талдау: - Су добының жаһандық үрдістерін зерттеу, жетекші бәсекелестерге (Венгрия, Хорватия, Сербия, Италия, Испания және АҚШ) қарсы ойындарды талдау. Жеке тиімділікті терең талдау. - Тактикалық инновация: Жаңа құрамдарды, комбинацияларды және қағидаттарды зерттеу және енгізу. - Допингке қарсы күрес: WADA ережелерін мінсіз білу және сақтау. - Элиталық психология: Көпжылдық цикл (Олимпиада алдындағы) бойы мотивациямен жұмыс істеу, атақ пен сәтсіздікті басқару, БАҚ-та оқыту. - Мансапты басқару: Келісімшарт бойынша келіссөздер, демеушілермен жұмыс істеу, мансаптан кейінгі даму. Психологиялық 8-12 % «Чемпион» менталитетін сақтау: - Өзіне деген сенімділік, жеңіске деген құштарлық және көңілсіздікке төзімділік. - Шектен тыс стрессті басқару: Олимпиада финалдары, шешуші айыппұлдар, БАҚ/жанкүйерлердің қысымы. - Процесс пен нәтижеге назар аудару: Жеңіске деген ұмтылысты бақылаумен теңестіру. - Көшбасшылық және командалық динамикасы: Команданы ынталандыру, қақтығыстарды шешу, жеңіс атмосферасын құру. - Жарақаттарды жеңу және ең жоғары өнімділікке оралу. - Психологпен жеке жұмыс: Терең тамырланған көзқарастарды шешу үшін үнемі «баптау». - Ұзақ мерзімді цикл психологиясы (4 жылдық Олимпиада циклы ).. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 % Спорттық жарыстардағы төрешінің рөлі Су добында төрешілік етудің негізгі ережелері мен стандарттары (World aquatics) Төрешілік етуге дайындық: ережелерді зерттеу, шешім қабылдау тәжірибесі Ережелерді жарыстарда практикалық қолдану. Барлығы 100 %

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ба­ла­лар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Спорт­тық пән­дер бой­ын­ша жал­пы дене шы­нық­ты­ру нор­ма­тив­те­рі 1.1 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 5,4 10 5,7 10 5,0 10 5,4 10 1.2. 60 м жү­гі­ру се­кунд­тар 9,8 10 10,8 10 9,8 10 10,7 10 1.3 100 м жү­гі­ру се­кунд­тар 16,0 10 16,4 10 15,8 10 16,2 10 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру жат­тығ­у­ла­ры­на ар­нал­ған нор­ма­тив­те­рі 2.1. Екі қол­мен тур­ник­ке ілі­ніп тұ­ру се­кунд­тар 30,0 10 25,0 10 35,0 10 30,0 10 2.2. Тур­ник­те тар­ты­лу мәр­те­лер са­ны 10 10 3-5 10 14 10 5-9 10 2.3 Ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 160 10 150 10 200 10 190 10 Оқу-жаттығу топтары үшін Рет № Жаттығулар Бір жылдан жоғары оқу нормативі Дене дайындығын тексерудің атауы балалар Бағалау қыздар Бағалау 1. Спорттық пәндер бойынша жалпы дене шынықтыру нормативтері 1.1. Жылдамдық 30 м жүгіру 5,1сек 10 5,4 сек 10 Турникте тартылу 12 10 3-5 10 1.2. Жылдамдық-күш қасиеттері Ұзындыққа секіру 170 см 10 150 см 10 1 кг арнайы допты екі қолмен лақтыру 4 м 10 3,50 м 10 Теннис добын лақтыру 30 м 10 21 м 10 2.Арнайы дене шынықтыру жаттығуларына арналған нормативтер 2.1 Төзімділік 300 м жүзу 4 мин 30 сек 10 5 мин 10 2.2 Техникалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама 10 Міндетті техникалық бағдарлама 10 Спорттық жетілдіру топтары үшін Рет № Дене дайындығын тексерудің атауы Жаттығулар Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ерлер Бағалау Әйелдер Бағалау 1. Спорттық пәндер бойынша жалпы дене шынықтыру нормативтері 1.1. Күш Шаттл жүгірісі 3х10 м 7,5 сек 10 8 сек 10 1.2. Турникте тартылу 13 10 6-8 10 Жылдамдық-күш қасиеттері Ұзындыққа секіру 220 см 10 205 см 10 Бастың үстінен лақтыру үшін отырып лақтырылатын 1 кг арнайы доп 4,5 м 10 3 м 10 2.Арнайы дене шынықтыру жаттығуларына нормативтер 2.1. Төзімділік 100 м жүзу 59,5 сек 10 1мин2,9 сек 10 400 м жүзу 4 мин 55сек 10 5 мин 20 сек 10 2.2. Техникалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама Міндетті техникалық бағдарлама 10 2.3. Спорттық разряд Алғашқы спорттық разряд Спорттық шеберлік топтары үшін Рет № Дене дайындығын тексерудің атауы Жаттығулар Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ерлер Бағалау Әйелдер Бағалау 1. Спорттық пәндер бойынша жалпы дене шынықтыру нормативтері 1.1. Күш Шаттл жүгірісі 3х10 м 7,5 сек 10 8 сек 10 1.2. Турникте тартылу 13 10 6-8 10 Жылдамдық-күш қасиеттері Ұзындыққа секіру 220 см 10 205 см 10 Бастың үстінен лақтыру үшін отырып лақтырылатын 1 кг арнайы доп 4,5 м 10 3 м 10 2.Арнайы дене шынықтыру жаттығуларына нормативтер 2.1. Төзімділік 100 м жүзу 59,5 сек 10 1мин2,9 сек 10 400 м жүзу 4 мин 55сек 10 5 мин 20 сек 10 2.2. Техникалық шеберлік Міндетті техникалық бағдарлама Міндетті техникалық бағдарлама 10 2.3. Спорттық разряд Спорт шеберіне үміткер

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Су до­бы­на ар­нал­ған жү­зу ко­стюм­де­рі (плав­ки, ку­паль­ник ) да­на 15 адам 15 1 15 1 15 1 15 1 - - 2 Жат­тығу ар­нал­ған шор­ты да­на 15 адам 15 1 15 1 15 1 15 1 1 1 3 Су до­бы­на ар­нал­ған бас ки­ім (ой­ын­ға) 2 да­на (ком­плект көк+ақ ) 15 адам 15 1 15 1 15 1 15 1 - - 4 Жат­тығ­ы­ға ар­нал­ған фут­бол­ка да­на 15 адам 15 1 15 1 15 1 15 1 1 1 5 Ха­лат да­на 15 адам 15 1 15 1 15 1 15 1 1 1 Спорттық жабдықтармен және инвентарлармен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Су до­бы­на ар­нал­ған қақ­па (су бе­т­ін­де жү­зе­тін ) өл­ше­мі 3х0.9 м 2 да­на (ком­лект) ко­ман­да 2 2 2 2 2 2 2 2 - - 2 Су до­бы­на ар­нал­ған қақ­па (су бе­т­ін­де жү­зе­тін ) өл­ше­мі 2,15 х 0,75 м 2 да­на (ком­лект) ко­ман­да 2 2 2 2 - - - - - - 3 Сал­мақ­тал­ған до­птар (мед­бол) 1 кг да­на адам 6 1 6 1 - - - - - - 4 Сал­мақ­тал­ған до­птар (мед­бол) 2 кг да­на ко­ман­да - - - - 6 2 6 2 - - 5 Сал­мақ­тал­ған до­птар (мед­бол) 4 кг да­на адам - - - - 6 2 6 2 - - 6 Жү­зу жат­тығ­уы­на ар­нал­ған ре­зең­ке тас­па, ұзынды­ғы 15 м, диа­мет­рі 1,5 см да­на адам - - - - 10 1 10 1 - - 7 Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған ре­зең­ке тас­па­лар (спорт­зал­да) да­на адам - - 10 1 10 1 10 1 - - 8 Доп­қа ар­нал­ған қап­шық (12 да­на) да­на бө­лім­ше - - - - 2 1 3 1 - - 9 Тө­ре­ші фор­ма­сы (кар­та­лар, тайм-аут­тар, ысқы­рық) ком­плект бө­лім­ше 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 10 Те­ңе­сті­ру жар­ты шар­ла­ры да­на адам - - - - - - 14 2 - - 11 Қол сал­мақ­та­ры жұп (2 да­на) адам 12 1 12 1 12 1 15 1 - - 12 Аяқ сал­мақ­та­ры жұп (2 да­на) адам 12 1 12 1 12 1 15 1 - - 13 Доп­қа ар­нал­ған на­сос да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 14 Бел­гі­леу ко­нуста­ры (әр түр­лі тү­стер) да­на адам 12 1 12 1 12 1 12 1 15 Ви­део­ка­ме­ра да­на бө­лім­ше 1 - 1 - 1 - 1 - 1 -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 86 қосымша Әртістік (үйлесімді) жүзу бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 86-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрі бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – әртістік (үйлесімді) жүзу бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Түзетілген аударма мәтіні Осы спорттық дайындықтың стандарты әртістік (үйлесімді) жүзуге маманданған спортшыларға арналған және олардың көпжылдық жаттығу кезеңінің барлық сатыларын – алғашқы дайындықтан спорттық шеберлікті жетілдіру кезеңіне дейін – қамтитын дайындық параметрлерінің кешенін сипаттайды. Стандарт әлемде әртістік (үйлесімді) жүзудің белсенді дамуына байланысты жүзушілерді даярлауға қойылатын қазіргі талаптардың артуын ескере отырып әзірленген. Әртістік (үйлесімді) жүзу бойынша спорттық дайындық жүйесі осы спорт түріне тән арнайы міндеттерді кешенді түрде шешуді қамтамасыз етеді: әртістік (үйлесімді) жүзу техникасын үйрету және жетілдіру; жалпы және арнайы дене дайындығы деңгейін жүйелі түрде арттыру; жас спортшылар ағзасын қазіргі жоғары жетістікті спортқа тән максималды жүктемелерге біртіндеп бейімдеу; жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге бағытталған мотивация мен мақсаттылықты қалыптастыру. Спорттық дайындықтың ұлттық стандартын әзірлеу барысында әдістемелік құралдардың, арнайы әдебиеттердің материалдары, сондай-ақ Қазақстанның Ұлттық құрамасы спортшыларын көп жыл бойы бақылау нәтижелері, әлемдегі әртістік (үйлесімді) жүзудің даму үрдістері мен болашағына қатысты зерттеу деректері пайдаланылды. Стандарттың негізгі мақсаттары: • Әртістік (үйлесімді) жүзумен жүйелі түрде айналысуға барынша көп балалар мен жасөспірімдерді тарту, салауатты өмір салтын қалыптастыру және үздік тұлғалық қасиеттерді тәрбиелеуге бағытталған жағдай жасау. • Спортшыларды көпжылдық даярлауды ұйымдастыру және қамтамасыз ету – бастапқы даярлық деңгейінен жоғары шеберлікке дейін, сондай-ақ ең жоғары деңгейдегі халықаралық жарыстарда (Азия чемпионаттары; Азия ойындары; Әлем чемпионаттары мен кубоктары; Олимпиялық ойындар) жеңіске жетуге бағыттау. • Әртістік (үйлесімді) жүзуге маманданған спортшылардың жалпы дене, арнайы дене, техникалық, психологиялық және теориялық даярлық материалын жылдық оқу циклдарына сәйкес кезең-кезеңімен (интегралды түрде) меңгеруін қамтамасыз ету, барлық дене қасиеттерінің сенситивті кезеңдерімен толық сәйкестік орнату. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Оқу жылы Жасы (қабылдау) Топтағы оқушылардың максималды саны Аптасына оқу сағаттарының ең көп саны Жылдық жалпы сағат саны (52 апта) Спорттық даярлыққа қойылатын минималды талаптар Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, спорт интернаттары, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорттық секциялар) Алғашқы дайындық топтары (АД) 1-жылы 5-7 10 8 416 Бақылау-бағалау нормативтерін орындау. Жасөспірімдер разрядтары. 2-жылы 6-8 8 10 520 Оқу-жаттығу топтары (ОЖТ) 1-жылы 8-9 8 12 624 Бақылау-бағалау нормативтерін орындау. III, II, I разрядтар мен ҚР спорт шеберлігіне үміткер (КМС) спорттық атағын орындау 2-жылы 9-10 8 14 728 3-жылы 10-11 6 18 936 3 жылдан жоғары 11-14 6 20 1040 6 22 1144 Спорттық шеберлікті жетілдіру топтары (СШЖ) 1-жылы 11-13 5 24 1248 Бақылау-бағалау нормативтерін орындау. ҚР спорт шеберлігіне үміткер (КМС) және спорт шебері (МС) атақтарын орындау 2-жылы 12-14 4 26 1352 2 жылдан жоғары 13 және одан үлкен 4 28 1456 Жоғары спорттық шеберлік топтары (ЖСШ) Шектелмейді 16 және одан үлкен 3-4 36 Атақтарды растау: МС (спорт шебері); МСМК (халықаралық дәрежедегі спорт шебері); ҚР Еңбек сіңірген спорт шебері (ЗМС РК) Қазақстан Республикасының Ұлттық және штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, сондай-ақ облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың спорт түрлері бойынша командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқармалар, ЖСШМ, ОРДО). 10 жасқа дейінгі (қоса алғанда) балалар Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жасөспірім ұлдар 11–16 жас жасөспірім қыздар 11–15 жас Юниорлар 15–20 жас юниор қыздар 15–19 жас Жастар 25 жасқа дейін 25 жастан асқан ерлер/әйелдер

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жас мөл­ше­рі Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық­қа ар­нал­ған оқу-жат­тығу жиы­ны (ОЖЖ) Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық­қа ар­нал­ған оқу-жат­тығу жиы­ны (ОЖЖ) Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­ла­ры Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық зерт­теп-қа­ра­у­ға ар­нал­ған іс-ша­ра­лар Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, спорт ин­тер­нат­та­ры, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт­тық сек­ци­я­лар) АД – 1 0 0 0 0 АД – 2 0 0 0 жы­лы­на 1 рет ОЖТ – 1 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес, ағым­да­ғы оқу-жат­тығу жы­лы­на ұй­ым әкім­ші­лі­гі­мен бел­гі­ле­не­ді. ОЖТ – 2 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ОЖТ – 3 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ОЖТ – 4 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ОЖТ – 5 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін СЖ – 1 18 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін СЖ – 2 18 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін СЖ – 3 18 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ЖСШ 18 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін Қазақстан Республикасының Ұлттық және штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, сондай-ақ облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың спорт түрлері бойынша командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, Басқармалар, ЖСШМ, ОРДО). 10 жасқа дейінгі (қоса алғанда) балалар 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін Жасөспірім ұлдар 11–16 жас 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін жасөспірім қыздар 11–15 жас 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін Жастар 25 жасқа дейін 25 жастан асқан ерлер/әйелдер 21 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін 14 күнге дейін

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жас мөл­ше­рі Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры (ОЖЖ) Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық­қа ар­нал­ған ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық­қа ар­нал­ған ОЖЖ Жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, спорт ин­тер­нат­та­ры, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт­тық сек­ци­я­лар) АД – 1 0 0 0 4 0 0 АД – 2 2 1 3 4 4 4 ОЖТ – 1 3 1 3 4 9 5 ОЖТ – 2 3 2 3 4 9 5 ОЖТ – 3 3 2 3 4 10 5 ОЖТ св. 3х лет 4 2 3 4 12 5 СЖ – 1 9 3 2 2 12 5 СЖ – 2 9 3 2 2 12 5 СЖ – 3 9 3 2 2 15 5 ЖСШ 9 1 2 1 15 5 Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ұлт­тық және штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, сон­дай-ақ об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның спорт түр­ле­рі бой­ын­ша ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, бас­қар­ма­лар, ОР­ДО, ЖСШМ).

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары (жеке, командалық жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар (10 жастан үл­кен емес) Жа­сө­спі­рім ұл­дар 16 жастан үл­кен емес / жа­сө­спі­рім қы­здар 15 жастан үл­кен емес Юни­ор­лар 20 жастан үл­кен емес / юни­ор қы­здар 19 жастан үл­кен емес Жастар 25 жастан үл­кен емес 25 жастан ас­қан ер­лер/әй­ел­дер Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 32 96 32 96 46 138 46 138 46 138 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 32 96 32 96 46 138 46 138 46 138 Об­лы­стық ре­сми жа­ры­стар 32 96 32 96 46 138 46 138 46 138 Рес­пуб­ли­ка­лық ре­сми жа­ры­стар 32 96 32 96 46 138 46 138 46 138 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 32 96 32 96 46 138 46 138 46 138 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі Спорт бойынша I санаттағы төреші Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 16 - - - - Облыстық турнирлер 16 - - - - Республикалық турнирлер 10 10 5 5 - Облыстық ресми жарыстар 10 10 5 5 - Республикалық ресми жарыстар 16 16 5 2 3 Облыстық ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, облыстық спартакиадалар және жастар ойындары. Республикалық ресми жарыстар – Республика чемпионаты, ҚР Спартакиадасы, Жастар ойындары.

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Алғашқы дайындық тобы, 1-оқу жылы (5–7 жас) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы, оның ішінде: Дене дамуының бар кемшіліктерін жою. Спортпен жүйелі түрде шұғылдануға және салауатты өмір салтын ұстануға тұрақты қызығушылық пен мотивация қалыптастыру. ЖДД 26-34 Саптық жаттығулар. Заттармен орындалатын жаттығулар. Снарядтардағы жаттығулар. Жеңіл атлетикалық жаттығулар. Қозғалмалы ойындар. АДД 22-28 Иық, жамбас, тізе, тобық буындары мен омыртқа бағанының икемділігі мен қозғалғыштығын дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Ептілікті (қимыл-қозғалыс үйлесімділігін) дамытуға арналған жаттығулар: асимметриялық жаттығулар, басқа спорт түрлерінен алынған қарапайым жаттығулар.Еліктеу жаттығулары.Тыныс алу гимнастикасы. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар. Техникалық дайындық 36-47 Спорттық жүзу, суға секіру. Судағы ойындар мен көңіл көтеру жаттығулары. Хореография. Көркем гимнастика. Акробатика. Батутадағы секірулер. Әртістік (үйлесімді) жүзу техникасы. Әртістік (үйлесімді) жүзудің негізгі есу техникасына үйрету (жазық, стандартты, кері есу техникасы). Әртістік (үйлесімді) жүзудің негізгі қалыптары: шалқасынан, жүзінен, қырымен жату, топталу, тығыз топталу, бүгілу, тізені бүгіп, кеудеге тарту, шалқадан бүгілу. Шалқадан қозғалу: стандартты есу, кері есу, пропеллер, кері пропеллер. Жүзінен қозғалу: кері есу, пропеллер, каноэ. Спорттық жүзу әдістерінің модификациялары: – аяқты ғана пайдаланып кроль әдісімен жүзу; – басын көтеріп кроль әдісімен жүзу; – жүзінен және шалқасынан алма-кезек есумен қозғалу. Юношеский разряд талаптарына сәйкес келетін әртістік (үйлесімді) жүзудің ең қарапайым фигураларына үйрету: – топталу; – топталуда айналу; – «толқын»; – «шортан»; – топталуда артқа айналу; – топталуда алға айналу; – бүгілу арқылы артқа айналу. Тірек есу әдісімен таныстыру. Тірек есуге үйрету — көлденең және тік жазықтықтарда (орнында және қозғалыста). Есу техникасына, негізгі қалыптарға, арнайы қозғалыстарға және қарапайым фигураларға үйретуге арналған жаттығулар.Кең таралған қателер және оларды түзету әдістемесі. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық 3-4 Қазақстан Республикасында және шетелде әртістік (үйлесімді) жүзудің дамуы. Азаматтық және патриоттық тәрбие. Гигиена, шынығу, күн тәртібі, спортшының тамақтануы. Дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, спорттық массаж. Сабақтардағы қауіпсіздік техникасы, инвентарь. Әртістік (үйлесімді) жүзуде музыканың және пластиканың маңызы. Жарыстарға қатысу, нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Барлығы 100% Алғашқы дайындық тобы, 2-оқу жылы (6–8 жас) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы, оның ішінде: Әртүрлі дене дайындығы, қимыл-қозғалыс дағдыларын меңгеру. Физикалық қасиеттерді мақсатты түрде тәрбиелеу.. ЖДД 22-28 Саптық жаттығулар. Жалпы дамыту жаттығулары. Заттармен орындалатын жаттығулар. Снарядтардағы жаттығулар. Жеңіл атлетикалық жаттығулар. Қозғалмалы ойындар. АДД 26-34 Иық, жамбас, тізе, тобық буындары мен омыртқа бағанының икемділігі мен қозғалғыштығын дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Ептілікті (қимыл-қозғалыс үйлесімділігін) дамытуға арналған жаттығулар: асимметриялық жаттығулар, басқа спорт түрлерінен алынған қарапайым жаттығулар.Еліктеу жаттығулары.Тыныс алу гимнастикасы. Музыкалық-ырғақтық жаттығулар. Техникалық дайындық 36-47 Спорттық жүзу. Хореография. Көркем гимнастика. Акробатика. Батутадағы секірулер. Әртістік (үйлесімді) жүзу техникасы. Әртістік (үйлесімді) жүзудің арнайы қозғалыс техникаларын үйрету және жетілдіру: – кері пропеллер (шалқамен); – кері пропеллер (жүзінен); – тізені бүгу арқылы (кері және стандартты есу әдістерімен); – «отырған бұрыш» қалыптарында (кері және стандартты есу әдістерімен); – жоғары бағытталған бұрыш қалпы; – «эгбит» қалпы. Әртістік (үйлесімді) жүзудің негізгі қалыптарын меңгеру және жетілдіру: – жоғары бағытталған бұрыш; – «фламинго»; – суға бату кезінде жоғары бағытталған бұрыш; – горизонталь бұрыш; – кері топталу; – тік қалып (еркін және кері). Жасөспірімдер разрядының талаптарына және осы жас санатының жарыс бағдарламасына сәйкес келетін фигуралар. Фигура техникасына үйретуге арналған жаттығулар. Кең таралған қателер және оларды түзету әдістемесі. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық 3-4 Қазақстан Республикасында және шетелде әртістік (үйлесімді) жүзудің дамуы. Азаматтық және патриоттық тәрбие. Спортшы ағзасының құрылысы мен қызметтері. Гигиена, шынығу, күн тәртібі, спортшының тамақтануы. Дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, спорттық массаж. Сабақтардағы қауіпсіздік техникасы, инвентарь. Әртістік (үйлесімді) жүзуде музыканың және пластиканың маңызы. Әртүрлі деңгейдегі спортшылардың техникалық-тактикалық даярлығы. Моральдық-ерік және психологиялық даярлық. Жарыстарға қатысу, нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 - Барлығы 100% Оқу-жаттығу тобы, 1-оқу жылы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы, оның ішінде: Дене дамуының бар кемшіліктерін түзету. Жүзудің барлық стильдері техникасын одан әрі меңгеру және жетілдіру. Жалпы және арнайы дене дайындығы деңгейін жоспарлы түрде арттыру. ЖДД 17-23 Саптық жаттығулар. Жалпы дамыту жаттығулары. Заттармен орындалатын жаттығулар. Снарядтардағы жаттығулар. Арнайы жабдықтардағы жаттығулар. Жеңіл атлетикалық жаттығулар. Қозғалмалы ойындар. АДД 26-34 Иық, жамбас, тізе, тобық буындары мен омыртқа бағанының қозғалғыштығын дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Жылдамдықты дамытуға арналған жаттығулар. Күшті дамытуға арналған жаттығулар. Ептілікті дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Техникалық дайындық 39-51 Арнайы қозғалыстар техникасына арналған еліктеу жаттығулары. Әртістік (үйлесімді) жүзудің қалыптарын имитациялау. Тынысты ұстап тұруды дамыту. Музыкалық-ырғақтық тапсырмалар. Спорттық жүзу. Хореография. Көркем гимнастика. Акробатика. Батутадағы секірулер. World Aquatics ережелерінде белгіленген әртістік (үйлесімді) жүзудің арнайы жаттығулары техникасын жетілдіру. Әртістік (үйлесімді) жүзудің негізгі қалыптарын жетілдіру: жоғары бағытталған бұрыш, «фламинго», горизонталь бұрыш, вертикаль, «балық құйрығы», «құр», шпагат. Міндетті фигуралар техникасын меңгеру және жетілдіру. Еркін фигуралар мен «байланыстарды», қосылыстарды (ауысуларды) үйрету және меңгеру. Тік қалыпта, «құр», «кран» қалыптарында әртүрлі айналулар мен бұрылыстар техникасын үйрету. Ересектер спорттық разрядтарының талаптарына сәйкес келетін фигураларды орындау техникасымен таныстыру. Әртістік (үйлесімді) жүзудің классификациялық фигураларына үйретуге арналған жаттығулар. Жиі кездесетін қателер және оларды түзету әдістемесі. Еркін бағдарламаны құрастыру және орындау негіздерімен таныстыру. Еркін және көрсетілімдік бағдарламаларды қою. Біліктілік жарыстарына және су спорты мерекелеріне қатысу. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық 3-4 Қазақстан Республикасында және шетелде әртістік (үйлесімді) жүзудің дамуы. Азаматтық және патриоттық тәрбие. Спортшы ағзасының құрылысы мен қызметтері. Дене жаттығуларының спортпен шұғылданушы ағзасына әсері. Гигиена, шынығу, күн тәртібі, спортшының тамақтануы. Дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, спорттық массаж. Сабақтардағы қауіпсіздік техникасы, инвентарь. Әртістік (үйлесімді) жүзуде музыканың және пластиканың маңызы. Әртістік (үйлесімді) жүзу жаттығуларын оқыту және тренировка жүргізу әдістемесінің негіздері. Жарыс ережелері, оларды ұйымдастыру және өткізу. Моральдық-ерік және психологиялық даярлық. Жарыстарға қатысу, нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-4 - Барлығы 100% Оқу-жаттығу тобы, 2-оқу жылы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы, оның ішінде: Дене дамуының бар кемшіліктерін түзету. Жүзудің барлық стильдері техникасын одан әрі меңгеру және жетілдіру. Жалпы және арнайы дене дайындығы деңгейін жоспарлы түрде арттыру. ЖДД 17-23 Саптық жаттығулар. Жалпы дамыту жаттығулары. Заттармен орындалатын жаттығулар. Снарядтардағы жаттығулар. Арнайы жабдықтардағы жаттығулар. Жеңіл атлетикалық жаттығулар. Қозғалмалы ойындар. АДД 26-34 Иық, жамбас, тізе, тобық буындары мен омыртқа бағанының қозғалғыштығын дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Жылдамдықты дамытуға арналған жаттығулар. Күшті дамытуға арналған жаттығулар. Ептілікті дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Техникалық дайындық 39-51 Арнайы қозғалыстар техникасына арналған еліктеу жаттығулары. Әртістік (үйлесімді) жүзу қалыптарын имитациялау. Тынысты ұстап тұру қабілетін дамыту. Музыкалық-ырғақтық тапсырмалар. Спорттық жүзу. Хореография. Көркем гимнастика. Акробатика. Батутадағы секірулер. World Aquatics ережелерінде көрсетілген әртістік (үйлесімді) жүзудің арнайы жаттығулар техникасын жетілдіру. Әртістік (үйлесімді) жүзудің негізгі қалыптарын жетілдіру: жоғары бағытталған бұрыш, «фламинго», горизонталь бұрыш, вертикаль, «балық құйрығы», «құр», шпагат. Міндетті фигуралар техникасын меңгеру және жетілдіру. Еркін фигуралар, «байланыстар» және олардың қосылыстарын (ауысуларын) үйрету. Тік қалыпта, «құр», «балық құйрығы» қалыптарында бұрылыстар мен айналулар техникасын үйрету. Ересектердің спорттық разряд талаптарына сәйкес келетін фигураларды орындау техникасымен таныстыру. Әртістік (үйлесімді) жүзудің классификациялық фигураларын үйренуге арналған жаттығулар. Жиі кездесетін қателер және оларды түзету әдістемесі. Еркін бағдарламаны құрастыру және орындау негіздерімен таныстыру. Еркін және көрсетілімдік бағдарламаларды қою. Біліктілік жарыстарына және су спортынан өтетін мерекелік шараларға қатысу. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық 3-4 Қазақстан Республикасында және шетелде әртістік (үйлесімді) жүзудің дамуы. Азаматтық және патриоттық тәрбие. Спортшы ағзасының құрылысы мен қызметтері. Дене жаттығуларының спортпен шұғылданушы ағзасына әсері. Гигиена, шынығу, күн тәртібі, спортшының тамақтануы. Дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, спорттық массаж. Сабақтардағы қауіпсіздік техникасы, инвентарь. Әртістік (үйлесімді) жүзуде музыканың және пластиканың маңызы. Әртістік (үйлесімді) жүзу жаттығуларын оқыту мен жаттықтыру әдістемесінің негіздері. Жарыс ережелері, оларды ұйымдастыру және өткізу. Моральдық-ерік және психологиялық даярлық. Жарыстарға қатысу, нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-4 - Барлығы 100% Оқу-жаттығу тобы, 3-оқу жылы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы, оның ішінде: Жалпы және арнайы дене дайындығы деңгейін жоспарлы түрде арттыру. ЖДД 8-12 Саптық жаттығулар. Жалпы дамыту жаттығулары. Заттармен орындалатын жаттығулар (доп, гантель). Снарядтардағы жаттығулар. Арнайы жабдықтардағы жаттығулар. Жеңіл атлетикалық жаттығулар. Қозғалмалы ойындар. АДД 31-39 Иық, жамбас, тізе, тобық буындары мен омыртқа бағанының қозғалғыштығын дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Жылдамдықты дамытуға арналған жаттығулар. Күшті дамытуға арналған жаттығулар. Ептілікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық дайындық 43-55 Арнайы қозғалыстар техникасына арналған еліктеу жаттығулары. Тынысты ұстап тұру қабілетін дамыту. Музыкалық-ырғақтық тапсырмалар. Спорттық жүзу. Хореография. Көркем гимнастика. Акробатика. Батутадағы секірулер. World Aquatics ережелерінде көрсетілген әртістік (үйлесімді) жүзудің арнайы жаттығулар техникасын жетілдіру. Әртістік (үйлесімді) жүзудің негізгі қалыптарын жетілдіру: жоғары бағытталған бұрыш, «фламинго», горизонталь бұрыш, вертикаль, «балық құйрығы», «құр», шпагат. Міндетті фигуралар техникасын меңгеру және жетілдіру. Еркін фигураларды, «байланыстар» мен олардың ауысуларын үйрету және меңгеру. Тік қалыпта, «құр», «балық құйрығы» қалыптарында бұрылыстар мен айналулар техникасын үйрету. Ересектер спорттық разрядтарының талаптарына сәйкес келетін фигураларды орындау техникасымен таныстыру. Әртістік (үйлесімді) жүзудің классификациялық фигураларын меңгеруге арналған жаттығулар. Жиі кездесетін қателер және оларды түзету әдістемесі. Еркін бағдарламаны құрастыру және орындау негіздерімен таныстыру. Еркін және көрсетілімдік бағдарламаларды қою. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық 2-4 Қазақстан Республикасында және шетелде әртістік (үйлесімді) жүзудің дамуы. Азаматтық және патриоттық тәрбие. Спортшы ағзасының құрылысы мен қызметтері. Дене жаттығуларының спортпен шұғылданушы ағзасына әсері. Гигиена, шынығу, күн тәртібі, спортшының тамақтануы. Дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, спорттық массаж. Сабақтардағы қауіпсіздік техникасы, инвентарь. Әртістік (үйлесімді) жүзуді оқыту және жаттықтыру әдістемесінің негіздері. Моральдық-ерік және психологиялық даярлық. Жарыстарға қатысу, нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-4 Жарыс ережелері, оларды ұйымдастыру және өткізу Қалпына келтіру іс-шаралары және медициналық тексеру 3-4 Монша, массаж, витаминдеу. Поликлиникада, спорттық диспансерлерде медициналық тексеруден өту. Қалпына келтіру жиындары. Барлығы 100% Оқу-жаттығу тобы, 4-оқу жылы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы, оның ішінде: Жалпы және арнайы дене дайындығы деңгейін жоспарлы түрде арттыру. ЖДД 8-12 Саптық жаттығулар. Жалпы дамыту жаттығулары. Заттармен орындалатын жаттығулар (доп, гантель). Снарядтардағы жаттығулар. Арнайы жабдықтардағы жаттығулар. Жеңіл атлетикалық жаттығулар. Қозғалмалы ойындар. АДД 31-39 Иық, жамбас, тізе, тобық буындары мен омыртқа бағанының қозғалғыштығын дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Жылдамдықты дамытуға арналған жаттығулар. Күшті дамытуға арналған жаттығулар. Ептілікті дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық дайындық 43-55 Арнайы қозғалыстар техникасына арналған еліктеу жаттығулары. Тынысты ұстап тұру қабілетін дамыту. Музыкалық-ырғақтық тапсырмалар. Спорттық жүзу. Хореография. Көркем гимнастика. Акробатика. Батутадағы секірулер. World Aquatics ережелерінде көрсетілген әртістік (үйлесімді) жүзудің арнайы жаттығулары техникасын жетілдіру. Әртістік (үйлесімді) жүзудің негізгі қалыптарын жетілдіру: жоғары бағытталған бұрыш, «фламинго», горизонталь бұрыш, вертикаль, «кран», шпагат. Міндетті фигуралар техникасын меңгеру және жетілдіру. Еркін фигураларды, олардың «байланыстарын» және қосылуларын (ауысуларын) үйрету және меңгеру. Тік қалыпта, «құр», «балық құйрығы» қалыптарында бұрылыстар мен айналулар техникасын үйрету. Ересектер спорттық разрядтарының талаптарына сәйкес келетін фигураларды орындау техникасымен таныстыру. Әртістік (үйлесімді) жүзудің классификациялық фигураларын меңгеруге арналған жаттығулар. Жиі кездесетін қателер және оларды түзету әдістемесі. Еркін бағдарламаны құрастыру және орындау негіздерімен таныстыру. Еркін және көрсетілімдік бағдарламаларды қою. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық 2-4 Қазақстан Республикасында және шетелде әртістік (үйлесімді) жүзудің дамуы. Азаматтық және патриоттық тәрбие. Спортшы ағзасының құрылысы мен қызметтері. Дене жаттығуларының спортпен шұғылданушы ағзасына әсері. Гигиена, шынығу, күн тәртібі, спортшының тамақтануы. Дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, спорттық массаж. Сабақтардағы қауіпсіздік техникасы, инвентарь. Әртістік (үйлесімді) жүзуді оқыту және жаттықтыру әдістемесінің негіздері. Моральдық-ерік және психологиялық даярлық. Жарыстарға қатысу, нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-4 Жарыс ережелері, оларды ұйымдастыру және өткізу Қалпына келтіру іс-шаралары және медициналық тексеру 3-4 Монша, массаж, витаминдеу. Поликлиникада және спорттық диспансерлерде медициналық тексеруден өту. Қалпына келтіру жиындары. Барлығы 100% Оқу-жаттығу тобы, 5-оқу жылы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы, оның ішінде: Жалпы және арнайы дене дайындығы деңгейін жоспарлы түрде арттыру. ЖДД 8-12 Саптық жаттығулар. Жалпы дамыту жаттығулары. Заттармен орындалатын жаттығулар (доп, гантель). Снарядтардағы жаттығулар. Арнайы жабдықтардағы жаттығулар. Жеңіл атлетикалық жаттығулар. Қозғалмалы ойындар. АДД 31-39 Иық, жамбас, тізе, тобық буындары мен омыртқа бағанасының қозғалғыштығын дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Жылдамдықты дамытуға арналған жаттығулар. Күшті дамытуға арналған жаттығулар. Ептілікті дамытуға арналған жаттығулар.. Техникалық дайындық 43-55 Арнайы қозғалыстар техникасына арналған еліктеу жаттығулары. Тынысты ұстап тұру қабілетін дамыту. Музыкалық-ырғақтық тапсырмалар. Спорттық жүзу. Хореография. Көркем гимнастика. Акробатика. Батутадағы секірулер. World Aquatics ережелерінде көрсетілген әртістік (үйлесімді) жүзудің арнайы жаттығулары техникасын жетілдіру. Әртістік (үйлесімді) жүзудің негізгі қалыптарын жетілдіру: жоғары бағытталған бұрыш, «фламинго», горизонталь бұрыш, вертикаль, «кран», шпагат. Арнайы жүзу комплекстері: «балет аяғы», «эгбите», аударылымдар. Міндетті фигуралар техникасын меңгеру және жетілдіру. Еркін фигураларды, олардың «байланыстарын» және қосылуларын (ауысуларын) үйрету және меңгеру. Тік қалыпта, «құр», «балық құйрығы» қалыптарында бұрылыстар мен айналулар техникасын үйрету. Ересектер спорттық разрядтарының талаптарына сәйкес келетін фигураларды орындау техникасымен таныстыру. Әртістік (үйлесімді) жүзудің классификациялық фигураларын меңгеруге арналған жаттығулар. Жиі кездесетін қателер және оларды түзету әдістемесі. Еркін бағдарламаны құрастыру және орындау негіздерімен таныстыру. Еркін және көрсетілімдік бағдарламаларды қою. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық 2-4 Қазақстан Республикасында және шетелде әртістік (үйлесімді) жүзудің дамуы. Азаматтық және патриоттық тәрбие. Спортшы ағзасының құрылысы мен қызметтері. Дене жаттығуларының спортпен шұғылданушы ағзасына әсері. Гигиена, шынығу, күн тәртібі, спортшының тамақтануы. Дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, спорттық массаж. Сабақтардағы қауіпсіздік техникасы, инвентарь. Әртістік (үйлесімді) жүзуді оқыту және жаттықтыру әдістемесінің негіздері. Моральдық-ерік және психологиялық даярлық.. Жарыстарға қатысу, нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-4 Жарыс ережелері, оларды ұйымдастыру және өткізу Қалпына келтіру іс-шаралары және медициналық тексеру 3-4 Монша, массаж, витаминдеу. Поликлиникада және спорттық диспансерлерде медициналық тексеруден өту. Қалпына келтіру жиындары. Барлығы 100% Спорттық шеберлікті жетілдіру топтары, 1-оқу жылы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы, оның ішінде: Спортшылар ағзасының функционалдық мүмкіндіктерін арттыру. Жалпы және арнайы физикалық қасиеттердің, аэробтық және анаэробтық төзімділіктің деңгейін одан әрі арттыру. ЖДД 8-12 Қол, иық белдеуі, дене және аяқ бұлшықеттеріне арналған жаттығулар. Заттармен орындалатын жаттығулар. Снарядтардағы жаттығулар. Арнайы жабдықтардағы (тренажерлердегі) жаттығулар. Жеңіл атлетикалық жаттығулар. Спорттық ойындар. АДД 26-34 Иық, жамбас, тізе, тобық буындары мен омыртқа бағанасының қозғалғыштығын дамытуға арналған арнайы физикалық жаттығулар. Жаттығулардың орындалу қарқынын тез өзгерту арқылы жылдамдық-күш сипатындағы жаттығулар. Вестибулярлық аппаратты дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Міндетті фигуралар техникасын жетілдіруге арналған жаттығулар. Тынысты ұзақ ұстап тұру қабілетін одан әрі жетілдіру. Техникалық дайындық 43-55 Спорттық жүзу. Хореография. Секірулер. Көркем гимнастика. Тепе-теңдік жаттығулары. Айналулар. Акробатика. Жылдамдыққа арналған арнайы қозғалыстарды орындау (25–50 м), I разряд талаптарына сәйкес міндетті фигураларды орындау техникасын меңгеру және жетілдіру. Бұрылыстар мен айналулар техникасын меңгеру және жетілдіру. Әртістік (үйлесімді) жүзудің элементтері мен фигураларын үйлесімді орындауға арналған комбинациялық жаттығулар. Еркін бағдарламаларды қою. Сезімталдық пен көркемдікке жұмыс жасау. Міндетті және еркін бағдарламаларды орындау техникасын үйретуге және жетілдіруге арналған жаттығулар. Жиі кездесетін қателер және оларды түзету әдістемесі Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық 2-4 Қазақстан Республикасында және шетелде әртістік (үйлесімді) жүзудің дамуы. Азаматтық және патриоттық тәрбие. Спортшы ағзасының құрылысы мен қызметтері. Дене жаттығуларының спортпен шұғылданушы ағзасына әсері. Гигиена, шынығу, күн тәртібі, спортшының тамақтануы. Дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, спорттық массаж. Сабақтардағы қауіпсіздік техникасы, инвентарь. Спортшыны жоспарлау және есепке алу құжаттары. Әртістік (үйлесімді) жүзуді оқыту және жаттықтыру әдістемесінің негіздері. Моральдық-ерік және психологиялық даярлық. Жарыстарға қатысу, нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3-5 Жарыс ережелері, оларды ұйымдастыру және өткізу Қалпына келтіру іс-шаралары және медициналық тексеру 3-4 Монша, массаж, витаминдеу. Поликлиникада және спорттық диспансерлерде медициналық тексеруден өту. Қалпына келтіру жиындары. Барлығы 100% Спорттық шеберлікті жетілдіру топтары, 2-оқу жылы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы, оның ішінде: Спортшылар ағзасының функционалдық мүмкіндіктерін арттыру. Жалпы және арнайы физикалық қасиеттердің, аэробтық және анаэробтық төзімділіктің деңгейін одан әрі арттыру. ЖДД 8-12 Қол, иық белдеуі, дене және аяқ бұлшықеттеріне арналған жаттығулар. Заттармен орындалатын жаттығулар. Снарядтардағы жаттығулар. Арнайы жабдықтардағы (тренажерлердегі) жаттығулар. Жеңіл атлетикалық жаттығулар. Спорттық ойындар.. АДД 26-34 Иық, жамбас, тізе, тобық буындары мен омыртқа бағанасының қозғалғыштығын дамытуға арналған арнайы физикалық жаттығулар. Жаттығулардың орындалу қарқынын тез өзгерту арқылы жылдамдық-күш сипатындағы жаттығулар. Вестибулярлық аппаратты дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Міндетті фигуралар техникасын жетілдіруге арналған жаттығулар. Тынысты ұзақ ұстап тұру қабілетін одан әрі жетілдіру. Техникалық дайындық 43-55 Спорттық жүзу. Хореография. Секірулер. Көркем гимнастика. Тепе-теңдік жаттығулары. Айналулар. Акробатика. Жылдамдыққа арналған арнайы қозғалыстарды орындау (25–50 м), I разряд талаптарына сәйкес міндетті фигураларды орындау техникасын меңгеру және жетілдіру. Бұрылыстар мен айналулар техникасын меңгеру және жетілдіру. Әртістік (үйлесімді) жүзудің элементтері мен фигураларын үйлесімді орындауға арналған комбинациялық жаттығулар. Еркін бағдарламаларды қою. Сезімталдық пен көркемдікке жұмыс жасау. Міндетті және еркін бағдарламаларды орындау техникасын үйретуге және жетілдіруге арналған жаттығулар. Жиі кездесетін қателер және оларды түзету әдістемесі. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық 2-4 Қазақстан Республикасында және шетелде әртістік (үйлесімді) жүзудің дамуы. Азаматтық және патриоттық тәрбие. Спортшы ағзасының құрылысы мен қызметтері. Дене жаттығуларының спортпен шұғылданушы ағзасына әсері. Гигиена, шынығу, күн тәртібі, спортшының тамақтануы. Дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, спорттық массаж. Сабақтардағы қауіпсіздік техникасы, инвентарь. Спортшыны жоспарлау және есепке алу құжаттары. Әртістік (үйлесімді) жүзуді оқыту және жаттықтыру әдістемесінің негіздері. Моральдық-ерік және психологиялық даярлық. Жарыстарға қатысу, нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3-5 Жарыс ережелері, оларды ұйымдастыру және өткізу Қалпына келтіру іс-шаралары және медициналық тексеру 3-4 Монша, массаж, витаминдеу. Поликлиникада және спорттық диспансерлерде медициналық тексеруден өту. Қалпына келтіру жиындары. Барлығы 100% Спорттық шеберлікті жетілдіру топтары, 2 жылдан астам оқу жылы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы, оның ішінде: Спортшылар ағзасының функционалдық мүмкіндіктерін арттыру. Жалпы және арнайы физикалық қасиеттердің, аэробтық және анаэробтық төзімділіктің деңгейін одан әрі арттыру. ЖДД 8-12 Қол, иық белдеуі, дене және аяқ бұлшықеттеріне арналған жаттығулар. Заттармен орындалатын жаттығулар. Снарядтардағы жаттығулар. Арнайы жабдықтардағы (тренажерлердегі) жаттығулар. Жеңіл атлетикалық жаттығулар. Спорттық ойындар.. АДД 26-34 Иық, жамбас, тізе, тобық буындары мен омыртқа бағанасының қозғалғыштығын дамытуға арналған арнайы физикалық жаттығулар. Жаттығулардың орындалу қарқынын тез өзгерту арқылы жылдамдық-күш сипатындағы жаттығулар. Вестибулярлық аппаратты дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Міндетті фигуралар техникасын жетілдіруге арналған жаттығулар. Тынысты ұзақ ұстап тұру қабілетін одан әрі жетілдіру. Техникалық дайындық 43-55 Спорттық жүзу. Хореография. Секірулер. Көркем гимнастика. Тепе-теңдік жаттығулары. Айналулар. Акробатика. Жылдамдыққа арналған арнайы қозғалыстарды орындау (25–50 м), I разряд талаптарына сәйкес міндетті фигураларды орындау техникасын меңгеру және жетілдіру. Бұрылыстар мен айналулар техникасын меңгеру және жетілдіру. Әртістік (үйлесімді) жүзудің элементтері мен фигураларын үйлесімді орындауға арналған комбинациялық жаттығулар. Еркін бағдарламаларды қою. Сезімталдық пен көркемдікке жұмыс жасау. Міндетті және еркін бағдарламаларды орындау техникасын үйретуге және жетілдіруге арналған жаттығулар. Жиі кездесетін қателер және оларды түзету әдістемесі. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық 2-4 Қазақстан Республикасында және шетелде әртістік (үйлесімді) жүзудің дамуы. Азаматтық және патриоттық тәрбие. Спортшы ағзасының құрылысы мен қызметтері. Дене жаттығуларының спортпен шұғылданушы ағзасына әсері. Гигиена, шынығу, күн тәртібі, спортшының тамақтануы. Дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, спорттық массаж. Сабақтардағы қауіпсіздік техникасы, инвентарь. Спортшыны жоспарлау және есепке алу құжаттары. Әртістік (үйлесімді) жүзуді оқыту және жаттықтыру әдістемесінің негіздері. Моральдық-ерік және психологиялық даярлық. Жарыстарға қатысу, нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3-5 Жарыс ережелері, оларды ұйымдастыру және өткізу Қалпына келтіру іс-шаралары және медициналық тексеру 3-4 Монша, массаж, витаминдеу. Поликлиникада және спорттық диспансерлерде медициналық тексеруден өту. Қалпына келтіру жиындары. Барлығы 100% Жоғары спорттық шеберлік тобы (16 жастан және одан жоғары) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы, оның ішінде: Спортшылар ағзасының функционалдық мүмкіндіктерін және барлық физикалық қасиеттерін барынша арттыру. Жалпы және арнайы физикалық қасиеттердің, аэробтық және анаэробтық төзімділіктің деңгейін арттыру. ЖДД 4-6 Жалпы дамыту жаттығулары. Жеңіл атлетикалық жаттығулар. Спорттық ойындар. АДД 26-34 Тереңдетілген мамандану. Физикалық қасиеттерді, дағдылар мен қабілеттерді одан әрі дамыту мақсатында құрлықта және суда арнайы жаттығуларды жетілдіру (жаттығу көлемін арттыру, жаттығу жүктемесінің қарқындылығын күшейту, сабақтардың тығыздығын арттыру арқылы). Қосымша салмақтарды пайдалану (белдіктер, жүзу костюмдері). Арнайы төзімділікті дамыту үшін жұптарда және топтарда жаттығулар (әртістік (үйлесімді) жүзудің элементтері мен фигураларынан тұратын жаттығу кешендері). Техникалық дайындық 52-68 Спорттық жүзу, суға секіру: спорттық жүзу әдістерінің техникасын жетілдіру. Хореография. Көркем гимнастика: қозғалыстардың толық амплитудадағы техникасын жетілдіру, тұтас махтар. Әртістік (үйлесімді) жүзу техникасы: – Міндетті фигураларды орындаудың кешенді жетілдіруі, МСРК талаптарына сәйкес. – Спортшының жеке мүмкіндіктеріне сәйкес ең тиімді есу қозғалыстарын таңдай білу. – Орындау қарқынын өзгертумен қол қозғалыстарының техникасындағы өзгерістер. – Міндетті фигураларды орындауда тұрақтылық, сенімділік және автоматтандыру деңгейіне қол жеткізу. – Бұрылыс және айналулар техникасын жетілдіру. – Фигуралар, бұрылыстар және айналулар техникасын фотосуреттер, суреттер, кинофильмдер және бейнежазбалар бойынша талдау. – Классификациялық фигуралардың техникасын жетілдіруге арналған жаттығулар. – Жиі кездесетін қателер және оларды түзету әдістемесі. – Еркін бағдарламаларды құру техникасын жетілдіру. – Жаттығуларды мелодия, қарқын, ырғақ және музыкалық динамикамен үйлестіру. – Жеке, жұптық және топтық көрсетілімдердің архитектоникасы. – Техникалық бағдарламаларды құру ерекшеліктері. – Соңғы FINA талаптарын ескере отырып, техникалық-құрылымдық (техника және құру әдістемесі) кешенді топ. – Құрылым мен қайта құрылым схемаларын әзірлеу. – Бағдарламаларды графикалық жазу. – Еркін бағдарламаларды орындауды жетілдіру. – Еркін бағдарламалардың образдылығы, сипаттылығы және жеке стилі (жеке, жұптық және топтық көрсетілімдерде). – Еркін бағдарламаларды табиғи орындау қабілетін жетілдіру. – Спортшылардың техникалық-тактикалық шеберлігі. – Әртістік (үйлесімді) жүзудің техникасы мен тактикасын одан әрі жетілдіру жолдары және олардың зерттелуі. – Жеке дайындық. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық 3-4 Қазақстан Республикасында және шетелде әртістік (үйлесімді) жүзудің дамуы. Азаматтық және патриоттық тәрбие. Спортшы ағзасының құрылысы мен қызметтері. Дене жаттығуларының спортпен шұғылданушы ағзасына әсері. Гигиена, шынығу, күн тәртібі, спортшының тамақтануы. Дәрігерлік бақылау және өзін-өзі бақылау, спорттық массаж. Сабақтардағы қауіпсіздік техникасы, инвентарь. Спортшыны жоспарлау және есепке алу құжаттары. Әртістік (үйлесімді) жүзуді оқыту және жаттықтыру әдістемесінің негіздері. Моральдық-ерік және психологиялық даярлық. Жарыстарға қатысу, нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3-5 Жарыс ережелері, оларды ұйымдастыру және өткізу Қалпына келтіру іс-шаралары және медициналық тексеру 3-4 Монша, массаж, витаминдеу. Поликлиникада және спорттық диспансерлерде медициналық тексеруден өту. Қалпына келтіру жиындары. Барлығы 100%

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары, 1-оқу жылы үшін оқу жылының соңындағы бақылау нормативтері № п/п Бақылау жаттығулары НП-1 1. Құрлықтағы жалпы дене дайындығы 1. Шалқасынан жатып, отырып қалу (рет саны) 6-8 2. Шалқасынан жатып, аяқтарды басың артындағы еденге тигізгенге дейін көтеру (рет саны) 8-10 3. Алға еңкею, аяқтан ұстау (ұстау уақыты, секунд) 10 4. Терең отырыстан жоғары секіру (рет саны) 10 5. Қолды тіреп жатып, қолды бүгу-жазу (рет саны)) 3-4 6. Арқанмен иық буынында қолды айналдыру (см) - 2. Жүзу дайындығы 1. Кроль әдісімен жүзу 25 м уақытты есептемей 2. Шалқадан жүзу 25 м уақытты есептемей 3. Брасс әдісімен жүзу 25 м уақытты есептемей 4. Дельфин (баттерфляй) әдісімен жүзу 25 м уақытты есептемей 3. Құрлықтағы арнайы дене дайындығы 1. Шпагаттар (см): Сол жақ шпагат Оң жақ шпагат Көлденең шпагат (жгут) 10 10 20 2. Гимнастикалық көпір (см) 60 3. Керпешке (жауырынға) тіреліп тұру Техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 4. Қол басына тіреліп тұру (сақтандырумен) Техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 5. Хореографиялық қалыптарда тұру Техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 6. Алға домалау Техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 7. Аяқтың ұшында тұру, қолдар төмен/жоғары, көздер жұмулы (сек.) 5 4. Су үстіндегі техникалық дайындық 1. Эгбитте жүру 12,5м (балл) 3-3,5 2. Жүзулер (Проплывы) (стандартты есу, кері есу, пропеллер, каноэ) 25 м (балл) 3-3,5 3. Қарапайым фигураларды орындау (балл) 3-3,5 4. Позицилардағы жүзулер (Проплывы в позициях) (балл): -Жарты балет аяқ позициясы – 15 м -Фламинго – 10 м Техникалық тұрғыдан дұрыс орындау, биіктігі бойынша (биіктік шкаласына сәйкес) Оқу жылының соңындағы бақылау нормативтері бастапқы дайындық топтары үшін (2-жылдық оқу) № п/п Бақылау жаттығулары НП-2 1. Құрлықтағы жалпы дене дайындығы 1. Шалқасынан жатып, отырып қалу (рет) 8-10 2. Шалқасынан жатып, аяқтарды бас артындағы еденге тигізгенге дейін көтеру (рет) 10-12 3. Алға еңкею, аяқтан ұстап тұру (сек.) 15 4. Терең отырыстан жоғары секіру (рет) 10-12 5. Қолды тіреп жатып, қолды бүгу-жазу (рет) 4-5 2. Жүзу дайындығы 1. Кроль әдісімен жүзу 50 м уақытты есептемей 2. Шалқадан жүзу 50 м уақытты есептемей 3. Брасс әдісімен жүзу 50 м уақытты есептемей 4. Дельфин (баттерфляй) әдісімен жүзу 50 м уақытты есептемей 3. Құрлықтағы арнайы дене дайындығы 1. Шпагаттар (см): сол жақ – оң жақ – көлденең (жгут) Техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 2. Гимнастикалық көпір (см) 40 3. Керпешке (жауырынға) тіреліп тұру Техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 4. Қол басына тіреліп тұру (сақтандырумен) Техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 5. Хореографиялық қалыптарда тұру Техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 6. Алға домалау Техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 7. Аяқтың ұшында тұру, қолдар төмен/жоғары, көздер жұмулы (сек.) 5-10 4. Техникалық дайындық су үстінде 1. Эгбитте жүру 12,5 м (балл) 4-4,5 2. Жүзулер (Проплывы) (стандартты есу, кері есу, пропеллер, каноэ) 25 м (балл) 4-4,5 3. Қарапайым фигураларды орындау (балл) 3-3,5 4. Позицияда жүзу (балл): – Балет аяқ позициясы – 25 м – Екі аяқ жоғары бұрыш позициясы – 15 м – Фламинго – 25 м – Тірек есумен вертикаль позицияда тұру Техникалық тұрғыдан дұрыс орындау, биіктікке сай (биіктік шкаласына сәйкес)) Оқу жылының соңындағы бақылау нормативтері оқу-жаттығу топтары үшін (1 және 2-жылдық оқу) № п/п Бақылау жаттығулары УТГ 1-жыл 2-жыл 1. Құрлықтағы жалпы дене дайындығы 1. Шалқасынан жатып, отырып қалу (рет) 12-15 12-15 2. Шалқасынан жатып, аяқтарды бас артындағы еденге тигізгенге дейін көтеру (рет) 10-12 15 3. Алға еңкею, аяқтан ұстап тұру (сек.) 15 20 4. Терең отырыстан жоғары секіру (рет) 15 17 5. Қолды тіреп жатып, қолды бүгу-жазу (рет) 10 15 6. Арқанмен иық буынында қолды айналдыру (см) қашықтық 50 қашықтық 50 2. Жүзу дайындығы 1. Кроль әдісімен жүзу 50 м уақытты есептемей 100 2. Шалқадан жүзу 50 м уақытты есептемей 100 3. Брасс әдісімен жүзу 50 м уақытты есептемей 100 4. Дельфин (баттерфляй) әдісімен жүзу 50 м уақытты есептемей 100 5. Еркін стильде жүзу – 200 м уақытты есептемей 100 6. Кроль әдісімен 50 м жүзу (с) 55,0 45,00 7. Кешенді жүзу – 100 м уақытты есептемей уақытты есептемей 8. Кроль әдісімен 1000 м жүзу - уақытты есептемей 3. Құрлықтағы арнайы дене дайындығы 1. Шпагаттар (см): – сол жақ – оң жақ – көлденең (жгут) 0 0 10 0 0 10 2. Гимнастикалық көпір (см) 50 40 3. Керпешке (жауырынға) тіреліп тұру техникалық тұрғыдан дұрыс орындау техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 4. Қол басына тіреліп тұру (сақтандырумен) техникалық тұрғыдан дұрыс орындау техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 5. Жанға аунап түсу (оңға, солға) техникалық тұрғыдан дұрыс орындау техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 6. Хореографиялық қалыптарда тұру техникалық тұрғыдан дұрыс орындау техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 7. Алға домалау техникалық тұрғыдан дұрыс орындау техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 8. Түзу аяқты 90°-қа көтеру және ажырату (алға, жанға, артқа) техникалық тұрғыдан дұрыс орындау техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 9. Аяқтың ұшында тұру, қолдар төмен/жоғары, көздер жұмулы (сек.) 10 10 Оқу жылының соңындағы бақылау нормативтері жаттығу топтары үшін (оқудың 3-, 4-, 5-жылдары) № п/п Бақылау жаттығулары Кезеңдер УТ УТ 3-жыл 4,5-жыл 1. Құрлықтағы жалпы дене дайындығы 1. Қолды тіреп жатып, қолды бүгу-жазу (рет) 12 12 2. Терең отырыстан жоғары секіру (рет) 20 25 3. Бір аяқпен отыру-тұру («пистолетик») (рет) 3 5 4. Преспен жаттығу (гимнастикалық орындықта) – ұстау уақыты (сек.) – 30 секундтағы рет саны 30 30 2. Жүзу дайындығы 1. Кешенді жүзу – 200 м уақытты есептемей уақытты есептемей 2. Кроль әдісімен 100 м жүзу (мин, с) 1.30 1.16 3. Еркін стильде жүзу – 2000 м - уақытты есептемей 4. Еркін стильде жүзу – 1000 м уақытты есептемей - 3. Құрлықтағы арнайы дене дайындығы 1. Шпагаттар (см): – сол жақ – оң жақ – көлденең (жгут) 0 0 10 0 0 10 2. Гимнастикалық көпір (см) 35 30 3. Қол басына тіреліп тұру (ұстау сек.) 2-3 4-5 4. Түзу аяқты көтеру және ажырату (алға, жанға, артқа) аяқтың ұшы кеуде деңгейінде аяқтың ұшы кеуде деңгейінде 5. Түзу аяқты 90°-қа көтеру және ұстау (алға, жанға, артқа) (ұстау сек.) 8 10 6. Бір аяқта тепе-теңдік сақтау, екінші аяқ артқа, қолдар екі жаққа, көздер жұмулы (ұстау сек.) 10 15 7. Бір аяқтың ұшында тұру, екінші аяқ алға тізеден бүгілген, қолдар жоғары (ұстау сек.) 30 40 8. Тірек есудің супинациясын имитациялау техникалық тұрғыдан дұрыс орындау техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 9. Құрлықта еркін композиция орындау (1 мин.) қабылданды / қабылданбады - 4. Техникалық дайындық су үстінде 1. Эгбитте жүру 25 м (балл) 5,0–5,5 (қолдар «құлып» түрінде) 6,0-6,5 (қолдар «құлып» түрінде) 2. Стандартты есу әдісімен проплывтар (балл): – Бір аяқ жоғары бұрыш позициясы (сол, оң) – 25 м / 40 м – Екі аяқ жоғары бұрыш позициясы – 20 м / 25 м – Фламинго (сол, оң) – 30 м / 40 м 5,0-5,5 5,0-5,5 5,0-5,5 5,5-6,0 5,5-6,0 5,5-6,0 3. Кері есу әдісімен проплывтар (балл): – Бір аяқ жоғары бұрыш позициясы (сол, оң) – 25 м – Фламинго (сол, оң) – 25 м – Екі аяқ жоғары бұрыш позициясы – 12,5 м – Иіліп бұрыш позициясы – 25 м 5,0-5,5 5,0-5,5 5,0-5,5 5,0-5,5 - - - - 4. Ұзындыққа сүңгү (проныр) 2х20 (5 секундтық интервалмен) 2х25 (5 секундтық интервалмен) 5. Жылдамдыққа орындау (50 м) (сек.): – стандартты есу – кері есу – каноэ – пропеллер - - - - 80 75 80 75 6. Кері вертикальді орындау (балл): – 16 есепке стойка – 16 есепке винт - - 5,5-6,0 5,5-6,0 7. Кері вертикальдегі барракудада көтерілу (3 әрекет) (балл) 5,0-5,5 6,0-6,5 (жамбас деңгейінен төмен емес) 8. Міндетті және еркін фигуралар сериясын (жеребе бойынша) және еркін бағдарламаны орындау (балл) Нормативтер Ш, II, I спорттық разрядтары I разряд және ҚР спорт шеберлігіне кандидат (КМС) нормативтері Оқу жылының соңындағы бақылау нормативтері спорттық шеберлікті жетілдіру топтары үшін (1, 2 және 2 жылдан жоғары оқу) № п/п Бақылау жаттығулары Кезеңдер ГСС ГСС 1,2-жыл 2 жылдан жоғары 1. Құрлықтағы жалпы дене дайындығы 1. Қолды тіреп жатып, қолды бүгу-жазу (рет) 15 15 2. Терең отырыстан жоғары секіру (рет) 20 25 3. Бір аяқпен отыру-тұру («пистолетик») (рет) 5 5 4. Преспен жаттығу (гимнастикалық орындықта) – ұстау уақыты (сек.) – 30 секундтағы рет саны 30 30 2. Жүзу дайындығы 1. Кешенді жүзу – 200 м уақытты есептемей уақытты есептемей 2. Кроль әдісімен 100 м жүзу (мин, с) 1.10 1.16 3. Еркін стильде жүзу – 2000 м - уақытты есептемей 4. Еркін стильде жүзу – 1000 м уақытты есептемей - 3. Құрлықтағы арнайы дене дайындығы 1. Шпагаттар (см): – сол жақ – оң жақ – көлденең (жгут) 0 0 0 0 0 0 2. Гимнастикалық көпір (см) 35 30 3. Қол басына тіреліп тұру (ұстау сек.) 2-3 4-5 4. Түзу аяқты көтеру және ажырату (алға, жанға, артқа) аяқтың ұшы кеуде деңгейінде аяқтың ұшы кеуде деңгейінде 5. Түзу аяқты 90°-қа көтеру және ұстау (алға, жанға, артқа) (ұстау сек.) 10 10 6. Бір аяқта тепе-теңдік сақтау, екінші аяқ артқа, қолдар екі жаққа, көздер жұмулы 10 15 (ұстау сек.) 7. Бір аяқтың жарты ұшында тұру, екінші аяқ алға тізеден 90° бүгіліп, қолдар жоғары (ұстау сек.) 5 5 8. Тірек есудің супинациясын имитациялау техникалық тұрғыдан дұрыс орындау техникалық тұрғыдан дұрыс орындау 9. Құрлықта еркін композиция орындау (1 мин.) қабылданды / қабылданбады - 4. Техникалық дайындық су үстінде 1. Эгбитте жүру 25 м (балл) 6,5-7.0 (қолдар «құлып» түрінде) 7.0-7.5 (қолдар «құлып» күйінде) 2. Стандартты есу әдісімен проплывтар (балл): – Бір аяқ жоғары бұрыш позициясы (сол, оң) – 25 м / 40 м – Екі аяқ жоғары бұрыш позициясы – 20 м / 25 м – Фламинго (сол, оң) – 30 м / 40 м 6.0-6,5 6.0-6,5 6.0-6,5 6,5-7,0 6,5-7,0 6,5-7,0 3. Кері есу әдісімен проплывтар (балл): – Бір аяқ жоғары бұрыш позициясы (сол, оң) – 25 м – Фламинго (сол, оң) – 25 м – Екі аяқ жоғары бұрыш позициясы – 12,5 м – Иіліп бұрыш позициясы – 25 м 5,0-5,5 5,0-5,5 5,0-5,5 5,0-5,5 - - - - 4. Ұзындыққа сүңгү (проныр) 2х25 (5 секундтық интервал) 35-50 м. 5. Жылдамдыққа орындау (50 м) (сек.): – стандартты есу – кері есу – каноэ – пропеллер - - - - 80 75 80 75 6. Кері вертикальді орындау (балл): – 16 есепке стойка – 16 есепке винт 6.0-6.5 6.0-6.5 . 6,0-6.5 6,0-6.5 7. Кері вертикальде барракудада көтерілу (3 әрекет) (балл) 6.5-6.7 6.5-7.5 жамбас деңгейінен төмен емес 8. Міндетті және еркін фигуралар сериясын (жеребе бойынша) және еркін бағдарламаны орындау (балл) КМС және МСРК нормативтері КМС және МСРК нормативтері

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті құрал-жабдықтар мен спорттық инвентарьмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықталумен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 32-бө­лім­ше. Әр­ті­стік (үй­ле­сім­ді) жү­зу 1 Жат­тығу ку­паль­ни­гі да­на адам 1 1 2 1 3 1 3 1 - - 2 Жүзу­ге ар­нал­ған кө­зіл­ді­рік да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 3 Мұ­рын­ға ар­нал­ған қы­сқыш да­на адам 2 1 2 1 3 1 4 1 - - 4 Сахна­лық (көр­се­ті­лім­дік) ко­стюм да­на адам - - 1 2 2 1 3 1 - - 5 Ақ тү­сті ре­зең­ке бас ки­ім да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 6 Тү­сті ре­зең­ке бас ки­ім да­на адам 1 1 2 1 3 1 4 1 - - 7 Қа­зақ­стан эм­бле­ма­сы (KAZ) бар бас ки­ім да­на адам 1 1 1 1 2 1 3 1 - - 8 Пар­ка да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 9 Кі­ші қап­та­ма (ла­ста­лар) да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 10 Аяқ­қа ар­нал­ған сал­мақ­тар да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 11 Жүзу­ге ар­нал­ған ло­пат­ка­лар да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 12 Жы­лы­ну ку­паль­ни­гі да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 13 Рюк­зак да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 32-бө­лім­ше. Әр­ті­стік (үй­ле­сім­ді) жү­зу 1 Жүзу­ге ар­нал­ған ло­пат­ка­лар да­на адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 2 Суа­сты MP3-пле­е­рі да­на адам - - - - - - 2 1 - - 3 Жү­зу тақ­та­сы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 4 Кі­ші жү­зу тақ­та­сы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 5 Аяқ­қа ар­нал­ған по­плав­ка­лар да­на адам - - - - - - - - 1 1 6 План­шет да­на адам - - - - - - - - 1 2 7 Се­кун­до­мер да­на адам - - - - - - - - 1 2 8 Пор­та­тив­ті мас­саж үсте­лі да­на адам - - - - 1 2 1 2 - - 9 Ак­ро­ба­ти­ка­лық мат­тар да­на адам 10 2 14 2 16 2 16 2 - - 10 2,5 және 5 кг диск-пла­сти­на­лар да­на адам 2 4 2 4 2 4 2 4 - - 11 10 кг диск-пла­сти­на­лар да­на адам 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 12 Кі­ші гриф да­на адам - - - - 2 4 2 4 - - 13 Штан­га да­на адам - - - - 1 <**> 2 <**> - - 14 Ак­ро­ба­ти­ка­ға ар­нал­ған трам­плин да­на адам 2 2 2 2 2 2 2 2 - - 15 Йо­га кі­лем­ше­сі да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 16 Су өт­кіз­бей­тін құ­лақ­қап­тар (ре­си­вер) да­на адам 1 1 1 1 1 1 - - - - 17 Му­зы­ка­лық ап­па­ра­ту­ра да­на адам - - 1 2 1 2 1 2 - - 18 Суа­сты ка­ме­ра да­на адам - - 1 2 1 2 1 2 - - 19 Те­ле­ди­дар да­на адам - - 1 2 1 2 1 2 - 20 Саль­то жа­са­у­ға ар­нал­ған лон­жия да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 21 Лон­джия вин­то­вая да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 Дай­ын­дық бө­лім­де­рі Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу топ­та­ры Спорт­тық ше­бер­лік­ті же­тіл­ді­ру топ­та­ры ЖСШ ЖСШ 1 о.ж. 2 о.ж 1 о.ж 2 о.ж 3 о.ж. 3-ж. жо­ға­ры 5 о.ж 1 о.ж 2 о.ж. 2-ж жо­ға­ры Тео­ри­я­лық дай­ын­дық 12 14 24 24 24 24 26 28 28 29 42 42 1 Қа­зақ­стан­да және ше­тел­де әр­ті­стік (үй­ле­сім­ді) жү­зу­дің да­муы 2 1 1 1 1 1 1 1 1 2 2 2 2 Аза­мат­тық және пат­ри­от­тық тәр­би­е­леу 2 2 2 2 1 1 1 1 1 2 2 2 3 Спорт­шы ор­га­низ­мі­нің құ­ры­лы­сы мен қыз­мет­те­рі - 1 2 2 2 2 3 4 4 4 4 4 4 Дене жат­тығ­у­ла­ры­ның жат­тығ­у­шы­лар ор­га­низ­міне әсе­рі - 2 2 3 3 3 4 4 2 6 4 5 Ги­ги­е­на, шы­ны­ғу, тәр­тіп, спорт­шы­ның та­мақ­та­нуы 2 1 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 6 Дә­рі­гер­лік ба­қы­лау және өзін-өзі ба­қы­лау, спорт­тық мас­саж 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 7 Са­бақ­та­ғы қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, ин­вен­тарь 2 2 2 2 1 1 1 1 1 2 2 2 8 Әр­ті­стік (үй­ле­сім­ді) жү­зу­де му­зы­ка­ның және пла­сти­ка­ның ма­ңы­зы 2 1 1 1 - - - - - - - 9 Әр­түр­лі дең­гей­де­гі спорт­шы­лар­дың тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық дай­ынды­ғы - 2 3 3 6 6 6 6 6 6 6 8 10 Мо­раль­дық-ерік­тік және пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық - 2 3 3 3 3 3 2 2 2 6 8 11 Спорт­шы­ны жос­пар­лау және есеп­ке алу құ­жат­та­ры - - - - - - 1 1 1 2 2 12 Әр­ті­стік (үй­ле­сім­ді) жү­зу тре­ни­ров­ка­сын оқы­ту әді­сте­ме­сі­нің негіз­де­рі - - 2 2 1 1 2 2 2 2 6 4 13 Жа­рыс ере­же­ле­рі, олар­ды ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу - - 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 14 ЖАЛ­ПЫ ДЕНЕ ДАЙ­ЫНДЫ­ҒЫ (ЖДД) 96 92 120 130 140 156 156 158 158 168 180 182 15 АР­НАЙЫ-ТЕХ­НИ­КА­ЛЫҚ ДАЙ­ЫН­ДЫҚ (АТД) 96 96 130 144 152 168 180 187 190 204 204 208 16 Әр­ті­стік (үй­ле­сім­ді) жү­зу­дің тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық әре­кет­те­рін үй­ре­ту және же­тіл­ді­ру 208 312 344 424 554 602 680 735 836 909 1040 1156 17 Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры және ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­лер 50 72 84 120 120 126 168 240 18 Қа­был­дау және ауы­сты­ру те­стте­рі 4 6 6 6 6 8 8 10 10 10 10 24 19 Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік прак­ти­ка 10 10 10 10 10 10 20 20 20 Жа­ры­стар­ға қа­ты­су – күн­тіз­бе­лік жос­пар­ға, жа­рыс ре­гла­мен­тіне және жа­рыс ере­же­ле­ріне сәй­кес. 21 ЖАЛПЫ САҒАТ САНЫ 416 520 624 728 936 1040 1144 1248 1352 1456 1664 1872

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 87 қосымша Таеквондо WT бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 87-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - таеквондо WT бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) БДТ – 1 14 8 416 БДТ – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ – 2 5 26 1352 СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 5 28 1456 ЖСШ 4 32 1664 ЖСШ ҰҚК сапында 4 36 1872 Үйірмелер/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) 12-14 жас аралығындағы жасөспірімдер Жаттығу кезеңдері үшін оқу жүктемесін орындау спортшының белгілі бір спорт ұйымына (жаттығу тобына/кезеңіне) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. 14-17 жас аралығындағы жастар 17 жастан асқан ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс ережелеріне жіне еңбек тәртібіне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық зерт­теп-қа­ра­у­ға ар­нал­ған іс-ша­ра­лар Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) БДТ – 1 0 0 0 0 БДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 күнт күн­ге дей­ін 21 күнт күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі­мен анық­та­ла­ды ОЖТ – 2 18 күнт күнге дейін 21 күнт күнге дейін 14 күнге дейін ОЖТ – 3 18 күнт күнге дейін 21 күнт күнге дейін 14 күнге дейін ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 18 күнт күнге дейін 21 күнт күнге дейін 14 күнге дейін СЖТ – 1 24 күнт күнге дейін 21 күнт күнге дейін 14 күнге дейін СЖТ – 2 24 күнт күнге дейін 21 күнт күнге дейін 14 күнге дейін СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 24 күнт күнге дейін 21 күнт күнге дейін 14 күнге дейін ЖСШ 24 күнт күнге дейін 21 күнт күнге дейін 14 күнге дейін Үйірмелер/секциялар 24 күнт күнге дейін 21 күнт күнге дейін 14 күнге дейін ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Жасөспірімдер 12-14 жас 18 күнт күнге дейін 21 күнт күнге дейін 14 күнге дейін Жастар 14-17 жас 18 күнт күнге дейін 21 күнт күнге дейін 14 күнге дейін 17 жастан асқан ересектер 24 күнт күнге дейін 21 күнт күнге дейін 14 күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) БДТ – 1 0 0 0 0 0 0 БДТ – 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 0 4 2 0 0 2 ОЖТ – 2 0 4 2 0 0 3 ОЖТ – 3 1 4 1 0 0 4 ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 1 4 1 0 1 4 СЖТ – 1 3 5 1 0 3 5 СЖТ – 2 4 5 1 0 4 5 СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 4 5 1 0 4 5 ЖСШ 5 5 1 0 5 5 Үй­ір­ме­лер/сек­ци­я­лар Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­де­рін­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс 4 Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жарыстар түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Жасөспірімдер (12-14 жас) Жастар (14-17 жас) Ересектер (17 жас және одан жоғары) Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 10 40 10 40 8 32 Республикалық турнирлер 10 40 10 40 8 32 Ресми облыстық жарыстар 10 40 10 40 8 32 Ресми Республикалық жарыстар 10 40 10 40 8 32 Халықаралық жарыстар 10 40 10 40 8 32 Әйелдер Жарыстар түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Жасөспірімдер (12-14 жас) Жастар (14-17 жас) Ересектер (17 жас және одан жоғары) Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер 10 40 10 40 8 32 Республикалық турнирлер 10 40 10 40 8 32 Ресми облыстық жарыстар 10 40 10 40 8 32 Ресми Республикалық жарыстар 10 40 10 40 8 32 Халықаралық жарыстар 10 40 10 40 8 32 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізіжасін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстар түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 10 10 5 - - Облыстық турнирлер 10 10 5 - 5 Республикалық турнирлер 5 5 10 - 10 Ресми облыстық жарыстар 10 10 5 - 5 Ресми республикалық жарыстар 5 5 10 - 10

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 45 Негізгі дене қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, икемділік, жылдамдық, серпімділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбекқабілеттілікті арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Қол мен аяқ бұлшықеттеріне, дене бұлшықеттеріне арналған жаттығулар. ЖДД 33 АДД 12 Техникалық 40 Негізгі жаттығуларды игеру, қол және аяқпен жасалатын ең қарапайым соққылар техникасын зерттеу: соққыларға арналған бастапқы негізгі позицияларды үйрену және имитациялау – аяқтың орны, денені бұру, қол мен аяқтың қалпы. Ең қарапайым соққылар, негізгі техника. Тактикалық 10 Теориялық 5 Ата-аналармен жұмыс, мектептегі сабақтардың жалпы тәртібі, тамақтану мен демалысты ұйымдастыру бойынша ұсыныстар. Спортпен айналысушыларға арналған гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Аурулардың алдын алу, спорттағы жарақаттардың алдын алу. Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100% - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 70 Акробатика элементтері және өзін-өзі сақтандыру (тұмсықпен айналу, кульбиттер, бұрылыстар және т.б.). Секіру және секіру жаттығулары. Икемділікті, икемділікті, қозғалыс-құру үйлесімділігін дамыту. Қозғалыс кезінде жұмыс. Жалпы дамытушы бағдарлама, физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын жетілдіру, таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет. ЖДД 50 АДД 20 Техникалық 10 Қарсыластың ерекшеліктері мен жекпежек жағдайын ескере отырып, жарыста жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Тактикалық 10 Негізгі элементтер техникасын бекіту. Дәлдік пен координацияны дамыту. Ең қарапайым комбинациялар, бастапқы элементарлық техника. Теориялық 5 Спортпен айналысушыларға арналған гигиеналық талаптар. Демалыс және қалпына келу. Сұйықтықпен қамтамасыз ету. Психологиялық 5 Спортқа тұрақты қызығушылықты қалыптастыру, жаттығу қызметіне деген ұстанымды қалыпқа келтіру. Өз сезімдерімен, әрекеттерімен, эмоциялары мен мінез-құлқымен басқару дағдыларын игеру. Күрделеніп келе жатқан жаттығу міндеттерін шешу үшін қажет спорттық маңызды мінез-құлық қасиеттері мен ерік-жігер сапаларын дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 60 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту және жетілдіру (күш, төзімділік, икемділік, жылдамдық, серпімділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбекқабілеттілікті арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Жалпы дамытушы бағдарлама, икемділік, координация, жылдамдық, күш және төзімділікті дамыту. Шынтақпен және жарты шпагатпен орындалатын жаттығулар. Буындардың икемділігі мен қозғалғыштығына арналған жаттығулар. Жылдамдық-күш жаттығулары. Салмақ қосуды қолдану. ЖДД 40 АДД 20 Техникалық 20 Жекпе-жек жүргізу тактикасының негіздері. Комбинацияларды үйрену. Тактикалық 10 Әртүрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жекпе-жектегі жеке стильді қалыптастыру. Теориялық 5 Спортпен айналысушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Аурулардың және жарақаттардың алдын алу. Денені шынықтыру. Техникалық элементтерді орындаудың негіздері. Психологиялық 3 Спортқа қызығушылықты қалыптастыру, жалпы адамгершілік және арнайы моральдық-психологиялық мінез-құлық қасиеттерін дамыту, психомоторлық функциялар мен интеллектуалдық қабілеттерді дамыту. Таеквондо WT-де күрделеніп келе жатқан жаттығу тапсырмаларын орындау үшін қажет спорттық маңызды мінез-құлық қасиеттері мен ерік-жігер сапаларын дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Практикалық оқыту дағдыларын меңгеру, жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу, сондай-ақ төрешілік негіздерін игеру және жарыстық қызметті бағалаудағы біліктілікті арттыру. Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 32,9 Спортшылардың денсаулығын нығайту және физикалық қасиеттері мен координациялық қабілеттерін дамыту арқылы олардың организмінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру. Арнайы назар жылдамдық пен жылдамдық-күш төзімділігін, қозғалыс жылдамдығын, функционалдық төзімділікті дамытуға аударылады. Салмақ қосуды қолдану. ЖДД 15 АДД 17,9 Техникалық 31,4 Техникалық элементтерді жетілдіру, шабуыл және қарсы шабуыл жасайтын соққылар. Ұру және күресу техникасындағы әртүрлі шабуыл түрлерін жетілдіру. Қорғаныста жекпе-жек жүргізуді жетілдіру. Тактикалық 29,3 Әртүрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жекпе-жектің жеке стилін қалыптастыру. Теориялық 1,7 Қазақстан мен әлемде таеквондо WT дамуының негізгі тенденциялары. Спорттағы аурулардың және жарақаттардың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 2,2 Жарыстарда старт алдындағы күйді басқару және өзін-өзі бақылау дағдыларын үйрету. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2,5 Спорттық қызметтің жарыстық мәнімен танысу, спортшының дайындық кезінде және жарыстарға қатысу барысында күйін басқару. Топпен жылыту жаттығуларын өткізу дағдыларын жетілдіру. Қала жарыстарында төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 32,1 Жылдамдық пен реакцияны басым түрде дамыту. Жылдамдықты дамытуға арналған ойындар. Дененің салмағын пайдалана отырып, күшті жаттықтыру. Спортшының физикалық және функционалдық дайындығының деңгейін көтеру, сондай-ақ арнайы физикалық қасиеттерін дамыту: жылдамдық, күш, икемділік, серпімділік, координация, жылдамдық-күш қасиеттері. ЖДД 17,1 АДД 15 Техникалық 32,2 Техникалық элементтерді жетілдіру, бұлшықеттердің қысқалығымен күресу, соққылардың жылдамдығы мен күшін жаттықтыру. Шабуылдау комбинацияларын жетілдіру. Тактикалық 30,8 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Тактикалық ойлау қабілетін дамыту. Теориялық 1,3 Физикалық қабілеттер және физикалық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Тактиканың негіздері және тактикалық дайындық. Психологиялық 1,7 Спорттық қызметке деген ұстанымды нығайту, жаттығу және жарыстық жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке тұлға қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,9 Техника орындаудағы қателіктерді анықтау және түзету. Техника жетілдіру бойынша кіші достарымен жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастырушылық қабілеттерін дамыту. Қала деңгейіндегі ресми жарыстарда төреші, секундомерші ретінде төрелік етуге қатысу. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 28,8 Жылдамдық және жылдамдық-күш төзімділігін, қозғалыс жылдамдығын дамыту. Арнайы физикалық дайындықтың рөлін арттыру. Спортшының физикалық және функционалдық дайындығының деңгейін көтеру, сондай-ақ арнайы физикалық қасиеттерін дамыту: жылдамдық, күш, икемділік, серпімділік, координация, жылдамдық-күш қасиеттері. ЖДД 14,8 АДД 14 Техникалық 34,1 Алдыңғы дайындық кезеңіндегі материалды қайталау. Барлық соққылардың орындау жылдамдығын арттыру. Стильдің жеке ерекшеліктеріне қарай жаттығуды индивидуализациялау. Стильдің жеке ерекшеліктеріне қарай жаттығуды индивидуализациялау. Ұру және күресу техникасын үйлестіріп, жаңа күрделі комбинацияларды үйрену. Тактикалық 32,7 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жарыстық жағдайларды модельдеу, гигиена, дәрігерлік бақылау, физикалық жүктемелердің спортшының ағзасына әсері, жарақаттардың алдын алу, қауіпсіздік техникасы. Теориялық 1,2 Физикалық қабілеттер және физикалық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Технико-тактикалық дайындық. Жекпе-жекке дайындық және жекпе-жектердің нәтижелерін талдау. Психологиялық 1,5 Спортшыларда басым болатын тұлғалық қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалдық тұрақтылық, бәсекеге қабілеттілік сезімі, кедергілерді жеңуге белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік және борыш сезімі, физикалық дискомфортқа төзімділік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,7 Спорт түрінің ережелерін және спорт түрінде қабылданған терминологияны практикалық және теориялық тұрғыда зерттеу және қолдану; Жарыстарда команда басқару дағдыларын дамыту. Қала деңгейіндегі ресми жарыстарда төреші ретінде төрелік етуге қатысу. Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 25 Спортшының физикалық және функционалдық дайындық деңгейін арттыру, сондай-ақ арнайы физикалық қасиеттерді дамыту: жылдамдық, күш, икемділік, серпімділік, координация, жылдамдық-күш қасиеттерін жетілдіру. ЖДД 10 АДД 15 Техникалық 35,6 Спаррингтің негізгі түрлері, кешенді жаттығулармен танысу, сонымен қатар жауынгерлік әрекеттердің басты түрлерін меңгеру, спортшының арнайы дағдыларын қалыптастыру керек. Спортшы келесі әрекеттерді орындауды білуі тиіс: жаттықтырушының тапсырмасымен жаттығуды өзі таңдап, дұрыс орындау; техникалық әдістерді дұрыс көрсету; басқа қатысушылардың жаттығуды орындау кезінде қателіктерін байқап, оларды түзету; кіші жас топтарындағы қатысушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйретуге көмек көрсету. Тактикалық 34,5 Бұл әдіс-тәсілдер жарыс жағдайларында техникалық және тактикалық әрекеттерді тұрақтандыру және сенімді жүзеге асыруға бағытталған. Осы мақсатта келесі әдістер мен тәсілдер қолданылады: жеке дайындық жоспарларын құру, жалпы және жеке тапсырмаларды пайдалану, әртүрлі техникалық және тактикалық материалдарды қолдану. Қателіктерді түзету. Әр түрлі стильдермен күресетін нақты қарсыластармен тактикалық жоспарлар жасау. Теориялық 1,9 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Жекпе-жектерді тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жекпе-жекке дайындық және нәтижелерді талдау. Дәрігерлік бақылау, физикалық жүктемелердің спортшының ағзасына әсері, жарақаттарды алдын алу, қауіпсіздік техникасы. Психологиялық 1,4 Спортшының тұлғасын қалыптастыру, жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігер қасиеттеріне және максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге бағытталған бағынуға дайындығын қалыптастыру. Өзін-өзі бақылау әдістеріне үйрету. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,6 Жаттығу жоспарын өз бетімен құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелерін талдау жүргізу. Қала деңгейіндегі ресми жарыстарда төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 23 Қолжеткен деңгейде күш, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық пен жалпы төзімділікті сақтау және әрі қарай дамыту. Арнайы физикалық дайындықтың үлесін арттыру. ЖДД 10 АДД 13 Техникалық 33,2 Жеке ерекшеліктеріне негізделген техникалық-тактикалық дайындықты индивидуализациялау: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі және дағдылар. Тактикалық 39,1 Жаттығу жекпе-жектері, жаттықтырушының тактикалық тапсырмаларын орындаумен. Теориялық 1,8 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактиканың негіздері және тактикалық дайындық. Жекпе-жектерді тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жекпе-жекке дайындық және нәтижелерді талдау. Дене жүктемелерінің спортшының ағзасына әсері, жарақаттардың алдын алу, қауіпсіздік техникасы. Психологиялық 1,2 Жеке қасиеттерді анықтау, оларды түзету, жоғары нәтижелер спортында маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқару қабілеті, жоғары жауапкершілікті жағдайларда стреске төзімділік, күшті жарыс мотивациясы, жауапкершілік пен байыптылық, өзін-өзі талдау қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1,7 Жас топтарда жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектептерінде жарыстарды судья ретінде өткізу, бас судья, аға судья, бас судья көмекшісі, бас хатшы міндеттерін атқару. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 41.1 Жекпе-жектерді жетілдіру үшін физикалық және арнайы дайындықтың жоғары деңгейін сақтау. ЖДД 20 АДД 20.1 Техникалық 25.6 Негізгі қарсыластарды зерттеу, олардың дайындықтың күшті және әлсіз жақтарын анықтау. Қарсыластар туралы ақпарат жинау; Сайыстық күрес жүргізудің тактикалық әдістерін меңгеру және жетілдіру; Жекпе-жек жүргізудің жеке стилін дамыту. Шабуылдаушы комбинацияларды, доп беру мен аралық ойынды жетілдіру. Тактикалық 28 Белгілі стильдердегі қарсыластарға қарсы жекпе-жек тактикалық жоспарларын құру. Әртүрлі қарсыластарға арналған жеке тактикалық жоспарларды әзірлеу, ойынның талдауы және тактикалық стратегияны дайындау. Теориялық 1.9 Жекпе-жектердің тактикалық талдауы, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жекпе-жектерге дайындық және нәтижелерді талдау, қауіпсіздік техникасы. Психологиялық 1,1 Жаттығу процесінде тәуелсіз ойлауды дамыту. Оны талдай білу және түзету қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1.4 Жаттығуларды орындау барысында басқа спортшылардың қателіктерін анықтау және түзету. Жас топтардағы спортшыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйретуде көмек көрсету. Барлығы 100%

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Жаттығу түрі баға, балл Ұлдар 9 жас 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 14 жас 17 жас және одан жоғары 1 2 3 4 5 6 7 8 9 30 м жүгіру 5 5,6 және одан аз 5.3 және одан аз 5.1 және одан аз 4,9 және одан аз 4,7 және одан аз 4,6 және одан аз 5,0 және одан аз 4 5.7-5.8 5.4-5.5 5.2-5.3 5,0-5,1 4.8-4.9 4.7-4.8 4.6-4.7 3 5,9-6,0 5.6-5.7 5.4-5.5 5.2-5.3 5,0-5,1 4,9-5,0 4.8-4.9 2 6.1-6.2 5.8-5.9 5.6-5.7 5.4-5.5 5.2-5.3 5.1-5.2 5,0-5,1 1 6.3 және одан да көп 6.0 және одан жоғары 5.8 және одан да көп 5.6 және одан да көп 5.4 және одан да көп 5.3 және одан да көп 5.2 және одан да көп 1000 м жүгіру 5 4,40,0 4,30,0 4,10,0 3,40,0 4 4,50,0 4,50,0 4,20,0 3,50,0 3 5,00,0 4,80,0 4,30,0 4,00,0 2 5,10,0 5,00,0 4,40,0 4,10,0 1 5,20,0 5,10,0 4,50,0 4,15,0 Орнынан ұзындыққа секіру, см 5 170 және одан да көп 182 және одан да көп 198 және одан да көп 213 және одан да көп 238 және одан да көп 251 және одан да көп 264 және одан да көп 4 155-171 165-181 183-197 198-212 219-237 235-250 251-240 3 140-154 150-164 168-182 183-197 200-218 219-234 220-235 2 125-139 135-149 153-167 168-182 181-199 203-218 207-219 1 124 және одан аз 134 және одан аз 152 және одан аз 167 және одан аз 180 және одан аз 202 және одан аз 205 және одан аз Қайталмалы (Челночный) жүгірісі 3х10 5 7.9 7.7 7.7 7.6 7.6 7.5 7.5 4 8,6-8,0 8.3-7.8 8.2-7.8 8,0-7,7 7.9-7.4 7.8-7.5 7.7-7.4 3 10.1-8.7 9.4-8.4 9.5-8.3 9,0-8,1 9,0-8,0 8.6-7.8 8.2-7.6 2 10.8-10.2 9,9-9,5 10,0-9,6 9.4-9.1 9.7-9.1 8.9-8.7 7.7-7.5 1 10.9 10.0 10.1 9.5 9.8 9.0 8.7 Ілініп тартылу мин. 5 40 45 50 50 4 35 40 45 45 3 30 35 40 40 2 25 30 35 35 1 15 25 30 30 Допты екі қолмен арт жағынан лақтыру см 5 270 және одан жоғары 310 және одан да көп 355 және одан да көп 410 және одан да көп 480 және одан да көп 575 және одан да көп 675 және одан да көп 4 230-265 275-305 320-350 375-405 445-475 540-570 600 және одан да көп 3 195-225 240-270 285-315 340-370 410-440 505-535 550 және одан да көп 2 160-190 205-235 250-280 305-335 375-405 470-500 520 және одан да көп 1 155 және одан аз 200 және одан аз 240 және одан аз 245 және одан аз 300 және одан аз 370 және одан аз 465 және одан аз Жаттығу түрі баға, балл Қыздар 9 жас 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 14 жас 17 жас және одан жоғары 1 2 3 4 5 6 7 8 9 60 м жүгіру 5 5,6 және одан аз 5.5 және Аздау 5.2 және Аздау 5.1 және Аздау 4.9 және Аздау 4.8 және Аздау 4.9 және Аздау 4 5-6 5.64-5.7 5.2-5.3 5.2-5.3 5,0-5,1 4,9-5,0 4.8-4.9 3 6.1-6.2 5.8-5.9 5,5-5,6 5.4-5.5 5.2-5.3 5.1-5.2 5.0 2 6.3-6.4 6,0-6,1 5.8 5.6-5.7 5.4-5.5 5.3-5.4 5.2 1 6,5 және одан да көп 6.2 және көбірек 5.9 және көбірек 5.8 және көбірек 5,6 және көбірек 5.5 және көбірек 5.3 және көбірек 1000 м жүгіру 5 4,50,0 4,50,0 4,20,0 3,50,0 4 5,00,0 4,80,0 4,30,0 4,00,0 3 5,10,0 5,00,0 4,40,0 4,10,0 2 5,20,0 5,10,0 4,50,0 4,15,0 1 5,30,0 5,20,0 5,10,0 5,00,0 Орнынан ұзындыққа секіру, см 5 165 және одан да көп 173 және көбірек 193 және көбірек 206 және көбірек 223 және көбірек 250 және көбірек 254 және көбірек 4 154-164 164-174 183-192 193-205 211-222 237-249 250-253 3 140-154 150-164 168-182 183-197 200-218 219-234 237-243 2 135-149 145-159 163-177 178-182 191-199 213-218 220-234 1 134 және одан аз 152 және одан аз 167 және Аздау 180 және Аздау 202 және Аздау 205 және Аздау 200 және Аздау Қайталмалы (Челночный) жүгірісі 3х10 5 7.9 8.1 7.9 7.9 7.8 7.8 7.8 4 8,6-8,0 8.7-8.2 8,5-8,0 8.3-8.0 8.2-7.9 8.2-7.9 8.2-7.9 3 10.2-8.7 9,9-8,8 9.2-8.6 9.3-8.4 9.2-8.3 9.2-8.3 9.2-8.3 2 10.9-10.2 10,5-10,0 10.3-9.3 9.7-9.4 9.6-9.3 9.6-9.3 9.6-9.3 1 11.0 10.06 10.4 9.8 9.7 9.7 9.7 Тартылу (пресс) мин. 5 40 45 50 50 4 35 40 45 45 3 30 35 40 40 2 25 30 35 35 1 15 25 30 30 Допты екі қолмен арт жағынан лақтыру см 5 350 және көбірек 400 және көбірек 450 және көбірек 480 және көбірек 510 және көбірек 510 және көбірек 4 315-345 320-350 415-445 445-475 475-505 505 және одан да көп 3 280-310 285-315 380-410 410-440 440-470 470 және одан да көп 2 245-275 250-280 380-410 375-405 405-435 435 және одан да көп 1 240 және одан аз 250 және Аздау 340 және Аздау 370 және Аздау 400 және Аздау 435 және Аздау

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету. Спорттық керек-жарақпен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1. До­бок (ар­найы ко­стюм) да­на Адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 2. Со­ги (ар­найы аяқ ки­ім) да­на Адам 1 1 1 1 1 6 ай 1 6 ай 1 1 3. Бел­беу да­на Адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 4. Бан­даж (ер) да­на Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 5. Бан­даж (әй­ел) да­на Адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 6. Ер­лер­ге ар­нал­ған қор­ға­ныш ке­уде­ше (қы­зыл, көк) жиын­тық Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 7. Әй­ел­дер­ге ар­нал­ған қор­ға­ныш ке­уде­ше (қы­зыл, көк) жиын­тық Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 8. Қол қор­ғауы жиын­тық Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 9. Аяқ және то­бық қор­ғау (жат­тығ­у­ға ар­нал­ған) жиын­тық Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 10. Элек­трон­дық фу­ты (жа­рыс­қа ар­нал­ған) жиын­тық Адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 11. Элек­трон­дық шлем (қы­зыл, көк) жиын­тық Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 12. Қол қор­ға­ны­шта­ры жиын­тық Адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 13. Ре­зең­ке (жат­тығ­у­ға ар­нал­ған) да­на Адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 14. Элек­трон­дық қор­ға­ныс (қы­зыл, көк) жиын­тық Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 15. Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған қор­ға­ныш про­тек­тор (қы­зыл, көк) жиын­тық Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 Спорттық жабдықтар мен құралдар № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1. Ма­ки­ва­ра үл­кен да­на Адам - - - - 1 1 1 1 2. Бей­не­ка­ме­ра да­на Адам - - - - - - - - 1 <**> 3. Та­ра­зы­лар да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> 4. Ке­дер­гі­лер (ба­рьер) да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 <**> 5. Ма­ки­ва­ра кіш­кен­тай да­на Адам - - - - 1 1 1 1 6. Крос­с­фит ар­қа­ны да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> 7. Орам тө­се­ніш­те­рі (рол ма­ты, да­янг) да­на Адам 1 2 1 2 2 2 2 2 - - 8. Ган­тель­дер (20 кг-ға дей­ін) да­на оқу то­бы - - - - 1 1 1 1 9. Жа­ры­стар­ға ар­нал­ған элек­трон­ды спорт­тық таб­ло да­на зал - - - - - - - - 1 ** 10. Ин­тер­ак­тив­ті тақ­та да­на Адам - - - - - - - - 1 ** 11. Іл­мек­те­рі бар со­зы­ла­тын ре­зең­ке да­на Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 12. Ба­ланс жа­стығы да­на Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 13. Үй­ле­сті­ру бас­пал­дақ­та­ры да­на Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 14. Тө­ре­ші пуль­ты да­на Адам 6 1 6 1 6 1 6 1 6 1 15. Элек­трон­дық ке­уде­ше­лер­ге, элек­трон­дық дулы­ға­лар­ға және тө­ре­ші­лер пульт­те­ріне ар­нал­ған за­ряд­та­ғыш да­на Адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 16. Ла­па жел­пе­уіш (ве­ер­ные) да­на Адам 1 2 1 1 2 1 2 1 2 1 17. Ла­па до­ма­лақ (круг­лые) да­на Адам 1 2 1 1 1 1 1 1 2 1 18. Ла­па қо­сал­қы (хло­пуш­ки) да­на Адам - - - - 1 1 1 1 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 88 қосымша Көркем гимнастика бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 88-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Көркем гимнастикадан спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – көркем гимнастика бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудегі негізгі мақсаттар мен міндеттер:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Топ­тар­дың то­лы­ғуы (адам) Ап­та­сы­на са­ғат­тар са­ны Жы­лы­на жал­пы са­ғат са­ны (52 ап­та) Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 10 8 са­ғат 416 АД– 2 8 10 са­ғат 520 ОЖТ – 1 8 12 са­ғат 624 ОЖТ – 2 8 14 са­ғат 728 ОЖТ – 3 6 18 са­ғат 936 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 6 20 са­ғат 1040 СЖ – 1 5 24 са­ғат 1248 СЖ – 2 4 26 са­ғат 1352 СЖ 2-ден жо­ға­ры 4 28 са­ғат 1456 ЖСШ 3 32 са­ғат 36 са­ғат (Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ұлт­тық құ­ра­ма­сы­ның мү­ше­сі бар топ құ­ра­мын­да болған жағ­дай­да) 1664 1872 Клуб­тар / сек­ци­я­лар Ұй­ым­ның жар­ғы­сы­на сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) 10-12 жас Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша оқу-жат­тығу жүк­те­ме­сі спорт­шы­ның ти­е­сі­лі спорт­тық ұй­ы­мы­на (оқу то­бы­на/ке­зе­ңіне), сон­дай-ақ спорт­шы­лар­дың же­ке дай­ын­дық жос­пар­ла­ры­на сәй­кес орын­да­ла­ды. 13-15 жас 16 жастан және одан үл­кен­дер Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жас ерекше­лі­гі Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу жиын­да­ры Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу жиын­да­ры Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру ша­ра­ла­ры Ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 3 тәу­лік­ке дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес АД– 2 0 0 ОЖТ – 1 21 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 14 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 10 күн­ге дей­ін ОЖТ – 2 21 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 14 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 10 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 21 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 14 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 10 күн­ге дей­ін ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 21 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 14 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 10 күн­ге дей­ін СЖ – 1 21 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 18 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 10 күн­ге дей­ін СЖ – 2 24 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 21 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 18 күн­ге дей­ін СЖ 2-ден жо­ға­ры 24 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 21 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 18 күн­ге дей­ін ЖСШ 24 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 21 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 18 күн­ге дей­ін Клуб­тар / сек­ци­я­лар 21 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 21 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 10 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) 10-12 жас 18 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 18 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 18 күн­ге дей­ін 13-15 жас 21 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 18 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 18 күн­ге дей­ін 16 жастан және одан үл­кен­дер 24 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 18 күн­ге дей­ін (ка­лен­дар­лық күн­дер) 18 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жас ерекше­лі­гі Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ар­нал­ған оқу-жат­тығу жиын­да­ры Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ар­нал­ған оқу-жат­тығу жиын­да­ры Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 0 0 АД– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 0 3 3 0 0 ОЖТ – 2 3 4 3 3 3 4 ОЖТ – 3 4 4 3 3 1 4 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 5 4 3 3 5 4 СЖ – 1 7 4 3 3 7 4 СЖ – 2 8 4 3 3 8 4 СЖ 2-ден жо­ға­ры 8 4 3 3 8 4 ЖСШ 8 4 3 3 8 4 Клуб­тар / сек­ци­я­лар Мектеп-интернат-колледждер Барлық кезеңдерде Дайындық кезеңдеріне сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен ережелеріне сәйкес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Жеке жаттығулар Жа­ры­стар түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 6 жас 7 жас 8 жас 9 жас 10 жас Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 1 3 3 9 4 12 5 15 5 15 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 1 3 3 9 4 12 5 15 5 15 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 1 3 3 9 4 12 5 15 5 15 Кестенің жалғасы Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 11-12 жас 13-15 жас 16 жастан және одан үл­кен­дер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны 5 15 5 15 5 15 5 15 5 15 5 15 5 15 5 15 5 15 5 15 5 15 5 15 5 15 5 15 5 15 Топтық жаттығулар Жа­ры­стар түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 6 -7 жас 7-8 жас 8-9 жас 9-10 жас Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 6 18 18 54 18 54 18 54 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 18 54 18 54 18 54 18 54 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 18 54 18 54 18 54 18 54 Кестенің жалғасы Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 10-11 жас 11-12 жас 13-15 жас 16 жастан және одан үл­кен­дер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 18 54 Командалық біріншілік Жа­ры­стар түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жас ка­те­го­ри­я­сы Жас ка­те­го­ри­я­сы 11-12 жас 13-15 жас 16 жастан және одан үл­кен­дер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 11 33 11 33 11 33 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 11 33 11 33 11 33 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 11 33 11 33 11 33 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 11 33 11 33 11 33 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 11 33 11 33 11 33 Ескертпе: Ресми жарыстарда берілетін жиынтықтар мен медальдардың саны жас ерекшеліктері бойынша әлем чемпионаттарында (спорт түрі, дисциплиналар бойынша) берілетін жиынтықтар мен медальдарға сәйкес болуы тиіс Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, ҚР Спартакиадасы, Жасөспірімдер ойындары.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстар түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I дәрежелі спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғарғы санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық дәрежедегі төреші Аудандық турнирлер Шектелмеген Шектелмеген Шектелмеген Шектелмеген Шектелмеген Облыстық турнирлер Шектелмеген Шектелмеген Шектелмеген Шектелмеген Шектелмеген Республикалық турнирлер Шектелмеген Шектелмеген Шектелмеген Шектелмеген Шектелмеген Ресми облыстық жарыстар Шектелмеген Шектелмеген Шектелмеген Шектелмеген Шектелмеген Ресми республикалық жарыстар Шектелмеген Шектелмеген Шектелмеген Шектелмеген Шектелмеген Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, облыстық спартакиадалар және жасөспірімдер ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, ҚР Спартакиадасы, Жасөспірімдер ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындық (%) 35-45 Жалпы дене дайындығын дамыту: икемділік, күш, үйлестіру, төзімділік. Арнайы Дене дайындығы (%) 16-24 Қозғалыс дағдылары мен машықтарының кең ауқымын қалыптастыру Спорттық жарыстарға қатысу (%) 2-4 Жарыстар мен көрнекі көрсетілімдерге қатысу Техникалық дайындық (%) 25-35 Негізгі элементтердің техника негіздерін құралсыз және құралдармен меңгеру Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Көркем гимнастикамен жүйелі түрде айналысу қажеттілігін қалыптастыру, тәртіптілік, ұқыптылық және еңбексүйгіштік қасиеттерін тәрбиелеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе (%) - Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау (%) 3-5 Спортшылардың денсаулығын нығайту Жалпы 100 Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындық (%) 35-45 Функционалдық дайындықтың біртіндеп артуы, жаттығу жүктемелерін кезең-кезеңімен меңгеру. Арнайы Дене дайындығы (%) 16-24 Арнайы физикалық қабілеттерді үйлесімді дамыту: координация мен икемділік, тепе-теңдік пен жылдамдық, секіру мен жылдамдық жастық мүмкіндіктерге сәйкес. Спорттық жарыстарға қатысу (%) 2-4 Жарыстар мен көрнекі көрсетілімдерге тұрақты қатысу Техникалық дайындық (%) 25-35 Құралсыз, құралдармен, хореография және би жаттығуларында негізгі дағдыларды мықтап бекіту. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Бастапқы тактикалық және теориялық дайындық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе (%) - Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау (%) 3-5 Спортшылардың денсаулығын нығайту Жалпы 100 Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындық (%) 6-10 Дене дайындығы деңгейін арттыру Арнайы Дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасткалардың арнайы дене дайындығын жетілдіру, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-қуат қасиеттерін дамыту; Спорттық жарыстарға қатысу (%) 3-7 Жарыстарда үнемі өсуі бар іріктеу практикасы: облыстық, республикалық, халықаралық жарыстар Техникалық дайындық (%) 50-60 Әр түрлі күрделілік деңгейіндегі қозғалыс дағдыларын меңгеру Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Тереңдетілген тактикалық және теориялық дайындық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе (%) - Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын нығайту Жалпы 100 Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындық (%) 6-10 Дене дайындығы деңгейін арттыру Арнайы Дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасттардың арнайы дене дайындығын жетілдіру, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту. Спорттық жарыстарға қатысу (%) 3-7 Жарыстарда үнемі өсуі бар іріктеу практикасы: облыстық, республикалық, халықаралық жарыстар Техникалық дайындық (%) 50-60 Орта және жоғары қиындықтағы негізгі элементтерді меңгеру және жетілдіру, арнайы (негізгі) элементтер тобын игеру. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Негізгі психологиялық даярлық, жарыстарға дайындық жағдайын қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ынталандыру, зейінді шоғырландыру, жұмылдыру тәжірибесін меңгеруге жағдай жасау – белсенді жарыс әрекетіне қатыстыру және оны жаттығу процесінде модельдеу арқылы жүзеге асырылады. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе (%) - Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын нығайту Жалпы 100 Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындық (%) 6-10 Дене дайындығы деңгейін арттыру Арнайы Дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасттардың арнайы дене дайындығын жетілдіру, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту Спорттық жарыстарға қатысу (%) 3-7 Жарыстарда үнемі өсуі бар іріктеу практикасы: облыстық, республикалық, халықаралық жарыстар Техникалық дайындық (%) 50-60 Күрделі және аса күрделі элементтерді меңгеру. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Негізгі психологиялық даярлық, жарыстарға дайындық жағдайын қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ынталандыру, зейінді шоғырландыру, жұмылдыру тәжірибесін меңгеруге жағдай жасау – белсенді жарыс әрекетіне қатыстыру және оны жаттығу процесінде модельдеу арқылы жүзеге асырылады. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе (%) - Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын нығайту Жалпы 100 Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындық (%) 6-10 Дене дайындығы деңгейін арттыру Арнайы Дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасттардың арнайы дене дайындығын жетілдіру, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту Спорттық жарыстарға қатысу (%) 3-7 Жарыстарда үнемі өсуі бар іріктеу практикасы: облыстық, республикалық, халықаралық жарыстар Техникалық дайындық (%) 50-60 Күрделі және тәуекелді элементтерді меңгеру, келешегі бар элементтер мен байланыстарды үлгілеу және игеру. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Негізгі психологиялық даярлық, жарыстарға дайындық жағдайын қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ынталандыру, зейінді шоғырландыру, жұмылдыру тәжірибесін меңгеруге жағдай жасау – белсенді жарыс әрекетіне қатыстыру және оны жаттығу процесінде модельдеу арқылы жүзеге асырылады Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе (%) - Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын нығайту Жалпы 100 Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 2-4 Дене дайындығы деңгейін арттыру Арнайы Дене дайындығы (%) 10-16 Гимнасттардың арнайы дене дайындығын жетілдіру, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту Спорттық жарыстарға қатысу (%) 6-10 Жарыстарда үнемі өсуі бар іріктеу практикасы: облыстық, республикалық, халықаралық жарыстар Техникалық дайындық (%) 59-69 Күрделі және тәуекелді элементтерді меңгеру, келешегі бар элементтер мен байланыстарды үлгілеу және игеру. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Негізгі психологиялық даярлық, жарыстарға дайындық жағдайын қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ынталандыру, зейінді шоғырландыру, жұмылдыру тәжірибесін меңгеруге жағдай жасау – белсенді жарыс әрекетіне қатыстыру және оны жаттығу процесінде модельдеу арқылы жүзеге асырылады Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе (%) 1-2 Жаттығуды, жалпы дене дайындығы бойынша сабақты өз бетінше өткізе білу, жаттығулар техникасын үйрету, бастапқы дайындық және жаттығу топтарымен сабақ өткізе білу. Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын нығайту Жалпы 100 Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 2-4 Дене дайындығы деңгейін арттыру Арнайы Дене дайындығы (%) 10-16 Гимнасттардың арнайы дене дайындығын жетілдіру, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту Спорттық жарыстарға қатысу (%) 6-10 Жарыстарда үнемі өсуі бар іріктеу практикасы: облыстық, республикалық, халықаралық жарыстар Техникалық дайындық (%) 59-69 Күрделі және тәуекелді элементтерді меңгеру, келешегі бар элементтер мен байланыстарды үлгілеу және игеру Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Негізгі психологиялық даярлық, жарыстарға дайындық жағдайын қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ынталандыру, зейінді шоғырландыру, жұмылдыру тәжірибесін меңгеруге жағдай жасау – белсенді жарыс әрекетіне қатыстыру және оны жаттығу процесінде модельдеу арқылы жүзеге асырылады Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе (%) 1-2 Жаттығуды, жалпы дене дайындығы бойынша сабақты өз бетінше өткізе білу, жаттығулар техникасын үйрету, бастапқы дайындық және жаттығу топтарымен сабақ өткізе білу Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын нығайту Жалпы 100 Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 2-4 Дене дайындығы деңгейін арттыру Арнайы Дене дайындығы (%) 10-16 Арнайы-физикалық дайындығын жетілдіру, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш сапаларын дамыту. Спорттық жарыстарға қатысу (%) 6-10 Ресми спорттық жарыстарда өнер көрсету тәжірибесін жинақтау және тұрақтылыққа қол жеткізу. Техникалық дайындық (%) 59-69 Негізгі және фундаменталды техникалық дайындықты жетілдіру, өнер көрсету сенімділігінің жоғары деңгейіне қол жеткізу, жаңа әрі ерекше элементтерді үздіксіз іздеу және меңгеру Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Психологиялық білім мен дағдыларды кеңейту, жаттығулар мен жарыстарға жоғары деңгейдегі психологиялық дайындыққа қол жеткізу. Алдын ала жарыс алдындағы «жауынгерлік дайындық» қалыптастыру тәжірибесін меңгеру, өзін-өзі реттеу, шоғырлану және мобилизациялау. Теориялық және тактикалық дайындықты одан әрі жетілдіру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе (%) 1-2 Жасөспірім гимнасткаларға арналған элементтерді, музыкалық сүйемелдеуді таңдап, еркін комбинациялар құра білуді үйрену. Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын нығайту Жалпы 100 Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 1-2 Шекті жүктемелерге функционалдық дайындықты меңгеру Арнайы Дене дайындығы (%) 10-16 Арнайы физикалық қабілеттердің, базалық дағдылар мен қозғалыс мектебінің жоғары деңгейін сақтау Спорттық жарыстарға қатысу (%) 7-11 Республикалық және халықаралық деңгейдегі жарыстарда ең жоғары мүмкін спорттық нәтижелерге жету. Техникалық дайындық (%) 61-71 Жарыстық бағдарламаны техникалық мінсіз орындау мен сенімділікті жетілдіру. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Психологиялық және тактикалық білім мен дағдыларды тереңдету, жарыстарға максималды деңгейде психологиялық және тактикалық дайындыққа жету Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе (%) 1-2 Жарыстар ережелерін білу, жүйелі түрде төрелікке қатысу, мектеп ішіндегі жарыстарды ұйымдастырып, өткізе білу Медициналық, медико-биологиялық, қалпына келтіру шаралары, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын нығайту Жалпы 100

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін № р/с Жаттығулар Бағалау бірлігі Норматив 1 Б.Қ. – «Бұрыш» отырып, аяқтар бірге. Алға еңкею. Қалыпты 5 есепке дейін ұстап тұру. балл «5» - иіндіктер аяқ сызығынан артта орналасады, арқасы тік, аяқтары созылған «4» - еңкейген кезде иықтар аяқ сызығымен түзу сызықта, арқасы тік, аяқтары созылған; «3» - еңкейген кезде қолдар аяқ сызығымен түзу сызықта, арқасы дөңгеленген, аяқтары созылған 2 «Көпір» жаттығуы – тұрып тұрған күйден орындалады балл «5» - Қолдың алақандары өкшенің жанында тірелген күйде «4» - Қол алақандары мен өкше арасындағы қашықтық 2-5 см «3» - Қол алақандары мен өкше арасындағы қашықтық 6-8 см 3 «Көпір» жаттығуы – тізе тұрысынан аяқтарды ұстай отырып, қалыпты бекітіп орындау. балл «5» - Алақандарды ұстағанда қолдар тік, аяқтар бірге «4» - Қолдар бүгілген «3» Қолдар бүгілген, аяқтар ашық 4 Оң және сол аяқпен шпагат жасау балл «5» - Отырған күйде дене бұрылмай, оң және сол жамбаспен жерге тиу «4» - Еденнен жамбасқа дейінгі арақашықтық 1-5 см; «3» - Еденнен жамбасқа дейінгі арақашықтық 6-10 см; 5 Көлденең шпагат балл «5» - сед, аяқтары бір сызықта; «4» - Аяқтар ішке аздап бұрылған түрде сед (отыру) позициясы «3» - Поперечная сызықтан жамбасқа дейінгі қашықтық – 10 см 6 Б.Қ. – Бір аяқта тұру: екінші аяқ бүгулі, оның табаны тірек аяққа тиіп тұрады. Көз жұмулы, қолдар екі жаққа жайылған. Екі аяқпен де орындау. Тепе-теңдікті сақтау балл «5» - 6 секунд бойы; «4» - 4 секунд бойы; «3» - 2 секунд бойы. 7 Тік тұрып, арқанды бүйірлік, алдыңғы және көлденең жазықтықта әр қолмен кезекпен 10 рет айналдыру. балл «5» - Дұрыс позаны сақтау, түзілген қолды берілген жазықтықта дәл айналдыру, арқанның тартылған күйде болуы; «4» - Түзілген қолды берілген жазықтықтан ауытқытқанда айналдыру, арқан тартылған күйде болады; «3» - Жартылай бүгілген қолмен, берілген жазықтықтан ауытқи айналдыру, арқан босаң тартылған 8 Скакалканы алға қарай айналдыра отырып, екі аяқпен 10 рет секіру балл «5» - Дене мен аяқтар түзу, иықтар төмен түсірілген; «4» - Секіру кезінде дене мен аяқтар түзу, иықтар көтерілген; «3» - Секіру кезінде аяқтар жартылай бүгіліп, арқа еңкіш 9 «Бұрыштап» отырып, қолдар екі жаққа созулы. Қалыпты 20 секунд бойы сақтау балл «5» - Аяқтар мен тұлға арасындағы бұрыш 90°, тұлға тік; «4» - Аяқтар мен тұлға арасындағы бұрыш 90°, арқасы еңкіш; «3» - Аяқтар мен тұлға арасындағы бұрыш 90°, арқасы еңкіш, аяқтар бүгілген Қысқартылған түрі: «Б.Ж.» – бастапқы жағдай Оқу-жаттығу топтары, спорт шеберлігін жетілдіру және жоғары спорт шеберлігі топтары үшін № р/с Жаттығулар Бағалау бірлігі Норматив 1 Оң және сол аяқпен шпагат: 30 см биіктіктегі тірекпен, денені артқа шалқайта отырып, сирақтан ұстап орындау балл «5» -Ауырлықты екі қолмен ұстап, жамбасқа бұрмай, оң және сол жамбаспен жерге тигізіп отыру; «4» - Еденнен жамбасқа дейінгі арақашықтық 1-5 см; «3» - Еденнен жамбасқа дейінгі арақашықтық 6-10 см; «2» - Тек бір қолмен ұстау; «1» - Артқа иілусіз 2 Жақтан шпагат (поперечный шпагат) балл «5» - Сед, аяқтары екі жаққа ашық; «4» - Бедерді ішке аздап бұрып отырып, сед; «3» - Қасық сызығынан бәйекке дейінгі қашықтық – 10 см; «2» - Қасық сызығынан бәйекке дейінгі қашықтық – 10-15 см; «1» - Қасық сызығынан бәйекке дейінгі қашықтық 10-15 см, жамбастың ішке бұрылуымен 3 «Көпір» жаттығуы тік тұрған қалыптан балл «5» -«Көпір» жаттығуы – жамбасқа басын тигізіп, балтырды қолмен ұстау; «4» -«Көпір» жаттығуы – балтырды қолмен ұстау; «3» -«Көпір», қол буындары өкшелерге тірелген күйде ; «2» - Қол буындары мен өкшелер арасындағы арақашықтық — 2-6 см; «1» - Қол буындары мен өкшелер арасындағы арақашықтық 7-12 см 4 Б.Қ. – Арқамен жатып, аяқтар созылған. 10 секунд ішінде аяқтарды ашып, бұрыштық сед күйінде балл Бағалау амплитудасы мен орындау темпі, денені міндетті түрде тік ұстауға дейін көтеру талап етіледі. «5» - 9 рет; «4» - 8 рет; «3» - 7 рет; «2» - 6 рет; «1» - 5 рет 5 Б.Қ. – Бөксеге жатып. Қолдарды жоғары көтеріп, 10 рет артқа иілу балл «5» - Қолдар мен кеуде омыртқасы еденге параллель; «4» - Қолдар мен кеуде омыртқасы вертикальдан әрі қарай; «3» - Қолдар мен кеуде омыртқасы тік (вертикальды); «2» - Қолдар мен кеуде омыртқасы аздап вертикальға жетпейді; «1» - Қолдар мен кеуде омыртқасы аздап вертикальға жетпейді, аяқтар ашық (тараған) 6 10 секунд ішінде секіргіш арқанмен екі аяқтап, алға екі айналыммен секіру балл «5» - 16 рет; «4» - 15 рет; «3» -14 рет, қосымша 1-2 секіріспен бірге бір айналым жасап; «2» -13 рет, қосымша 3-4 секіріспен бірге бір айналым жасап; «1» - 12 рет, қосымша 6 және одан да көп секіріспен бірге бір айналым жасап 7 Б.Қ. – Таяқшаларда тұру. Қолдар екі жаққа ашық, оң қолмен артқа сермеп, бір аяқта тепе-теңдік сақтау, екінші аяқ сол қолмен "сақинаға" ұстау. Екі аяқпен орындалуы керек. Тепе-теңдікті сақтау балл «5» - 5 секунд ішінде; «4» - 4 секунд ішінде; «3» - 3 секунд ішінде; «2» - 2 секунд ішінде; «1» - 1 секунд ішінде 8 Б.Қ. – Таяқшаларда тұру. Оң қолдан сол қолға және кері бағытта қолдар мен кеудеден допты 4 рет аудару (перекат жасау) балл «5» - Допты айналдыра отырып, кезекпен қолдар мен кеудеге тиіп, аяқтың бүкіл табанына түседі; «4» - Дененің тепе-теңдігін жоғалтуына әкелетін көмекші қозғалыстармен жасалған домалату; «3» - Қозғалыстың екінші жартысында секіріп, домалату бағытына қарай орын ауыстырумен жасалған перекат; «2» - Перекат қарама-қарсы жақтағы иыққа аяқталып, дене қозғалысының көмегімен тепе-теңдікті жоғалту; «1» - Перекаттың кеудеде аяқталуы 9 Б.Қ. – Таяқшаларда тұру, диаметрі 1 метр болатын шеңберде. Шеңбер алда оң жақта, беттегі жазықтықта орналасқан. Екі айналымнан кейін сол қолмен айналып тұрып лақтыру және ұстау. Екі жаққа да орындалады балл «5» -6 лақтыру, дене бөліктерінің дәл орналасуы, шеңбердің нақты жазықтықта айналуы, қарқын мен орнын өзгертпей қағып алу; «4» -4 лақтыру, айналу жазықтығынан ауытқулар және шеңбер шегінен шықпай орын ауыстыру; «3» -4 лақтыру, айналу жазықтығынан ауытқулар және ырғақтың бұзылуы, дене бөліктерінің қалпында бұзушылықтар, шеңбер шегінен шықпай орын ауыстыру; «2» -2 лақтыру – айналу жазықтығының өзгеруімен, обручты тоқтап тұрып қағып алу және шеңбер шегінен шықпай орын ауыстыру; «1» - 2 лақтыру – айналу жазықтығының өзгеруімен, обручты тоқтап тұрып қағып алу және шеңбер шегінен шығып орын ауыстыру Қысқартылған түрі: «Б.Қ.» – бастапқы қалып. Арнайы дене дайындығы деңгейін анықтауға мүмкіндік беретін орташа балл: 5,0-4,5 - Жоғары; 4,4-4,0- Ортадан жоғары; 3,9-3,5- Орташа; 3,4-3,0- Орташа деңгейден төмен; 2,9-0,0- Төмен деңгей. Спорттық шеберлікті жетілдіру кезеңінде № р/с Жаттығулар Бағалау бірлігі Норматив 1 40 см биіктіктен тірекке отырып, артқа еңкейіп, оң және сол аяқпен шпагатқа түсу және балтырды ұстау балл «5» - жамбас пен таза бұрылмай, оң және сол жамбаспен жерге тиіп, екі қолмен ұстау; ; «4» -жамбас пен жер аралығы 1-5 см; «3» -жамбас пен жер аралығы 6-10 см; «2» - бір қолмен ұстау; «1» - ұстамай ілгері еңкейту 2 Жақтан шпагат (поперечный шпагат) балл «5» -аяқтар ашық отырып ; «4» - жамбас сәл ішке бұрылған; «3» - көлденең сызықтан жамбасқа дейінгі арақашықтық 10 см; «2» - көлденең сызықтан жамбасқа дейінгі арақашықтық 10-15 см; «1» - көлденең сызықтан жамбасқа дейінгі арақашықтық 10-15 см, жамбас ішке бұрылған 3 «Көпір» жаттығуы тік тұрған қалыптан балл «5» - тізе бүгіп, аяқ буындарын ұстаған күйде, бас жамбасқа тиетін «құлмақ» (мост); «4» - аяқ буындарын ұстаған «құлмақ» (мост); «3» - қол саусақтары өкшеге тірелген «құлмақ» (мост); «2» -қолдар мен өкшелер арасындағы арақашықтық 2-6 см; «1» - қолдар мен өкшелер арасындағы арақашықтық 7-12 см. 4 Б.Қ. – Арқаға жатып, аяқтар түзу. 15 секунд ішінде «бұрышпен» отырып, аяқтарды шпагатқа ашу балл Орнықты қалпына дейін дененің тік күйге көтерілуі міндетті түрде амплитудасы мен орындау темпі бағаланады. «5»-14 рет; «4»-13 рет; «3»-12 рет; «2»-11 рет; «1»-10 рет 5 Б.Қ. – Құрсаққа жатып. 10 рет артқа бүгілген қозғалыс, қолдар жоғары көтерілген, 10 секунд ішінде орындау балл «5» - қолдармен аяқтарға тиіп тұру, аяқтар бірге; «4» - қолдар мен төс тұсы омыртқаның еденге параллель, қозғалыстың соңында қолдардың аздап сілкінуі; «3» -қолдар мен төс тұсы омыртқаның вертикалінен ары қарай, орындау ырғағы біртіндеп төмендейді; «2» - қолдар мен төс тұсы омыртқаның вертикальді, аяқтар сәл ашық; «1» - қолдар мен төс тұсы омыртқаның вертикалінен сәл төмен 6 Екі аяқпен екі рет алға айналатын арқан арқылы секіру, 20 секунд ішінде орындау балл «5» - 36-37 рет; «4» - 35 рет; «3» - 34 рет; «2» - 33 рет; «1» - 32 рет 7 Б.Қ. – Аяқтың ұшында тұру. Қолдарды екі жаққа ашу, оң қолды артқа сермеп, бір аяқта теңгерімді ұстау, екінші аяқпен қарама-қарсы қолды «ілмекке» алып ұстап тұру. Екі аяқпен орындау. Теңгерімді сақтау балл «5» - 8 секунд ішінде; «4» - 7 секунд ішінде; «3» - 6 секунд ішінде; «2» - 5 секунд ішінде; «1» - 4 секунд ішінде 8 Бір аяқтың ұшында бүйірлік теңгерімді 5 секунд ұстау. Екі аяқпен орындау балл «5» - амплитуда 180°-нан жоғары, дене тік; «4» - амплитуда 180°-ге жақын, дене тік бұрыштан ауытқулы; «3» - амплитуда 175°-160°, дене тік бұрыштан ауытқулы; «2» - амплитуда 160°-145°, дене тік бұрыштан ауытқулы; «1» -амплитуда 145°-тан төмен, дене тік бұрыштан ауытқулы, төменгі жарты саусақта тұру 9 Бір аяқтың ұшында алдыңғы теңгерімді 5 секунд ұстау. Екі аяқпен орындау балл «5» -амплитуда 180° және одан жоғары, дене тік; «4» - амплитуда 180°-ге жақын, дене тік бұрыштан ауытқулы; «3» - амплитуда 160°-145° аралығында; «2» - амплитуда 135°, төменгі жарты саусақта тұру; «1» - амплитуда 135°, төменгі жарты саусақта тұру, дене тік бұрыштан ауытқулы Алға айналу оң және сол аяқпен орындау балл «5» - шпагатты қозғалыстың үш фазасында көрсету, артқа еңістіктің бекітілуі; «4» - қозғалыстың бір фазасындағы амплитуданың жеткіліксіздігі; «3» - қозғалыстың соңғы фазасында позицияның бекітілмеуі; «2» - қозғалыстың басында амплитуданың жеткіліксіздігі және қозғалыстың соңғы фазасында позицияның бекітілмеуі; «1» - қозғалыстың жалпы амплитудасы 135°-тан төмен Б.Қ. – Аяқ ұшында тұрып. Допты оң қолдан сол қолға және қайтадан оң қолға төрт рет қолдар мен кеуде арқылы аудару балл «5» - қол мен арқаны қатарынан жанасатын секіріссіз айналу; «4» - қол немесе дене қозғалыстары, тепе-теңдікті жоғалтпай орындау; «3» - айналудың екінші жартысында секіріспен айналу, саусақ ұштарында тепе-теңдіктің жоғалуы; «2» - айналуды қарама-қарсы қолдың иығында аяқтау; «1» - айналуды арқаға аяқтау Б.ЖҚ. – Аяқ ұшында 1 метр диаметрлі шеңбер ішінде тұрып. Правой рукой булаваларды жонглирлеу. Екі қолмен орындау балл «5» - Жоғары жарты саусақтарда 6 дәл лақтыру, дене бөліктерінің нақты орналасуы; «4» - Жоғары жарты саусақтарда 5 лақтыру, дененің вертикальдан ауытқуы; «3» - Төмен жарты саусақтарда 5 лақтыру, дененің вертикальдан ауытқуы және шеңбер ішінде қадамдау; «2» - Төмен жарты саусақтарда 4 лақтыру, дененің вертикальдан ауытқуы және шеңбер ішінде қадамдау; «1» - Төмен жарты саусақтарда 4 лақтыру, дененің вертикальдан ауытқуы және шеңберден шығу. Қысқартылған түрі: «Б.Қ.» – бастапқы қалып. Арнайы дене дайындығы деңгейін анықтауға мүмкіндік беретін орташа балл: 5,0-4,5 - Жоғары; 4,4-4,0- Ортадан жоғары; 3,9-3,5- Орташа; 3,4-3,0- Орташа деңгейден төмен; 2,9-0,0- Төмен деңгей. жоғары спорт шеберлігі кезеңінде № р/с Жаттығулар Бағалау бірлігі Норматив 1 Жақтан шпагат (поперечный шпагат) балл «5» – аяқтар екі жаққа ашылған қалыпта отыру; «4» – жамбас сәл ішке бұрылған; «3» – көлденең сызықтан шатқа дейінгі қашықтық 10 см; «2» – көлденең сызықтан шатқа дейінгі қашықтық 10–15 см; «1» – көлденең сызықтан шатқа дейінгі қашықтық 10–15 см, жамбас ішке бұрылған. 2 Б.Қ. – Бір аяқтың ұшына, екіншісін 170-180° бұрыштықта, тірекке бүйірге қарай тұрыңыз. Артқа иілу 10 секундта. Екі аяқпен де көрсету балл «5» – қарама-қарсы аяқтың өкшесіне алақанмен тию, бастапқы қалыпқа толық жазылып оралу, тоқтаусыз орындалады, аяқтар барынша ширығулы; «4» – қарама-қарсы аяқтың өкшесіне алақанмен тию, бастапқы қалыпқа толық жазылып оралу, жазылу кезінде сәл баяулау бар, аяқтар ширығулы; «3» – қарама-қарсы аяқтың өкшесіне алақанмен тию, бастапқы қалыпқа толық жазылып оралу, бірақ қозғалыс серпінді, еңкею кезінде тіреу аяғы бүгіледі; «2» – қарама-қарсы аяқтың өкшесіне алақанмен тию, бастапқы қалыпқа толық жазылып оралмайды, серпінді қозғалыстар бар, тіреу аяғы бүгіледі, сермеу аяғы 170°-тан төмен түседі; «1» – қарама-қарсы аяқтың өкшесіне алақанмен тию жоқ, бастапқы қалыпқа толық жазылмайды, тіреу аяғы бүгіледі, сермеу аяғы 170°-тан төмен. 3 Б.Қ. – Арқаңда жатып, аяқтарыңды түзету. Аяқтарыңызды шпагатта 15 секунд «бұрышпен» отырыңыз балл Орындау кезінде амплитуда мен қарқындылық бағаланады, міндетті түрде тұлғаны тік қалыпқа дейін көтеру қажет. «5» – 15 рет «4» – 14 рет «3» – 13 рет «2» – 12 рет «1» – 10 рет 4 Б.Қ. – Ішіңмен жатасың. 10 рет артқа иілу, қолдарыңды көтеру 10 секундта балл «5» – аяқтарға дейін қолмен тигізу, аяқ ұштары біріктірілген; «4» – қолдар мен омыртқаның кеуде бөлігі еденге параллель, соңында қолмен жеңіл сермелу; «3» – қолдар мен кеуде бөлімі тік сызықтан әрі кетеді, орындау қарқыны біртіндеп төмендейді; «2» – қолдар мен кеуде бөлімі тік, аяқтар аздап ашылған; «1» – қолдар мен кеуде бөлімі тік қалыпқа сәл жетпейді 5 Екі итеру жасап, аяқтарын ашық ауада алға және артқа (бойлық аяқтың бөлінуі) 15 секунд бойы секіру балл «5» – секіру жиілігі секундына 1 реттен жиі, серпілу биік және қону жұмсақ, амплитудасы ≥180°. Ұшу кезінде дене түзу, аяқтар жазылған; «4» – секіру жиілігі секундына кемінде 1 рет, серпілу биік және қону жұмсақ, амплитудасы ≥180°. Ұшу кезінде дене түзу, аяқтар жазылған; «3» – 13–14 секіру, серпілу биік және қону жұмсақ, амплитудасы ≥180°. Ұшу кезінде иықтар көтерілген, аяқтар жазылған; «2» – 11–12 секіру, биіктік пен қарқын біртіндеп төмендейді, амплитуда ≥180°. Ұшу кезінде иықтар көтерілген, аяқтар жазылған, башпайлар сәл бос; «1» – 11–12 секіру, биіктік, қарқын және амплитуда біртіндеп төмендейді. Ұшу кезінде иықтар көтерілген, аяқтар бос. 6 Б.Қ. – Аяқ тұру. Қолдарыңызды бүйірге бұрыңыз, оң жақты артқа айналдырыңыз, бір аяқпен тепе-теңдік, екіншісін ұстауда, ал қарсы қолмен «рингте» ұстаңыз. Екі аяқпен де өнімділік. Тепе-теңдігіңді сақтау балл «5» – 8 секунд ішінде; «4» – 7 секунд ішінде; «3» – 6 секунд ішінде; «2» – 5 секунд ішінде; «1» – 4 секунд ішінде 7 Бір аяқтың башшағында 5 секунд бойы бүйірлік тепе-теңдік балл «5» – амплитуда 180°-тан жоғары, тулға тік; «4» – амплитуда 180°-қа жақын, тулға тік емес; «3» – амплитуда 175°–160°, тулға тік емес; «2» – амплитуда 160°–145°, тулға тік емес; «1» – амплитуда 145°, тулға тік емес, төменгі жарты ұшпен тұру. 8 Бір адамның ұшында алға тепе-теңдік 5 секунд балл «5» – амплитуда 180° және одан жоғары, тулға тік; «4» – амплитуда 180°-қа жуық, тулға тік емес; «3» – амплитуда 160°–145°; «2» – амплитуда 135°, төменгі жарты ұшпен тұру; «1» – амплитуда 135°, төменгі жарты ұшпен тұру, тулға сәл ғана тік емес. 9 Оң және сол аяқтан артқа аунап түсу балл «5» – шпагатты үш қозғалыс фазасында көрсету, артқа еңкеюді бекіту; «4» – қозғалыс фазаларының бірінде амплитуданың жеткіліксіздігі; «3» – соңғы фазада қалыпты бекітудің болмауы; «2» – қозғалыстың басында амплитуданың жеткіліксіздігі және соңғы фазада бекітудің болмауы; «1» – бүкіл қозғалыстың амплитудасы 135°-тан төмен. 10 Б.Қ. – Тік тепе-теңдік. Допты бір қолынан екіншісіне 4 рет лақтыру балл «5» – допсыз лақтыру, тепе-теңдік позасын сақтай отырып, лақтыру жазықтығы сақталады; «4» – дененің қосымша қозғалыстары, тепе-теңдік бұзылмайды; «3» – бос аяқтың жағдайының өзгеруімен және лақтыру амплитудасының төмендеуімен лақтыру; «2» – бос аяқтың жағдайының өзгеруімен, лақтыру амплитудасының төмендеуімен және лақтырулар арасында үзіліспен лақтыру; «1» – тепе-теңдік позасының өзгеруімен, төменгі жарты саусақтарда, лақтыру жазықтығы мен биіктігінің бұзылуымен лақтыру. 11 Б.Қ. – Бір аяқты бақай ұшында тұру, екінші аяқ «пассе» қалпында. Оң қолмен булавамен жонглирлеу. Екі қолмен орындау. балл «5» - 6 лақтыру жоғары жарты саусақтарда, дене бөліктерінің дәл орналасуы; «4» - 5 лақтыру жоғары жарты саусақтарда, дененің вертикальдан аздап ауытқуы бар; «3» - 4 лақтыру төменгі жарты саусақтарда, дененің вертикальдан ауытқуы және лақтырулар арасындағы аздап үзілістер; «2» - 3 лақтыру төменгі жарты саусақтарда, дененің вертикальдан ауытқуы, бос аяқтың жамбасының төмендеуі және лақтырулар арасындағы үзілістер; «1» - 3 лақтыру төменгі жарты саусақтарда, дененің ауытқуы және секірулермен. Қысқартылған түрі: «Б.Қ.» – бастапқы қалып. Арнайы дене дайындығы деңгейін анықтауға мүмкіндік беретін орташа балл: 5,0-4,5 - Жоғары; 4,4-4,0- Ортадан жоғары; 3,9-3,5- Орташа; 3,4-3,0- Орташа деңгейден төмен; 2,9-0,0- Төмен деңгей. Ескерту: Максималды ұпайдың 70%-ынан аз жинаған спортшы келесі кезеңге өтпейді, 3 сәтсіз талпыныстан кейін шығарылады.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық құрал-жабдықтар мен инвентарь № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Ре­зең­ке эс­пан­дер да­на адам 4 4 6 8 10 2 10 2 - - 2 Ре­зең­ке доп да­на адам 1 1 1 1 2 1 3 1 - - 3 Пла­стиктен жа­сал­ған бу­ла­ва­лар да­на адам 1 2 1 2 2 1 3 1 - - 4 Жі­бек лен­та да­на адам 1 1 2 1 3 1 3 1 - - 5 Хим­тал­шық­тан жа­сал­ған ска­кал­ка да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 6 Пласт­мас­са об­ручы да­на адам 2 1 2 1 4 1 6 1 - - 7 Лен­та та­яқ­ша­сы да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 8 Об­руч­қа ар­нал­ған қап­та­ма да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 9 Ви­део­ка­ме­ра да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 10 Гим­на­сти­ка­лық кі­лем (14x14 метр) да­на оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 11 Жа­ры­стар­ға ар­нал­ған элек­трон­ды спорт­тық есеп тақ­та­сы да­на зал - - - - - - - - 1 <**> 12 Ай­на метр шар­шы зал 60 2 60 2 60 2 60 2 - - 13 Хо­рео­гра­фи­я­лық ста­нок метр зал 10 <**> 10 <**> 10 <**> 10 <**> - - 14 Швед­тық сте­на да­на оқу то­бы 1 <**> 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 15 Та­ра­зы да­на адам 1 <**> 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 16 Ин­тер­ак­тив­ті тақ­та да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 17 Кі­лем жо­лы метр шар­шы зал 128 4 128 4 128 4 128 4 - - 18 Об­руч­қа орау ма­те­ри­а­лы да­на адам 4 1 4 1 8 1 12 1 - - 19 Іл­мек­те­рі бар ре­зең­ке со­зу да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 20 Тар­ты­лу үшін те­гіс ре­зи­на, іл­мек­сіз, әр­түр­лі қар­сы­лық дең­гей­і­мен да­на адам 2 1 2 1 3 1 4 1 - - 21 Гим­на­сти­ка­лық кі­лем­ше по­мо­сты бар (14х14 метр) да­на адам 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 22 Но­ут­бук да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 ** 23 Заттар­ды өл­ше­у­ге ар­нал­ған үстел да­на зал - - - - - - - - 1 ** 24 Гим­на­сти­ка­лық тақ­тай­ша метр адам 10 ** 10 ** 10 ** 10 ** - - 25 Со­зы­л­ған со­зы­л­ғыш пуф­тар (рас­тяж­ка үшін пуф­тар) да­на адам 2 ** 2 ** 2 ** 2 ** - - 26 Те­пе-тең­дік жа­стығы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 27 Те­пе-тең­дік жа­стығы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 28 Му­зы­ка­лық ап­па­рат­тар да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 ** 29 Му­зы­ка ор­та­лык да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 ** Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Тәпіш­ке­лер да­на адам 10 1 12 1 24 1 36 1 - - 2 Жүн шұлық­тар жұп (2 да­на) адам 2 1 3 1 3 1 3 1 2 1 3 Ті­зе­лік­тер жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 3 1 3 1 - - 4 То­бық­қа ар­нал­ған суп­порт да­на адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 5 Гетр­лар да­на адам 1 1 2 1 3 1 3 1 - - 6 Ло­син­дер (со­зыл­ма­лы кол­го­т­ка­лар) да­на адам 1 1 2 1 3 1 3 1 - - 7 Гим­на­сти­ка­лық топ да­на адам - - 2 1 3 1 3 1 - - 8 Жы­лы бай­ка да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 2 1 9 Жа­ры­стар­ға ар­нал­ған ку­паль­ник (көй­лек) да­на адам 2 1 4 1 4 1 4 1 - - 10 Под­ку­паль­ник да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 11 Спорт­тық ком­би­не­зон (жат­тығу үшін) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 12 Сер­пім­ді бинт да­на адам - - 2 1 4 1 4 1 - - 13 Қол­ға ар­нал­ған сал­мақ­тар да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 14 Аяқ­қа ар­нал­ған сал­мақ­тар да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 15 Шор­ты да­на адам 1 1 2 1 3 1 4 1 - - 16 Мақ­та­дан тігі­л­ген шұлық­тар жұп (2 да­на) адам 2 1 3 1 3 1 3 1 2 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 89 қосымша Батут гимнастикасы бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 89-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Батут гимнастикасы бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – батут гимнастикасы бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Топ­тың тол­ты­руы (адам­дар) Ап­та­сы­на са­ғат­тар са­ны Жы­лы­на жал­пы са­ғат­тар са­ны (52 ап­та) Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 10 8 са­ғат 416 АД– 2 8 10 са­ғат 520 ОЖТ – 1 8 12 са­ғат 624 ОЖТ – 2 8 14 са­ғат 728 ОЖТ – 3 6 18 са­ғат 936 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 6 20 са­ғат 1040 СЖ – 1 5 24 са­ғат 1248 СЖ – 2 4 26 са­ғат 1352 СЖ 2-ден жо­ға­ры 4 28 са­ғат 1456 ЖСШ 3 32 са­ғат 36 са­ғат (егер топ­та Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ұлт­тық құ­ра­ма­сы­ның мү­ше­сі бол­са) 1664 1872 Клуб­тар/ сек­ци­я­лар Ұй­ым­ның жар­ғы­сы­на сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) 17 жастан ас­қан Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша оқу жүк­те­ме­сін орын­дау спорт­шы­ның сол неме­се бас­қа спорт ұй­ы­мы­на (оқу то­бы/ке­зе­ңі) ти­е­сі­лі­лі­гіне қа­рай, сон­дай-ақ спорт­шы­лар­дың же­ке дай­ын­дау жос­пар­ла­ры­на сәй­кес жү­зе­ге асы­ры­ла­ды 13-16 жас 11-21 жас Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ере­же­ле­рі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық үшін жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жас Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық жат­тығу жиын­тығы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­на­ты­на дай­ын­дық жат­тығу жиын­тығы Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық зерт­теп-қа­ра­у­ға ар­нал­ған іс-ша­ра­лар Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 АД– 2 0 0 3 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес ОЖТ – 1 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін ОЖТ – 2 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін СЖ – 1 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін СЖ – 2 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін СЖ 2-ден жо­ға­ры 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін ЖСШ 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін Клуб­тар/Сек­ци­я­лар 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) 17 жастан ас­қан 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін 13-16 жас 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін 11-21 жас 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жас Спорт­тық жа­ры­стар Жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла және аудан Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық жиын­тығы Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық жиын­тығы Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 0 0 АД– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 0 3 3 0 0 ОЖТ – 2 3 4 3 3 3 4 ОЖТ – 3 4 4 3 3 1 4 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 5 4 3 3 5 4 СЖ – 1 7 4 3 3 7 4 СЖ – 2 8 4 3 3 8 4 СЖ 2-ден жо­ға­ры 8 4 3 3 8 4 ЖСШ 8 4 3 3 8 4 Клуб­тар/Сек­ци­я­лар Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ере­же­ле­рі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Батут. Жеке секірулер. Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12 жас­қа дей­ін 11 - 12 жас 13 - 14 жас 15 - 16 жас 17 - 21 жа­ста 18 жастан асқан­дар Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Батут. Жеке секірулер. Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12 жас­қа дей­ін 11 - 12 жас 13 - 14 жас 15 - 16 жас 17 - 21 жа­ста 18 жастан асқан­дар Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Батут. Синхронды секірулер. Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12 жас­қа дей­ін 11 - 12 жас 13 - 14 жас 15 - 16 жас 17 - 21 жа­ста 18 жастан асқан­дар Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Батут. Синхронды секірулер. Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12 жас­қа дей­ін 11 - 12 жас 13 - 14 жас 15 - 16 жас 17 - 21 жа­ста 18 жастан асқан­дар Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 2 6 Батут. Синхронды аралас секірулер. Ерлер мен әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 11-12 жас 13-16 жас 17-21 жас 18 жастан асқан­дар Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 2 6 2 6 2 6 2 6 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 6 2 6 2 6 2 6 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 Акробатикалық жолақта секірулер. Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12 жас­қа дей­ін 11 - 12 жас 13 - 14 жас 15 - 16 жас 17 - 21 жа­ста 18 жастан асқан­дар Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Секірулер акробатикалық жолақта. Әйелдер. Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12 жас­қа дей­ін 11 - 12 жас 13 - 14 жас 15 - 16 жас 17 - 21 жа­ста 18 жастан асқан­дар Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Екі есе мини-трампта секірулер. Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12 жас­қа дей­ін 11 - 12 жас 13 - 14 жас 15 - 16 жас 17 - 21 жа­ста 18 жастан асқан­дар Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Екі есе мини-трампта секірулер. Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12 жас­қа дей­ін 11 - 12 жас 13 - 14 жас 15 - 16 жас 17 - 21 жа­ста 18 жастан асқан­дар Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 Командалық жарыстар. Батут. Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12 жас­қа дей­ін 11 - 12 жас 13 - 14 жас 15 - 16 жас 17 - 21 жа­ста 18 жастан асқан­дар Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Командалық жарыстар. Батут. Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12 жас­қа дей­ін 11 - 12 жас 13 - 14 жас 15 - 16 жас 17 - 21 жа­ста 18 жастан асқан­дар Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Командалық жарыстар. Акробаттық трек. Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12 жас­қа дей­ін 11 - 12 жас 13 - 14 жас 15 - 16 жас 17 - 21 жа­ста 18 жастан асқан­дар Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Командалық жарыстар. Акробаттық трек. Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12 жас­қа дей­ін 11 - 12 жас 13 - 14 жас 15 - 16 жас 17 - 21 жа­ста 18 жастан асқан­дар Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Командалық жарыстар. Екі есе мини-трамп. Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12 жас­қа дей­ін 11 - 12 жас 13 - 14 жас 15 - 16 жас 17 - 21 жа­ста 18 жастан асқан­дар Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Командалық жарыстар. Екі есе мини-трамп. Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12 жас­қа дей­ін 11 - 12 жас 13 - 14 жас 15 - 16 жас 17 - 21 жа­ста 18 жастан асқан­дар Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 4 12 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жа­рыс түр­ле­рі Тө­ре­ші­лер са­ны Спорт тө­ре­ші­сі I са­на­тын­да­ғы спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі Ұлт­тық спорт тө­ре­ші­сі, ең жо­ғар­ғы ка­те­го­рия Ха­лы­қа­ра­лық тө­ре­ші Аудан­дық тур­нир­лер шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген Ай­мақ­тық тур­нир­лер шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген шек­тел­ме­ген Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 35-45 Жалпы физикалық дайындықтың дамуы: икемділік, күш, үйлестіру, төзімділік. Арнайы дене дайындығы (%) 16-24 Дұрыс осанканы пен моторлық дағдыларды қалыптастыру. Спортқа қатысу Жарыстар (%) 2-4 Жарыстар мен көрсетілімдерге қатысу Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 25-35 Гимнастиканың негізгі элементтерімен, мысалы, сальто, қол тұру, дөңгелекпен танысу. Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Тұрақты көркемдік гимнастикаға қажеттілік қалыптастыру, тәртіпті, дәлдік пен еңбекқорлықты тәрбиелеу. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 3-5 Спортшылардың денсаулығын нығайту Барлығы 100 Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 35-45 Функционалдық дайындықтың біртіндеп өсуі, жаттығу жүктемелерінің жүйелі дамуы Арнайы дене дайындығы (%) 16-24 Жас шеңберінде ерекше физикалық қабілеттердің үйлесімділігі мен шеберлігі, икемділік пен тепе-теңдік, жылдамдық және секіру қабілеті үйлесімділік Спортқа қатысу Жарыстар (%) 2-4 Жарыстар мен көрсетілімдерге тұрақты қатысу Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 25-35 Әртүрлі құралдарда (батут, акробаттық жол, қос мини-батут) жаттығулар жасау техникасын меңгеру. Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Бастапқы тактикалық және теориялық дайындық Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 3-5 Спортшылардың денсаулығын нығайту Барлығы 100 Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 6-10 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасттардың арнайы дене шынықтыруын, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту; Спортқа қатысу Жарыстар (%) 3-7 Аймақтық, республикалық, халықаралық масштабтағы жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 50-60 Әртүрлі күрделі моторлық дағдыларды меңгеру. Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Терең тактикалық және теориялық дайындық Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын нығайту Барлығы 100 Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 6-10 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасттардың арнайы дене шынықтыруын, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту; Спортқа қатысу Жарыстар (%) 3-7 Аймақтық, республикалық, халықаралық масштабтағы жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 50-60 Орта және жоғары қиындық топтарының негізгі элементтерін меңгеру және жетілдіру. Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Негізгі психологиялық дайындық, жарыстарға жауынгерлік дайындық деңгейін қалыптастыру тәжірибесін қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ұстану, шоғырлану, белсенді бәсекелік іс-шараға қатысу арқылы мобилизация және оны жаттығу процесінде үлгі ету. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын нығайту Барлығы 100 Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 6-10 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасттардың арнайы дене шынықтыруын, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту; Спортқа қатысу Жарыстар (%) 3-7 Аймақтық, республикалық, халықаралық масштабтағы жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 50-60 Күрделі элементтерді меңгеру Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Негізгі психологиялық дайындық, жарыстарға жауынгерлік дайындық деңгейін қалыптастыру тәжірибесін қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ұстану, шоғырлану, белсенді бәсекелік іс-шараға қатысу арқылы мобилизация және оны жаттығу процесінде үлгі ету. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 6-10 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасттардың арнайы дене шынықтыруын, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту; Спортқа қатысу Жарыстар (%) 3-7 Аймақтық, республикалық, халықаралық масштабтағы жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 50-60 Аса күрделі және тәуекелді элементтерді дамыту, перспективалы элементтер мен қосылыстарды модельдеу және дамыту Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Негізгі психологиялық дайындық, жарыстарға жауынгерлік дайындық деңгейін қалыптастыру тәжірибесін қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ұстану, шоғырлану, белсенді бәсекелік іс-шараға қатысу арқылы мобилизация және оны жаттығу процесінде үлгі ету. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 2-4 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 10-16 гимнасттардың арнайы физикалық дайындығын, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту; Спортқа қатысу Жарыстар (%) 6-10 Аймақтық, республикалық, халықаралық ауқымды жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 59-69 Аса күрделі және тәуекелді элементтерді дамыту, перспективалы элементтер мен қосылыстарды модельдеу және дамыту Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Негізгі психологиялық дайындық, жарыстарға жауынгерлік дайындық деңгейін қалыптастыру тәжірибесін қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ұстану, шоғырлану, белсенді бәсекелік іс-шараға қатысу арқылы мобилизация және оны жаттығу процесінде үлгі ету. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) 1-2 Қыздыру, жалпы дене шынықтыру сабағын өз бетінше өткізу, жаттығу техникасын үйрету, бастапқы жаттығу және жаттығу топтарымен сабақ өткізу. Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 2-4 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 10-16 Гимнасттардың арнайы дене шынықтыруын, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту; Спортқа қатысу Жарыстар (%) 6-10 Аймақтық, республикалық, халықаралық масштабтағы жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 59-69 Аса күрделі және тәуекелді элементтерді дамыту, перспективалы элементтер мен қосылыстарды модельдеу және дамыту Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Психологиялық білім мен дағдыларды кеңейту, жаттығу мен жарыстарға психологиялық дайындықтың жоғары деңгейіне жету. Ұшырылым алдындағы «жауынгерлік дайындық», өзін-өзі реттеу, шоғырлану және мобилизация бойынша тәжірибе жинау. Теориялық және тактикалық дайындықты одан әрі жетілдіру. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) 1-2 Қыздыру, жалпы дене шынықтыру сабағын өз бетінше өткізу, жаттығу техникасын үйрету, бастапқы жаттығу және жаттығу топтарымен сабақ өткізу. Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 2-4 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 10-16 Арнайы физикалық дайындықты, әсіресе белсенді икемділікті және жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту. Спортқа қатысу Жарыстар (%) 6-10 Ресми жарыстарда тәжірибе жинау және тұрақтылыққа қол жеткізу Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 59-69 Негізгі және іргелі техникалық дайындықты жетілдіру, өнімділіктің жоғары сенімділігіне қол жеткізу, жаңа түпнұсқа элементтерді үздіксіз іздеу және дамыту Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Психологиялық білім мен дағдыларды кеңейту, жаттығу мен жарыстарға психологиялық дайындықтың жоғары деңгейіне жету. Ұшырылым алдындағы «жауынгерлік дайындық», өзін-өзі реттеу, шоғырлану және мобилизация бойынша тәжірибе жинау. Теориялық және тактикалық дайындықты одан әрі жетілдіру. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) 1-2 Жас гимнасттарға элементтерді таңдап, комбинациялар жасау мүмкіндігі Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 1-2 Экстремалды жүктемелерге функционалдық дайындықты алу Арнайы дене дайындығы (%) 10-16 Арнайы физикалық қабілеттерді, негізгі дағдыларды және қозғалыс мектебін жоғары деңгейде дамыту Спортқа қатысу Жарыстар (%) 7-11 Республикалық және халықаралық деңгейдегі жарыстарда мүмкіндігінше жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізу Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 61-71 Жарыстық бағдарламаның техникалық жетілдірілуі мен сенімділігіне қол жеткізу Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Психологиялық және тактикалық білім мен дағдыларды тереңдету, жарыстарға психологиялық және тактикалық дайындықтың ең жоғары деңгейіне жету Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) 1-2 Жарыс ережелерін білу, төрешілік жұмыстарына жүйелі қатысу, мектеп жарыстарын ұйымдастыру және өткізу қабілеті бар Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері "Батут гимнастикасы" спортына қабылдау және алғашқы дайындық кезеңіне ауыстыру үшін жалпы және арнайы дене шынықтыру нормативтері № р/с Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ұлдар Қыздар Ұлдар Қыз 1. Спорт түрлері үшін жалпы дене шынықтыру нормативтері 1.1. Қайталмалы жүгіріс 3x10 м сек кем емес кем емес 10,3 10,6 10,0 10,4 1.2. Екі аяқпен орыннан ұзындыққа секіру см кем емес кем емес 110 105 120 115 1.3. Еденге тіреліп, қолмен итеру (қолды бүгумен және түзеумен). Рет саны кем емес кем емес 7 4 10 6 1.4. Жоғары тұтқадан тартылу (қолды түзу күйде ұстап, денені көтеру). Рет саны кем емес кем емес 2 - 3 - 1.5. Төменгі тұтқадан тартылу 90 см биіктікте (жатып, қолды ұстап, денені көтеру). Рет саны Бірнеше рет Бірнеше рет 4 6 2. Арнайы дене шынықтыру нормативтері 2.1. 30 см биіктіктегі аласа орындыққа 30 секунд ішінде секіру. Рет саны кем емес кем емес 5 8 2.2. "Көпір" жаттығуы. Артқа жатып, тізелерді және шынтақтарды бүгу арқылы алақандар мен табандарды еденге тіреп, денені жоғары көтеріп, арқаңызды итіңіз. Табан мен алақанның арақашықтығы - 40 см. Позицияны ұстап тұрыңыз. сек кем емес кем емес 5 6 2.3. Гимнастикалық қыстырғышқа асылып тұрып, аяқтарды "бұрыш" жағдайына дейін көтеру. Рет саны кем емес кем емес 4 3 5 4 Тік тұрған күйде тік аяқтармен алға еңкею. Қолдың саусақтары аяқтың табан сызығында болу керек. Позицияны бекіту. сек кем емес кем емес 3 5 Еденде алдыңғы шапаш (едан мен жамбас аралығы). см кем емес кем емес 15 15 Жалпы және арнайы дене дайындық нормативтері және "Батут гимнастикасы" спортына оқуға және оқу кезеңіне ауысу үшін спорттық біліктілік деңгейі (спорт санаттары) № р/с Жаттығулар Өлшем біплігі Норматив Ұлдар Қыздар 1. Жалпы дене дайындық нормативтері 1.1. Қайталмалы жүгіріс 3x10 м сек Одан артық емес 9,8 9,7 1.2. Екі аяқпен орыннан ұзындыққа секіру см кем емес 125 120 1.3. Еденге тіреліп, қолмен итеру (қолды бүгумен және түзеумен). Рет саны кем емес 12 8 1.4. Жоғары тұтқадан тартылу (қолды түзу күйде ұстап, денені көтеру). Рет саны кем емес 4 - 1.5. Төменгі тұтқадан тартылу 90 см биіктікте (жатып, қолды ұстап, денені көтеру). Рет саны кем емес - 9 2. Арнайы дене дайындық нормативтері 2.1. 30 см биіктіктегі аласа орындыққа 30 секунд ішінде секіру. Рет саны кем емес 15 2.2. "Көпір" жаттығуы. Артқа жатып, тізелерді және шынтақтарды бүгу арқылы алақандар мен табандарды еденге тіреп, денені жоғары көтеріп, арқаңызды итіңіз. Табан мен алақанның арақашықтығы - 40 см. Позицияны ұстап тұрыңыз см Одан артық емес 45 40 2.3. Қолды иілу және түзу күйге келтіру параллель гимнастикалық орындықтарда. Рет саны кем емес 5 - 2.4. Қолды иілу және түзу күйге келтіру параллель гимнастикалық орындықтарда, аяқтар жерде. Рет саны кем емес - 5 2.5. Ұзын шпагатта отыру (жерден жамбастарға дейінгі арақашықтық есепке алынады). см Одан артық емес 10 2.6. Гимнастикалық штангада ілініп тұрған аяқтарды «бұрыш» позициясына көтеру Рет саны кем емес 15 14 Жалпы және арнайы дене дайындық нормативтері, сондай-ақ спорттық біліктілік деңгейі (спорт санаттары) "батут" спортында спорттық жетілдіру кезеңіне ауыстыру үшін № р/с Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Жасөспірімдер Жасөспірімдер 1. Жалпы дене дайындық нормативтері 1.1. Қайталмалы жүгіріс 5x10 м сек Одан артық емес 14 14,5 1.2. Екі аяқпен орыннан ұзындыққа секіру см кем емес 200 175 1.3. Жоғары тұтқадан тартылу (қолды түзу күйде ұстап, денені көтеру). Рет саны кем емес 10 4 2. Арнайы дене дайындық нормативтері 2.1. 50 см биіктікте 60 рет секіру сек Одан артық емес 70 2.2. "Қисықтық" жаттығуы. Бастапқы жағдай – жерде отырып, аяқтар бірге, қолдар алға созылған, денені төмен қарай итеру. Жер мен иық арақашықтығы есепке алынады. см Одан артық емес 10 2.3. Қолды параллель гимнастикалық скамейкаларға тіреп, аяқтар жерге тиген күйде қолды бүгілту және түзету. Рет саны кем емес 20 7 2.4. Гимнастикалық турникке асылып тұрып, аяқтарды көтеріп, турникке тигізу. Рет саны кем емес 6 4 Жалпы және арнайы дене дайындық нормативтері, сондай-ақ спорттық біліктілік деңгейі (спорттық атақтар) "батут гимнастикасы" спортына қабылданып, жоғары спорттық шеберлігі деңгейіне ауысады № р/с Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив ерлер Әйелдер 1. Жалпы дене дайындық нормативтері 1.1. Қайталмалы жүгіріс 5x10 м сек Одан артық емес 13 14 1.2. Екі аяқпен орыннан ұзындыққа секіру см кем емес 200 175 1.3. Жоғары тұтқадан тартылу (қолды түзу күйде ұстап, денені көтеру). Рет саны кем емес 11 4 2. Арнайы дене дайындық нормативтері 2.1. 50 см биіктікте 60 рет секіру бірге Одан артық емес 65 2.2. "Қисықтық" жаттығуы. Бастапқы жағдай – жерде отырып, аяқтар бірге, қолдар алға созылған, денені төмен қарай итеру. Жер мен иық арақашықтығы есепке алынады. см Одан артық емес 10 2.3. Қолды параллель гимнастикалық скамейкаларға тіреп, аяқтар жерге тиген күйде қолды бүгілту және түзету. Рет саны кем емес 30 10 2.4. Гимнастикалық таяқшаға ілініп тұрғаннан кейін, аяғыңды көтеріп, штангаға тиесің Рет саны кем емес 10 6 Ескерту: Мүмкін болатын ұпайдың 70%-дан азын жинаған спортшы келесі кезеңге ауыстырылмайды, 3 рет сәтсіз әрекеттен кейін шығарылуы мүмкін

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар мен мүкәммалмен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 8-тар­мақ. Ба­тут гим­на­сти­ка­сы 1 Бей­не­ка­ме­ра да­на бө­лім­ше - - - - 2 4 2 4 - - 2 Ба­тут да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 2 <**> 3 Ба­тут то­ры да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 <**> 4 Ба­тут үші­ін се­ріп­пе­лер да­на оқу то­бы - - - - - - - - 250 <**> 5 Ба­тут ма­та­ла­ры бар сақ­тан­ды­ру үстел­де­рі да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 <**> 6 Ак­ро­бат­тық жол да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 5 7 Ак­ро­ба­ти­ка­лық жол­ға ар­нал­ған тө­се­ніш­тер да­на оқу то­бы - - - - - - - - 10 2 8 Кі­лем да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 3 9 Пье­де­стал (тұ­ғыр) да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> 10 Ба­тут ра­ма­сы да­на Зал 5 5 5 4 5 3 5 3 - - 11 Ба­тут ра­ма­сы­на тө­се­ле­тін тө­се­ніш­тер да­на Зал 5 5 5 4 5 3 5 3 - - 12 Же­ңіл лақ­ты­ры­ла­тын по­ро­лон­ды мат­та­лар да­на Зал 10 2 10 2 10 2 10 2 - - 13 Ба­тут­тың ай­на­ла­сын­да­ғы еден тө­се­ніш­те­рі да­на Зал 38 5 38 5 38 5 38 5 - - 14 Жо­ға­ры жыл­дам­дық­ты бейне тал­дау жүй­е­сі да­на Зал - - - - 1 4 1 4 - - 5 Ақ­па­рат­тық - тех­ни­ка­лық бағ­дар­ла­ма­лық қам­та­ма­сыз ету да­на бө­лім­ше - - - - 1 4 1 4 - - 16 Син­хро­ап­па­рат, тор бой­ын­ша орын ауы­сты­ру және спорт­шы­ның ұшу уа­қы­тын тір­кеу жүй­е­сі да­на бө­лім­ше - - - - 2 4 2 4 - - 17 Но­ут­бук да­на бө­лім­ше - - - - 2 4 2 4 18 Ба­тут­қа ар­нал­ған ко­учинг кон­со­лі да­на Зал - - - - - - - - 2 4 19 Ба­тут­қа ар­нал­ған пор­та­тив­ті сақ­тан­ды­ру да­на Зал 1 4 1 4 - - - - - - 20 Элек­тр­же­тек­ті ба­тут­қа ар­нал­ған лонж­да­ры бар пор­та­тив­тің сақ­тан­ды­ру да­на Зал 1 4 1 4 - - - - - - 21 Жы­л­жы­ма­лы тө­бе­лік ас­па­сы да­на Зал 1 5 1 5 - - - - - - 22 Саль­та­лық және винт­ті әм­бе­бап бұ­ран­да­лы лон­жа да­на Зал 3 4 3 4 - - - - - - 23 Ба­тут­тан се­кі­ру­ге ар­нал­ған еден­ге қо­ну шүң­қы­ры да­на Зал 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 24 Жи­нал­ма­лы ба­тут жо­лы да­на Зал 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 25 Ак­ро­ба­ти­ка­лық жол­дың жо­ғар­ғы жа­бы­ны да­на Зал 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 26 Үр­ле­ме­лі ак­ро­ба­ти­ка­лық жол да­на Зал 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 27 Қо­ну бе­ті да­на бө­лім­ше 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 28 Ак­ро­ба­ти­ка­лық жол­дың тө­мен­гі жа­бы­ны да­на бө­лім­ше 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 29 Ак­ро­ба­ти­ка­лық жол­ға ар­нал­ған жү­гі­ру да­на бө­лім­ше 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 30 Қос ми­ни Трамп Да­на бө­лім­ше 31 Ак­ро­ба­ти­ка­лық жол­ға ар­нал­ған қо­ну ай­ма­ғы да­на бө­лім­ше 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 32 Еден­ге ар­нал­ған то­сы­мал­дау ро­лик­те­рі да­на бө­лім­ше 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 33 Оңай шы­ға­ры­ла­тын еден жо­лы да­на бө­лім­ше 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 34 Қол­ға ар­нал­ған маг­не­зия да­на бө­лім­ше 2 4 2 4 2 4 2 4 - - 35 Су­сы­ма­лы маг­не­зия ки­ло­грамм Оқу то­бы - - - - 20 1 20 1 - - 36 Бри­кет­те­гі маг­не­зия да­на Оқу то­бы - - - - 12 1 12 1 - - Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б ) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 8-тар­мақ. Ба­тут гим­на­сти­ка­сы 1 Гим­на­сти­ка­лық три­ко да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 2 Эла­сти­ка­лық бинт да­на адам - - - - 2 1 2 1 - - 3 Ара­лас май­ка ку­паль­ник да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 4 Гим­на­сти­ка­лық шорт­тар да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 5 Сығ­ым­дал­ған фут­бол­ка да­на адам - - 2 1 2 1 2 1 - - 6 Чеш­ки (ба­тут­тық) Жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 4 1 4 1 - - 7 Спорт­тық іш ки­ім­дер да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 8 Спорт­тық тейп­тер (дене тү­сті) да­на адам - - 4 1 4 1 6 1 - - 9 Бал­тыр­ға ар­нал­ған спорт суп­пор­ты Жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 2 1 - - 10 Ті­зе­ге ар­нал­ған спорт суп­пор­ты Жұп (2 да­на) адам - - 1 1 2 1 2 1 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 90 қосымша Спорттық гимнастика бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 90-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорттық гимнастикадан спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – спорттық гимнастика бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудегі негізгі мақсаттар мен міндеттер:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Топ­тар­дың то­лы­ғуы (адам) Ап­та­сы­на са­ғат­тар са­ны Жы­лы­на жал­пы са­ғат са­ны (52 ап­та) Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 10 8 са­ғат 416 АД– 2 8 10 са­ғат 520 ОЖТ – 1 8 12 са­ғат 624 ОЖТ – 2 8 14 са­ғат 728 ОЖТ – 3 6 18 са­ғат 936 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 6 20 са­ғат 1040 СЖ – 1 5 24 са­ғат 1248 СЖ – 2 4 26 са­ғат 1352 СЖ 2-ден жо­ға­ры 4 28 са­ғат 1456 ЖСШ 3 32 са­ғат 36 са­ғат (егер топ­та Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ұлт­тық құ­ра­ма­сы­ның мү­ше­сі бол­са) 1664 1872 Клуб­тар / сек­ци­я­лар Ұй­ым­ның жар­ғы­сы­на сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) 12-14 жас Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша оқу-жат­тығу жүк­те­ме­сі спорт­шы­ның ти­е­сі­лі спорт­тық ұй­ы­мы­на (оқу то­бы­на/ке­зе­ңіне), сон­дай-ақ спорт­шы­лар­дың же­ке дай­ын­дық жос­пар­ла­ры­на сәй­кес орын­да­ла­ды. 15-18 жас 18 жастан асқан­дар 11-13 жас 14-15 жас 16 жастан ас­қан Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ере­же­ле­рі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық үшін жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы жат­тығу ла­гер­ле­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жас Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық жат­тығу жиын­тығы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­на­ты­на дай­ын­дық жат­тығу жиын­тығы Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­дің ша­ра­ла­ры Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 3 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес АД– 2 0 0 ОЖТ – 1 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін ОЖТ – 2 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін СЖ – 1 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін СЖ – 2 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін СЖ 2-ден жо­ға­ры 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін ЖСШ 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін Клуб­тар/Сек­ци­я­лар 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) 12-14 жас 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 24 күн­ге дей­ін 15-18 жас 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 24 күн­ге дей­ін 18 жастан асқан­дар 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 24 күн­ге дей­ін 11-13 жас 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 24 күн­ге дей­ін 14-15 жас 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 24 күн­ге дей­ін 16 жастан ас­қан 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 24 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жас ерекше­лі­гі Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла және аудан Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ар­нал­ған оқу-жат­тығу жиын­да­ры Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ар­нал­ған оқу-жат­тығу жиын­да­ры Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 0 0 АД– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 0 3 3 0 0 ОЖТ – 2 3 4 3 3 3 4 ОЖТ – 3 4 4 3 3 1 4 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 5 4 3 3 5 4 СЖ – 1 7 4 3 3 7 4 СЖ – 2 8 4 3 3 8 4 СЖ 2-ден жо­ға­ры 8 4 3 3 8 4 ЖСШ 8 4 3 3 8 4 Клуб­тар/Сек­ци­я­лар Ин­тер­нат­тық мек­теп­тер-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 3-раз­ряд 2-раз­ряд 1-раз­ряд Жа­сө­спі­рім­дер (СШҮ) Се­ньор (СШ) Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 13 39 13 39 13 39 13 39 13 39 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 13 39 13 39 13 39 13 39 13 39 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 13 39 13 39 13 39 13 39 13 39 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 13 39 13 39 13 39 13 39 13 39 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 13 39 13 39 13 39 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 3-раз­ряд 2-раз­ряд 1-раз­ряд Жа­сө­спі­рім­дер (СШҮ) Се­ньор (СШ) Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 11 33 11 33 11 33 11 33 11 33 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 11 33 11 33 11 33 11 33 11 33 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 11 33 11 33 11 33 11 33 11 33 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 11 33 11 33 11 33 11 33 11 33 Ескертпе: Ресми жарыстарда берілетін жиынтықтар мен медальдардың саны жас ерекшеліктері бойынша әлем чемпионаттарында (спорт түрі, дисциплиналар бойынша) берілетін жиынтықтар мен медальдарға сәйкес болуы тиіс Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, ҚР Спартакиадасы, Жасөспірімдер ойындары.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатындағы спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі, ең жоғарғы категория Халықаралық төреші Аудандық турнирлер Шексіз Шексіз Шексіз Шексіз Шексіз Аймақтық турнирлер Шексіз Шексіз Шексіз Шексіз Шексіз Республикалық турнирлер Шексіз Шексіз Шексіз Шексіз Шексіз Ресми аймақтық жарыстар Шексіз Шексіз Шексіз Шексіз Шексіз Ресми республикалық жарыстар Шексіз Шексіз Шексіз Шексіз Шексіз Ресми аймақтық жарыстар – Аймақтық чемпионат, Аймақтық Спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу

1. Алғашқы дайындық тобы (АДТ – 1 жыл оқыту) Оқы­ту тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Ең­бек­тің маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ын­дық (%) 35-45 Жал­пы дене дай­ынды­ғын да­мы­ту: икем­ді­лік, күш, үй­ле­сті­ру, тө­зім­ді­лік. Ар­найы Дене дай­ынды­ғы (%) 16-24 Қоз­ға­лыс дағ­ды­ла­ры мен ма­шық­та­ры­ның кең ауқы­мын қа­лып­та­сты­ру Спорт­тық жа­ры­стар­ға қа­ты­су (%) 2-4 Жа­ры­стар мен көр­не­кі көр­се­ті­лім­дер­ге қа­ты­су Тех­ни­ка­лық дай­ын­дық (%) 25-35 Негіз­гі эле­мент­тер­дің тех­ни­ка негіз­де­рін құ­рал­сыз және құ­рал­дар­мен мең­ге­ру Так­ти­ка­лық, тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық (%) 2-4 Көр­кем гим­на­сти­ка­мен жүй­е­лі түр­де ай­на­лы­су қа­жет­ті­лі­гін қа­лып­та­сты­ру, тәр­тіп­ті­лік, ұқып­ты­лық және ең­бек­сүй­гіш­тік қа­си­ет­те­рін тәр­би­е­леу. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе (%) - Ме­ди­ци­на­лық, ме­ди­ко-био­ло­ги­я­лық, қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры, те­сті­леу және ба­қы­лау (%) 3-5 Спорт­шы­лар­дың ден­са­улы­ғын ны­ғай­ту Бар­лы­ғы 100

2. Алғашқы дайындық тобы (АДТ – 1 жылдан астам оқыту) Оқы­ту тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Ең­бек­тің маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ын­дық (%) 35-45 Функ­ци­о­нал­дық дай­ын­дық­тың бір­т­ін­деп өсуі, жат­тығу жүк­те­ме­ле­рі­нің жүй­е­лі да­муы Ар­найы Дене дай­ынды­ғы (%) 16-24 Жас шең­бе­рін­де ерекше фи­зи­ка­лық қа­бі­лет­тер­дің үй­ле­сім­ді­лі­гі мен ше­бер­лі­гі, икем­ді­лік пен те­пе-тең­дік, жыл­дам­дық және се­кі­ру қа­бі­ле­ті үй­ле­сім­ді­лік Спорт­тық жа­ры­стар­ға қа­ты­су (%) 2-4 Жа­ры­стар мен көр­се­ті­лім­дер­ге тұ­рақ­ты қа­ты­су Тех­ни­ка­лық дай­ын­дық (%) 25-35 Әр­түр­лі құ­рал­дар­да (па­рал­лель бру­сья, те­пе-тең­дік ар­қа, кросс­бар, са­қи­на, еден жат­тығ­у­ла­ры, се­кі­ру) жат­тығ­у­лар жа­сау тех­ни­ка­сын мең­ге­ру. Так­ти­ка­лық, тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық (%) 2-4 Ба­стап­қы так­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық дай­ын­дық Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе (%) - Ме­ди­ци­на­лық, ме­ди­ко-био­ло­ги­я­лық, қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры, те­сті­леу және ба­қы­лау (%) 3-5 Спорт­шы­лар­дың ден­са­улы­ғын ны­ғай­ту Бар­лы­ғы 100

3. Оқу-жаттығу тобы (ОЖТ – 1 жылдық оқыту) Оқы­ту тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Ең­бек­тің маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ын­дық (%) 6-10 Фи­зи­ка­лық дай­ын­дық дең­гей­ін арт­ты­ру Ар­найы Дене дай­ынды­ғы (%) 18-26 Гим­на­ст­тар­дың ар­найы дене шы­нық­ты­руын, әсі­ре­се бел­сен­ді икем­ді­лік пен жыл­дам­дық-күш қа­си­ет­те­рін жақ­сар­ту; Спорт­тық жа­ры­стар­ға қа­ты­су (%) 3-7 Ай­мақ­тық, рес­пуб­ли­ка­лық, ха­лы­қа­ра­лық мас­шта­б­та­ғы жа­ры­стар­да бел­сен­ді бә­се­ке­ле­стік тә­жі­ри­бе Тех­ни­ка­лық дай­ын­дық (%) 50-60 Әр­түр­лі күр­де­лі мо­тор­лық дағ­ды­лар­ды мең­ге­ру. Так­ти­ка­лық, тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық (%) 2-4 Те­рең так­ти­ка­лық және тео­ри­я­лық дай­ын­дық Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе (%) - Ме­ди­ци­на­лық, ме­ди­ко-био­ло­ги­я­лық, қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры, те­сті­леу және ба­қы­лау (%) 6-8 Спорт­шы­лар­дың ден­са­улы­ғын ны­ғай­ту Бар­лы­ғы 100

4. Оқу-жаттығу тобы (ОЖТ – 2 жылдық оқыту) Оқы­ту тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Ең­бек­тің маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ын­дық (%) 6-10 Фи­зи­ка­лық дай­ын­дық дең­гей­ін арт­ты­ру Ар­найы Дене дай­ынды­ғы (%) 18-26 Гим­на­ст­тар­дың ар­найы дене шы­нық­ты­руын, әсі­ре­се бел­сен­ді икем­ді­лік пен жыл­дам­дық-күш қа­си­ет­те­рін жақ­сар­ту; Спорт­тық жа­ры­стар­ға қа­ты­су (%) 3-7 Ай­мақ­тық, рес­пуб­ли­ка­лық, ха­лы­қа­ра­лық мас­шта­б­та­ғы жа­ры­стар­да бел­сен­ді бә­се­ке­ле­стік тә­жі­ри­бе Тех­ни­ка­лық дай­ын­дық (%) 50-60 Ор­та және жо­ға­ры қиын­дық топ­та­ры­ның негіз­гі эле­мент­те­рін мең­ге­ру және же­тіл­ді­ру. Так­ти­ка­лық, тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық (%) 2-4 Негіз­гі пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық, жа­ры­стар­ға жа­уын­гер­лік дай­ын­дық дең­гей­ін қа­лып­та­сты­ру тә­жі­ри­бе­сін қа­лып­та­сты­ру, өзін-өзі рет­теу, өзін-өзі ұста­ну, шо­ғыр­ла­ну, бел­сен­ді бә­се­ке­лік іс-ша­ра­ға қа­ты­су ар­қы­лы мо­би­ли­за­ция және оны жат­тығу про­це­сін­де үл­гі ету. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе (%) - Ме­ди­ци­на­лық, ме­ди­ко-био­ло­ги­я­лық, қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры, те­сті­леу және ба­қы­лау (%) 6-8 Спорт­шы­лар­дың ден­са­улы­ғын ны­ғай­ту Бар­лы­ғы 100

5. Оқу-жаттығу тобы (ОЖТ – 3 жылдық оқыту) Оқы­ту тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Ең­бек­тің маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ын­дық (%) 6-10 Фи­зи­ка­лық дай­ын­дық дең­гей­ін арт­ты­ру Ар­найы Дене дай­ынды­ғы (%) 18-26 Гим­на­ст­тар­дың ар­найы дене шы­нық­ты­руын, әсі­ре­се бел­сен­ді икем­ді­лік пен жыл­дам­дық-күш қа­си­ет­те­рін жақ­сар­ту; Спорт­тық жа­ры­стар­ға қа­ты­су (%) 3-7 Ай­мақ­тық, рес­пуб­ли­ка­лық, ха­лы­қа­ра­лық мас­шта­б­та­ғы жа­ры­стар­да бел­сен­ді бә­се­ке­ле­стік тә­жі­ри­бе Тех­ни­ка­лық дай­ын­дық (%) 50-60 Күр­де­лі эле­мент­тер­ді мең­ге­ру Так­ти­ка­лық, тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық (%) 2-4 Негіз­гі пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық, жа­ры­стар­ға жа­уын­гер­лік дай­ын­дық дең­гей­ін қа­лып­та­сты­ру тә­жі­ри­бе­сін қа­лып­та­сты­ру, өзін-өзі рет­теу, өзін-өзі ұста­ну, шо­ғыр­ла­ну, бел­сен­ді бә­се­ке­лік іс-ша­ра­ға қа­ты­су ар­қы­лы мо­би­ли­за­ция және оны жат­тығу про­це­сін­де үл­гі ету. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе (%) - Ме­ди­ци­на­лық, ме­ди­ко-био­ло­ги­я­лық, қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры, те­сті­леу және ба­қы­лау (%) 6-8 Спорт­шы­лар­дың ден­са­улы­ғын сақ­тау Бар­лы­ғы 100 Оқу-жаттығу тобы (ОЖТ – 3 жылдан аса оқыту) Оқы­ту тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Ең­бек­тің маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ын­дық (%) 6-10 Фи­зи­ка­лық дай­ын­дық дең­гей­ін арт­ты­ру Ар­найы Дене дай­ынды­ғы (%) 18-26 Гим­на­ст­тар­дың ар­найы дене шы­нық­ты­руын, әсі­ре­се бел­сен­ді икем­ді­лік пен жыл­дам­дық-күш қа­си­ет­те­рін жақ­сар­ту; Спорт­тық жа­ры­стар­ға қа­ты­су (%) 3-7 Ай­мақ­тық, рес­пуб­ли­ка­лық, ха­лы­қа­ра­лық мас­шта­б­та­ғы жа­ры­стар­да бел­сен­ді бә­се­ке­ле­стік тә­жі­ри­бе Тех­ни­ка­лық дай­ын­дық (%) 50-60 Аса күр­де­лі және тәу­е­кел­ді эле­мент­тер­ді да­мы­ту, пер­спек­ти­ва­лы эле­мент­тер мен қо­сы­лы­стар­ды мо­дель­деу және да­мы­ту Так­ти­ка­лық, тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық (%) 2-4 Негіз­гі пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық, жа­ры­стар­ға жа­уын­гер­лік дай­ын­дық дең­гей­ін қа­лып­та­сты­ру тә­жі­ри­бе­сін қа­лып­та­сты­ру, өзін-өзі рет­теу, өзін-өзі ұста­ну, шо­ғыр­ла­ну, бел­сен­ді бә­се­ке­лік іс-ша­ра­ға қа­ты­су ар­қы­лы мо­би­ли­за­ция және оны жат­тығу про­це­сін­де үл­гі ету. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе (%) - Ме­ди­ци­на­лық, ме­ди­ко-био­ло­ги­я­лық, қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры, те­сті­леу және ба­қы­лау (%) 6-8 Спорт­шы­лар­дың ден­са­улы­ғын сақ­тау Бар­лы­ғы 100

6. Спорттық шеберлікті жетілдіру тобы (СШЖ 1 жыл оқу) Оқы­ту тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Ең­бек­тің маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ын­дық (%) 2-4 Фи­зи­ка­лық дай­ын­дық дең­гей­ін арт­ты­ру Ар­найы Дене дай­ынды­ғы (%) 10-16 гим­на­ст­тар­дың ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ынды­ғын, әсі­ре­се бел­сен­ді икем­ді­лік пен жыл­дам­дық-күш қа­си­ет­те­рін жақ­сар­ту; Спорт­тық жа­ры­стар­ға қа­ты­су (%) 6-10 Ай­мақ­тық, рес­пуб­ли­ка­лық, ха­лы­қа­ра­лық ауқым­ды жа­ры­стар­да бел­сен­ді бә­се­ке­ле­стік тә­жі­ри­бе Тех­ни­ка­лық дай­ын­дық (%) 59-69 Аса күр­де­лі және тәу­е­кел­ді эле­мент­тер­ді да­мы­ту, пер­спек­ти­ва­лы эле­мент­тер мен қо­сы­лы­стар­ды мо­дель­деу және да­мы­ту Так­ти­ка­лық, тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық (%) 2-4 Негіз­гі пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық, жа­ры­стар­ға жа­уын­гер­лік дай­ын­дық дең­гей­ін қа­лып­та­сты­ру тә­жі­ри­бе­сін қа­лып­та­сты­ру, өзін-өзі рет­теу, өзін-өзі ұста­ну, шо­ғыр­ла­ну, бел­сен­ді бә­се­ке­лік іс-ша­ра­ға қа­ты­су ар­қы­лы мо­би­ли­за­ция және оны жат­тығу про­це­сін­де үл­гі ету. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе (%) 1-2 Қы­зды­ру, жал­пы дене шы­нық­ты­ру са­ба­ғын өз бе­тін­ше өт­кі­зу, жат­тығу тех­ни­ка­сын үй­ре­ту, ба­стап­қы жат­тығу және жат­тығу топ­та­ры­мен са­бақ өт­кі­зу. Ме­ди­ци­на­лық, ме­ди­ко-био­ло­ги­я­лық, қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры, те­сті­леу және ба­қы­лау (%) 7-9 Спорт­шы­лар­дың ден­са­улы­ғын сақ­тау Бар­лы­ғы 100

7. Спорттық шеберлікті жетілдіру тобы (СШЖ 2 жыл оқу) Оқы­ту тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Ең­бек­тің маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ын­дық (%) 2-4 Фи­зи­ка­лық дай­ын­дық дең­гей­ін арт­ты­ру Ар­найы Дене дай­ынды­ғы (%) 10-16 Гим­на­ст­тар­дың ар­найы дене шы­нық­ты­руын, әсі­ре­се бел­сен­ді икем­ді­лік пен жыл­дам­дық-күш қа­си­ет­те­рін жақ­сар­ту; Спорт­тық жа­ры­стар­ға қа­ты­су (%) 6-10 Ай­мақ­тық, рес­пуб­ли­ка­лық, ха­лы­қа­ра­лық мас­шта­б­та­ғы жа­ры­стар­да бел­сен­ді бә­се­ке­ле­стік тә­жі­ри­бе Тех­ни­ка­лық дай­ын­дық (%) 59-69 Аса күр­де­лі және тәу­е­кел­ді эле­мент­тер­ді да­мы­ту, пер­спек­ти­ва­лы эле­мент­тер мен қо­сы­лы­стар­ды мо­дель­деу және да­мы­ту Так­ти­ка­лық, тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық (%) 2-4 Пси­хо­ло­ги­я­лық бі­лім мен дағ­ды­лар­ды ке­ңей­ту, жат­тығу мен жа­ры­стар­ға пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық­тың жо­ға­ры дең­гей­іне же­ту. Ұшы­ры­лым ал­дын­да­ғы «жа­уын­гер­лік дай­ын­дық», өзін-өзі рет­теу, шо­ғыр­ла­ну және мо­би­ли­за­ция бой­ын­ша тә­жі­ри­бе жи­нау. Тео­ри­я­лық және так­ти­ка­лық дай­ын­дық­ты одан әрі же­тіл­ді­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе (%) 1-2 Қы­зды­ру, жал­пы дене шы­нық­ты­ру са­ба­ғын өз бе­тін­ше өт­кі­зу, жат­тығу тех­ни­ка­сын үй­ре­ту, ба­стап­қы жат­тығу және жат­тығу топ­та­ры­мен са­бақ өт­кі­зу. Ме­ди­ци­на­лық, ме­ди­ко-био­ло­ги­я­лық, қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры, те­сті­леу және ба­қы­лау (%) 7-9 Спорт­шы­лар­дың ден­са­улы­ғын сақ­тау Бар­лы­ғы 100

8. Спорттық шеберлікті жетілдіру тобы (СШЖ 2 жылдан жоғары) Оқы­ту тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Ең­бек­тің маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ын­дық (%) 2-4 Фи­зи­ка­лық дай­ын­дық дең­гей­ін арт­ты­ру Ар­найы Дене дай­ынды­ғы (%) 10-16 Ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық­ты, әсі­ре­се бел­сен­ді икем­ді­лік­ті және жыл­дам­дық-күш қа­си­ет­те­рін жақ­сар­ту. Спорт­тық жа­ры­стар­ға қа­ты­су (%) 6-10 Ре­сми жа­ры­стар­да тә­жі­ри­бе жи­нау және тұ­рақ­ты­лық­қа қол жет­кі­зу Тех­ни­ка­лық дай­ын­дық (%) 59-69 Негіз­гі және ір­ге­лі тех­ни­ка­лық дай­ын­дық­ты же­тіл­ді­ру, өнім­ді­лік­тің жо­ға­ры се­нім­ді­лі­гіне қол жет­кі­зу, жа­ңа түп­нұс­қа эле­мент­тер­ді үз­дік­сіз із­деу және да­мы­ту Так­ти­ка­лық, тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық (%) 2-4 Пси­хо­ло­ги­я­лық бі­лім мен дағ­ды­лар­ды ке­ңей­ту, жат­тығу мен жа­ры­стар­ға пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық­тың жо­ға­ры дең­гей­іне же­ту. Ұшы­ры­лым ал­дын­да­ғы «жа­уын­гер­лік дай­ын­дық», өзін-өзі рет­теу, шо­ғыр­ла­ну және мо­би­ли­за­ция бой­ын­ша тә­жі­ри­бе жи­нау. Тео­ри­я­лық және так­ти­ка­лық дай­ын­дық­ты одан әрі же­тіл­ді­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе (%) 1-2 Жас гим­на­ст­тар­ға эле­мент­тер­ді таң­дап, ком­би­на­ци­я­лар жа­сау мүм­кін­ді­гі Ме­ди­ци­на­лық, ме­ди­ко-био­ло­ги­я­лық, қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры, те­сті­леу және ба­қы­лау (%) 7-9 Спорт­шы­лар­дың ден­са­улы­ғын сақ­тау Бар­лы­ғы 100

9. Жоғары спорттық шеберлік тобы (ЖСШ) Оқы­ту тү­рі Ша­ма­мен % қа­ты­на­сы Ең­бек­тің маз­мұ­ны Жал­пы дене дай­ын­дық (%) 1-2 Экс­тре­мал­ды жүк­те­ме­лер­ге функ­ци­о­нал­дық дай­ын­дық­ты алу Ар­найы Дене дай­ынды­ғы (%) 10-16 Ар­найы фи­зи­ка­лық қа­бі­лет­тер­ді, негіз­гі дағ­ды­лар­ды және қоз­ға­лыс мек­те­бін жо­ға­ры дең­гей­де да­мы­ту Спорт­тық жа­ры­стар­ға қа­ты­су (%) 7-11 Рес­пуб­ли­ка­лық және ха­лы­қа­ра­лық дең­гей­де­гі жа­ры­стар­да мүм­кін­ді­гін­ше жо­ға­ры спорт­тық нәти­же­лер­ге қол жет­кі­зу Тех­ни­ка­лық дай­ын­дық (%) 61-71 Жа­ры­стық бағ­дар­ла­ма­ның тех­ни­ка­лық же­тіл­ді­рі­луі мен се­нім­ді­лі­гіне қол жет­кі­зу Так­ти­ка­лық, тео­ри­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық (%) 2-4 Пси­хо­ло­ги­я­лық және так­ти­ка­лық бі­лім мен дағ­ды­лар­ды те­рең­де­ту, жа­ры­стар­ға пси­хо­ло­ги­я­лық және так­ти­ка­лық дай­ын­дық­тың ең жо­ға­ры дең­гей­іне же­ту Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе (%) 1-2 Жа­рыс ере­же­ле­рін бі­лу, тө­ре­ші­лік жұ­мыста­ры­на жүй­е­лі қа­ты­су, мек­теп жа­ры­ста­рын ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу қа­бі­ле­ті бар Ме­ди­ци­на­лық, ме­ди­ко-био­ло­ги­я­лық, қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры, те­сті­леу және ба­қы­лау (%) 7-9 Спорт­шы­лар­дың ден­са­улы­ғын сақ­тау Бар­лы­ғы 100

7. Спорттық дайындық кезеңдерінде қабылдау мен ауыстыру үшін жалпы және арнайы дене шынықтыру стандарттары Жалпы және арнайы дене шынықтыру стандарттары қабылдау және алғашқы дайындық кезеңіне ауыстыру № р/с Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Қы­здар Ұл­дар Қыз 1. Спорт түр­ле­рі үшін жал­пы дене шы­нық­ты­ру нор­ма­тив­те­рі 1.1. Қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 3x10 м сек Одан ар­тық емес Одан ар­тық емес 10,3 10,6 10,0 10,4 1.2. Еден­де жа­тып, қол­ды бү­гу және со­зу Рет са­ны Одан ар­тық емес Одан ар­тық емес 8 5 10 6 1.3. Жо­ға­ры тұт­қа­дан тар­ты­лу (қол­ды тү­зу күй­де ұстап, де­не­ні кө­те­ру). Рет са­ны кем емес кем емес 2 - 3 - 1.4. Тө­мен­гі тұт­қа­дан тар­ты­лу 90 см би­ік­тікте (жа­тып, қол­ды ұстап, де­не­ні кө­те­ру). Рет са­ны кем емес кем емес - 5 - 6 1.5. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға ең­кейу (орын­дық дең­гей­і­нен). По­зи­ци­я­ны 3 сек ұстап тұ­ры­ңыз см кем емес кем емес +1 +3 +3 +5 1.6. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы тұ­рып тұр­ған күй­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру см кем емес кем емес 110 105 120 115 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру нор­ма­тив­те­рі 2.1. Ба­стап­қы қа­лып – гим­на­сти­ка­лық қа­быр­ға­ға жо­ға­ры­дан ұстап ілі­ну. Тік аяқ­тар­ды «бұ­рыш» по­зи­ци­я­сы­на кө­те­ру Рет са­ны кем емес кем емес 5 5 6 6 2.2. Гим­на­сти­ка­лық қа­быр­ға­ға «бұ­ры­шпен» ілі­ніп тұр. По­зи­ци­я­ны ұстап тұ­ру сек кем емес кем емес 5 5 6 6 2.3. "Кө­пір" жат­тығ­уын, ар­қан­мен жа­тып орын­дау. Иық­тар­дың вер­ти­кал­дан ауыт­қуы 45°-тан ас­пай­ды. По­зи­ци­я­ны ұстап тұ­ру сек кем емес кем емес 5 5 6 6 * Егер спортта әртүрлі дисциплиналар болса, әр пән үшін норматив көрсетіледі Жалпы және арнайы дене дайындық нормативтері және спорттық біліктілік деңгейі (спорттық санаттар) оқуға және оқу кезеңіне ауысуға арналған № р/с Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив Ұл­дар Қы­здар 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру нор­ма­тив­те­рі 1.1. Қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 3x10 м сек Одан ар­тық емес 9,6 10,4 1.2. Би­ік старт­тан 20 м жү­гі­ру сек Одан ар­тық емес 4,5 4,8 1.3. Еден­де жа­тып, қол­ды бү­гу және со­зу Рет са­ны кем емес 10 7 1.4. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға ең­кейу (орын­дық дең­гей­і­нен). По­зи­ци­я­ны 3 сек ұстап тұ­ры­ңыз см кем емес +4 +5 1.5. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы тұ­рып тұр­ған күй­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру см кем емес 140 120 1.6. 1 ми­нут ішін­де шал­қа­сы­нан жа­тқан қа­лып­тан де­не­ні кө­те­ру Рет са­ны кем емес 27 21 2. Ар­найы дай­ын­дық нор­ма­тив­те­рі 2.1. Аяқ­тың кө­ме­гі­мен 4 м ар­қан­ға өр­ме­леу - Уа­қыт­ты қо­с­па­ған­да - 2.2. Аяқ­тың кө­ме­гі­мен 3 м ар­қан­ға өр­ме­леу - - Уа­қыт­ты қо­с­па­ған­да 2.3. Тур­ник­ке ілі­ніп тұ­рып, ай­на­лып ті­реу қал­пы­на кө­те­рі­лу. Рет са­ны кем емес 5 - 2.4. Гим­на­сти­ка­лық жер­де­де ілі­ніп тұ­рып, ай­на­лып ті­реу қал­пы­на кө­те­рі­лу. Рет са­ны кем емес - 3 2.5. Па­рал­лель бру­сья­лар­да ті­реп тұ­рып, қол­ды бү­гу және жа­зу. Рет са­ны кем емес 5 - 2.6. Ба­стап­қы қа­лып — гим­на­сти­ка­лық қа­быр­ға­ға үстің­гі қар­мау­мен ілі­ніп тұ­ру. Тү­зу аяқ­тар­ды «жо­ға­ры бұ­рыш» қал­пын­да гим­на­сти­ка­лық қа­быр­ға­ға ти­ген­ше кө­те­ру. Рет са­ны кем емес - 10 2.7. Ба­стап­қы қа­лып — гим­на­сти­ка­лық кі­лем­де аяқ­тар сәл ашық, дене ең­кейіп тұр­ған ті­реу. Күшпен қол ті­ре­уіне кө­те­рі­ліп тұ­ру. Рет са­ны кем емес 5 5 2.8. Гим­на­сти­ка­лық ті­рек­тер­де «бұ­рыш» ті­ре­уі. Қал­пын бе­кі­ту. с кем емес 10 10 2.9. Ті­зе­лер ке­уде­ге тар­ты­л­ған, аяқ­тар бү­гі­ліп тұр­ған көл­де­нең ті­реу. Қал­пын бе­кі­ту. с кем емес 10 10 2.10. Қол ті­ре­уін­де еден­де, бе­ті қа­быр­ға­ға қа­ра­ған, аяқ­та­ры қа­быр­ға­ға ті­рел­ген. Қал­пын бе­кі­ту. с кем емес 40 40 2.11. Бір аяқ­та тұ­ру, екін­ші аяқ көл­де­нең дең­гей­де неме­се одан жо­ға­ры кө­те­рі­л­ген, қол­дар екі жақ­қа со­зы­л­ған. Қал­пын бе­кі­ту. с кем емес 5 5 3. Спорт­тық бі­лік­ті­лік дең­гейі 3.1 Оқу ке­зе­ңін­де­гі оқы­ту ке­зе­ңі (үш жы­л­ға дей­ін) Спорт са­нат­та­ры - "үшін­ші жа­сө­спі­рім­дер спорт са­на­ты", "екін­ші жа­сө­спі­рім­дер Спорт ка­те­го­ри­я­сы», «Ал­ғаш­қы жа­сө­спі­рім­дер спорт са­на­ты" 3.2. Оқу ке­зе­ңін­де­гі дай­ын­дық ке­зе­ңі (үш жыл­дан астам) Спорт ка­те­го­ри­я­ла­ры «үшін­ші спорт түр­ле­рі» са­нат", "екін­ші спорт са­на­ты", "бі­рін­ші спорт са­на­ты" * Егер спортта әртүрлі дисциплиналар болса, әр сала бойынша спорттық біліктілік деңгейі мен деңгейі көрсетіледі Жалпы және арнайы дене шынықтыру стандарттары, сондай-ақ спорттық біліктілік деңгейі (спорт санаттары) қабылдау мен спорттық жетілдіру кезеңіне ауыстыру № р/с Жат­тығ­у­лар Бө­лім­ше Нор­ма­тив Ұл­дар Қы­здар 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру нор­ма­тив­те­рі 1.1. Қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 3x10 м с Одан ар­тық емес 7,8 8,2 1.2. Би­ік старт­тан 20 м жү­гі­ру с Одан ар­тық емес 3,8 4,4 1.3. Еден­де жа­тып, қол­ды бү­гу және со­зу Рет са­ны кем емес 24 12 1.4. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға иілу (орын­дық дең­гей­і­нен) см кем емес +8 +10 1.5. 1 ми­нут ішін­де шал­қа­сы­нан жа­тқан қа­лып­тан де­не­ні кө­те­ру Рет са­ны кем емес 40 30 1.6. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы тұ­рып тұр­ған күй­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру cм кем емес 200 170 2. Ар­найы дай­ын­дық нор­ма­тив­те­рі 2.1. Аяқ­сыз ар­қан­ға өр­ме­леу 4 м с Одан ар­тық емес 12,5 - 2.2. Аяқ­сыз ар­қан­ға өр­ме­леу 3 м с Одан ар­тық емес - 10,0 2.3. Ба­стап­қы қа­лып — па­рал­лель бру­сья­лар­да аяқ­та­ры бір­ге, «бұ­рыш» ті­ре­уін­де. Күшпен де­не­ні бү­гіп, қол ті­ре­уіне кө­те­рі­ліп тұ­ру («спи­чаг»). Рет са­ны кем емес 5 - 2.4. Ба­стап­қы қа­лып — гим­на­сти­ка­лық бер­де­де аяқ­та­ры сәл ашық, «бұ­рыш» ті­ре­уін­де. Күшпен де­не­ні бү­гіп, қол ті­ре­уіне кө­те­рі­ліп тұ­ру («спи­чаг»). Рет са­ны кем емес - 5 2.5. Гим­на­сти­ка­лық ті­рек­тер­де «бұ­рыш» ті­ре­уі. Қал­пын бе­кі­ту. с кем емес 20 2.6. Ба­стап­қы қа­лып — гим­на­сти­ка­лық қа­быр­ға­ға үстің­гі қар­мау­мен ілі­ніп тұ­ру. Тү­зу аяқ­тар­ды гим­на­сти­ка­лық қа­быр­ға­ға ти­е­т­ін­дей етіп «жо­ға­ры бұ­рыш» қал­пы­на кө­те­ру. Рет са­ны кем емес - 15 2.7. Па­рал­лель бру­сья­лар­да ті­реп тұ­рып, қол­ды бү­гу және жа­зу. Рет са­ны кем емес 15 - 2.8. Ба­стап­қы қа­лып — гим­на­сти­ка­лық са­қи­на­лар­да ар­қа­ны қи­сай­тып ілі­ну. Арт­қа қа­рай көл­де­нең ілі­ну қал­пы­на тү­су. Қал­пын бе­кі­ту. сек кем емес 10 - 2.9. Ба­стап­қы қа­лып — иық­та тұ­ру, қол­да­ры­мен гим­на­сти­ка­лық қа­быр­ға­ға ұстау. Тү­зу де­не­ні 45°-қа тө­мен тү­сі­ру. Қал­пын бе­кі­ту. сек кем емес - 15 2.10. Гим­на­сти­ка­лық са­қи­на­лар­да ілі­ніп тұ­рып, күшпен ті­реу қал­пы­на кө­те­рі­лу. Рет са­ны кем емес 5 - 2.11. Ба­стап­қы қа­лып — қол ті­ре­уін­де, жер­де­де тұ­ру. Ілі­ніп тұ­ру­ға тү­сіп, ті­реу қал­пы­на де­не­ні жа­зып кө­те­рі­лу, кей­ін қол ті­ре­уіне сер­пі­ліп шы­ғу. Рет са­ны кем емес - 5 2.12. Қол ті­ре­уін­де еден­де тұ­ру. Қал­пын бе­кі­ту. сек кем емес 30 2.13. Қол ті­ре­уін­де гим­на­сти­ка­лық бер­де­де тұ­ру. Қал­пын бе­кі­ту. сек кем емес - 30 3. Спорт­тық бі­лік­ті­лік дең­гейі 3.1 Оқу ке­зе­ңін­де­гі оқы­ту ке­зе­ңі (үш жы­л­ға дей­ін) СШҮ * Егер спортта әртүрлі дисциплиналар болса, әр сала бойынша спорттық біліктілік деңгейі мен деңгейі көрсетіледіЖалпы және арнайы дене шынықтыру стандарттары, сондай-ақ жоғары спорттық мінез-құлық деңгейіне оқуға және ауысу үшін спорттық біліктілік деңгейі (спорттық атақтар) № р/с Жат­тығ­у­лар Бө­лім­ше Нор­ма­тив Ұл­дар Қы­здар 1. Жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. Қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 3x10 м сек Одан ар­тық емес 7,6 8,0 1.2. Би­ік старт­тан 20 м жү­гі­ру сек Одан ар­тық емес 3,6 4,2 1.3. Еден­де жа­тып, қол­ды бү­гу және со­зу Рет са­ны кем емес 27 14 1.4. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға иілу (орын­дық дең­гей­і­нен) cм кем емес +10 +12 1.5. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы тұ­рып тұр­ған күй­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру cм кем емес 230 180 1.6. 1 ми­нут ішін­де шал­қа­сы­нан жа­тқан қа­лып­тан де­не­ні кө­те­ру Рет са­ны кем емес 45 34 2. Ар­найы дай­ын­дық нор­ма­тив­те­рі 2.1. Аяқ­сыз ар­қан­ға өр­ме­леу 5 м сек Одан ар­тық емес 7,8 9,0 2.2. Па­рал­лель бру­сья­лар­да ті­реп тұ­рып, қол­ды бү­гу және жа­зу. Рет са­ны кем емес 15 - 2.3. Ба­стап­қы қа­лып — гим­на­сти­ка­лық бер­де­де аяқ­та­ры сәл ашық, «бұ­рыш» ті­ре­уін­де. Күшпен де­не­ні бү­гіп, қол ті­ре­уіне кө­те­рі­лу. Рет са­ны кем емес - 8 2.4. Қол ті­ре­уін­де көл­де­нең, аяқ­та­ры сәл ашық, па­рал­лель бру­сья­лар­да неме­се гим­на­сти­ка­лық ті­рек­тер­де. Қал­пын бе­кі­ту. сек кем емес 10 - 2.5. Гим­на­сти­ка­лық бер­де­де «жо­ға­ры бұ­рыш» жат­тығ­уы, аяқ­тар тігі­нен. Қал­пын бе­кі­ту. сек кем емес - 10 2.6. Гим­на­сти­ка­лық са­қи­на­лар­да ілі­ніп тұ­рып, күшпен ті­реу қал­пы­на кө­те­рі­лу. Рет са­ны кем емес 6 - 2.7. Ба­стап­қы қа­лып — қол ті­ре­уін­де, жер­де­де тұ­ру. Жер­де­ге ти­мей арт­қа ай­на­лып қол ті­ре­уін­де тұ­ру­ға шы­ғу және ілі­ніп тұ­ру­ға тү­су, кей­ін ті­реу қал­пы­на де­не­ні жа­зып кө­те­рі­ліп, қол ті­ре­уін­де сер­пі­ліп шы­ғу. Рет са­ны кем емес - 6 2.8. Қол ті­ре­уін­де еден­де тұ­ру. Қал­пын бе­кі­ту. сек кем емес 60 - 2.9. Қол ті­ре­уін­де гим­на­сти­ка­лық бер­де­де тұ­ру. Қал­пын бе­кі­ту. сек кем емес - 60 3. Спорт­тық бі­лік­ті­лік дең­гейі 3.1 Оқу ке­зе­ңін­де­гі оқы­ту ке­зе­ңі (үш жы­л­ға дей­ін) СЖ * Егер спортта әртүрлі дисциплиналар болса, әр сала бойынша спорттық біліктілік деңгейі мен деңгейі көрсетіледі Ескерту: Мүмкін болатын ұпайдың 70%-дан азын жинаған спортшы келесі кезеңге ауыстырылмайды, 3 рет сәтсіз әрекеттен кейін шығарылуы мүмкін

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар мен мүкәммалмен қамтамасыз ету № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі Бұй­ым­дар са­ны 1. Ба­тут спорт­тық сақ­тан­ды­ру ма­та­ла­ры­мен да­на 1 2. Гим­на­сти­ка­лық бер­де да­на 1 3. Еден­ге ар­нал­ған гим­на­сти­ка­лық бер­де да­на 1 4. Би­ік­ті­гі өзге­ре­тін гим­на­сти­ка­лық бер­де да­на 1 5. Әй­ел­дер­ге ар­нал­ған гим­на­сти­ка­лық бру­сья да­на 1 6. Ер­лер­ге ар­нал­ған гим­на­сти­ка­лық бру­сья да­на 1 7. Сал­ма­ғы өзге­ре­тін ган­тель­дер (2-ден 6,5 кг-ға дей­ін) Жиын­тық 1 8. Гим­на­сти­ка­лық са­ңы­ра­у­құ­лақ (600 мм), ая­ғы бар, тұт­қа­сыз да­на 1 9. Ак­ро­ба­ти­ка­лық шы­ны тал­шық­тан жа­сал­ған жо­лақ Жиын­тық 1 10. Се­кі­ру­ге ар­нал­ған жү­гі­ріс жо­лы Жиын­тық 1 11. Уни­вер­саль­ды ті­рек­тер­де әй­ел­дер­ге ар­нал­ған гим­на­сти­ка­лық жердь да­на 1 12. Қа­быр­ға­ға ар­нал­ған ай­на (12x2 м) да­на 1 13. Өр­ме­ле­у­ге ар­нал­ған ар­қан (диа­мет­рі 30 мм) да­на 2 14. Ер­кін жат­тығ­у­лар­ға ар­нал­ған кі­лем Жиын­тық 1 15. Ай­қас конь гим­на­сти­ка­лық да­на 1 16. Би­ік­ті­гі өзге­ре­тін се­кір­гіш конь да­на 1 17. Спорт­тық маг­не­зия кг Адам­ға шақ­қан­да­ғы 0,2 18. Жа­бық маг­не­зия кон­тей­не­рі да­на 6 19. Гим­на­сти­ка­лық кі­лем да­на 50 20. Қа­бық­ша­лы кі­лем (200x300x40 см) да­на 2 21. Гим­на­сти­ка­лық кө­пір­шік да­на 6 22. Му­зы­ка­лық ор­та­лық да­на 1 23. Гим­на­сти­ка­лық та­яқ да­на 10 24. Са­қи­на­лар­ды тоқ­та­ту үшін та­яқ да­на 1 25. Гим­на­сти­ка­лық тур­ник да­на 1 26. Би­ік­ті­гі өзге­ре­тін гим­на­сти­ка­лық тур­ник (уни­вер­сал­ды) да­на 1 27. Са­қи­на­лар­мен бл­ок­тық іл­гіш жұп 1 28. Сақ­тан­ды­ру ті­ре­гі да­на 2 29. Сақ­тан­ды­ру шұң­қыр­ла­ры­на ар­нал­ған по­ро­лон (1 м³ шұң­қыр­ға) кг 40 30. Са­қи­на­лы рам­ка да­на 1 31. Гим­на­сти­ка­лық се­кірт­пе да­на 20 32. Гим­на­сти­ка­лық отыр­ғыш да­на 8 33. Гим­на­сти­ка­лық қа­быр­ға да­на 6 Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі Есеп бір­лі­гі Спорт­тық дай­ын­дық­тың ке­зең­де­рі Ал­ғаш­қы дай­ын­дық ке­зе­ңі Оқу-жат­тығу ке­зе­ңі Спорт­ты же­тіл­ді­ру ке­зе­ңі Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лі­гі дең­гейі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) (жыл­дар) 1. Ер­лер­ге ар­нал­ған жа­рыс фор­ма­сы­ның ком­плек­ты да­на Әр оқу­шы­ға - - 2 1 3 1 3 1 2. Спорт­тық жат­тығу ко­стю­мі да­на Әр оқу­шы­ға - - 1 2 1 2 1 2 3. Лег­ко­ат­ле­ти­ка­лық крос­сов­ка­лар жұп Әр оқу­шы­ға - - 1 1 1 1 1 1 4. Әй­ел­дер­ге ар­нал­ған жа­рыс фор­ма­сы­ның ком­плек­ты да­на Әр оқу­шы­ға - - 2 1 3 1 3 1 5. Қол­ға ар­нал­ған қор­ға­ныс (әй­ел­дер­ге) жұп Әр оқу­шы­ға - - 1 1 1 1 1 1 6. Қол­ға ар­нал­ған қор­ға­ныс (ер­лер­ге) жұп Әр оқу­шы­ға - - 2 1 2 1 4 1 7. Шұлық­тар жұп Әр оқу­шы­ға - - 2 1 4 1 4 1 8. Спорт­тық үй аяқ ки­і­мі (та­поч­ки) жұп Әр оқу­шы­ға - - 1 1 1 1 1 1 9. Фут­бол­ка (қы­сқа жең­ді) да­на Әр оқу­шы­ға - - 2 1 3 1 3 1 10. Гим­на­сти­ка­лық чеш­ки жұп Әр оқу­шы­ға - - 1 1 1 1 1 1 Ескерту: егер спорттағы әртүрлі дисциплиналар үшін инвентарь, жабдықтар және киім айырмашылықтары болса, әр дисциплинаға арналған нормалар көрсетілген

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 91 қосымша Скейтбординг бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 91-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Скейтбординг бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – скейтбординг бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Топ­тар­дың то­лы­ғуы (адам) Ап­та­сы­на са­ғат­тар са­ны Жы­лы­на жал­пы са­ғат са­ны (52 ап­та) Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 10 8 416 АД– 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 6 20 1040 СЖ – 1 5 24 1248 СЖ – 2 4 26 1352 СЖ 2-ден жо­ға­ры 4 28 1456 ЖСШ 3 32/36 1664/1872 Клуб­тар/сек­ци­я­лар В со­от­вет­ствии с уста­вом ор­га­ни­за­ции ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) юни­ор­лар/ 15 жас­қа дей­ін қо­са ал­ған­да - Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша оқу жүк­те­ме­сін орын­дау спорт­шы­ның сол неме­се бас­қа спорт ұй­ы­мы­на (оқу то­бы/ке­зе­ңі) ти­е­сі­лі­лі­гіне қа­рай, сон­дай-ақ спорт­шы­лар­дың же­ке дай­ын­дау жос­пар­ла­ры­на сәй­кес жү­зе­ге асы­ры­ла­ды жа­сө­спі­рім­дер/16-19 жас қо­са ал­ған­да - жастар/20-21 жас қо­са ал­ған­да - ере­сек­тер/22 жыл және одан жо­ға­ры жас - Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ УТС по под­го­тов­ке к чем­пи­о­на­там Рес­пуб­ли­ки Ка­зах­стан Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ при­ме­ча­ние Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 АД– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі­мен анық­та­ла­ды ОЖТ – 2 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖ – 1 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖ – 2 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖ 2-ден жо­ға­ры 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ЖСШ 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/ сек­ци­я­лар 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) юни­ор­лар/ 15 жас­қа дей­ін қо­са ал­ған­да жа­сө­спі­рім­дер/16-19 жастар қо­са ал­ған­да жастар/20-21 жастар қо­са ал­ған­да ере­сек­тер/22 жыл және одан жо­ға­ры жас Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­та­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескерту: Оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін жерге дейін және одан қайту уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ре­ги­о­наль­ные Го­род­ские и рай­он­ные Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) ОЖТ – 1 0 0 0 0 0 0 ОЖТ – 2 0 0 0 0 0 0 ОЖТ – 3 0 3 2 1 0 1 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 0 3 2 1 0 1 СЖ – 1 0 3 2 1 0 1 СЖ– 2 0 3 1 0 0 2 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 1 4 1 0 1 3 ЖСШ 2 4 1 0 2 3 Клуб­тар /сек­ци­я­лар 3 4 1 0 3 4 ОЖТ – 1 4 4 1 0 4 4 ОЖТ – 2 Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­та­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры 4 2 Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз ету жөніндегі нормалар Ерлер (жеке, жұп, командалық) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар (11 жастан ас­қан емес) Ұл­дар (13 жастан ас­қан емес) Ка­дет­тер (15 жастан ас­қан емес) Жа­сө­спі­рім­дер (18 жастан ас­қан емес) Жастар (21 жастан ас­қан емес) Ере­сек­тер (22 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Рес­пуб­ли­ка­лық 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 ҚР чем­пи­о­нат­та­ры 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Ха­лы­қа­ра­лық 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Әйелдер (жеке, жұп, командалық) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар (11 жастан ас­қан емес) Қы­здар (13 жастан ас­қан емес) Ка­дет­тер (15 жастан ас­қан емес) Қы­здар (18 жастан ас­қан емес) Жастар (21 жастан ас­қан емес) Ере­сек­тер (22 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (35 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Рес­пуб­ли­ка­лық 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 ҚР чем­пи­о­нат­та­ры 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Ха­лы­қа­ра­лық 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Аралас дисциплиналар Ви­ды со­рев­но­ва­ний Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету қы­здар/ұл­дар (11 жастан ас­қан емес) қы­здар/ұл­дар (11 жастан ас­қан емес) Ка­дет­тер (15 жастан ас­қан емес) қы­здар/ұл­дар (жастан ас­қан емес) Жастар (21 жастан ас­қан емес) Ере­сек­тер (22 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (35 жас және одан жо­ға­ры) Кол-во ком­плек­тов Кол-во ме­да­лей Кол-во ком­плек­тов Кол-во ме­да­лей Кол-во ком­плек­тов Кол-во ме­да­лей Кол-во ком­плек­тов Кол-во ме­да­лей Кол-во ком­плек­тов Кол-во ме­да­лей Кол-во ком­плек­тов Кол-во ме­да­лей Кол-во ком­плек­тов Кол-во ме­да­лей Об­лы­стық 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Рес­пуб­ли­ка­лық 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 ҚР чем­пи­о­нат­та­ры 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Ха­лы­қа­ра­лық 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 2 8 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз етуге арналған комплектілер мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы Ережемен (регламентімен) реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер + + + + + Облыстық турнирлер + + + + + Республикалық турнирлер + + + + + Ресми облыстық жарыстар + + + + + Ресми республикалық жарыстар + + + + + Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыстың маз­мұ­ны Бі­рін­ші оқу жы­лын­да­ғы ал­ғаш­қы дай­ын­дық то­бы Дене дай­ынды­ғы (бар­лы­ғы). Оның ішін­де 40 Ой­ын­дар, эс­та­фе­та­лар және бас­қа спорт түр­ле­рі ар­қы­лы жан-жақ­ты фи­зи­ка­лық да­му­ды қам­та­ма­сыз ету. Қоз­ға­лы­сты үй­ле­сті­ру және те­пе-тең­дік се­зі­мін да­мы­ту. Жал­пы дене дай­ынды­ғы (ЖДД) 20 Ар­найы дене дай­ынды­ғы (АДД) 20 Тех­ни­ка­лық 40 Скейт­борд­ты бас­қа­ру тех­ни­ка­сы­ның негіз­де­рі. Аяқ­тар­дың дұ­рыс ор­на­ла­суы­на, жыл­дам­дық­қа, сыр­ға­на­у­ға, те­гіс бұ­ры­лы­стар­ға, сон­дай-ақ тоқ­та­удың әр­түр­лі тә­сіл­де­ріне ерекше на­зар ауда­ру қа­жет. Так­ти­ка­лық 5 Ең қа­ра­пай­ым ком­би­на­ци­я­лар, эле­мен­тар­лық тех­ни­ка. Тео­ри­я­лық 5 Қа­зақ­стан­да­ғы дене шы­нық­ты­ру және спорт. Спорт­пен ай­на­лы­са­тын­дар­ға қой­ы­ла­тын ги­ги­е­на­лық та­лап­тар. Спорт­шы­ның күн тәр­ті­бі. Спорт­та­ғы жа­ра­қат­тар­дың ал­дын алу. Тех­ни­ка­лық эле­мент­тер­ді орын­да­удың тео­ри­я­лық негіз­де­рі. Пси­хо­ло­ги­я­лық 10 Скейт­борд­қа де­ген қор­қы­ны­шты же­ңу. Құ­рал­мен се­нім­ді әре­кет­те­су дағ­ды­ла­рын да­мы­ту.. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе - - Бар­лы­ғы 100 % - Бі­рін­ші оқу жы­лы­нан ас­қан ал­ғаш­қы дай­ын­дық то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Дене дай­ынды­ғы (бар­лы­ғы). Оның ішін­де: 40 Икем­ді­лік, шап­шаң­дық, қоз­ға­лы­стық-үй­ле­сті­ру қа­бі­лет­те­рін да­мы­ту. Қоз­ғал­ма­лы ой­ын­дар, жү­гі­ру және се­кі­ру жат­тығ­у­ла­ры. Се­кірт­пе­мен және бір аяқ­пен се­кі­ру. Жал­пы дене дай­ынды­ғы (ЖДД) 20 Ар­найы дене дай­ынды­ғы (АДД) 20 Тех­ни­ка­лық 45 Скейт­борд­та негіз­гі эле­мент­тер­ді орын­дау тех­ни­ка­сын бе­кі­ту. Дәл­дік пен тұ­рақ­ты­лық­қа ар­нал­ған жа­ры­стар. Ол­ли тех­ни­ка­сы (скейт­борд­пен се­кі­ру). Так­ти­ка­лық 3 Ең қа­ра­пай­ым ком­би­на­ци­я­лар, эле­мен­тар­лық тех­ни­ка. Тео­ри­я­лық 2 Спорт­та­ғы жа­ра­қат­тар­дың ал­дын алу. Спорт­шы­ның мо­раль­дық қа­си­ет­те­рін тәр­би­е­леу. Скейт­борд­ты бас­қа­ру және сыр­ға­нау тех­ни­ка­сы. Пси­хо­ло­ги­я­лық 10 Спорт­пен тұ­рақ­ты ай­на­лы­су­ға қызығ­у­шы­лық қа­лып­та­сты­ру, жат­тығу әре­ке­тіне бағ­дар­ды қа­лып­та­сты­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе - - Бар­лы­ғы 100 % - Бі­рін­ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Дене дай­ынды­ғы (бар­лы­ғы). Оның ішін­де: 25 Жал­пы да­мы­ту­шы бағ­дар­ла­ма, икем­ді­лік пен үй­ле­сті­ру қа­бі­лет­те­рін да­мы­ту. До­ппен ой­ын­дар­ды қол­да­ну (фут­бол, бас­кет­бол, тен­нис және т.б.). Ве­ло­си­пед те­бу. Жал­пы дене дай­ынды­ғы (ЖДД) 14 Ар­найы дене дай­ынды­ғы (АДД) 11 Тех­ни­ка­лық 60 Скейт­борд­ты бас­қа­ру тех­ни­ка­сын, ол­ли (се­кі­ру) және ба­за­лық трюк­тер­ді же­тіл­ді­ру. Так­ти­ка­лық 3 Скейт­парк­те сыр­ға­нау так­ти­ка­сы­ның негіз­де­рі. Қоз­ға­лы­с­та­ғы қа­ра­пай­ым ком­би­на­ци­я­лар­ды зерт­теу. Тео­ри­я­лық 2 Спорт­шы­ның күн тәр­ті­бі. Ау­ру­лар­дың және жа­ра­қат­тар­дың ал­дын алу. Де­не­ні шы­нық­ты­ру. Тех­ни­ка­лық эле­мент­тер­ді орын­да­удың негіз­де­рі. Жа­рыс ере­же­ле­рі. Пси­хо­ло­ги­я­лық 8 Жат­тығу тап­сыр­ма­ла­рын күр­де­лен­ді­ру үшін қа­жет­ті спорт­тық ма­ңы­зды тұ­лға­лық және ерік-жі­гер қа­си­ет­те­рін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 2 Скейт­бор­динг тер­ми­но­ло­ги­я­сын мең­ге­ру және оны са­бақ­тар­да қол­да­ну Бар­лы­ғы 100 % Екін­ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Дене дай­ынды­ғы (бар­лы­ғы). Оның ішін­де: 25 Ден­са­улық­ты ны­ғай­ту және спорт­шы­лар­дың фи­зи­ка­лық қа­си­ет­те­рі мен үй­ле­сті­ру қа­бі­лет­те­рін да­мы­ту ар­қы­лы олар­дың ағ­за­сы­ның функ­ци­о­нал­дық мүм­кін­дік­те­рін арт­ты­ру. Жал­пы дене дай­ынды­ғы (ЖДД) 14 Ар­найы дене дай­ынды­ғы (АДД) 11 Тех­ни­ка­лық 60 Ба­за­лық флип-трюк­тер, сон­дай-ақ скейт­парк­те­гі фи­гу­ра­лар­мен өза­ра әре­кет­те­су­дің эле­мент­те­рі: трам­плин­дер­ден се­кі­ру, слайдтар, грейнд­тер. Осы ке­зең­де трюк ба­за­сы­ның тұ­рақ­ты­лы­ғы мен әр­түр­лі­лі­гін арт­ты­ру­ға ерекше на­зар ауда­ру ма­ңы­зды. Так­ти­ка­лық 5 Скейт­парк­те әр­түр­лі так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды же­тіл­ді­ру. Же­ке сыр­ға­нау сти­лін қа­лып­та­сты­ру. Тео­ри­я­лық 3 Қа­зақ­стан мен әлем­де­гі скейт­бор­динг да­муы­ның негіз­гі тен­ден­ци­я­ла­ры. Спорт­та­ғы ау­ру­лар­дың және жа­ра­қат­тар­дың ал­дын алу. Спорт­тық дай­ын­дық­тың жал­пы си­патта­ма­сы. Спорт­шы­ның фи­зи­ка­лық және ар­найы дай­ын­дық рө­лі. Пси­хо­ло­ги­я­лық 2 Өзін-өзі ба­қы­лау әді­сте­рін үй­ре­ту және жа­ры­стар­да­ғы ал­дын-ала дай­ын­дық жағ­дай­ын бас­қа­ру қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 1 Трюк ба­за­сы мен тер­ми­но­ло­гия бой­ын­ша бі­лім­ді да­мы­ту. Топ­та жат­тығ­у­ды ба­ста­мас бұ­рын раз­мин­ка жүр­гі­зу дағ­ды­ла­рын же­тіл­ді­ру. Бар­лы­ғы 100 % Үшін­ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Дене дай­ынды­ғы (бар­лы­ғы). Оның ішін­де: 25 Дене сал­ма­ғын пай­да­ла­нып аяқ кү­шін жат­тық­ты­ру. Скейт­парк­те сыр­ға­нау ке­зін­де тө­зім­ді­лік­ті да­мы­ту­ға ерекше на­зар ауда­ры­ла­ды. Жал­пы дене дай­ынды­ғы (ЖДД) 15 Ар­найы дене дай­ынды­ғы (АДД) 10 Тех­ни­ка­лық 55 Трюк­тер­ді орын­да­уда тех­ни­ка­лық эле­мент­тер­ді же­тіл­ді­ру. Трюк­тер­дің ал­дың­ғы дең­гейі, эле­мент­тер мен фи­гу­ра­лар­дың ком­би­на­ци­я­ла­ры. Так­ти­ка­лық 10 Так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды же­тіл­ді­ру. Өнер көр­се­ту ке­зін­де так­ти­ка­лық ой­ла­уды да­мы­ту. Тео­ри­я­лық 4 Спорт­тық дай­ын­дық­ты жос­пар­лау және ба­қы­лау. Так­ти­ка негіз­де­рі және так­ти­ка­лық дай­ын­дық. Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 Спорт­тық қыз­мет­ке ба­ғыт­ты­лық­ты бе­кі­ту, өзін-өзі ба­қы­ла­уды же­тіл­ді­ру және жа­ры­стар­да­ғы ал­дын-ала дай­ын­дық жағ­дай­ын бас­қа­ру қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 1 Топ­та­ғы әріп­те­стің тех­ни­ка­сын орын­дау ке­зін­де қа­те­лік­тер­ді анық­тау және тү­зе­ту. Ре­сми қа­ла­лық жа­ры­стар­да тө­ре­ші­лік­ке қа­ты­су: тө­ре­ші, есеп­ші тө­ре­ші. Бар­лы­ғы 100 % Үшін­ші оқу жы­лы­нан ас­қан оқу-жат­тығу то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Дене дай­ынды­ғы (бар­лы­ғы). Оның ішін­де: 20 Жыл­дам­дық­тық және жыл­дам­дық-қу­ат тө­зім­ді­лі­гін, қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғын да­мы­ту. Ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық­тың рө­лін арт­ты­ру. Жал­пы дене дай­ынды­ғы (ЖДД) 10 Ар­найы дене дай­ынды­ғы (АДД) 10 Тех­ни­ка­лық 55 Трюк­тер­дің тұ­рақ­ты­лы­ғын және трюк ба­за­сы­ның әр­түр­лі­лі­гін арт­ты­ру. Так­ти­ка­лық 9 Так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды же­тіл­ді­ру. Жа­ры­стық жағ­дай­лар­ды мо­дель­деу. Тео­ри­я­лық 10 Фи­зи­ка­лық қа­бі­лет­тер және фи­зи­ка­лық дай­ын­дық. Спорт­тық дай­ын­дық­ты жос­пар­лау және ба­қы­лау. Тех­ни­ка­лық-так­ти­ка­лық дай­ын­дық. Трюк­тер­ді күр­де­лен­ді­ру­ге бағ­дар бе­ру. Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 порт­шы­лар­да ба­сым бо­ла­тын тұ­лға­лық қа­си­ет­тер­ді же­тіл­ді­ру, мы­са­лы: жал­пы эмо­ци­о­нал­дық тұ­рақ­ты­лық, бә­се­ке­ле­стік се­зі­мі, ке­дер­гі­лер­ді ең­се­ру­ге бел­сен­ді­лік, тәу­ел­сіз­дік, жа­у­ап­кер­ші­лік пен бо­рыш се­зі­мі, фи­зи­ка­лық қо­лай­сыздық­қа тө­зім­ді­лік. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 1 Ко­ман­да­ны жа­ры­стар­да бас­қа­ру дағ­ды­ла­рын да­мы­ту. Ре­сми қа­ла­лық жа­ры­стар­да тө­ре­ші­лік­ке қа­ты­су: тө­ре­ші, аға тө­ре­ші, есеп­ші тө­ре­ші және хат­шы­лық құ­ра­мын­да. Бар­лы­ғы 100 % Бі­рін­ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Дене дай­ынды­ғы (бар­лы­ғы). Оның ішін­де: 20 Скейт­парк­те­гі жыл­дам­дық­тық және жыл­дам­дық-қу­ат тө­зім­ді­лі­гін, қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғын да­мы­ту. Ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық­тың рө­лін арт­ты­ру. Жал­пы дене дай­ынды­ғы (ЖДД) 10 Ар­найы дене дай­ынды­ғы (АДД) 10 Тех­ни­ка­лық 65 Скейт­парк­те­гі ба­за­лық трюк­тер мен олар­дың ком­би­на­ци­я­ла­ры­ның (сызық­та­ры­ның) тұ­рақ­ты­лы­ғын арт­ты­ру. Трюк­тер­ді орын­дау сти­ліне, со­ның ішін­де шы­ғу (уезд) және скейт­парк­те­гі фло­уға ерекше на­зар ауда­ру ма­ңы­зды. Так­ти­ка­лық 5 Әр түр­лі стиль­де­гі қар­сы­ла­стар­мен өнер көр­се­ту­ге ар­нал­ған так­ти­ка­лық жос­пар­лар­ды құ­ру. Тео­ри­я­лық 4 Спорт­тық дай­ын­дық­ты және өнер көр­се­ту­ді жос­пар­лау және ба­қы­лау. Жал­пы және ар­найы пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық. Жа­рыс жол­да­рын так­ти­ка­лық тал­дау, так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды әзір­леу. Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 Жо­ға­ры пси­хо­ло­ги­я­лық тұ­рақ­ты­лық­қа, ерік-жі­гер­ге ие, ең жо­ға­ры спорт­тық нәти­же­лер­ге же­ту­ге бағ­дар­лан­ған спорт­шы тұл­ға­сын қа­лып­та­сты­ру. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 1 Жат­тығу жос­па­рын өз бе­тін­ше құ­ру қа­бі­ле­ті. Жат­тығу және жа­рыс жүк­те­ме­ле­рін тал­дау жүр­гі­зу. Ре­сми қа­ла­лық жа­ры­стар­да тө­ре­ші­лік­ке қа­ты­су: тө­ре­ші, аға тө­ре­ші, есеп­ші тө­ре­ші және хат­шы­лық құ­ра­мын­да. Бар­лы­ғы 100 % Екін­ші оқу жы­лын­да­ғы спорт­тық же­тел­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Дене дай­ынды­ғы (бар­лы­ғы). Оның ішін­де: 20 Қол жет­кіз­ген дең­гей­ді сақ­тау және күш, жыл­дам­дық-қу­ат қа­си­ет­те­рін, жыл­дам­дық­тық және ой­ын тө­зім­ді­лі­гін әрі қа­рай да­мы­ту. Ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық үле­сі­нің өсуі. Жал­пы дене дай­ынды­ғы (ЖДД) 10 Ар­найы дене дай­ынды­ғы (АДД) 10 Тех­ни­ка­лық 65 Осы ке­зең­де скейт­парк­тің бар­лық қол­же­тім­ді фи­гу­ра­ла­рын­да трюк­тер мен олар­дың ком­би­на­ци­я­ла­рын орын­да­уды үй­ре­ну қа­жет. Так­ти­ка­лық 7 Жа­рыс жо­лы­ның ти­ім­ді тра­ек­то­ри­я­сын құ­ру қа­бі­ле­ті. Тео­ри­я­лық 3 Жал­пы және ар­найы пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық. Так­ти­ка негіз­де­рі және так­ти­ка­лық дай­ын­дық. Жа­рыс жол­да­рын так­ти­ка­лық тал­дау, так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды әзір­леу. Өнер көр­се­ту­ге дай­ын­дық және жа­рыс нәти­же­ле­рін тал­дау. Пси­хо­ло­ги­я­лық 4 Же­ке қа­си­ет­тер­ді анық­тау, олар­ды тү­зе­ту, спорт­та жо­ға­ры же­ті­стіктер­ге қа­жет қа­си­ет­тер­ді қа­лып­та­сты­ру және же­тіл­ді­ру: эмо­ци­я­ны бас­қа­ру қа­бі­ле­ті, жа­у­ап­кер­ші­лі­гі жо­ға­ры жағ­дай­лар­да стрес­сқа тө­зім­ді­лік, жо­ға­ры жа­рыс мо­ти­ва­ци­я­сы, бай­ып­ты­лық пен жа­у­ап­кер­ші­лік, өзін-өзі тал­дау қа­бі­ле­ті. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 1 Өзін­дік ба­қы­лау күн­де­лі­гін жүр­гі­зу, жат­тығу және жа­рыс жүк­те­ме­ле­рін тал­дау қа­бі­ле­ті. Бі­лім бе­ру ой­ын­да­рын­да тө­ре­ші­лік­ке қа­ты­су: жүр­гі­зу­ші тө­ре­ші, хат­шы, бас тө­ре­ші ре­т­ін­де. Бар­лы­ғы 100 % Екін­ші оқу жы­лы­нан ас­қан спорт­тық же­тіл­ді­ру то­бы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Дене дай­ынды­ғы (бар­лы­ғы). Оның ішін­де: 20 Қол жет­кіз­ген дең­гей­ді сақ­тау және күш, жыл­дам­дық-қу­ат қа­си­ет­те­рін, жыл­дам­дық­тық және ой­ын тө­зім­ді­лі­гін әрі қа­рай да­мы­ту. Ар­найы фи­зи­ка­лық дай­ын­дық үле­сі­нің өсуі. Жал­пы дене дай­ынды­ғы (ЖДД) 9 Ар­найы дене дай­ынды­ғы (АДД) 11 Тех­ни­ка­лық 65 Трюк­тер ком­би­на­ци­я­ла­рын же­тіл­ді­ру. Флип-ин, флип-аут ком­би­на­ци­я­ла­ры, фи­гу­ра­ға кі­рі­су және одан шы­ғу ва­ри­а­ци­я­ла­ры. Так­ти­ка­лық 7 Жа­рыс жо­лы­ның ти­ім­ді тра­ек­то­ри­я­сын құ­ру және оны ұста­ну қа­бі­ле­ті. Тео­ри­я­лық 3 Жал­пы және ар­найы пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық. Спорт­тық дай­ын­дық­ты жос­пар­лау және ба­қы­лау. Жа­рыс жол­да­рын так­ти­ка­лық тал­дау, так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды әзір­леу. Өнер көр­се­ту­ге дай­ын­дық және жа­рыс нәти­же­ле­рін тал­дау. Пси­хо­ло­ги­я­лық 4 Мо­раль­дық-қол­дан­ба­лы қа­си­ет­тер­ді да­мы­ту, жа­ры­стар мен жат­тығу ке­зін­де өзін-өзі сен­ді­ру және өзін-өзі рет­теу әді­сте­рін мең­ге­ру, жо­ға­ры спорт­тық нәти­же­лер­ге мо­ти­ва­ци­я­ны да­мы­ту. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 1 Кі­ші топ­тар­да жат­тығу са­бақ­та­рын ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу дағ­ды­ла­рын қа­лып­та­сты­ру. Ба­ла­лар мен жа­сө­спі­рім­дер спорт мек­те­бін­де жа­ры­стар­ды тө­ре­ші­лік ету: бас тө­ре­ші, аға тө­ре­ші, жүр­гі­зу­ші тө­ре­ші, бас хат­шы қыз­мет­те­рін­де Бар­лы­ғы 100 % Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік то­бы (бар­лық ке­зең) Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Дене дай­ынды­ғы (бар­лы­ғы). Оның ішін­де: 20 Трюк­тер­ді же­тіл­ді­ру­дің негі­зі ре­т­ін­де фи­зи­ка­лық және ар­найы дай­ын­дық­тың жо­ға­ры дең­гей­ін сақ­тау. Жал­пы дене дай­ынды­ғы (ЖДД) 8 Ар­найы дене дай­ынды­ғы (АДД) 12 Тех­ни­ка­лық 68 Трюк­тер­дің же­ке сти­лін және жа­рыс сызық­та­рын да­мы­ту. Трюк­тер ком­би­на­ци­я­ла­рын же­тіл­ді­ру және олар­дың күр­де­лі­лі­гін арт­ты­ру. Так­ти­ка­лық 2 Әр түр­лі стиль­де­гі қар­сы­ла­стар­мен өнер көр­се­ту­ге ар­нал­ған так­ти­ка­лық жос­пар­лар­ды құ­ру. Бел­гі­лі қар­сы­ла­стар­ға же­ке так­ти­ка­лық жос­пар­лар әзір­леу, өнер көр­се­ту­лер­ді тал­дау және так­ти­ка­лық стра­те­ги­я­ны дай­ын­дау. Тео­ри­я­лық 1 Жал­пы және ар­найы пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ын­дық. Қар­сы­ла­стар­дың өнер көр­се­ту­ін так­ти­ка­лық тал­дау, так­ти­ка­лық ком­би­на­ци­я­лар­ды әзір­леу. Пси­хо­ло­ги­я­лық 5 Жат­тығу про­це­сін­де өз бе­тін­ше ой­лау қа­бі­ле­тін да­мы­ту. Оны тал­дап, тү­зе­те бі­лу дағдыс­ын мең­ге­ру.. Нұс­қа­у­шы­лық және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе 2 Бас­қа спорт­шы­лар­дың жат­тығ­у­лар­ды орын­дау ке­зін­де қа­те­лік­те­рін анық­тау және тү­зе­ту. Кі­ші жас­та­ғы топ­тар­да­ғы бі­лім алушы­лар­ға же­ке жат­тығ­у­лар мен қа­был­да­у­лар­ды үй­ре­ту­ге кө­мек көр­се­ту. Жа­ры­стар­дың негіз­гі ере­же­ле­рін, өт­кі­зу жүй­е­ле­рін, жа­ры­стар про­то­ко­лын жүр­гі­зу тә­сіл­де­рін мең­ге­ру. Рес­пуб­ли­ка­лық ре­сми жа­ры­стар­да тө­ре­ші­лік жа­сау. Бар­лы­ғы 100 %

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері (ұлдар/қыздар 7-9 жас) Ба­қы­лау жат­тығ­уы ба­ға, балл Қы­здар Ұл­дар 7 жас 8 жас 9 жас 7 жас 8 жас 9 жас 1 2 3 4 5 6 7 8 20 м жү­гі­ру 5 4 3 2 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 15 сек ішін­де гим­на­сти­ка­лық ска­мей­ка­ның жа­ны­нан се­кі­ру 5 4 3 2 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру 5 4 3 2 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 Жа­тып ті­реу қал­пын­да жер­ден кө­те­рі­лу (от­жи­ма­ние) 5 4 3 2 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 3х10 м қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 5 4 3 2 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 5 мин үз­дік­сіз жү­гі­ру 5 4 3 2 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 3 метр­лік ай­мақ­та қоз­ға­лу 5 4 3 2 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 (қыздар, 10-13 жас) Ба­қы­лау жат­тығ­уы ба­ға, балл 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 1 2 3 4 5 6 30 м жү­гі­ру 5 4 3 2 5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 6,1-6,2 5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 6,0-6,1 5,4 5,3-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 30 сек ішін­де гим­на­сти­ка­лық ска­мей­ка­ның жа­ны­нан се­кі­ру 5 4 3 2 33 32-31 30-28 27-26 38 37-36 35-33 32-31 43 42-41 40-38 37-36 48 47-46 45-43 42-40 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру 5 4 3 2 150 149-145 144-140 139-135 160 159-155 154-150 149-145 170 169-165 164-160 159-155 180 179-175 174-170 169-165 Жа­тып ті­реу қал­пын­да жер­ден кө­те­рі­лу (от­жи­ма­ние) 5 4 3 2 11 10-9 8-7 6-5 12 11-10 9-8 7-6 13 12-11 10-9 8-7 14 13-12 11-10 9-8 3х10 м қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 5 4 3 2 8,3 8,4-9,0 9,1-9,9 10,0-11,0 8,0 8,1-8,7 8,8-9,9 10,0-10,5 7,9 8,0-8,5 8,6-9,3 9,4-9,7 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 5 мин үз­дік­сіз жү­гі­ру 5 4 3 2 1150 1149-1070 1069-980 979-920 1220 1219-1180 1179-1080 1079-980 1320 1319-1220 1219-1120 1119-1019 1400 1399-1300 1299-1200 1199-1000 3 метр­лік ай­мақ­та қоз­ға­лу (он­ға-со­лға) 5 4 3 2 17 16-15 14-13 12-11 19 18-17 16-15 14-13 21 20-19 18-17 16-15 22 21-20 19-18 17-16 (ұлдар, 10-13 жас) Ба­қы­лау жат­тығ­уы ба­ға, балл 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 30 м жү­гі­ру 5 4 3 2 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-6,0 5,1 5,2-5,3 5,4-5,5 5,6-5,8 5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 30 сек ішін­де гим­на­сти­ка­лық ска­мей­ка­ның жа­ны­нан се­кі­ру 5 4 3 2 34 33-32 31-30 29-28 40 39-38 37-36 35-34 45 44-43 42-42 41-40 50 49-48 47-45 44-42 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру 5 4 3 2 160 159-155 154-150 149-145 175 174-170 169-165 164-160 185 184-180 179-175 174-170 195 194-190 189-185 184-180 Жа­тып ті­реу қал­пын­да жер­ден кө­те­рі­лу (от­жи­ма­ние) 5 4 3 2 15 14-13 12-11 10-9 19 18-17 16-15 14-13 22 21-20 19-18 17-16 35 34-33 32-31 30-29 3х10 м қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 5 4 3 2 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 5 мин үз­дік­сіз жү­гі­ру 5 4 3 2 1180 1179-1080 1079-1000 999-960 1280 1279-1180 1179-1080 1079-1000 1350 1349-1250 1249-1150 1149-1050 1450 1449-1330 1329-1200 1199-1070 3 метр­лік ай­мақ­та қоз­ға­лу 5 4 3 2 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 (қыздар, 14-18 жас) Ба­қы­лау жат­тығ­уы ба­ға, балл 14 жас 15 жас 16 жас 17-18 жас 30 м жү­гі­ру 5 4 3 2 5,2 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,1 5,2-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,5 5,6-6,0 6,1-6,5 4,9 5,0-5,2 5,3-5,5 5,6-6,0 45 сек ішін­де гим­на­сти­ка­лық ска­мей­ка­ның жа­ны­нан се­кі­ру 5 4 3 2 75 74-73 72-71 70-69 78 77-73 72-68 67-64 81 80-76 75-71 70-66 84 83-79 78-74 73-69 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру 5 4 3 2 190 189-185 184-180 179-175 200 199-195 194-190 189-185 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-205 204-200 Жа­тып ті­реу қал­пын­да жер­ден кө­те­рі­лу (от­жи­ма­ние) 5 4 3 2 16 15-14 13-12 11-10 18 17-16 15-14 13-12 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 3х10 м қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 5 4 3 2 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 5 мин үз­дік­сіз жү­гі­ру 5 4 3 2 1460 1459-1360 1359-1260 1259-1160 1500 1499-1400 1399-1300 1299-1200 1520 1519-1450 1449-1380 1379-1300 1530 1529-1440 1439-1370 1369-1290 3 метр­лік ай­мақ­та қоз­ға­лу (он­ға-со­лға) 5 4 3 2 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 27 26-25 24-23 22-21 28 27-26 25-24 23-22 (ұлдар, 14-18 жас) Ба­қы­лау жат­тығ­уы ба­ға, балл 14 жас 15 жас 16 жас 17-18 жас 1 2 3 4 5 6 30 м жү­гі­ру 5 4 3 2 4,7 4,8-5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 4,5 4,6-4,7 4,8-4,9 5,0-5,1 4,4 4,5-4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 45 сек ішін­де гим­на­сти­ка­лық ска­мей­ка­ның жа­ны­нан се­кі­ру 5 4 3 2 75 74-71 70-69 68-65 80 79-78 77-75 74-72 84 83-80 79-74 73-70 86 85-83 82-81 80-78 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру 5 4 3 2 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-210 209-205 230 229-225 224-220 219-215 240 239-235 234-230 229-225 Пе­ре­кла­ди­на­да ілі­ніп тұ­рып тар­ты­лу 5 4 3 2 6 5 4 3 7 6 5 4 8 7 6 5 10 9 8 7 3х10 м қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 5 4 3 2 7,3 7,4-7,7 7,8-8,0 8,1-8,4 7,2 7,3-7,6 7,7-7,9 8,0-8,3 7,0 7,1-7,4 7,5-7,8 7,9-8,2 6,8 6,9-7,2 7,3-7,6 7,7-8,0 5 мин үз­дік­сіз жү­гі­ру 5 4 3 2 1520 1519-1390 1389-1270 1269-1140 1600 1599-1470 1469-1340 1339-1210 1630 1629-1550 1549-1450 1449-1340 1650 1649-1570 1569-1470 1469-1360 3 метр­лік ай­мақ­та қоз­ға­лу (он­ға-со­лға) 5 4 3 2 26 25-24 23-22 21-20 27 26-25 24-23 22-21 29 28-27 26-25 24-23 30 29-28 27-26 25-24 Оқу топтарындағы білім алушыларға арналған техникалық-итактикалық дайындық бойынша бақылау нормативтері Тех­ни­ка­лық қа­был­да­удың ата­уы Өл­шем бір­лі­гі Орын­дау ба­ға­сы Бі­рін­ші оқу жы­лын­да­ғы ал­ғаш­қы дай­ын­дық то­бы Жыл­дам­дық­пен жү­ру ше­бер­лік + Бұ­ры­лу­лар, тик-так ше­бер­лік + Те­же­лу/тоқ­тау ше­бер­лік + Тейл мен но­уз­да бұ­ры­лу­лар ше­бер­лік + Сви­чте, фэки қал­пын­да жү­ру ше­бер­лік + Ми­ни­рамп­та сыр­ға­нау ше­бер­лік + Бі­рін­ші оқу жы­лы­нан ас­қан ал­ғаш­қы дай­ын­дық то­бы Пул­де пам­пинг ше­бер­лік + Ми­ни-рамп­қа дроп-ин ше­бер­лік + Ми­ни-рамп­та/квор­тер­де ба­за­лық бұ­ры­лу­лар ше­бер­лік + Ол­ли (се­кі­ру) 20 см 15 см 10 см 5 4 3 Бі­рін­ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Ол­ли / ол­ли 180 (FS/BS) ше­бер­лік + Fakie ollie / Nollie (FS/BS) ше­бер­лік + FS/BS 50-50 grind ше­бер­лік + FS/BS boardslide, noseslide ше­бер­лік + Ма­ну­ал 3 м 2 м 1 м 5 4 3 Екін­ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Rock to fakie ше­бер­лік + Rock’n’roll ше­бер­лік + Air 180 (FS/BS) ше­бер­лік + Үшін­ші оқу жы­лын­да­ғы оқу-жат­тығу то­бы Флип-трюк­тер: BS/FS kickflip, heelflip, shuvit ше­бер­лік + Гра­индтар: 5-0, crooked, feeble, smith ше­бер­лік + Слайдтар: FS/BS tailslide, bluntslide ше­бер­лік + Үшін­ші оқу жы­лы­нан ас­қан оқу-жат­тығу то­бы же­ке «Биз­нес-трюк» ше­бер­лік + Kickflip to 50-50 ше­бер­лік + FS/BS Nosegrind ше­бер­лік + FS/BS Bigspin ше­бер­лік + Fakie 360 ше­бер­лік + Ес­кер­ту – ше­бер­лік дағды­ғы спорт­шы трюк­ті тұ­рақ­ты және қа­те­лік­сіз орын­да­ған кез­де мең­ге­рі­л­ген деп есеп­те­ле­ді. Спорт­тық же­тіл­ді­ру топ­та­ры (1-о.ж, 2-о.ж., 2-жыл­дан ас­қан) Рамп­та: Air 360 + grab ше­бер­лік + Гр­эб­тер: Japan, judo, Madonna, Stalefish, ше­бер­лік + Рамп­та : Axel stall, Tail stall, blunt stall ше­бер­лік + Скейт­парк­тің ең үл­кен эле­мент­те­рін­де ба­за­лық трюк­тер ше­бер­лік + Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік то­бы (бар­лық ке­зең) Трюк­тер ком­би­на­ци­я­сы: флип-ин/флип-аут ше­бер­лік + Слайдт­тар/грейн­дер ком­би­на­ци­я­сы ше­бер­лік + Скейт­парк­тің ең үл­кен эле­мент­те­рін­де күр­де­лі трюк­тер ше­бер­лік + 360 ollie / nollie / fakie / switch ше­бер­лік + Флип­тер: 360 kickflip/heelflip, hardfllip ше­бер­лік +

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 41 кі­ші бө­лім. Скейт­бор­динг 1 Скейт­борд­қа ар­нал­ған тақ­та да­на адам 6 1 2 1 12 1 24 1 12 1 2 Грип­тейп да­на адам 6 1 2 1 12 1 24 1 12 1 3 Трак­тар (ас­па­лар) жұп (2 да­на) адам 1 2 1 2 1 2 1 1 1 1 4 Доң­ға­лақ­тар жиын­тық адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 5 Мой­ын­ті­рек­тер жиын­тық адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 6 Болт­тар жиын­тық адам 1 1 1 1 2 1 2 1 2 1 7 Рай­зер­лер жұп (2 да­на) адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 8 Бу­шинг­тер жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 9 Кинг­пин да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 10 Трак­тар­ға ар­нал­ған со­мын­дар да­на адам 4 1 1 1 4 1 4 1 4 1 11 Жат­тығ­у­ды тү­сі­ру­ге ар­нал­ған ка­ме­ра да­на ко­ман­да - - - - - - 2 2 2 2 12 Но­ут­бук да­на ко­ман­да - - - - - - 1 4 1 4 13 Ба­ла­у­ыз да­на ко­ман­да 10 1 10 1 10 1 10 1 10 1 14 Тул (құ­рал) да­на адам - - - - 1 1 1 1 1 1 15 Ба­тут жиын­тық ко­ман­да 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 16 Ба­тут­қа ар­нал­ған тор да­на ко­ман­да 4 1 4 1 4 1 4 1 - - 17 Ба­тут­қа ар­нал­ған се­ріп­пе­лер да­на ко­ман­да 4 1 4 1 4 1 4 1 - - 18 Жол сө­мке­сі да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 19 По­ро­лон­ды – се­ріп­пе­лі тө­се­ніш­тер да­на ко­ман­да 6 1 6 1 6 1 6 1 - - 20 Хро­но­мет­раж-се­кун­до­мер да­на адам - - - - - - - - 1 1 21 Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған фи­гу­ра­лар жиын­тық ко­ман­да 1 2 1 2 1 2 1 2 22 Ве­ло­си­пед да­на адам - - - - 1 3 1 3 1 3 Спорттық экипировкамен қамтамасыз ету Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 41 кі­ші бө­лім. Скейт­бор­динг 1 Ке­ды жұп (2 да­на) адам 2 1 2 1 7 1 7 1 5 1 2 Дулы­ға да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 3 Қор­ға­гыш жиын­тық адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 4 Скейт­борд­қа ар­нал­ған қап да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 92 қосымша Классикалық және жағажай волейболынан спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 92-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Классикалық және жағажай волейболы бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – классикалық және жағажай волейболы бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Топ­тар­дың то­лы­ғуы (адам) Ап­та­сы­на са­ғат­тар са­ны Жы­лы­на жал­пы са­ғат са­ны (52 ап­та) Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 12-16 8 416 АД– 2 12-16 10 520 ОЖТ – 1 10-16 12 624 ОЖТ – 2 10-16 14 728 ОЖТ – 3 10-16 18 936 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 10-16 20 1040 СЖ – 1 6-12 24 1248 СЖ – 2 6-12 26 1352 СЖ 2-ден жо­ға­ры 6-12 28 1456 ЖСШ 5-8 32/36 1664/1872 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Ұй­ым­ның жар­ғы­сы­на сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Жа­сө­спі­рім­дер 13-16 жас Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша оқу жүк­те­ме­сін орын­дау спорт­шы­ның сол неме­се бас­қа спорт ұй­ы­мы­на (оқу то­бы/ке­зе­ңі) ти­е­сі­лі­лі­гіне қа­рай, сон­дай-ақ спорт­шы­лар­дың же­ке дай­ын­дау жос­пар­ла­ры­на сәй­кес жү­зе­ге асы­ры­ла­ды Кі­ші жас 17-20 жас Жастар 21 жас Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жас Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ди­ка­сы­ның жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­ла­ры Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық зерт­теп-қа­ра­у­ға ар­нал­ған іс-ша­ра­лар Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 АД– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі­мен анық­та­ла­ды ОЖТ – 2 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖ – 1 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖ – 2 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖ 2-ден жо­ға­ры 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ЖСШ 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Жа­сө­спі­рім­дік шақ 13-16 жас 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Кі­ші жас 17-20 жас 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Жастар 21 жастан ба­стап 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зі­ле­тін орын­ға ба­ру және ке­рі қа­рай жол жү­ру уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жас Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) БД-1 0 0 0 0 0 0 БД-2 0 1 1 3 0 0 ОЖТ-1 1 2 4 4 1 6 ОЖТ-2 1 3 4 4 3 6 ОЖТ-3 3 5 4 4 3 6 ОЖТ 3-ші ож. 3 7 4 4 3 7 СЖ-1 7 8 4 4 7 8 СЖ-2 7 8 4 4 7 8 СЖ 2-ші ож. 7 8 4 4 7 8 ЖСЖ 7 9 4 4 7 9 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­де­рін­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету (1 старт үшін) 9-12 жас ара­лы­ғын­да­ғы ба­ла­лар Жа­сө­спі­рім­дік шақ 13-16 жас Кі­ші жас 17-20 жас Жастар 21 жастан ба­стап Жас са­на­ты ( Ере­сек­тер ) 23 жастан ба­стап Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 108 3 162 3 162 1 54 - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 108 3 162 3 162 1 54 1 54 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 2 108 3 162 3 162 1 54 1 54 Ре­сми Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 108 3 162 3 162 1 54 1 54 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 2 126 2 126 2 126 4 252 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету (1 старт үшін) 9-12 жас ара­лы­ғын­да­ғы ба­ла­лар Жа­сө­спі­рім­дік шақ 13-16 жас Кі­ші жас 17-20 жас Жастар 21 жастан ба­стап Жас са­на­ты ( Ере­сек­тер ) 23 жастан ба­стап Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 108 3 162 3 162 1 54 - - Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 108 3 162 3 162 1 54 1 54 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 2 108 3 162 3 162 1 54 1 54 Ре­сми Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 108 3 162 3 162 1 54 1 54 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 2 126 2 126 2 126 4 252 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Ұлттық спорт түрлерінен жоғары санатты төреші Халықаралық төреші Аудандық турнирлер 10 9 3 2 - Облыстық турнирлер 10 9 2 2 1 Республикалық турнирлер 3 7 5 5 4 Ресми аймақтық жарыстар 10 9 2 2 1 Ресми республикалық жарыстар 3 7 5 5 4 Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Жалпы дене дайындығы 28 Жан-жақты физикалық даму. Тірек-қимыл аппаратын нығайту. Дене қасиеттерін дамыту – күш, жылдамдық, төзімділік, ептілік, икемділік. Функционалдық мүмкіндіктер мен метаболикалық процестерді жақсарту. Топты басқаруға арналған саптық жаттығулары мен командалары; гимнастика, жеңіл атлетика, акробатика, белсенді және спорттық ойындар. Арнайы дене дайындығы 14 Дене қабілеттерін дамыту: аяқтың, қолдың, иық белдеуінің, дененің бұлшық еттерінің жылдамдық-күш қабілеттерін; қозғалыс жылдамдығы және күрделі реакциялар; жылдамдық, секіру және ойынға төзімділік; акробатикалық және секіру ептілігі; икемділік. Волейболдан жарыс жаттығулары (техникалық және ойын жаттығулары бойынша жарыстар), сондай-ақ қимыл-қозғалыс құрылымы мен жүйке-бұлшықет күштерінің сипаты бойынша жарыс жаттығуларының қимылдарына ұқсас дайындық жаттығулары. Техникалық дайындық 28 Волейбол техникасының негізгі дағдыларын дамыту. Тұру және қозғалыс. Тікелей қызмет көрсету. Екі қолмен жоғарыдан өту. Екі қолмен астынан қабылдау. Шабуыл соққысы. Тактикалық дайындық 12 Ойында тактикалық әрекеттерді орындауға қажетті физикалық қабілеттер мен ерекше қасиеттерді дамыту, оның ішінде күрделі реакциялардың жылдамдығын, жеке қозғалыстар мен әрекеттердің жылдамдығын, қозғалыс жылдамдығын, бақылауды, зейінді бір әрекеттен екіншісіне ауыстыруды; Теориялық дайындық 2 Гигиена негіздері және салауатты өмір салты. Адам ағзасының құрылысы мен қызметі туралы мәліметтер. Дене жаттығуларының адам ағзасына әсері. Спорт түрлері және олардың ерекше белгілері. Волейбол ойынындағы жеке және топтық тактика және оларды жарыста орындау. Психологиялық дайындық 2 Психологиялық дайындықты арттыру. Адамгершілігі жоғары волейболшыны дамыту; қабылдау процестерін дамыту; зейінді дамыту: көлемі, қарқындылығы, тұрақтылығы, таралуы және ауысуы; өз эмоцияларын басқару қабілетін дамыту; және ерік-жігерін дамыту. Біріктірілген оқыту, соның ішінде сынақ ойындары 12 Әртүрлі жылдамдық жаттығуларын кезектестіру (бір-бірімен); Қозғалыстың, қабылдаудың және берудің, қызмет көрсетудің, шабуылдың соққыларын және бөгеудің әртүрлі әдістерімен жылдамдық-күш қасиеттерін дамытуға арналған кезектесіп жаттығулар (дайындық жаттығуларымен имитацияланған); Волейболға, волейболға қызмет көрсетусіз дайындық ойындары; Оқыту ойындары. Өтілген материал негізінде техника мен тактика бойынша ойын ішіндегі тапсырмалар. Нұсқаушы және төреші тәжірибе - - Бақылау және аударма сынақтары 2 - Барлығы 10 0 % - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 27 Жан-жақты физикалық даму. Тірек-қимыл аппаратын нығайту. Дене қасиеттерін дамыту – күш, жылдамдық, төзімділік, ептілік, икемділік. Функционалдық мүмкіндіктер мен метаболикалық процестерді жақсарту. Топты басқаруға арналған саптық жаттығулары мен командалары; гимнастикадан, жеңіл атлетикадан, акробатикадан, белсенді және спорттық ойындардан жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 17 Дене қабілеттерін дамыту: аяқтың, қолдың, иық белдеуінің, дененің бұлшық еттерінің жылдамдық-күш қабілеттерін; қозғалыс жылдамдығы және күрделі реакциялар; жылдамдық, секіру және ойынға төзімділік; акробатикалық және секіру ептілігі; икемділік. Волейболдан жарыс жаттығулары (техникалық және ойын жаттығулары бойынша жарыстар), сондай-ақ қимыл-қозғалыс құрылымы мен жүйке-бұлшықет күштерінің сипаты бойынша жарыс жаттығуларының қимылдарына ұқсас дайындық жаттығулары. Техникалық дайындық 25 Волейбол техникасының негізгі дағдыларын дамыту. Тұру және қозғалыс. Тікелей қызмет көрсету. Екі қолмен жоғарыдан өту. Екі қолмен астынан қабылдау. Шабуыл соққысы. Тактикалық дайындық 13 Ойында тактикалық әрекеттерді орындауға қажетті физикалық қабілеттер мен ерекше қасиеттерді дамыту, оның ішінде күрделі реакциялардың жылдамдығын, жеке қозғалыстар мен әрекеттердің жылдамдығын, қозғалыс жылдамдығын, бақылауды, зейінді бір әрекеттен екіншісіне ауыстыруды; Теориялық дайындық 2 Гигиена негіздері және салауатты өмір салты. Адам ағзасының құрылысы мен қызметі туралы мәліметтер. Дене жаттығуларының адам ағзасына әсері. Спорт түрлері және олардың ерекше белгілері. Волейбол ойынындағы жеке және топтық тактика және оларды жарыста орындау. Психологиялық дайындық 1 Психологиялық дайындықты арттыру. Волейболшылардың бойында адамгершілік жоғары тұлғаны дамыту; қабылдау процестерін дамыту ; зейінді дамыту: көлемі, қарқындылығы, тұрақтылығы, таралуы және ауысуы; өз эмоцияларын басқару қабілетін дамыту; еріктік қасиеттерді дамыту. Біріктірілген оқыту, соның ішінде сынақ ойындары 11 Әртүрлі жылдамдық жаттығуларын кезектестіру (бір-бірімен); Қозғалыстың, қабылдаудың және берудің, қызмет көрсетудің, шабуылдың соққыларын және бөгеудің әртүрлі әдістерімен жылдамдық-күш қасиеттерін дамытуға арналған кезектесіп жаттығулар (дайындық жаттығуларымен имитацияланған); Волейболға, волейболға қызмет көрсетусіз дайындық ойындары; Оқыту ойындары. Өтілген материал негізінде техника мен тактика бойынша ойын ішіндегі тапсырмалар. Нұсқаушы және төреші тәжірибе - Бақылау және аударма сынақтары 4 - Барлығы 100% Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 22 Дене дайындығын деңгейін арттыру. Қол және иық белдеуі бұлшықеттеріне арналған жаттығулар (жеке, жұппен, басылған шарларды, гантельдерді, резеңке амортизаторларды қолдану); - торс және мойын бұлшықеттері үшін (басты солға, оңға еңкейту және бұру, салмақпен жаттығулар); - көпсайыстар: спринтерлік жүгіру, секіру, лақтыру, аралас (3-тен 5-ке дейін); - спорттық ойындар Арнайы дене дайындығы 17 Дене шынықтыру деңгейін арттыру. Жылдамдық дағдыларын қалыптастыруға арналған жаттығулар; - секіру қабілетін дамыту ; - допты қабылдау және беру үшін қажетті қасиеттерді дамыту; - допты беру кезінде қажетті қасиеттерді дамыту; - шабуыл соққыларын орындауға қажетті қасиеттерді дамыту; - бұғаттау кезінде қажетті қасиеттерді дамыту. Техникалық дайындық 22 Шабуыл жасау әдістері; Допты беру; Шабуылдық ереуіл; Қорғаныс техникасы; Допты екі қолмен жоғарыдан қабылдау; Әлсіз соққылардан жоғарыдан допты қабылдау; Блок жасау. Тактикалық дайындық 14 Шабуыл тактикасы; Допты беру; Қызмет көрсету; Топтық әрекеттер; Топтық әрекеттер; Қорғаныс тактикасы; Ойын жүйелері. Теориялық дайындық 3 Волейбол ойынының жағдайы және дамуы. Жұмыс жүктемесі және демалыс. Жарыс ережелері. Психологиялық дайындық 2 Ерік-жігер қасиеттерін дамыту: Мақсаттылық пен табандылық; Төзімділік және өзін-өзі бақылау; Шешімділік пен батылдық; Бастама және тәртіп. Біріктірілген оқыту, соның ішінде сынақ ойындары 13 Жеке техникалық әдістер бойынша дайындық және көмекші жаттығуларды кезектестіру; және техникалық әдістерді орындауда арнайы дағдыларды дамыту үшін дайындық жаттығуларын кезектестіру. Үйренген техникалық әдістерді әр түрлі комбинацияда кезектестіру: шабуылда, қорғаныста, шабуылда және қорғаныста; Үйренілген тактикалық әрекеттердің кезектесуі: жеке, топтық, командалық – шабуылда, қорғаныста, шабуылда және қорғаныста. Үйренген техникалық қимылдарды бірнеше рет орындау – жеке және комбинацияда. Үйренген тактикалық әрекеттерді бірнеше рет орындау. Доп қабылдау кезінде ойыншылардың орналасуы, екінші допты беруші 2-зона ойыншысы орындағанда (2-зона ойыншы). Бәсекелестік жағдайында үйренген техникалық және тактикалық арсеналды пайдалана отырып, ойындарды бақылау және жоспарлау. Нұсқаушы және төреші тәжірибе 3 Волейбол терминологиясын меңгеру. Ойын барысында оқушыларды бақылап, қателерін анықтау. Дене шынықтыру жаттығуларын жасау, қозғалысқа жаттықтыру, допты беру және қабылдау, үстіңгі қызмет көрсету. Өз тобыңыздағы жаттығу ойындарына төрешілік ету (жеңілдетілген ережелерді қолдану). Бақылау және аударма сынақтары 4 Барлығы 100% Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 22 Дене дайындығын деңгейін арттыру. Қол және иық белдеуі бұлшықеттеріне арналған жаттығулар (жеке, жұппен, басылған шарларды, гантельдерді, резеңке амортизаторларды қолдану); - торс және мойын бұлшықеттері үшін (басты солға, оңға еңкейту және бұру, салмақпен жаттығулар); - көпсайыстар: спринтерлік жүгіру, секіру, лақтыру, аралас (3-тен 5-ке дейін); - спорттық ойындар Арнайы дене дайындығы 16 Дене шынықтыру деңгейін арттыру. Жылдамдық дағдыларын қалыптастыруға арналған жаттығулар; - секіру қабілетін дамыту ; - допты қабылдау және беру үшін қажетті қасиеттерді дамыту; - допты беру кезінде қажетті қасиеттерді дамыту; - шабуыл соққыларын орындауға қажетті қасиеттерді дамыту; - бұғаттау кезінде қажетті қасиеттерді дамыту. Техникалық дайындық 23 Шабуыл жасау әдістері; Допты беру; Шабуылдық ереуіл; Қорғаныс техникасы; Допты екі қолмен жоғарыдан қабылдау; Әлсіз соққылардан жоғарыдан допты қабылдау; Блок жасау. Тактикалық дайындық 15 Шабуыл тактикасы; Допты беру; Қызмет көрсету; Топтық әрекеттер; Топтық әрекеттер; Қорғаныс тактикасы; Ойын жүйелері. Теориялық дайындық 3 Волейбол ойынының жағдайы және дамуы. Жұмыс жүктемесі және демалыс. Жарыс ережелері. Психологиялық дайындық 2 Ерік-жігер қасиеттерін дамыту: Мақсаттылық пен табандылық; Төзімділік және өзін-өзі бақылау; Шешімділік пен батылдық; Бастама және тәртіп. Біріктірілген оқыту, соның ішінде сынақ ойындары 14 Жеке техникалық әдістер бойынша дайындық және көмекші жаттығуларды кезектестіру; және техникалық әдістерді орындауда арнайы дағдыларды дамыту үшін дайындық жаттығуларын кезектестіру. Үйренген техникалық әдістерді әр түрлі комбинацияда кезектестіру: шабуылда, қорғаныста, шабуылда және қорғаныста; Үйренілген тактикалық әрекеттердің кезектесуі: жеке, топтық, командалық – шабуылда, қорғаныста, шабуылда және қорғаныста. Үйренген техникалық қимылдарды бірнеше рет орындау – жеке және комбинацияда. Үйренген тактикалық әрекеттерді бірнеше рет орындау. Доп қабылдау кезінде ойыншылардың орналасуы, екінші допты беруші 2-зона ойыншысы орындағанда (2-зона ойыншы). Бәсекелестік жағдайында үйренген техникалық және тактикалық арсеналды пайдалана отырып, ойындарды бақылау және жоспарлау. Нұсқаушы және төреші тәжірибе 2 Волейбол терминологиясын меңгеру. Ойын барысында оқушыларды бақылап, қателерін анықтау. Дене шынықтыру жаттығуларын жасау, қозғалысқа жаттықтыру, допты беру және қабылдау, үстіңгі қызмет көрсету. Өз тобыңыздағы жаттығу ойындарына төрешілік ету (жеңілдетілген ережелерді қолдану). Бақылау және аударма сынақтары 3 Барлығы 100% Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 13 Дене дайындығын деңгейін арттыру. Қол және иық белдеуі бұлшықеттеріне арналған жаттығулар (жеке, жұппен, басылған шарларды, гантельдерді, резеңке амортизаторларды қолдану); - торс және мойын бұлшықеттері үшін (басты солға, оңға еңкейту және бұру, салмақпен жаттығулар); - көпсайыстар: спринтерлік жүгіру, секіру, лақтыру, аралас (3-тен 5-ке дейін); - спорттық ойындар Арнайы дене дайындығы 15 Дене шынықтыру деңгейін арттыру. Жылдамдық дағдыларын қалыптастыруға арналған жаттығулар; - секіру қабілетін дамыту ; - допты қабылдау және беру үшін қажетті қасиеттерді дамыту; - допты беру кезінде қажетті қасиеттерді дамыту; - шабуыл соққыларын орындауға қажетті қасиеттерді дамыту; - бұғаттау кезінде қажетті қасиеттерді дамыту. Техникалық дайындық 25 Шабуыл жасау әдістері; Допты беру; Шабуылдық ереуіл; Қорғаныс техникасы; Допты екі қолмен жоғарыдан қабылдау; Әлсіздерден допты жоғарыдан қабылдау; Блоктау. Тактикалық дайындық 18 Шабуыл тактикасы; Допты беру; Қызмет көрсету; Топтық әрекеттер; Топтық әрекеттер; Қорғаныс тактикасы; Ойын жүйелері. Теориялық дайындық 3 Волейбол ойынының жағдайы және дамуы. Жұмыс жүктемесі және демалыс. Жарыс ережелері. Психологиялық дайындық 2 Ерік-жігер қасиеттерін дамыту: Мақсаттылық пен табандылық; Төзімділік және өзін-өзі бақылау; Шешімділік пен батылдық; Бастама және тәртіп. Біріктірілген оқыту, соның ішінде сынақ ойындары 18 Жеке техникалық қозғалыстарға дайындық және кіріспе жаттығуларды ауыстыру; және техникалық қозғалыстарды орындауда нақты дағдыларды дамыту үшін дайындық жаттығуларын кезектестіру. Үйренген техникалық қимылдарды әр түрлі комбинацияда ауыстыру: шабуылда, қорғаныста, шабуылда және қорғаныста; Үйренілген тактикалық әрекеттердің кезектесуі: жеке, топтық, командалық – шабуылда, қорғаныста, шабуылда және қорғаныста. Үйренген техникалық қимылдарды бірнеше рет орындау – бөлек және комбинацияда. Үйренген тактикалық әрекеттерді бірнеше рет орындау. Допты қабылдау кезінде, екінші пасты 2-аймақтағы ойыншы (2-аймақтағы ойыншы) жасаған кезде ойыншылардың орналасуы. Бәсекелестік жағдайында үйренген техникалық және тактикалық арсеналды пайдалана отырып, ойындарды бақылау және жоспарлау. Нұсқаушы және төреші тәжірибе 3 Волейбол терминологиясын меңгеру. Ойын барысында оқушыларды бақылап, қателерін анықтау. Дене шынықтыру жаттығуларын жасау, қозғалысқа жаттықтыру, допты беру және қабылдау, үстіңгі қызмет көрсету. Өз тобыңыздағы жаттығу ойындарына төрешілік ету (жеңілдетілген ережелерді қолдану). Бақылау және аударма сынақтары 3 Барлығы 100% Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 10 Дене дайындығын арттыру. Жеңіл атлетика жаттығулары (жүгіру, секіру, лақтыру, көпсайыс); спорттық ойындар; жүзу. Арнайы дене дайындығы 14 Дене дайындығын артттыру. Дене қасиеттерін дамытуға ықпал ететін жаттығулар (медициналық шарларды, гантельдерді, резеңке амортизаторларды қолдану); - орнында және қозғалу кезінде бір және екі аяқпен секіру, бір нәрсеге жету үшін жоғары секіру, секірумен секіру, арқанмен секіру; - тік беткейлерде жүгіру, аяқ киімсіз құмда жүгіру; - секіру қабілетін дамыту (үгінділер жолы), баспалдақпен жоғары секіру, әр адыммен басу Техникалық дайындық 23 Шабуыл жасау әдістері. Допты беру. Допқа қызмет ету. Шабуылдаушы ереуіл. Қорғаныс техникасы. Допты қабылдау. Блоктау Тактикалық дайындық 22 Шабуыл тактикасы. Допқа қызмет ету. Топтық әрекеттер. Қорғаныс тактикасы. Топтық әрекеттер. Теориялық дайындық 3 Адам ағзасының құрылысы мен қызметі туралы мәліметтер; Жаттығу кезіндегі гигиена, дәрігерлік бақылау, өзін-өзі бақылау және алғашқы медициналық көмек көрсету; Волейбол техникасы мен тактикасының негіздері. Волейболды оқыту әдістемесінің негіздері; Жарыстардың ережелері, ұйымдастыру және өткізу. Психологиялық дайындық 2 Күшті ерік-жігерді дамыту: Мақсаттылық пен табандылық. Төзімділік және өзін-өзі бақылау. Шешімділік пен батылдық. Бастама және тәртіп. Біріктірілген оқыту, соның ішінде сынақ ойындары 21 Техникалық қозғалыстар аясында дене қасиеттерін дамытуға арналған жаттығулар. Оларды тұтастай қозғалыстың орындалуымен біріктіріңіз. Техникалық қозғалыстарды қайталап орындау арқылы нақты физикалық қабілеттерді дамыту. Тактикалық әрекеттерді қайталап орындау арқылы техникалық дағдыларды жетілдіруге арналған жаттығулар. Тактикалық әрекеттер арасында ауысу: топ ішінде жеке, топ ішінде топ (шабуылда және қорғаныста бөлек). Жеке, топтық және командалық әрекеттерде жеке қорғаныс және шабуыл жасау. Нұсқаушы және төреші тәжірибе 2 Оқушылардың екі жақты ойындар мен жарыстарда техникалық қозғалыстарды орындауын бақылау; Дене шынықтыру, техникалық қозғалыстар мен тактикалық әрекеттерді үйрету үшін жаттығулардың жоспарларын әзірлеу; Төрешілік жаттығулары. Бірінші және екінші төрешілердің міндеттерін орындау және техникалық есептерді жүргізу. Бақылау және аударма сынақтары 3 Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 11.5 Дене дайындық деңгейін арттыру. Салмақ жаттығулары (гантельдер, қарсыласу белдіктері, жеңіл атлетика, гимнастика және көпсайыс); жаттығулардың реттілігін, сонымен қатар орындалатын жұмыс пен демалыс көлемін қатаң сақтай отырып, айналмалы жаттығуларды пайдалана отырып, дене қасиеттерін дамыту. Арнайы дене дайындығы 13.5 Дене дайындық деңгейін арттыру. Техникалық волейбол дағдыларына қатысатын бұлшықеттерді дамыту үшін салмақтарды (гантельдер, резеңкелер) қолдану және т.б. Техникалық дайындық 19 Шабуыл жасау әдістері. Допты беру. Допқа қызмет ету. Шабуылдаушы ереуіл. Қорғаныс техникасы. Блоктау. Тактикалық дайындық 23 Шабуыл тактикасы. Топтық әрекеттер. Топтық әрекеттер. Ойыншының орналасуы. Ойын жүйелері. Теориялық дайындық 3 Жаттығу үрдісінің гигиенасы және медициналық бақылау. Волейбол техникасы мен тактикасының негіздері. Жарыстарды ұйымдастыру және өткізу. Ойыншылардың жарыстар алдындағы бағдары және ойыннан кейінгі талдау. Психологиялық дайындық 2 Ерік-жігер қасиеттерін дамыту: шешімділік пен табандылық; төзімділік және өзін-өзі бақылау; батылдық пен батылдық; бастама мен тәртіп Біріктірілген оқыту, соның ішінде сынақ ойындары 22 Техникалық және тактикалық дағдыларды жетілдіруге және командалық жұмыста ерекше қасиеттерді дамытуға бағытталған, қарқындылығы мен дозасы жоғарылатылған шабуылда және қорғаныста техникалық қозғалыстар мен тактикалық әрекеттер арасында ауысуға арналған жаттығулар; жаттықтыру ойындары. Ойын ішіндегі тапсырмалар жүйесі техникалық және тактикалық дайындыққа арналған негізгі оқу жоспарының материалын қамтиды. Бұл міндеттер қазіргі ойын жағдайына байланысты шабуылда және қорғаныста нақты әрекеттерді таңдауды қамтиды. Нұсқаушы және төреші тәжірибе 3 Арнайы білім деңгейі волейбол шеберлігіне кіріспе оқыту әдістемесінде, жаттығу әдістерінде, жарыс ережелерінде және оларды ұйымдастыруда анықталады. Жаттығудың әртүрлі түрлеріне, жеке бөлімшелерді өткізуге және бүкіл оқу сабағына арналған жаттығулар кешенін құрудағы практикалық дағдылар мен дағдылардың деңгейі анықталады. Жаттығулар мен командалық ойындарға төрешілік ету және жарыстарды өткізу қамтамасыз етіледі. Бұл жұмыс практикалық және ағымдағы сабақтар, ойын жаттығулары, сынақ ойындары, жарыстар кезінде жүзеге асырылады. Бақылау және аударма сынақтары 3 Барлығы 100% Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 1 2 Дене дайындығын арттыру. Салмақ жаттығулары (гантельдер, қарсыласу белдіктері, жеңіл атлетика, гимнастика және көпсайыс); жаттығулардың реттілігін, сонымен қатар орындалатын жұмыс пен демалыс көлемін қатаң сақтай отырып, айналмалы жаттығуларды пайдалана отырып, дене қасиеттерін дамыту . Арнайы дене дайындығы 1 4 Дене дайындығын арттыру. Техникалық волейбол дағдыларына қатысатын бұлшықеттерді дамыту үшін салмақтарды (гантельдер, резеңкелер) қолдану және т.б. Техникалық дайындық 1 9 Шабуыл жасау әдістері. Допты беру. Допқа қызмет ету. Шабуылдаушы ереуіл. Қорғаныс техникасы. Блоктау. Тактикалық дайындық 23 Шабуыл тактикасы. Топтық әрекеттер. Топтық әрекеттер. Ойыншының орналасуы. Ойын жүйелері. Теориялық дайындық 3 Жаттығу үрдісінің гигиенасы және медициналық бақылау. Волейбол техникасы мен тактикасының негіздері. Жарыстарды ұйымдастыру және өткізу. Ойыншылардың жарыстар алдындағы бағдары және ойыннан кейінгі талдау. Психологиялық дайындық 2 Ерік-жігер қасиеттерін дамыту: шешімділік пен табандылық; төзімділік және өзін-өзі бақылау; батылдық пен батылдық; бастама мен тәртіп Біріктірілген оқыту, соның ішінде сынақ ойындары 21 Техникалық және тактикалық дағдыларды жетілдіруге және командалық жұмыста ерекше қасиеттерді дамытуға бағытталған, қарқындылығы мен дозасы жоғарылатылған шабуылда және қорғаныста техникалық қозғалыстар мен тактикалық әрекеттер арасында ауысуға арналған жаттығулар; жаттықтыру ойындары. Ойын ішіндегі тапсырмалар жүйесі техникалық және тактикалық дайындыққа арналған негізгі оқу жоспарының материалын қамтиды. Бұл міндеттер қазіргі ойын жағдайына байланысты шабуылда және қорғаныста нақты әрекеттерді таңдауды қамтиды. Нұсқаушы және төреші тәжірибе 3 Арнайы білім деңгейі волейбол шеберлігіне кіріспе оқыту әдістемесінде, жаттығу әдістерінде, жарыс ережелерінде және оларды ұйымдастыруда анықталады. Жаттығудың әртүрлі түрлеріне, жеке бөлімшелерді өткізуге және бүкіл оқу сабағына арналған жаттығулар кешенін құрудағы практикалық дағдылар мен дағдылардың деңгейі анықталады. Жаттығулар мен командалық ойындарға төрешілік ету және жарыстарды өткізу қамтамасыз етіледі. Бұл жұмыс практикалық және ағымдағы сабақтар, ойын жаттығулары, сынақ ойындары, жарыстар кезінде жүзеге асырылады. Бақылау және аударма сынақтары 3 Барлығы 100 % Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 1 2 Дене дайындығын арттыру. Салмақ жаттығулары (гантельдер, қарсыласу белдіктері, жеңіл атлетика, гимнастика және көпсайыс); жаттығулардың реттілігін, сонымен қатар орындалатын жұмыс пен демалыс көлемін қатаң сақтай отырып, айналмалы жаттығуларды пайдалана отырып, дене қасиеттерін дамыту. Арнайы дене дайындығы 1 4 Дене дайындығын арттыру. Техникалық волейбол дағдыларына қатысатын бұлшықеттерді дамыту үшін салмақтарды (гантельдер, резеңкелер) қолдану және т.б. Техникалық дайындық 18 Шабуыл жасау әдістері. Допты беру. Допқа қызмет ету. Шабуылдаушы ереуіл. Қорғаныс техникасы. Блоктау. Тактикалық дайындық 23 Шабуыл тактикасы. Топтық әрекеттер. Топтық әрекеттер. Ойыншының орналасуы. Ойын жүйелері. Теориялық дайындық 3.5 Жаттығу үрдісінің гигиенасы және медициналық бақылау. Волейбол техникасы мен тактикасының негіздері. Жарыстарды ұйымдастыру және өткізу. Ойыншылардың жарыстар алдындағы бағдары және ойыннан кейінгі талдау. Психологиялық дайындық 2.5 Ерік-жігер қасиеттерін дамыту: шешімділік пен табандылық; төзімділік және өзін-өзі бақылау; батылдық пен батылдық; бастама мен тәртіп Біріктірілген оқыту, соның ішінде сынақ ойындары 21 Техникалық және тактикалық дағдыларды жетілдіруге және командалық жұмыста ерекше қасиеттерді дамытуға бағытталған, қарқындылығы мен дозасы жоғарылатылған шабуылда және қорғаныста техникалық қозғалыстар мен тактикалық әрекеттер арасында ауысуға арналған жаттығулар; жаттықтыру ойындары. Ойын ішіндегі тапсырмалар жүйесі техникалық және тактикалық дайындыққа арналған негізгі оқу жоспарының материалын қамтиды. Бұл міндеттер қазіргі ойын жағдайына байланысты шабуылда және қорғаныста нақты әрекеттерді таңдауды қамтиды. Нұсқаушы және төреші тәжірибе 3 Арнайы білім деңгейі волейбол шеберлігіне кіріспе оқыту әдістемесінде, жаттығу әдістерінде, жарыс ережелерінде және оларды ұйымдастыруда анықталады. Жаттығудың әртүрлі түрлеріне, жеке бөлімшелерді өткізуге және бүкіл оқу сабағына арналған жаттығулар кешенін құрудағы практикалық дағдылар мен дағдылардың деңгейі анықталады. Жаттығулар мен командалық ойындарға төрешілік ету және жарыстарды өткізу қамтамасыз етіледі. Бұл жұмыс практикалық және ағымдағы сабақтар, ойын жаттығулары, сынақ ойындары, жарыстар кезінде жүзеге асырылады . Бақылау және аударма сынақтары 3 Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 1 1 ,8 Дене дайындығын арттыру. Жаттығулар реттілігін, сонымен қатар дұрыс жаттығулар мен демалыс уақыттарын қатаң сақтай отырып, тізбекті жаттығуларды пайдалана отырып, дене қасиеттерін дамыту . Көп оқиғадан тұратын оқиғалар: спринт, секіру, лақтыру және аралас оқиғалар (3-тен 7-ге дейін). Спорттық ойындар (баскетбол, гандбол). Арнайы дене дайындығы 1 3 ,8 Дене дайындығын арттыру . Ойын жағдайларына жылдам жауап беруді дамыту. Жылдамдық пен күшті дамытуға арналған жаттығулар. Секіру қабілеті мен секіруге төзімділігін дамытуға арналған жаттығулар. Волейболда техникалық қозғалыстарды орындауға қажетті дағдыларды дамытуға арналған жаттығулар. Техникалық дайындық 1 8 ,8 Шабуыл жасау әдістері (допсыз әрекеттер) Тұрыс және қозғалыстар . Шабуыл жасау тәсілдері (доппен қимылдар) . Допты беру. Допқа қызмет ету . Шабуыл соққысы . Қорғаныс әдістері (допсыз әрекеттер) Қозғалыс және қалыптар . Допты қабылдау . Блоктау . Тактикалық дайындық 22, 6 Жеке әрекеттер – бірінші өту сипатына және серіктестердің жағдайына байланысты екінші өтудің орны мен әдістерін таңдау; - биіктік, қашықтық және жылдамдық бойынша әр түрлі секундтық өтулерден кейінгі шабуыл соққысы; және шабуылдық соққы әдістерінің кезектесуі – соққының бағыты, күші мен дәлдігі үшін соққылар; - блокқа қарсы шабуыл соққысы, әлсіз блокатор арқылы; - шабуылдаушы соққыға еліктеу және бір қолмен алдау («жеңілдік») жақын және алыс аймақтарға, жүгіру бағытының оң және сол жағына. Шабуыл тактикасы (топтық әрекеттер); Қорғаныс тактикасы (жеке әрекеттер) Теориялық дайындық 3.2 Дене жаттығуларының әсерінен адам денесінің дамуына байланысты оның құрылысын талқылау; Дене-техникалық дайындық бойынша Мемлекеттік ұлттық ғылыми орталығында сабақ өткізу әдістемесін меңгеру. Оқытудың ықпал ету жүйесі ретінде кешенді оқытудың сипаттамасы. Психологиялық дайындық 3 Психологиялық дайындық. Қарқынды бәсеке жағдайларына бейімделу, жаттығу сабақтарында үйренген барлық физикалық қасиеттерді, тактика мен техникалық әдістерді тиімді қолдана білу; ойынға дайындық, ойын жоспарларын дұрыс қолдану, өткен ойындарды талдау және ойын барысында ауыстыру. Біріктірілген оқыту, соның ішінде сынақ ойындары 21.2 Техникалық дағдыларды жетілдіруге және бірлікте ерекше қасиеттерді дамытуға бағытталған интегралды жаттығулар мен жаттығулар; бірлікте техникалық іс-әрекеттер мен техникалық әдістер дағдыларын жетілдіруге бағытталған жаттығулар; Бақылау ойындары оқу-жаттығу процесінің құрамдас бөлігі ретінде, сондай-ақ жарыстарға дайындық кезінде белсенді түрде қолданылады; күнтізбелік ойындар жарысқа дайындыққа байланысты есептерді шешу үшін қолданылады. Нұсқаушы және төреші тәжірибе 3, 2 Әртүрлі бағыттағы оқу сабақтарын өткізу; волейболшының ойын функцияларын ескере отырып, жеке сабақтарды өткізу; Ойынды орнату, ойынды талдау, ойынды жазу жүйесі – спорт мектебінің жасөспірімдер командалары үшін; спорт мектебінің ішінде жарыстарды ұйымдастыру және өткізу, төрелік практикасы. Бақылау және аударма сынақтары 2.4 Барлығы 100 %

7. Спорттық дайындық кезеңдерінде қабылдау және ауыстыру үшін жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін Жоқ. Жат­тығ­у­лар Бір­лік өл­шем­дер Бір жы­л­ға дей­ін нор­ма­тив Бір жыл­дан ас­қан нор­ма­тив Ұл­дар Ба­ға Қы­здар Ба­ға Ұл­дар Ба­ға Қыз Ба­ға 1. Спорт­тық пән­дер бой­ын­ша жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. Қай­та­лап жү­гі­ру 5*6 м сек ар­тық емес ар­тық емес ар­тық емес ар­тық емес 11 10-нан 5 11.5 10-нан 5 10.9 10-нан 5 11.2 10-нан 5 1.2. Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см кем емес кем емес кем емес кем емес 200 10-нан 5 190 10-нан 5 210 10-нан 5 200 10-нан 5 1.3. Ар­қа­да жа­тып, де­не­ні кө­те­ру Рет са­ны кем емес кем емес кем емес кем емес 21 10-нан 5 18 10-нан 5 27 10-нан 5 24 10-нан 5 1.4. 30 м жү­гі­ру сек ар­тық емес ар­тық емес ар­тық емес ар­тық емес 5.1 10-нан 5 5.7 10-нан 5 5.0 10-нан 5 5.5 10-нан 5 2. Ар­найы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Орын­нан қол­ды сер­меп жо­ға­ры­ға се­кі­ру см кем емес кем емес кем емес кем емес 54 10-нан 5 46 10-нан 5 56 10-нан 5 47 10-нан 5 Оқу-жаттығу топтары үшін Жоқ. б/б Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив ұл­дар Ба­ға қы­здар Ба­ға 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру да­яр­лы­ғы­ның стан­дарт­та­ры (GPT) 1.1. 30 м жү­гі­ру сек ар­тық ке­рек емес 10-нан 5 ар­тық ке­рек емес 10-нан 5 4.7 5.3 1.2 Қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 5*6 м сек ар­тық емес 10-нан 5 ар­тық емес 10-нан 5 10.7 11 1.3. Ар­қа­да жа­тып, де­не­ні кө­те­ру (1 мин) Рет са­ны кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 18-24 15-20 1.4 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 220 210 1.5. 1000 метр­ге жү­гі­ру Мин/сек ар­тық емес 10-нан 5 ар­тық емес 10-нан 5 4.55-4.25 6,8-6,0 2. Ар­найы дай­ын­дық стан­дарт­та­ры (SST) 2.1 Орын­нан қол­ды сер­меп жо­ға­ры­ға се­кі­ру см ар­тық емес 10-нан 5 ар­тық емес 10-нан 5 58 49 2.2. Жо­ға­ры старт­тан 50 м қай­та­лап жү­гі­ру (2*6+2*9+20) сек ар­тық емес 10-нан 5 ар­тық емес 10-нан 5 20,5-19,7 23,5-22,5 2.3. Тар­ты­лу Рет са­ны кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 20-23 2.4. От­жи­ма­ние (ті­реу жағ­дай­ын­да еден­де жа­тқан күй­де қол­ды бү­гу және тү­зе­ту (оты­ру)) Рет са­ны кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 12-14 Спорт шеберлігін жетілдіру топтары үшін Жоқ. б/б Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив ұл­дар Ба­ға қы­здар Ба­ға 1. Дене шы­нық­ты­ру­дың жал­пы стан­дарт­та­ры 1.1. 30 м жү­гі­ру сек ар­тық емес 10-нан 5 ар­тық емес 10-нан 5 4.6 5.2 1.2 1000 м жү­гі­ру Мин/сек ар­тық емес 10-нан 5 ар­тық емес 10-нан 5 4.15 5.40 1.3. Ті­реу жағ­дай­ын­да еден­де жа­тқан күй­де қол­ды бү­гу және тү­зе­ту Рет са­ны кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 20 15 1.4 Қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 3*10 м сек ар­тық емес 10-нан 5 ар­тық емес 10-нан 5 9.0 9.8 1.5. Ар­қа­да жа­тып, де­не­ні кө­те­ру (1 мин) Рет са­ны кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 30 25 1.6. Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 230 216 2. Ар­найы дай­ын­дық стан­дарт­та­ры 2.1 Доп­қа блок жа­сау 5 әре­кет ар­тық емес 10-нан 5 ар­тық емес 10-нан 5 Ең жақ­сы нәти­же есеп­ке алы­на­ды Ең жақ­сы нәти­же есеп­ке алы­на­ды 2.2. Қор­ғауда топ­тық жұ­мыс 10 әре­кет ар­тық емес 10-нан 5 ар­тық емес 10-нан 5 Ең жақ­сы нәти­же есеп­ке алы­на­ды Ең жақ­сы нәти­же есеп­ке алы­на­ды 2.3. Екін­ші бе­рі­ліс дәл­ді­гін тек­се­ру 5 әре­кет кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 Сы­нақ та­лап­та­ры­на сәй­кес ке­ле­тін бе­рі­лі­стер­дің са­ны есеп­ке алы­на­ды Сы­нақ та­лап­та­ры­на сәй­кес ке­ле­тін бе­рі­лі­стер­дің са­ны есеп­ке алы­на­ды 2.4. Ша­буыл соқ­қы­ла­ры­ның дәл­ді­гін тек­се­ру 5 әре­кет кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 Ең жақ­сы нәти­же есеп­ке алы­на­ды Ең жақ­сы нәти­же есеп­ке алы­на­ды 2.5. Ке­шен­ді жат­тығу сек кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 12 13 Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Жоқ. б/б Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив ұл­дар Ба­ға қы­здар Ба­ға 1. Дене шы­нық­ты­ру­дың жал­пы стан­дарт­та­ры 1.1. 30 м жү­гі­ру сек ар­тық емес 10-нан 5 ар­тық емес 10-нан 5 4.4 5.0 1.2 1000 м жү­гі­ру Мин/сек ар­тық емес 10-нан 5 ар­тық емес 10-нан 5 - 9.50 1.3. Ті­реу жағ­дай­ын­да еден­де жа­тқан күй­де қол­ды бү­гу және тү­зе­ту Рет са­ны кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 42 16 1.4 Қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 3*10 м сек ар­тық емес 10-нан 5 ар­тық емес 10-нан 5 6.9 7.9 1.5. Ар­қа­да жа­тып, де­не­ні кө­те­ру (1 мин) Рет са­ны кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 50 44 1.6. Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 230 185 2. Ар­найы дай­ын­дық стан­дарт­та­ры 2.1 Доп­қа блок жа­сау 5 әре­кет ар­тық емес 10-нан 5 ар­тық емес 10-нан 5 Ең жақ­сы нәти­же есеп­ке алы­на­ды Ең жақ­сы нәти­же есеп­ке алы­на­ды 2.2. Қор­ғауда топ­тық жұ­мыс 10 әре­кет ар­тық емес 10-нан 5 ар­тық емес 10-нан 5 Ең жақ­сы нәти­же есеп­ке алы­на­ды Ең жақ­сы нәти­же есеп­ке алы­на­ды 2.3. Екін­ші бе­рі­ліс дәл­ді­гін тек­се­ру 5 әре­кет кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 Сы­нақ та­лап­та­ры­на сәй­кес ке­ле­тін бе­рі­лі­стер­дің са­ны есеп­ке алы­на­ды Сы­нақ та­лап­та­ры­на сәй­кес ке­ле­тін бе­рі­лі­стер­дің са­ны есеп­ке алы­на­ды 2.4. Ша­буыл соқ­қы­ла­ры­ның дәл­ді­гін тек­се­ру 5 әре­кет кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 Ең жақ­сы нәти­же есеп­ке алы­на­ды Ең жақ­сы нәти­же есеп­ке алы­на­ды 2.5. Ке­шен­ді жат­тығу сек кем емес 10-нан 5 кем емес 10-нан 5 12 13

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Классикалық волейбол Спорттық құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 10-бө­лім. Во­лей­бол 1 Во­лей­бол фор­ма­сы, жат­тығу (түр­лі тү­сті, шорт, фут­бол­ка­лар) жиын­тық Адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 Во­лей­бол фор­ма­сы, ой­ын фор­ма­сы (түр­лі тү­сті, шорт, фут­бол­ка­лар) жиын­тық Адам 2 1 2 1 2 1 3 1 - - 3 Во­лей­бол аяқ ки­і­мі (ар­найы) жұп (2 да­на) Адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 4 Жат­тығу ті­зе жа­стық­ша­ла­ры жұп (2 да­на) Адам 1 1 2 1 3 1 3 1 - - 5 Ой­ын­ға ар­нал­ған ті­зе жа­стық­ша­ла­ры жұп (2 да­на) Адам 1 1 2 1 3 1 3 1 - - 6 Аяқ­тар жұп (2 да­на) Адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 7 Бибі­лер жиын­тық Адам 2 1 2 1 4 1 4 1 - - 8 Бі­ле­зік да­на Адам - - - - 1 1 1 1 - - 9 Ті­зе­ге дей­ін­гі шұлық­тар (аяқ­қа ар­нал­ған жы­лыт­қы­штар) жұп (2 да­на) Адам 1 1 2 1 3 1 3 1 - - 10 кол­гот­ки да­на Адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 11 Шын­тақ жа­стық­ша­ла­ры жұп (2 да­на) Адам 2 2 2 2 4 1 4 1 - - 12 Ре­зең­ке тур­ни­кет да­на оқу то­бы 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 13 Жа­яу жү­ру­ге ар­нал­ған аяқ ки­ім жұп (2 да­на) Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 14 По­ло жей­де да­на Адам - - - - 2 1 2 1 3 1 15 Жү­гі­ру шорт­та­ры да­на Адам - - - - 1 1 1 1 1 1 16 Рюк­зак да­на Адам - - - - 1 1 1 1 1 1 17 Са­я­хат сө­мке­сі да­на Адам - - - - 1 1 1 1 1 1 18 Ме­ди­ци­на­лық сө­мке да­на Адам - - - - 1 1 1 1 - - 19 Мас­саж­ға ар­нал­ған сө­мке да­на Адам - - - - 1 1 1 1 - - 20 Бі­ле­зік (бі­ле­зік) <*> жиын­тық Адам - - - - 2 1 2 1 - - 21 Сер­пім­ді шорт ( кол­гот­ки ) <*> да­на Адам - - 1 1 2 1 3 1 - - Жағажай волейболы Спорттық құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 40-бө­лім. Жа­ға­жай во­лей­бо­лы 1 Гид­ро аяқ ки­ім жұп (2 да­на) Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 Во­лей­бол фор­ма­сы, жат­тығу (түр­лі тү­сті, шорт, фут­бол­ка) жиын­тық Адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 3 Во­лей­бол фор­ма­сы, ой­ын фор­ма­сы (түр­лі тү­сті, шорт, фут­бол­ка) жиын­тық Адам 2 1 2 1 2 1 3 1 - - 4 Ұста­ғыш жұп (2 да­на) Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 5 Шын­тақ жа­стық­ша­ла­ры жұп (2 да­на) Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 6 Спорт­тық тер­мо іш ки­ім (лег­гин­стер, же­ңі ұзын көй­лек) жиын­тық Адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 7 Спорт­тық күн­нен қор­ғай­тын кө­зіл­ді­рік да­на Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 8 Жа­яу жү­ру­ге ар­нал­ған аяқ ки­ім жұп (2 да­на) Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 9 По­ло жей­де да­на Адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 10 Жү­гі­ру шорт­та­ры да­на Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 11 Рюк­зак да­на Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 12 Са­я­хат сө­мке­сі да­на Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 13 Ме­ди­ци­на­лық сө­мке да­на Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 14 Мас­саж­ға ар­нал­ған сө­мке да­на Адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - Классикалық волейбол Спорттық құрал-жабдықтармен және инвентарлармен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 10-бө­лім. Во­лей­бол 1 Во­лей­бол до­бы да­на Адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 2 фут­бол до­бы да­на оқу то­бы 1 3 1 3 1 2 1 1 - - 3 Ме­ди­ци­на­лық доп да­на Адам - - 1 3 1 2 1 2 - - 4 Ар­қан­мен се­кі­ру да­на Адам 1 3 1 2 1 2 - - 5 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) да­на Адам - - - - - - - - 1 <**> 6 Во­лей­бол то­ры да­на оқу то­бы 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 7 Во­лей­бол­ды со­збай тұ­ру жұп (2 да­на) оқу то­бы 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 8 Во­лей­бол ан­тен­на­сы да­на оқу то­бы 8 1 8 1 8 1 8 1 - - 9 Шар­дың қы­сы­мын өл­шей­тін құ­рал да­на бө­лім - - - - 1 2 1 2 - - 10 Тор би­ік­ті­гін өл­ше­гіш да­на бө­лім - - - - 1 2 1 2 - - 11 Доп се­бет да­на бө­лім 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 12 Ас­па­лы элек­трон­ды таб­ло жиын­тық бө­лім - - 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 13 Жұ­мыс үсте­лі­нің элек­трон­ды таб­ло­сы жиын­тық бө­лім - - 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 14 Тө­ре­ші­лер мұ­на­ра­сы да­на бө­лім - - - - 1 3 1 3 - - 15 Ай­нал­ма­лы тақ­та жиын­тық бө­лім - - - - 1 2 1 2 - - 16 Ба­ға­на­лар­да­ғы қор­ға­ныс тө­се­ніш­те­рі бар және кі­рі­сті­ру­ле­рі бар во­лей­бол ба­ға­на­ла­ры да­на бө­лім 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 17 Тө­ре­ші туы жиын­тық бө­лім - - - - 2 1 2 1 - - 18 6 доп­қа ар­нал­ған во­лей­бол сө­мке­сі да­на бө­лім - - - - 2 1 3 1 - - 19 Во­лей­бол ала­ңы. Сырт­қы тү­рі: Taraflex Sport M Evolution жиын­тық бө­лім - - - - - - 1 4 - - 20 Клас­си­ка­лық во­лей­бол­ға ар­нал­ған таң­ба­лау лен­та­сы да­на бө­лім - - - - - - 6 1 - - 21 Жа­бу­ға ар­нал­ған екі жақ­ты тас­па да­на бө­лім - - - - - - 20 1 - - 22 Жа­рық және ды­быст­ық сиг­нал да­на бө­лім - - - - - - 1 4 - - 23 Сор­ғы да­на бө­лім 1 1 1 1 1 1 2 1 - - 24 Еден­дік таб­ло да­на бө­лім - - - - 2 1 2 1 - - Жағажай волейболы Спорттық құрал-жабдықтармен және инвентарлармен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 40-бө­лім. Жа­ға­жай во­лей­бо­лы 1 Ре­зең­ке тур­ни­кет да­на Адам 1 1 1 1 2 1 1 1 - - 2 Во­лей­бол до­бы да­на Адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 3 Ме­ди­ци­на­лық доп да­на Адам 1 1 1 3 1 2 1 2 - - 4 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) да­на Адам - - - - - - - - 2 3 5 Во­лей­бол то­ры да­на оқу то­бы 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 6 Во­лей­бол ала­ңы жұп (2 да­на) оқу то­бы 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 7 Во­лей­бол ан­тен­на­сы да­на оқу то­бы 8 1 8 1 8 1 8 1 - - 8 Шар­дың қы­сы­мын өл­шей­тін құ­рал да­на бө­лім - - - - 1 2 1 2 - - 9 Доп се­бет­те­рі да­на бө­лім 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 10 Сайт­ты бел­гі­лей­тін тас­па­лар да­на бө­лім 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 11 6 доп­қа ар­нал­ған во­лей­бол сө­мке­сі да­на бө­лім 2 1 2 1 2 1 2 1 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 93 қосымша Гандбол бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 93-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Гандбол бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – гандбол бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 10 жасқа дейін 12 8 416 АД – 2 11 жасқа дейін 12 10 520 ОЖТ – 1 12 жасқа дейін 10 12 624 ОЖТ – 2 13 жасқа дейін 10 14 728 ОЖТ – 3 14 жасқа дейін 10 18 936 ОЖТ жоғары 3 15 жасқа дейін 10 20 1040 СЖ – 1 16 жасқа дейін 6 24 1248 СЖ – 2 17 жасқа дейін 6 26 1352 СЖ 2-ден жоғары 18 жасқа дейін 6 28 1456 ЖСШ ≥18 жастан бастап 5 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Жасөспірімдер жасы 12–14 жас (қоса алғанда) Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Юниорлар жасы 15–17 жас Жастар жасы 17–23 жас Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларына сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық үшін жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі / жас Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасының жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру шаралары Кешенді медициналық зерттеп-қарауға арналған іс-шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 0 0 0 0 АД – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 0 0 14 күнге дейін кешенді медициналық тексеру жоспарына сәйкес жылына 5 күнге дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес Ол ағымдағы оқу жылына арналған ұйымдар әкімшілігі тарапынан спорттық іс-шаралардың күнтізбе жоспарына сәйкес анықталады ОЖТ – 2 14 күнт күнге дейін 14 күнт күнге дейін 14 күнге дейін ОЖТ – 3 14 күнт күнге дейін 14 күнт күнге дейін 14 күнге дейін ОЖТ жоғары 3 21 күнт күнге дейін 14 күнт күнге дейін 14 күнге дейін СЖ – 1 21 күнт күнге дейін 18 күнт күнге дейін 14 күнге дейін СЖ– 2 21 күнт күнге дейін 18 күнт күнге дейін 14 күнге дейін СЖ жоғары 2 21 күнт күнге дейін 18 күнт күнге дейін 14 күнге дейін ЖСШ 24 күнт күнге дейін 21 күнт күнге дейін 14 күнге дейін Клубтар/Секциялар 24 күнт күнге дейін 21 күнт күнге дейін 14 күнге дейін ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Жасөспірімдер жасы 12–14 жас (қоса алғанда) 24 күнт күнге дейін 24- күнт күнге дейін 14 күнге дейін Юниорлар жасы 15–17 жас 24 күнт күнге дейін 24- күнт күнге дейін 14 күнге дейін Жастар жасы 17–23 жас 24 күнт күнге дейін 24- күнт күнге дейін 14 күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұйымның түрі Дайындық кезеңі / жас Спорттық жарыстар Оқу-жаттығу жиындары Халықаралық Республикалық Аймақтық Қалалық және аудандық Халықаралық жарыстарға ОЖЖ Республикалық жарыстарға ОЖЖ Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 0 0 0 0 0 0 АД – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 3 5 4 4 0 6 ОЖТ – 2 3 6 4 4 1 7 ОЖТ – 3 3 7 4 4 3 7 ОЖТ жоғары 3 3 7 4 4 3 7 СЖ – 1 7 9 4 4 7 9 СЖ– 2 7 9 4 4 7 9 СЖ жоғары 2 7 9 4 4 7 9 ЖСШ 7 9 4 4 7 9 Клубтар/Секциялар Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларына сәйкес Мектеп-интернаттар-колледждер Барлық кезеңдерде Дайындық кезеңдеріне сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, бөлімдік спорт қоғамдары мен қоғамдық қауымдастықтар, дене шынықтыру мен спортты дамытатын дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларына сәйкес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар (11 жастан ас­пай­ды) Ұл­дар (13 жастан ас­пай­ды) Ка­дет­тер (15 жастан ас­қан емес) Ұл­дар (18 жастан ас­пай­ды) Жастар (21 жастан ас­пай­ды) Ере­сек­тер (22 жастан ас­қан) Ар­да­гер­лер (40 жастан асқан­дар) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 21 63 21 63 21 63 23 69 23 69 23 69 23 69 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 21 63 21 63 21 63 23 69 23 69 23 69 23 69 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 21 63 21 63 21 63 23 69 23 69 23 69 23 69 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 21 63 21 63 21 63 23 69 23 69 23 69 23 69 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 21 63 21 63 21 63 23 69 23 69 23 69 23 69 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар (11 жастан ас­пай­ды) Қы­здар (13 жастан ас­пай­ды) Ка­дет­тер (15 жастан ас­қан емес) Қы­здар (18 жастан ас­пай­ды) Жастар (21 жастан ас­пай­ды) Ере­сек­тер (22 жастан ас­қан) Ар­да­гер­лер (35 жастан ас­қан) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 21 63 21 63 21 63 23 69 23 69 23 69 23 69 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 21 63 21 63 21 63 23 69 23 69 23 69 23 69 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 21 63 21 63 21 63 23 69 23 69 23 69 23 69 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 21 63 21 63 21 63 23 69 23 69 23 69 23 69 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 21 63 21 63 21 63 23 69 23 69 23 69 23 69 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 2 2 - - - Аймақтық турнирлер 2 3 2 Республикалық турнирлер 10 - 1 1 Ресми аймақтық жарыстар 2 3 2 Ресми республикалық жарыстар - 10 - 1 1 Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Теориялық дайындығы 2 % Гандболдың негіздерімен танысу: тарихы, ойын ережелері, жабдықтары, терминдері. Анатомия, гигиена, салауатты өмір салты және спорт этикасы бойынша бастапқы білім беру Психологиялық дайындығы 2% Сабақтарға қызығушылықтың қалыптасуы, сенімділіктің дамуы, командада жұмыс істеу қабілетін арттыру, мотивацияны арттыру, ойын жағдайында қорқыныш пен белгісіздікті жеңу. Жалпы дене дайындығы 28% Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту: ептілік, үйлестіру, төзімділік, күш, жылдамдық және икемділік. Ойын жаттығулары, эстафеталық жарыстар, гимнастика қолданылады. Арнайы дене дайындығы 14% Гандболдың ерекшеліктерін ескере отырып, физикалық қасиеттерді дамыту: жылдамдық пен күш, төзімділік, секіру қабілеті, лақтыру күші, буын қозғалысы. Техникалық дайындық 30% Негізгі техникалық элементтерді меңгеру: допты ұстау және пас беру, допты дриблинг жасау, тұрып және қозғалыста лақтыру, доппен және допсыз қозғалу, қорғаныс элементтері. Тактикалық дайындық 12% Бастапқы топтық және командалық өзара әрекеттестіктерді үйрену: соққыға шығу, қорғаныста ойнау, позиция таңдау, ойын жағдайында бағдарлану Интегралды жаттығу, басқару ойындарын қоса алғанда 12% Ойын жағдайында барлық түрлі жаттығуларды қолдану. Дағдыларды нығайту үшін жаттығу және бақылау ойындарын өткізу. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі 0% Ең қарапайым төрешілік шеберлігін меңгеру, төрешінің қимылдарын білу, жаттығу матчтарын төрелік етуге қатысу, хаттамаларды сақтау. Ауыстыру сынақтары 2% Теориялық және практикалық білім мен дағдыларды меңгеру деңгейін бағалау. Соңғы сынақтар, стандарттарды тапсыру және келесі кезеңге өту үшін бақылау ойыны. Барлығы 100% Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Теориялық дайындығы 2% Гандбол тарихы, ережелері, тактика, техникасы, спорттық тамақтану негіздері, өзін-өзі бақылау және спортшының күнделікті тәртібі туралы терең білімді тереңдету. Бәсекелестік іс-шараларға арналған талаптармен танысу. Психологиялық дайындығы 1% Тұрақты мотивацияны, өзін-өзі тәртіптеуді және сенімділікті дамыту. Командалық рухтың қалыптасуы, эмоционалдық тұрақтылық, ерік-жігер қасиеттері. Эмоцияларды басқаруды және стресс жағдайларында шоғырлануды үйрену Жалпы дене дайындығы 27% Физикалық қасиеттердің жақсаруы: төзімділік, күш, жылдамдық, үйлесімділік. Күрделі құрылым мен жүктемелермен жаттығу жүргізу. Тест бақылау стандарттарын қосу. Арнайы дене дайындығы 17% Гандбол үшін маңызды физикалық қасиеттерді дамыту: секіру, лақтыру күші, жылдамдық, төзімділік. Бәсекелестерге жақын көп адаммен жұмыс істеу. Реакциялар мен ойын қозғалыстарының дамуы. Техникалық дайындық 25% Техниканың бұрын үйренілген элементтерін нығайту және жетілдіру. Күрделі элементтерді меңгеру (секіріп соққылар, қозғалыста ұстау, жылдам пас беру). Рөлге жеке тапсырмалар. Тактикалық дайындық 13% Бастапқы топтық және командалық тактикалық әрекеттерді меңгеру. Шабуыл мен қорғаныстағы типтік ойын жағдайларын талдау. Алаңда тәуелсіз шешім қабылдау қабілетін дамыту. Интегралды жаттығу, басқару ойындарын қоса алғанда 11% Оқу және бақылау ойындарын өткізу, талдау жасау. Ойын жағдайында технико-тактикалық әрекеттерді қолдану дағдысын дамыту. Жарыстарға қатысуға біртіндеп кірістіру. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі 0% Жас топтармен сабақта жаттықтырушыға көмек көрсету. Төрешінің функциялары мен хаттамалар жасау ережелерімен танысу. Жаттығу матчтарын өткізу және талдау. Ауыстыру сынақтары 4% Теориялық және практикалық стандарттардан өту. Жеке прогресске назар аударып, басқару ойындарын жүргізу. Бағдарламаны сәтті меңгерген соң оқу тобына ауысыңыз. Барлығы 100% Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Теориялық дайындығы 2 % Оқыту процесін құрудың негіздерін зерттеу. Ойын ережелері, тактикалық схемалар, рөл туралы терең білу. Спорттық медицинаның негіздері, өзін-өзі бақылау, тамақтану және сауығу. Психологиялық дайындығы 2% Бәсекелестік тұрақтылықты, өз-өзіне сенімділікті және жауапкершілікті дамыту. Сәтсіздіктерді жеңу, нәтиже үшін жұмыс істеу қабілетін қалыптастыру. Физикалық және ойын жүктемесінің артуына қарамастан мотивацияны сақтау. Жалпы дене дайындығы 28% Жалпы төзімділік, күш және үйлесімділік деңгейін арттыру. Тренажерлерді, төзімділік пен жылдамдыққа арналған арнайы кешендерді қолдану. Орташа және жоғары қарқындылықтағы жүгіру мен секіру күштерін қамтиды. Арнайы дене дайындығы 14% Ойын әрекеттерін еліктейтін жылдамдық пен күш қасиеттерін дамытуға арналған жаттығулар. Жарылғыш қуаттың артуы, ұшақ жылдамдығы, жүктемеге төзімділігі. Жарысқа жақын жағдайда жаттығу. Техникалық дайындық 30% Пас беру, қабылдау, лақтыру, қозғалыс техникасын жетілдіру. Күрделі жағдайларда (жылдамдық, төзімділік, шаршау) элементтерді орындау. Амплуа бойынша ойын әрекеттерін дамыту. Тактикалық дайындық 12% Негізгі командалық схемаларды (6:0, 5:1 және т.б.), қорғаныстан шабуылға өтуді зерттеу. Ойын жағдайларын талдау, 2-3 ойыншының өзара әрекеттесуі, қарапайым комбинациялар. Ойын тәртібін қалыптастыру, бапкердің нұсқауларына сәйкес әрекет ету қабілеті. Интегралды жаттығу, басқару ойындарын қоса алғанда 12% Ойын жағдайларында техника мен тактиканы қолдану. Оқу және білім беру басқару ойындарын өткізу. Ойындарды талдау, қателіктерді талдау, видео көріністер. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі 0% Көмекші жаттықтырушы мен төрешінің функцияларымен танысу. Ойындарды ұйымдастыру мен өткізуге қатысу, хат жүргізу. Жаттығу матчтарында практикалық төрешілік. Ауыстыру сынақтары 2% Жалпы дене шынықтыру, дене шынықтыру, техника және тактика стандарттарынан өтті. Теориялық тестілеу және ойын бағалау. Талаптар сәтті орындалса, келесі оқу жылына ауысыңыз. Барлығы 100% Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Теориялық дайындығы 3% Тактика, физиология, травматология бойынша терең білімді арттыру. Жаттығу және жарыс процесін өзін-өзі талдау. Жарыстарға қатысуға дайындық, капитан, жетекші рөлін зерттеу Психологиялық дайындығы 2% Бәсекелестік тұрақтылық пен көшбасшылық қасиеттердің қалыптасуы. Қысым астында эмоцияларды басқару. Тұрақты жүктемелер мен жарыстар фонында мотивацияны сақтау. Жалпы дене дайындығы 22% Барлық физикалық қасиеттерді сақтау және дамыту. Жеке жоспарлар бойынша мақсатты жаттығу. Позиция мен ойын ерекшеліктерін ескере отырып, әртүрлі жүктемелер. Арнайы дене дайындығы 16% Ойын жағдайларын жоғары қарқындылықпен симуляциялау. Жылдамдық, төзімділік, секіру қабілеті үшін арнайы жаттығулар. Жүктеу көлемінің артуы. Техникалық дайындық 23% Техникалық әдістердің автоматтандыруы және өзгеруі. Техниканың жүктеме кезінде және ойын ішіндегі тұрақтылығын арттыру. Жеке тапсырмалар мамандану (рөл) бойынша қарастырылады. Тактикалық дайындық 15% Командалық және топтық тактиканы терең меңгеру. Ойын схемаларын талдау, қарсыластарды талдау. Белгілі бір ойын жағдайларына арналған тактикалық тапсырмалар. Интегралды жаттығу, басқару ойындарын қоса алғанда 14% Бақылау және ресми ойындарға тұрақты қатысу. Матч жағдайларына сәйкес барлық жаттығу түрлерінің үйлесімі. Әрекеттерді талдау және өзін-өзі талдау. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі 2% Жас жастағы жарыстарда төрелік ету және құжаттау. Кіші балалармен қыздыру және жаттығулар. Сыныптағы жаттықтырушыға көмек көрсету. Ауыстыру сынақтары 3% Барлық оқу түрлері бойынша стандарттарды өту. Бәсекелестік белсенділікті бағалау. Спортты жетілдіру тобына ауыстырылды. Барлығы 100% Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Теориялық дайындығы 3% Оқыту процесінің циклдік құрылымын терең түсіну. Видео және ойын протоколдарына негізделген қателерді талдау. Жеке және командалық тактикаларды, ойынға арналған тактикалық көзқарастарды зерттеу. Жарыс ережелерін, төрелік құрылымын, физиологияның негіздерін білу. Психологиялық дайындығы 2% Бәсекелес ортада стресске төзімділікті дамыту. Өзіне сенімділік пен нәтижеге жауапкершілік қалыптастыру. Жоғары деңгейлі ойындарға (аймақтық және ұлттық жарыстар) дайындық. Жалпы дене дайындығы 13% Жоғары физикалық дайындықты сақтау. Икемділік, қозғалыс, жарақаттың алдын алу үшін жаттығуларды енгізу. Жарыстар арасындағы техникалық қызмет көрсету циклдері. Функционалдық оқыту элементтерін енгізу. Арнайы дене дайындығы 15% Ойын төзімділігіне бағытталған физикалық жаттығулардың күрделенуі. Әлсіз жақтарды дамытуға арналған жеке жоспарлар (мысалы, бастапқы жылдамдық, жарылғыш қуат). Ойын қарқынына жақын максималды қарқынмен жұмыс істеңіз Техникалық дайындық 25% Техникалардың тұрақтылығы мен өзгерушілігін арттыру. Қорғаныс қысымында қарсылықпен, қозғалыста лақтыру техникасын жетілдіріңіз. Жұмысты ойыншының рөліне сәйкес жекелендіру. Тактикалық дайындық 18% Командалық өзара әрекеттесуді және тактикалық икемділікті жақсарту. Ойын талдауына қатысу, бейне талдаумен жұмыс істеу. Белгілі бір қарсылас үшін тактика құру, жағдайға байланысты ойлау. «Арнайы ойыншылардың» тактикасын және тең емес құрамдардағы әрекеттерін зерттеу Интегралды жаттығу, басқару ойындарын қоса алғанда 18% Жаттығу жиындарына, ойындарға және турнирлерге қатысу. Толық ойын жүктемесі жағдайында барлық жаттығу түрлерін қолдану. Ойын әдеттерін және мықты командалық байланыстарды дамыту. Белгілі бір матчтарға дайындық микроциклдерін құру. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі 3% Жас топтарға тәлімгерлік ету. Достық матчтарды ұйымдастыру және өткізу, құжаттама. Мектеп, аудандық және білім беру ойындарында қазылыққа қатысу. Жаттығуда көмек. Ауыстыру сынақтары 3% Физикалық, техникалық, тактикалық және психологиялық дайындықты кешенді бағалау. Көрме және іріктеу ойындары. Спортты жетілдіру тобына (SCS) ауысуға ұсыныстар. Барлығы 100% Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Теориялық дайындығы 2% Жеке және командалық статистиканы талдау. Гандболдағы заманауи тактикалық модельдер мен үрдістерді зерттеу. Микроциклдерді өздігінен жоспарлау және жаттығу күнделіктерін жүргізу. Топ жетекшісі (капитан, үйлестіруші) рөліне дайындық. Психологиялық дайындығы 2% Ойын өзін-өзі бақылау мен эмоционалдық тұрақтылықты дамытыңыз. Сенімділік, шоғырлану, қысымда шешім қабылдау қабілетінің дамуы. Жеке мақсаттар, команданың нәтижесіне жауапкершілік. Кәсіби дамуға мотивацияны арттыру. Жалпы дене дайындығы 10% Бәсекелестік тұрақтылықтың физикалық негізін сақтау және нығайту. Рөлдегі мақсатты жүктемелер: күш, жылдамдық, төзімділік, ептілік. Қалпына келуге, жарақаттың алдын алуға және бұлшықет тепе-теңдігін түзетуге баса назар аударылады. Арнайы дене дайындығы 14% Максималды ойын жүктемесін имитациялайтын жағдайларда жұмыс істеу. Нақты қасиеттерді дамыту: жылдамдық, төзімділік, реакция, ойын қуаты. Ойыншының стилі мен позициясына сәйкес жаттығуларды жекелендіру Техникалық дайындық 23% Жеке техниканы стресстік жағдайларда тұрақты өнімділік деңгейіне жетілдіру. Қарсылық, шаршау, қысым жағдайларында жұмыс істеу. Ойын эпизодтарында техникалық қару-жарақты барынша пайдалану. Тактикалық дайындық 22% Схемаларды терең меңгеру және қарсыластардың тактикасына бейімделу. Жаттықтырушыдан өтпей алаңда шешім қабылдау. Біріктірілген тапсырмалар: қорғаныс пен шабуыл арасында ауысу, ойынды «оқу». Командалық тактикаға (қорғаныс жетекшісі, плеймейкер және т.б.) рөлдік қатысуға дайындық. Интегралды жаттығу, басқару ойындарын қоса алғанда 21% Жоғары деңгейлі ойындарға (аймақтық және республикалық жарыстар) қатысу. Жаттығудың барлық элементтерін маңызды бәсекелестік жағдайларында қолдану. Негізгі жарыстарда ең жоғары деңгейге жеткізу. Клубтың негізгі немесе аға командасымен ойын байланыстарын құру. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі 3% Жас топтармен жаттығу жүргізу, көмекші жаттықтырушы ретінде жұмыс істеу. Мектеп және клуб деңгейіндегі жарыстарды ұйымдастыру және төрешілік ету. Шеберлік сыныптары мен әдістемелік талдау жүргізу. Көшбасшылық және ұйымдастырушылық дағдыларды дамыту. Ауыстыру сынақтары 3% Барлық оқыту түрлеріне сертификаттау. Қорытынды емтихан (теория, тәжірибе, ойын тапсырмасы). Спорттық нәтижелерді қорытындылау. Спортты жетілдіру тобына (GSS) ауысу туралы ұсыныс. Барлығы 100% Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Теориялық дайындығы 4% Қазіргі оқыту әдістерін зерттеу. Өз және басқа командалардың матчтарын тактикалық талдау. Кәсіби спортқа өтуге дайындық. Психологиялық дайындығы 3% Психологпен жұмыс істеп, жеке мақсаттар қой. Стресске төзімділік, жоғалту, қысымда жұмыс істеу. Көшбасшылық және коммуникациялық дағдыларды дамыту. Жалпы дене дайындығы 11% Жоғары физикалық дайындықты сақтау. Жарақаттың алдын алу, икемділік, қалпына келтіру тәжірибелері. Жағдайды бақылау және жеке түзетулер. Арнайы дене дайындығы 13% Жарысқа барынша жақын жүктеме. Жеке дайындық жоспарлары. Шың жүктемелермен жұмыс. Техникалық дайындық 19% Жеке жабдықты жетілдіру. Дәлдік пен тұрақтылықты арттыру. Позициялар бойынша мамандану. Тактикалық дайындық 22% Күрделі тактикалық шешімдерді жүзеге асыру. Ойын барысында тактиканы өзгертуге икемділік. Жоғары деңгейдегі командалық қарым-қатынас. Интегралды жаттығу, басқару ойындарын қоса алғанда 22% Жарыстарға толық қатысу. Маңызды матчтарға дайындық. Бәсекелестік шиеленіс жағдайында жұмыс істеу. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі 3% Қазылық ету және іс-шараларды ұйымдастыруға белсенді қатысу. Жас топтарға сабақ беру. Тәлімгерлік. Ауыстыру сынақтары 3% Кезеңнің нәтижелерін қорытындылау. Жоғары спорттық мінез-құлық тобына ауысу мүмкіндігін бағалау. Барлығы 100% Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Теориялық дайындығы 4% Қазіргі оқыту әдістерін зерттеу. Өз және басқа командалардың матчтарын тактикалық талдау. Кәсіби спортқа өтуге дайындық. Психологиялық дайындығы 3% Психологпен жұмыс істеп, жеке мақсаттар қой. Стресске төзімділік, жоғалту, қысымда жұмыс істеу. Көшбасшылық және коммуникациялық дағдыларды дамыту. Жалпы дене дайындығы 11% Жоғары физикалық дайындықты сақтау. Жарақаттың алдын алу, икемділік, қалпына келтіру тәжірибелері. Жағдайды бақылау және жеке түзетулер. Арнайы дене дайындығы 13% Жарысқа барынша жақын жүктеме. Жеке дайындық жоспарлары. Шың жүктемелермен жұмыс. Техникалық дайындық 19% Жеке жабдықты жетілдіру. Дәлдік пен тұрақтылықты арттыру. Позициялар бойынша мамандану. Тактикалық дайындық 22% Күрделі тактикалық шешімдерді жүзеге асыру. Ойын барысында тактиканы өзгертуге икемділік. Жоғары деңгейдегі командалық қарым-қатынас. Интегралды жаттығу, басқару ойындарын қоса алғанда 22% Жарыстарға толық қатысу. Маңызды матчтарға дайындық. Бәсекелестік шиеленіс жағдайында жұмыс істеу. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі 3% Қазылық ету және іс-шараларды ұйымдастыруға белсенді қатысу. Жас топтарға сабақ беру. Тәлімгерлік. Ауыстыру сынақтары 3% Кезеңнің нәтижелерін қорытындылау. Жоғары спорттық мінез-құлық тобына ауысу мүмкіндігін бағалау. Барлығы 100% Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Тео­ри­я­лық дай­ынды­ғы % Оқы­ту әді­сте­рін, ке­зең­де­уді, қал­пы­на кел­ті­ру­ді те­рең зерт­теу. Өз және ко­ман­да­ның әре­кет­те­рін бейне және ста­ти­сти­ка ар­қы­лы тал­дау. Жо­ға­ры дең­гей­де­гі спорт­тық так­ти­ка прин­ципте­рін зерт­теу. Қар­сы­ла­стар­ды бі­лу, нақ­ты тур­нир­лер­ге дай­ын­дық. Же­ке спорт­шы­ның күн­де­лі­гін жүр­гі­зу Пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ынды­ғы % Бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті кесте­де жо­ға­ры мо­ти­ва­ци­я­ны сақ­тау. Же­ке және ко­ман­да­лық мақ­сат­тар­мен жұ­мыс іс­теу. Сырт­тан кел­ген же­ңі­лі­стер мен қы­сым­дар­ға пси­хо­ло­ги­я­лық тө­зім­ді­лік. Ка­стинг­ке дай­ын­дық, кә­сі­би клуб­тар­ға ауы­су. Жал­пы дене дай­ынды­ғы 11% Жа­рыс цик­ліне бай­ла­ны­сты фи­зи­ка­лық фор­ма­ны сақ­тау және тү­зе­ту. Қал­пы­на ке­лу, қоз­ға­лыс, үй­ле­сті­ру үшін же­ке ке­шен­дер. Әл­сіз тұ­стар­ды жо­ю­ға (тест нәти­же­ле­рі негі­зін­де) жұ­мыс іс­те­ңіз. Жа­ра­қат­тар­ды азай­ту және спорт­шы­лар­дың ден­са­улы­ғы­на на­зар ауда­ру. Ар­найы дене дай­ынды­ғы 13% Ой­ын жүк­те­ме­сіне сай күш пен жыл­дам­дық жат­тығ­у­ла­ры. Ой­ын жағ­дай­ла­рын мак­си­мал­ды қар­қын­ды­лық­пен си­му­ля­ци­я­лау. Ой­ын тө­зім­ді­лі­гін, ең жо­ға­ры фор­ма­ны жақ­сар­ты­ңыз. Жү­рек со­ғу жат­тығу ай­мақ­та­ры мен жүк­те­ме­ле­рін үне­мі ба­қы­лау Тех­ни­ка­лық дай­ын­дық 18% Тех­ни­ка­лық әді­стер­ді же­тіл­ді­ру бой­ын­ша же­ке жұ­мыс. Стан­дарт­ты емес ше­шім­дер­ді да­мы­ту және олар­дың ой­ын­да тұ­рақ­ты қол­да­ны­луы. Жо­ға­ры қар­қы­н­мен тех­ни­ка­лық әре­кет­тер­дің өзгер­гіш­ті­гі мен ти­ім­ді­лі­гі. Ма­ман­да­ну рө­лін сақ­тау және же­тіл­ді­ру. Так­ти­ка­лық дай­ын­дық 23% Күр­де­лі так­ти­ка­лық мо­дель­дер­ді (оның ішін­де еуро­па­лық жүй­е­лер­ді) мең­ге­ру. Ой­ын икем­ді­лі­гі мен бей­ім­де­луі матч ке­зін­де. Ой­ын­ның так­ти­ка­лық жос­па­рын әзір­ле­у­ге қа­ты­су. Кә­сі­би ко­ман­да дең­гей­ін­де ко­ман­да­лық бай­ла­ны­стар­ды сақ­тау. Ин­те­грал­ды жат­тығу, бас­қа­ру ой­ын­да­рын қо­са ал­ған­да 21% Ре­сми матч­тар­ға, тур­нир­лер­ге, до­стық кез­де­су­лер­ге тұ­рақ­ты қа­ты­су. Әр тур­нир­ге же­ке жат­тығу жос­па­рын құ­ру. Үл­кен әрі мық­ты қар­сы­ла­стар­ға қар­сы ой­ын­дар. Ой­ын бел­сен­ді­лі­гін өзін-өзі тал­дау және тұ­рақ­ты тү­зе­ту. Жат­тық­ты­ру­шы және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе­сі 3% Кі­ші жас спорт­шы­лар­дың жат­тығ­у­ла­ры­на мен оқы­ту­ға қа­ты­су. Же­ке жат­тығ­у­лар мен дай­ын­дық жат­тығ­у­ла­рын тәу­ел­сіз өт­кі­зу. Тур­нир­лер, матч­тар, фе­сти­валь­дер­ді ұй­ым­да­сты­ру­да тө­ре­лік ету және кө­мек көр­се­ту. Тә­лім­гер­лік және ко­ман­да­лық көш­бас­шы­лық дағ­ды­ла­рын қа­лып­та­сты­ру. Ауы­сты­ру сы­нақ­та­ры 3% Бар­лық дай­ын­дық түр­ле­рі үшін ке­шен­ді ат­те­ста­ция. Бі­лік­ті­лік раз­ряд­тар­ды та­ғай­ын­дау (СШҮ, СШ және т.б.). Ой­ын дең­гейі мен жа­ры­стар­да­ғы нәти­же­лер­ді ба­ға­лау. Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі то­бы­на (ЖС­ШТ) неме­се кә­сі­би клуб­қа өту­ге дай­ын­дық. Бар­лы­ғы 100% Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дай­ын­дық тү­рі Ша­ма­мен % ара­қа­ты­нас Жұ­мыс маз­мұ­ны Тео­ри­я­лық дай­ынды­ғы 3,2 % Жат­тығу мен ой­ын про­це­сін те­рең тал­дау. Бейне тал­дау, ста­ти­сти­ка­ны тал­дау бой­ын­ша тәу­ел­сіз жұ­мыс. Ере­сек­тер­ге ар­нал­ған кә­сі­би спорт­қа дай­ын­дық. Пси­хо­ло­ги­я­лық дай­ынды­ғы 2 % Пси­хо­логпен же­ке жұ­мыс іс­теу. Бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті же­ті­лу­дің да­муы. Ұлт­тық және ха­лы­қа­ра­лық дең­гей­ге дай­ын­дық. Жал­пы дене дай­ынды­ғы 10,8% Жүк­те­ме­ні ба­рын­ша же­ке­лен­ді­ру. Жат­тығу, са­уы­ғу және өзін-өзі дай­ын­да­удың үй­ле­сі­мі. Нәти­же үшін ең­бек ету және жа­рыс ке­зе­ңін­де фор­ма­да бо­лу үшін. Ар­найы дене дай­ынды­ғы 12,8% Жүк­те­ме­ні ба­рын­ша же­ке­лен­ді­ру. Жат­тығу, са­уы­ғу және өзін-өзі дай­ын­да­удың үй­ле­сі­мі. Нәти­же үшін ең­бек ету және жа­рыс ке­зе­ңін­де фор­ма­да бо­лу Тех­ни­ка­лық дай­ын­дық 17,8% Жо­ға­ры тех­ни­ка­лық дең­гей­ді сақ­тау. Так­ти­ка­лық дай­ын­дық 22,4% Күр­де­лі ой­ын схе­ма­ла­рын­да жұ­мыс іс­теу, нақ­ты қар­сы­лас­қа бей­ім­де­лу. Жат­тық­ты­ру­шы­мен бір­ге так­ти­ка­лық жос­пар­лар­ды әзір­ле­у­ге қа­ты­су. Ин­те­грал­ды жат­тығу, бас­қа­ру ой­ын­да­рын қо­са ал­ған­да 21,2% Жо­ға­ры дең­гей­де­гі жа­ры­стар­ға тұ­рақ­ты қа­ты­су. Негіз­гі тур­нир­лер­ге дай­ын­дық, ең жо­ға­ры фор­ма­ны ба­қы­лау. Нәти­же үшін ой­ын. Жат­тық­ты­ру­шы және тө­ре­ші­лік тә­жі­ри­бе­сі 3,0% Кі­ші жас спорт­шы­лар­ды оқы­ту­ға қа­ты­су, тә­лім­гер­лік. Әр­түр­лі дең­гей­де­гі матч­тар­ды тө­ре­ші­лік ету. Кө­мек­ші жат­тық­ты­ру­шы ре­т­ін­де әре­кет ету қа­бі­ле­ті. Ауы­сты­ру сы­нақ­та­ры 2,4% Кә­сі­би ман­сап­қа дай­ын­дық­ты ба­ға­лау. Сер­ти­фи­кат­тау, СШҮ, СШ және т.б. мәр­те­бе­сін рас­тау. Кө­пте­ген жыл­дық оқы­ту нәти­же­ле­рін қо­ры­тын­ды­лау. Бар­лы­ғы 100%

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін 1. Спорт түр­ле­рі үшін жал­пы дене шы­нық­ты­ру нор­ма­тив­те­рі 1.2. Қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 3x10 м Сек. Ар­тық емес Ар­тық емес Ар­тық емес Ар­тық емес 10,3. 10-нан 5 10,6 10-нан 5 9,6 10-нан 5 9,9 10-нан 5 1.3. Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см Кем де­ген­де Кем де­ген­де Кем де­ген­де Кем де­ген­де 110 10-нан 5 105 10-нан 5 125 10-нан 5 115 10-нан 5 1.4. Ар­қа­да жа­тып, де­не­ні кө­те­ру (1 ми­нут­та) Рет са­ны Кем де­ген­де Кем де­ген­де Кем де­ген­де Кем де­ген­де 21 10-нан 5 18 10-нан 5 27 10-нан 5 24 10-нан 5 1.5. 20 м жү­гі­ру сек Ар­тық емес Ар­тық емес Ар­тық емес Ар­тық емес 6,5 10-нан 5 6,7 10-нан 5 6,2 10-нан 5 6,1 10-нан 5 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру нор­ма­тив­те­рі 2.1. Ар­қа­мен тұ­рып ал­ға жү­гі­ру 10 м Сек. Кем де­ген­де Кем де­ген­де Кем де­ген­де Кем де­ген­де 3,5 10-нан 5 4,0 10-нан 5 3,0 10-нан 5 3,5 10-нан 5 2.3. Тен­нис до­бы лақ­ты­ру Ар­тық емес Ар­тық емес Ар­тық емес Ар­тық емес 10-нан 5 10-нан 5 10-нан 5 10-нан 5 Оқу-жаттығу топтары үшін (ОЖТ 1-3 және 3 жылдан жоғары оқу 9-15 жас) Жоқ p/n Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив Ұл­дар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру Сек. Ар­тық емес 10-нан 5 Ар­тық емес 10-нан 5 6,2-5,7 6,4-5,8 1.2. Қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 3*10 м Сек. Ар­тық емес 10-нан 5 Ар­тық емес 10-нан 5 10,8-10,0 10,9-10,5 1.3. Ар­қа­да жа­тып, де­не­ні кө­те­ру (1 ми­нут­та) Рет са­ны Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 18-24 15-20 1.4. Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см. Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 135-150 130-140 1.5. 1000 м кросс Мин, Сек. Ар­тық емес 10-нан 5 Ар­тық емес 10-нан 5 4,55-4,25 6,8-6,0 2. Ар­найы дай­ын­дық нор­ма­тив­те­рі 2.1. До­ппен бір­ге жо­ға­ры старт­тан 20м жү­гі­ру Сек. Ар­тық емес 10-нан 5 Одан ар­тық емес 10-нан 5 4,7-4,1 4,9-4,2 2.2. 50 м жо­ға­ры старт­тан қай­та­лап жү­гі­ру (2*6+2*9+20) Сек. Ар­тық емес 10-нан 5 Ар­тық емес 10-нан 5 20,5-19,7 23,5-22,5 2.3. До­пты жұп­пен 4 м қа­шық­тық­та 30 се­кунд­та өт­кі­зу. Рет са­ны Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 18-20 14-16 2.4. Ба­стап­қы қа­лып – тұ­рып тұ­ру, до­пты ұстау. 6 м қа­шық­тық­тан до­пты ны­са­на­ға дәл лақ­ты­ру (12 әре­кет) Рет са­ны Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 3-4 3-4 Спорт шеберлігін жетілдіру топтары үшін (СШЖ 15 жастан бастап 1 жылдық оқу) Жоқ p/n Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив Ұл­дар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру Сек. Ар­тық емес 10-нан 5 Ар­тық емес 10-нан 5 4,9 6,1 1.2. 1000 м жү­гі­ру Мин, Сек. Одан ар­тық емес 10-нан 5 Ар­тық емес 10-нан 5 4,15 5,40 1.3. Еден­де жа­тып, қол­ды бү­гу және со­зу Рет са­ны Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 20 15 1.4. Қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 3*10 м Сек. Ар­тық емес 10-нан 5 Ар­тық емес 10-нан 5 9,0 9,8 1.5. Ар­қа­да жа­тып, де­не­ні кө­те­ру (1 ми­нут­та) Рет са­ны Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 30 25 1.6. Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см. Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 200 180 2. Ар­найы дай­ын­дық нор­ма­тив­те­рі 2.1. До­ппен бір­ге жо­ға­ры старт­тан 30 м жү­гі­ру Сек. Ар­тық емес 10-нан 5 Ар­тық емес 10-нан 5 5,2 6,4 2.2. 100 м жо­ға­ры старт­тан қай­та­лап жү­гі­ру (2*6+2*9+2*20*2) Сек. Ар­тық емес 10-нан 5 Ар­тық емес 10-нан 5 29,0 31,0 2.3. Ба­стап­қы қа­лып – тұ­рып тұ­ру, до­пты ұстау. 6 м қа­шық­тық­тан 40*40 см до­пты ны­са­на­ға дәл лақ­ты­ру (12 әре­кет) Рет са­ны Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 5 5 2.4. До­пты жұп­пен 9 м қа­шық­тық­та 30 се­кунд­та өт­кі­зу Рет са­ны Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 20 17 2.5. Ке­шен­ді жат­тығу, сек Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 12 13 Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Жоқ p/n Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив Ұл­дар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру нор­ма­тив­те­рі 1.1 30 м жү­гі­ру Сек. Ар­тық емес 10-нан 5 Ар­тық емес 10-нан 5 4,4 5,0 1.2 1000 м жү­гі­ру Мин, Сек. Ар­тық емес 10-нан 5 Ар­тық емес 10-нан 5 - 9,50 1.3 Еден­де жа­тып, қол­ды бү­гу және со­зу Рет са­ны Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 42 16 1.4 Қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 3*10 м сек Ар­тық емес 10-нан 5 Ар­тық емес 10-нан 5 6,9 7,9 1.5 Ар­қа­да жа­тып, де­не­ні кө­те­ру (1 ми­нут­та) Рет са­ны Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 50 44 1.6 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 230 185 2. Ар­найы дай­ын­дық нор­ма­тив­те­рі 2.1. До­ппен бір­ге жо­ға­ры старт­тан 30 м жү­гі­ру Сек. Ар­тық емес 10-нан 5 Ар­тық емес 10-нан 5 5,2 6,4 2.2. 100 м жо­ға­ры старт­тан қай­та­лап жү­гі­ру (2*6+2*9+2*20*2) Сек. Ар­тық емес 10-нан 5 Ар­тық емес 10-нан 5 29,0 31,0 2.3. Ба­стап­қы қа­лып – тұ­рып тұ­ру, до­пты ұстау. 6 м қа­шық­тық­тан 40*40 см до­пты ны­са­на­ға дәл лақ­ты­ру (12 әре­кет) Рет са­ны Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 5 5 2.4. До­пты жұп­пен 9 м қа­шық­тық­та 30 се­кунд­та өт­кі­зу Рет са­ны Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 20 17 2.5. Ке­шен­ді жат­тығу, сек Кем де­ген­де 10-нан 5 Кем де­ген­де 10-нан 5 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорт жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Доп­қа ар­нал­ған ба­ул (сет­ка) да­на адам - - - - - - - - 1 1 2 Қол­доп до­бы да­на оқу то­бы 1 1 1 1 1 6 ай 1 6 ай - - 3 Тол­ты­ры­л­ған доп (ме­ди­цин­бол) да­на оқу то­бы 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 4 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 5 Қол­доп­қа ар­нал­ған сет­ка­лық қақ­па Жұп (2 да­на ) Оқу то­бы 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 6 Тор­лы тор жиын­тық Оқу то­бы 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 7 Ілін­ген же­дел кесте дис­плейі Жиын­тық бө­лім­ше - - 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 8 Үстел­де­гі же­дел кесте дис­плейі Жиын­тық бө­лім­ше - - 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 9 Үстел тақ­та­сы да­на Оқу то­бы 1 <**> 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 10 Тө­ре­ші­нің се­ті (кар­точ­ка­лар, тайм-аут­тар, ысқы­рық) Жиын­тық бө­лім­ше 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 11 Ха­лы­қа­ра­лық қол­доп фе­де­ра­ци­я­сы­мен бе­кі­ті­л­ген қол­доп до­пта­ры (IHF) №1 да­на Ко­ман­да 20 1 - - - - - - - - 12 Ха­лы­қа­ра­лық қол­доп фе­де­ра­ци­я­сы­мен бе­кі­ті­л­ген қол­доп до­пта­ры (IHF) №2 да­на Ко­ман­да - - 20 1 20 1 20 1 - - 13 Ха­лы­қа­ра­лық қол­доп фе­де­ра­ци­я­сы­мен бе­кі­ті­л­ген қол­доп до­пта­ры (IHF) №3 да­на Ко­ман­да - - 20 1 20 1 20 1 - - 14 Ма­стик (ли­па) да­на Ко­ман­да 30 1 30 1 30 1 30 1 - - 15 Доп­қа ар­нал­ған на­сос да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 16 Ре­зең­ке іл­мек­тер Жиын­тық адам 14 1 14 1 14 1 14 1 - - 17 Үй­ле­сті­ру са­ты­сы да­на адам 1 1 1 1 1 1 4 1 - - 18 Степ плат­фор­ма да­на адам - - - - - - 10 1 - - 19 Гим­на­сти­ка­лық доп да­на Ко­ман­да - - - - 10 1 10 1 - - 20 Іл­мек TRX (Total Body Resistance) да­на адам - - - - - - 4 1 - - 21 По­лу­сфе­ры ба­лан­си­ро­воч­ные да­на адам - - - - - - 14 2 - - 22 Гим­на­сти­ка­лық тө­се­ніш да­на Ко­ман­да - - - - - - 24 1 - - 23 Ре­зең­ке (эс­пан­дер) да­на Ко­ман­да 14 1 14 1 14 1 14 1 - - 24 Тол­ты­ры­л­ған до­птар да­на Ко­ман­да 30 1 30 1 30 1 30 1 - - 25 Жат­тығу әб­зел­де­рі да­на Ко­ман­да 14 1 14 1 14 1 14 1 - - 26 Ті­рек (се­кі­ру) да­на Ко­ман­да 30 1 30 1 30 1 30 1 - - 27 Бас­пал­дақ да­на Ко­ман­да 5 1 5 1 5 1 5 1 - - 28 Фиш­ки (та­бақ) да­на Ко­ман­да 50 1 50 1 50 1 50 1 - - 29 Фиш­ки (ко­нус) да­на Ко­ман­да 50 1 50 1 50 1 50 1 - - 30 Ар­қан да­на Ко­ман­да 30 1 30 1 30 1 30 1 - - 31 Қол­ға сал­мақ бер­гіш Жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 32 Аяқ­қа сал­мақ бер­гіш Жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - Спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Ой­ын фут­бол­ка­сы (түр­лі-тү­сті) да­на адам 2 1 2 1 3 6 ай 3 6 ай 2 1 2 Қақ­па­шы­ға ар­нал­ған сви­тер-май­ка (түр­лі-тү­сті) да­на адам 2 1 2 1 3 6 ай 3 6 ай - - 3 Ой­ын шор­ты (екі тү­сті) да­на адам 2 1 2 1 3 6 ай 3 6 ай 2 1 4 Әй­ел­дер іш ки­ім­де­рі (түр­лі-тү­сті) да­на адам 2 1 2 1 3 6 ай 3 6 ай - - 5 Қақ­па­шы­ға ар­нал­ған шал­бар да­на адам 1 1 1 1 2 6 ай 2 6 ай - - 6 Қол­доп крас­сов­ка­ла­ры Жұп (2 да­на) адам - - 2 2 2 6 ай 2 6 ай 2 2 7 Ар­найы аяқ ки­ім Жұп (2 да­на) адам 1 1 1 6 ай 1 4 ай 1 3 ай - - 8 Бан­даж да­на адам - - 1 1 1 6 ай 1 6 ай - - 9 Қақ­па­шы­ға ар­нал­ған қор­ға­ныс қа­бығы да­на адам - - 1 2 1 1 1 1 - - 10 Ті­зе­қап Жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 11 То­бы­қ­жап­қыш Жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 6 ай 1 6 ай - - 12 Шын­та­қ­жап­қыш Жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 13 Бі­лек­қап Жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 14 Гет­ры Жұп (2 да­на) адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 15 Қақ­па­шы қол­ға­бы Жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 2 1 - - - - 16 Фор­ма­ның тү­сіне сәй­кес қы­сы­л­ған фут­бол­ка да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 17 Фор­ма­ның тү­сіне сәй­кес қы­сы­л­ған шор­ты да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 18 Бри­джи да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 19 Жат­тығу май­ка­сы да­на адам - - 2 1 3 6 ай 3 6 ай 2 1 20 Жат­тығу шор­ты да­на адам - - 2 1 3 6 ай 3 6 ай 2 1 21 Жат­тығу джем­пе­рі да­на адам - - 2 1 3 6 ай 3 6 ай 2 1 22 Жат­тығу шал­ба­ры да­на адам - - 2 1 3 6 ай 3 6 ай 2 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 94 қосымша Баскетбол бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 94-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – баскетболдан бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Осындай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әр кезеңіндегі нәтижелерге нақты нормативтер мен талаптар анықталады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдардың барысы мен жұмыс сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв құра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 12-16 8 416 АД Т– 2 12-16 10 520 ОЖТ – 1 10-16 12 624 ОЖТ – 2 10-16 14 728 ОЖТ – 3 10-16 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 10-16 20 1040 СЖТ – 1 6-12 24 1248 СЖТ– 2 6-12 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 6-12 28 1456 ЖСШТ 5-8 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) -Балалар жасы: 8–10 жас Дайырлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының белгілі бір спорт ұйымына (оқу тобына/кезеңіне) жатуына және спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. Жасөспірімдер жасы: 11–17 жас - Жастар жасы: 18–23 жас Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Жұмыстың ішкі регламенті мен ережелеріне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жас-ша­ма­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­ла­ры Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық зерт­теп-қа­ра­у­ға ар­нал­ған іс-ша­ра­лар Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес, әр­қай­сысы 5 күн­нен ас­пай­тын мер­зім­де жы­лы­на ең көп 2 рет Ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі та­ра­пы­нан спорт­тық іс‑ша­ра­лар­дың ка­лен­дар­лық жос­па­ры­на сәй­кес анық­та­ла­ды. ОЖТ – 2 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖТ– 2 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Клуб/сек­ци­я­лар 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) -Ба­ла­лар жа­сы: 8–10 жас 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Жа­сө­спі­рім­дер жа­сы: 11–17 жас 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Жастар жа­сы: 18–23 жас 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жас-ша­ма­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка-лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 1 1 3 0 0 ОЖТ – 1 1 2 4 4 1 6 ОЖТ – 2 1 3 4 4 3 6 ОЖТ – 3 3 5 4 4 3 6 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 3 7 4 4 3 7 СЖТ – 1 7 8 4 4 7 8 СЖТ– 2 7 8 4 4 7 8 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 7 8 4 4 7 8 ЖС­ШТ 7 9 4 4 7 9 Клуб/сек­ци­я­лар - ГВ­СМ та­лап­та­ры­на сәй­кес - ГСС св.2 та­лап­та­ры­на сәй­кес - - Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Мек­теп‑ин­тер­нат­тар, кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету (бір старт­қа) Ба­ла­лар жа­сы Жа­сө­спі­рім­дер жа­сы Юни­ор­лар жа­сы Жастар жа­сы Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 1 45 1 45 - - 1 45 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 1 45 2 90 - - 2 90 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 1 45 1 45 - - 1 45 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 45 3 135 - - 3 135 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - 2 90 - - 2 90 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету (бір старт­қа) Ба­ла­лар жа­сы Жа­сө­спі­рім­дер жа­сы Юни­ор­лар жа­сы Жастар жа­сы Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 1 45 1 45 - - 1 45 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 1 45 2 90 - - 2 90 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 1 45 1 45 - - 1 45 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 45 3 135 - - 3 135 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - 2 90 - - 2 90 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санаттағы спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 6 3 1 1 Облыстық турнирлер 6 3 3 2 1 Республикалық турнирлер 6 6 4 4 4 Ресми облыстық жарыстар 6 6 3 2 2 Ресми республикалық жарыстар 6 6 4 4 4 Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстардың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дене дайындығы 35% ЖФД: Саптық жаттығулар. Қол және иық белдеуіне арналған жаттығулар. Аяққа арналған жаттығулар. Мойын мен тұлғаға арналған жаттығулар. Барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Күш, жылдамдық, икемділік және ептілікті дамыту жаттығулары. «Кедергілер жолағы» типіндегі жаттығулар. Жылдамдық-күш қасиеттері мен жалпы төзімділікті дамыту жаттығулары. Қозғалмалы ойындар. Жүгіру. Эстафеталар. Жүру. АФД: Қимыл жылдамдығы мен секіру қабілетін дамыту жаттығулары. Лақтыруды орындау үшін қажетті қасиеттерді дамыту жаттығулары. Ойынға тән ептілікті дамыту жаттығулары. Арнайы төзімділікті дамыту жаттығулары. Техникалық дайындығы 42% Доппен жұмыс істеудің базалық дағдыларын меңгеру. Техника: Секірулeр (екі аяқпен серпілу; бір аяқпен серпілу). Бұрылулар (алға, артқа). Допты қағып алу (орнында). Допты екі қолмен беру (жоғарыдан; иықтан; кеудеден; төменнен; орнынан). Доп жүргізу (жоғары тебулі; төмен тебулі; көзбен бақылаумен; көзбен бақылаусыз). Себетке лақтырулар. Тактикалық дайындығы 15% Шабуыл тактикасы: Допты алу үшін шығу; допты алдаусырату үшін шығу. Себетке шабуыл жасау. «Допты бер де, босай қозғал». Қорғаныс тактикасы: Допты алу әрекетіне қарсы әрекет ету, бос орынға шығуға қарсы әрекет ету, допты ойынға қосуға қарсы әрекет ету. Себетке шабуылға қарсы әрекет ету. Теориялық дайындығы 5% Күн тәртібі. Дене жаттығуларының спортшы ағзасына әсері. Спортшының адамгершілік және жігерлі қасиеттерін тәрбиелеу. Жаттығушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спорттағы жарақат алуды алдын алу. Қазақстандағы және әлемдегі баскетболдың жағдайы мен дамуы. Спорттық жарыстар. Дене қасиеттері және дене дайындығы. Психологиялық дайындығы 3% Психологиялық дайындық: Өз-өзін бақылауды, өз күшіне сенімділікті, жарыс жағдайында толқу мен күйзелісті жеңе білу қабілетін дамытуға бағытталған. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі - Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстардың мазмұны Дене дайындығы 34% ЖФД: Саптық жаттығулар. Қол және иық белдеуіне арналған жаттығулар. Аяққа арналған жаттығулар. Мойын мен тұлғаға арналған жаттығулар. Барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Күш, жылдамдық, икемділік және ептілікті дамыту жаттығулары. «Кедергілер жолағы» типіндегі жаттығулар. Жылдамдық-күш қасиеттері мен жалпы төзімділікті дамыту жаттығулары. Қозғалмалы ойындар. Жүгіру. Эстафеталар. Жүру. АФД: Қимыл жылдамдығы мен секіру қабілетін дамыту жаттығулары. Лақтыруды орындау үшін қажетті қасиеттерді дамыту жаттығулары. Ойынға тән ептілікті дамыту жаттығулары. Арнайы төзімділікті дамыту жаттығулары. Техникалық дайындығы 43% Негізгі қимылдарды пысықтау (финттер және доппен дриблинг). Техника: Секірулер (екі аяқпен серпілу; бір аяқпен серпілу). Бұрылулар (алға, артқа). Допты қағып алу (орнында). Допты екі қолмен беру (жоғарыдан; иықтан; кеудеден; төменнен; орнынан; қозғалыста; секірісте; қарсы кездесіп беру). Допты бір қолмен беру (жоғарыдан; бастан; иықтан; жанынан; төменнен; орнынан; қозғалыста). Доп жүргізу (жоғары тебулі; төмен тебулі; көзбен бақылаумен; көзбен бақылаусыз; орнында; түзу бағытта; «зигзаг» бойынша). Себетке лақтырулар. Тактикалық дайындығы 15% Жеке тактика. Шабуыл тактикасы: Допты алу үшін шығу; допты алдаусырату үшін шығу. Себетке шабуыл жасау. «Допты бер де, бос орынға шық». Бағыт беру. Қиылысу. Қорғаныс тактикасы: Допты алуға қарсы әрекет ету. Бос орынға шығуды болдырмау. Допты ойнауға қарсы әрекет ету. Себетке шабуылға қарсы әрекет ету. Сақтандыру. Жеке қорғаныс жүйесі. Теориялық дайындығы 5% Дайындықты жоспарлау және бақылау. Минибаскетбол ережелері. Ойынға дайындық пен нәтижелерді талдау. Дене жаттығуларының спортшы ағзасына әсері. Спортшының адамгершілік және жігерлі қасиеттерін тәрбиелеу. Жаттығушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Ойын техникасының негіздері және техникалық дайындық. Спорттағы жарақаттанудың алдын алу. Қазақстандағы және әлемдегі баскетболдың жағдайы мен дамуы. Спорттық жарыстар. Дене қасиеттері және дене дайындығы. Психологиялық дайындығы 3% Оқу процесінде және жарыстарда психологиялық тұрақтылық қалыптасады. Өзін-өзі бақылауды, сенімділікті, командадағы өзара әрекеттесуді және сәтсіздіктермен күресу қабілетін дамытуға баса назар аударылады. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 0% Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстардың мазмұны Дене дайындығы 32% ЖФД: Саптық жаттығулар. Қол және иық белдеуіне арналған жаттығулар. Аяққа арналған жаттығулар. Мойын мен тұлғаға арналған жаттығулар. Барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Күш, жылдамдық, икемділік және ептілікті дамыту жаттығулары. «Кедергілер жолағы» типіндегі жаттығулар. Жылдамдық-күш қасиеттері мен жалпы төзімділікті дамыту жаттығулары. Қозғалмалы ойындар. Жүгіру. Эстафеталар. Жүру. АФД: Қимыл жылдамдығы мен секіру қабілетін дамыту жаттығулары. Лақтыруды орындау үшін қажетті қасиеттерді дамыту жаттығулары. Ойынға тән ептілікті дамыту жаттығулары. Арнайы төзімділікті дамыту жаттығулары. Техникалық дайындығы 43% Негізгі қимылдарды пысықтау (финттер, дриблинг). Өзара әрекеттесу. Техника: Тоқтау (секіріп тоқтау; екі қадаммен тоқтау). Допты қағып алу (екі қолмен; бір қолмен). Доп беру (екі қолмен; бір қолмен). Доп жүргізу. Қарсыласын айналып өту. Себетке лақтыру. Тактикалық дайындығы 15% Комбинацияларды талдау: қорғаныс және шабуыл. Шабуыл тактикасы: Допты ойынға қосу (розыгрыш мяча). Себетке шабуыл. «Допты бер де, босай шық». Заслон қою. Бағыт беру. Қиылысу. Үшбұрыш. «Үштік» комбинациясы (тройка). Айқаса шығу . Жылдам шабуыл жүйесі. Қорғаныс тактикасы: Қарсы әрекет: допты ойынға қосуды болдырмау; себетке шабуылды тоқтату. Сақтандыру. Ауысып қорғау. Топтық доп алу. Жеке қорғаныс жүйесі. Теориялық дайындығы 5% Баскетбол ережелері. Дайындықты жоспарлау және бақылау. Ойынға дайындық және нәтижелерді талдау. Дене жаттығуларының спортшы ағзасына әсері. Спортшының адамгершілік және жігерлі қасиеттерін тәрбиелеу. Жаттығушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Ойын техникасының негіздері және техникалық дайындық. Спорттағы жарақаттанудың алдын алу. Қазақстандағы және әлемдегі баскетболдың жағдайы мен дамуы. Спорттық жарыстар. Дене қасиеттері және дене дайындығы. Психологиялық дайындығы 3% Сенімділік, өзін-өзі бағалау, шоғырлану және командада жұмыс істеу қабілеті дамиды. Ойын мотивациясына, эмоцияларды басқаруға және сәтсіздіктерге реакция жасауға ерекше көңіл бөлінеді. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 2% Жаттығу үдерісін ұйымдастырумен таныстыру, жаттықтырушы көмекшісі немесе төреші ретінде жарыстарға қатысу, сонымен қатар өнімділікті талдау. Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстардың мазмұны Дене дайындығы 35% ЖФД: Саптық жаттығулар. Қол және иық белдеуіне арналған жаттығулар. Аяққа арналған жаттығулар. Мойын мен тұлғаға арналған жаттығулар. Барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Күш, жылдамдық, икемділік және ептілікті дамыту жаттығулары. «Кедергілер жолағы» типіндегі жаттығулар. Жылдамдық-күш қасиеттері мен жалпы төзімділікті дамыту жаттығулары. Қозғалмалы ойындар. Жүгіру. Эстафеталар. Жүру. АФД: Қимыл жылдамдығы мен секіру қабілетін дамыту жаттығулары. Лақтыруды орындау үшін қажетті қасиеттерді дамыту жаттығулары. Ойынға тән ептілікті дамыту жаттығулары. Арнайы төзімділікті дамыту жаттығулары. Техникалық дайындығы 40% Негізгі қимылдарды пысықтау (финттер, дриблинг). Өзара әрекеттесу. Техника: Допты қағып алу (екі қолмен; бір қолмен). Доп беру (екі қолмен; бір қолмен). Доп жүргізу. Қарсыласын айналып өту. Себетке лақтыру. Тактикалық дайындығы 15% Комбинацияларды талдау: қорғаныс және шабуыл. Шабуыл тактикасы: Допты ойынға қосу. Себетке шабуыл. Заслон қою. Бағыт беру. Қиылысу. Үшбұрыш. «Үштік» комбинациясы. Кіші сегіздік. Екі ойыншыға бағыт беру. Қорғаныс тактикасы: Үштікке қарсы. Кіші сегіздікке қарсы. Айқаса шығуға қарсы. Қос заслонға қарсы. Ойын ойнау: көпшілікте; азшылықта. Теориялық дайындығы 5% Баскетбол ережелері. Дайындықты жоспарлау және бақылау. Ойынға дайындық және нәтижелерді талдау. Дене жаттығуларының спортшы ағзасына әсері. Спортшының адамгершілік және жігерлі қасиеттерін тәрбиелеу. Жаттығушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Ойын техникасының негіздері және техникалық дайындық. Спорттағы жарақаттанудың алдын алу. Қазақстандағы және әлемдегі баскетболдың жағдайы мен дамуы. Спорттық жарыстар. Дене қасиеттері және дене дайындығы. Психологиялық дайындығы 3% Сенімділік, өзін-өзі бағалау, шоғырлану және командада жұмыс істеу қабілеті дамиды. Ойын мотивациясына, эмоцияларды басқаруға және сәтсіздіктерге реакция жасауға ерекше көңіл бөлінеді. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 2% Жаттығу үдерісін ұйымдастырумен таныстыру, жаттықтырушы көмекшісі немесе төреші ретінде жарыстарға қатысу, сонымен қатар өнімділікті талдау. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстардың мазмұны Дене дайындығы 37% ЖФД: Саптық жаттығулар. Қол және иық белдеуіне арналған жаттығулар. Аяққа арналған жаттығулар. Мойын мен тұлғаға арналған жаттығулар. Барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Күш, жылдамдық, икемділік және ептілікті дамыту жаттығулары. «Кедергілер жолағы» типіндегі жаттығулар. Жылдамдық-күш қасиеттері мен жалпы төзімділікті дамыту жаттығулары. Қозғалмалы ойындар. Жүгіру. Эстафеталар. Жүру. АФД: Қимыл жылдамдығы мен секіру қабілетін дамыту жаттығулары. Лақтыруды орындау үшін қажетті қасиеттерді дамыту жаттығулары. Ойынға тән ептілікті дамыту жаттығулары. Арнайы төзімділікті дамыту жаттығулары. Техникалық дайындығы 35% Негізгі қимылдарды пысықтау (финттер, дриблинг). Техника: Допты қағып алу (екі қолмен; бір қолмен). Доп беру (екі қолмен; бір қолмен). Доп жүргізу. Қарсыласын айналып өту. Себетке лақтыру. Тактикалық дайындығы 18% Қорғаныс және шабуыл комбинацияларын талдау. Шабуыл тактикасы: Себетке шабуыл. Қорғаныс бөгеті. Бағыт беру.Қиылысу. Үшбұрыш. Үштік. Кіші сегіздік. Екі ойыншыға бағыт беру. Шабуыл жүйесі: орталық ойыншымен / орталықсыз. Қорғаныс тактикасы: Үштікке қарсы. Кіші сегіздікке қарсы. Айқаса шығуға қарсы. Қос заслонға қарсы. Ойын ойнау: көпшілікте; азшылықта. Жеке прессинг жүйесі. Жеке / зоналық қорғаныс жүйесі. Теориялық дайындығы 5% ФИБА бойынша ресми ережелер. Дайындықты жоспарлау және бақылау. Ойынға дайындық және нәтижелерді талдау. Дене жаттығуларының спортшы ағзасына әсері. Спортшының адамгершілік және жігерлі қасиеттерін тәрбиелеу. Жаттығушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Ойын техникасының негіздері және техникалық дайындық. Спорттағы жарақаттанудың алдын алу. Қазақстандағы және әлемдегі баскетболдың жағдайы мен дамуы. Спорттық жарыстар. Дене қасиеттері және дене дайындығы. Психологиялық дайындығы 3% Сенімділік, өзін-өзі бағалау, шоғырлану және командада жұмыс істеу қабілеті дамиды. Ойын мотивациясына, эмоцияларды басқаруға және сәтсіздіктерге реакция жасауға ерекше көңіл бөлінеді. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 2% Жаттығу үдерісін ұйымдастырумен таныстыру, жаттықтырушы көмекшісі немесе төреші ретінде жарыстарға қатысу, сонымен қатар өнімділікті талдау. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстардың мазмұны Дене дайындығы 35% ЖФД: Саптық жаттығулар. Қол және иық белдеуіне арналған жаттығулар. Аяққа арналған жаттығулар. Мойын мен тұлғаға арналған жаттығулар. Барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Күш, жылдамдық, икемділік және ептілікті дамыту жаттығулары. «Кедергілер жолағы» типіндегі жаттығулар. Жылдамдық-күш қасиеттері мен жалпы төзімділікті дамыту жаттығулары. Қозғалмалы ойындар. Жүгіру. Эстафеталар. Жүру. АФД: Қимыл жылдамдығы мен секіру қабілетін дамыту жаттығулары. Лақтыруды орындау үшін қажетті қасиеттерді дамыту жаттығулары. Ойынға тән ептілікті дамыту жаттығулары. Арнайы төзімділікті дамыту жаттығулары. Техникалық дайындығы 35% Негізгі қимылдарды пысықтау (финттер, пас және дриблинг). Техника: Қозғалыста бүйірден бір қолмен допты қағып алу. Допты екі қолмен беру (сопровождающие — қадағалай отырып беру). Допты бір қолмен беру (секірісте; қарсы кездесіп беру; алға бағытталған беру; бір деңгейде беру). Көзбен бақылаусыз доп жүргізу. Себетке лақтырулар. Тактикалық дайындығы 20% Қорғаныс және шабуыл комбинацияларын талдау. Шабуыл тактикасы: Себетке шабуыл. Қорғаныс бөгеті. бағыт беру. Қиылысу. Үшбұрыш . Үштік. Кіші сегіздік. Жылдам шабуыл жүйесі. Эшелонды шабуыл жүйесі . Қорғаныс тактикасы: Себетке шабуылға қарсы әрекет ету. Сақтандыру. Ауысып қорғау. Топтық доп алу. Жеке / зоналық прессинг жүйесі. Теориялық дайындығы 5% ФИБА бойынша ресми ережелер. Дайындықты жоспарлау және бақылау. Ойынға дайындық және нәтижелерді талдау. Дене жаттығуларының спортшы ағзасына әсері. Спортшының адамгершілік және жігерлі қасиеттерін тәрбиелеу. Жаттығушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Ойын техникасының негіздері және техникалық дайындық. Спорттағы жарақаттанудың алдын алу. Қазақстандағы және әлемдегі баскетболдың жағдайы мен дамуы. Спорттық жарыстар. Дене қасиеттері және дене дайындығы. Психологиялық дайындығы 3% Психологиялық дайындық, психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 2% Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстардың мазмұны Дене дайындығы 35% ЖФД: Саптық жаттығулар. Қол және иық белдеуіне арналған жаттығулар. Аяққа арналған жаттығулар. Мойын мен тұлғаға арналған жаттығулар. Барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Күш, жылдамдық, икемділік және ептілікті дамыту жаттығулары. «Кедергілер жолағы» типіндегі жаттығулар. Жылдамдық-күш қасиеттері мен жалпы төзімділікті дамыту жаттығулары. Қозғалмалы ойындар. Жүгіру. Эстафеталар. Жүру. АФД: Қимыл жылдамдығы мен секіру қабілетін дамыту жаттығулары. Лақтыруды орындау үшін қажетті қасиеттерді дамыту жаттығулары. Ойынға тән ептілікті дамыту жаттығулары. Арнайы төзімділікті дамыту жаттығулары. Техникалық дайындығы 33% Негізгі қимылдарды пысықтау (финттер, пас және дриблинг). Техника:Допты бір қолмен беру (алға бағытталған). Допты бір қолмен беру (бір деңгейде). Көзбен бақылаусыз доп жүргізу. Қарсыласын айналып өту кезінде секіру биіктігін, бағытын және жылдамдығын өзгерту. Себетке лақтырулар. Тактикалық дайындығы 22% Қорғаныс және шабуыл комбинацияларын талдау. Шабуыл тактикасы: Себетке шабуыл. Қорғаныс бөгеті. Бағыт беру. Қиылысу.Үшбұрыш.Үштік. Кіші сегіздік. Жылдам шабуыл жүйесі. Эшелонды шабуыл жүйесі. Қорғаныс тактикасы: Себетке шабуылға қарсы әрекет ету. Сақтандыру.Ауысып қорғау. Топтық доп алу. Жеке / зоналық прессинг жүйесі. Теориялық дайындығы 5% ФИБА бойынша ресми ережелер. Дайындықты жоспарлау және бақылау. Ойынға дайындық және нәтижелерді талдау. Дене жаттығуларының спортшы ағзасына әсері. Спортшының адамгершілік және жігерлі қасиеттерін тәрбиелеу. Жаттығушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Ойын техникасының негіздері және техникалық дайындық. Спорттағы жарақаттанудың алдын алу. Қазақстандағы және әлемдегі баскетболдың жағдайы мен дамуы. Спорттық жарыстар. Дене қасиеттері және дене дайындығы. Психологиялық дайындығы 3% Психологиялық дайындық Өзін-өзі бақылауды, өз қабілеттеріне деген сенімділікті және бәсекелестік жағдайда толқу мен стрессті жеңе білуге бағытталған. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 2% Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстардың мазмұны Дене дайындығы 34% ЖФД: Саптық жаттығулар. Қол және иық белдеуіне арналған жаттығулар. Аяққа арналған жаттығулар. Мойын мен тұлғаға арналған жаттығулар. Барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Күш, жылдамдық, икемділік және ептілікті дамыту жаттығулары. «Кедергілер жолағы» типіндегі жаттығулар. Жылдамдық-күш қасиеттері мен жалпы төзімділікті дамыту жаттығулары. Қозғалмалы ойындар. Жүгіру. Эстафеталар. Жүру. АФД: Қимыл жылдамдығы мен секіру қабілетін дамыту жаттығулары. Лақтыруды орындау үшін қажетті қасиеттерді дамыту жаттығулары. Ойынға тән ептілікті дамыту жаттығулары. Арнайы төзімділікті дамыту жаттығулары. Техникалық дайындығы 35% Негізгі қимылдарды пысықтау (финттер, пас және дриблинг). Техника:Допты бір қолмен беру (алға бағытталған). Допты бір қолмен беру (бір деңгейде). Көзбен бақылаусыз доп жүргізу. Қарсыласын айналып өту кезінде секіру биіктігін, бағытын және жылдамдығын өзгерту. Себетке лақтырулар. Тактикалық дайындығы 22% Қорғаныс және шабуыл комбинацияларын талдау. Шабуыл тактикасы: Себетке шабуыл. Қорғаныс бөгеті. Бағыт беру. Қиылысу.Үшбұрыш.Үштік. Кіші сегіздік. Жылдам шабуыл жүйесі. Эшелонды шабуыл жүйесі. Қорғаныс тактикасы: Себетке шабуылға қарсы әрекет ету. Сақтандыру.Ауысып қорғау. Топтық доп алу. Жеке / зоналық прессинг жүйесі. Теориялық дайындығы 5% ФИБА бойынша ресми ережелер. Дайындықты жоспарлау және бақылау. Ойынға дайындық және нәтижелерді талдау. Дене жаттығуларының спортшы ағзасына әсері. Спортшының адамгершілік және жігерлі қасиеттерін тәрбиелеу. Жаттығушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Ойын техникасының негіздері және техникалық дайындық. Спорттағы жарақаттанудың алдын алу. Қазақстандағы және әлемдегі баскетболдың жағдайы мен дамуы. Спорттық жарыстар. Дене қасиеттері және дене дайындығы. Психологиялық дайындығы 3% Психологиялық дайындық Өзін-өзі бақылауды, өз қабілеттеріне деген сенімділікті және бәсекелестік жағдайда толқу мен стрессті жеңе білуге бағытталған. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 2% Бапкердің немесе төрешінің көмекшісі ретінде жарыстарға қатысу, сондай-ақ қойылымдарды талдау. Барлығы 100 % Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстардың мазмұны Дене дайындығы 34% ЖФД: Саптық жаттығулар. Қол және иық белдеуіне арналған жаттығулар. Аяққа арналған жаттығулар. Мойын мен тұлғаға арналған жаттығулар. Барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Күш, жылдамдық, икемділік және ептілікті дамыту жаттығулары. «Кедергілер жолағы» типіндегі жаттығулар. Жылдамдық-күш қасиеттері мен жалпы төзімділікті дамыту жаттығулары. Қозғалмалы ойындар. Жүгіру. Эстафеталар. Жүру. АФД: Қимыл жылдамдығы мен секіру қабілетін дамыту жаттығулары. Лақтыруды орындау үшін қажетті қасиеттерді дамыту жаттығулары. Ойынға тән ептілікті дамыту жаттығулары. Арнайы төзімділікті дамыту жаттығулары. Техникалық дайындығы 33% Негізгі қимылдарды пысықтау (финттер, пас және дриблинг). Техника:Допты бір қолмен беру (алға бағытталған). Допты бір қолмен беру (бір деңгейде). Көзбен бақылаусыз доп жүргізу. Қарсыласын айналып өту кезінде секіру биіктігін, бағытын және жылдамдығын өзгерту. Себетке лақтырулар. Тактикалық дайындығы 23% Қорғаныс және шабуыл комбинацияларын талдау. Шабуыл тактикасы: Себетке шабуыл. Қорғаныс бөгеті. Бағыт беру. Қиылысу.Үшбұрыш.Үштік. Кіші сегіздік. Жылдам шабуыл жүйесі. Эшелонды шабуыл жүйесі. Қорғаныс тактикасы: Себетке шабуылға қарсы әрекет ету. Сақтандыру.Ауысып қорғау. Топтық доп алу. Жеке / зоналық прессинг жүйесі. Теориялық дайындығы 5% ФИБА бойынша ресми ережелер. Дайындықты жоспарлау және бақылау. Ойынға дайындық және нәтижелерді талдау. Дене жаттығуларының спортшы ағзасына әсері. Спортшының адамгершілік және жігерлі қасиеттерін тәрбиелеу. Жаттығушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Ойын техникасының негіздері және техникалық дайындық. Спорттағы жарақаттанудың алдын алу. Қазақстандағы және әлемдегі баскетболдың жағдайы мен дамуы. Спорттық жарыстар. Дене қасиеттері және дене дайындығы. Психологиялық дайындығы 3% Психологиялық дайындық Өзін-өзі бақылауды, өз қабілеттеріне деген сенімділікті және бәсекелестік жағдайда толқу мен стрессті жеңе білуге бағытталған. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 2% Бапкердің немесе төрешінің көмекшісі ретінде жарыстарға қатысу, сондай-ақ қойылымдарды талдау. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстардың мазмұны Дене дайындығы 33% ЖФД: Саптық жаттығулар. Қол және иық белдеуіне арналған жаттығулар. Аяққа арналған жаттығулар. Мойын мен тұлғаға арналған жаттығулар. Барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Күш, жылдамдық, икемділік және ептілікті дамыту жаттығулары. «Кедергілер жолағы» типіндегі жаттығулар. Жылдамдық-күш қасиеттері мен жалпы төзімділікті дамыту жаттығулары. Қозғалмалы ойындар. Жүгіру. Эстафеталар. Жүру. АФД: Қимыл жылдамдығы мен секіру қабілетін дамыту жаттығулары. Лақтыруды орындау үшін қажетті қасиеттерді дамыту жаттығулары. Ойынға тән ептілікті дамыту жаттығулары. Арнайы төзімділікті дамыту жаттығулары. Техникалық дайындығы 34% Негізгі қимылдарды пысықтау (финттер, пас және дриблинг). Техника:Допты бір қолмен беру (алға бағытталған). Допты бір қолмен беру (бір деңгейде). Көзбен бақылаусыз доп жүргізу. Қарсыласын айналып өту кезінде секіру биіктігін, бағытын және жылдамдығын өзгерту. Себетке лақтырулар. Тактикалық дайындығы 23% Қорғаныс және шабуыл комбинацияларын талдау. Шабуыл тактикасы: Себетке шабуыл. Қорғаныс бөгеті. Бағыт беру. Қиылысу.Үшбұрыш.Үштік. Кіші сегіздік. Жылдам шабуыл жүйесі. Эшелонды шабуыл жүйесі. Қорғаныс тактикасы: Себетке шабуылға қарсы әрекет ету. Сақтандыру.Ауысып қорғау. Топтық доп алу. Жеке / зоналық прессинг жүйесі. Теориялық дайындығы 5% ФИБА бойынша ресми ережелер. Дайындықты жоспарлау және бақылау. Ойынға дайындық және нәтижелерді талдау. Дене жаттығуларының спортшы ағзасына әсері. Спортшының адамгершілік және жігерлі қасиеттерін тәрбиелеу. Жаттығушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Ойын техникасының негіздері және техникалық дайындық. Спорттағы жарақаттанудың алдын алу. Қазақстандағы және әлемдегі баскетболдың жағдайы мен дамуы. Спорттық жарыстар. Дене қасиеттері және дене дайындығы. Психологиялық дайындығы 3% Психологиялық дайындық, психологиялық жүктемелерге төзімділікті арттыру мақсатында Өзін-өзі бақылауды, өз қабілеттеріне деген сенімділікті және бәсекелестік жағдайда толқу мен стрессті жеңе білу қабілетін дамыту. Нұсқаушы және төреші тәжірибесі 2% Жаттықтырушының немесе төрешінің көмекшісі ретінде жарыстарға қатысу, сондай-ақ оқыту және төрешілік дағдыларын қалыптастыру мақсатында сөз сөйлеуге талдау жүргізу. Барлығы 100 %

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін­гі нор­ма­тив Бір жыл­дан ар­тық нор­ма­тив Ба­ла­лар Ба­ға Қы­здар Ба­ға Ба­ла­лар Ба­ға Қы­здар Ба­ға 1.Спорт пән­де­рі үшін жал­пы дене шы­нық­ты­ру да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1 30 м қа­шық­тық­қа жү­гі­ру се­кунд 6,0 10 6,4 10 5,7 10 6,0 10 6,5 5 6,9 5 6,0 5 6,4 5 6,5-тен ар­тық 0 7,0-тен ар­тық 0 6,0-тен ар­тық 0 6,4-тен ар­тық 0 2.Ар­найы дене шы­нық­ты­ру да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1 Қол­мен екі ті­ре­уіш­тен тұ­рып ілу (пе­ре­кла­ди­на­да) се­кунд 30,0 10 25,0 10 35,0 10 30,0 Оқу-жаттығу топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив Ба­ла­лар Ба­ға Қы­здар Ба­ға 1.Жал­пы дене шы­нық­ты­ру да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1 30 м қа­шық­тық­қа жү­гі­ру се­кунд 5,3-5,0 10 5,3-5,0 10 1.2 жо­ға­ры­ға се­кі­ру см 35-40 5 30-35 10 2.Ар­найы да­яр­лық нор­ма­тив­те­рі 2.1 Қол­мен екі ті­ре­уіш­тен тұ­рып ілу (пе­ре­кла­ди­на­да) % 45-65 10 40-60 10 Спорттық жетілдіру топтары, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі СЖТ ЖСШ Жа­сө­спі­рім­дер Ба­ға Қы­здар Ба­ға Жа­сө­спі­рім­дер Ба­ға Қы­здар Ба­ға 1.Спорт пән­де­рі үшін жал­пы дене шы­нық­ты­ру да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1 30 м қа­шық­тық­қа жү­гі­ру се­кунд 4,5-4,0 10 4,8-4,5 10 4,5-4,0 10 4,8-4,5 10 4,7-4,6 5 5,1-4,9 5 4,7-4,6 5 5,1-4,9 5 5,0-4,8 0 5,4-5,25 0 5,0-4,8 0 5,4-5,2 00 2.Ар­найы да­яр­лық нор­ма­тив­те­рі Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Жа­сө­спі­рім­дер Ба­ға Қы­здар Ба­ға 2.1 Қол­мен екі ті­ре­уіш­тен тұ­рып ілу (пе­ре­кла­ди­на­да) % 70-80 10 60-65 10

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық құрал-жабдықтармен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) 7-бө­лім. Бас­кет­бол 1 Бас­кет­бол етікте­рі (ар­найы) жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 2 1 4 1 1 1 2 Бас­кет­бол (ар­найы) жат­тығу етікте­рі жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 2 1 4 1 1 1 3 Жат­тығу фор­ма­сы (түр­лі тү­сті) жи­нақ адам 2 1 2 1 2 1 2 1 1 1 4 Ой­ын фор­ма­сы (түр­лі тү­сті) жиын­тық адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 5 Қы­сқа ло­си­на­лар (әр­түр­лі тү­стер­де) да­на адам 2 2 2 1 2 1 2 1 2 1 6 Ті­зе­лік­тер жұп (2 да­на) адам 1 2 2 1 2 1 2 1 - - 7 го­ле­но­стоп­тар жұп (2 да­на) адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 8 Бі­ле­зік таң­ғыш жұп (2 да­на) адам - - - - 2 1 2 1 - - 9 Ке­уде нө­мі­рі жиын­тық адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 10 Тейп ора­ма адам - - 15 1 30 1 50 1 - - 11 Пад­тейп­тер ора­ма адам - - 15 1 30 1 50 1 - - Спорттық жабдықтар және инвентарьмен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) 7-бө­лім. Бас­кет­бол 1 Жат­тығ­у­ға ар­нал­ған бас­кет­бол до­бы да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 2 Ой­ын­ға ар­нал­ған бас­кет­бол до­бы да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 3 Фут­бол до­бы да­на Оқу то­бы 1 2 1 2 1 2 1 1 - - 4 Мед­бол (на­бив­ной доп) да­на оқу то­бы 5 2 6 2 6 2 6 2 - - 5 Се­кірт­пе да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 6 Ар­найы (ой­ын­ға ар­нал­ған) ар­ба<*> да­на адам - - 1 2 1 2 1 1 - - 7 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 8 Бас­кет­бол­ға ар­нал­ған амор­ти­за­ци­я­лық са­қи­на жиын­тық оқу то­бы 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 9 Тө­бе­ге ор­на­ты­ла­тын бас­кет­бол кон­струк­ци­я­сы жиын­тық оқу то­бы 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 10 Бас­кет­бол то­ры да­на оқу то­бы 8 1 10 1 15 1 20 1 - - 11 Бас­кет­бол стой­ка­сы жиын­тық оқу то­бы 1 5 1 5 2 5 2 3 - - 12 Бас­кет­бол тақ­та­ла­ры (щит­та­ры) жиын­тық оқу то­бы 2 2 2 1 2 1 2 1 - - 13 До­птар­ға ар­нал­ған ар­ба да­на оқу то­бы 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 14 Элек­трон­ды ас­па­лы таб­ло жиын­тық бө­лім - - 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 15 Элек­трон­ды үстел­дік таб­ло жиын­тық бө­лім - - 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 16 Дик­тор­ға ар­нал­ған аудио жаб­дық жиын­тық бө­лім - - 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 17 Нұс­қау (хат­шы­ға) да­на бө­лім - - 1 2 1 2 1 2 - - 18 24 се­кунд­тық таб­ло жиын­тық бө­лім - - 1 <**> 1 <**> 1 <**> - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 95 қосымша Ат спорты бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 95-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрі бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – ат спорты бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 10 8 416 АД– 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3-тен жоғары 6 20 1040 СЖ – 1 5 24 1248 СЖ – 2 4 26 1352 СЖ 2-ден жоғары 4 28 1456 ЖСШ 3 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Жасөспірімдер 14-18 жас Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Юниорлар 16-21 жас Жастар 21-25 жас Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі / жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасының жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралары Кешенді медициналық зерттеп-қарауға арналған іс-шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 0 0 0 0 АД– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін 5 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен көп емес Ұйымдардың әкімшілігі тарапынан ағымдағы оқу-жаттығу жылы үшін спорттық іс-шаралар күнтізбелік жоспарына сәйкес анықталады ОЖТ – 2 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ОЖТ – 3 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ОЖТ 3-тен жоғары 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін СЖ – 1 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін СЖ – 2 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ей СЖ 2-ден жоғары 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ЖСШ 21 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін Клубтар/ секциялар 21 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Жасөспірімдер 14-18 жас до 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін Юниорлар 16-21 жас до 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін Жастар 21-25 жас до 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Спорттық жарыстар Оқу-жаттығу жиындары Халықара лық Республикалық Аймақтық Қалалық және аудандық Халықаралық жарыстарға ОЖЖ Республика лық жарыстарға ОЖЖ Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 0 0 0 0 0 0 АД – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 3 4 2 5 2 2 ОЖТ – 2 5 4 2 5 3 3 ОЖТ – 3 5 4 1 5 3 4 ОЖТ 3-тен жоғары 3 4 1 5 3 4 СЖ– 1 3 5 1 5 3 5 СЖ – 2 4 5 1 5 4 5 СЖ 2-ден жоғары 4 5 1 5 4 5 ЖСШ 5 5 1 5 5 5 Клубтар/секциялар Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес Мектеп-интернат-колледждер Барлық кезеңдерде Дайындық кезеңдеріне сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытатын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз ету жөніндегі нормалар Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар (11 жастан ас­қан емес) Ұл­дар (13 жастан ас­қан емес) Ка­дет­тер (15 жастан ас­қан емес) Жа­сө­спі­рім­дер (18 жастан ас­қан емес) Жастар (21 жастан ас­қан емес) Ере­сек­тер (22 жыл және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық жа­ры­стар 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 (5 в/к) 20 Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 20 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар (11 жастан ас­қан емес) Қы­здар (13 жастан ас­қан емес) Ка­дет­тер (15 жастан ас­қан емес) Қы­здар (18 жастан ас­қан емес) Жастар (21 жастан ас­қан емес) Ере­сек­тер (22 жыл және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (35 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық жа­ры­стар 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 (5 в/к) 20 Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 (л+п) 12 2 12 2 12 2 12 2 12 2 12 5 20 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 5 20 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 15 15 5 5 5 Облыстық турнирлер 15 15 5 5 5 Республикалық турнирлер 10 10 5 5 - Ресми облыстық жарыстар 10 10 5 5 - Ресми республикалық жарыстар 15 15 5 5 5 Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 45 Жалпы дене дайындық (АДД):Денсаулықты нығайту, жан-жақты даму. Жұмыс қабілетін арттыру және қасиеттерді дамыту: Құрылымдық жаттығулар (қатарға тұру, бұрылыстар, жүру және т.б.); Қол және иық белдеуі бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (гантельдер, салмақты доптар, өрмелеу, лақтыру және т.б.); Торс бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (иілу, торстың айналмалы қозғалыстары және т.б.); Төменгі аяқ бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (тізе бүгіп отыру, шабуылдар, секірулер және т.б.); Заттармен жалпы дамытушы жаттығулар (секіртпе, гимнастикалық таяқшалар және т.б.); Басқа спорт түрлерінен алынған жаттығулар ( жеңіл атлетика, шаңғы спорты, акробатика, қозғалмалы ойындар). Арнайы дене дайындығы (АДД):Физикалық қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар – үйлесімділік, ептілік, пассивті/активті икемділік, күш, жылдамдық, тепе-теңдік және төзімділік. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 33 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 40 Негізгі жаттығуларды меңгеру, ең қарапайым техниканы үйрену: секірулерге арналған бастапқы позицияларды жаттау – аяқтың орны, торстың бұрылуы, форма, қолдың торсқа қатысты орны, аяқ, білезік, қолдың төменгі және жоғарғы бөлігі. Тактикалық 10 Қарапайым комбинациялар, бастапқы техника. Теориялық 5 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен айналысатындарға арналған гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спортта аурулардың, жарақаттардың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 40 Жалпы дене дайындығы (АДД): Денсаулықты нығайту, жан-жақты даму. Жұмыс қабілетін арттыру және қасиеттерді дамыту: Құрылымдық жаттығулар (қатарға тұру, бұрылыстар, жүру және т.б.); Қол және иық белдеуі бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (гантельдер, салмақты доптар, өрмелеу, лақтыру және т.б.); Торс бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (иілу, торстың айналмалы қозғалыстары және т.б.); Төменгі аяқ бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (тізе бүгіп отыру, алға шығу, секірулер және т.б.); Заттармен жалпы дамытушы жаттығулар (секіртпе, гимнастикалық таяқшалар және т.б.); Басқа спорт түрлерінен алынған жаттығулар (жеңіл атлетика, шаңғы спорты, акробатика, қозғалмалы ойындар). Арнайы дене дайындығы (АДД): Физикалық қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар – үйлесімділік, ептілік, пассивті/активті икемділік, күш, жылдамдық, тепе-теңдік және төзімділік. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 28 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 45 Негізгі элементтер техникасын бекіту. Дәлдік пен тұрақтылық. Тактикалық 10 Қарапайым комбинациялар, бастапқы техника. Теориялық 4 Спортпен айналысатындарға арналған гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спортта аурулардың, жарақаттардың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін қалыптастыру. Ойын техникасы және техникалық дайындық. Психологиялық 1 Спортпен тұрақты қызығушылықты қалыптастыру, жаттығу қызметіне бағытталған ниетті қалыпқа келтіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 35 Жалпы дене дайындығы (ЖДД): Денсаулықты нығайту, жан-жақты даму. Жұмыс қабілетін арттыру және қасиеттерді дамыту: Құрылымдық жаттығулар (қатарға тұру, бұрылыстар, жүру және т.б.); Қол және иық белдеуі бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (гантельдер, салмақты доптар, өрмелеу, лақтыру және т.б.); Торс бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (иілу, торстың айналмалы қозғалыстары және т.б.); Төменгі аяқ бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (тізе бүгіп отыру, алға шығу, секірулер және т.б.); Заттармен жалпы дамытушы жаттығулар (секіртпе, гимнастикалық таяқшалар және т.б.); Басқа спорт түрлерінен алынған жаттығулар (жеңіл атлетика, шаңғы спорты, акробатика, қозғалмалы ойындар). Арнайы дене дайындығы (АДД): Физикалық қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар – үйлесімділік, ептілік, пассивті/активті икемділік, күш, жылдамдық, тепе-теңдік және төзімділік. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 24 Арнайы дене дайындығы (АДД) 11 Техникалық 45 Құлау техникасын жетілдіру. Тактикалық 11 Дәлдік пен тұрақтылыққа бағытталған орындау. Негізгі міну техникасы – қарапайым бағыт ауыстырулар мен құрылымдық өзгерістерді үйрену. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Аурулардың және жарақаттардың алдын алу. Денені шынықтыру. Техникалық элементтерді орындаудың негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 3 Жаттығулардың күрделенуіне байланысты шешім қабылдауға қажетті спортқа маңызды мінез-құлық қасиеттерін және ерік-жігерді дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Ат спорты терминологиясын меңгеру және оны сабақтарда қолдану. Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 34 Жалпы дене дайындығы (ЖДД): Денсаулықты нығайту, жан-жақты даму. Жұмыс қабілетін арттыру және қасиеттерді дамыту: Құрылымдық жаттығулар (қатарға тұру, бұрылыстар, жүру және т.б.); Қол және иық белдеуі бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (гантельдер, салмақты доптар, өрмелеу, лақтыру және т.б.); Торс бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (иілу, торстың айналмалы қозғалыстары және т.б.); Төменгі аяқ бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (тізе бүгіп отыру, алға шығу, секірулер және т.б.); Заттармен жалпы дамытушы жаттығулар (секіртпе, гимнастикалық таяқшалар және т.б.); Басқа спорт түрлерінен алынған жаттығулар (жеңіл атлетика, шаңғы спорты, акробатика, қозғалмалы ойындар). Арнайы дене дайындық (АДД): Физикалық қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар – үйлесімділік, ептілік, пассивті/активті икемділік, күш, жылдамдық, тепе-теңдік және төзімділік. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 22 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 43 Техникалық элементтерді жетілдіру, қарсы шабуылдар. Бағыт бойынша қозғалыс схемаларын жетілдіру. Тактикалық 12 Әр түрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жеке атқа міну әрекетін қалыптастыру. Теориялық 5 Қазақстандағы және әлемдегі ат спортының негізгі даму тенденциялары. Спортта аурулардың және жарақаттардың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының жалпы және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 5 Өзін-өзі бақылау әдістерін үйрену және жарыстардағы старт алдындағы жағдайды басқару қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру дағдылары мен қабілеттерін дамыту (топты құру, негізгі командаларды беру – орнында және қозғалыста). Топта қыздыру жаттығуларын өткізу дағдыларын жетілдіру. Қалалық жарыстарда төреші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 30 Жалпы дене дайындық (ЖДД): Денсаулықты нығайту, жан-жақты даму. Жұмыс қабілетін арттыру және қасиеттерді дамыту: Құрылымдық жаттығулар (қатарға тұру, бұрылыстар, жүру және т.б.); Қол және иық белдеуі бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (гантельдер, салмақты доптар, өрмелеу, лақтыру және т.б.); Торс бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (иілу, торстың айналмалы қозғалыстары және т.б.); Төменгі аяқ бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (тізе бүгіп отыру, алға шығу, секірулер және т.б.); Заттармен жалпы дамытушы жаттығулар (секіртпе, гимнастикалық таяқшалар және т.б.); Басқа спорт түрлерінен алынған жаттығулар (жеңіл атлетика, шаңғы спорты, акробатика, қозғалмалы ойындар). Арнайы дене дайындық (АДД): Физикалық қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар – үйлесімділік, ептілік, пассивті/активті икемділік, күш, жылдамдық, тепе-теңдік және төзімділік. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 20 Арнайы дене дайындығы (АДД) 10 Техникалық 43 Выездка техникалық элементтерін жетілдіру, бұлшықеттердің қаттылығымен күресу, ер-тоқымсыз жаттығу. Тактикалық 15 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Тактикалық ойлауды дамыту. Теориялық 6 Физикалық қабілеттер мен физикалық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Психологиялық 5 Спорттық қызметке бағытталған ниетті бекіту, жаттығу және жарыстық жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерді жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Топтағы серіктестің техникасын орындаудағы қателіктерді анықтау және түзету. Жас әріптестермен техника жетілдіру бойынша жеке жұмысты ұйымдастыру қабілеттерін дамыту. Қалалық ресми жарыстарда төреші, есеп жүргізуші рөлінде қатысу. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 30 Жалпы дене дайындық (ЖДД): Денсаулықты нығайту, жан-жақты даму. Жұмыс қабілетін арттыру және қасиеттерді дамыту: Құрылымдық жаттығулар (қатарға тұру, бұрылыстар, жүру және т.б.); Қол және иық белдеуі бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (гантельдер, салмақты доптар, өрмелеу, лақтыру және т.б.); Торс бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (иілу, торстың айналмалы қозғалыстары және т.б.); Төменгі аяқ бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (тізе бүгіп отыру, алға шығу, секірулер және т.б.); Заттармен жалпы дамытушы жаттығулар (секіртпе, гимнастикалық таяқшалар және т.б.); Басқа спорт түрлерінен алынған жаттығулар (жеңіл атлетика, шаңғы спорты, акробатика, қозғалмалы ойындар). Арнайы дене дайындық (АДД): Физикалық қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар – үйлесімділік, ептілік, пассивті/активті икемділік, күш, жылдамдық, тепе-теңдік және төзімділік. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 19 Арнайы дене дайындығы (АДД) 11 Техникалық 41 Алдыңғы дайындық кезеңіндегі материалды қайталау. Жеке міну ерекшеліктеріне байланысты жаттығуды даралау. Тактикалық 17 Тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жарыстық жағдайларды модельдеу. Теориялық 6 Физикалық қабілеттер мен физикалық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық дайындық. Психологиялық 5 Спортшыларда басым болатын жеке қасиеттерді жетілдіру: жалпы эмоционалды тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңуге белсенділік, тәуелсіздік, жауапкершілік және парыз сезімі, физикалық ыңғайсыздыққа төзімділік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыстарда команданы басқару дағдыларын дамыту. Қалалық ресми жарыстарда төреші, бас төреші, есеп жүргізуші және хатшылық құрамында қатысу. Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 24 Жалпы дене дайындық (ЖДД): Денсаулықты нығайту, жан-жақты даму. Жұмыс қабілетін арттыру және қасиеттерді дамыту: Құрылымдық жаттығулар (қатарға тұру, бұрылыстар, жүру және т.б.); Қол және иық белдеуі бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (гантельдер, салмақты доптар, өрмелеу, лақтыру және т.б.); Торс бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (иілу, торстың айналмалы қозғалыстары және т.б.); Төменгі аяқ бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (тізе бүгіп отыру, алға шығу, секірулер және т.б.); Заттармен жалпы дамытушы жаттығулар (секіртпе, гимнастикалық таяқшалар және т.б.); Басқа спорт түрлерінен алынған жаттығулар (жеңіл атлетика, шаңғы спорты, акробатика, қозғалмалы ойындар). Арнайы дене дайындық (АДД): Физикалық қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар – үйлесімділік, ептілік, пассивті/активті икемділік, күш, жылдамдық, тепе-теңдік және төзімділік. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 12 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 42 Дәлдікті және тұрақтылықты арттыру бойынша жұмыс. Бағытты өту аймақтарының вариативтілігін кеңейту. Тактикалық 22 Әр түрлі стильдегі манеждік міну жоспарын құру. Теориялық 6 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Нәтижелерді талдау. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігер қасиеттеріне ие, максималды спорттық нәтижелерге бағдарланған спортшы тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын өздігінен құру қабілеті. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыстық жүктемелерді талдау. Қалалық ресми жарыстарда төреші, бас төреші, есеп жүргізуші және хатшылық құрамында қатысу. Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 24 Жалпы дене дайындық (ЖДД): Денсаулықты нығайту, жан-жақты даму. Жұмыс қабілетін арттыру және қасиеттерді дамыту: Құрылымдық жаттығулар (қатарға тұру, бұрылыстар, жүру және т.б.); Қол және иық белдеуі бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (гантельдер, салмақты доптар, өрмелеу, лақтыру және т.б.); Торс бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (иілу, торстың айналмалы қозғалыстары және т.б.); Төменгі аяқ бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (тізе бүгіп отыру, алға шығу, секірулер және т.б.); Заттармен жалпы дамытушы жаттығулар (секіртпе, гимнастикалық таяқшалар және т.б.); Басқа спорт түрлерінен алынған жаттығулар (жеңіл атлетика, шаңғы спорты, акробатика, қозғалмалы ойындар). Арнайы дене дайындық (АДД): Арнайы дайындық үлесінің өсуі. Физикалық қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар – үйлесімділік, ептілік, пассивті/активті икемділік, күш, жылдамдық, тепе-теңдік және төзімділік. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 10 Арнайы дене дайындығы (АДД) 14 Техникалық 38 Жеке тұлғаның дамуына негізделген техникалық-тактикалық дайындықты даралау: физикалық қасиеттер, үйлестіру қабілеті, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі мен дағдылар. Тактикалық 26 Тренердің тактикалық тапсырмаларын орындаумен есепке арналған жаттығу ойындары. Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жаттығу нәтижелерін қою және талдау. Психологиялық 5 Жеке қасиеттерді анықтау, түзету, спортта жоғары жетістіктерге қажет қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқару қабілеті, жоғары жауапкершілік жағдайындағы стрессқа төзімділік, жоғары жарыстық мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, өзін-өзі талдау қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу, жаттығу және жарыстық жүктемелерді талдау қабілеті. Оқу ойындарында төреші, хатшы, бас төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 22 Жеткен деңгейде сақтау және күшті әрі қарай дамыту. Арнайы дене дайындық үлесінің өсуі. Жалпы дене дайындық (ЖДД): Денсаулықты нығайту, жан-жақты даму. Жұмыс қабілетін арттыру және қасиеттерді дамыту: Құрылымдық жаттығулар (қатарға тұру, бұрылыстар, жүру және т.б.); Қол және иық белдеуі бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (гантельдер, салмақты доптар, өрмелеу, лақтыру және т.б.); Торс бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (иілу, торстың айналмалы қозғалыстары және т.б.); Төменгі аяқ бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (тізе бүгіп отыру, алға шығу, секірулер және т.б.); Заттармен жалпы дамытушы жаттығулар (секіртпе, гимнастикалық таяқшалар және т.б.); Басқа спорт түрлерінен алынған жаттығулар (жеңіл атлетика, шаңғы спорты, акробатика, қозғалмалы ойындар). Арнайы дене дайындық (АДД): Физикалық қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар – үйлесімділік, ептілік, пассивті/активті икемділік, күш, жылдамдық, тепе-теңдік және төзімділік. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 9 Арнайы дене дайындығы (АДД) 13 Техникалық 32 Техникалық тәсілдер арсеналын жетілдіру. Тактикалық 32 Тактикалық жоспарларды құрастыру. Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Маршруттан өту тактикасын талдау. Психологиялық 6 Моральдық-жігерлі қасиеттерді дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі сендіру және өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге жетуге ынтаны дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Кіші топтарда жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде жарыстарды төреші ретінде, бас төреші, аға төреші, жетекші төреші немесе бас хатшы рөлінде өткізу. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 20 Дене және арнайы дайындықтың жоғары деңгейін сақтау, жетілдірудің негізі ретінде. Жалпы дене дайындық (ЖДД): Денсаулықты нығайту, жан-жақты даму. Жұмыс қабілетін арттыру және қасиеттерді дамыту: Құрылымдық жаттығулар (қатарға тұру, бұрылыстар, жүру және т.б.); Қол және иық белдеуі бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (гантельдер, салмақты доптар, өрмелеу, лақтыру және т.б.); Торс бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (иілу, торстың айналмалы қозғалыстары және т.б.); Төменгі аяқ бұлшықеттерін дамытуға арналған жаттығулар (тізе бүгіп отыру, алға шығу, секірулер және т.б.); Заттармен жалпы дамытушы жаттығулар (секіртпе, гимнастикалық таяқшалар және т.б.); Басқа спорт түрлерінен алынған жаттығулар (жеңіл атлетика, шаңғы спорты, акробатика, қозғалмалы ойындар). Арнайы дене дайындық (АДД): Физикалық қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар – үйлесімділік, ептілік, пассивті/активті икемділік, күш, жылдамдық, тепе-теңдік және төзімділік. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 8 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 32 Жеке стильді жүру схемасы бойынша дамыту. Маршруттан өту комбинацияларын жетілдіру. Тактикалық 34 Әртүрлі стильдегі нақты қарсыластармен жарыстарға тактикалық жоспарларды құрастыру. Нақты қарсыластарға арналған жеке тактикалық жоспарларды әзірлеу, тактикалық стратегияны талдау және дайындау. Теориялық 7 Қазақстандағы және әлемдегі ат спорты дамуының негізгі тенденциялары. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактикалық талдау, тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Жарыс нәтижелерін қою және талдау. Психологиялық 6 Жаттығу процесінде тәуелсіз ойлау қабілетін дамыту. Оны талдау және түзету дағдыларын меңгеру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылардың жаттығуларын орындау кезінде қателерді анықтау және түзету. Кіші жас топтарындағы спортшыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйретуге көмектесу. Жарыстардың негізгі ережелерін, жүргізу жүйелерін, жарыс хаттамаларын жүргізуді меңгеру. Командалық және жеке жарыстарды төрешілік ету. Барлығы 100 %

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері ұлдар Ба­қы­лау жат­тығ­у­дың тү­рі Ба­ға, балл Жа­сө­спі­рім­дер 14-18 Юни­ор­лар 16-21 Жастар 21-25 0-10 14 жас 15 жас 16 жас 17 жас 18 жас 16 жас 17 жас 18 жас 19 жас 20 жас 21 жас 22 жас 23 жас 24 жас 25 жас 1 2 3 4 5 30 м. жұ­гі­ру 0-10 6,2 6,0 5,8 5,8 5,5 5,5 5,5 5,5 5,5 5,5 5,5 5,5 5,5 5,5 5,5 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру 0-10 1,05 1,10 1,15 1,30 1,50 1,15 1,30 1,50 1,60 1,70 1,90 2,10 2,30 2,40 2,60 Еден­нен де­не­сін кө­те­ру (от­жи­ма­ние) 0-10 10 12 14 16 18 14 16 18 20 22 24 26 28 30 32 Пе­ре­кла­ди­на­дан тар­ты­лу (под­тя­ги­ва­ние) 0-10 8 10 12 14 16 12 14 16 18 20 22 24 26 28 30 қыздар Ба­қы­лау жат­тығ­у­дың тү­рі Ба­ға, балл Жа­сө­спі­рім­дер 14-18 Юни­ор­лар 16-21 Жастар 21-25 0-10 14 жас 15 жас 16 жас 17 жас 18 жас 16 жас 17 жас 18 жас 19 жас 20 жас 21 жас 22 жас 23 жас 24 жас 25 жас 1 2 3 4 5 30 м. жұ­гі­ру 0-10 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру 0-10 1,05 1,10 1,15 1,30 1,50 1,15 1,30 1,50 1,60 1,70 1,90 2,10 2,30 2,40 2,60 Еден­нен де­не­сін кө­те­ру (от­жи­ма­ние) 0-10 5 7 7 8 10 7 8 10 12 14 16 18 20 22 24 Пе­ре­кла­ди­на­дан тар­ты­лу (под­тя­ги­ва­ние) 0-10 5 7 7 8 10 7 8 10 12 14 16 18 18 20 22

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Кі­ші бө­лім 2. Ат спор­ты 1 Ша­шақ (хлыст) да­на Оқу то­бы 5 1 5 1 5 1 5 1 - - 2 Вы­езд­ка және трое­бо­рье үшін қақ­пақ­ша­сы мен екі жо­лы­мен бір­ге тұ­ра­тын ат­тың мүй­і­зі (ого­ло­вье) жиын­тық адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 3 Қа­ра­пай­ым қақ­пақ­ша­сы мен екі жо­лы­мен бір­ге тұ­ра­тын ат­тың мүй­і­зі (ого­ло­вье) жиын­тық адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 4 Кон­кур­ға ар­нал­ған сед­ло да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 5 Вы­езд­ка­ға ар­нал­ған сед­ло да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 6 Трое­бо­рье үшін сед­ло да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 7 Кор­да да­на Оқу то­бы 2-5 1 2-5 1 2-5 1 2-5 1 - - 8 На­гав­ки жиын­тық адам 2 1 4 1 4 1 4 1 - - 9 Мар­тин­гал да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 10 Ке­дер­гі­лер жиын­тығы (ба­ған­дар, ті­рек­тер, қа­быр­ға­лар, қақ­па­лар) жиын­тық Оқу то­бы - - - - - - - - 2 2 11 Қа­уіп­сіз ка­ла­баш­ки (150 да­на) жиын­тық Оқу то­бы - - - - - - - - 1 3 12 Вы­езд­ка ала­ңы­ның борт­та­ры жиын­тық Оқу то­бы - - - - - - - - 1 3 13 Ке­дер­гі­лер­ге ар­нал­ған жа­ла­у­лар жиын­тық Оқу то­бы - - - - - - - - 1 3 14 Ке­дер­гі­лер­ге ар­нал­ған кө­мір­лер да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 100 2 15 Да­ла ке­дер­гі­ле­рі жиын­тық Оқу то­бы - - - - - - - - 1 2 16 Под­ко­ва­лар (4 да­на) жиын­тық адам 1 1 ай 1 1 ай 1 1 ай 1 1 ай - - 17 Ре­зең­ке жол­да­ры бар по­вод да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 18 Сед­ло асты­на ар­нал­ған ме­хо­вуш­ки да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 19 Се­кун­до­мер да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 25 <**> 20 Ат та­си­тын ав­то­кө­лік (ар­найы ав­то­кө­лік ко­не­воз) да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 1 5 21 Ра­ция да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 25 <**> 22 Трен­зель да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 23 Жиын­тық (пот­ник, под­пру­ги, екі пу­ти­ли­ще, екі стре­ме­ни, по­по­на, валь­трап жиын­тық адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 24 Щет­ки да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 25 Недо­узд­ки да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 26 Под­хвост­ни­ки да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 27 Құ­лақ­қа ар­нал­ған тор (уш­ки) да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 28 По­по­на да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 29 Са­погқа ар­нал­ған қап да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 30 Кас­ка­ға ар­нал­ған қап да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 31 Жүй­ке амор­ти­за­то­ры бар жа­стық (жо­ға­ры ат­пен жү­ру үшін) да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 32 Кон­кур­ға ар­нал­ған те­рі­ден жа­сал­ған уз­деч­ка (жиын­тық) жиын­тық адам 2 2 2 2 2 2 2 2 - - 33 Вы­езд­ка­ға ар­нал­ған те­рі­ден жа­сал­ған уз­деч­ка (жиын­тық) жиын­тық адам 2 2 2 2 2 2 2 2 - - 34 Жо­ға­ры ат­пен жү­ру­ге ар­нал­ған те­рі­ден жа­сал­ған под­пер­сье жиын­тық адам 2 2 2 2 2 2 2 2 - - 35 Валь­трап да­на адам 2 1 2 1 4 1 4 1 - - 36 Под­пру­га да­на адам 2 1 2 1 4 1 4 1 - - 37 Стре­ме­на жиын­тық адам 2 1 2 1 4 1 4 1 - - 38 Пут­ли­ща жиын­тық адам 2 1 2 1 4 1 4 1 - - 39 Элек­трон­дық старт-фи­ниш (уа­қыт­ты өл­шеу жүй­е­сі) жиын­тық Оқу то­бы - - - - - - - - 2 2 40 Ат­тар­ға ар­нал­ған со­ля­рий жиын­тық Оқу то­бы - - - - - - - - 1 2 41 Ат­тар­ға ар­нал­ған рент­ген ап­па­ра­ты жиын­тық Оқу то­бы - - - - - - - - 1 2 42 Ат­тар­ға ар­нал­ған уль­тра­ды­быст­ық ска­нер жиын­тық Оқу то­бы - - - - - - - - 1 2 43 Ат­тар­ға ар­нал­ған виб­ро­плат­фор­ма жиын­тық Оқу то­бы - - - - - - - - 1 2 44 Ат­тар­ға ар­нал­ған ак­ва­тре­на­жер жиын­тық Оқу то­бы - - - - - - - - 1 2 45 Аудио ап­па­ра­ту­ра да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 1 2 46 Но­ут­бук ком­пью­тер да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 1 2 47 Спорт­тық са­ғат­тар (се­кун­до­мер, спут­ник­тік на­ви­га­ция (GPS), пуль­со­метр) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 48 Ке­уде­ге та­ғы­ла­тын пуль­со­метр да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - Спорттық экипировкамен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Кі­ші бө­лім 2. Ат спорт 1 Жыл­қы­ға ар­нал­ған бы­л­ға­ры неме­се ре­зең­ке етік жұп (2 да­на) адам 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 2 Хром бы­л­ға­ры етік жұп (2 да­на) адам - - 1 2 1 2 1 2 1 2 3 Қол­ғап-шлем (кра­ги) жұп (2 да­на) адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 4 Бо­тин­ки жұп (2 да­на) адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 5 Гольф шұлық­тар жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 6 Оқу кас­ка­сы да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 7 Кә­сі­би кас­ка (кон­кур) да­на адам - - 1 2 1 2 1 2 - - 8 Кә­сі­би кас­ка (трое­бо­рье) да­на адам - - 1 2 1 2 1 2 - - 9 Қор­ға­ныс жи­ле­ті да­на адам - - 1 3 1 3 1 3 - - 10 Су­лы емес плащ да­на адам - - - - 1 2 1 2 1 2 11 Ци­лин­др­лер (вы­езд­ка және трое­бо­рье үшін) да­на адам - - - - 1 3 1 3 - - 12 Ақ көй­лек да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 13 Ақ гал­стук да­на адам - - 1 2 1 2 1 2 - - 14 Ақ тү­сті гал­стук-пласт­рон ( аң­шы­лық ) да­на адам - - 1 2 1 2 1 2 - - 15 Фрак (вы­езд­ка және трое­бо­рье үшін) да­на адам - - - - 1 2 1 2 - - 16 Ре­дин­гот (кон­кур үшін) да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 17 Икем­ді бри­дж­дер (жат­тығу үшін) да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 1 2 18 Икем­ді бри­дж­дер (жа­рыс үшін ақ тү­сті) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 19 Қол­ғап­тар жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 20 Су­ға тө­зім­ді жы­лы курт­ка да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 21 Туфли крос­со­вые жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 22 Спорт­тық іш ки­ім адам адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 23 Шпо­ры жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 24 Вы­езд­ка­ға ар­нал­ған етік жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 25 Кон­кур­ға ар­нал­ған етік жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 26 Кон­кур­ға ар­нал­ған жи­лет (жы­лы) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 27 Вы­езд­ка­ға ар­нал­ған жи­лет (жы­лы) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 96 қосымша Спорттық құзға өрмелеу бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 96-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – құзға өрмелеу бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл жартасқа өрмелеудің барлық пәндерінде (қорғасына өрмелеу, боулдеринг, жылдамдықпен өрмелеу) спортшыны дамытудың логикалық және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде Халықаралық спорттық өрмелеу федерациясы (IFSC) белгілеген халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшылардың әлемдік аренада, соның ішінде Олимпиада ойындарында бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне арналған нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 10 8 416 АД– 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3-тен жоғары 6 20 1040 СЖ – 1 5 24 1248 СЖ– 2 4 26 1352 СЖ 2-ден жоғары 4 28 1456 ЖСШ 3 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Жас санаты (IFSC ережелеріне сәйкес) Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытатын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/ жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралары Кешенді медициналық зерттеп-қарауға арналған іс-шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 0 0 0 0 АДТ– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін Кешенді медициналық тексеру жоспарына сәйкес 5 күнге дейін, бірақ жылына 2 реттен көп емес Спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарына сәйкес ағымдағы оқу жылына ұйымдардың әкімшілігімен анықталады ОЖТ – 2 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ОЖТ – 3 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ОЖТ 3 оқу жылынан астам 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін СЖ – 1 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін СЖ– 2 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін СЖ 2 оқу жылынан астам 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ЖСШ 21 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін Клубтар/секциялар 21 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Жас санаты (IFSC ережелеріне сәйкес) 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытатын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: Оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін жерге дейін және одан қайту уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД – 1 0 0 0 0 0 0 АД – 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 1 4 2 0 1 4 ОЖТ – 2 1 4 2 0 1 4 ОЖТ – 3 2 4 1 0 2 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 3 4 1 0 3 4 СЖ – 1 4 5 1 0 4 5 СЖ– 2 4 5 1 0 4 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 5 5 1 0 5 5 ЖСШ 7 5 1 0 7 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мектеп-интернат-колледждер Барлық кезеңдерде Дайындық кезеңдеріне сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытатын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз ету жөніндегі нормалар Ерлер (жылдамдық, қиындық, боулдеринг, қоссайыс) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер Ұл­дар (9 жастан жо­ға­ры емес) Жа­сө­спі­рім­дер (14 жастан ас­қан емес) Жастар Ер­лер (15 жастан 18 жас­қа дей­ін) Ере­сек­тер Ер­лер (15 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 8 (s+t+b+d) 24 8 24 8 24 4 12 8 24 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 (с+т+б+д) 24 8 24 8 24 4 12 8 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 (с+т+б+д) 24 8 24 8 24 4 12 8 24 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 6 18 6 18 3 9 - - Әйелдер (жылдамдық, қиындық, боулдеринг, қоссайыс) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар (9 жастан жо­ға­ры емес) Қы­здар (14 жастан ас­қан емес) Әй­ел­дер (15 жастан 18 жас­қа дей­ін) Ере­сек­тер Әй­ел­дер (15 жас және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 8 (с+т+б+д) 24 8 24 8 24 4 12 8 24 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 (с+т+б+д) 24 8 24 8 24 4 12 8 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 (с+т+б+д) 24 8 24 8 24 4 12 8 24 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 6 18 6 18 3 9 - - Ескерту: Ресми жарыстарда ойналатын жиынтықтар мен медальдар саны жас бойынша (спорт түрі, пәндері бойынша) Әлем чемпионаттарында ойналатын жиынтықтар мен медальдар санына сәйкес келуі тиіс. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санаттағы спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 10 2 - - - Облыстық турнирлер 15 2 - - - Республикалық турнирлер 15 2 - - - Ресми облыстық жарыстар 15 5 1 - - Ресми республикалық жарыстар 20 10 2 2 - Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 45 Құзға өрмелеуге тән ептілік, үйлестіру және жылдамдықты дамытуға бағытталған ойындар мен эстафеталар арқылы жан-жақты дене дайындығының дамуы. Жер бедерінде тиімді және қауіпсіз қозғалыс үшін қажетті ұстау күшін дамытуға, буындардың қозғалғыштығын және жалпы төзімділікті дамытуға басымдық беріледі Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 33 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 40 Жартастардағы және өрмелеу қабырғасындағы негізгі қозғалыстарды меңгеру, қарапайым ұстау және аяқ қалыптарының техникасын үйрену: қозғалыстың бастапқы қалыптарын үйрену және еліктеу – тіректердегі аяқтың орналасуы, денені бұру, айналдыру, денеге қатысты қолдың орналасуы, әр түрлі ілмектерді, тіректерді қолдану, қолдың, білектің, иықтың жұмысы Тактикалық 10 Ең қарапайым қозғалыс тізбегі, өрмелеу қабырғасын айналып өтудің қарапайым әдістері. Теориялық 5 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Жартасқа өрмелеумен айналысатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Альпинистің күн режимі. Жартасқа өрмелеу кезіндегі аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері (ұстау, аяқты орналастыру, қозғалыстар) Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100% - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 40 Жартасқа өрмелеуге тән икемділік, ептілік, қозғалыс үйлестіру қабілеттерін дамыту. Қозғалыс ойындары, жүгіру және секіру жаттығулары. Секіртпемен секіру және үйлестіру сатысы бойынша жаттығулар Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 28 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 45 Жартасқа өрмелеудің негізгі элементтерінің техникасын бекіту. Бұған әртүрлі ұстау түрлері (шымшу, түсіру, енжар (пассивті), белсенді (активті)), аяқты орналастыру (саусақтарда, өкшеде, бүйірлік ұстау), тепе-теңдікті пайдалану және дененің әртүрлі позициялары сияқты негізгі қозғалыстарды қайталау және жетілдіру кіреді. Маршруттардағы қозғалыстардың дәлдігі мен тұрақтылығына арналған жаттығулар. Бұл кішігірім ілмектерге қол мен аяқты дәл орналастыруды, тербелуді азайту үшін денені бақылауды және қозғалыс немесе маршрут бойы позицияны ұстау мүмкіндігін қажет ететін жаттығуларды орындауды білдіреді Тактикалық 10 Қабырғаның қысқа бөлігін аяқтау үшін бір ұстаудан екіншісіне ауысу, аяқты ауыстыру немесе қатарынан бірнеше қозғалыстарды орындау сияқты негізгі қозғалыс ретін меңгеру. Ауырлық орталығын (центр) дұрыс пайдалану, аяқтың тиімді орналасуы (мысалы, саусақ, ішкі және сыртқы қабырғаға), негізгі ұстағыштар және оларды қолдану (мысалы, белсенді ұстау, пассивті ұстау), сондай-ақ, жүктемені қолдар мен аяқтар арасында бөлудің негізгі әдістері сияқты тау жыныстарының қозғалысының негізгі принциптерін үйрену және қолдану Теориялық 4 Жартасқа өрмелеумен айналысатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Альпинистің күн режимі. Жартасқа өрмелеу кезіндегі аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Жартасқа шығушының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Өрмелеу техникасы және техникалық дайындық Психологиялық 1 Жартасқа өрмелеуге тұрақты қызығушылықты ояту, жаттығуларға дұрыс көзқарасты қалыптастыру және маршруттардағы қиындықтарды жеңу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100% - Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 35 Жалпы дамыту бағдарламасы, өрмелеу ептілігін және үйлестіруін (координациясын) жетілдіру. Жалпы дене дайындығын дамытудың қосымша құралы ретінде доп ойындарын (футбол, баскетбол, теннис және т.б.) пайдалану Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 24 Арнайы дене дайындығы (АДД) 11 Техникалық 45 Жартасқа өрмелеудің негізгі қозғалыстарының техникасын жетілдіру. Әртүрлі жер бедеріндегі әр түрлі ұстағыштар мен аяқтарды орналастыруды меңгеру. Қабырғадағы әртүрлі жазықтықтар мен бұрыштарды қолдану арқылы дененің айналуы. Маршруттың жоғарғы сызығындағы немесе мәресіндегі қорытынды қозғалыстар Тактикалық 11 Өрмелеу тактикасының негіздері. Өрмелеу алаңындағы қабырғада қарапайым қозғалыс тізбегін зерттеу Теориялық 5 Альпинистің күн режимі. Жартасқа өрмелеудегі аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Денсаулықты шынықтыру. Жартасқа өрмелеудің техникалық элементтерінің негіздері. Жартасқа өрмелеу жарыстарының ережелері Психологиялық 3 Жартасқа өрмелеуде барған сайын күрделі жаттығуларды шешуге қажетті спорттық маңызды мінез-құлық қасиеттері мен ерікті қасиеттерін дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жартасқа өрмелеу терминологиясын меңгеру және оны сабақта қолдану Барлығы 100% Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 34 Альпинистердің денсаулығын нығайту және олардың денесінің функционалдық мүмкіндіктерін жақсарту үшін олардың физикалық қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. Жылдамдық пен жылдамдық, күш төзімділігін, жердегі қозғалыс жылдамдығын, өрмелеу кезіндегі төзімділікті («ойын шыдамдылығының» орнына) дамытуға ерекше көңіл бөлінеді. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 22 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 43 Өрмелеудің техникалық элементтерін жетілдіру, соның ішінде: жылдам ауысулар, өрмелеу жылдамдығының өзгеруі және динамикалық қозғалыстар. Әртүрлі маршруттарды бастау және ұстау әдістерін жетілдіру. Еркін өрмелеуді жақсарту (мысалы, қиындық үшін немесе қуатты сақтай отырып, қиын учаскелерде жұмыс істегенде). Тактикалық 12 Жартасқа өрмелеуде әртүрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жеке өрмелеу стилін қалыптастыру. Теориялық 5 Қазақстандағы және әлемдегі құзға өрмелеудің негізгі даму тенденциялары. Жартасқа өрмелеу кезіндегі аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Спорттық жаттығулардың жалпы сипаттамасы. Жартасқа шығушының физикалық және арнайы дайындығының рөлі Психологиялық 5 Жартасқа өрмелеу жарыстарында өзін-өзі бақылау әдістеріне және старт алдындағы күйді басқаруға үйрету Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жартасқа өрмелеу бойынша оқу-жаттығу жиынын ұйымдастыру біліктері мен дағдыларын дамыту (топ құру, орнында және қозғалыста негізгі командаларды беру). Топта қыздыру жаттығуларын жүргізу дағдыларын жетілдіру. Қалалық, облыстық құзға өрмелеу жарыстарына төреші ретінде қатысу Барлығы 100% Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 30 Жартасқа өрмелеуге тән жылдамдық пен реакцияның алғашқы дамуы. Жылдамдықты дамытуға арналған ойындар. Дене салмағын пайдаланып күш жаттығулары. Жылдамдық пен жылдамдық-күш төзімділігін, жердегі қозғалыс жылдамдығын, өрмелеу кезінде төзімділікті дамытуға ерекше көңіл бөлінеді Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 20 Арнайы дене дайындығы (АДД) 10 Техникалық 43 Өрмелеудің техникалық элементтерін жетілдіру, қозғалыстардың қаттылығымен күресу, жарылыс күші мен қозғалыстардың дәлдігін үйрету. Маршрутта агрессивті өрмелеуді жақсарту (мысалы, динамикалық тосқауылдар, қозғалыстардың жылдам комбинациясы) Тактикалық 15 Маршруттағы тактикалық комбинацияларды жақсарту (мысалы, өткізу таңдауларының реттілігі, демалысты жоспарлау, қарқынды басқару). Жартасқа өрмелеуде тактикалық ойлауды дамыту Теориялық 6 Жартасқа шығушының дене қабілеттері мен дене дайындығы. Жартасқа өрмелеуде спорттық жаттығуларды жоспарлау және бақылау. Тауға өрмелеудегі тактика негіздері және тактикалық дайындық Психологиялық 5 Жартасқа өрмелеу іс-әрекетіне деген көзқарасты нығайту, құзға өрмелеуде жаттығулар мен бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерді жетілдіру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Топ серіктесінің өрмелеу техникасындағы қателерді анықтау және түзету. Кіші жолдастармен өрмелеу техникасын жетілдіру үшін жеке жұмыс жасау үшін ұйымдастырушылық қабілеттерін дамыту. Төреші, есептегіш төреші рөлінде өрмелеу жарыстарының ресми қалалық, өңірлік жарыстарының төрешілігіне қатысу Барлығы 100% Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 30 Жылдамдық пен жылдамдық-күш төзімділігін, жер бетіндегі қозғалыс жылдамдығын, өрмелеу кезіндегі төзімділікті дамыту. Жартасқа өрмелеу үшін арнайы дене шынықтыру жаттығуларының рөлін арттыру Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 19 Арнайы дене дайындығы (АДД) 11 Техникалық 41 Өткен оқу кезеңіндегі материалды қайталау. Өрмелеу қабырғасында барлық қозғалыстарды орындау жылдамдығын арттыру. Өрмелеу техникасының жеке элементтерін орындау кезінде де, әртүрлі қозғалыстардың комбинацияларында да денені бақылауды және қозғалыстардың дәлдігін күшейту. Өрмелеу стилінің жеке ерекшеліктеріне байланысты жаттығуларды даралау. Ұзындығы әр түрлі және әр түрлі техникамен түрлі жер бедерінде (рельефтерде) жаңа күрделі бастаулар мен шығуларды үйрену Тактикалық 17 Маршруттағы тактикалық комбинацияларды жетілдіру (мысалы, қозғалыстардың ретін анықтау, демалыс орындарын таңдау, энергияны тиімді пайдалану). Жартасқа өрмелеудегі бәсекелестік жағдайларды имитациялау (мысалы, сағатқа қарсы маршруттарды аяқтау, жарыс шарттарын имитациялау) Теориялық 6 Жартасқа шығушының дене қабілеттері мен дене дайындығы. Жартасқа өрмелеуде спорттық жаттығуларды жоспарлау және бақылау. Жартасқа өрмелеудегі техникалық-тактикалық дайындық. Өрмелеуге арналған баптау және өрмелеу нәтижелерін талдау. Психологиялық 5 Жартасқа өрмелеушілерде басым болатын тұлғалық қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалдық тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік (маршрутта), тәуелсіздік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық ыңғайсыздыққа төзімділік Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жартасқа өрмелеу жарыстарында топты басқару дағдыларын дамыту. Ресми қалалық жартасқа өрмелеу жарыстарына төреші, техника төрешісі және шақырылған (сынақ) төрешісі рөлінде қатысу Барлығы 100 Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 24 Жылдамдық пен жылдамдық-күш шыдамдылығын, жер бедеріндегі қозғалыс жылдамдығын, өрмелеу кезіндегі төзімділікті және жарылыс күшін дамыту. Жеңіл салмақты қолдану. Жартасқа өрмелеу үшін арнайы дене шынықтыру жаттығуларының рөлін арттыру Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 12 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 34 Жартастағы қозғалыстардың дәлдігін, тұрақтылығын және жылдамдығын арттыру бойынша жұмыс. Жер бедерінде денені басқару мүмкіндіктерін арттыру үшін қозғалыстардың өзгергіштік аймақтарын кеңейту: қозғалыстың күші мен жылдамдығы, бағыты, қозғалыс траекториясы, өту және ілмекке шығу жылдамдығы Тактикалық 22 Әртүрлі өрмелеу стильдерінің ерекшеліктерін (маршруттағы қарсыластар, жер бедерінің түрлері) ескере отырып, жалғыз және жұптық маршруттардан (трассалардан) өту үшін тактикалық жоспарларын құру Теориялық 6 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Маршруттарды/трассаларды тактикалық талдау, өрмелеуге арналған тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Өрмелеу қондырғысы және өрмелеу нәтижелерін талдау Психологиялық 5 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру Қалпына келтіру іс-шаралар 8 Шаршауды жоюға, жарақаттардың алдын алуға, эмоционалдық кернеуді бәсеңдетуге, бұлшықеттер мен сіңірлерді қалпына келтіруге бағытталған шаралар кешені. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жартасқа өрмелеу жаттығуларының жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жартасқа өрмелеуде жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Төреші, техника төрешісі, маршрутты /трассаны белгілеуші рөліндегі ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне қатысу Барлығы 100% Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 24 Қол жеткен деңгейді ұстап тұру және күш, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық пен жартасқа шығу төзімділігін одан әрі дамыту. Жартасқа өрмелеу үшін арнайы дене шынықтыру жаттығуларының үлесін арттыру Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 10 Арнайы дене дайындығы (АДД) 14 Техникалық 32 Жартасқа өрмелеуде техникалық-тактикалық дайындықты тұлғалық даму ерекшеліктеріне қарай даралау: дене қасиеттері, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштері, спорттық-техникалық шеберлік пен дағдыларының деңгейі Тактикалық 24 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларын орындай отырып, санау бойынша маршруттардың жаттығу жүгірістері немесе боулдеринг маршруттары Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Жартасқа өрмелеудегі тактика негіздері және тактикалық дайындық. Маршруттарды/трассаларды тактикалық талдау, өрмелеу үшін тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Өрмелеуге арналған қондырғы және өрмелеу нәтижелерін талдау Психологиялық 5 Тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары өнімділіктегі жартасқа өрмелеу үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқару қабілеті, жоғары жауапкершілік жағдайында стресске төзімділік (мысалы, маршруттың қиын учаскелерінде немесе соңғы әрекеттерде), жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық және жауапкершілік, өзін-өзі талдау қабілеті Қалпына келтіру іс-шаралар 8 Шаршауды жоюға, жарақаттардың алдын алуға, эмоционалдық кернеуді бәсеңдетуге, бұлшықеттер мен сіңірлерді қалпына келтіруге бағытталған шаралар кешені. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Ресми қалалық, облыстық және республикалық құзға өрмелеу жарыстарына төреші, техника бойынша төреші, маршрутты белгілеуші ретінде қатысу Барлығы 100% Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 22 Қол жеткен деңгейді ұстап тұру және күш, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық пен жартасқа шығу төзімділігін одан әрі дамыту. Жартасқа өрмелеу үшін арнайы дене шынықтыру жаттығуларының үлесін арттыру Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 9 Арнайы дене дайындығы (АДД) 13 Техникалық 30 Жартасқа өрмелеудегі техникалық әдістердің арсеналын жетілдіру (мысалы, динамикалық кедергілер, күрделі көлденең қозғалыстар, шағын ілмектерге аяқты дәл орналастыру). Маршруттағы бастапқы қозғалыстарды және әртүрлі ілмектермен жұмыс істеу әдістерін жетілдіру Тактикалық 25 Әртүрлі өрмелеу стильдерінің сипаттамаларын (мысалы, статикалық, динамикалық, күштік, техникалық) ескере отырып, қиын және боулдерингілік маршруттардан (трассалардан) өтудің тактикалық жоспарларын құру Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Маршруттарды тактикалық талдау/боулдеринг мәселелері, өрмелеу үшін тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Өрмелеуге арналған баптау және өрмелеу нәтижелерін талдау Психологиялық 6 Құзға өрмелеу бойынша жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі гипноздау және күйлердің өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге жетуге ынтасын дамыту, адамгершілік және ерікті мінез-құлық қасиеттерін дамыту Қалпына келтіру іс-шаралар 8 Шаршауды жоюға, жарақаттардың алдын алуға, эмоционалдық кернеуді бәсеңдетуге, бұлшықеттер мен сіңірлерді қалпына келтіруге бағытталған шаралар кешені. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Кіші құзға өрмелеу топтарында оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Жартасқа өрмелеу бойынша балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде бас төреші, спорт түрі бойынша орынбасары, бас хатшы рөлінде жарыстарға төрелік ету Барлығы 100% Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 20 Өрмелеуді жетілдірудің негізі ретінде дене және арнайы дайындықты жоғары деңгейде ұстау Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 8 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 30 Жеке өрмелеу стилін дамыту. Маршруттағы комбинацияларды жетілдіру (мысалы, динамикалық көтерілулер, күрделі байламдар), бастапқы қозғалыстар және аралық өрмелеу/демалу. Тактикалық 26 Әртүрлі өрмелеу стильдерінің (мысалы, статикалық, динамикалық, күшті, техникалық) сипаттамаларын ескере отырып, қиындықты және боулдерингпен өтудің тактикалық жоспарларын жасау. Белгілі бір маршруттар/боулдеринг бойынша жеке тактикалық жоспарларды әзірлеу, өтуді талдау және тактикалық стратегияны дайындау Теориялық 7 Қазақстандағы және әлемдегі құзға өрмелеудің негізгі даму тенденциялары. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Маршруттарды тактикалық талдау/боулдеринг мәселелері, өрмелеу үшін тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Өрмелеуге арналған қондырғы және өрмелеу нәтижелерін талдау Психологиялық 6 Жартасқа өрмелеуді жаттықтыру барысында өз бетінше ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету қабілеті Қалпына келтіру іс-шаралар 10 Шаршауды жоюға, жарақаттардың алдын алуға, эмоционалдық кернеуді бәсеңдетуге, бұлшықеттер мен сіңірлерді қалпына келтіруге бағытталған шаралар кешені. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылардың құзға өрмелеу жаттығуларындағы қателерді анықтау және түзету. Кіші жас топтарына қатысатындарға жартасқа өрмелеудің жеке жаттығулары мен әдістерін үйренуге көмектесу. Жартасқа өрмелеу жарыстарының негізгі ережелерін, жарыстардың есебін жүргізу және жүргізу жүйесін меңгеру. Жартасқа өрмелеу жарыстарының құзға өрмелеу түрлерін (жылдамдық, қиындық, боулдеринг) бағалау Барлығы 100%

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Топ Жа­сы Жы­ныс Се­кі­ру (см) 30 м (сек) жү­гі­ру 3x10 м (сек) жү­гі­ру Жү­гі­ру 5 мин (м) Трас­са (Трек) дең­гейі Бо­ул­де­ринг (флеш­ка) Қиын­дық Жыл­дам­дық 10 м (сек) Жыл­дам­дық 15 м (сек) Тар­ты­лу (рет) Кам­пу­сте ілі­ніп тұ­ру (сек) АД-1 6-9 Е 110 8.0 16.0 5в 1 5а 18.0 - 4 10 110 АД -1 6-9 Ә 100 8.5 18.0 5a 1 5a 20.0 - 2 7 100 АД -2 6-9 Е 120 7.7 14.0 5в 1 5b 15.0 - 5 10 120 АД -2 6-9 Ә 110 8.0 15.0 5a 1 5a+ 15.0 - 3 7 110 ОЖТ-1 10-14 Е 150 6 11.0 5c 1 6а 14.0 - 10 15 150 ОЖТ -1 10-14 Ә 140 6.5 12.0 5в 1 5с+ 15.0 - 8 10 140 ОЖТ -2 10-14 Е 160 5.5 10.0 5с+ 2 6а+,в 8.0 16.0 12 15 160 ОЖТ -2 10-14 Ә 150 5.8 11.0 5с 2 6а+ 10.0 17.0 10 10 150 СЖ-1 15 жас және одан жо­ға­ры Е 180 4.6 8.0 6a+ 3 6в+ - 14.0 18 30 180 СЖ -1 15 жас және одан жо­ға­ры Ә 170 4.9 8.5 6a 3 6в - 16.0 15 25 170 СЖ -2 15 жас және одан жо­ға­ры Е 190 4.4 7.8 6в+ 4 6с - 13.0 20 40 190 СЖ -2 15 жас және одан жо­ға­ры Ә 180 4.7 8.2 6в 4 6в+ - 14.5 18 30 180 СЖ – 2-ден жо­ға­ры 15 жас және одан жо­ға­ры Е Про­филь­дік пән­дер бой­ын­ша ма­ман­дан­ды­ры­л­ған қа­был­дау-ауы­су те­сті­ле­уі. СЖ - 2-ден жо­ға­ры 15 жас және одан жо­ға­ры Ә Про­филь­дік пән­дер бой­ын­ша ма­ман­дан­ды­ры­л­ған қа­был­дау-ауы­су те­сті­ле­уі. ЖСШ 15 жас және одан жо­ға­ры Е Про­филь­дік пән­дер бой­ын­ша ма­ман­дан­ды­ры­л­ған қа­был­дау-ауы­су те­сті­ле­уі. ЖСШ 15 жас және одан жо­ға­ры Ә Про­филь­дік пән­дер бой­ын­ша ма­ман­дан­ды­ры­л­ған қа­был­дау-ауы­су те­сті­ле­уі. Тестілеу жылына екі рет өткізіледі, жалпы және арнайы дене дайындығын бағалауды қамтиды. Әр оқу тобының бақылау жаттығуларының өз жиынтығы қарастырылған

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1. Қор­ға­ныш кө­зіл­дірі­гі да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 1 2 2. Құз­ға өр­ме­леу туфли жұп (3 да­на) адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 3. Жа­рыс­қа ар­нал­ған ки­ім (шал­бар, іш ки­ім, ано­рак,ху­ди) жиын­тық адам 1 1 1 6 ай 1 6 ай 1 6 ай 1 6 ай 4. Сақ­тан­ды­ру жүй­е­сі (бел­деу) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 5. Жыл­дам­дық­қа құз­ға өр­ме­ле­у­ге ар­нал­ған туфли жұп (3 да­на) адам 1 6 ай 1 6 ай 1 3 ай 1 3 ай 1 6 ай 6. Қиын­дық­қа құз­ға өр­ме­ле­у­ге ар­нал­ған туфли жұп (3 да­на) адам 1 6 ай 1 6 ай 1 3 ай 1 3 ай 1 6 ай 7. Бо­ул­де­ринк­ке құз­ға өр­ме­ле­у­ге ар­нал­ған туфли жұп (3 да­на) адам 1 6 ай 1 6 ай 1 3 ай 1 3 ай 1 6 ай 8. Маг­не­зи­я­ға ар­нал­ған қап­шық да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 Спорт мүкәммалдары мен жабдықтары № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1. Ка­ра­бин­мен жа­бық­ты­л­ған жыл­дам тар­ту жүй­е­сі жиын­тық адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2. Тү­сі­ру құ­ры­л­ғы­ла­ры (Гри-Гри тип­тес). да­на адам 1 - - - - 1 - 1 1 - 3. Ста­ти­ка­лық жіп метр оқу то­бы 300 6 ай 300 6 ай 300 6 ай 300 6 ай - - 4. Ди­на­ми­ка­лық жіп метр оқу то­бы 200 6 ай 200 6 ай 200 6 ай 200 6 ай - - 5. Уқа­лау буы­л­тығы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 - 6. Иық эс­пан­де­рі да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 - 7. Қол­ба­сын эс­пан­де­рі да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 - 8. Құр­ғақ маг­не­зия грамм адам 2000 1 2000 1 2000 6 ай 2000 6 ай 1 1 9. Сұй­ық маг­не­зия мил­ли­литр адам 300 1 300 1 300 6 ай 300 6 ай 1 1 10. Фит­нес-тре­кер да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 - 11. Ұста­ғы­штар­ды та­за­лау щет­ка­ла­ры да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 - 12. Жат­тығу ре­зин­ка­ла­ры да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 - 13. Қо­сым­ша сал­мақ­ты бел­дік да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 - 14. Элек­тр­лі қол мас­са­же­рі да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 - 15. Тейп­тер метр адам 5 1 5 1 5 6 ай 5 6 ай 1 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 97 қосымша Академиялық ескек есу бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 97-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру мақсатында әзірленді. Оның негізгі мақсаты – академиялық ескек есу бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі мақсаттары мен міндеттері:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытуға логикалық әрі тиімді жүйе құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау.. Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде қазақстандық спортшылардың әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік беретін халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне арналған нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 5 8 416 АД – 2 5 10 520 ОЖТ – 1 4 12 624 ОЖТ – 2 4 14 728 ОЖТ – 3 3 18 936 ОЖТ 3-тен жоғары 3 20 1040 СЖ – 1 2 24 1248 СЖ– 2 2 26 1352 СЖ 2-ден жоғары 2 28 1456 ЖСШ 2 32/36 1664/1872 Клубтар/ секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) 14 жасқа дейін Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады 16 жасқа дейін 19 жасқа дейін 23 жасқа дейін Ересектер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізу орнына бару және кері қайту уақытын есепке алмай белгіленеді

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық зерт­теп-қа­ра­у­ға ар­нал­ған іс-ша­ра­лар Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД – 1 АД – 2 ОЖТ – 1 18 күн­ге дей­ін: ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры; ха­лы­қа­ра­лық спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша. 24 күн­ге дей­ін: Сту­дент­тер ара­сын­да­ғы Әлем, Еуро­па, Азия чем­пи­о­нат­та­ры­на, Олим­пи­а­да­лық, Ази­я­лық, Дү­ни­е­жү­зі­лік Азия Уни­вер­си­а­да­сы­на оқу-жат­тығу жиын­да­ры 21 күн­ге дей­ін-ке­шен­ді спорт­тық-бұ­қа­ра­лық іс-ша­ра­лар­ға, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның чем­пи­о­нат­та­ры­на, Ку­б­ок­та­ры­на дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу жиын­да­ры 12 күн­ге дей­ін Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес 7 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес Ұй­ым­дар­дың әкім­ші­лі­гі спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың Күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы оқу жы­лы­на ай­қын­дай­ды Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Мә­де­ни­ет және спорт ми­ни­стрі­нің 2015 жы­л­ғы 14 ма­мыр­да­ғы № 179 бұй­ры­ғы­на сәй­кес. Оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зу ор­ны­на ба­ру және ке­рі қай­ту уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­лен­ген ОЖТ – 2 ОЖТ – 3 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры СЖ – 1 СЖ– 2 СЖ 2-ден жо­ға­ры ЖСШ ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) 14 жас­қа дей­ін 16 жас­қа дей­ін 19 жас­қа дей­ін 23 жас­қа дей­ін Ере­сек­тер Клуб­тар/ сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізу орнына бару және кері қайту уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар (ұсы­ны­ла­тын са­ны) Оқу-жат­тығу жиын­да­ры (ұсы­ны­ла­тын са­ны Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД – 1 0 0 0 0 0 0 АД– (1 жыл­дан астам) 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 0 1 2 3 0 3 ОЖТ – 2 0 1 2-3 4 0 3 ОЖТ – 3 1 1 2-3 4 1-2 3-4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1-2 2 2-3 4 2-3 3-4 СЖ – 1 спорт. раз­ряд / атақ­та­ры­на бай­ла­ны­сты 2-3 2 2-3 4 3-5 3-4 СЖ– 2 спорт. раз­ряд / атақ­та­ры­на бай­ла­ны­сты 2-3 2 2-3 4 3-5 3-4 СЖ 2 оқу жы­лы­нан астам. спорт. раз­ряд / атақ­та­ры­на бай­ла­ны­сты 3-4 2 2-3 3 4-5 3-4 ЖСШ спорт. раз­ряд / атақ­та­ры­на бай­ла­ны­сты 6 дей­ін 2 2 2 5-8 2-3 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Ұй­ым­ның жар­ғы­сы­на сәй­кес жү­зе­ге асы­ры­ла­ды Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер 9–13 жас – ұл­дар мен қы­здар (СЖ топ­та­ры) 2-3 2 2-3 4 0 0 ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) 14 жас­қа дей­ін Дай­ын­дық ке­зең­де­рін­де­гі оқу жүк­те­ме­сін орын­дау спорт­шы­ның бел­гі­лі бір спорт ұй­ы­мы­на (оқу то­бы­на/ке­зе­ңіне) ти­іс­ті­лі­гіне, сон­дай-ақ спорт­шы­лар­дың же­ке дай­ын­дық жос­пар­ла­ры­на сәй­кес жү­зе­ге асы­ры­ла­ды Же­ке спорт­тық да­яр­лық жос­пар­ла­ры­на сәй­кес. «Ор­та­лық Олим­пи­а­да­лық да­яр­лау ор­та­лы­ғын­да­ғы (ООД) оқу-жат­тығу жұ­мысын ұй­ым­да­сты­ру: спорт­шы­лар­ды да­яр­лау жыл бойы жү­зе­ге асы­ры­ла­ды, бі­рақ бір спорт­шы­ға жы­лы­на 250 күн­нен ас­пай­ды және ол спорт­шы­лар­ды да­яр­ла­удың пер­спек­ти­ва­лық бағ­дар­ла­ма­ла­ры­на сәй­кес жүр­гі­зі­ле­ді.» Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Мә­де­ни­ет және спорт ми­ни­стрі­нің 2018 жы­л­ғы 19 қыр­күй­ек­те­гі № 263 бұй­ры­ғы­на ре­дак­ци­я­лан­ған 4-та­ра­у­ға сәй­кес 16 жас­қа дей­ін 19 жас­қа дей­ін Ұлт­тық жа­ры­стар: Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да жыл сай­ын әр­түр­лі жас са­нат­та­ры ара­сын­да 1–5 рет ҚР чем­пи­о­на­ты өт­кі­зі­ле­ді. Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар: Ха­лы­қа­ра­лық күн­тіз­бе ая­сын­да — әлем чем­пи­о­нат­та­ры, Әлем ку­бо­гы ке­зең­де­рі, жа­сө­спі­рім­дер мен жастар ара­сын­да­ғы чем­пи­о­нат­тар, Азия чем­пи­о­нат­та­ры және бас­қа да жа­ры­стар — жы­лы­на 7–9 ірі ха­лы­қа­ра­лық жа­рыс­қа дей­ін өт­кі­зі­луі мүм­кін. 23 жас­қа дей­ін Жал­пы кө­ле­мі: Жал­пы ал­ған­да, ЖСШ (жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі) топ­та­ры­ның спорт­шы­ла­ры үшін ұлт­тық және ха­лы­қа­ра­лық дең­гей­де­гі әр­түр­лі жа­ры­стар­ды (рей­тинг­тік ха­лы­қа­ра­лық старт­тар, рес­пуб­ли­ка­лық, об­лы­стық, қа­ла­лық, әлем ку­бо­гі (ӘК), әлем чем­пи­о­на­ты (ӘЧ), Азия чем­пи­о­на­ты (АЧ)) ес­ке­ре оты­рып, жы­лы­на 15 жа­рыс­қа дей­ін қа­ты­су ұсы­ны­ла­ды, оның ішін­де жы­лы­на 2 ма­ңы­зды жа­ры­стан ар­тық бол­мауы ти­іс. Жа­рыс мау­сы­мы негі­зі­нен на­урыз ай­ы­нан қа­зан ай­ы­на дей­ін со­зы­ла­ды. Қар­қын­ды­лы­ғы: Жа­рыс ал­дын­да­ғы ке­зең­де старт са­ны ар­туы мүм­кін, ал мау­сы­ма­ра­лық ке­зең­де ке­ле­сі жа­ры­стар­ға қай­та ора­лу мен дай­ын­дық­ты қам­та­ма­сыз ету үшін тө­мен­де­уі мүм­кін. Ма­ңы­зды ес­кер­ту: Жа­рыс жос­па­рын жат­тық­ты­ру­шы­лар шта­бы спорт­шы­ның же­ке мақ­сат­та­рын, ағым­да­ғы ны­са­нын және ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар күн­тіз­бе­сін ес­ке­ре оты­рып әзір­лей­ді. Кей­бір жағ­дай­лар­да ірі ха­лы­қа­ра­лық старт­тар­ға дай­ын­да­лу үшін спорт­шы­лар­ға жа­рыс­қа қа­ты­су са­нын шек­теу қой­ы­луы мүм­кін, бұл жат­тығу про­це­сіне шо­ғыр­ла­ну­ға мүм­кін­дік бе­ре­ді. Ере­сек­тер Же­ке спорт­тық дай­ын­дық жос­пар­ла­ры­на сәй­кес. Жыл бойы оқу-жат­тығу жиын­да­рын (оқу-жат­тығу жиын­да­рын) өт­кі­зу кә­сі­би спорт­шы­лар мен ко­ман­да­лар үшін кө­бі­не­се жақ­сы тә­жі­ри­бе бо­лып та­бы­ла­ды, әсі­ре­се жо­ға­ры нәти­же­лер­ге қол жет­кі­зу мақ­са­ты бол­са. Де­ген­мен, үй­де жат­тығу ар­на­сы­ның бо­луы неме­се бол­мауы мұн­дай жүй­е­нің ти­ім­ді­лі­гіне әсер етуі мүм­кін ма­ңы­зды фак­тор бо­лып та­бы­ла­ды. Негіз­гі ес­ке­рі­ле­тін жайт­тар: Жыл бойы ОЖЖ ар­тық­шы­лық­та­ры: Тұ­рақ­ты жүк­те­ме және про­гресс: тұ­рақ­ты жұ­мыс дағ­ды­лар­ды ны­ғай­ту­ға, фор­ма дең­гей­ін арт­ты­ру­ға мүм­кін­дік бе­ре­ді. Оқу про­це­сі­нің ин­те­гра­ци­я­сы: дай­ын­дық­ты ба­қы­ла­у­ға бо­ла­ды, нәти­же­ні тө­мен­де­те­тін үл­кен үзі­лі­стер­ден аулақ бо­лы­ңыз. Жос­пар­лы­лық: нақ­ты күн­тіз­бе­ні ке­зең­ді­лік­пен орын­дау мүм­кін­ді­гі. Кем­ші­лік­те­рі мен тәу­е­кел­де­рі: - Ес­кек есу ке­зін­де жат­тығу ар­на­сы­ның бо­луы – үл­кен құн­ды­лық бо­лып та­бы­ла­ды. Бұл кез-кел­ген уа­қыт­та жат­тығ­у­ға, фор­ма­ны сақ­та­у­ға, жат­тығу жиын­да­ры­нан тыс тех­ни­ка­мен жұ­мыс іс­те­у­ге мүм­кін­дік бе­ре­ді. - Же­ке ар­на­сы неме­се жат­тығу ба­за­сы­на қол­же­тім­ді­лі­гі жоқ болған жағ­дай­да тех­ни­ка­лық дең­гей мен спорт­тық ше­бер­лік­тің тө­мен­деу қа­у­пі бар. Дене бел­сен­ді­лі­гі:** - Үй­де неме­се үй­дің жа­нын­да жат­тығу мүм­кін­ді­гі бол­ма­са, спорт­шы­ға дене шы­нық­ты­ру дең­гей­ін ұстап тұ­ру қиы­ны­рақ. Пси­хо­ло­ги­я­лық ас­пект: - Тұ­рақ­ты жиын­дар қал­пы­на кел­ті­ру мен де­ма­лу­ды ес­ке­ре оты­рып, дұ­рыс ұй­ым­да­сты­рыл­ма­са, шар­ша­уды ту­ды­руы мүм­кін. Үй­де ар­на бол­ма­са не іс­теу ке­рек: Жат­тығ­у­дың ба­ла­ма түр­ле­рін қол­да­ну: - Тре­на­жер­лер, күш және кар­дио жүк­те­ме­лер, құр­лық­та­ғы жұ­мыс, мо­дель­дер­мен және бей­не­ма­те­ри­ал­дар­мен тех­ни­ка­лық жат­тығ­у­лар. Қар­қын­ды жиын­дар мен мау­сы­ма­ра­лық ке­зең­дер­ді жос­пар­лау: - Мау­сы­ма­ра­лық ке­зең­де тре­на­жер­лер­ді, бейне са­бақ­тар­ды, мо­дель­де­улер­ді қол­да­на оты­рып, дене шы­нық­ты­ру мен тех­ни­ка­ға ба­са на­зар ауда­ру. Су­ға шы­ғу мүм­кін­ді­гін қам­та­ма­сыз ету: - Мау­сым­да су ай­дын­да­ры­на тұ­рақ­ты шы­ғу, сон­дай-ақ бел­гі­лі бір ке­зең­дер­де ар­на­ла­ры бар жат­тығу ба­за­ла­рын пай­да­ла­ну. Қо­ры­тын­ды: Үй­де ар­на бол­ма­ған жағ­дай­да жыл бойы ОЖЖ өт­кі­зу мүм­кін, бі­рақ жақ­сы ұй­ым­да­сты­ру­ды және жат­тығ­у­дың ба­ла­ма әді­сте­рін қа­жет ете­ді. Бұл әсі­ре­се жо­ға­ры дең­гей­де­гі спорт­шы­лар­ға қа­ты­сты. Су­да жат­тығ­у­ды кем де­ген­де бел­гі­лі бір ке­зең­дер­де ұй­ым­да­сты­ру мүм­кін­ді­гі – бұл мұн­дай жүй­е­нің ти­ім­ді­лі­гін ед­әу­ір арт­ты­ра­ды Әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар­ды ұй­ым­да­сты­ра­тын спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры мен ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру және спорт­ты да­мы­ту қыз­ме­тін жү­зе­ге асы­ра­тын дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры. Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Негізгі жиындар** — жылына 3-4 рет өткізіледі, оған дайындық, спорттық және қалпына келтіру кезеңдері кіреді. Маусымаралық жиындар** — маусымаралық кезеңде өткізіледі, қол жеткізілген нәтижелерді бекіту және жарақаттанудың алдын алу мақсатында. Жарыс алдындағы жиындар* * — маңызды жарыстардың алдында, соңғы дайындық үшін өткізіледі. Магистральдық жиындар** - ұзағырақ әрі қарқынды жүктемемен, әдетте 3–4 аптаға созылады. Ескерту: Қазақстанда климаттық ерекшеліктерге (ұзақ қыс) байланысты арнайы ескек арналарында өткізілетін сыртқы ОЖЖ қажеттілік болып табылады. СЖ және ЖСШ топтарына арналған жиындар нормативтері бойынша жалпы ұсынымдар: Жиындардың ұзақтығы: - Жоғары деңгейдегі спортшылар үшін негізгі жиындар көбінесе 2-ден 4 аптаға дейін созылады. - Маусымаралық немесе дайындық жиындары қысқа болуы мүмкін-1-2 апта. Жиындар форматы: - Суда жасалатын жаттығу сабақтарымен қатар, тренажерларда жұмыс істеуді де, дене шынықтыруды, тактикалық және техникалық сабақтарды да қамтиды. - Кедергілерден өту дағдыларына, ескек есу техникасы мен тактикасына ерекше назар аударылады. Қарқындылығы мен жиілігі: - Маңызды жарыстарға дайындық кезеңінде жиындар қарқынды және жиі болуы мүмкін, үзілістер аз болады. - Қалпына келтіру жиындары жүктемені азайту және қалпына келтіру үшін жарыстан кейін өткізіледі. Жиындардың нақты саны және олардың ұзақтығы жаттықтырушылар штабы мен спорт ұйымы бекіткен дайындық жоспары негізінде әрбір спортшы мен спорт түрі үшін жеке айқындалады

4. Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз ету жөніндегі нормалар Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 14 жас­қа дей­ін 16 жас­қа дей­ін 19 жас­қа дей­ін 23 жас­қа дей­ін Ере­сек­тер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 13 39 22 66 22 66 35 105 35 105 (ко­ман­да­лық жа­ры­ста+1) Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 13 39 22 66 22 66 35 105 35 105 (ко­ман­да­лық жа­ры­ста+1) Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 13 39 22 66 22 66 35 105 35 105 (ко­ман­да­лық жа­ры­ста+1) Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 13 39 22 66 22 66 35 105 35 105 (ко­ман­да­лық жа­ры­ста+1) Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - - - 9 27 9 27 9 27 Әйелдер Жа­ры­стың түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 14 жас­қа дей­ін 16 жас­қа дей­ін 19 жас­қа дей­ін 23 жас­қа дей­ін Ере­сек­тер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 13 39 22 66 22 66 35 105 35 105 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 13 39 22 66 22 66 35 105 35 105 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 13 39 22 66 22 66 35 105 35 105 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 13 39 22 66 22 66 35 105 35 105 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - - - 9 27 9 27 9 27 Ескерту: Ресми жарыстарда ойнатылатын жиынтықтар мен медальдар саны жас бойынша (спорт түрлері мен пәндер бойынша) әлем чемпионаттарында ойнатылатын жиынтықтар мен медальдар санына сәйкес келуі тиіс. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 10 5 1 - Облыстық турнирлер 6 9 2 - Республикалық турнирлер 3-5 3-5 5 5 Ресми облыстық жарыстар 3 3 7 3 - Ресми республикалық жарыстар 1-2 1-2 10 7-10 -

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу 1. Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы 30 Жалпы дене дайындығын қалыптастыру Техникалық 30 Ескек есу техникасының негіздерімен танысу Тактикалық 15 Академиялық қайықтың жиынтығын, терминологияның ерекшелігін, «есу техникасы» түсінігін білу, қайықтың дұрыс қонуы мен шығуын көрсету Теориялық 15 Жарыс ережелерін, негізгі терминдерді және спорт туралы негізгі білімді үйрену Психологиялық 10 Тәртіпті дамыту, жаттығулардағы мінез-құлық дағдыларының оң мотивациясы Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 - Барлығы 100% 2. Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы 30 Төзімділікті, күш пен үйлестіру қабілетін арттыру Техникалық 30 Білімі: академиялық қайықтың жабдықтарын, терминологияның ерекшеліктерін, «ескек есу техникасы» ұғымын білу; қайыққа дұрыс отыру және қайықтан дұрыс шығу, ұсталым (захват) кезінде корпусдың дұрыс орналасуын көрсету. Қашықтықты өткен кезде келесі негізгі элементтер бойынша меңгерілген дағдыларды көрсету: ескек соғу ұзындығы, ескек қалағының соғу кезінде және қайтару кезеңінде (занос) көлденең қозғалысы, подъез (алға жылжу) кезінде дененің басқарылатын қозғалысы. Тактикалық 15 Негізгі тактикалық дайындық: қашықтықты өту тактикасы ұғымы, бәсекелестік жағдайды қабылдау Теориялық 15 Қауіпсіздік техникасы және оқу процесінің негіздері туралы білімді кеңейту Психологиялық 10 Старт алдындағы қобалжуды жеңу дағдысын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 - Барлығы 100% 3. Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы 30 Арнайы төзімділікті, күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін дамыту Техникалық 30 Қашықтықты өткен кезде ескерілетіндер: спортшының қайықтағы дұрыс орналасуы, қимылдардың үйлесімділігі, тепе-теңдікті сақтау; сондай-ақ келесі негізгі элементтер бойынша меңгерілген дағдыларды көрсету: ескек соғу ұзындығы, ескек қалағының соғу және занос кезіндегі көлденең қозғалысы, подъез кезіндегі дененің басқарылатын қозғалысы, ритмді, координацияны және қимылдардың үнемділігін тұрақты сақтау. Тактикалық 15 Негізгі тактикалық дайындық: тактикалық шеберлік туралы жалпы білім, бәсекелестік жағдайды қабылдау және талдау, қашықтықтан өту кезінде өз күштерін ұтымды бөлу қабілеті мен әдістері. Теориялық 15 Ескек есу техникасының физиологиясы мен негіздері бойынша білімді тереңдету Психологиялық 10 Жаттығу жүктемелеріне төзімділікті дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 - Барлығы 100% 4. Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы 30 Жылдамдық-күш және аэробты төзімділікті дамытуға арналған мамандандырылған жұмыс Техникалық 30 Қашықтықты өткен кезде ескерілетіндер: спортшының қайықтағы дұрыс орналасуы, қимылдардың үйлесімділігі, тепе-теңдікті сақтау; негізгі элементтер бойынша меңгерілген дағдыларды көрсету: ескек соғу ұзындығы, ескек қалағының соғу және занос кезіндегі көлденең қозғалысы, подъез кезіндегі дененің басқарылатын қозғалысы, ритмді, координацияны және қимылдардың үнемділігін тұрақты сақтау, қимылдарды тұрақтандыру және олардың өзара байланысын сақтау. Тактикалық 15 Бәсекелестік жағдайды қабылдау және талдау, ұтымдылықтың дағдылары мен әдістері, қашықтықтан өту кезінде өз күштерін бөлу, төрешілік ережелерін, жарыстар туралы ережені білу Теориялық 15 Қашықтықтан өтуді талдау Психологиялық 10 Ұзақ жаттығу циклдарындағы мотивацияны басқару Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 - Барлығы 100% 5. Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы 30 Спортшының жеке ерекшеліктеріне баса назар аудара отырып, терең дене шынықтыру дайындығы Техникалық 30 Қашықтықты өткен кезде ескерілетіндер: спортшының қайықтағы дұрыс орналасуы, қимылдардың үйлесімділігі, тепе-теңдікті сақтау; негізгі элементтер бойынша меңгерілген дағдыларды көрсету: ескек соғу ұзындығы, ескек қалағының соғу және занос кезіндегі көлденең қозғалысы, подъез кезіндегі дененің басқарылатын қозғалысы, ритмнің, координацияның және қимылдардың үнемділігінің тұрақты сақталуы, қимылдардың тұрақтандырылуы және олардың өзара байланысы. Тактикалық 15 Бәсекелестік жағдайды қабылдау және талдау, ұтымдылықтың дағдылары мен әдістері, қашықтықтан өту кезінде өз күштерін бөлу, төрешілік ережелерін, жарыстар туралы ережені білу Теориялық 10 Оқу-жаттығудың микро және мезо циклдерін жоспарлау негіздері Психологиялық 10 Күрделі бәсекелестік жарыс жағдайларына дайындық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Төрешілерге алғашқы көмек, басталу және аяқталу сигналымен оқыту Барлығы 100% 6. Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы 30 Жалпы және арнайы дене дайындығының ең жоғары деңгейін қалыптастыру Техникалық 30 Қашықтықты өткен кезде ескерілетіндер: спортшының қайықтағы дұрыс орналасуы, қимылдардың үйлесімділігі, тепе-теңдікті сақтау; негізгі элементтер бойынша меңгерілген дағдыларды көрсету: ескек соғу ұзындығы, ескек қалағының соғу және занос кезіндегі көлденең қозғалысы, подъез кезіндегі дененің басқарылатын қозғалысы, ритмді, координацияны және қимылдардың үнемділігін тұрақты сақтау, қимылдарды тұрақтандыру және олардың өзара байланысын қамтамасыз ету. Тактикалық 15 Бәсекелестік жағдайды қабылдау және талдау, ұтымдылықтың дағдылары мен әдістері, қашықтықтан өту кезінде өз күштерін бөлу, төрешілік ережелерін, жарыстар туралы ережені білу Теориялық 10 Ескек есудің спорттық физиологиясы мен биомеханикасын терең зерттеу Психологиялық 10 Үлкен старттарда стрессті басқаруға дайындық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жасөспірімдер стартының төрешілігіне көмек Барлығы 100% 7. Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы 30 Арнайы және аэробты төзімділікті дамыту, күш пен жылдамдық қасиеттерін арттыру Техникалық 30 Қашықтықтан өту кезін жетілдіру қозғалыстардың тұрақты орындалуына және олардың бір-бірімен байланысында ескеріледі. Тактикалық 15 Бәсекелестік жағдайда қабылдау, талдау және шешім қабылдау, қашықтықтан өту кезінде өз күштерін ұтымды бөлу, тактикалық шешімдерді тез қабылдау, өз тактикасын құра білу. Теориялық 10 Бейне жаттығулар мен жарыстарды талдау, техникалық қателерді зерттеу Психологиялық 10 Бәсекеге қабілетті күрес жағдайларына психологиялық бейімделу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Облыстық старттардың төрешілігіне көмек көрсету, төрешілік қағидаларын, жарыстар туралы ережені білу Барлығы 100% 8. Екінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы 30 Жоғары деңгейдегі күш пен жылдамдыққа дайындықты сақтау және дамыту Техникалық 30 Қашықтықтан өту кезін жетілдіру қозғалыстардың тұрақты орындалуына және олардың бір-бірімен байланысында ескеріледі. Тактикалық 15 Бәсекелестік жағдайды қабылдау және талдау, қашықтықтан өту кезінде өз күштерін ұтымды бөлу, тактикалық шешімдерді тез қабылдау, өз тактикасын құра білу. Теориялық 10 Оқу процесінің кезеңділігін зерттеу Психологиялық 10 Стресстік жағдайларда өзін-өзі реттеу дағдылары Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Республикалық старттардың төрешілігіне көмек Барлығы 100% 9. Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы 30 Жоғары жүктеме жағдайында мамандандырылған төзімділік жаттығулары Техникалық 30 Қашықтықтан өту кезін жетілдіру қозғалыстардың тұрақты орындалуына және олардың бір-бірімен байланысында ескеріледі. Тактикалық 15 Бәсекелестік жағдайды қабылдау және талдау, қашықтықтан өту кезінде өз күштерін ұтымды бөлу, тактикалық шешімдерді тез қабылдау, өз тактикасын құра білу. Теориялық 10 Өзін-өзі бақылау элементтері бар жеке дайындық жоспарын әзірлеу Психологиялық 10 Максималды стресс пен стресстегі психологиялық тұрақтылық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Республикалық старттардың төрешілігіне қатысу Барлығы 100% 10. Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы 25 Арнайы төзімділік пен жарылғыш күштің ең жоғары деңгейін сақтау және дамыту. Жеке физиологиялық мәліметтер негізінде дайындықты түзету Техникалық 35 Қашықтықтан өту кезін жетілдіру қозғалыстардың тұрақты орындалуына және олардың бір-бірімен байланысында ескеріледі. Тактикалық 20 Бәсекелестік (халықаралық) жағдайды қабылдау және талдау, қашықтықтан өту кезінде өз күштерін ұтымды бөлу, тактикалық шешімдерді тез қабылдау, өз тактикасын құра білу. Теориялық 10 Биомеханикалық сипаттамаларды, тактикалық қателіктерді терең талдау, жоспарлау Психологиялық 5 Ірі халықаралық старттардың қысымы жағдайында психологиялық оңтайландыру, жүлделі орындар үшін күреске психикалық дайындық Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Спорт төрешісі ретінде жұмыс істеу Барлығы 100%

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1.Спорт пәндері үшін жалпы дайындығының нормативтері 1 30 м жүгіру сек 5,5 артық емес сынақ 6 артық емес сынақ 5,5 артық емес сынақ 6 артық емес сынақ 2 Қайталап жүгіру 3 x 10 м сек 9,2 артық емес сынақ 9,6 артық емес сынақ 9,2 не более сынақ 9,6 артық емес сынақ 3 Орнынан ұзын дыққа секіру см 160 артық емес сынақ 150 артық емес сынақ 160 артық емес сынақ 150 артық емес сынақ 4 15 секундқа отыру/тұру Саны 12 кем емес сынақ 10 кем емес сынақ 12 кем емес сынақ 10 кем емес сынақ 5 1 км жүгіру Мин/сек 6 мин 30 сек артық емес сынақ 6 мин 50 сек артық емес сынақ 6 мин 30 сек артық емес сынақ 6 мин 50 сек артық емес сынақ 6 Кермеге тартылу ұлдар/ шалқадан жатып төмен кермеден тартылу қыздар Саны 2-ден кем емес сынақ 8-ден кем емес сынақ 2-ден кем емес сынақ 8-ден кем емес сынақ 7 Еденде жатып қолды бүгу және созу Саны 10 кем емес сынақ 6 кем емес сынақ 10 кем емес сынақ 6 кем емес сынақ 8 Аяқты түзетіп тұрған күйден алға қарай еңкейту (қол саусақтарымен еденге тигізу) Бір рет сынақ Бір рет сынақ Бір рет сынақ Бір рет сынақ 2. Арнайы дайындық нормативтері 9 50 м жүзу Уақытты есептеме генде - сынақ сынақ сынақ - сынақ - сынақ Оқу-жаттығу топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Нормативтері ұлдар бағалау қыздар бағалау 1. Жалпы дене дайындығының нормативтері 1 60 м жүгіру Сек 10,8 артық емес сынақ 11,2 артық емес сынақ 2 Қайталап жүгіру 3 x 10 м Сек 8,8 артық емес сынақ 9,2 артық емес сынақ 3 Орнынан ұзындыққа секіру См 180 кем емес сынақ 170 кем емес сынақ 4 15 секундқа отыру/тұру Саны 14 кем емес сынақ 12 кем емес сынақ 5 1,5 км жүгіру Мин/сек 7 мин 55 сек артық емес сынақ 8 мин 35 сек артық емес сынақ 6 Кермеге ілініп тартылу ұлдар/ шалқадан жатып төмен кермеден тартылу қыздар Саны 4 кем емес сынақ 12 кем емес сынақ 7 Аяқты түзетіп тұрған күйден алға қарай еңкейту, қол саусақтарымен еденге тигізу Саны 2 кем емес сынақ 2 кем емес сынақ 2. Арнайы дене дайындығының нормативтері 8 100 м жүзу Уақытты есептемегенде - сынақ - сынақ Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Нормативтер ұлдар бағалау қыздар бағалау 1. Жалпы дене дайындығының нормативтері 1 Жүгіру 100 м Сек 13,8 артық емес сынақ 16,3 артық емес сынақ 2 Қайталап жүгіру 3 x 10 м Сек 8,3 артық емес сынақ 8,7 артық емес сынақ 3 15 секундта екі аяғымен ұзындыққа секірулер Метр 25 кем емес сынақ 20 кем емес сынақ 4 30 секундта кермеге ілініп тартылу ұлдар/ шалқадан жатып төмен кермеден тартылу (қыздар) Саны 8 кем емес сынақ 18 кем емес сынақ 5 2 км жүгіру Мин/сек 7 мин 50 сек сынақ 9 мин 50 сек сынақ 6 2 км жүгіру «Жеңіл салмақ» Мин/сек 7 мин 35 сек сынақ 9 мин 35 сек сынақ 7 Еденде жатып қолды бүгу және созу Саны 21 кем емес сынақ 15 кем емес сынақ 8 Орындықта жатып штанганы (зілтемірді) тарту Саны Бір рет (салмағы кемінде 90% өз салмағынан) сынақ Бір рет (салмағы кемінде 80% өз салмағынан) сынақ 9 Орындықта жатып штанганы (зілтемірді) тарту «Жеңіл салмақ» Саны Бір рет (салмағы кемінде 85% өз салмағынан сынақ Бір рет (салмағы кемінде 75% өз салмағынан) сынақ 10 5 минутта орындықта жатып салмағы 45 кг штанганы тарту/ 5 минут ішінде орындықта жатып салмағы 35 кг штанганы (зілтемірді) тарту (Қыздар) Саны 130 кем емес сынақ 110 кем емес сынақ 11 5 минут ішінде орындықта жатып салмағы 40 кг штанганы тарту (Ұлдар)/ 5 минут ішінде орындықта жатып салмағы 30 кг штанганы (зілтемірді) тарту (Қыздар) «Жеңіл салмақ» Саны 130 кем емес сынақ 110 кем емес сынақ 12 Аяқты түзетіп тұрған күйден алға қарай еңкейту, қол саусақтарымен еденге тигізу Саны 3 кем емес сынақ 3 кем емес сынақ 2. Арнайы дене дайындығының нормативтері 1 Жалғыз есу 2000 м Мин/сек 8 мин 25 сек сынақ 9 мин 5 сек сынақ 2 Есу эргометрі 2000 м Мин/сек 6 мин 50 сек сынақ 7 мин 40 сек сынақ 3 Жалғыз есу 2000 м «Жеңіл салмақ» Мин/сек 8 мин 45 сек сынақ 9 мин 15 сек сынақ 4 Есу эргометрі 2000 м «Жеңіл салмақ» Мин/сек 7 мин 10 сек сынақ 8 мин сынақ Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Нормативтер ұлдар бағалау қыздар бағалау 1. Жалпы дене дайындығының нормативтері 1 Жүгіру 100 м Сек 13,5 артық емес сынақ 15,5 артық емес сынақ 2 Жүгіру 100 м «Жеңіл салмақ» Сек 13 артық емес сынақ 15 артық емес сынақ 3 Қайталап жүгіру 3 x 10 м Сек 7,8 артық емес сынақ 8,2 артық емес сынақ 4 15 секундта екі аяғымен ұзындыққа секірулер Метр 30 кем емес сынақ 25 кем емес сынақ 5 Тартылу Саны 30 секундта кермеге ілініп тартылу 10-нан кем емес сынақ 30 секундта шалқадан жатып төмен кермеден тартылу 25-тен кем емес сынақ 6 Жүгіру 3 км Мин/сек 12 мин 15 сек сынақ 14 мин 45 сек сынақ 7 Жүгіру 100 м «Жеңіл салмақ» Мин/сек 12 мин артық емес сынақ 14 мин 30 сек артық емес сынақ 8 Еденде жатып қолды бүгу және созу Саны 25 кем емес сынақ 20 кем емес сынақ 9 Орындықта жатып штанганы (зілтемірді) тарту Бір рет Салмағы кемінде 95% өз салмағынан сынақ Салмағы кемінде 85% өз салмағынан сынақ 10 Орындықта жатып штанганы (зілтемірді) тарту «Жеңіл салмақ» Бір рет Салмағы кемінде 90% өз салмағынан сынақ Салмағы кемінде 80% өз салмағынан сынақ 11 7 минутта орындықта жатып штанганы (зілтемірді) тарту Саны Салмағы 50 кг 160 рет кем емес сынақ Салмағы 40 кг 140 рет кем емес сынақ 12 7 минутта орындықта жатып штанганы (зілтемірді) тарту «Жеңіл салмақ» Саны Салмағы 45 кг 160 рет кем емес сынақ Салмағы 35 кг 140 рет кем емес сынақ 13 Аяқты түзетіп тұрған күйден алға қарай еңкейту, алақандармен еденге тигізу Саны 5 рет кем емес сынақ 5 рет кем емес сынақ 2. Арнайы дене дайындығының нормативтері 1 Жалғыз есу 2000 м Мин/сек 8 мин 10 сек артық емес сынақ 8 мин 45 сек артық емес сынақ 2 Есу эргометрі 2000 м Мин/сек 6 мин 30 сек артық емес сынақ 7 мин 20 сек артық емес сынақ 3 Есу эргометрі 6000 м Мин/сек 20 мин артық емес сынақ 24 мин 30 сек артық емес сынақ 4 Жалғыз есу 2000 м «Жеңіл салмақ» Мин/сек 8 мин 25 сек артық емес сынақ 8 мин 55 сек артық емес сынақ 5 Есу эргометрі 2000 м «Жеңіл салмақ» Мин/сек 6 мин 50 сек артық емес сынақ 7 мин 40 сек артық емес сынақ 6 Есу эргометрі 6000 м «Жеңіл салмақ» Мин/сек 23 мин артық емес сынақ 24 мин 30 сек артық емес сынақ

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар мен мүкәммал № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу шы, жат­тық ты­ру­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 1 Бұ­рыл­ма­лы қа­лақ жұп (2 да­на) адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 2 Жұп­тық ес­кек жұп (2 да­на) адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 3 Шаң­ғы та­яқ­ша­ла­ры жұп (2 да­на) адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 4 Шаң­ғы жа­ры­сы жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 5 Шаң­ғы бе­кіт­кіш­те­рі жиын­тық адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 6 Па­ра­фин­дер, ұн­тақ­тар, май­лар (шаң­ғы) орау ко­ман­да 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 7 Ка­та­ма­ран да­на ко­ман­да - - - - - - - - 1 3 8 Ас­па­лы қай­ық мо­то­ры да­на адам - - - - - - - - 1 6 9 Ке­уде­ше­лер неме­се құт­қа­ру құ­рал­да­ры (сә­біз тү­стес) да­на адам 1 2 1 2 - - - - - - 10 Пор­та­тив­ті ра­ция да­на адам - - - - - - - - 2 3 11 Ве­ло­си­пед да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 12 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) да­на адам - - - - - - - - 1 1 13 Дүр­бі да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 14 Ме­га­фон да­на адам - - - - - - - - 1 1 15 Қай­ық жыл­дамды­ғы на ар­нал­ған құ­рал (жыл­дам­дық­ты өл­шеу сен­со­ры) да­на адам - - - - 1 3 1 3 - - 16 Жү­рек со­ғу жи­і­лі­гі­нің мо­ни­то­ры (Пуль­со­метр) да­на адам - - - - 1 3 1 3 - - 17 Ша­тыр ша­ты­ры да­на адам - - - - - - - - 1 2 18 Қа­лақ ұста­ғы­шы­на ар­нал­ған ре­зең­ке сап­та­ма да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 19 Қа­лақ­ша­ға ар­нал­ған ман­жет­тер да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 20 Бұ­ры­лыс (ай­нал­ма­лы) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 21 Қа­лақ­ша­ға ар­нал­ған өк­ше да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 22 Ай­нал­ма­лы Ось да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 23 Қай­ық­тың са­да­қы­на ар­нал­ған ре­зең­ке шар да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 24 Қай­ық нө­мі­рін ұста­у­шы да­на эки­паж 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 25 Қай­ық ру­льі да­на эки­паж 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 26 Руль ка­бе­льі да­на эки­паж 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 27 Қай­ық­та­ғы ес­кек­ші­ге ар­нал­ған орын­дық сыр­ға­нау да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 28 Ес­кек­ші орын­дық жү­гір­гіш­те­рі жұп (2 да­на) адам 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 29 Ес­кек­ші­нің ая­ғы­на ар­нал­ған аял­да­ма (жиын­тық­та­ғы тәпіш­ке) да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 30 Қай­ық қақ­па­ғы да­на эки­паж 1 6 1 6 1 5 1 5 - - 31 Қа­лақ қақ­па­ғы да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 32 Крон­штейн қақ­па­ғы да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 - - 33 Қай­ық (жал­ғыз, екі жұп, төрт жұп, руль­сіз екі бұ­ры­лыс, руль­сіз төрт бұ­ры­лыс, се­гіз­дік, руль­мен төрт бұ­ры­лыс, руль­мен екі бұ­ры­лыс) да­на эки­паж 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 34 Бей­не­ка­ме­ра да­на адам - - - - - - - - 1 2 35 Фут­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 4 1 36 Бас­кет­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 4 1 37 Ес­кек есу эр­го­мет­рі (құр­лық­та есу­ге елік­теу) да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 38 На­ви­га­тор - спут­ник­тік на­ви­га­ция жүй­е­сі (GPS) да­на адам - - - - 1 2 39 Штан­га (зі­л­те­мір) диск жиын­тығ­ы­мен да­на оқу то­бы 2 5 2 5 2 5 2 5 - - 40 Қай­ық­тар мен қай­ық­тар­ды та­сы­мал­да­у­ға ар­нал­ған тір­ке­ме (дөң­ге­лек­тер­де­гі кон­струк­ция) да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 5 41 Жат­тық­ты­ру­шы­лық ка­тер да­на адам - - - - - - - - 1 6 Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Қам­та­ма сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу шы, жат­тық ты­ру­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 1 Жей­де-жең­сіз сер­пім­ді да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 - - 2 Жей­де (жар­ты­лай жең, фут­бол­ка, фу­фай­ка) да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 2 1 3 Жей­де (то­пик) (әй­ел­дер үшін) да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 4 Жел­ден қор­ғай­тын ес­кек­ші күр­те­сі да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 1 1 2 5 Рей­туз­дар (сер­пім­ді) да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 6 Оқ­ша­у­лан­ған жы­лы ре­зең­ке етік жұп (2да­на) адам - - - - - - - - 1 2 7 Құт­қа­ру жи­ле­ті да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 1 2 8 Ес­кек­ші Ком­би­не­зо­ны (жа­рыс) да­на адам - - 1 2 1 1 1 1 - - 9 Ес­кек­ші ком­би­не­зо­ны (жат­тығу) да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 10 Ком­би­не­зон іш-ки­ім да­на адам - - 1 2 1 1 1 1 - - 11 Ес­кек­ші­ге ар­нал­ған қол­ғап жұп (2да­на) адам - - 1 2 1 2 1 2 - - 12 Ті­зе жа­стық­ша­ла­ры жұп (2да­на) адам - - - - 1 2 1 1 - - 13 Тө­мен­гі аяқ­тар Жұп (2да­на) адам - - - - 1 2 1 1 - - 14 Сер­пім­ді буын таң­ғыш да­на адам - - - - 1 2 1 1 - - 15 Сер­пім­ді ар­қа бел­ді­гі да­на адам - - - - 1 2 1 1 - - 16 Ар­найы бе­кі­те­тін бел­беу < * > да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 17 Спорт­тық рюк­зак да­на адам - - 1 2 1 2 1 1 1 2 18 Же­ңіл ат­ле­ти­ка­лық крос­сов­ка­лар жұп адам 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 98 қосымша Триатлон бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 98-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – «Триатлон» спорт түрі бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді – алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорттық шеберлікке дейін. Бұл «Триатлон» спорт түрінің жекелеген спорт пәндері бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыру ерекшелігін ескере отырып, спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв құра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі. Спорттық дайындықтан өтетін адамдардың жасын, жынысын, «триатлон» спорт түрінің (спорт пәндерінің) ерекшеліктерін, спорттық біліктілік деңгейін (спорттық разрядтар, спорттық атақтар), дене шынықтыру нормативтері және өзге де спорттық дайындығының нормативтері ескеріледі. Оқу кезеңдерінде спорттық дайындықтан өтетін адамдар үшін дене шынықтыру дайындығының нормативтері және өзге де спорттық нормативтер спорттық дайындықтан өтетін адамдардың жасын, жынысын, сондай-ақ «триатлон» спорт түрінің ерекшеліктерін ескере отырып, спорттық дайындықтың бір кезеңінен спорттық дайындықтың басқа кезеңіне қабылдау және ауыстыру мүмкіндігін айқындайды және мыналарды: - Алғашқы дайындық топтарына қабылдау және ауыстыру үшін жалпы дене шынықтыру дайындығының нормативтері, оқу-жаттығу кезеңі (спорттық мамандандыру кезеңі), «триатлон» спорт түрі бойынша спорт шеберлігі мен жоғары спорт шеберлігін жетілдіру кезеңдерін; - Оқу-жаттығу топтарына, спорттық жетілдіру және жоғары спорттық шеберлік топтарына (спорттық мамандандыру кезеңі) қабылдау және ауыстыру үшін арнайы дене шынықтыру дайындығының нормативтері жасына және жыныстық белгісіне сәйкес разрядтық нормалар мен спорттық атақтардың нормативтерін орындау қажет. Ресми спорттық жарыстарда бірыңғай спорттық сыныптамаға және «триатлон» спорт түрінің ережелеріне сәйкес спорттық жарыстарға қатысуға рұқсат беру туралы медициналық қорытындының болуын; - Спорттық дайындықтан өту нәтижелері спорттық дайындық бағдарламасында қойылған мақсаттарға сәйкес болуын қамтиды.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Әзірлеу кезінде WT (World Triathlon - Халықаралық триатлон) халықаралық стандарттары мен тенденциялары ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға Азия әлемдік ареналарында бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Спорттық дайындық кезеңдерін іске асыруда кадрлық және материалдық-техникалық шарттарына қойылатын талаптар. Оқу-жаттығу сабақтарын, оқу-жаттығу жиындары мен спорттық жарыстарды өткізу кезінде сүйемелдеу мен қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін «триатлон» спорт түрі бойынша жаттықтырушы-оқытушыларды автожолдарда жеңіл автокөлікпен қамтамасыз ету қажет. Жартыжылдықта бір рет алғашқы кезеңде зерделеуді және барлық айналысушылар үшін жол жүрісі қағидаларын (жол жүрісі қағидаларын) тапсыруды қамтамасыз ету. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне арналған нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толықтығы (адам) Аптасына сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 10 8 416 АД – 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3-тен жоғары 6 20 1040 СЖ– 1 5 24 1248 СЖ – 2 4 26 1352 СЖ 2-ден жоғары 4 28 1456 ЖСШ 3 32-36 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Ұлдар/Қыздар Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының қандай да бір спорт ұйымына (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшыларды дайындаудың жеке жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жасөспірім ұлдар /жасөспірім қыздар Жастар Андерлер U-23 Ерлер/әйелдер Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі / жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралары Кешенді медициналық зерттеп-қарауға арналған іс-шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 0 0 0 5 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен көп емес Ұйымдардың әкімшілігі тарапынан ағымдағы оқу-жаттығу жылы үшін спорттық іс-шаралар күнтізбелік жоспарына сәйкес анықталады АД – 2 0 0 0 ОЖТ – 1 0 10 0 ОЖТ – 2 12 күнтізбелік күнге дейін 12 күнтізбелік күнге дейін 0 ОЖТ – 3 18 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 0 ОЖТ 3-тен жоғары 18 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 0 СЖ – 1 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 10 күнтізбелік күнге дейін СЖ – 2 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 10 күнтізбелік күнге дейін СЖ 2-ден жоғары 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 12 күнтізбелік күнге дейін ЖСШ 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 12 күнтізбелік күнге дейін Клубтар/секциялар 21 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Ұлдар / Қыздар 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін Жасөспірім ұлдар /Жасөспірім қыздар 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін Жастар 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін Андерлер U-23 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін Ерлер/әйелдер 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді.

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Спорттық жарыстар Оқу-жаттығу жиындары Халықара лық Республикалық Аймақтық Қалалық және аудандық Халықаралық жарыстарға ОЖЖ Республика лық жарыстарға ОЖЖ Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 0 0 0 0 0 0 АД – 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 1 4 1 4 1 4 ОЖТ – 2 1 4 1 4 1 4 ОЖТ – 3 2 6 1 4 2 6 ОЖТ 3-тен жоғары 2 6 1 4 2 6 СЖ– 1 3 9 1 4 3 9 СЖ – 2 4 9 1 4 4 9 СЖ 2-ден жоғары 4 9 1 4 4 9 ЖСШ 6 9 1 4 6 9 Клубтар/секциялар Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес Мектеп-интернат-колледждер Барлық кезеңдерде Дайындық кезеңдеріне сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытатын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз ету жөніндегі нормалар Ер­лер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар 6-11 жас Ұл­дар 12-15 жас Жа­сө­спі­рім Ұл­дар (16 жастан 19 жас­қа дей­ін) Жастар 20-23 жас Ер­лер 24 және жо­ға­ры жас Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық жа­ры­стар 5 15 5 15 7 21 7 21 7 21 Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 0 0 5 15 7 21 7 21 7 21 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 15 45 15 45 15 45 15 45 15 45 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 0 0 10 30 12 36 14 42 14 42 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 5 15 7 21 7 21 7 21 Әй­ел­дер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Қы­здар 6-11 жас Қы­здар 12-15 жас Жа­сө­спі­рім қы­здар 16-19 жас Жас қы­здар 20-23 жас Әй­ел­дер 24 және жо­ға­ры жас Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық жа­ры­стар 5 15 5 15 7 21 7 21 7 21 Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 0 0 5 15 7 21 7 21 7 21 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 15 45 15 45 15 45 15 45 15 45 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 0 0 10 30 12 36 14 42 14 42 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 5 15 7 21 7 21 7 21 Ескерту: Ресми жарыстарда ойналатын жиынтықтар мен медальдар саны жас бойынша (спорт түрі, пәндері бойынша) Әлем чемпионаттарында ойналатын жиынтықтар мен медальдар санына сәйкес келуі тиіс. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстар түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Ең жоғарғы санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер кемінде 15 адам 15 адам 0 0 0 Облыстық турнирлер кемінде 15 адам 15 адам 0 0 0 Республикалық жарыстар кемінде 12 адам 7 адам 7 адам 4 адам 0 Ресми облыстық жарыстар кемінде 13 адам 13 адам 4 адам 0 0 Ресми республикалық жарыстар кемінде 12 адам 4 адам 7 адам 4 адам 3 адам Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, облыстық Спартакиадасы және Жастар ойындары. Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары.

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 45 - Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту: төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру, жылдамдық. - Жаттығуға қызығушылықты қалыптастыру үшін ойын жаттығулары (эстафеталар, ашық ойындар). - Өз салмағымен орындалатын жаттығулар: отырып-тұру, адымдап отыру, қолды бүгіп-жазу, пресс, тақтайша (планка). - Қозғалғыштық пен икемділікті дамыту: бірлескен гимнастика, созылу. - Дұрыс қалыпты қалыптастыру, жарақаттанудың алдын алу. - Арнайы дене дайындығы түрлері бойынша: жүзу (құрлықтағы жаттығулар), жүгіру (жүгіру жаттығулары), вело (Имитациялық жаттығулар). - Аэробты төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар. - Қозғалыстарды үйлестіру бойынша жұмыс (велосипед станциясында, жүгіруде, жүзуде). - Секіру және тұрақтандыру жаттығулары Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 33 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 40 Жүзу: ● Кеудеге және арқаға кроль техникасын үйрену ● Суда тыныс алуды дамыту. ● Сырғанау және есу жаттығулары. ● Аяқ жұмысын қою (тақтада жаттығу). Велосипед: ● Қону негіздері, педальмен жұмыс, қолды үйлестіру. ● Қауіпсіз жүргізу: бастау, тежеу, бұрылу. ● Топтағы қозғалыс ережелерімен танысу. ● Станокта жұмыс істеу техникасы. Жүгіру: ● Жүгіру техникасын қою:дене қалпы, қадам, қол. ● Үйлестіру жүгіру жаттығулары (Арнайы жүгіру жаттығулары). ● Қадамның жиілігі мен үнемділігі бойынша жұмыс. Транзит: ● T1 және T2 негіздерімен танысу (уақыт есептелейді). ● Аяқ киімді ауыстыру, жабдықты ауыстыру жаттығулары Тактикалық 10 ● Триатлон кезеңдерімен және әрқайсысының ерекшеліктерімен танысу. ● Қашықтыққа күш бөлу негіздері. ● Қарқын мен ырғақ жүргізуші (пейсинг) мәнін түсіну. ● Ережелер мен мінез-құлық басында, транзиттік аймақта, жолда. ● Командалық мінез-құлық және жаттығу өзара әрекеттесуі. Теориялық 5 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Техникалық жаттығуларды орындаудың теориялық негіздері Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100% - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 40 - Өз салмағымен орындалатын күш жаттығулары (отыру, итерілу, тартылу). - Гимнастика, кросс, эстафета, ойындар. - Үйлестіруді, ептілікті, икемділікті дамыту. - Секіру жаттығулары, лақтыру, секіртпемен жұмыс. - Арнайы тұрақтандыру және тепе-теңдік жаттығулары. - Аэробты жаттығулар: жүзу, жүгіру, велосипед жүрек соғу жиілігінде 60-75% max HR ( Максималды жүрек соғу жиілігі). - Күшке төзімділік: аралықтар, жаттығулары (жүгіру, велосипедпен жүру), аяққа және өзекке (корпус) жаттығулар. - Жылдамдыққа төзімділік: негізгі жүктемеден кейінгі қысқа үдеулер. - Қуатты дамыту: спринттер, жүзуді бастау, жүгіруді жеделдету / вело. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 28 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 - Техникалық 45 - Кроль техникасын жетілдіру: дене қалпы, ұстау, алып кету, тыныс алу. - Ашық су: бағдарлау, Судан бастау, топта жұмыс істеу. - Ер-тоқымдағы қалып, каденс, көтерілу/түсу жұмысы. - Топта жүру дағдылары, велосипедті басқару. - Аяқтың орналасуы, дененің орналасуы, ырғақ. - Жеделдету, бастау, аяқтау (сөре мен мәре) дағдылары. - Аяқ киімді ауыстыруды пысықтау, гидрокостюмді шешу, жабдықты орналастыру. - «Брик» жаттығулары: вело + жүгіру. Тактикалық 15 - Қашықтықты жоспарлау: белгілеу, қарқын, күш. - Топтағы мінез-құлық: велосипедпен жүру, ағынмен жүзу. - Бастапқы тактика: жолды, ырғақты таңдау. - Аяқтау стратегиясы: үдеткіш, қарсыластармен жұмыс. - Бұрылыстардан, қуаттану аймақтарынан өту тактикасы. Теориялық - Психологиялық - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100% - Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 35 - Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту: төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру, жылдамдық. - Өз салмағымен орындалатын жаттығулар: отырып-тұру, адымдап отыру, тартылу, итеру, тақтайшалар (планка). - Ойын спорт түрлері (футбол, эстафеталар, ашық ойындар) - үйлестіру мен мотивацияны дамыту. - Гимнастика, акробатика элементтері - ептілік пен икемділікке - Секіру жаттығулары-аяқтың күш төзімділігін дамыту. - Жеңіл қарқынмен жүгіру (800 м - 3 км). - Дұрыс қалып пен қозғалыс дағдыларын үйрету. - Аэробты төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар (жүгіру, стационарлық велосипед, жүзу). - Аяққа, өзекке және иық белдеуіне күш жаттығулары. - Үйлестіру жаттығулары («баспалдақ», арқан). - Өткелдерді имитациялау (судан шығу және жүгіру). - Төмен және орташа қарқынды аймақтарда жұмыс істеу. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 24 Арнайы дене дайындығы (АДД) 11 Техникалық 45 Жүзу: ● Сырғанауды, тыныс алуды, аяқтың жұмысын үйрету. ● Кеудедегі кроль техникасы-кезең-кезеңмен: дене қалпы, қолмен серпілу (есу), тыныс алу. ● Жүзуге арналған жаттығу құралдарымен ойнайтын жаттығулар: тақтаймен, қанаттармен (суда жүзуге арналған аяқ киім «ласты»), қалқымалы «колобашка». ● Сөре (бастау) және бұрылу негіздері. Велосипед: ● Отырғызу негіздері, велосипедті дұрыс орнату. ● Педальды үйрету, шеңбер бойынша жұмыс. ● Тепе-теңдікті сақтау, маневрлік. ● Дұрыс тежеу, бұрылыстардан өту. Жүгіру: ● Аяқтың орналасуы, корпустың орналасуы бойынша жұмыс. ● Қадам ырғағы мен жиілігі. ● Техникаға арналған жаттығулар (қадам жиілігін, үдеуді орнату). ● Тік тербелістерді азайтуға арналған жаттығулар. Тактикалық 11 ● Сөредегі, кезеңдердегі және мәредегі мінез-құлық ережелері. ● «Өтулер» негіздері (T1 және T2): не және қандай ретпен жасау керек. ● Сөреде және тығыз топта орналасу (велосипед). ● Қашықтыққа күш бөлу туралы жалпы түсінік. ● Топтың қарқынымен жұмыс істеу (жүгіру жобасы (драфтинг) жоқ, рұқсат етілген вело жобасымен (драфтинг). Теориялық 5 ● Триатлонның тарихы мен пәндері. ● Жарыстың негізгі ережелері мен форматтары (суперспринт, спринт және т.б.). ● Тамақтану және ішу режимінің негіздері. ● Спортшының гигиенасы, қалпына келтіру және ұйқы. ● Жаттығулар мен жарыстардағы қауіпсіздік. ● Терминологиямен танысу (импульстік аймақтар, «каденс» (қозғалыс жиілігі), «транзитка» (транзиттік карта) және т.б.). ● Жабдықты жабдықтау және күту ережелері Психологиялық 3 - Назар салу мен реакцияға арналған ойын жаттығулары. - Жұптар мен командаларда жұмыс істеу – коммуникацияны дамыту. - Жаттығуға мақсат қою (Біз тапсырманы тұжырымдауға үйретеміз). - Өзін-өзі реттеу әдістерімен танысу: тыныс алу, визуализация. - Мотивациялық әңгімелер, табысты спортшылардың мысалдарын талқылау. - Бастамалар алдында толқумен жұмыс (релаксация, тыныс алу жаттығулары). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Аймақтық жарыстардағы төрешілер тәжірибесі, триатлон терминологиясын меңгеру. Барлығы 100% Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 34 - Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту: төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру, жылдамдық. - Ойын жаттығулары, кросс, гимнастика, жеңіл атлетика элементтері. - Түзету жаттығулары (жарақаттанудың алдын алу). - Негізгі бұлшықеттерді, тірек-қимыл аппаратын нығайту. - Төзімділікке арналған аралық жаттығулар (аэробты, анаэробты). - Дене салмағымен, қарсылық белдеулерімен, салмақтармен күш жұмысы. - Жүзу, вело және жүгіруге арналған арнайы жаттығулар (жүзу үшін құрғақ жаттығулар, вело және жүгіру үшін аяқтың күшіне төзімділік). - Пульсометрлермен жұмыс, берілген Пульс аймақтарында жаттығу. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 22 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 43 Үш түрдегі дұрыс техниканы игеру: ● Жүзу: тыныс алу, дене қалпы, қолмен серпілу (есу) техникасы (кроль), бұрылыстар, сөрелер (бастаулар). ● Велоспорт: отыру, педальдау, бұрылыстардан өту, ауыстырғышпен жұмыс.. ● Жүгіру: аяқ қою техникасы, қол жұмысы, үнемді тыныс алу. T1 және T2 ауысу әдістерін меңгеру. Көпсайыстағы техникалық элементтер (екі түрдің комбинациясы бар жаттығулар – «Brick»). Тактикалық 12 - Жарыс тактикасын құру (күштерді кезеңдерге бөлу). - Старт пен мәредегі Тактика, позиция үшін күрестің ерекшеліктері. - Топта жұмыс істеу (велосипед кезеңіндегі жоба), этика және ережелер. - Тактикалық ойындар және бәсекелестік жағдайларды модельдеу. Теориялық 5 - Триатлонның спорт түрі ретіндегі негіздері (тарих, пәндер, ережелер). - Спорт физиологиясы(бұлшықет жұмысы, ОЖЖ, қалпына келтіру). - Қарқындылық аймақтары, импульстік жаттығулар, lactate threshold. - Жарысқа дейін, жарыс кезінде және одан кейін тамақтану және ылғалдандыру. - Өзін-өзі бақылау және жаттығу күнделігін жүргізу негіздері. Психологиялық 5 - Ерікті қасиеттерді, мотивацияны, стресске төзімділікті дамыту. - Сәтсіздіктерді жеңе білу, мақсат қою. - Релаксация әдістері, тыныс алу жаттығулары. - Бастамас бұрын шоғырлану, жарысты визуализациялау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 - Жарыс ережелерімен және төрешілердің міндеттерімен танысу. - Балалар мен жасөспірімдер сөрелерінде төрешілік ету кезінде көмек. - Қашықтықты белгілеуге, өту аймақтарын ұйымдастыруға қатысу. - Уақытты белгілеуді, хаттамаларды ресімдеуді пысықтау. Барлығы 100% Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 30 - Жүгіру жаттығулары, кросс (жасына байланысты 5-12 км). - Функционалды айналмалы жаттығулар. - Өз дене салмағымен жұмыс: тартылу, итеру, секіру, жолақтар. - Жеңіл салмақпен күш жаттығулары: штанга техникасы, тренажерлер. - Емдік дене шынықтыру, созылу, ашық ойындар. - Шаңғы жаттығулары (қыста). - Аралық жүгіру (400 м, 1 км, 2 км сегменттер). - Велосипед жаттығулары: каденс, 3-5 аймақтардағы аралықтар, спринттер. - Жүзу: аралықтар, қолмен серпілу (есу), спринттер, қарқын сегменттерінің сериясы. - Серпімді таспамен күш жұмысы ( қолмен серпілуге, есуге еліктеу). - Brick-жаттығулар (велосипед + жүгіру). - Техникалық-күштік жұмыс (мысалы, тауға жүгіру, жүзгіштермен жүзу). Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 20 Арнайы дене дайындығы (АДД) 10 Техникалық 43 Жүзу: ● кроль техникасы (тыныс алу, сырғанау, қолмен серпілу, есу, бұрылу). ● Ашық суда жүзу, бағдарлау. ● Жағадан бастау, дельфин, жағаға шығу. Велосипед: ● отыру, педальдау, бұрылыстар. ● топта жұмыс істеу, басып озу, байланыста жүру. ● берілістерді пайдалану, каденс, тұрақты тарту. Жүгіру: ● аяқтың орналасуы, қадамы, амплитудасы, жиілігі. ● үдеу, ырғақ, аяқтау үдеуі. Транзит: ● T1 және T2 тәжірибесі (пішінді өзгерту, аяқ киім, дулыға кию). ● жабдықты орналастыру. ● велосипед сатысында «секіру». Тактикалық 15 - Қашықтықты өту тактикасын талдау (теріс сплит, біркелкі, әрлеу үдеуімен). - Велосипед тобындағы жұмыс: ауысым, желден қорғау. - Тамақтану және ылғалдандыру стратегиясы. - Қарсыластарды бағалау, «пелотонда» жұмыс істеу, шабуыл жасау үшін сәттерді таңдау. - Бастау және үдеткіш психологиясы. - Сценарийлік жаттығулар: нақты жарыстарды модельдеу. Теориялық 6 - Триатлон тарихы мен ережелері, жарыс форматтары (Спринт, Олимпиада, Ironman (WTC сериясы) және т. б.). - Физиология негіздері: жүрек соғу жиілігі (ЖСЖ), қарқындылық аймақтары, лактат. - Тамақтану және қалпына келтіру негіздері. - Допингке қарсы ережелер. - Жаттығудың интроспекциясы (күнделік жүргізу). - Оқу циклін жоспарлауға үйрету. Психологиялық 5 - Релаксация әдістерін оқыту (тыныс алу техникасы, визуализация). - Шоғырлануға үйрету (медитация, тыныс алуға назар аудару, эмоцияны бақылау) - Мотивациялық әңгімелер, мақсаттармен жұмыс. - Қиындықтарды жеңу сценарийлері (пункция, артта қалу, айыппұл). - Бәсекелестік сенімділікті қолдау. - Сенім мен бірлікке арналған командалық жаттығулар. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 - Топ үшін қыздырыну және қалпына келтіру. - Кіші спортшыларға техникалық элементтерді түсіндіру. - Жаттықтырушының бақылауымен шағын жоспарлар құру. - Бейне талдауларды талдау, қателерді анықтау. - Жаңа бастаған спортшыларды жаттығулар мен старттарда қолдау. - Itu/World Triathlon төрешілік ережелерін зерттеу. - Аймақтар мен хаттамалар (Т1, Т2, жобалау, қашықтықты бұзу). - Балалар мен Клубтық жарыстарда төрешілікке қатысу (көмекші рөлінде). - Наразылықтарды, айыппұлдарды және төрешінің әрекеттерін талдау. - Карточкалармен, таңбалармен, басталу/аяқталу аймақтарымен тәжірибе. Старттарды ұйымдастыруға қатысу. Барлығы 100% Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 30 Күш: дене салмағына, салмаққа, айналмалы жаттығуларға арналған жаттығулар. Төзімділік: кросс, ұзақ велосипедпен жүру, аралық жаттығулар. Жылдамдық-күш қасиеттері: спринттер, жоғары жүгіру, секіру жаттығулары. Үйлестіру және икемділік: гимнастика, акробатика, созылу жаттығулары. Жарақаттанудың алдын алу: тұрақтандырғыш бұлшықеттерді күшейту, ұтқырлық. Аэробты төзімділік: жүзу, велоспорт және жүгірудегі ұзақ және қарқынды жаттығулар. Сүт қышқылына төзімділік: аэробты шекті деңгейден жоғары аймақтардағы аралықтар. Өтпелі кезеңдер (өтпелі кезең): тез киіну және пәндерді өзгерту жаттығулары. Күшке төзімділік: салмағы аз және қайталануы көп жаттығулар. Каденс/қозғалыс жиілігі: ырғақты басқарумен жүгіру және велосипед жаттығулары. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 19 Арнайы дене дайындығы (АДД) 11 Техникалық 41 Жүзу: инсульт техникасы, тыныс алу, бұрылу, бастау, Ашық суда жүзу. Велоспорт: қону, педальдау техникасы, көтерілу және түсу жұмыстары, бұрылыстар, топта жүру. Жүгіру: аяқтың орналасуы, қадамның жиілігі мен ұзындығы, қолдың жұмысы, дененің орналасуы. Өткелдер: костюмді шешуді, аяқ киім киюді және т. б. қоса алғанда, T1 және T2 жаттығулары. Бейне талдау: барлық үш түрдегі техниканы жазу және талдау. Тактикалық 17 Жарыс құру: сегменттердің қарқыны, күш пен тамақтануды жоспарлау. Топтық жұмыс (вело): жоба, ауысым, жүргізу және қадағалау. Бастапқы дәлізде орналасу (жүзу). Аяқтау тактикасы: жеделдету, психологиялық қысым, үзілістер. В жоспары: ауа-райына, бұзылуларға, күтпеген жағдайларға бейімделу. - Спортшының физиологиясы мен анатомиясының негіздері. - Жарыс ережелері (ITU/World Triathlon). - Жоспарлау және жаттығу күнделігін жүргізу. - Жаттығулар мен жарыстарда тамақтану және ылғалдандыру. - Қарқындылық аймақтары, пульсометрлер мен ваттметрлерді пайдалану. - Допингке қарсы білім (спорттық Этика аясында маңызды). Теориялық 6 - Мақсат қою және мотивация. - Бастамас бұрын стресс пен мазасыздықты басқару. - Бәсекелестік тұрақтылықты дамыту. - Өзін-өзі реттеу әдістері (тыныс алу әдістері, бейнелеу). - Командалық рух, сәтсіздіктерді жеңу. Психологиялық 5 - Кіші топтармен сабақтарда жаттықтырушыға көмектесу. - Техникалық элементтерді көрсету. - Қыздырыну/қалпына келтіру. - Жаттығуларды түсіндіру және оларды орындауға көмектесу. - Қарапайым жаттығу тапсырмаларын дайындау. - Триатлоннан жарыс ережелерін зерттеу (World Triathlon/ITU). - Жергілікті жарыстарда төрешілік ету тәжірибесі (уақыт, жабдықты бақылау, транзит). - Жүзу, вело, жүгіру кезеңдерінде жұмыс істеу. - Даулы жағдайларды талдау. - Бәсекелестікке объективтілік пен адалдықты қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Барлығы 100 Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 24 - Жүгіру дайындығы (кросс, кросс, аралық жүгіру). - Күш жаттығулары (өз салмағы, резинке таспалар, қосымша салмақ). - Икемділік (динамикалық және статикалық созылу). - Үйлестіру жаттығулары (эстафеталар, секіру жаттығулары). - Емдік дене шынықтыру (ЕДШ) және қалпына келтіру гимнастикасы. - Жүзу: техника, интервалдар, тыныс алу, суды сезіну жаттығулары. - Велосипед: каденс, қуат сегменттері, көтерілу, біркелкі бұралу. - Жүгіру: аралықтар, қарқын сегменттері, фартлек. - Ауысулар Brick-сессиялар: велосипед → жүгіру. Төзімділікті, қуатты, қозғалыс үнемділігін дамытуға арналған жаттығулар. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 12 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 42 Жүзу: дене қалпы, инсульт, бұрылыстар, қабырғадан бастау. Велосипед: отырғызу, педальдау техникасы, бұрылу, тежеу, бастау және аяқтау. Жүгіру: аяқтың орналасуы, қадам жиілігі, дененің орналасуы, қолдың жұмысы. Ауысу техникасы: аяқ киімді кию/алу, ауысым аймағын ұйымдастыру, кіру/шығу. Тактикалық 22 - Қашықтықты кезеңдерге бөлу. - Кезеңдер бойынша күш-жігерді жоспарлау. - Басып озу және траекторияны таңдау (суда, велода, жүгіруде). - Велодағы топта жұмыс істеу (егер жобаға рұқсат етілсе). - Судан шығу және жүгірудің бірінші километрінің тактикасы. Теориялық 6 - Спорт және жарыс ережелері. - Оқу процесінің негіздері (жүктеме, қалпына келтіру, суперкомпенсация). - Тамақтану және ылғалдандыру принциптері. - Гигиена және күн тәртібі. - Спортшының анатомиясы және физиологиясы. - Жарақаттың алдын алу. - Спорттық жабдықтар (костюм, велосипед, кроссовкалар және т. б.). Психологиялық 5 - Спорттық мотивация мен ерік-жігерді қалыптастыру. - Бастамас бұрын толқуды бақылау. - Старт пен кезеңдерді визуализациялау. - Өзін-өзі реттеу әдістері (тыныс алу, концентрация). - Сәтсіздіктермен және өзін-өзі бағалаумен жұмыс. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 - Құрдастарына жаттығуларды өз бетінше түсіндіру. - Шағын топтарда жылыту және салқындату. - Жаттығуды қорытындылау (қателерді, табыстарды талдау). - Жаттықтырушының бақылауымен жолдастар үшін қарапайым жаттығулар құру - Оқу процесін ұйымдастыруға қатысу (кіші көмек). - Триатлон кезеңдеріндегі төрешілік негіздері. - Ауысым аймағында, кезеңдерде судьялардың міндеттерін зерделеу. - Айыппұлдарды белгілеу және трассада жүріс-тұрыс ережелері. - Жаттықтырушының бақылауымен жергілікті старттарда төрешілік етуге көмектесу. - Хаттамалармен танысу, нәтижелерді тіркеу. Барлығы 100% Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 24 - Жалпы төзімділікті, күшті, икемділікті, үйлестіруді, жылдамдықты дамыту. - Дене салмағына арналған жаттығулар, гимнастика, төзімділік пен реакция ойындары. - Жүгіру, кросс, айналмалы жаттығулар, секіру жаттығулары. - ЕДШ және жарақаттанудың алдын алу (соның ішінде аяқты, арқаны, тізені нығайту). - Жүзу, велоспорт, жүгірудегі циклдік төзімділік (негізгі аймақтар: аэробты, аэробты-гликолитикалық). - Педальдау тиімділігін арттыруға арналған жаттығулар, қадамдар жиілігі, жүзу кезінде қолдың жұмысы. - Велосипед станцияларында, жүгіру жолдарында имитаторлар мен жаттығулар. - Плиометрия, каденс бойынша жұмыс, жылдамдық-күш аралықтары. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 10 Арнайы дене дайындығы (АДД) 14 Техникалық 38 Жүзу: ● Кроль техникасын пысықтап жаттықтыру (тыныс алу, дене қалпы, қол мен аяқтың жұмысы). ● Бұрылыстар, бастаулар, сырғанау. ● Толқындар жағдайында жұмыс істеу, жағадан бастау, ашық суға бағдарлау. Веложарыс: ● Қону, педальдау техникасы, бұрылыстар мен түсулерден өту. ● Берілістерді пайдалану, топта жұмыс істеу (пелотон, «дөңгелек»). ● Үдеткіш, тежеу, маневр жасау техникасы. Жүгіру: ● Қадам жиілігі, үнемділік, аяқтың (табан) ортасына қону. ● Әр түрлі жылдамдықтағы техника, қолдың жұмысы, корпустың орналасуы. ● Велосипед кезеңінен кейінгі ауысулар (Brick-сессиялар), «шаршаған аяқтармен» жүгіру. Өтпелер (T1 және T2): ● Аймақты ұйымдастыру, жабдықты ауыстыру, «құрғақ» өтпелі жаттығулар. ● Судан шыққан кезде, костюмді шешкенде, аяқ киім кигенде қозғалысты автоматтандыру. Тактикалық 26 - Қашықтықты өту стратегиясы (қарқынның таралуы, «сплит» стратегиясы). - Кезеңдерде күрес жүргізу: басып озу, позицияны қорғау, шабуылдарға реакция. - Велосипед сатысында жобалаудағы командалық өзара іс-қимыл. - Жобалау тактикасы (соңғы кезең үшін күш үнемдеу). - Қарсыластар мен жағдайларды талдау (рельеф, жел, температура). Теориялық 6 - Спорт физиологиясының негіздері: қарқындылық аймақтары, қалпына келтіру, тамақтану. - Триатлоннан жарыс ережелері (World Triathlon, ұлттық). - Жаттығу кезеңділігінің негіздері: микро және мезоциклдер. - Температураның, ылғалданудың, ұйқының және тамақтанудың нәтижеге әсері. - Допингке қарсы саясаттың негіздері, санитарлық-гигиеналық талаптар. Психологиялық 5 - Жарыс алдындағы толқулармен жұмыс, тыныс алу және релаксация әдістері. - Спорттық мотивация мен мақсат қоюды қалыптастыру. - Ауырсыну мен шаршауға төзімділік жаттығулары (бейнелеу). - Топтық өзара іс-қимыл, көшбасшылық, топтық жұмыс. - Өз бастауларын бағалау және рефлексия (спортшының күнделігін жүргізу). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 - Кіші топтар үшін қыздырыну және қалпына келтіру. - Тәжірибесі аз спортшыларға техникалық элементтерді түсіндіру. - Дұрыс техниканы көрсету. - Оқу-жаттығу жиындары мен жаттығуларын ұйымдастыруға қатысу. - Орындалған жаттығулардың нәтижелері бойынша кері байланыс (өзіндік рефлексия элементі). - Төрешілік жүйесімен және жарыстарды ұйымдастырумен танысу. - Ішкі жарыстарды өткізуге көмек (уақыт, мәре, транзит). - Бастапқы хаттамаларды оқу, аяқтау парақтарын толтыру тәжірибесі. - Төрешідердің рөлдерін түсіну: Бас төреші, стартер, хронометр, T1/T2 аймағындағы төреші. Барлығы 100% Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 22 Күш жаттығулары: дене салмағымен, гантельдермен, штангалармен, TRX-те жаттығулар; негізгі бұлшықет топтарында жұмыс істеу. Икемділік пен ұтқырлық: динамикалық және статикалық созылу, жұмылдыру жаттығулары. Үйлестіру және ептілік: секіру жаттығулары, жеңіл атлетика мен гимнастикадан ЖДД элементтері. Төзімділік: әр түрлі ұзындықтар мен қарқындылықтағы кростар, жалпы аэробты жаттығулар (жүгіру, шаңғы, велосипед). Күшке төзімділік: велосипед станциясындағы немесе судағы аралық жиынтықтар, залдағы эстафеталар. Плиометрия: жарылғыш күшті жақсартуға арналған жаттығулар, әсіресе жүгіру кезеңінде. Велосипед және жүгіру АДД: арнайы жүрек соғу жиілігі/ватт аймақтарындағы аралық жұмыстар. Жүзу АДД: қолмен есу техникасы, цикл жиілігі мен ұзындығы бойынша жұмыс. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 9 Арнайы дене дайындығы (АДД) 13 Техникалық 32 Жүзу: барлық стильдердің техникасы, әсіресе кеудедегі кроль; бұрылыстарды, бастауды, тыныс алуды, есу жиілігін зерттеу. Велосипед: қону, каденс, редукторды ауыстыру, бұрылыстар, топта жүру, қауіпсіздік. Жүгіру: жүгіру техникасы, үнемділік, аяқтың орналасуы, дененің орналасуы. Т1 және Т2 (өтпелер): транзиттік аймақтағы іс-әрекеттерді пысықтау, жабдықты ауыстыру, судан шығу және вело/жүгіруден бастау. Тактикалық 32 Жарысты жоспарлау: қашықтықты талдау, кезеңдер бойынша тактиканы анықтау. Күш-жігерді бөлу: импульсті/қуатты, қарқынды «ұстау» мүмкіндігі. Топтық жүру: пелотондағы жұмыс, көшбасшылардың өзгеруі, энергияны үнемдеу. Жүзу позициясы: бастапқы позиция, траекторияны таңдау, «аяқтар» үшін күрес. Аяқтау стратегиясы: жеделдету, позициялар үшін күрес. Теориялық 7 Спорттың анатомиясы мен физиологиясы: қалпына келтіру, шаршау, тамақтану принциптері. Триатлоннан жарыс ережелері (ITU, ASTC). Оқу процесін құру принциптері: микро және мезоциклдер, ауыспалы жүктемелер. Жарыста Гидрация және тамақтану: көмірсулардың, электролиттердің рөлі. Допингке қарсы: негіздер және тыйым салынған заттар. Психологиялық 6 Психорегуляция: тыныс алу әдістері, бейнелеу, релаксация. Жарысқа деген көзқарас: сенімділікті, мотивацияны қалыптастыру. Сәтсіздіктермен жұмыс: жеңіліс қорқынышын жеңу, сындарлы сын. Фокус: тапсырмаға шоғырлану мүмкіндігі (толқу, кедергі). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 ЖДД/жылыну өткізу: кіші спортшыларды даярлауға қатысу. Оқытуға көмек: техниканы түсіндіру, жаңадан бастаушылардағы қателерді түзету. Жаттығуларды талдау: орындалған тапсырмаларды талдау, жаттықтырушыға кері байланыс. Жаттығу және интроспекция күнделігін жүргізу. Жарыстың ережесі мен қағидаттарымен танысу. Жарыста төрешінің көмекшісі болып жұмыс істеу: уақытты белгілеу, ережелерді қадағалау. Айыппұлдарды, дисквалификация негіздерін зерттеу. Нақты жағдайларды пысықтау (бұзушылықтарды модельдеу). Барлығы 100% Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 20 - Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту: төзімділік, күш, икемділік, үйлестіру, жылдамдық. - Барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар: дене салмағымен жұмыс, кроссфит элементтері, функционалды жаттығулар. - Тірек-қимыл аппаратын түзету: жарақаттанудың алдын алу, буындарды, аяқты және арқаны нығайту. - Маусымаралық және өтпелі кезеңдердегі арнайы циклдар. - Жүгіру, велоспорт, қарқынға және аэробты-анаэробты аймақтарға баса назар аудара отырып жүзу бойынша аралық жаттығулар. - Слайдтар, күшпен жүгіру, көтерілу, қарсылықпен жүзу. - Brick-сессиялар:вело + жүгіру комбинациясы. - Қуатқа төзімділік пен қозғалыс үнемділігін (lactate tolerance) дамыту. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 8 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 32 Биомеханиканы ескере отырып, әр түрдің техникасын (жүзу, вело, жүгіру) зерделеу және тегістеу: ● Жүзу: ұстау, сырғанау, бұрылу техникасы, тыныс алу бойынша жұмыс. ● Велосипед: педальдау, қону, каденс, күш тиімділігі. ● Жүгіру: қадам жиілігі, тік тербелістер, қону, корпус. Транзиттік аймақ техникасы (T1 және T2): әрекеттер тізбегін, уақытты және қателерді пысықтау. Бейне талдау, бекіту және кері байланыс жаттығулары. Көмекші жабдықты пайдалану (серпімділік, қалқандар, жүзгіштер, smart-trainers және т.б.). Тактикалық 34 ● Жарыста күштерді бөлу стратегиялары: теріс бөліну, тұрақты қарқын, оң бөліну negative split, steady pace, positive split. ● Бәсекелестік жағдайларды модельдеу: басып озу, топта жұмыс істеу (жобада), қуу. ● Әр түрлі қашықтықтағы тактика (sprint, Olympic, 70.3, Ironman). ● Ауа-райы, бедерлі және бастапқы жағдайларға арналған тактиканы түрлендіру. ● Жетекші спортшылардың тактикасын талдау, нақты жарыстарды талдау Теориялық 7 - Физиология негіздері, оқу процесі, периодизация. - Қалпына келтіру принциптері: ұйқы, тамақтану, массаж, ылғалдандыру. - Жаттығу аймақтары, lactate threshold, VO2max, power және HR мониторингі. - Спорттық тамақтану негіздері: стартқа дейін, кезінде және одан кейін тамақтану. - Допингке қарсы ережелерді, WADA және Ұлттық агенттіктерді білу. Психологиялық 6 - Психологиялық тұрақтылық пен стресске төзімділікті қалыптастыру. - Жарыстарды визуализациялау, тыныс алу техникасы, автотренинг. - Мотивациямен жұмыс, мақсат қою, табысқа деген ішкі көзқарас. - Жарыс кезінде алдын-ала мазасыздық пен «дағдарыстармен» күресу әдістері. - Спорт психологымен жеке консультациялар. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 - Жаттықтырушының бақылауымен кіші спортшылармен немесе жаңадан бастаушылармен жаттығулар өткізу. - Техника мен жаттығуларды түсіндіру әдістерін зерттеу. - Басқа спортшылардың қателіктерін бағалау және түзету. - Оқу процесін ұйымдастыру, күнделік жүргізу және жүктемені есепке алу дағдылары. - Кері байланыс және қарым-қатынас дағдыларын дамыту. - Триатлон төрешілігінің ережелерімен танысу (ITU/World Triathlon, Ironman). - Старттардағы тәжірибе: хатшылықтың жұмысына қатысу, бір жүйге қою, уақытты белгілеу, транзиттік аймақтарды бақылау. - Брифингтерге қатысу, пит-аймақтар және пенальти бойынша ережелер. - Жарыстардағы даулы жағдайлар мен шағымдарды талдау. - Төрешіні сертификаттауға дайындық (ұлттық деңгей және одан жоғары). Барлығы 100%

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық тобы үшін № Жат­тығ­у­лар Бір­лік өл­ше­мі Оқу жы­лы­на дей­ін­гі нор­ма­лар Оқу жы­лы­нан жо­ға­ры нор­ма­лар Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Спорт пән­де­рі үшін жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд 6,0 10 6,4 10 5,7 10 6,0 10 6,5 5 6,9 5 6,0 5 6,4 5 6,5 астам 0 7,0 астам 0 6,0 астам 0 6,4 астам 0 1.2 1 000 м жү­гі­ру Ми­нут/ се­кунд/ 6.20,0 10 7.00,0 10 5.35,0 10 6.25,0 10 6.40,0 5 7.20,0 5 5.55,0 5 6.45,0 5 7.00,0 0 7.40,0 0 6.00,0 0 7.00,0 0 1.3 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру См. 135 10 130 10 168 10 160 10 125 5 115 5 150 5 140 5 115 0 105 0 130 0 120 0 2. Ар­найы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1 Шал­қа­сы­нан жа­тқан қа­лып­тан де­не­сін кө­те­ру Са­ны 15 10 12 10 40 10 35 10 12 5 10 5 35 5 30 5 10 0 8 0 20 0 20 0 2.2 Бір аяқ­пен оты­рып «та­пан­ша» жа­сау Са­ны - - - - 25 10 20 10 - - - - 20 5 15 5 - - - - 15 0 10 0 2.3 Кер­ме­де тар­ты­лып тұ­рып қол­ды бү­гу жа­зу Са­ны - - - - 5 10 - - - - - - 3 5 - - - - - - 0 0 - - Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуға тиіс. Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Бір­лік өл­ше­мі Нор­ма­тив­тер Ұл­дар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі (ОЖТ) 1.1. 60 м жү­гі­ру се­кунд 8,2 10 9,2 10 8,5 5 9,5 5 9,0 0 10,0 0 1.2 2 000 м жү­гі­ру Ми­нут/се­кунд 9.00,0 10 9.20,0 10 9.30,0 5 10.0,0 5 10.20,0 0 10.30,0 0 1.3 Ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру См. 220 10 190 10 200 5 170 5 180 0 150 0 2. Ар­найы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі (ОЖТ, СЖТ және ЖС­ШТ) 2.1. Кер­ме­де тар­ты­лып тұ­рып қол­ды бү­гу жа­зу Са­ны 12 10 - - 10 5 - - 5 0 - - 2.2 Шал­қа­сы­нан жа­тқан қа­лып­тан де­не­сін кө­те­ру Са­ны 50 10 40 10 45 5 35 5 40 0 25 0 Бір аяқ­пен оты­рып «та­пан­ша» жа­сау Са­ны 50 10 35 10 40 5 30 5 30 0 20 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуға тиіс.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар мен мүкәммал № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу шы, жат­тық ты­ру­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 31-бө­лім­ше. Три­ат­лон 1 Ком­би­не­зон (три­ат­лон үшін) да­на адам - - 1 1 1 1 3 1 - - 2 Ұзын жең­ді ве­ло­жей­де да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 2 3 Ве­ло­рей­туз­дар да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 2 4 Жаз­ғы ве­ло-қол­ғап­тар жұп (2 да­на) адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 5 Су өт­кіз­бей­тін ма­та­дан жа­сал­ған кур­те­ше да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 6 Гид­ро­ко­стюм (жүзу­ге ар­нал­ған) да­на адам - - 1 2 1 1 1 1 - - 7 Жүзу­ге ар­нал­ған іш ки­ім (ку­паль­ник) да­на адам 2 1 4 1 4 1 4 1 1 1 8 Ве­ло­дулы­ға да­на адам - - 1 1 2 1 2 1 1 2 9 Жүзу­ге ар­нал­ған қал­пақ да­на адам 2 1 4 1 4 1 4 1 1 1 10 Ве­ло­си­пед аяқ ки­і­мі жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 11 Жүзу­ге ар­нал­ған кө­зіл­ді­рік да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 2 12 Жү­гі­ру аяқ ки­і­мі (ма­ра­фон) жұп (2 да­на) адам 2 1 4 1 6 1 6 1 1 1 13 Три­ат­лон­ға ар­нал­ған ар­найы аяқ ки­ім жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 14 Ве­ло­жи­лет да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 1 1 15 Ве­ло­шұлық­тар жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 1 2 16 Ве­ло­жең­дер жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 1 2 17 Пульс­ник­тер (бі­лек­ті жа­ра­қат­тан қор­ғау, буын­дар­ды қол­дау және тер­ді сі­ңі­ру үшін) жұп (2 да­на) адам 2 1 4 1 4 1 4 1 - - 18 Ті­зе жа­стық­ша­ла­ры жұп (2 да­на) адам - - 1 1 1 1 1 1 1 2 19 Ве­ло­си­пед іш ки­і­мі (ве­ло­тру­си­лер) да­на адам - - 4 1 4 1 4 1 2 2 Спорттық жабдықтар мен мүкәммал № р/с Атауы Өлшем бірлігі Өнімдер саны 1.1 Спортшыларды сүйемелдеуге және автожолдарда қауіпсіздікті қамтамасыз етуге арналған жеңіл автокөлік дана Әр жаттықтырушыға 1.2 Спортшыларды тасымалдауға арналған шағын автобус дана 3 бөлімшеге 1.3 Велосипед жарыс жолы дана 100 бөлімшеге 1.4 Үш роликті Велостанок дана 50 бөлімшеге 1.5 Қуатты өлшейтін және ZWIFT бағдарламаға қосылатын велосипед станциясы дана 20 бөлімшеге 1,6 Артқы дөңгелек дискі (тас жол) дана 10 бөлімшеге 1.7 Дөңгелекке шина дана 100 бөлімшеге 1.8 Велосипедке арналған қосалқы бөлшектер дана Мемлекеттік сатып алуға сәйкес қажеттілік бойынша 1.9 Дөңгелекке камера дана 300 бөлімшеге Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Өнімдер саны 1.1 Велосипед аяқ киімі жұп 100 бөлімшеге 1.2 Топтық жарыстарға арналған велосипед дулығасы (каска) дана 100 бөлімшеге 1.3 Логотипі бар қысқа жеңді велосипед жейдесі дана 100 бөлімшеге 1.4 Велосипед шорттары дана 100 бөлімшеге 1.5 Ұзын жеңді велосипед жейдесі дана 100 бөлімшеге 1.6 Велосипед гамаштары дана 100 бөлімшеге 1.7 Велосипедпен жүретін Термо күрте дана 100 бөлімшеге 1.8 Қысқы велосипед қолғаптары жұп 100 бөлімшеге 1.9 Вело жеңдер жұп 100 бөлімшеге 1.10 Термо жеңсіз дана 100 бөлімшеге

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 99 қосымша Желкенді спорт бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 99-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленген. Оның негізгі мақсаты – желкенді спорт спорттық жаттығуларды қамтамасыз ететін барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 АДТ – 2 (9-11 жас) 12 9 468 ОЖТ – 1 ОЖТ – 2 (12-14 жас) 10 12 624 ОЖТ – 3 ОЖТ 3 о. ж.жоғары (15 жас) 8 14 728 СЖТ – 1 СЖТ – 2 (16-17 жас) 6 16 832 СЖТ 2 о.ж. астам ЖСШТ (18+жас) 4-6 20 1040 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Халықаралық федерация World Sailing регламентіне сәйкес көрсетіледі. 4ке дейін 24-30 до 1560 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі / жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына даярлау бойынша ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралары Кешенді медициналық зерттеп-қарауға арналған іс-шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 АД – 2 Қарастырылмаған Жылына 1 рет (3–5 күн) ОЖЖның ішінде Жылына 1 рет ОЖТ – 1 ОЖТ – 2 Қарастырылмаған Жылына 2 рет (7 күндік мерзімде) ОЖЖның ішінде+1 күн бөлек Жылына 1 рет ОЖТ – 3 ОЖТ 3 о.ж. Болуы мүмкін (келісім бойынша) Жылына 2-3 рет (10-12 күндік мерзімде) Жоспар бойынша, старт алдында Жылына 1 рет+СЖ кезеңіне өту кезіңде СЖТ – 1 СЖТ – 2 Жылына 1 рет (10-14 күн) Жылына 2-3 рет (10 күндік мерзімде) Дәрігерлер мен бапкерлердің көрсеткіштері бойынша Жылына 1-2 рет Шетелге шығу кезінде – жеке медициналық тексеру СЖТ 2 о.ж. астам ЖСШ Жылына 2-3 рет (14-21 күн) Жылына 2-3 рет Жарыстардан кейін қалпына келтіру блогі міндетті болып табылады Жылына 2 рет+халықаралық турнирге қатысуға іріктеу кезінде Ұлттық құрамалардың дәрігерлерін тарта отырып Клубтар/ секциялар ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) World Sailing регламент бойынша Жыл ішінде тұрақты оқу-жаттығу жиындары, жылына кемінде 3 рет Ұлттық жарыстар алдында міндетті түрде 2-3 рет өткізіледі Тұрақты түрде (жоспарға енгізілген) График бойынша (6 айдың ішінде 1 рет) Акклимитизация жағдайында дайындық жиындары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД – 1 АД – 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 ОЖТ – 2 0 1 1 1 0 1 ОЖТ – 3 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 1 1 1 0 1 1 СЖ – 1 СЖ – 2 2 1 1 0 1-2 1 СЖ 2-ден жо­ға­ры ЖСШ 3-4 1-2 - - 2-3 1 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) World Sailing ре­гла­мент бой­ын­ша Әр­дай­ым Мін­дет­ті - - Әр­дай­ым, 3+ жы­лы­на Мін­дет­ті Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 9-11 жас 12-14 жас 15 жас 16-17 жас 18+ жас Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 1 3 2 6 2 6 2 6 4 12 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 1 3 2 6 2 6 2 6 4 12 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 1 3 2 6 2 6 2 6 4 12 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 3 2 6 2 6 2 6 4 12 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 1 3 2 6 2 6 2 6 4 12 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 9-11 жас 12-14 жас 15 жас 16-17 жас 18+ жас Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 1 3 2 6 1 3 1 3 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 1 3 2 6 1 3 1 3 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 1 3 2 6 1 3 1 3 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 3 2 6 1 3 1 3 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 1 3 2 6 1 3 1 3 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарға арналған соңғы медальдар мен комплектілердің саны тиісті жарыстарды өткізу туралы Ережемен (регламентпен) реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 2 1 - - - Облыстық турнирлер 1 2 1 - - Республикалық турнирлер 2 4 2 1 - Ресми облыстық жарыстар 2 4 2 - Ресми республикалық жарыстар 1 4 2 2 -

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дене дайындығы 25 Яхта басқаруды меңгеру барлық жел бағыты бойынша, старттық процедуралар, бұрылыс техникасы, швартовка, жарыс тапсырмаларын орындау, судағы жаттығулар. Оқушылардың денсаулығын нығайту және жан-жақты физикалық даму. Бұл спорт түрінде ең маңызды бұлшықеттерді дайындауға бағытталған жаттығулар кешені: дене, аяқ, қол бұлшықеттерін, сондай-ақ имитациялық және техникалық дайындыққа арналған судың үстіндегі жаттығулар. Қол мен иық белдеуіне арналған жаттығулар (қолды көтеріп-түсіру, тартылып шығу, денеге арналған жаттығулар, аяққа арналған жаттығулар және т.б.). Техникалық 30 Яхтаны барлық жел бағыттарында басқаруды меңгеру, старттық процедуралар, бұрылыс техникасы, швартовка, жарыс тапсырмаларын орындау, судағы жаттығулар; Оқушыларға спорттық тактика бойынша білім беру; жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық амалдар мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру және қолдану. Тактикалық 15 Тренерге ассистирование жасау, старт пен финиште жұмыс істеу, протоколдарды жүргізу, төрешілер коллегиясымен өзара әрекеттесу, старттарды өткізу бойынша бастапқы тәжірибе; Жаттықтырушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, спорт түрінің техникасын терең меңгеру; Көпқырлы функционалдық дайындық деңгейін арттыру. Теориялық 10 Дене тәрбиесі мен спорттың негізгі түсініктері. Дене тәрбиесінің түрлері. Спорт түрінің тарихы. Гигиена мен санитарияға қатысты түсінік. Қатайтудың негізгі ережелері мен білімдері. Ауа, су және күнмен қатайту. Қауіпсіздік техникасы. Допингтің алдын алу бойынша шаралар. Тамақтану және күн тәртібі. Психологиялық 15 Барлық жел бағыттарында яхтаны басқаруды меңгеру, старттық процедуралар, бұрылыстар техникасы, швартовка, жарыстық тапсырмаларды орындау, судағы жаттығулар; сонымен қатар психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны дамыту және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жарыс парусшылары ережелері (RRS), метеорологияның негіздері, тактика мен стратегия, парустың аэродинамикасының негіздері, яхтаның құрылымы, сигналдар мен ту командалары; жаттықтырушыға ассистенттік жасау, старт пен финиште жұмыс істеу, протоколдарды жүргізу, төрешілер коллегиясымен өзара әрекеттесу, старттарды өткізу бойынша бастапқы тәжірибе. Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дене дайындығы 25 Яхтаны барлық жел бағыты бойынша басқаруды меңгеру, старттық процедуралар, бұрылыс техникасы, швартовка, жарыс тапсырмаларын орындау, судағы жаттығулар. Оқушылардың денсаулығын нығайту және жан-жақты физикалық дамуы. Бұл спорт түрінде ең маңызды бұлшықеттерді (тұлға, аяқ, қол) дайындауға арналған жаттығулар кешені, имитациялық жаттығулар және техникалық дайындыққа арналған судағы жаттығулар. Қолдар мен иық белдеуі үшін жаттығулар (қолды жазу және бүгуді итеру позициясында, тартылу, дене бұлшықеттері үшін жаттығулар, аяқ бұлшықеттері үшін жаттығулар және т.б.). Техникалық 35 Яхтаны барлық жел бағыты бойынша басқаруды меңгеру, старттық процедуралар, бұрылыс техникасы, швартовка, жарыс тапсырмаларын орындау, судағы жаттығулар; Оқушыларға спорттық тактика бойынша білім алу; жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру және қолдану. Тактикалық 15 Тренерге ассистенттік жасау, старт пен финиште жұмыс істеу, протоколдарды жүргізу, төрешілер коллегиясымен өзара әрекеттесу, старттарды ұйымдастыру бойынша бастапқы тәжірибе алу; Оқушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, спорт түрінің техникасын терең меңгеру; Көп қырлы функционалдық дайындық деңгейін арттыру. Теориялық 10 Дене тәрбиесі мен спортқа түсінік. Дене тәрбиесінің түрлері. Спорт түрінің тарихы. Гигиена мен санитария туралы түсінік. Қатайтудың негізгі ережелері мен білімдері. Ауамен, сумен, күнмен қатайту. Қауіпсіздік техникасы. Допингтің алдын алу ережелері. Тамақтану және күн тәртібі. Психологиялық 5 Барлық жел бағыттарында яхтаны басқаруды меңгеру, старттық процедуралар, бұрылыс техникасы, швартовка, жарыстық тапсырмаларды орындау, судың үстіндегі жаттығулар; сондай-ақ психологиялық төзімділікті, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Парустық жарыстар ережелері (RRS), метеорология негіздері, тактика мен стратегия, парустың аэродинамика негіздері, яхтаның құрылымы, сигналдар мен ту командалары; бапкерге ассистенттік ету, старт пен финиште жұмыс, хаттамаларды жүргізу, төрешілер коллегиясымен өзара әрекеттесу, старттарды өткізу бойынша бастапқы тәжірибе. Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дене дайындығы 25 Барлық жел бағыты бойынша яхтаны басқаруды меңгеру, старттық процедуралар, бұрылыс техникасы, пристаньге тоқтау, жарыстық тапсырмаларды орындау, судағы жаттығулар. Оқушылардың денсаулығын нығайту және жан-жақты физикалық дамуы. Бұл спорт түрінде ең маңызды бұлшықеттерді – дене, аяқ, қол бұлшықеттерін дайындауға бағытталған жаттығулар кешені, техникалық дайындыққа арналған имитациялық жаттығулар мен судың үстінде жасалатын жаттығулар. Қолдар мен иық белдеуі үшін жаттығулар (қолды бүгумен және созумен жату ұстауда, подтягивание, дене үшін жаттығулар, аяққа арналған жаттығулар және т.б.). Техникалық 40 Барлық жел бағыты бойынша яхтаны басқаруды меңгеру, старттық процедуралар, бұрылыс техникасы, пристаньге тоқтау, жарыстық тапсырмаларды орындау, судағы жаттығулар; Оқушылардың спорттық тактика бойынша білімін игеру; жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру және қолдану. Тактикалық 10 Тренерге ассистенттік жасау, старт пен финиште жұмыс, хаттамаларды жүргізу, төрешілік коллегиямен өзара әрекеттесу, старттарды өткізуге бастапқы тәжірибе алу; қатысушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, спорт түрінің техникасын терең меңгеру; жан-жақты функционалдық дайындық деңгейін арттыру. Теориялық 10 Дене тәрбиесі мен спорт туралы түсінік. Дене тәрбиесінің түрлері. Спорт түрінің тарихы. Гигиена және санитария туралы түсінік. Қатты дене шынықтырудың негізгі ережелері мен білімдері. Ауа, су, күн арқылы шынықтыру. Қауіпсіздік техникасы. Допингті болдырмау бойынша ережелер. Тамақтану және күн тәртібі. Психологиялық 5 Барлық жел бағыттарында яхтаны басқаруды меңгеру, старттық рәсімдер, бұрылыстар техникасы, швартовка, жарыс тапсырмаларын орындау, судағы жаттығулар; сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресс жағдайында тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Желкенді жарыстар ережелері (RRS), метеорология негіздері, тактика мен стратегия, желкен аэродинамикасының негіздері, яхтаның құрылымы, сигналдар мен ту командалары; жаттықтырушыға ассистенттік жасау, стартта және финиште жұмыс істеу, протокол жүргізу, төрешілер коллегиясымен өзара әрекеттесу, старттарды өткізу бойынша бастапқы тәжірибе. Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дене дайындығы 20 Барлық жел бағыстарында яхтаны басқаруды меңгеру, старттық процедуралар, бұрылыс техникасы, швартовка, жарыс тапсырмаларын орындау, суда жаттығулар. Оқушылардың денсаулығын нығайту және жан-жақты физикалық дамуын қамтамасыз ету. Бұл спорт түрінде маңызды болып саналатын дене, аяқ, қол бұлшықеттерін дайындауға арналған жаттығулар кешені, имитациялық жаттығулар және техникалық дайындыққа арналған судағы жаттығулар. Қолдар мен иық белдеуіне арналған жаттығулар (қолды тік ұстап иілу және созу, тартылу, денеге арналған жаттығулар, аяққа арналған жаттығулар және т.б.). Техникалық 45 Барлық жел бағыстарында яхтаны басқаруды меңгеру, старттық процедуралар, бұрылыс техникасы, швартовка, жарыс тапсырмаларын орындау, суда жаттығулар. Оқушыларға спорттық тактика бойынша білім беру; жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру және қолдану. Тактикалық 10 Тренерге ассистенттік жасау, старт пен финиште жұмыс істеу, хаттамаларды жүргізу, төрешілер құрамымен өзара әрекеттесу, старттарды өткізуге бастапқы тәжірибе алу; Оқушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, спорттың бұл түрінің техникаларын терең меңгеру; Көпсалалы функционалдық дайындық деңгейін көтеру. Теориялық 10 Дене шынықтыру мен спорт туралы түсінік. Дене шынықтырудың түрлері. Спорт түрінің тарихы. Гигиена және санитария туралы түсінік. Дене шынықтырудың негізгі ережелері мен қатайтудың негізгі тәсілдері. Ауа, су, күн сәулесімен қатайту. Қауіпсіздік техникасы. Допингтің алдын алу шаралары. Тамақтану және күн тәртібі. Психологиялық 5 Барлық жел бағыттарында қайықты басқаруды меңгеру, старттық процедуралар, бұрылыстар техникасы, бекіту (швартовка), жарыстық тапсырмаларды орындау, суда жаттығулар; сонымен қатар психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресс жағдайында тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Желкенді жарыстар ережелері (RRS), метеорология негіздері, тактика және стратегия, желкен аэродинамикасы негіздері, қайық құрылымы, сигналдар мен ту командалары; жаттықтырушыға көмек көрсету, стартта және финиште жұмыс, хаттамаларды жүргізу, төрешілер коллегиясымен өзара әрекеттесу, старттарды өткізу бойынша бастапқы тәжірибе. Барлығы 100 % Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дене дайындығы 15 Барлық жел бағыты бойынша яхтаны басқаруды меңгеру, старттық рәсімдер, бұрылыс техникасы, швартовка, жарыстық тапсырмаларды орындау, суда жаттығу. Оқушылардың денсаулығын нығайту және жан-жақты физикалық дамуын қамтамасыз ету. Бұл спорт түрінде ең маңызды бұлшықеттерді (дөңгелек бұлшықеттер, аяқ, қол) дайындауға арналған жаттығулар кешені, имитациялық жаттығулар және техникалық дайындыққа арналған суда жаттығулар. Қолдар мен иық белдеуіне арналған жаттығулар (көздiлiк күйде қолды бүгiзу және созу, тартылу, денеге арналған жаттығулар, аяққа арналған жаттығулар және т.б.). Техникалық 50 Барлық жел бағыты бойынша яхтаны басқаруды меңгеру, старттық рәсімдер, бұрылыс техникасы, швартовка, жарыстық тапсырмаларды орындау, суда жаттығулар; Оқушылардың спорттық тактика бойынша білімдерін алу; жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық және тактикалық әрекеттерді қалыптастыру және қолдану. Тактикалық 10 Тренерге ассистенттік жасау, стартта және финиште жұмыс істеу, хаттамаларды жүргізу, төрешілер коллегиясымен өзара әрекеттесу, старттарды өткізу бойынша бастапқы практика; Оқушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, спорт түрінің техникасын терең меңгеру; Көпжақты функционалдық дайындық деңгейін көтеру. Теориялық 5 Дене шынықтыру және спорт туралы түсінік. Дене шынықтырудың түрлері. Спорт түрінің тарихы. Гигиена және санитария туралы түсінік. Қатты дене шынықтырудың негізгі ережелері мен білімдері. Ауа, су және күнмен шынықтыру. Қауіпсіздік техникасы. Допингтің алдын алу бойынша ережелер. Тамақтану және күн тәртібі. Психологиялық 10 Барлық жел бағыты бойынша яхтаны басқаруды меңгеру, старттық процедуралар, бұрылыстар техникасы, швартовка, жарыстық тапсырмаларды орындау, судағы жаттығулар; сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, өзін-өзі сенімділікті, мотивацияны дамыту және стресс жағдайында тиімді әрекет ету қабілетін қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Желкенді жарыстар ережелері (RRS), метеорология негіздері, тактика және стратегия, желкен аэродинамикасы негіздері, қайық құрылымы, сигналдар мен ту командалары; жаттықтырушыға көмек көрсету, стартта және финиште жұмыс, хаттамаларды жүргізу, төрешілер коллегиясымен өзара әрекеттесу, старттарды өткізу бойынша бастапқы тәжірибе. Барлығы 100 %

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға* Қы­здар Ба­ға Ұл­дар Ба­ға Қы­здар Ба­ға 1. Жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру сек 6,0 10 6,4 10 5,7 10 6,0 10 6,5 5 6,9 5 6,0 5 6,4 5 6,5 аса 0 7,0 аса 0 6,0 аса 0 6,4 аса 0 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Би­ік бел­те­мір­де тар­ты­лу сек 20,0 10 15,0 10 25,0 10 20,0 10 Оқу-жаттығу топтары, спорттық жетілдіру, жоғарғы спорттық шеберлігі Оқыту кезеңдері үшін норматив спорт түрі/дисциплинасына байланысты ақпараттық сипатта көрсетіледі. Егер спорт түрінде бірнеше дисциплина болса, әрбір дисциплина үшін ауысым нормативі көрсетіледі. № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив Ұл­дар Ба­ға Қы­здар Ба­ға 1. Жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 3000 м жү­гі­ру мин, сек ≤12:00 «отл» ≤13:30 «отл» 1.2. Еден­нен де­не­ні 1 ми­нут­та кө­те­ру Рет са­ны ≤45 «отл» ≤40 «отл» 1.3. План­ка (ста­ти­ка­лық ұстау) сек ≤120 «отл» ≤90 «отл» 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Жү­зу 100 м сек ≤100 «отл» ≤110 «отл» 2.2 Шкот­ты тар­ту (20м) сек ≤18 «отл» ≤20 «отл» 2.3 Оқ­ша­у­лан­ған қи­са­ю­ды ими­та­ци­я­лау мин, сек ≤7:00 «отл» ≤5:00 «отл» Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 «Лазер-стандарт» класындағы яхталар комплектінде дана 10 2 «Лазер-радиал» класындағы яхталар комплектінде дана 10 3 «Лазер 4.7» класындағы яхталар комплектінде дана 10 4 Тренерлік қайық дана 3 Спорттық экипировкамен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Калипсо костюмы мен етікшелері жиынтық 20 2 Суға төзімді матадан жасалған курткалар дана 20 3 Болонья костюмы дана 20 Ескерту: бұйымдар саны оқу тобына есептелген

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 100 қосымша Гольф бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 100-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және оның тиімділігін арттыру үшін әзірленген. Оның негізгі мақсаты – гольф бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыратын барлық ұйымдар мен мекемелер үшін бірыңғай талаптар мен өлшемшарттарды белгілеу. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АДТ – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ – 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/ секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Жас санаты (IGF қағидаларына сәйкес) Даярлық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке даярлық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 күнт.күн дейін 14 күнт.күн дейін 14 күнге дейін 5 күнге дейін, бірақ жылына 2 реттен көп емес, кешенді медициналық тексеру жоспарына сәйкес Ұйымдар әкімшілігі ағымдағы жаттығу жылына арнап белгілейді, спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарына сәйкес ОЖТ – 2 18 күнт.күн дейін 14 күнт.күн дейін 14 күнге дейін ОЖТ – 3 18 күнт.күн дейін 14 күнт.күн дейін 14 күнге дейін ОЖТ 3 оқу жылынан астам 18 күнт.күн дейін 14 күнт.күн дейін 14 күнге дейін СЖТ – 1 21 күнт.күн дейін 18 күнт.күн дейін 14 күнге дейін СЖТ – 2 21 күнт.күн дейін 18 күнт.күн дейін 14 күнге дейін СЖТ 2 оқу жылынан астам 21 күнт.күн дейін 18 күнт.күн дейін 14 күнге дейін ЖСШТ 21 күнт.күн дейін 21 күнт.күн дейін 14 күнге дейін Клубтар /секциялар 21 күнт.күн дейін 21 күнт.күн дейін 14 күнге дейін ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Жас санаты (IGF қағидаларына сәйкес) 18 күнт.күн дейін 14 күнт.күн дейін 14 күнге дейін 18 күнт.күн дейін 14 күнт.күн дейін 14 күнге дейін 21 күнт.күн дейін 18 күнт.күн дейін 14 күнге дейін 21 күнт.күн дейін 18 күнт.күн дейін 14 күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 0 4 2 0 0 2 ОЖТ – 2 0 4 2 0 0 3 ОЖТ – 3 1 4 1 0 0 4 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 1 4 1 0 1 4 СЖТ – 1 3 5 1 0 3 5 СЖТ – 2 4 5 1 0 4 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 5 1 0 4 5 ЖС­ШТ 5 5 1 0 5 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Да­яр­лық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары жасөспірімдер, жастар, ерлермен әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Жа­сө­спі­рім­дер ұл­дар мен қы­здар (12 жас­қа дей­ін) Жа­сө­спі­рім­дер ұл­дар мен қы­здар (14 жас­қа дей­ін) Жастар (15 жастан 18 жас­қа дей­ін) Ере­сек­тер (16 жастан және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (+60 жас) Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ре­сми аудан­дық жа­ры­стар 8 24 16 48 16 48 8 24 8 24 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 24 16 48 16 48 8 24 8 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 24 16 48 16 48 8 24 8 24 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 12 36 12 36 6 18 8 24 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреш Аудандық жарыстар 5 2 - - - Ресми облыстық жарыстар 5 5 1 1 - Республикалық жарыстар 3 3 2 2 - Ресми республикалық жарыстар 2 2 2 2 1 Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, облыстық спартакиадалар және жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, ҚР спартакиадасы, ҚР Кубогы, жастар ойындары

6. Алғашқы даярлау топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: ЖДД және АДД (ЖДД – жалпы дене дайындығы, АДД – арнайы дене дайындығы) 56 % Мақсаты: Баланың физикалық дамуының негізін қалыптастыру, жалпы еңбекқабілеттілігін арттыру және гольфпен айналысуға дайындау. Мазмұны: Негізгі қозғалыс сапаларын дамыту: Төзімділік – жүгіру, төзімділікті арттыруға арналған жаттығулар, белсенділікті сақтауға арналған ойын жаттығулары. Күш – өз салмағымен жұмыс, дене және қол бұлшықеттерін нығайтуға арналған жеңіл күш жаттығулары, свинг үшін қажетті бұлшықеттер. Икемділік – созылу жаттығулары, иық белдеуі, арқа және жамбастың қозғалыс қабілетін жақсарту. Координация – қозғалыстың дәлдігіне арналған жаттығулар, эстафеталар, қозғалмалы ойындар, доппен жаттығулар. Әртүрлі іс-шараларды қолдану: гимнастика, жүгіру, лақтыру, секіру, координация және тепе-теңдікке арналған жаттығулар, гольф элементтері бар ойындар (мишеньге соққылар, бағытты бақылау). Дене қалыптарына назар аудару және омыртқа-бұлшықет аппаратының бұзылуын алдын алу, соққылар кезінде дұрыс тұру және дене қалпын қалыптастыру. Техникалық 26 % Мақсаты: Гольфтегі негізгі қозғалыстар мен техникаларды меңгеру. Мазмұны: Негізгі соққылармен танысу: драйв (тиден соққы), айрон-соққылар, қысқа ойын (пичинг және чиппинг), паттинг. Доп пен таяқпен жұмыс жасау жаттығулары: мишеньдерге дәл соққылар, қысқа қашықтыққа доп жүргізу, соққының күші мен бағытын жаттықтыру. Далада қозғалыстың негізгі тәсілдерін үйрету: соққылар арасындағы жүру және қайта орналасу, әр соққы кезінде дұрыс тұру мен позицияны сақтау, тепе-теңдікті бақылау. Допты сезіну және алаңда бағдарлау дағдысын қалыптастыру: қашықтықты бағалау, соққы бағытын анықтау, қозғалыстарды үйлестіру және рельефті түсіну. Тактикалық 12 % Мақсаты: Гольф ойыншысының ойындық ойлау негіздерімен таныстыру. Мазмұны: Ойындық жағдайларды түсіну: лункаға қашықтық, алаңның рельефі және доптың орналасуына байланысты соққы түрін таңдау. Позицияны үйрету: әр соққы алдында дұрыс тұру, дене қалпы мен таяқтың орналасуы. Негізгі ойындық ойлауды дамыту: доптың орналасуы, алаң ерекшеліктері және ойын стратегиясына байланысты таяқ пен соққы күшін таңдау. Ойын жүргізу ережелерімен таныстыру: соққылар реттілігі, лункадағы кезектілік, гольфтың негізгі ережелері. Теориялық 2 % Мақсаты: Гольфты спорт түрі ретінде жалпы мәдениет және түсінік қалыптастыру. Мазмұны: Ойын ережелерін үйрену (таныстық деңгей): соққыларды есептеу, лункалардағы ойын кезегі, алаңның белгіленуі. Гольфтың шығу тегі мен дамуы туралы баяндау. Спорттық этика негіздері: қарсыласты сыйлау, адал ойын, алаңдағы мінез-құлық. Маңызды жарыстармен және танымал гольфшылармен таныстыру. Психологиялық 1 % Мақсаты: Қорқыныш деңгейін төмендету, сенімділік пен алаңда өзара әрекеттесу дағдысын дамыту. Мазмұны: Назар мен концентрацияны дамытуға арналған жаттығулар: доптардың орналасуын және соққылар реттілігін есте сақтау ойындары, мақсаттарға «соққыны қайталау» жаттығулары. Мотивацияны қалыптастыру: күш салғаны үшін марапаттау, мини-жарыстарға қатысу және соққылардың дәлдігін дамытуға арналған ойын тапсырмалары. Өзін-өзі реттеуді үйрету: соққы алдында тыныс алу жаттығулары, қобалжу мен қорқынышты жеңуге арналған ойын элементтері. Эмоциялық тұрақтылықты дамыту: жарыстар мен бәсекелестік элементтері бар ойын тапсырмаларына қатысу, қателер кезінде сабыр сақтауды үйрену. Жарыстарға қатысу, бақылау-тестілеу сынақтары Инструкторлық және төрешілік практика 3% Семинарларға қатысу және турнирлерде төрешілік тәжірибе Барлығы 100 % Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: ЖДД 29% Мақсаты: Баланың физикалық дамуының негізін қалыптастыру, жалпы еңбекқабілеттілігін арттыру және гольфпен айналысуға дайындау. Мазмұны: Негізгі қозғалыс сапаларын дамыту: Төзімділік: жүгіру, төзімділікті арттыруға арналған жаттығулар, белсенділікті және энергияны сақтауға арналған ойын әрекеттері. Күш: өз салмағымен жұмыс, дене, қол және аяқ бұлшықеттерін нығайтуға арналған жеңіл күш жаттығулары, свинг үшін қажетті бұлшықеттер. Икемділік: созылу жаттығулары, иық белдеуі, арқа, жамбас және білектердің қозғалыс қабілетін жақсарту. Координация: қозғалыстың дәлдігіне арналған жаттығулар, эстафеталар, қозғалмалы ойындар, доптар мен таяқтармен жаттығулар. Әртүрлі іс-шараларды қолдану: гимнастика, жүгіру, лақтыру, секіру, баланс пен координацияға арналған жаттығулар, гольф элементтері бар ойындар (мақсатқа дәл соққылар, бағытты бақылау). Дене қалыптарына назар аудару және омыртқа-бұлшықет аппаратының бұзылуын алдын алу: дұрыс тұру қалыптарын қалыптастыру, соққы кезінде және алаңда қозғалыста дене қалпын дұрыс ұстау. АДД 22% Мақсаты: Дене жаттығуын гольфқа тән жүктемелерге дайындау. Мазмұны: - Қозғалыстың жылдамдығы мен реакцияны дамытуға арналған жаттығулар: соққылар арасында жылдам ауысуды, лункалар арасындағы қозғалысты, алаңның рельефіндегі өзгерістерге реакцияны жаттықтыру. - Икемділік жаттығулары: координациялық саты, алаңда қозғалыс кезінде бағытты өзгерту, соққылардың дәлдігін бақылауға арналған доппен жаттығулар. - Гольфқа тән бастапқы элементтерді енгізу: допсыз свинг жаттығулары (көзге көрінетін көлеңке), дұрыс дене және таяқ позициясы, алаңдағы қозғалыс пен тұру. - Ұсақ моторика мен көру-қозғалыс координациясын дамыту: соққылардың дәлдігі, күш пен бағытты бақылау, таяқ пен доппен жұмыс. Техникалық 31 % Мақсаты: Гольфтегі негізгі қозғалыстар мен техникаларды меңгеру. Мазмұны: - Негізгі соққылармен танысу: драйв (тиден соққы), айрон-соққылар, қысқа ойын (пичинг, чиппинг), паттинг. - Доп пен таяққа бақылау жасау жаттығулары: мишеньдерге дәл соққылар, соққының күші мен бағытын жаттықтыру, доп ұшуын бақылау. - Алаңда қозғалыстың негізгі тәсілдерін үйрету: әр соққыда дұрыс тұру мен позицияны сақтау, лункалар арасындағы қозғалыс, баланс пен тепе-теңдікті сақтау. - Допты сезіну және алаңда бағдарлау дағдысын қалыптастыру: қашықтықты бағалау, соққы бағытын анықтау, рельеф пен кедергілермен әрекеттесу. Тактикалық 13 % Мақсаты: Гольф ойыншысының ойындық ойлау негіздерімен таныстыру. Мазмұны: - Ойын жағдайларын түсіну: лункаға қашықтық, алаңның рельефі, доптың орналасуы және стратегиялық мақсатқа байланысты соққыны таңдау. - Позицияны үйрету: соққы алдында дұрыс тұру мен дене қалпы, алаң сызықтары мен мақсатты аймаққа бағдарлау. - Негізгі ойындық ойлауды дамыту: доптың орналасуына, алаң ерекшеліктеріне және жоспарланған стратегияға байланысты таяқ, соққы күші мен түрін таңдау. - Ойын жүргізу ережелерімен таныстыру: соққылар реттілігі, лункалардағы ойын кезегі, гольфтың негізгі ережелері. Теориялық 2 % Мақсаты: Гольфты спорт түрі ретінде жалпы мәдениет пен түсінік қалыптастыру. Мазмұны: - Ойын ережелерін үйрену (таныстық деңгей): соққыларды есептеу, лункалардағы ойын кезегі, алаңды белгілеу, әртүрлі типтегі лункалардағы ойынды ерекшеліктері. - Гольфтың шығу тегі мен дамуы туралы баяндау. - Спорттық этика негіздері: қарсыласты сыйлау, адал ойын, алаңдағы мінез-құлық, гольф этикетін сақтау. - Маңызды жарыстармен және танымал гольфшылармен таныстыру. Психологиялық 1 % Мақсаты: Қорқыныш деңгейін төмендету, сенімділік пен алаңда өзара әрекеттесу дағдысын дамыту. Мазмұны: - Назар мен концентрацияны дамытуға арналған жаттығулар: доптардың орналасуы мен мақсаттарды есте сақтау ойындары, «соққыны қайталау» жаттығулары және лункаға дәл тигізу. - Мотивацияны қалыптастыру: күш салғаны үшін марапаттау, мини-жарыстарға қатысу және соққының дәлдігі мен күшін дамытуға арналған ойын тапсырмалары. - Өзін-өзі реттеуді үйрету: соққы алдында тыныс алу жаттығулары, қобалжу мен қорқынышты жеңуге арналған ойын элементтері. - Эмоциялық тұрақтылықты дамыту: жарыстар мен бәсекелестік элементтері бар ойын тапсырмаларына қатысу, қателер мен соққыны жіберген кезде сабыр сақтауды үйрену. Жарыстарға қатысу, бақылау-тестілеу сынақтары Инструкторлық және төрешілік практика 2% Семинарларға қатысу және турнирлерде төрешілік тәжірибе Барлығы 100% Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: ЖДД 17% Мақсаты: Жалпы физикалық базаны қолдау және дамыту, гольфта жоғары спорттық жетістіктерге негіз қалдыру. Мазмұны: Күштік төзімділік пен жылдамдық-күш сапаларын дамыту: - дене, арқа және қол бұлшықеттерін нығайтуға арналған ауырлықпен жаттығулар (тұрақты замах үшін маңызды); - соққы күшін және координацияны дамытуға арналған доппен жұмыс (соққыға арналған медициналық доптар); - дене қалпын бақылау мен балансқа бағытталған айналымдық жаттығулар. Икемділік жаттығулары: - иық белдеуі, арқа және аяқтарға арналған динамикалық және статикалық созылу жаттығулары; - тұрақтылық пен дене бақылауын дамыту үшін йога элементтері; - жарақаттарды алдын алу үшін жалпы дене даярлығы (ЖДД), соққы кезінде және алаңда жүруде. Жалпы төзімділікті дамыту: - жалпы еңбекқабілеттілікті арттыру үшін кросс-жаттығулар және интервалды жүгіру; - ұзақ ойын мен тұрақты дене қалпы үшін дене мен аяқ төзімділігіне арналған жаттығулар. Көпқырлы дамуға арналған әртүрлі іс-шараларды енгізу: - координация мен балансқа арналған гимнастика және акробатика; - гольфқа бейімделген көпсайыс элементтері мен қозғалмалы ойындар (мысалы, соққылардың дәлдігі мен бақылауына арналған мини-ойындар); - соққы кезінде қозғалысты бақылау және тұрақтылықты дамытатын жаттығулар. АДД 25% Мақсаты: Гольфқа тән физикалық жүктемелерге бағытталған дайындық. Мазмұны: Жылдамдыққа төзімділік пен күшті дамыту: - тиімді замах үшін дене мен қолдың жарылғыш күшін дамыту жаттығулары; - ұзақ ойын және тұрақты дене қалпы үшін аяқ пен арқа төзімділігіне арналған жаттығулар. Дәлдік пен қозғалысты бақылауға арналған кешендер: - соққы алдында позицияны бекітіп, алаңда қозғалу; - дене қалпын тез өзгерту кезінде баланс жаттығулары; - допқа «старттық» қозғалыстар және позицияны жылдам түзету. Шаршаған жағдайда координацияны дамыту: - төзімділік жаттығуларының сериясынан кейін мишеньдерге немесе лункаларға соққылар; - дене қалпын сезу және замахты бақылау үшін көзді жапқан жаттығулар; - екі тапсырманы бір уақытта орындау: допты бақылау және келесі соққыға позицияны түзету. Арнайы инвентарьмен жаттығулар: - резеңке эспандермен соққылар арқылы күш пен замахты бақылауды дамыту; - дене, арқа және қол бұлшықеттерін нығайту тренажерлары; - мини-доптар немесе тренажерлер арқылы соққының дәлдігі мен күшін жетілдіру жаттығулары. Техникалық 37 % Мақсаты: Гольфта соққылардың техникалық арсеналын жетілдіру және орындау тұрақтылығын қалыптастыру. Мазмұны: Барлық түрдегі соққыларды терең меңгеру: - әртүрлі күш пен траекториядағы соққылар: қысқа (putt), орташа (chip), ұзын (full swing); - доптың айналуын және траектория бағытын бақылаумен соққылар; - позиция мен кедергілерге байланысты лункаға әртүрлі тәсілдермен соққы жасауға үйрету. Динамикада тұрақты ойын дағдыларын қалыптастыру: - қозғалыс кезінде және алаңда қозғалғаннан кейін соққылар; - қарсыласымен ойынды имитациялай отырып соққылар практикасы (соққылар кезегі, лункаларды өту стратегиясы). Жоғары қайталану жиілігі және қысым жағдайында техниканы автоматтандыру: - позицияны бекіту және замахты бақылаумен соққы сериялары; - соққы саны артқан кезде және шаршаған жағдайда дәлдік пен тұрақтылықты дамыту жаттығулары; - қысым астында концентрацияны жаттықтыру үшін мини-турнирлер немесе бәсекелік тапсырмалар. Техникалық қателерді түзету, жеке ерекшеліктерді ескеру: - тұру, таяқ ұстау және замахты түзету; - ойыншының бойы, күші және икемділігін ескеретін жаттығулар; - қозғалысты дәл орындау үшін видеоанализ немесе жаттықтырушы бақылауы. Тактикалық 15 % Мақсаты: Соққылар техникасын ойын жағдайында, алаң жағдайы мен лункаларды өту стратегиясын ескере отырып қолдану қабілетін дамыту. Мазмұны: Әртүрлі ойын тәсілдерін үйрету: - кедергілерден (бункерлер, беткейлер, биік шөп) айналып өту үшін әртүрлі күш пен траекториядағы соққылар; - лунка позициясына байланысты доптың бағыты мен жылдамдығын өзгерту; - доп ұшу биіктігі мен ұзындығын бақылауға арналған жаттығулар (қысқа chip, ұзын full swing, lofted соққылар). Тактикалық ойлауды дамыту: - доптың орналасуын талдау және ең тиімді соққыны таңдау; - қашықтық, кедергілер және алдыңғы соққылар негізінде шешім қабылдау; - лункадағы жалпы соққы санын азайту үшін соққылар ретін жоспарлау. Әртүрлі ойын сценарийлерін модельдеу: - қиын жағдайдан шығуға арналған қорғаныс соққылары (мысалы, бункерден немесе rough-тен); - лункаға максималды жақындауға арналған шабуыл соққылары; - стратегияны қорғаудан ілгері жылжытуға ауыстырғанда қолданылатын өтпелі соққылар. Жеке және жұптық ойын тактикасын үйрену: - жеке форматтағы ойын стратегиясы (stroke play, match play); - командалық ойын: соққыларды бірлесіп жоспарлау, жұптық ойында рөлдерді бөлу; - мини-турнирлер немесе жаттығу ойындары үшін бірлескен стратегия элементтері. Теориялық 2 % Мақсаты: Гольф ойынын терең түсіну және спорттық сананы дамыту. Мазмұны: Ойын ережелерін егжей-тегжейлі үйрену: - ұпай санау (stroke play, match play), қосымша ережелер (penalty strokes, drop zones); - әр лунканы есепке алу, жарыстардағы тай-брейк ерекшеліктері; - әртүрлі типтегі алаңдарда (беткейлер, кедергілер) ойынның тактикалық схемалары. Турнир құрылымы және рейтинг жүйесімен танысу: - ірі турнирлер және олардың форматы (The Masters, US Open, Ryder Cup және т.б.); - кәсіби ойыншылар мен аматорлардың рейтинг жүйесі; - жарыстарды күрделілік деңгейі мен алаң типіне қарай жіктеу. Видеоматериалдарды талдау және кәсіби ойыншылардың ойындарын қарастыру: - соққылар техникасы мен лункаларды өту стратегиясын талдау; - әртүрлі ойын жағдайларында тактикалық шешімдерді үйрену; - алынған білімді жаттығу және ойындық жаттығуларда қолдану. Анатомия, биомеханика және спорттық тамақтану негіздерін енгізу: - замах және алаңда жүру кезінде негізгі бұлшықет топтарының жұмысын түсіну; - соққы мен дене қозғалысының биомеханикасы тиімділікті арттыру және жарақаттарды болдырмау үшін; - жаттығулар мен жарыстар кезінде энергия мен төзімділікті қолдау үшін тамақтанудың негізгі қағидалары. Психологиялық 2 % Мақсаты: Гольф бойынша жаттығулар мен жарыстар жағдайында тұрақты психиканы қалыптастыру және өзін-өзі реттеу дағдыларын дамыту. Мазмұны: Назар, концентрация және ауысуды дамытуға арналған жаттығулар: - әртүрлі алаңдатушы факторларға қарамастан доптың орны мен мақсатты лунканы бақылау; - замах техникасы, дене қалпы және соққы стратегиясы арасында назарды тез ауыстыру жаттығулары; - соққы сериялары және шаршау жағдайында концентрацияны дамыту тапсырмалары. Өзін-өзі сенімділік пен ерік қасиеттерін дамыту: - жаттығулар мен мини-турнирлерде қолжетімді мақсаттар қою; - күрделі ойын жағдайларында шешім қабылдау жаттығулары; - қателер мен соққыны жіберген кезде позитивті ішкі диалогты қолдау. Психологиялық разряд әдістерін үйрету: - соққы алдында және соққы серияларынан кейін тыныс алу техникасы; - идеалды замах пен доп траекториясын визуализациялау; - эмоционалды жағдайды тұрақтандыру және алаңдаушылықты төмендету үшін аутотренинг. Мотивация мен өзін-өзі бағалаумен жұмыс: - өсуге және қиындықтарды еңсеруге бағытталған көзқарасты қалыптастыру; - жеке прогресті және жетістіктерді талдау жаттығулары; - позитивті мотивация мен ойынға сенімділікті бекіту үшін командалық және жеке тапсырмалар. Жарыстарға қатысу, бақылау-тестілеу сынақтары Инструкторлық және төрешілік практика 2 % Мақсаты: Гольф бойынша жаттығулар мен жарыстарға қатысу арқылы көзқарасты кеңейту, көшбасшылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: Кіші спортшыларға жаттығулар жүргізу: - жаттықтырушыға разминка мен координация, соққы дәлдігі және бақылау жаттығуларын ұйымдастыруға көмек көрсету; - бастауыштарға арналған қарапайым ойындар мен мини-тапсырмаларды өткізу; - кіші ойыншылардың техникасын бақылау және жаттықтырушы жетекшілігінде түзету. Жас төреші курстарынан өту және турнирлерде судьялық практика: - жарыстардың негізгі ережелері мен есеп жүргізуді үйрену; - мини-турнирлер мен достық матчтарда судьялыққа көмек көрсету; - соққылар кезегін бақылау және алаңдағы мінез-құлық ережелерін сақтау. Техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін меңгеру: - кіші ойыншыларға дұрыс тұру, таяқ ұстау және замах жасау әдістерін үйрету; - ойын жағдайларын пайдалана отырып көрсетілімдер мен түсіндірулер өткізу; - білімді қолжетімді түрде жеткізу дағдыларын дамыту. Саналы ойлау мен жауапкершілікті қалыптастыру: - жаттығу процесін жоспарлау және дайындауға жаттықтырушымен бірге қатысу; - өз қатысуы мен кіші ойыншылардың нәтижесіне жауапкершілік сезімін дамыту; - жаттығуларда тәртіп, зейін және өзара көмек маңыздылығын түсіну. Барлығы 100% Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: ЖДД 17 % Мақсаты: Негізгі физикалық қасиеттерді нығайту және жалпы физикалық дайындықты дамыту, гольфта тиімді ойнауға негіз қалыптастыру. Мазмұны: Күш пен икемділікті дамыту: - өз салмағымен жаттығулар: приседания, отжимания, планка; - замах амплитудасын арттыру үшін арқа, иық белдеуі және аяқ бұлшықеттерін созу; - корпус пен координацияны нығайту үшін акробатика элементтері мен қарапайым гимнастикалық жаттығулар. Төзімділік пен шеберлікті дамыту: - ойын және интервалды жаттығулар: қысқа эстафеталар, жылдамдық пен реакцияны дамыту жаттығулары; - дене қалпын бақылау және баланс сақтай отырып алаңда қозғалу; - қозғалысты үйлестіру және шеберлікті дамыту жаттығулары, мысалы, шартты «кедергілерден» өту кезінде бағытты өзгерту. Осанка мен буындардың қозғалғыштығын дамыту: - замах кезінде дұрыс қалып үшін арқа және корпус бұлшықеттерін нығайту жаттығулары; - жарақаттарды болдырмау үшін буындарды (иық, білезік, жамбас және тізе) разминка жасау; - замах және алаңда жүру кезінде қозғалысты үйлестіруді бақылау. АДД 25 % Мақсаты: Гольфта дәл және тиімді замах жасауға қажет реакция жылдамдығын, үйлесімділікті және қозғалыстың тұрақтылығын дамыту. Мазмұны: Реакция жылдамдығы мен старттық шапшаңдықты дамыту: - доптың немесе кедергінің орнындағы өзгерістерге тез жауап беру үшін сигналдармен (дыбыстық немесе визуалды) жаттығулар; - допқа тез старттық қозғалыстар жасау, соққы алдында позицияны бекіту. Қозғалыс бағытын бірнеше рет өзгертуге арналған жаттығулар: - әртүрлі лункаларға жақындағанда бағытты күрт өзгерте отырып алаңда қозғалу; - замах алдында денені дәл орналастыру үшін корпус бұрылысын және қадам бағыттарын өзгерту жаттығулары. Гольф техникасы элементтері бар теңгерімділік жаттығулары: - замах имитациясы кезінде бір аяқпен тұру; - корпус тепе-теңдігін сақтай отырып бақылаулы замахтар жасау; - замах кезінде тұрақты қалып үшін корпус және аяқ бұлшықеттерін нығайту жаттығулары. Қозғалыс ритмі мен тұрақтылығын отработка жасау: - замах жасау және доп қозғалысын бірқалыпты ритмде бақылау; - корпус тұрақтылығы мен қозғалыс жалғасымдылығын бақылаумен соққы серияларын қайталау; - алаңның әртүрлі сценарийлерін өту кезінде қадамдар мен замах үйлесімділігін дамыту жаттығулары. Техникалық 32 % Мақсаты: Гольфта негізгі соққыларды дәлдікпен, тұрақтылықпен және дұрыс техникамен орындауды жетілдіру. Мазмұны: Негізгі соққыларды жетілдіру: - қысқа (putt), орташа (chip) және ұзын (full swing) соққыларды дәлдік пен күшін бақылаумен орындау; - әртүрлі ойын жағдайларында соққыларды тұрақты орындауға назар аудару; - замах амплитудасының біркелкілігін және мақсатқа дәл жетуді дамыту жаттығулары. Техниканы біртіндеп күрделендіру: - доптың әртүрлі траекториясы мен айналымымен соққыларды меңгеру (draw, fade, lofted соққылар); - доппен байланыс кезінде амортизацияны бақылау арқылы жылдамдық пен бағытты басқару; - қозғалыс кезінде соққылар жасау, алаңдағы ойын жағдайларын имитациялау. Қорғаныстан шабуылға өту: - қиын позициялардан шығу жаттығулары (bunker, rough) келесі соққы үшін тиімді позицияға; - қорғаныс және шабуыл стратегиясымен соққылар сериясын жоспарлау; - әртүрлі соққы нұсқалары бар ойын сценарийлерін модельдеу. Корпус жағдайы, таяқ ұстау және соққы таймингін жетілдіру: - замах кезінде тұру, корпус бұрылысын және тепе-теңдікті бақылау; - доппен дәл байланыс үшін таяқ ұстауды түзету; - қол, корпус және аяқ қозғалысын синхрондау арқылы соққының дұрыс таймингін дамыту. Тактикалық 20 % Мақсаты: Ойын тактикасын терең түсіну және әртүрлі ойын жағдайларында дұрыс шешім қабылдау қабілетін дамыту. Мазмұны: Қарапайым тактикалық схемаларды терең түсіну: - соққылар сериясын жоспарлау: алғашқы қауіпсіз соққы, содан кейін лункаға жету; - алаңдағы кедергілерді ескере отырып, соққы траекториясы мен күшін таңдау; - келесі соққы үшін допты ыңғайлы позицияға орналастыру. Подача және одан кейінгі алғашқы соққыны отработка жасау: - tee shot дәлдігі мен күшін бақылау; - «алғашқы соққы – лункаға жету» комбинациясын имитациялау; - «ти»-тен шығу кезінде қателіктерді азайтуға арналған жаттығулар. Ойын эпизодтарын талдау: - рельеф, жел және лункаға қашықтыққа байланысты доп позициясын таңдау; - траектория мен қозғалысты оңтайландыру үшін алаңның «әлсіз» аймағына соққы; - жаттықтырушы немесе серіктестермен ойын шешімдерін талдау және талқылау. Командалық ойын элементтері (жұптар): - ойыншылар арасында жауапкершілік аймақтарын бөлу; - лункаларды бірлесіп өту стратегиясы: біреуі шабуыл жасайды, екіншісі қауіпсіз соққылар жасайды; - зоналарды ауыстыру және тактикалық коммуникация арқылы алаңды тиімді өту. Теориялық 2 % Мақсаты: Ойын ережелері мен жарыс құрылымын терең түсіну, өзін-өзі талдау және ойын жағдайларын түсіну дағдыларын дамыту. Мазмұны: Жеке және жұптық ойынды ережелерін қайталау және тереңдету: - stroke play және match play, ұпайларды есептеу ережелері; - алаңдағы тәртіп, соққылар кезектілігі, айыпты жағдайлар; - жеке және командалық ойын үшін гольф этикетінің негіздері. Турнир құрылымымен танысу: - лункаларды өту форматы, сеттер және жарыстың ерекшеліктері; - ұпай тең болған жағдайда тай-брейк ережелері; - түрлі турнирлермен танысу (жергілікті, аймақтық, ұлттық). Тренировка мен ойынның өзін-өзі талдау элементтерін енгізу: - жаттығулар мен нәтижелер күнделігін жүргізу; - қателіктер мен сәтті соққыларды жазып алу, кейін түзету жасау; - жаттығуға және турнирге жеке мақсаттар жоспарлау. Бейнематериалдарды қарау және талқылау: - соққы техникасын, лункаларды өту стратегиясын талдау; - ойын жағдайларын және қабылданған шешімдерді талдау; - техника мен тактиканы жақсарту үшін негізгі сәттерді бөліп алу. Психологиялық 2 % Мақсаты: Эмоциялық өзін-өзі бақылауды, концентрацияны және өзін-өзі сенімділікті дамыту, сондай-ақ командалық және жеке ойында коммуникативтік дағдыларды қалыптастыру. Мазмұны: Эмоциялық өзін-өзі бақылау мен концентрацияны дамыту: - допқа, лункаға және замах техникасына назар аудару жаттығулары; - алаңдағы алаңдататын факторлар (жел, шу, қарсылас қатысуы) жағдайында назарды сақтау тапсырмалары; - соққылар арасындағы дем алу және релаксация жаттығулары концентрацияны қалпына келтіру үшін. Қысқа мерзімді мақсаттар арқылы сенімділікті қалыптастыру: - жаттығуда нақты мақсаттарды анықтау (мысалы, соққылар дәлдігі, сәтті putt соққылар саны); - прогресті бақылау және мақсаттарға жеткенде позитивті қолдау; - нәтижелерді жаттықтырушымен талқылау арқылы сенімділікті нығайту. Матч алдында өзін-өзі баптау әдістерімен танысу: - лункаларды сәтті өтуге визуализация жасау; - старт алдында аутотренинг және позитивті ойларды қолдану; - ойынға дайындық үшін жеке ритуалды жасау. Командалық жаттығуларға қатысу және коммуникативтік дағдыларды дамыту: - ойын және жарыстық тапсырмаларды бірге орындау; - серіктестермен бақылаулар мен стратегияларды бөлісу; - басқа ойыншыларды қолдау және мотивациялау дағдыларын жаттықтыру. Жарыстарға қатысу, бақылау-тестілеу сынақтары Инструкторлық және төрешілік практика 2 % Мақсаты: Көрегенділікті кеңейту, көшбасшылық қасиеттерді дамыту және жас ойыншыларды гольфке үйрету дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: Жас спортшыларға жаттығу жүргізу: - жылыту және негізгі жаттығуларды өткізуге көмек көрсету; - соққы техникасын, допқа бақылау және алаңдағы қозғалысты көрсету; - мини-турнирлер мен ойын жаттығуларын ұйымдастыруға қатысу. Жас төреші курстарынан өту және турнирлерге қатысу: - жарыс ережелерімен және ұпай есептеу тәсілдерімен танысу; - бастаушы спортшыларға арналған жергілікті турнирлерде төрешілік ету; - алаңда әділ және адал төрешілік дағдыларын игеру. Техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін меңгеру: - жас ойыншыларға дұрыс стойка, клюшканы ұстау және замах жасауды үйрету; - нақты және түсінікті нұсқаулар беруді дамыту; - соққыларды көрсету үшін көрнекі мысалдар мен демонстрацияларды қолдану. Жаттығу процесіне саналы қатысу және жауапкершілікті қалыптастыру: - жаттығулардағы қауіпсіздік пен ережелерді сақтау бақылауы; - жаттығу сессияларын жоспарлау және ұйымдастыру; - өз жұмысы мен оқушылардың жұмысын бағалау және өзін-өзі рефлексиялау дағдыларын дамыту. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: ЖДД 15% Мақсаты: Гольфте соққылардың тұрақтылығы мен тиімділігін арттыру үшін физикалық төзімділікті, күшті, координацияны және икемділікті дамыту. Мазмұны: Төзімділік пен күшке арналған жаттығулардың қарқындылығы мен көлемін арттыру: - замах кезінде тұрақты дене жағдайын сақтау үшін аяқ, корпус және қол бұлшықеттерін жаттықтыру; - жалпы төзімділікті арттыру үшін интервальды және айналымдық жаттығулар; - өз салмағы мен жеңіл салмақтармен жұмыс жасау. Күрделі координациялық және акробатикалық жаттығулар: - тепе-теңдікті сақтау, бір аяқта тұру, корпус тұрақтылығын жаттықтыру; - дене қозғалысы мен жағдайын бақылаумен динамикалық замахтар; - гимнастикалық доптар немесе баланс платформаларын пайдаланып тепе-теңдікті жаттықтыру. Жылдамдыққа төзімділік, бұлшықет күші және икемділікті дамыту: - замах қуатын дамытуға арналған қысқа жарылғыш жаттығулар; - иық, арқa және аяқ бұлшықеттерін созу және икемділік жаттығулары; - ұзақ раундтар кезінде тұрақтылықты қамтамасыз ету үшін қол мен корпус бұлшықеттерінің төзімділігін дамыту. Атлетикалық дайындық элементтерін енгізу (функционалды кешендер): - күш, координация және буындардың қозғалыс мүмкіндігін жақсартатын функционалды жаттығулар; - гольф замахы қозғалыстарын имитациялайтын кешендер; - жылдамдық-қуат төзімділігі, тепе-теңдік және корпус тұрақтылығын дамытуға арналған жаттығулар. АДД 25% Мақсаты: Соққыларды тиімді орындау және алаңда қозғалысты жақсарту үшін икемділікті, координацияны және реакцияны арттыру. Мазмұны: Қозғалыс жылдамдығы мен бағытты өзгертуге қойылатын талаптарды арттыру: - лункалар немесе жаттығу алаңындағы нүктелер арасында жылдам қозғалыс жаттығулары; - допқа жақындағанда аяқтың динамикалық жұмысы арқылы дұрыс позицияны алу. Көрнекі және дыбыстық сигналдарға реакция жасау жаттығулары: - жаттықтырушының бұйрығына немесе сигналға (мысалы, қозғалыс бағытын өзгерту, соққыға дайындық) жылдам жауап беру дағдысын дамыту; - назарды шоғырландыру және алаңдағы жағдайды алдын ала болжау жаттығулары. Қарсыласумен қозғалыстарды көп рет қайталау: - резеңке амортизаторлар немесе жеңіл салмақтармен клюшканы айналдыру; - соққыға қатысатын иық, корпус және аяқ бұлшықеттерін нығайту; - жылдамдық пен дәлдікті бақылаумен соққыларды қайталау. Жүктеме кезінде икемділік пен тепе-теңдікті дамыту кешендері: - тұрақсыз бетте тепе-теңдікті сақтау, бір аяқта тұру; - соққы кезінде қол мен көз координациясын дамыту жаттығулары; - корпус пен тепе-теңдікті бақылаумен динамикалық замахтар мен қозғалыстар. Техникалық 32% Мақсаты: Соққыларды, дәлдікті және допқа бақылауды жетілдіру, сондай-ақ техникасын алаңдағы ойын жағдайларына интеграциялау. Мазмұны: Әртүрлі техника мен траекториядағы соққыларды жетілдіру: - допты төмен, орта және жоғары ұшумен соққылар; - арақашықтықты бақылау және гринде допты тоқтату үшін әртүрлі spin түрлерін (backspin, topspin) үйрену; - лунканың қажетті жеріне дәл соққыны орындауды жетілдіру. Дәлдік, жылдамдық және бағытқа терең жұмыс: - drive, approach және putt соққыларының ұзындығы мен күшін бақылау; - әртүрлі қашықтықтан лунка аймағына мақсатты соққы жасау жаттығулары; - замах тұрақтылығын және энергияны допқа дұрыс беру дағдыларын дамыту. Стандартты емес жағдайларда соққыларды енгізу және жаттығу: - көтерілістен соққылар (approach shots), жақын қашықтықтағы волейлер; - құмды бункерлер мен шөпті учаскелерден соққылар; - әртүрлі бұрыштар мен рельефтерден соққыларды практика жасау. Соққыларды қозғалыс пен ойын жағдайымен біріктіру: - tee-ден лункаға дейінгі соққы тізбегін модельдеу; - бір лунканың ішінде әртүрлі соққыларға өту жаттығулары; - доптың орналасуына және кедергілерге байланысты соққыны таңдау элементтері бар стратегияны енгізу. Тактикалық 22% Мақсаты: Стратегиялық ойлауды дамыту, соққыны жағдайға байланысты таңдауды үйрену, жеке ойын стилін қалыптастыру. Мазмұны: Соққыны позицияға байланысты таңдауды дамыту: - лункаға дейінгі қашықтық пен кедергілерді бағалау (құмды бункерлер, су, бұталар); - ең тиімді соққы түрін (drive, approach, chip, putt) және замах күшін анықтау; - алаңның жағдайы мен рельефін ескере отырып соққыларды түзету. Шабуыл және қорғаныс тактикасының негіздері: - лункаға қауіпсіз жолды таңдау немесе соққылар арқылы тәуекел жасау арқылы соққы санын азайту; - лунканың ерекшеліктерін ескере отырып соққылар тізбегін жоспарлау; - гринде және оның айналасында ойын стратегиясын үйрену. Екі раундтық матчқа қатысу ережелерін сақтау: - есеп жүргізу практикасы, ойын ережелері мен этикетін сақтау; - жарыстық жағдайда ойын темпін және концентрацияны бақылау; - раунд барысында соққыны және тактиканы таңдаудағы өз шешімдерін талдау. Жеке ойын стилін қалыптастыру: - ыңғайлы және тұрақты замах, клюшкаларды және соққы түрлерін таңдау дағдыларын дамыту; - ойыншының күшті жақтарын ескеретін жеке ойын стратегиясын қалыптастыру; - тактикалық ойлау дағдыларын тұрақты жаттығулар мен жарыстық жағдайлар арқылы бекіту. Теориялық 2% Мақсаты: Гольф теориясын, ойын схемаларын, ережелерін және спорт тарихын тереңірек үйрену. Мазмұны: Терминология мен ойын схемаларын терең меңгеру: - терминдерді үйрену: drive, iron, putt, chip, bunker, fairway, green және басқалар; - лункалардың схемаларын, алаңды өту стратегияларын және соққылардың реттілігін зерттеу; - типтік ойын жағдайларын және ең тиімді шешімдерді талдау. Типтік қателіктерді талдау және оларды түзету жолдары: - соққылардағы техникалық және тактикалық қателіктерді талдау; - замах, дене позициясы және клюшканы таңдауды түзету бойынша ұсыныстар; - оқу алаңдарында жаттығулар арқылы қателіктерді түзету мысалдары. Гольф тарихымен және танымал ойыншылармен танысу: - гольфтың шығу тарихы мен дамуы; - танымал гольф ойыншыларымен және олардың жетістіктерімен танысу; - маңызды турнирлер мен рекордтарды талдау. Ережелер бойынша теориялық тесттер мен викториналарға қатысу: - ойын ережелері, алаңда этикет және жарыстарды өткізу ерекшеліктері бойынша білімді тексеру; - терминология, стратегия және гольф тарихы бойынша викториналар; - теорияны практикада қолдану дағдысын қалыптастыру. Психологиялық 2% Мақсаты: Бәсекелестік ойын кезінде психологиялық тұрақтылықты, өзін-өзі бақылауды және мақсаттылықты дамыту. Мазмұны: Бәсекелестік стресс жағдайына төзімділікті дамыту: - уақыт қысымы немесе есеп бойынша ойын жағдайларын модельдеу; - көрермендер немесе шуақты орта жағдайында ойнау практикасы; - күрделі және стресс тудыратын лункаларда концентрацияны дамыту жаттығулары. Өзін-өзі реттеу, тыныс алу және назарды ауыстыру жаттығулары: - соққы алдында алаңдаушылықты азайту үшін тыныс алу техникасы; - соққылар арасындағы қысқа медитациялық үзілістер; - назарды қателіктен келесі лункаға ауыстыру жаттығулары. Өзін-өзі бағалауды қалыптастыру және нәтижеге жауапкершілікті дамыту: - әр соққыдан кейін өз әрекеттерін талдау; - раундқа және жеке лункаларға нақты мақсаттар қою; - тек нәтиже үшін емес, дұрыс шешімдер үшін марапаттау. Мақсаттылықты және соңына дейін күресуді дамыту: - ұзақ раундтарда концентрацияны сақтау жаттығулары; - ішкі мотивацияны және табандылықты дамыту; - қолайсыз есеп жағдайында “қайту” сценарийлерін модельдеу. Жарыстарға қатысу, бақылау-тестілеу сынақтары Инструкторлық және төрешілік практика 2% Мақсаты: Көркем ой-өрісті кеңейту, көшбасшылық қасиеттерді дамыту және кіші спортшыларды оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: Кіші спортшыларға жаттығулар жүргізу және секция шараларында қатысу: - жаттықтырушыға оқу алаңдарында көмек көрсету; - жаңадан бастаушыларға арналған негізгі соққылар мен техника көрсетілімдері; - мини-ойындар мен жаттығулар ұйымдастыру. Жас төреші курстарынан өту, бастапқы деңгейдегі турнирлерде төрешілік ету: - гольф ережелері мен этикетін үйрену; - есеп жүргізу және турнирде ереженің сақталуын бақылау тәжірибесі; - кіші категориядағы жарыстарда төрешілікке қатысу. Техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін меңгеру, білімді беру қабілетін дамыту: - соққыларды көрсету, дұрыс дене орны мен замахты түсіндіру; - жаңадан бастаушылардың қателерін түзету; - нақты және түсінікті нұсқаулар беруге дағдылану. Жаттығу процесіне саналы қатысу мен жауапкершілікті қалыптастыру: - өз дайындық жоспарын құру және оқушылардың прогресін бақылау; - тәртіп, ереже және басқа ойыншыларға құрмет көрсету маңызын түсіну; - кіші қатысушыларға тәлімгерлік жасап, қолдау көрсету арқылы көшбасшылық қасиеттерді дамыту. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: ЖДД 13% Мақсаты: Гольф ойынында тиімділікті арттыру үшін жалпы дене даярлығын, күшті, төзімділікті және үйлесімділікті дамыту. Мазмұны: Төзімділік пен күшті арттыруға бағытталған жаттығулардың қарқындылығын және көлемін көтеру: - өз салмағымен орындалатын жаттығулар (отырып-тұру, қадам жасап еңкею, планка); - корпус пен қол бұлшықеттерін нығайтуға арналған жеңіл салмақтармен жұмыс; - ұзақ уақыт күшті сақтауға көмектесетін шеңберлі жаттығулар. Күрделі координациялық және акробатикалық жаттығулар: - замах кезінде дене бақылауын дамыту үшін тұрақсыз бетте жасалатын баланс жаттығулары; - қол мен аяқ қимылдарының үйлесімділігін дамытуға арналған жаттығулар; - икемділік пен жалпы үйлесімділікті арттыруға арналған гимнастика және акробатика элементтері. Жылдамдық-төзімділік, бұлшықет күші және икемділік жаттығулары: - төзімділікті арттыруға бағытталған интервалды жаттығулар; - соққы кезіндегі қозғалыс амплитудасын оңтайландыруға арналған созылу және динамикалық икемділік; - реакцияны және қозғалыс жылдамдығын дамытуға арналған жаттығулар. Атлетикалық дайындық элементтерін енгізу (функционалдық кешендер): - замах пен алаңда жүру қозғалыстарын еліктейтін жаттығулар; - тұрақты әрі дәл замахты қамтамасыз ету үшін арқа, иық және корпус бұлшықеттерін күшейту; - жарақаттың алдын алу және жалпы спорттық жұмыс қабілеттілігін арттыруға арналған функционалдық кешендер. АДД 22% Мақсаты: Гольфтегі дәл және тиімді соққыларды орындау үшін дененің жылдамдығын, үйлесімділігін және тұрақтылығын дамыту. Мазмұны: Қозғалыс жылдамдығы мен бағытты ауыстыру талаптарын арттыру: - алаң бойымен жылдам қозғалу, лункаларға жақындағанда позицияны өзгерту жаттығулары; - қысқа және ұзын соққылар алдында аяқ пен дене позициясын дәл орналастыруға арналған жаттығулар. Көру және дыбыстық сигналдарға реакция жасау жаттығулары: - жаттықтырушының бұйрықтарына немесе сигналдарына (доптың орналасуы, желдің бағыты, лункаға дейінгі қашықтық) жылдам жауап беру; - концентрацияны арттыру үшін «көру сигналы – соққы» үйлесімділігін дамыту жаттығулары. Қарсылықпен орындалатын гольф-қимылдарын көп мәрте қайталау: - соққыға қатысатын бұлшықеттерді нығайту үшін резеңке жгуттармен немесе жеңіл утяжелителдермен орындалатын соққылар; - күш пен дәлдікті арттыру мақсатында жүктемесі арттырылған свинг қимылдарын имитациялау. Жүктеме жағдайындағы ептілік пен тепе-теңдікті дамыту кешендері: - свинг кезінде дене бақылауын жақсарту үшін тұрақсыз платформада орындалатын баланс жаттығулары; - еңістікте немесе бейім жерде соққы орындау кезінде тепе-теңдікті сақтау жаттығулары; - барлық бұлшықет топтарының үйлесімді жұмысын қалыптастыру үшін аяқ, корпус және қол қимылдарының комбинациясы. Техникалық 34% Мақсаты: Ойын жағдайларында соққы техникасын, дәлдігін және свинг вариативтілігін жетілдіру. Мазмұны: Әртүрлі эффектісі бар соққыларды жетілдіру: - доптың төмен, орташа және жоғары траекториядағы ұшуын орындау, әртүрлі спинмен соққылар жасау; - доптың айналуын бақылау арқылы гринге немесе лункаға дәл жеткізу. Дәлдік, күш және бағыт бойынша тереңдетілген жұмыс: - алаңдағы әртүрлі мақсаттарға соққы беру жаттығулары; - бақылауды жоғалтпай, әртүрлі күшпен орындалатын свинг жаттығулары; - қашықтық пен доптың орналасуын ескере отырып, подачаны (удар) орындау. Арнайы соққыларды енгізу және жетілдіру: - қысқа әрі дәл соққылар (chip, pitch), подброс арқылы және лета соққылары; - еңісте немесе қалыптан тыс позициядағы доппен орындалатын соққылар; - күрделі жағдайларда (жел, рельеф) дәлдікке арналған жаттығулар. Соққыларды қозғалыспен және ойын жағдайымен үйлестіру: - алаңда қозғалу барысында аяқ, корпус және қолдың үйлесімділігін жетілдіру; - позиция мен қашықтық өзгерген сериялы соққылар; - әртүрлі стратегиялық міндеттері бар ойын жағдайларын модельдеу (лункаға жақындау, кедергілерді айналып өту). Тактикалық 25% Мақсаты: Тактикалық ойлауды дамыту, соққы түрін дұрыс таңдауды меңгеру және жеке ойын стилін қалыптастыру. Мазмұны: Доптың орналасуына және алаң жағдайына қарай соққы таңдау дағдысын дамыту: - доптың орналасуын, рельефті және лункаға дейінгі қашықтықты талдау; - жағдайға байланысты соққы түрін таңдау (драйв, подходящий соққы, чип, питч); - қысым жағдайында және стандартты емес жағдайда шешім қабылдау дағдыларын жаттықтыру. Шабуылдық және қорғаныстық тактиканы құру негіздері: - лункаға жақындау стратегиясы: қауіпсіз соққылар мен тәуекелді соққыларды салыстыру; - оңтайлы траектория мен свинг күшін таңдау; - қателерді азайту үшін соққылардың тиімді реттілігін қалыптастыру. Ережелер мен регламентті ескере отырып, жаттығу матчтарына қатысу: - 9-18 лункалық реалистік ойын жағдайларын модельдеу; - есеп жүргізу және соққы кезектілігі ережелерін сақтау; - матч барысында қателерді талдау және тактиканы түзету. Жеке ойын стилін біртіндеп қалыптастыру: - ойыншының күшті және әлсіз жақтарын анықтау; - жеке стратегияны әзірлеу; - ойын жағдайларын қайталау арқылы тұрақты техника мен тактиканы бекіту. Теориялық 2% Мақсаты: Гольф туралы теориялық білімді тереңдету, қателерді талдау және спорттағы жалпы көзқарасты кеңейту. Мазмұны: Гольф терминологиясы мен ойындық схемаларын тереңдетіп меңгеру: - драйв, апроуч, питч, чип, патт, фэрвей, грин, бункер сияқты терминдерді меңгеру; - ойын алаңындағы схемаларды талдау, лункаларды өтудің стратегиялары, әртүрлі жағдайларда соққы түрін таңдау. Жиі кездесетін қателерді талдау және оларды түзету жолдары: - ең жиі жіберілетін техникалық және тактикалық қателерді талдау; - свингті, дене позициясын, клюшка таңдауын және соққы траекториясын түзету бойынша жұмыс; - дұрыс техника мен тактиканы бекітуге арналған жаттығулар. Гольф тарихымен және танымал ойыншылармен танысу: - гольфтың қалыптасуы, негізгі турнирлер және ережелер тарихын зерделеу; - аңызға айналған гольфистер және олардың ойын стилімен танысу; - олардың стратегиясы мен техникасын талқылап, жеке ойынға енгізу. Ережелер бойынша теориялық тесттер мен викториналарға қатысу: - ойын ережелері мен алаңдағы этикет бойынша білімді тексеру; - ойындық жағдайларды талқылау, дұрыс соққы таңдауын бағалау; - терминология мен стратегияларды бекітуге арналған интерактивті тапсырмалар. Психологиялық 2% Мақсаты: Ойындық және жарыстық жағдайларда психологиялық тұрақтылықты, өзін-өзі бақылауды және мақсаткерлікті қалыптастыру. Мазмұны: Жарыстық күйзеліс жағдайларына төзімділікті дамыту: - жаттығу алаңында шиеленісті ойын жағдайларын модельдеу; - күрделі соққылар кезінде концентрацияны сақтап, тыныштықты ұстап тұруға арналған жаттығулар; - толқуды азайту үшін соққы алдындағы тұрақты әрекеттерді (рутинаны) пысықтау. Өзін-өзі реттеу және тыныс алу жаттығулары: - стрессті төмендетіп, концентрацияны қалпына келтіруге арналған тыныс алу техникалары; - лункалар мен соққылар арасында назарды ауыстыруға бағытталған жаттығулар; - медитативтік тәжірибелер мен сәтті соққыны визуализациялау. Өзін-өзі дұрыс бағалау және нәтижеге жауапкершілікті қалыптастыру: - эмоционалды күйзеліссіз жіберілген қателерді талдау; - жаттығу мен ойынға шынайы, қолжетімді мақсаттар қою; - ішкі мотивация мен өзін-өзі тәртіпке келтіру дағдыларын дамыту. Мақсаткерлікті және соңына дейін күресу қабілетін дамыту: - ұзақ раундтар мен турнирлерде тұрақтылықты сақтау жаттығулары; - ойын барысында концентрацияны жоғары деңгейде ұстау үшін тапсырмаларды кезең-кезеңімен қиындату; - әр жаттығуды және әр раундты соңына дейін орындау әдетін қалыптастыру. Жарыстарға қатысу, бақылау-тестілеу сынақтары Инструкторлық және төрешілік практика 2% Мақсаты: Көкжиегін кеңейту, жас гольфшілерде көшбасшылық және үйрету дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: Кіші жастағы спортшыларға жаттығу өткізу және секция шараларына қатысу: - жаңадан бастаушыларға арналған негізгі гольф жаттығуларын өткізу; - мини-турнирлер мен ойын сессияларын ұйымдастыру; - соққы техникасын, клюшканы дұрыс ұстауды және дұрыс дене қалпын қадағалау. Жас төреші курстарынан өту және бастапқы деңгейдегі турнирлерді төрешілік етуге қатысу: - жарыс ережелерін, алаңдағы этикетті және төрелік ету рәсімдерін меңгеру; - балалар турнирлерін ұйымдастыруға және өткізуге қатысу; - ойынды объективті бағалау дағдыларын дамыту. Техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін меңгеру және білім беруге қабілеттілікті дамыту: - соққы техникасын қарапайым әрі түсінікті түрде түсіндіруді үйрену; - дұрыс тұрысты, замахты, паттинг пен қысқа подход соққыларын көрсету; - қателерді тиімді түзету үшін кері байланыс пен практикалық кеңестер беру. Жаттығу процесіне саналы көзқарас пен жауапкершілікті қалыптастыру: - жаттығуларды өз бетінше бақылау дағдысын дамыту; - өз ойынының нәтижесіне және кіші спортшыларға жауапкершілікті тәрбиелеу; - жаттығу сабақтарын жоспарлауда бастамашылдық танытуды қолдау. Барлығы 100% Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: ЖДД 13% Мақсаты: Ойын алаңындағы жүктемелерге төзімділікті арттыруға және жарақаттардың алдын алуға ықпал ететін жоғары деңгейдегі жалпы дене дайындығын, күш пен шыдамдылықты қамтамасыз ету. Мазмұны: Аэробтық және анаэробтық төзімділікті дамыту: - ұзақ раундтар кезінде физикалық қалыпты сақтау үшін интервалдық жүгіру және кросс-тренинг; - соққы барысында белсенді жұмыс істейтін аяқ, core және арқа бұлшықеттеріне бағытталған төзімділік жаттығулары. Күштік дайындық: - бүкіл денеге арналған салмақтармен, эспандерлермен және қарсылықпен орындалатын жаттығулар; - функционалдық күшке назар аудару: корпус, иық белдеуі, арқа және аяқ бұлшықеттері; - клюшканы сенімді бақылау үшін қолдың және білектің күшін дамыту. Буындардың қозғалыс мобильдігі мен икемділігін дамыту: - замах амплитудасын арттыру және жарақаттардың алдын алу үшін динамикалық және статикалық созылу; - иық, жамбас, бел және білек буындарының икемділігіне арналған жаттығулар. Тепе-теңдік пен үйлесімділікті дамыту: - тұрақсыз бетте (мысалы, баланс платформаларында) орындалатын тепе-теңдік жаттығулары; - замах және паттинг кезінде денені тұрақты ұстап тұруға арналған жаттығулар. Жарақат профилактикасы: - core, аяқ тірегі (стопа) және иық белдеуі бұлшықеттерін нығайту; - арнайы кор-комплекстер және буынды тұрақтандыратын жаттығулар; - жүктемелердің алдын алу және жаттығудан кейінгі бұлшықет кернеуін азайтуға арналған қалыпқа келтіру жаттығулары. АДД 22% Мақсаты: Гольфтағы сәттілікті анықтайтын қозғалыс сапаларын оңтайландыру: соққының қуаты, тұрақтылық, дәлдік, үйлесімділік және денені бақылау. Мазмұны: Жылдамдық-қуаттық қасиеттерді және соққы қуатын дамыту: - корпус, жамбас және аяқтың жарылғыш күшін арттыруға арналған жаттығулар (медбол лақтырулар, ротациялық жаттығулар); - замах жылдамдығы мен импульсті дамыту; - визуалды сигналдарға жылдам әрекет ету қабілетін дамыту (мақсатқа бағдарланған соққылар). Дене қозғалысы мен тұрақтылықты жетілдіру: - ротация кезінде аяқ пен жамбас тұрақтылығын нығайту; - қысқа және ұзын замах кезінде ауырлық орталығын тұрақты ұстауды үйрету; - алаңдағы төбешіктерде, ойыс-батпақ жерлерде және стандарт емес позицияларда дене позициясын өзгертуге жаттығу. Гольфқа арнайы төзімділікті дамыту: - ұзақ раунд барысында соққының дәлдігі мен қуатын сақтау қабілетін дамыту; - шаршаған кезде корпус тұрақтылығын қамтамасыз ететін кешендер; - ауыспалы қарқынмен жүру, аэробтық жаттығулар арқылы 18 лунка бойы концентрация мен физикалық төзімділікті сақтау. Гольфке тән жабдықтарды пайдалану: - ротациялық күшке арналған резеңке амортизаторлар; - тепе-теңдікке арналған баланс платформалары; - замах ритмін бақылауға арналған таймерлер мен метрономдар; - паттинг және соққы дәлдігін жетілдіруге арналған тренажерлар. Дене дайындығы бағдарламасын жеке бейімдеу: - ойыншының техникасын, замах амплитудасын және ойын стилін (қуатты, техникалық, әмбебап) ескеріп, мақсатты дене дайындығы бағдарламаларын құру; - антропометрияны ескере отырып жүктемені түзету (қол ұзындығы, бой, дене салмағы); - турнирлік кестеге байланысты дайындық кезеңін бейімдеу. Техникалық 31% Мақсаты: Гольфтағы барлық техникалық элементтердің тұрақтылығын, вариативтілігін және тиімділігін арттыру. Мазмұны: Барлық түрдегі соққыларды тереңдетіп жетілдіру: - әртүрлі траекториядағы драйвтар (жоғары, төмен, слайс, дро); - айрон-ударларды қашықтық пен биіктікті бақылаумен орындау; - чиптер, питчтер, лоб-ударлар; - бункерлік соққылар (жақын/алшақ құм); - паттинг: қысқа, орташа және ұзын патттар, ритм мен сызықты бақылау. Соққыларды қозғалыс кезінде және ауысулармен біріктіру: - ұзақ ойынды қысқа ойынға ауыстыру (драйв → айрон → чип → патт); - жеңіл шаршаған күйде соққыны орындауды жаттықтыру; - әртүрлі жағдайларда ойнау: рафтан, көлбеу беттерден, ыңғайсыз позициядан. Жағдайға байланысты техникалық вариативтілікті дамыту: - ауа райы жағдайына бейімделу (жел, ылғалдылық, температура); - әртүрлі газон түріне (фэрвей, раф, грин) сәйкес соққы траекториясын және күшін өзгерту; - матч-плей кезінде қарсыластың стилі мен деңгейіне қарай техникаға түзетулер енгізу. Физикалық және психологиялық қысым кезінде техникалық әрекеттерді автоматтандыру: - шектеулі уақыт ішінде сериялы соққылар орындау; - қысым жағдайында жаттығу: дәлдік бойынша жарыс, дуэльдік жаттығулар; - жаттығу циклы немесе раунд соңында техниканың сапасын сақтау. Техниканы видеоанализ арқылы жетілдіру: - замах фазаларын талдау (backswing, downswing, impact, follow-through); - техникасын кәсіби ойыншылардың үлгілерімен салыстыру; - биомеханикалық қателіктерге негізделген қозғалыстарды түзету. Тактикалық 22% Мақсаты: Раунд барысында ойын тактикасын икемді және саналы басқаруды дамыту, соның ішінде стандарт емес және стресс жағдайларында. Мазмұны: Жеке ойын үлгісін құру: - Стиль таңдау: - агрессивті (ұзын соққылар, тәуекелге бару, лунканы қысқарту әрекеті); - консервативті (қауіпсіз траекторияларды таңдау, дәлдікке мән беру); - универсалды (жағдайға байланысты стильді икемді ауыстыру). - Әр түрлі лунка түрлерінен өтуге арналған жеке стратегия жасау (қысқа par 3, ұзын par 5, тар fairway). Тактиканы бейімдеуді дамыту: - газонның күйіне, желге, қарсыластың көңіл-күйіне (матч-плейде) байланысты клюшканы таңдау; - есепке қарай ойын агрессиясын өзгерту (алдыңғы қатарда / артта қалғанда / тең); - шаршау деңгейі мен ағымдағы соққы сапасын ескере отырып, ойын желісін таңдау. Ойын жағдайларын талдау: - матч-плейде тең күресте не істеу керек (all square); - артта қалған жағдайда стратегия: қай жерде тәуекелге баруға болады, қай жерде қауіпті; - match point кезінде тактика (ойынды сақтау немесе агрессивті аяқтау әрекеті); - қиын аймақтарға түскенде шешім қабылдау: бункер, rough, ағаштар, көлбеу. Алынған тактикалық шешімдерді алаңда практикада қолдану: - қысқа немесе сәтсіз драйвтан кейін ойын: қауіпсіз lay-up немесе агрессивті recovery shot; - матч-плейде қарсыластың қысқа approach-тарына жауап нұсқалары; - гринге агрессивті шығу: қашан флагқа бару керек, қашан «грин ортасына»; - сценарийлерді жаттықтыру: желі бойынша тәуекелді драйв, кедергі арқылы соққы, қиын позициядан құтқару. Қарсыластың ойын деңгейін оқу және өз тактикасын түзету: - қарсыластың әлсіз және күшті жақтарын анықтау (драйв тұрақтылығы, патт дәлдігі, қысқа ойын); - раунд барысында стратегияны нақты уақыт режимінде өзгерте білу; - өз техникалық қателіктерін бақылап, оларды сенімді шешімдер арқылы бірден түзету. Теориялық 2% Мақсаты: Ойын сауаттылығын арттыру және қазіргі заманғы гольф принциптерін терең түсіну. Мазмұны: Сайыс ережелері мен рейтингілік жүйелерді егжей-тегжейлі зерттеу: - гольф турнирлерін өткізу ережелері (stroke-play, match-play, командалық форматтар); - әр деңгейдегі жарыстар құрылымы: жергілікті, ұлттық, халықаралық (R&A, USGA, PGA/LPGA, European Tour); - рейтинг жүйелерін зерттеу (WAGR – World Amateur Golf Ranking, FedExCup, Race to Dubai және т.б.); - ұпай санау ережелері, гандикап, төрешілік процедуралары және этикет. Қазіргі кәсіби гольфтің тенденциялары: - қазіргі ойын стильдерін талдау: күштік гольф, техникалық тәсіл, универсалды стиль; - жетекші гольфисттердің ойын үлгілерін зерттеу (тәуекелге бейімділік, гринде жұмыс істеу, ұзын лункалардағы стратегия); - тенденциялар: атлетизм, аналитика, биомеханика, деректермен жұмыс (strokes gained) рөлі артуы. Видеоматериалдармен жұмыс: - топ ойыншылардың раундтарын талдау: стратегия құрылымы, соққы таңдауы, қысым астындағы әрекет; - драйв, айрондармен ойын, қысқа ойын, паттинг техникасын талдау; - әртүрлі стильдегі ойыншылардың негізгі шешімдерін салыстыру. Тренинг процесінің периодизациясының негіздері: - дайындық, жарыстық және өтпелі кезеңдер; - «форманың шыңы» ұғымы және турнирлерге дайындау принциптері; - қалпына келтірудің маңызы: ұйқы, гидратация, мобилити, қалпына келтіру жаттығулары, психорегуляция. Гольфке қатысты анатомия, биомеханика және спорт физиологиясының элементтері: - замахтың биомеханикасы: корпус ротациясы, күшті аяқтан иыққа беру; - кора бұлшықеттерінің, стабилизаторлардың және омыртқаның мобильділігінің рөлі; - икемділік пен функционалды күштің клюшканың жылдамдығына және соққының тұрақтылығына әсері; - 18 лункалы раунд кезінде физиологиялық жүктемелерді түсіну. Психологиялық 8% Мақсаты: Психологиялық тұрақтылықты қалыптастыру, қысым астында өнер көрсету қабілеті және гольфтегі жарыстық жағдайларда эмоцияларды тиімді басқару. Мазмұны: Раунд алдындағы концентрация, босаңсу және визуализация техникалары: - жеке алдын-ударлық рутина жасау (тыныс алу, фокус, кілт сөздер); - соққыны, оның траекториясын, лунканы сәтті өтуін визуалдау; - старт алдында және сәтсіз соққылардан кейін бұлшықеттерді босаңсыту жаттығулары. Жоғары жаттығу жүктемесі мен сәтсіздіктер кезінде мотивацияны сақтау: - қысқа және ұзақ мерзімді мақсаттарды қою; - прогресті бақылау жүйесін әзірлеу (дистанциялар, дәлдік, жылдамдық көрсеткіштері); - қателіктерді ойыншы дамуының бір бөлігі ретінде қабылдауға үйрету. Ойын барысында эмоцияларды басқару: - сәтсіз соққылардан кейін ашуды тыныс алу және назар аударуды өзгерту арқылы бақылау; - ұзын раундтарда апатия мен ішкі пассивтілікпен күресу; - маңызды патттар немесе шешуші лункалар алдында уайымды азайту. Сырттағы жарыстарға дайындық: - жаңа алаңға бейімделу: рельеф, гриндердің жылдамдығы, газон ерекшеліктері; - сыртқы факторлардың қысымымен жұмыс — көрермендер, төрешілік, беймәлім атмосфера; - тез бейімделу үшін жеке “комфортты рутина” жасау. Спорт психологымен жұмыс: - жеке консультациялар — жеке кедергілер мен стресс триггерлерін шешу; - топтық тренингтер — сенімділік, тұрақтылық және командалық форматтағы коммуникацияны дамыту; - психодиагностика, өзін-өзі реттеу техникаларын таңдау және психологиялық сүйемелдеуді маусым бойына жоспарлау. Жарыстарға қатысу, бақылау-тестілеу сынақтары Инструкторлық және төрешілік практика 2% Мақсаты: Жас гольфшілердің көкжиегін кеңейту, лидерлік, ұйымдастырушылық және оқыту дағдыларын қалыптастыру. Мазмұны: Жас спортшыларға жаттығу жүргізу және секциялық іс-шараларға қатысу: - жаттықтырушыға негізгі жаттығуларды жүргізуге көмек көрсету (тұрыс позиция, хват, қысқа ойын); - эстафеталық ойындар, мини-турнирлер, оқу станцияларын ұйымдастыру; - секциялық іс-шаралар, «ашық есік» күндері, клубтық мерекелерді дайындауға қатысу. Жас төреші курстарын өту және бастапқы деңгейдегі турнирлерді судейлеу: - гольф ережелері, этикет, соққыларды есептеу процедураларын үйрену; - балалар турнирлерін судейлеуге көмек көрсету (ойын темпін бақылау, доптарды белгілеу, ережелерді сақтау); - маршал мен турнир хатшылығының жұмыс негіздерін түсіну. Техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін меңгеру және кіші спортшыларды оқыту қабілетін дамыту: - тұрыс, замах, паттингті қарапайым және қолжетімді түрде түсіндіруді үйрену; - қозғалысты бөліп көрсету қабілеті: grip – stance – backswing – impact – follow-through; - кері байланыс дағдысын дамыту: қателіктерді қысым жасамай, сын айтпай түзету жолдары. Тренировкалық процеске саналы түрде қатысу және жауапкершілікті қалыптастыру: - жеке жаттығу мақсаттарын жоспарлау және жас спортшыларға оны формулировкалауға көмек көрсету; - орындаушылық, уақытылы болу және жоспар бойынша жұмыс істеу дағдыларын дамыту; - топтағы лидер рөлін түсіну: қолдау көрсету, мотивациялау, әріптестерге құрмет көрсету. Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: ЖДД 13% Мақсаты: Гольф ойынында жалпы физикалық қабілеттілікті, төзімділікті және күшті жоғары деңгейде қамтамасыз ету, ойын барысында жүктемеге төзімділікті арттыру және жарақаттарды алдын алу. Мазмұны: Аэробтық және анаэробтық төзімділікті одан әрі дамыту: - интервальді жүгіру, ауыспалы қарқынмен жүру, кросс-тренинг; - 18 лунка ойыны кезінде ұзақ жүктемеге төзімділікті дамыту; - шаршау кезінде соққылардың сапасы мен концентрацияны сақтау үшін жаттығулар. Функционалды күшке бағытталған жалпы дене үшін күштік дайындық: - салмақтармен, резеңке амортизаторлармен және тренажерлерде жаттығулар; - корпус, иық белдеуі, арқасы мен аяқтардың ротациялық күшін дамыту; - замах кезінде, тұрақтандыруда және соққыны аяқтауда қатысатын бұлшықеттерді күшейту. Икемділік пен буындардың мобильдігін дамыту: - жаттығудан бұрын және кейін динамикалық және статикалық созылу; - иық, кеуде бөлімі, жамбас, сан және тобық буындардың мобильдігі; - замахты тиімдірек жасау үшін ротация ауқымын арттыру және қозғалыс еркіндігін қамтамасыз ету. Тепе-теңдік пен координацияны, әсіресе тұрақсыз жағдайларда дамыту: - баланс-платформада, BOSU және тұрақсыз беттерде жаттығулар; - ойындағы замах және соққы кезінде дененің тұрақтылығын дамыту; - динамикалық координацияны және денені бақылауды жетілдіру. Жарақаттардың алдын алу: - терең тұрақтандырғыш бұлшықеттерді күшейту үшін арнайы кор-жаттығулар; - табан, тобық, білезік және иық белдеуін нығайту; - бел ауруын және буындардың шамадан тыс жүктелуін алдын алу үшін тұрақтандыру жаттығулары. АДД 21% Мақсаты: Гольфта сәттілікке әсер ететін қозғалыстық қасиеттерді оңтайландыру: соққының күші, қозғалыстардың тұрақтылығы, координация, тепе-теңдік және төзімділік. Мазмұны: Жылдамдық және жылдамдық-құшақтық дайындық: - жарылғыш күшке арналған жаттығулар (медбол лақтыру, ротациялық тартулар); - арнайы жүктемелер арқылы клюшканың жылдамдығын арттыру (speed sticks, резеңке тренажерлер); - визуалды сигналдарға реакцияны жаттықтыру арқылы дәлдік пен соққыға дайындық уақытын арттыру. Аяқ пен корпус тұрақтылығын дамыту: - аяқ бұлшықеттерін нығайту арқылы замах тұрақтылығын және салмақ ортасын бақылауды жақсарту; - ротация кезінде орталық тепе-теңдікті сақтау мен тұрақтылықты дамыту; - дене орнын өзгертуге жаттығу: ойынында көтеріңкі беттерден, беткейлерден, жұмсақ жерден соққылар. Гольфқа арнайы төзімділікті дамыту: - ұзақ раунд (4–5 сағат) кезінде замах күшін және техника тұрақтылығын сақтау қабілеті; - шаршаған кезде және күрделі рельеф арқылы жүргеннен кейін соққы жасау; - концентрацияны сақтау және ойын соңында қателіктерді азайтуға бағытталған аэробтық жүктемелер. Гольфқа арнайы құралдарды пайдалану: - аяқ пен ритм үшін координациялық баспалдақтар; - ротациялық күш үшін резеңкелер мен амортизаторлар; - замах ритмін бақылау үшін таймерлер мен метрономдар; - жаттығу доптары, мата, бағыттаушы құралдар және alignment sticks. Жеке функционалды дайындық бағдарламасын құру: - ойын стилін ескеру (құшақты, техникалық, әмбебап); - бағдарламаға антропометриялық мәліметтерді енгізу (бой, корпус күштілігі, буындардың мобильдігі); - турнир кестесі мен жаттығу циклінің периодизациясына байланысты жүктемені түзету. Техникалық 27% Мақсаты: Гольфтағы барлық техникалық элементтердің тұрақтылығын, вариативтілігін және тиімділігін арттыру. Мазмұны: Барлық түрдегі соққыларды тереңдетіп жаттықтыру: - драйв әртүрлі траекториялармен (дро, фейд, жоғары/төмен соққы); - айрон-соққыларды қашықтық пен ұшу биіктігін бақылаумен орындау; - қысқа ойын: чиптер, питчтер, лоб-соққылар, rough және бункерден соққылар; - әртүрлі қашықтықтағы патттар, ритмге, сызыққа және доп арқылы жылдамдыққа көңіл бөлу. Соққыларды қозғалыс кезінде және комбинацияда орындау: - «драйв → айрон → чип → патт» тізбегін бір немесе бірнеше лункада жаттықтыру; - ұзын соққыдан қысқа ойынға өту кезінде ритм мен техниканы сақтау; - жүргеннен кейін, жеңіл шаршаған күйде немесе рельеф өзгергенде соққыларды жаттықтыру. Жағдайларға байланысты техниканың вариативтілігін дамыту: - әртүрлі жабындарға бейімделу: тез/баяу fairway, жұмсақ немесе қатты грин; - ауа райына бейімделу: жел, ылғалдылық, температура; - ойын форматына және қарсыласқа байланысты ойын стилін өзгерту (әсіресе матч-плейде). Физикалық және психологиялық қысым кезінде техниканы автоматтандыру: - уақыт шектеуі кезінде немесе қарқынды жаттығулардан кейін соққыларды орындау; - жарыстық стресс жағдайында жаттығу: дәлдікке дуэльдар, «must make» сериялары; - маңызды соққыларда тұрақтылықты жаттықтыру: бункерден шығу, rough-тен апроуч, шешуші патт. Техникалық талдау үшін видеожазбаларды пайдалану: - замах фазаларын талдау: корпус позициясы, ротация, қол жұмысы, импакт; - ағымдағы техниканы жетілдірілген ойыншылардың немесе өз эталондық үлгісінің техникасымен салыстыру; - анықталған биомеханикалық қателер бойынша қозғалыстарды кезең-кезеңімен түзету. Тактикалық 23% Мақсаты: Гольфта ойынды икемді және саналы басқару, соның ішінде стандартты емес және стресс жағдайларында әрекет ету қабілетін дамыту. Мазмұны: Жеке ойын моделін құру: - шабуылдық стиль (агрессивті ойын: ұзақ драйвтар, тәуекелді апроучтар флагқа); - қорғаныс стилі (консервативті клюшкаларды таңдау, «гриннің ортасы» бойынша ойын, тәуекелдерді азайту); - универсалды стиль (стильдерді икемді біріктіру: алаңға, ауа райына және қарсыласқа байланысты, әсіресе матч-плейде). Тактиканы бейімдеуді дамыту: - матч-плейде қарсыластың стиліне сәйкес шешімдерді түзету (агрессор, тұрақты ойыншы, қысқа ойынға бейім ойыншы); - есепке байланысты бейімделу: лидер, артта қалған немесе тең ойын жағдайында ойнау; - раунд кезеңіне қарай тактиканы өзгерту (алғашқы лункалар, орта кезең, шешуші лункалар). Ойын жағдайларын талдау: - матч-плейде тең күресте не істеу керек (қателерді азайту, қауіпсіз аймақты таңдау); - артта қалған жағдайда ойын жоспары (ақылмен агрессияны арттыру, шабуыл позицияларын таңдау); - «матч ұпайы» немесе шешуші паттқа стратегия; - тәуекелді бағалау: қашан флагқа шабуыл жасау, қашан грин ортасын таңдау. Тактикалық сценарийлерді жаттықтыру: - сәтсіз немесе тым қысқа драйвтан кейін ойын: лунканы құтқару, recovery shots стратегиясы; - қарсыластың қысқартылған соққыларына жауап (матч-плейде): контр-шабуыл немесе қауіпсіз стабилизация; - әртүрлі қашықтықтардан және позициялардан агрессивті апроуч жасау; - қиын жағдайларды модельдеу: жел, ыңғайсыз рельеф, терең rough, флагқа жақын бункер. Қарсыласты оқу және тактиканы өзіндік түзету: - қарсыластың типтік шешімдерін бақылау (тәуекел, қашықтық, әлсіз жақтар); - ойын барысында өз жоспарын түзету: темпті өзгерту, тиімді соққыларды таңдау; - әр соққы алдында «салқын бағалау» қабілетін дамыту; - болашақ стратегияны жетілдіру үшін раунд соңында талдау жүргізу. Теориялық 4% Мақсаты: Ойын сауаттылығын арттыру және заманауи гольф принциптерін түсіну. Мазмұны: Сайыстардың регламенттері мен рейтинг жүйелерін терең меңгеру: - ойын ережелері, алаңдағы этикет; - PGA, European Tour, ұлттық және жасөспірімдер турнирлерінің құрылымы; - ранжирлеу жүйесі мен ұпайларды есептеу, ойыншының рейтингіне және квалификациясына әсері. Кәсіби гольфтағы тенденцияларға шолу: - үздік гольфшылардың ойын стильдерін талдау (драйвинг, қысқа ойын, паттинг, алаңдағы стратегиялық шешімдер); - қазіргі замандағы алаңдағы стратегияға және тәуекелдерді басқаруға деген тәсілдер. Видеоматериалдармен жұмыс: - соққыларды, клюшкаларды орналастыруды, жеке лункалардағы стратегияны талдау; - кәсіби ойыншылардың матчтарындағы сәтті және қате шешімдерді қарастыру. Тренировканың периодизациясының негіздері: - негізгі турнирлерге форманы шыңдау жоспарын құру; - қарқынды жаттығулар мен сайыстардан кейін қалпына келу; - драйвинг, қысқа ойын және паттингке арналған жүктемелерді ауыстыра отырып жаттығу. Анатомия, биомеханика және спорттық физиология элементтері: - күш, икемділік және координацияның соққылар тиімділігіне әсері; - свинг кезіндегі қозғалыстарды оңтайландыру, жарақат қаупін төмендету; - жаттығулар мен турнирлерге қатысты тамақтану және қалпына келу негіздері. Психологиялық 8% Мақсаты: Тұрақты психиканы қалыптастыру, қысым жағдайында ойнау қабілетін дамыту және алаңдағы эмоцияларды бақылау. Мазмұны: Концентрация және босаңсу техникалары: - соққы алдында тыныс алу жаттығулары; - свингті және лункаларды өту жолын визуализациялау; - медитация және процестің өзіне назар аудару, нәтижеге емес. Мотивацияны сақтау: - жаттығулар мен турнирлер үшін мақсаттармен жұмыс; - сәтсіз соққылар мен серияларды жеңу; - ұзақ мерзімді прогреске қызығушылықты сақтау. Эмоцияларды басқару: - қателіктерге ашулануды, ренішті немесе апатияны бақылау; - маңызды соққылар мен жарыстар алдындағы уайымды азайту; - қарсыластардың қысымына және ойын жағдайларына төзімділікті дамыту. Шетелде ойынға дайындық: - жаңа алаңдар мен климаттық жағдайларға бейімделу; - судейлік ерекшеліктер мен жергілікті этикетті ескеру; - көрермендер алдында және турнирлерде ойнауға психологиялық дайындық. Спорт психологымен жұмыс: - эмоция мен концентрацияны бақылау бойынша жеке консультациялар; - командалық қолдау және стресс-менеджментке арналған топтық тренингтер; - ойын барысында өзін-өзі реттеу үшін жеке стратегияларды жасау. Жарыстарға қатысу, бақылау-тестілеу сынақтары Инструкторлық және төрешілік практика 4% Мақсаты: Кең көзқарасты қалыптастыру, жас гольфшыларда көшбасшылық және оқыту дағдыларын дамыту. Мазмұны: Жас спортшыларға арналған жаттығулар жүргізу: - жаттықтырушыға сабақтарда көмек көрсету, қарапайым жаттығулар өткізу; - жаттығу процесін және ойын практикасын ұйымдастыруға қатысу. Жас төреші курстарын өту және турнирлерде қатысу: - бастапқы деңгейдегі турнирлерде судейлік ережелерін меңгеру; - есеп жүргізу және ережелердің сақталуын бақылау тәжірибесі. Техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін меңгеру: - әріптестерді және жас спортшыларды оқыту дағдыларын дамыту; - свингті, ережелерді және алаңдағы этикетті қарапайым және түсінікті тілде түсіндіру. Сана мен жауапкершілікті қалыптастыру: - өз әрекеттерінің жаттығу және жарыс процесіне әсерін түсіну; - өзін-өзі бақылау, зейін және ұйымдастырушылық дағдыларын дамыту. Барлығы 100 % Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: ЖДД 12% Мақсаты: Жоғары деңгейдегі жалпы физикалық дайындығын, төзімділігін және күшін қамтамасыз ету, бұл тұрақты ойын мен жарақаттардың алдын алуға ықпал етеді. Мазмұны: Төзімділікті дамыту: - аэробтық жүктемелер: интервальды жүгіру, кросс-тренинг, велотренажер; - анаэробтық жүктемелер: қысқа спринттер, аяқтар мен дене корпусын дамытуға арналған интервальды жаттығулар. Күш жаттығулары: - өз салмағымен, резеңке амортизаторлармен, гиря немесе гантельдермен жаттығулар; - функционалдық күшке көңіл бөлу: корпус, иық белдеуі, арқа және аяқ бұлшықеттері. Икемділік пен буындардың қозғалғыштығы: - динамикалық және статикалық созылу жаттығулары; - свинг үшін маңызды: иық белдеуі, жамбас және омыртқа қозғалғыштығын дамыту жаттығулары. Баланс және координация: - тұрақсыз беттерде жаттығулар, баланс платформалары, дене корпусын саналы бақылауды дамыту; - ойын қимылдарын тұрақсыз позицияларда имитациялау. Жарақаттарды алдын алу: - корпус, аяқ, иық белдеу бұлшықеттерін нығайту; - свинг және алаңдағы жүріс кезінде қозғалысты тұрақтандыру және бақылау жаттығулары. АДД 22% Мақсаты: Гольф ойынында табысқа жетуді анықтайтын қозғалыс қасиеттерін оңтайландыру. Мазмұны: Жылдамдық пен жылдамдық-күш қасиеттері: - қысқа қашықтықта серпінді қозғалыстар мен үдеулер, алаңдағы қимылдарды имитациялау; - аяқ пен корпус үшін жарылғыш күшке арналған жаттығулар (секіру, шығулар, гиря/доппен айналдыру); - шешімді жылдам қабылдау үшін визуалды және дыбыстық сигналдарға реакция. Аяқ жұмысы және баланс: - бағытты өзгерте отырып бірнеше қысқа үдеулер (допқа қозғалысты имитациялау); - нысанға соққан кезде және тегіс емес бетте жүргенде корпус позициясын бақылау және тұрақтылық. Арнайы төзімділік: - 9-18 лунка бойы концентрация мен физикалық белсенділікті сақтау; - қарқынды әрекеттерді (соққылар, жүру) төмен жүктемелі кезеңдермен ауыстыру. Арнайы жабдықты қолдану: - қозғалыстарға арналған координациялық баспалдақтар мен маркерлер; - соққының дәлдігі мен күшін бақылауға арналған резеңкелер, доптар; - уақыт пен реакцияны бақылауға арналған таймерлер мен датчиктер. Жеке бағдарламалар: - ойын стилі, антропометрия және турнирлік кестеге сәйкес жаттығуларды құру; - дайындық кезеңіне (маусым/маусымсыз) байланысты жүктемені түзету. Техникалық 24% Мақсаты: Гольфте соққылардың жоғары тұрақтылығы, өзгергіштігі және тиімділігін қамтамасыз ету. Мазмұны: Соққыларды тереңдетіп жаттықтыру: - драйвтер, темір клюшкалармен соққылар, чиптер және патттар дәлдікке, күшке және әсерге (спин, траектория) бағытталған; - әртүрлі орындардан және позалардан соққыларды жаттықтыру (шөп, құм, тегіс емес жер). Соққылар комбинациясы және ойын жағдайында: - лункадан лункаға және алаңның әртүрлі жағдайларына ауысатын соққылар тізбегі; - «қысым астында» жағдайларды модельдеу, уақытқа және есепке ойнау. Техникадағы өзгергіштікті дамыту: - соққыларды алаң жағдайына, ауа-райына және қарсылас стиліне бейімдеу; - әртүрлі клюшкалармен соққының ұзындығы мен траекториясын өзгертуге арналған жаттығулар. Әрекеттерді автоматтандыру: - физикалық және психологиялық қысым жағдайында тұрақты қайталау; - шаршаған кезде қозғалыстардың ритмі мен тұрақтылығын сақтау. Техниканы талдау және түзету: - соққыларды видеожазба арқылы жан-жақты талдау және қателерді түзету; - биомеханикалық көрсеткіштерді және жаттықтырушының кері байланысын пайдалану. Тактикалық 24% Мақсаты: Гольф ойынын икемді және саналы басқаруды дамыту, оның ішінде стандарттан тыс және стресс жағдайларында әрекет ету. Мазмұны: Жеке ойын моделін құру: - ойын стилін анықтау: - агрессивті (қауіпке бару арқылы ұзын соққыларға бағдарлау); - қорғанысшы (дәлдікке және қателерді азайтуға басымдық беру); - әмбебап (жағдайға байланысты тәсілдерді үйлестіру). Тактиканы жағдайға бейімдеу: - алаңдағы позиция, қарсыластың күйі, есеп және раунд кезеңіне байланысты стратегияны түзету; - рельеф пен желді ескере отырып клюшканы, траекторияны және соққы күшін таңдау. Ойын жағдайларын талдау: - тең есеп, артта қалу немесе лунканы ұту мүмкіндігі кезінде әрекет жоспары; - стандарттан тыс жағдайларды басқару: қиын рельеф, құмды капкандар, тегіс емес шөп. Тактикалық комбинацияларды тәжірибелеу: - әртүрлі сценарийлерді жаттықтыру: қиын гринге апроуч, құмнан соққылар, кедергілерді айналып өту; - агрессия немесе сақтық қажет болғанда соққылар тізбегін практикадан өткізу. Алаң мен қарсыласты оқу дағдылары: - тудың орны, жел, рельеф және қарсыластың стратегиясын талдау; - ойын барысында тактиканы түзету, қателіктерді азайту және сәтті соққы мүмкіндігін арттыру. Теориялық 4% Мақсаты: Гольф ойынын терең түсіну және заманауи гольф принциптерін меңгеруді арттыру. Мазмұны: Сайыстардың регламенттері мен құрылымын оқу: - гольф ережелері (R&A / USGA), турнирлерді өткізу тәртібі, форматтары (stroke play, match play); - рейтинг жүйелері: World Amateur Golf Ranking, кәсіби турлар – PGA, LPGA, European Tour. Ойын стилдері мен трендтерге шолу: - жетекші ойыншылардың техникасы мен стратегияларын талдау; - әртүрлі алаңдар мен жағдайларға сай қазіргі заманауи ойын тәсілдерін зерттеу. Видеоматериалдармен жұмыс: - ойындарды талдау, соққы техникасы, алаңдағы стратегиялар; - ойыншылардың қиын жағдайдағы шешімдерін сараптау. Периодизация және дайындық негіздері: - жаттығу циклі жоспарын құру, турнирге дейінгі шарықтау формасын жоспарлау; - раундтардан кейін қалпына келу және демалу шаралары. Анатомия, биомеханика және физиология элементтері: - бұлшықет жұмысы, дененің қозғалысы және дұрыс биомеханиканы қолдану арқылы соққыларды жақсарту; - жарақаттарды алдын алу және ойынды тиімділігін арттыру. Психологиялық 10% Мақсаты: Сабағы бар психиканы қалыптастыру, қысым астында ойнау қабілетін дамыту және алаңда эмоцияны бақылау. Мазмұны: Концентрация және өзін-өзі реттеу әдістері: - соққылар алдында және лункалар арасында зейінді шоғырландыру жаттығулары; - тыныс алу техникасы және босаңсу әдістері арқылы кернеуді азайту. Визуализация және ментальдық дайындық: - идеалды соққы мен стратегиялық жүрістерді елестету; - ойын жағдайларын алдын ала болжау және ойдағы нәтижелерді басқару. Мотивацияны сақтау және эмоционалдық тұрақтылық: - нашар соққы немесе сәтсіз раундтан кейін көңіл-күйді қалпына келтіру; - турнир бойы позитивті ой мен мотивацияны сақтау. Жаңа жағдайларға бейімделу: - әртүрлі алаңдарда ойнауға дайындалу, әртүрлі судейлер, ауа райы жағдайлары және көрермендердің болуын ескеру. Спорт психологымен жұмыс: - жеке кеңестер, топтық тренингтер; - өзін-өзі бақылау әдістерін үйрету, стресс жағдайларын жеңу және қысымға төзімділікті дамыту. Жарыстарға қатысу, бақылау-тестілеу сынақтары Инструкторлық және төрешілік практика 4% Мақсаты: Жас гольфшылардың көкжиегін кеңейту, көшбасшылық және оқыту қабілеттерін қалыптастыру. Мазмұны: Жас спортшыларға жаттығу жүргізу: - тәжірибелі жаттықтырушылардың бақылауымен негізгі жаттығулар өткізу; - қарапайым техникалық элементтерді түсіндіру: свинг, паттинг, клюшканы пайдалану. Секция және турнирлік іс-шараларға қатысу: - жарыстарды, мини-турнирлерді, мастер-класстарды ұйымдастыруға көмек көрсету; - жас ойыншыларды ойын процесіне тарту. Жас төреші курстарынан өту: - гольф ережелерін үйрену, бастапқы деңгейдегі жарыстарда төрешілік әдістерін меңгеру; - қарапайым матчтарды қадағалау. Педагогикалық дағдыларды дамыту: - техникалық әрекеттерді түсіндіру әдістерін үйрену; - жаттығуларды көрсету және кеңес беру қабілетін дамыту; - білімді тиімді жеткізу машықтарын қалыптастыру. Жауапкершілік пен саналы болуды қалыптастыру: - жаттығуларда қауіпсіздік пен тәртіпті қадағалау; - процесс ұйымдастырысына қатысты өзін-өзі бақылау және жауапкершілікті дамыту. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: ЖДД 11% Мақсаты: Гольфшының спорттық формасы мен кәсіби мансабының ұзақ мерзімділігін қамтамасыз ету үшін жалпы физикалық дайындықтың максималды деңгейін сақтау. Мазмұны: Жеке дайындық бағдарламалары: - күштік, аэробты және анаэробты жаттығуларды ойын стилі, антропометриялық деректер және турнирлік кестені ескере отырып әзірлеу және түзету. Функционалды күш жаттығулары: - еркін салмақтар, тренажерлер, кроссфит-комплекстер арқылы жұмыс істеу; - кор, иық белдеуі, аяқтар мен арқаны дамытуға баса назар аудару, бұл свинг және соққылардағы тұрақтылық үшін маңызды. Координация және икемділікті дамыту: - тепе-теңдікті бақылау, буындардың мобильдігі, корпус тұрақтылығы; - қозғалыс амплитудасын арттыру үшін динамикалық және статикалық созылу жаттығулары. Қалпына келтіру және жарақаттарды алдын алу: - релаксация және қалпына келтіру үшін йога, пилатес, жүзу; - жаттығулардан кейінгі шаршауды азайту және шамадан тыс жүктемеден қорғау. Физикалық көрсеткіштерді бақылау: - қуаттылық, икемділік, жүрек соғу жиілігі, лактат деңгейін жүйелі түрде тестілеу; - өзгерістерді талдау арқылы жаттығу процесін түзету. АДД 23% Мақсаты: Гольфтағы ойын нәтижелілігіне ең көп әсер ететін физикалық қасиеттерді сақтау және дамыту. Мазмұны: Жылдамдық-қуат жұмысы: - свингтің қуаты мен жылдамдығын, қол, корпус және аяқтың күшін дамытуға арналған жаттығулар; - позицияларды ауыстырғанда қозғалыстардың үйлесімділігі мен старттық реакцияны жетілдіру. Арнайы төзімділікті дамыту: - ойын циклына сәйкес (удар сериялары, алаң бойынша қозғалыс) жаттығуларды модельдеу; - нақты жарыстық жүктемеге ұқсас жоғары қарқынды интервальды жаттығулар. Жоғары қарқынды интервальды жаттығулар (HIIT): - гольф раундының ұзақтығын ескере отырып циклдар; - әр цикл арасында қалпына келуге арналған үзілістер; - төзімділікті арттыру және шаршауға төзімділікті дамыту. Технологиялық құралдарды пайдалану: - қозғалысты видео талдау арқылы бақылау; - алаң бойынша қозғалысты GPS арқылы қадағалау; - соққының қуатын және дәлдігін өлшеу. Жоспарлы қалпына келтіру: - қарқынды жаттығулардан кейін микроциклдік демалыс; - бұлшықеттің тонусын қалпына келтіру үшін созылу және релаксация жаттығулары; - жүрек соғу жиілігін және жалпы самочувствиені бақылау. Техникалық 22% Мақсаты: Стрестік жағдайларда техникалық тұрақтылықты сақтау және соққылар мен ойын комбинацияларының арсеналын кеңейту. Мазмұны: Соққыларды жан-жақты жетілдіру: - әртүрлі соққылармен жұмыс: драйвтар, апроучтар, паттинг, бүйірлік айналдыру (side spin) бар соққылар, әртүрлі күш пен траекториямен соққылар; - алаңдағы позицияны өзгерткен кезде соққылар арасындағы ауысуларды отработка жасау. Вариативтік және жеке стиль: - жеке ойын стилін қалыптастыру; - жағдайға, флагтың орналасуына және рельефке байланысты әртүрлі стратегияларды пайдалану. Техникалық жаттығулар ойын жағдайында: - соққыларды жарысқа мүмкіндігінше жақын жағдайларда жаттықтыру: уақыт қысымын, ауа райын, қарсыластың қатысуын имитациялау. Видеоанализ және биомеханика: - свингті тұрақты жазып, тренер және спорттық аналитикпен техникасын талдау; - қателіктерді анықтау, қозғалыстар тиімділігін арттыру және жарақат алу қаупін төмендету. Сыртқы және қиын жағдайларды отработка жасау: - жел, жаңбыр, әртүрлі газон типтері, құмды бункерлер жағдайында ойын; - флагтың стандарттан тыс орналасуына бейімделу. Тактикалық 22% Мақсаты: Алаңда шешімдерді жедел қабылдау, бүкіл турнирге стратегия құру, жағдайларға және қарсыластарына бейімделу. Мазмұны: Жеке ойын модельдерін құру: - әртүрлі алаң түрлеріне, ауа райына және қарсыластың ойын стиліне сәйкес стратегияларды әзірлеу; - жағдайға байланысты оптималды соққылар мен траекторияларды таңдау. Ойындарды талдау: - кәсіби гольфшылардың ойын схемаларын зерттеу; - өз және басқа ойыншылардың турнирлерін талдау арқылы күшті және әлсіз жақтарын анықтау; - шешім қабылдаудағы заңдылықтарды табу. Мақсатпен матчтарды жаттықтыру: - есепті бақылауды үйрену; - күрделі соққылар кезінде тәуекелді басқару; - сәтсіз соққыдан немесе лункадан кейін ойынды қалпына келтіру қабілетін дамыту. Турнирлерді жоспарлау: - әр турнирге стратегия құру, алаң ерекшеліктерін, ауа райын және қарсыластарды ескеру; - алаңдағы нақты жағдайларға дайындық. «Ойынды оқу» қабілеті: - доптың орналасуын, газонның жағдайын, желді, қарсыластың психологиялық күйін және өз реакциясын бағалау дағдысын дамыту; - раунд барысында тактиканы бейімдеу. Теориялық 2% Мақсаты: Ойыншының мансабын және дайындық процесін саналы басқару, кәсіби құзыреттілікті арттыру. Мазмұны: Ережелер мен рейтингілік жүйелерді білу: - турнирлердің ережелерін, классификацияларын және PGA, European Tour, ұлттық федерациялар рейтингілік саясатын зерттеу. Сезонды жоспарлау және пиков формаларды анықтау: - жаттықтырушы мен менеджермен бірге турнир күнтізбесін жасау, мақсаттарды анықтау және максималды форма кезеңдерін жоспарлау. Жүктемені басқару және қалпына келу: - жаттығу және демалыс циклін есепке алу; - тамақтану, ұйқы және психофизиологиялық жағдайдың ойын нәтижесіне әсерін ескеру. Тактикалық және стратегиялық талдаулар: - ойындарды талқылауға қатысу, стратегияны зерттеу; - алаңда шешім қабылдау дағдыларын тәжірибелік түрде дамыту. Кәсіби гольфшылар тәжірибесін зерттеу: - белгілі гольфшылардың жетістік тарихымен танысу; - заманауи тәсілдерді, жаттығу процесін және стратегиялық жоспарлауды меңгеру. Психологиялық 16% Мақсаты: Максималды психологиялық тұрақтылыққа жету, сындарлы жағдайларда жеңіске жету қабілетін дамыту. Мазмұны: Спорт психологымен жеке жұмыс: - стресс, күмән, шаршау және көрермендердің қысымын басқару. Менталдық тұрақтылықты дамыту: - жеңіске бағдарланған ойлау, сенімділік және психологиялық икемділікті қалыптастыру. Концентрация және өзін-өзі реттеу жаттығулары: - турнир алдында ойын жағдайларын визуализациялау, назар мен эмоцияны бақылау. Алқаптағы мінез-құлықты жаттықтыру: - эмоцияларды басқару, сындарлы сәттерде тыныштықты сақтау. Ұзақ мерзімді мотивация: - ішкі мотивацияны дамыту, жетістіктер мен сәтсіздіктерге қарсы тұру қабілетін қалыптастыру, тұрақты прогреске жету. Жарыстарға қатысу, бақылау-тестілеу сынақтары Инструкторлық және төрешілік практика 4% Мақсаты: Кәсіби көзқарасты кеңейту, ойынға әртүрлі қырынан түсінік қалыптастыру. Мазмұны: Педагогикалық және оқыту жұмысы: - жасөспірімдерге арналған мастер-класстар мен жаттығулар өткізу; секция немесе клубты дамытуға қатысу. Сертификация және лицензиялау: - ұлттық және халықаралық деңгейде тренерлік лицензиялар немесе төрешілік сертификаттарын алу. Тәжірибені талдау және беру: - жас спортшылардың ойындарын талдау арқылы тактикалық ойлау мен техникалық дағдыларды үйрету. Федерация жұмысына қатысу және имидж қалыптастыру: - федерация іс-шараларына қатысу, кәсіби имиджді дамыту және қоғаммен өзара әрекет дағдыларын жетілдіру. Барлығы 100 %

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері То­бы Жас ерекше­лі­гі Жы­ны­сы Се­кі­ру (см) Жү­гі­ру 30м (сек) Жү­гі­ру 3x10м (сек) Жү­гі­ру 5 мин (м) Жыл­дам­дық 10м (сек) Жыл­дам­дық 15м (сек) Тар­ты­лу­лар (ре­ті) АДТ – 1 6-9 М 130 6.0 10.5 750 18.0 - 4 АДТ – 1 6-9 Ж 120 6.2 11.0 700 20.0 - 2 АДТ – 2 6-9 М 150 5.7 9.8 900 15.0 - 4 АДТ – 2 6-9 Ж 140 5.9 10.2 850 15.0 - 3 ОЖТ – 1 10-14 М 170 5.3 9.0 1100 14.0 - 6 ОЖТ – 1 10-14 Ж 160 5.5 9.4 1000 15.0 - 4 ОЖТ – 2 10-14 М 200 4.8 8.5 1400 8.0 16.0 6 ОЖТ – 2 10-14 Ж 190 5.1 9.0 1300 10.0 17.0 4 СЖТ – 1 15 жас және одан жо­ға­ры М 220 4.6 8.0 1600 - 14.0 10 СЖТ – 1 15 жас және одан жо­ға­ры Ж 200 4.9 8.5 1500 - 16.0 6 СЖТ – 2 15 жас және одан жо­ға­ры М 230 4.4 7.8 1800 - 13.0 10 СЖТ – 2 15 жас және одан жо­ға­ры Ж 210 4.7 8.2 1700 - 14.5 6 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 15 жас және одан жо­ға­ры М 240 4.3 7.5 2000 - 8.0-10.0 10 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 15 жас және одан жо­ға­ры Ж 220 4.6 8.0 1900 - 12.0-10.0 6 ЖС­ШТ 15 жас және одан жо­ға­ры М 240 4.3 7.5 2000 - 8.0-7.0 12 ЖС­ШТ 15 жас және одан жо­ға­ры Ж 220 4.6 8.0 1900 - 10.0 – 9.0 8 Тестілеу жылына екі рет өткізіледі және жалпы және арнайы физикалық дайындықты бағалауды қамтиды. Әрбір дайындық тобы үшін өз бақылау жаттығулары жиынтығы қарастырылған

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық ше­бер­лік Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1 Гольф та­яқ­ша­ла­ры (драй­вер­лер, ай­рон­дар, пи­чинг және санд­вейдж, пат­тер­лер) жиын­тық адам 1 2 1 2 1 2 1 2 1 2 2 Гольф до­пта­ры (жат­тығу және жа­рыс, әр­түр­лі қат­ты­лық дең­гейі) пач­ка адам 10 1 ай 10 1 ай 46 1 ай 78 1 ай - - 3 Гольф­қа ар­нал­ған қол­ғап­тар (әр­түр­лі ауа рай­ы­на және қол өл­ше­міне ар­нал­ған да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 4 Клюш­ка­лар­ға ар­нал­ған сө­мке­лер (Бэг) да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 2 5 Гольф­қа ар­нал­ған по­ло фут­бол­ка­лар да­на адам 2 2 2 2 4 6 ай 4 6 ай 2 1 6 Гольф­қа ар­нал­ған шал­бар­лар да­на адам 2 2 2 2 4 6 ай 4 6 ай 2 1 7 Гольф­қа ар­нал­ған Шор­ты­лар да­на адам 2 2 2 2 4 6 ай 4 6 ай 2 1 8 Гольф­қа ар­нал­ған Бейс­бол­ка­лар да­на адам 2 1 2 1 4 6 ай 4 6 ай 2 1 9 Гольф­қа ар­нал­ған крос­сов­ка­ла­ры жұп (2 да­на) адам 2 1 2 1 3 6 ай 3 6 ай 1 1 10 Қы­сқы жат­тығу спорт­тық ки­і­мі да­на оқу­шы - - 1 1 1 1 1 1 1 1 11 Жаз­ғы жат­тығу спорт­тық ки­і­мі да­на оқу­шы - - 1 1 1 1 1 1 1 1 12 Ска­кал­ка да­на адам 1 1 1 1 1 1 2 1 1 1 13 Го­ле­но­сто­пы па­ра адам 5 1 5 1 10 1 10 1 - - 14 Ней­лон­дық күр­те­ше (жел­ге қар­сы) да­на адам - - - - 1 1 1 1 1 1 15 До­птар са­ла­тын се­бет да­на адам - - - - - - - - 5 1 16 Хро­но­метр (се­кун­до­мер) да­на адам - - - - - - - - 2 1 17 Фут­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 18 Свинг­ке ар­нал­ған тор­лар мен тө­се­ніш­тер (жа­бық жер­де қа­уіп­сіз жат­тығу үшін) да­на оқу то­бы 19 Свинг си­му­ля­тор­ла­ры (ме­ха­ни­ка­лық және элек­трон­дық, соқ­қы­ның жыл­дамды­ғы мен бұ­ры­шын өл­шей­тін дат­чик­те­рі бар) да­на оқу то­бы 20 Соқ­қы­лар дәл­ді­гін арт­ты­ру тре­на­жер­ле­рі (мақ­сат­тар, са­қи­на­лар, мар­кер­лер) да­на оқу то­бы 21 Қол­да­ғы­штар және ти (tee) қон­дыр­ғы­ла­ры (әр­түр­лі би­ік­тіктен соқ­қы­лар­ды жат­тық­ты­ру үшін) да­на оқу то­бы 22 Лун­ка­лар мен им­про­ви­за­ци­я­лан­ған гольф алаң­да­ры (қы­сқа қа­шық­тық­қа ой­ын­ды жат­тық­ты­ру үшін) да­на оқу то­бы 23 Свинг дат­чик­те­рі мен тре­кер­ле­рі (ұшу­дың жыл­дамды­ғы, бұ­ры­шы және кү­шін өл­шеу үшін) да­на оқу то­бы 24 Ка­ме­ра­лар мен ви­део жүй­е­ле­рі (тех­ни­ка­ны тал­дау және қа­те­лік­тер­ді тү­зе­ту үшін) да­на оқу то­бы 25 Фит­нес-га­д­жет­тер мен пуль­со­метр­лер (жат­тығ­у­лар ке­зін­де пульс пен жүк­те­ме­ні ба­қы­лау үшін) да­на оқу то­бы 26 Ком­пью­тер және про­ек­тор (жат­тығу про­це­сін тал­дау және ви­део көр­се­ту үшін) да­на оқу то­бы

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 101 қосымша Мәнерлеп сырғанау бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 101-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – мәнерлеп сырғанау бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан, елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшының логикалық және тиімді даму жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорттық резервті қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде қазақстандық спортшылардың әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік беретін халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне арналған нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толықтығы (адам) Аптасына сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 10 8 416 АД – 2 8 10 520 ОЖТ – 1 8 12 624 ОЖТ – 2 8 14 728 ОЖТ – 3 6 18 936 ОЖТ 3-тен жоғары 6 20 1040 СЖ – 1 5 24 1248 СЖ – 2 4 26 1352 СС 2-ден жоғары 4 28 1456 ЖСШ 3 32 1664 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) СЖ – 1 Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының қандай да бір спорт ұйымына (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшыларды дайындаудың жеке жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады СЖ – 2 СЖ – 3 ЖСШ Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстарды ұйымдастыратын ұйымдар, ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру және спортты дамытуды жүзеге асыратын дене шынықтыру орталықтары Жұмыстың ішкі регламенті мен қағидаларына сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі / жасы Халықаралық жарыстарға дайындық бойынша ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық бойынша ОЖЖ Қалпына келтіру шаралары Кешенді медициналық зерттеп-қарауға арналған іс-шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 - - - - АД – 2 - - - - ОЖТ – 1 - - 14 күнтізбе күнге дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес ОЖТ – 2 - 18 күнтізбе күнге дейін 14 күнтізбе күнге дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес ОЖТ – 3 - 18 күнтізбе күнге дейін 14 күнтізбе күнге дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес ОЖТ 3-тен жоғары 21 күнтізбе күнге дейін 18 күнтізбе күнге дейін 14 күнтізбе күнге дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес СЖ – 1 21 күнтізбе күнге дейін 21 күнтізбе күнге дейін 14 күнтізбе күнге дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес СЖ – 2 21 күнтізбе күнге дейін 21 күнтізбе күнге дейін 14 күнтізбе күнге дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес СЖ 2-ден жоғары 21 күнтізбе күнге дейін 21 күнтізбе күнге дейін 18 күнтізбе күнге дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес ЖСШ 21 күнтізбе күнге дейін 21 күнтізбе күнге дейін 18 күнтізбе күнге дейін 3 тәулікке дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес Клубтар/секциялар Жұмыстың ішкі регламенті мен қағидаларына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстарды ұйымдастыратын ұйымдар, ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру және спортты дамытуды жүзеге асыратын дене шынықтыру орталықтары Жұмыстың ішкі регламенті мен қағидаларға сәйкес Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізу орнына бару және кері қайту уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД – 1 - - - - - - АД – 2 - - 1 1 - - ОЖТ – 1 - - 5 5 - - ОЖТ – 2 - 4 7 7 - 4 ОЖТ – 3 - 4 7 7 - 4 ОЖТ 3 жо­ға­ры 1-2 4 10 10 1-2 4 СЖ – 1 2-3 5-6 4-5 5 4 4-5 СЖ – 2 2-3 5-6 4-5 5 4 4-5 СЖ 2 жо­ға­ры 2-3 5-6 4-5 5 4 4-5 ЖСШМ 5-6 6 6 6 5-6 4-5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар­ды ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру және спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз ету жөніндегі нормалар Ерлер, әйелдер, синхронды Жа­ры­стың түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 11-13 14-15 16-19 20-22 Ер­лер Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 14 42 14 42 14 42 14 42 20 60 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 20 60 20 60 20 60 20 60 20 60 Ескерту: Ресми жарыстарда ойнатылатын жиынтықтар мен медальдар саны жас бойынша (спорт түрлері мен пәндер бойынша) әлем чемпионаттарында ойнатылатын жиынтықтар мен медальдар санына сәйкес келуі тиіс. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 5 5 3 Облыстық турнирлер 5 5 4 1 Республикалық турнирлер 5 5 6 3 1 Ресми облыстық жарыстар 5 5 6 3 Ресми республикалық жарыстар 5 10 6 6 2 Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары. Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан бастап жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны 1. Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дене дайындығы 30 20 Жалпы дене дайындығын (ЖДД) – саптық жаттығулар, сап түзеу, құрылулар, сапта жүру, орнында және қозғалыста бұрылу, орнында және қозғалыста қайта құрылу, сапты ашу және т.б. гимнастикалық сап түзеу. Жалпы дамытатын жаттығулар: қолға, иыққа, денеге және аяққа арналған. Жүгіру, секіру. Дұрыс тік қалыппен еркін жүгіру. Бағыт пен жылдамдықты өзгертумен жүгіру және т.б. Жылдамдықты ойындар. Ең қарапайым ойындар мен эстафеталар. Арнайы дене дайындығы (АДД) – Тепе-теңдік жаттығулары, Қалып (Позалар), Қозғалыстар, Бұрылулар және т.б. Айналу дағдыларын дамытуға арналған жаттығулар. Секіру, Секіру имитациялары, Музыкалық ойындар. Дұрыс құлау, Дұрыс көтерілу Хореография 17 Бас, қол, аяқ, арқаны қою. Қалыптарды (позицияларды), негізгі батмандарды, қарапайым секірулерді үйрену. Станоктағы жаттығулар. Аяқ позициялары. Деми-плие (фр. demi-plié) (жартылай отыру), Батман (би қозғалысы), Қол позициясы, би қойылымы Техникалық 30 Сырғанау техникасын жетілдіру. Қадамдар. Түзу және шеңбер бойымен қадамдар жолдарын құрастыру және салу. Бір айналымды секіру техникасын үйрену және меңгеру. Элементтерден нақты кіреберістерді және шығуларды жетілдіру. Айналу сапасы бойынша жұмыс (орталықтандыру, дыбыссыз, коньки жазықтығында айналу және т. б.) Теориялық 3 Спортшының жеке гигиенасы. Күн режимі. Спорт процесінде өзін-өзі бақылау. Жарыс ережелері. Қауіпсіздік техникасы Барлығы 100 2. Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дене дайындығы 30 18 Жалпы дене дайындығын (ЖДД) – саптық жаттығулар. Құралсыз жаттығулар. Қолға, иыққа арналған жаттығулар, әр түрлі бастапқы қалыптағы жаттығулар (тұру, отыру, жату). Дене жаттығулары. Дұрыс қалыпты қалыптастыруға арналған жаттығулар. Аяқ буындарының қозғалтқыштығын дамытуға арналған жаттығулар. Жаяу, жүгіру, секіру. Құралдармен жаттығулар. Акробатикалық жаттығулар. Доп ойындары, музыкалық ойындар. Арнайы дене дайындығы (АДД) – ырғақ сезімін дамытуға арналған жаттығулар, музыкалық-ырғақты жаттығулар. Би қимылдары. Секіру қабілетін дамытуға, білек буындарының қозғалғыштығын нығайтуға және дамытуға арналған жаттығулар. Тепе-теңдік жаттығулары. Бөренедегі қарапайым жаттығулар. Жылдамдық пен төзімділікті дамыту үшін конькимен жылдамдықта сырғанау Хореография 10 Өткен жаттығуларды қарқынмен қайталау. Станоктағы жаттығулар Техникалық 35 4 бағыт бойынша сырғанау техникасын жетілдіру. Әр түрлі доғаларға, үштіктерге және басқа бұрылуларға негізделген қадамдар. Түзу, шеңбер бойымен қадамдардың жолдарын құру. Бір айналымды секіру техникасын үйрену және меңгеру. Айналу техникасын үйрену – бір аяқпен тұру (винт-бұранда), айналдыру шыңы (волчок-отырып айналу), либела («қарлығаш» айналу) Тактикалық 3 Бағдарламаның жекелеген бөліктерін, тұтас ерікті бағдарламаларды дайындау және оларды музыкаға салып айналдыру Теориялық, психологиялық 4 Негізгі психологиялық қасиеттерді қалыптастыру: ерікті қасиеттерді көрсету қабілеті, спортшының жаттығу және жарыстың стресстік жағдайларына төзімділігі Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Барлығы 100 3. Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дене дайындығы 15 20 Жалпы дене дайындығын (ЖДД) - дене мүсінін тұру және отыру қалпында дұрыс ұстап бекіту. Денені дұрыс орналастыруға арналған жаттығулар – әртүрлі қозғалыстар кезінде. Аяқ буындары қозғалтқыштығын дамытуға арналған жаттығулар: секіру жаттығулары: ұзын және қысқа секіртпемен секіру, ілулі заттарды бір жерден алу арқылы секіру, қадам жасай отырып секіру, ұзындықтан секіру. Екі аяғыңызда тұрып және аяғыңызды алмастырып жұмсақ топыраққа және құмға секіру (секіру биіктігіне назар аудара отырып). Арнайы дене дайындығы (АДД) – секіру қабілетін дамытуға, тобық буындарының қозғалғыштығын нығайтуға және дамытуға арналған жаттығулар. Үлкен қозғалыс амплитудасымен қиындатылған жаттығулар Хореография 17 Өткен жаттығуларды қарқынмен қайталау. Үйлесімділікті, бірқалыптылықты, мәнерлікті және музыкалықты дамытуға арналған 4 және 8 тактпен хореографиялық және гимнастикалық еркін жаттығулары. Би қадамдары Техникалық 40 Бұрын өткен секірулерден секіру каскадтары мен комбинацияларын зерттеу және құрастыру. Элементтерден нақты кіреберістерді және шығуларды жетілдіру. Айналу сапасы бойынша жұмыс (орталықтандыру, дыбыссыз, коньки жазықтығында айналу, жылдамдық және т. б.) Тактикалық 2 Бағдарламаларды құрастыру және енгізу бойынша жұмыс. Бағдарламаның жекелеген бөліктерін, тұтас ерікті бағдарламаларды дайындау және оларды музыкаға айналдыру Теориялық, психологиялық 6 Жарақаттанудың алдын алу. Негізгі психологиялық қасиеттерді қалыптастыру: спортшының жаттығу және бәсекелестік қызметтегі стресстік жағдайларына төзімділігі; көрнекі-бейнелі есте сақтауды, көрнекі-бейнелі ойлауды, зейінді бөлуді дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Барлығы 100 4. Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дене дайындығы 15 15 Бұрын зерттелген, қайталану санының артуымен және бастапқы қалыптардың күрделендірумен. Негізгі бұлшықет топтарын одан әрі дамыту, қозғалыстық дағдыларды жетілдіру, икемділікті дамыту және қозғалыстарды үйлестіру үшін күрделі жаттығулар қолданылады. Қайталау санын көбейту. Күш пен икемділікті дамыту үшін серіктеспен жаттығу. Серіктесті көтеру және көтеріп жүру (ұлдар үшін). Бірге болатын қимылдарды үйлестіруге арналған еркін жаттығуларды, музыкалық сүйемелдеумен топтық жаттығуларды орындау Хореография 17 Өткенді қайталау және жаңасын үйрену. Бәсекелестік бағдарламаларды орындау (бағдарламаны құрастыру және енгізу бойынша жұмыс. Бағдарламаны бөліктерге және тұтастай орау. Бағдарламадағы элементтердің тұрақтылығы бойынша жұмыс) Техникалық 43 Мұз айдынында сабақ барысында бұрын зерттелген жаттығулар жетілдіріледі, жаңалары зерттеледі: каскадта немесе комбинацияда бір айналымға секіру, Аксель; айналдыру шыңында, қарлығашта, еңісте (қыздар үшін) айналу; алға, артқа, аяғы өзгерген спиральдар, доғалар бойымен, қадамдық жолдардың элементтері, үштік, тарылту қадамдары Тактикалық 2 Жарыстық жағдайларды модельдеу, жарыстық шынықтыруды модельдеу; штаттан тыс жағдайларды модельдеу (музыкалық сүйемелдеудің үзілуі, шынығуға кешігу, стартқа кешігу, костюм, коньки ақаулары және т. б.) Теориялық, психологиялық 8 Лекциялар (дәрістер), әңгімелесулер. Жарыс ережелері. Спорт процесінде өзін-өзі бақылау негіздері. Жарысқа дайындық. Жарыс күнін жоспарлау Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0 Барлығы 100 5. Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дене дайындығы 12 13 Бұрын зерттелген жаттығулар қарқыны мен қайталану санының артуымен, бастапқы қалыптардың күрделендірумен. Секіру қабілетін дамытуға арналған жаттығулар. Икемділікті дамытуға арналған жаттығулар. Тепе-теңдік жаттығулары. Олардың орындалу қарқыны мен зейінін жылдам ауыстыратын жаттығулар. Конькимен жылдам жүгіру. Мұздағы ойындар мен эстафеталар Хореография 20 Жартылай саусақ жаттығулары енгізіледі. Ортасында жаттығуда және станокта Адажио. Станоктағы жаттығулар. Круазе, эфасе, атетюд, экарте артқа, алға. Екінші арабеск. Тіреусіз жаттығулар (ортасында) Техникалық 45 Конькимен мәнерлеп сырғанау техникасын үйрену және жетілдіру. Қозғалыс қарқыны, ритм (ырғағы), амплитудасы күшейтумен бұрын зерттелген жаттығулар. Алдыңғы жылдары өткен міндетті жаттығулар мен еркін сырғанау элементтерін қайталау және жетілдіру Тактикалық 2 Жарыс жағдайларын модельдеу: жарыстық шынықтыруды модельдеу; әртүрлі трибундарға жарыстық бағдарламаларды жалға алу; жарыстық костюмдерді жалға алу; әртүрлі бастапқы нөмірлермен жалға алу; штаттан тыс жағдайларды модельдеу (музыкалық сүйемелдеудің үзілуі, шынығуға кешігу, басталуға кешігу, костюмдегі, конькидегі ақаулар және т.б.) Теориялық, психологиялық 6 Спорт процесінде өзін-өзі бақылау. Өзін-өзі бақылаудың мәні, формалары мен мазмұны, өзін-өзі бақылау күнделігі. Гигиена және күн тәртібі. Спорттық жаттығулардың жалпы сипаттамасы (мақсаты, міндеттері, мазмұны, дайындық түрлері). Спорттық режимнің рөлі және тамақтану. Спорттық жаттығулардың негізгі құралдары. Дене жаттығулары (жалпы даму, арнайы, дайындық) Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Төмен разрядты спортшыларда міндетті және ерікті бағдарламаның жекелеген элементтерін сырғанатудағы және орындаудағы қателіктерді анықтау тәжірибесі. Қосалқы топтардағы ішкі жарыстардың төрешілігі Барлығы 100 6. Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дене дайындығы 10 15-20 Кешенді әсер ету жаттығулары: жалпы дамыту жаттығулары; акробатикалық және гимнастикалық жаттығулар (бұрын зерттелген, дозаны ұлғайту арқылы). Бұрын зерттелген жаттығулар қарқыны мен қайталану санын арттырумен, бастапқы қалыптардың күрделендірумен. Икемділікті дамытуға арналған жаттығулар. Жылдамдық-күштік сипаттағы жаттығулар, ырғып секіру арқылы тереңдікке секіру, қарғу арқылы секіру Хореография 15 Ортадағы жаттығулар (тіреусіз). Би қадамдары, өткен материалға негізделген би қойылымы Техникалық 45-50 Көп айналымды секірулерді имитациялау, хореографиялық дайындық (мұз айдынында арнайы қозғалыстарды жасау, пластика және мимика көмегімен конкурстық композицияларды музыкалық сүйемелдеу идеясы мен сипатын бейнелеу); «серпантин» суреті бойынша доғаларды сыртқа қарай, алдынан айқастыра отырып ішке қарай сырғанауды, екі еселенген үштікті алға-сыртқа және ішке қарай орындауды қамтитын сынақ жаттығулары арқылы қабырғалық сырғанау Тактикалық 4 Төмен разрядты спортшыларда міндетті және ерікті бағдарламаның жекелеген элементтерін сырғанатудағы және орындаудағы қателіктерді анықтау тәжірибесі. Қателерді түзету әрекеті. Орындалған элементтерді бағалау мүмкіндігі Теориялық, психологиялық 8 Допинг және допингке қарсы бақылау. Қауіпсіздік ережелері. Спорт процесінде өзін-өзі бақылау. Спорттық дайындық түрлері. Тапсырма бойынша жеке сабақтар. Жарыс түрлері. Жарыстарға оңтайлы жауынгерлік дайындық жағдайын қалыптастыру. Жарысқа деген көзқарастардың әр түрлі түрлері: «жеңіске жету үшін», «өз нәтижесінен асу үшін» Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жаттығу процесінің және бәсекелестік қызметтің бейнематериалдарын талдауға белсенді қатысу, әртүрлі жарыстарда өнер көрсетумен статистикалық деректерді талдау; жас конькишілер топтары ішіндегі жарыстар, кіші жастағы сабақтарда ашық ойындардың төрешілігіне қатысу Барлығы 100 7. Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дене дайындығы 10 10-15 Дене дайындығы мәнерлеп сырғанаушылардың арнайы төзімділігін, жылдамдық-күш қабілеттерін, үйлестіру қабілеттерін одан әрі жетілдіруге бағытталған Хореография 10-15 Ортадағы жаттығулар (тіреусіз). Би қадамдары, өткен материалға негізделген би қойылымы Техникалық 50 Қысқа және еркін бағдарламалардың элементтерін жетілдіру. Жеке элементтер: секіру, секіру каскадтары, бір аяқты ауыстырумен айналу комбинациясы, микроэлементтерді міндетті түрде орындайтын қадамдар комбинациясы: ілмектер, ілгектер, қапсырма қозғалыстары Тактикалық, теориялық және психологиялық 5 Спорт процесінде өзін-өзі бақылау. Спорттық дайындық түрлері. Тапсырма бойынша жеке сабақтар. Жарыс түрлері. Жарыстарға оңтайлы жауынгерлік дайындық жағдайын қалыптастыру. Жарысқа деген көзқарастардың әр түрлі түрлері: «жеңіске жету үшін», «өз нәтижесінен асу үшін» Жарыстарға қатысу 10 Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жаттықтырушының көмекшісі ретінде жұмыс істеу Барлығы 100 8. Екінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дене дайындығы 10 10-15 Функционалдық мүмкіндіктерді арттыру, жалпы және арнайы физикалық қасиеттерді жетілдіру, міндетті жаттығулар техникасын және еркін сырғанау элементтерін жетілдіру және түзету Хореография 10-15 Әр түрлі ырғақтардағы қадамдар комбинациясын орындау жетілдіріледі; айналу кезінде әр түрлі қалыптар (позалар) үйретіледі және имитациялық жаттығуларды (пируэт, бұранда, алға еңкейіп айналу (қарлығаш) және т.б.) қолдана отырып, айналу жаттығулары жасалады Техникалық 50 Бұрын зерттелген элементтерді жетілдіру, сондай-ақ үш айналымда кем дегенде үш секіруді меңгеру, кем дегенде бір каскадты немесе қос және үш секіру комбинациясын орындау Тактикалық, теориялық және психологиялық 5 Жарыс жағдайларын модельдеу. Психологиялық дайындық. Алдағы жаттығу және жарыс іс-шараларына өзін-өзі бейімдеу әдістерін зерттеу (өзін-өзі сендіру, өзін-өзі иландыру). Адам ағзасының құрылымы мен қызметі туралы қысқаша мәліметтер. Спортшы статусы. Құқықтары мен міндеттері. Статустан айыру. Допинг және допингке қарсы бақылау Жарыстарға қатысу 10 Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Төрешілікті өткізу, ұйымдастыру. Бейнематериалдарды талдау, Жарыс жағдайларын ескере отырып, техникалық-тактикалық іс-қимылдар моделін әзірлеу Барлығы 100 9. Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дене дайындығы 10 10-15 Сырғанау және еркін сырғанау техникасын одан әрі жетілдіру (секіру мен айналуды орындаудың тұрақтылығы мен сапасы, бағдарламаларды орындау жылдамдығы және т.б.) Хореография 10-15 Әр түрлі ырғақтардағы қадамдар комбинациясын орындау жетілдіріледі; айналу кезінде әр түрлі қалыптар (позалар) үйретіледі және имитациялық жаттығуларды (Пируэт, бұранда, алғай еңкейіп айналу (қарлығаш) және т.б.) қолдана отырып, айналу жаттығулары жасалады Техникалық 50 Жеке спорттық дайындық жоспарлары бойынша жұмыс Тактикалық, теориялық және психологиялық 4 Адам ағзасының құрылымы мен қызметі туралы қысқаша мәліметтер. Психологиялық дайындық Жарыстарға қатысу 10 Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Төрешілікті өткізу, ұйымдастыру. Бейнематериалдарды талдау, жарыс жағдайларын ескере отырып, техникалық-тактикалық іс-қимылдар моделін әзірлеу Қалпына келтіру шаралары 3 Гигиеналық құралдар, медициналық-биологиялық және фармакологиялық қалпына келтіру құралдары Барлығы 100 10. Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дене дайындығы 9 7 Сырғанау және еркін сырғанау техникасын одан әрі жетілдіру (секіру мен айналуды орындаудың тұрақтылығы мен сапасы, бағдарламаларды орындау жылдамдығы және т.б.) Хореография 7 Әр түрлі ырғақтардағы қадамдар комбинациясын орындау жетілдіріледі; айналу кезінде әр түрлі позалар үйретіледі және имитациялық жаттығуларды (Пируэт, бұранда, алғай еңкейіп айналу (қарлығаш)және т.б.) қолдана отырып, айналу жаттығулары жасалады Техникалық 60 Жеке спорттық дайындық жоспарлары бойынша жұмыс Тактикалық, теориялық және психологиялық 2 Жарыстарға оңтайлы жауынгерлік дайындық жағдайын қалыптастыру. Жарысқа деген көзқарастардың әр түрлі түрлері: «жеңіске жету үшін», «өз нәтижесінен асу үшін» Жарыстарға қатысу 9 Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Төрешілікті өткізу, ұйымдастыру. Бейнематериалдарды талдау, Жарыс жағдайларын ескере отырып, техникалық-тактикалық іс-қимылдар моделін әзірлеу Қалпына келтіру шаралары 5 Гигиеналық құралдар, медициналық-биологиялық және фармакологиялық қалпына келтіру құралдары Барлығы 100 +

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ұл­дар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1. Жү­гі­ру 30 м сек. 6,9 Кем емес 7,1 Кем емес 6,7 Кем емес 6,8 Кем емес 2. Қай­та­лап жү­гі­ру 3 x 10 м сек. 10,3 Кем емес 10,6 Кем емес 10,0 Кем емес 10,4 Кем емес 3. Еден­де жа­тып қол­ды бү­гу және со­зу рет са­ны 7 Кем емес 4 Кем емес 10 Кем емес 6 Кем емес 4. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға ең­кею (орын­дық дең­гей­і­нен) см +1 Кем емес +3 Кем емес +3 Кем емес +5 Кем емес 5. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы тұр­ған ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 110 Кем емес 105 Кем емес 120 Кем емес 115 Кем емес 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1 Екі аяқ­пен се­кірт­пе­мен се­кі­ру (Бір ми­нут ішін­де) рет са­ны 65 Кем емес 65 Кем емес 68 Кем емес 68 Кем емес 2. Бір аяқ­пен се­кірт­пе­мен се­кі­ру ( бір ми­нут ішін­де) рет са­ны 30 Кем емес 35 Кем емес 30 Кем емес 35 Кем емес 3. Тік қол­дар­ды ұста­ғы­штың ені­мен ал­ға, арт­қа бұ­рау см 50 Кем емес 40 Кем емес 47 Кем емес 37 Кем емес 4. Ор­ны­нан би­ік­тікке се­кі­ру см 27 Кем емес 24 Кем емес 28 Кем емес 25 Кем емес Оқу-жаттығу топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі 1 жыл­дық оқу нор­ма­ти­ві 3 жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ұл­дар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1. Жү­гі­ру 30 м сек 6,7 Кем емес 7,0 Кем емес 6,6 Кем емес 6,8 Кем емес 2. Қай­та­лап жү­гі­ру 3 x 10 м сек 10,0 Кем емес 10,4 Кем емес 9,6 Кем емес 10,0 Кем емес 3. Бір ми­нут ішін­де де­не­ні ар­қа­да жа­тып кө­те­ру рет са­ны 24 Кем емес 21 Кем емес 30 Кем емес 28 Кем емес 4. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға ең­кею (орын­дық дең­гей­і­нен) см +3 Кем емес +5 Кем емес +3 Кем емес +5 Кем емес 5. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы тұр­ған ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 120 Кем емес 115 Кем емес 150 Кем емес 135 Кем емес 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1 Екі аяқ­пен се­кірт­пе­мен се­кі­ру (Бір ми­нут ішін­де) рет са­ны 71 Кем емес 71 Кем емес 90 Кем емес 85 Кем емес 2. Бір аяқ­пен се­кірт­пе­мен се­кі­ру ( бір ми­нут ішін­де) рет са­ны 39 Кем емес 39 Кем емес 45 Кем емес 45 Кем емес 3. Тік қол­дар­ды ұста­ғы­штың ені­мен ал­ға, арт­қа бұ­рау см 45 Кем емес 35 Кем емес 56 Кем емес 45 Кем емес 4. Ор­ны­нан би­ік­тікке се­кі­ру­лар см 29 Кем емес 26 Кем емес 35 Кем емес 30 Кем емес Бі­лік­ті­лік та­лап­та­ры ОЖТ ке­зе­ңін­де үш жыл­дан астам оқу­да спорт­шы­лар кем де­ген­де 2 ере­сек раз­ряд­қа ие бо­луы ке­рек Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі 1 жыл­дық оқу нор­ма­ти­ві 3 жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ұл­дар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1. Жү­гі­ру 60 м сек 8,4 Кем емес 9,9 Кем емес 8,2 Кем емес 9,8 Кем емес 2. Жү­гі­ру 2000 м сек Кем емес 10,0 Кем емес Кем емес 11,0 Кем емес 3. Жү­гі­ру 3000 м сек 13,0 Кем емес Кем емес 12,0 Кем емес Кем емес 4. Қай­та­лап жү­гі­ру 3 х 10 м. сек 7,2 Кем емес 8,0 Кем емес 7,3 Кем емес Кем емес 5. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға ең­кею, орын­дық (орын­дық дең­гей­і­нен) см +11 Кем емес +15 Кем емес +11 Кем емес +15 Кем емес 6 Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы тұр­ған ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 210 Кем емес 175 Кем емес 212 Кем емес 176 Кем емес 7. Де­не­ні 1 ми­нут ішін­де ар­қа­да жа­тып кө­те­ру. рет са­ны 45 Кем емес 39 Кем емес 45 Кем емес 46 Кем емес 8. Би­ік кер­ме­ге асы­лып тар­ты­лу рет са­ны 12 Кем емес - Кем емес 13 Кем емес Кем емес 9. 90 см тө­мен кер­ме­де жа­тып, асы­лып тар­ты­лу. рет са­ны - Кем емес 18 Кем емес Кем емес 19 Кем емес 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1. Се­кірт­пе­нің екі ай­на­луы­мен 2 аяқ­пен се­кірт­пе­мен се­кі­ру (1 ми­нут ішін­де) рет са­ны 30 Кем емес 30 Кем емес 31 Кем емес 31 Кем емес 2. 1 аяқ­пен се­кірт­пе­мен се­кі­ру (1 мин) рет са­ны 85 Кем емес 85 Кем емес 86 Кем емес 87 Кем емес 3. Ор­ны­нан би­ік­тікке се­кі­ру см 45 Кем емес 38 Кем емес 46 Кем емес 38 Кем емес 4. 1 аяқ­та те­пе-тең­дік­ті сақ­тау (сек) сек 2,5 Кем емес 2,4 Кем емес 2,6 Кем емес 2,5 Кем емес Бі­лік­ті­лік та­лап­та­ры «Спорт ше­бе­ріне кан­ди­дат» дең­гейі Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жат­тығу Өл­шем бір­лі­гі 1 жыл­дық оқу нор­ма­ти­ві 3 жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ұл­дар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1. Жү­гі­ру 60 м сек 8,2 Кем емес 9,6 Кем емес 2. Жү­гі­ру 2000 м сек Кем емес 10,0 Кем емес 3. Жү­гі­ру 3000 м сек 13,0 Кем емес Кем емес 4. Қай­та­лап жү­гі­ру 3 х 10 м. сек 8,2 Кем емес 9,6 Кем емес 5. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға ең­кею. (орын­дық дең­гей­і­нен) см +11 Кем емес +15 Кем емес 6 Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы бір жер­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру см 215 Кем емес 180 Кем емес 7. Де­не­ні 1 ми­нут ішін­де ар­қа­да жа­тып кө­те­ру. рет са­ны 49 Кем емес 43 Кем емес 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1. Ай­на­лу (5 ай­на­лым) сек 2,77 Кем емес 2,55 Кем емес 2. Көп қар­ғу­лар 20 метр сек 4,70 Кем емес 4,70 Кем емес 3. Жү­гі­ру 400 метр см 81,3 Кем емес 84,5 Кем емес 4. 1 аяқ­та те­пе-тең­дік­ті сақ­тау (сек) сек 2,5 Кем емес 2,4 Кем емес Бі­лік­ті­лік та­лап­та­ры «Спорт ше­бе­ріне кан­ди­дат» дең­гей­і­нен тө­мен емес Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін оқудан шығарылады.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтармен және мүкәммалмен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу шы, жат­тық ты­ру­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 4- бө­лім­ше. Мәнер­леп сыр­ға­нау 1. Тө­ре­ші­лер­ге ар­нал­ған жаб­дық да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> 2. Гим­на­сти­ка­лық тө­се­ніш да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 3. Се­кірт­пе да­на адам 1 1 1 1 1 1 - - - - 4. Фут­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 5. Бас­кет­бол до­бы да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 6. Бәтең­ке­ге ар­нал­ған жүз­дер (конь­ки) жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 2 7. Ай­на­лу­ды өң­де­у­ге ар­нал­ған спин­нер да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 8. Та­сы­мал­ды лон­джа (се­кі­ріп жа­тығ­у­ға ар­нал­ған та­яқ­ша) да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> 9. Лон­жа­ға ар­нал­ған жи­лет да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> 10. Бей­не­ка­ме­ра да­на адам - - - - - - - - 1 1 11. Ро­та­тор да­на адам - - - - - - - - 1 1 Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Қам­та­ма сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу шы, жат­тық ты­ру­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 3- бө­лім­ше. Мәнер­леп сыр­ға­нау 1. Мәнер­леп сыр­ға­нау және би бәтең­ке­ле­рі жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 2 1 2 1 1 2 2. Ар­найы жат­тығу ко­стю­мі да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 3. Көр­се­ті­лім­дік қой­ы­лым­дар­ға ар­нал­ған ко­стюм да­на адам - - - - 1 1 2 1 - - 4. Ней­лон три­ко-шұлық­тар да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 5. Жүн­нен жа­сал­ған три­ко­таж да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 - - 6. Жүз­дер­ге ар­нал­ған қап­та­ма­лар жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 7. Қол­ғап­тар жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 1 1 2 1 - - 8. Әй­ел­дер шо­мы­лу ки­і­мі да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 9. Қор­ға­ныс шорт­та­ры да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 10. Ауыр­лат­қы­штар да­на адам - - 1 1 1 1 1 1 - - 11. Мәнер­леп сыр­ға­нау және би­ге ар­нал­ған конь­ки­лер жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 12. Бәтең­ке­лер­ге ар­нал­ған ар­найы ба­у­лар жұп (2 да­на) адам 1 1 1 1 3 1 3 1 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 102 қосымша Керлинг бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 102-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленген. Оның негізгі мақсаты - керлинг бойынша спорттық жаттығуларды қамтамасыз ететін барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Аймаққа, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың логикалық және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшылардың әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне арналған нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД - 1 14 8 416 АД - 2 12 10 520 ОЖТ - 1 10 12 624 ОЖТ - 2 10 14 728 ОЖТ - 3 8 18 936 ОЖТ – 3-тен жоғары 8 20 1040 СЖ – 1 6 24 1248 СЖ– 2 5 26 1352 СЖ – 2-ден жоғары 5 28 1456 ЖСШ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) СЖ – 1 Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады СЖ – 2 СЖ 2 жоғары ЖСШ Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс тәртібі мен ережелеріне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жас Халықаралық жарыстарға дайындық бойынша ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық бойынша ОЖЖ Қалпына келтіру бойынша іс-шаралар Кешенді арналған медициналық тексеру бойынша іс -шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД - 1 0 0 0 0 АД - 2 0 0 0 0 ОЖТ - 1 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін дейін , бірақ жылына 2 реттен көп емес, кешенді медициналық тексеру жоспарына сәйкес Спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарына сәйкес ағымдағы оқу жылына ұйымдардың әкімшілігімен анықталады ОЖТ - 2 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін ОЖТ - 3 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін ОЖТ – 3-тен жоғары 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін СЖ – 1 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін СЖ– 2 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін СЖ – 2-ден жоғары 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін ЖСШ 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) СЖ – 1 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін СЖ – 2 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 2ден жоғары СЖ 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін ЖСШ 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізу орнына бару және кері қайту уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жас Спорт­тық жа­ры­стар (ұсы­ны­ла­тын са­ны) Оқу-жат­тығу жиын­да­ры (ұсы­ны­ла­тын са­ны) Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД - 1 0 0 0 0 0 0 АД - 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ - 1 2 4 2 2 2 8 ОЖТ - 2 2 4 2 2 2 8 ОЖТ - 3 4 4 2 2 4 8 ОЖТ – 3-тен жо­ға­ры 4 4 2 2 4 8 СЖ – 1 6 6 4 4 10 8 СЖ– 2 6 6 4 4 10 8 СЖ – 2-ден жо­ға­ры 8 8 4 4 12 10 ЖСШ 10 6 4 4 16 12 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі ең­бек тәр­ті­бі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­де­рін­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­та­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз ету жөніндегі нормалар Ерлер мен әйелдер командасы ( жұптар ( аралас : ер мен әйел), аралас команда (2 ер және 2 әйел) жарыстары) Жа­рыс түр­ле­рі Ба­ла­лар (8-12 жас) Жет­кін­шек­тер (12-15 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (16-18) Жастар (18-23 жас) Ере­сек­тер ( 24 жастан жо­ға­ры) Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­дар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 Ре­сми ай­мақ­тық об­лы­стық жа­ры­стар 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 Ре­сми Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 5+5+ 2 ( ара­лас )+4 (ара­лас ко­ман­да­лар) 48 ЕСКЕРТПЕ: Ресми жарыстарда марапатталынатын медальдар жиынтығы мен медальдар саны жас топтары бойынша (спорт, санаттары бойынша) әлем чемпионаттарында марапатталған медальдар жиынтығына және медальдар санына сәйкес келуі керек. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 10 5 2 1 - Облыстық турнирлер 10 5 2 1 - Республикалық турнирлер 5 5 4 3 1 Ресми облыстық жарыстар 5 5 4 3 1 Ресми республикалық жарыстар 5 5 4 3 1 Ресми аймақтық жарыстар – Облыстық чемпионат, облыстық спартакиада және жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 45 Ойын түрлері арқылы жалпы дене шынықтыру, үйлестіруді, тепе-теңдікті, икемділікті, төзімділікті дамыту. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 30 Арнайы дене дайындығы (АДД) 15 Техникалық 40 Керлинг техникасының негізгі элементтерін меңгеру: дене қалпы, сырғанау, тасты босату, сыпыру негіздері . Тактикалық 10 «Үй» ұғымымен таныстыру, лақтыру мақсаты, топтық жұмыс (позициялар). Теориялық 5 Керлинг негіздері, спорт этикасы, спортшының күнделікті тәртібі, қауіпсіздік шаралары. Психологиялық - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100% - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 40 Үйлестіруді, тұрақтылықты, реакцияларды және төзімділікті дамыту. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 28 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 45 Сырғыту техникасын жетілдіру, босату дәлдігі және тас жылдамдығын бақылау. Тактикалық 10 Ойын құрастыру туралы түсініктерін дамыту: гард қою, «үйді» тазалау. Теориялық 4 Керлингтің тарихы, ойын ережесі, терминологиясы. Психологиялық 1 Жаттығуға деген ынтасын, қызығушылығын арттыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100% - Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 35 Қарқынды жаттығуларға дайындық, төзімділік пен тұрақтылықты дамыту. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 24 Арнайы дене дайындығы (АДД) 11 Техникалық 45 Тасты жіберуді жақсарту, сырғытуды тұрақтандыру, айналдырумен жұмыс істеу. Тактикалық 11 Ойын жағдайларын үйрету: екі реттік тейкаут, тастарды қою және қорғау. Теориялық 5 Спортшының күнделікті кестесі. Ойын ережесі, мұздағы өзін ұстау, тактикалық талдау. Психологиялық 3 Ұзақ мерзімді оқу процесіне психологиялық дайындық; жарыс іс-әрекетіне жалпы психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Төрешілік және ережелермен таныстыру. Барлығы 100% Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 34 Үлкен көлемді, жоғары қарқынды және психикалық стресстік жүктемелерге дайындық, сондай-ақ олардан кейін тез қалпына келтіру. Ерекше төзімділікті арттыру, тұрақтылықты, күшті, тепе-теңдікті дамыту. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 22 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 43 Тапсырмаларды қиындату: әртүрлі траекториялармен жұмыс, жылдамдық пен айналуды бақылау. Тактикалық 12 Ойын жағдайларын модельдеу, мұзға үйрену және «сезу», ойынның эндтерін құру. Теориялық 5 Аурулар мен жарақаттанудың алдын алу. Ағзаны шынықтыру. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 5 Ұзақ мерзімді оқу процесіне психологиялық дайындық; жарыс іс-шараларына жалпы психологиялық дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Қалалық жарыстарға төреші ретінде қатысу. Барлығы 100% Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 30 Арнайы, статикалық, динамикалық және күштік төзімділіктің жоғары деңгейін дамыту, техникалық дағдыларды жетілдіру. Ағзаның атылу күшіне, сырғанаудағы тұрақтылыққа және сыпыру күшіне көңіл бөлу. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 20 Арнайы дене дайындығы (АДД) 10 Техникалық 43 Тас лақтыруды жекелеу, тұрақтылық пен дәлдікті арттыру. Тактикалық 15 Ұжымда ең ұтымды және адекватты тактиканы қалыптастыру, таңдау және жүзеге асыру қабілетін дамыту. Ойын стратегиясы, әртүрлі ойын стильдерінің сценарийлері, тәуекелдерді басқару. Теориялық 6 Аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Шынығу. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Өзін-өзі талдауға кіріспе. Жаттығу күнделігімен жұмыс. Ұжымдық этика. Психологиялық 5 Эмоцияларды басқару, көшбасшылық қасиеттерді дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Ресми қалалық жарыстарға төреші ретінде қатысу. Мұздағы белгілерді белгілеуді үйрену. Барлығы 100% Үшінші оқу жылынан асқан оқуға арналған оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 24 Статикалық, динамикалық және күштің төзімділігін жаөсарту. Арнайы дене дайындығының рөлін арттыру. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 13 Арнайы дене дайындығы (АДД) 11 Техникалық 45 Алдыңғы дайындық кезеңіндегі материалды қайталау. Техниканы жетілдіру және нақты қарсыластар стратегиясын әзірлеу, матчты талдау. Тактикалық 22 Ойын стратегиясы, әртүрлі ойын мәнерлеріне арналған сценарийлер, тәуекелдерді басқару. Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика негіздері және тактикалық дайындық. Жаттығу циклін жоспарлау. Психологиялық 2 Спортшылардың бойында басым болатын тұлғалық қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалдық тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік, дербестік, жауапкершілік пен борыш сезімі, физикалық ыңғайсыздыққа қарсы тұру, зейінді басқару, қысымды жеңу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Ресми жарыстарға төреші немесе аға төреші ретінде қатысу. Барлығы 100% Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 24 Статикалық, динамикалық және күшті төзімділікті дамыту. Арнайы дене дайындығының рөлін арттыру . Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 12 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 42 Соққылардың дәлдігін, тұрақтылығын, топ болып жұмыс істеу қабілетін арттыру, тасты лақтырудың күрделі элементтерімен жұмыс жасау. Тактикалық 22 Нақты қарсыластар үшін стратегия әзірлеу, матчты талдау. Теориялық 6 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Матчтарды тактикалық талдау, матчты орнату және нәтижелерді талдау. Психологиялық 5 Психологиялық тұрақтылығы жоғары, ерік-жігері күшті, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге жігерлі спортшы тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Оқу жоспарын өз бетінше құрастыра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығулар мен жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Ресми қалалық жарыстарға төреші, аға төреші, таймкипер және хатшылық құрамында қатысу. Барлығы 100% Екінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 24 Қол жеткен деңгейді сақтап, күш, жылдамдық-күш қасиеттерін, төзімділігін одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру жаттығуларының үлесін арттыру. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 10 Арнайы дене дайындығы (АДД) 14 Техникалық 38 Тұлғаның даму ерекшеліктеріне қарай техникалық-тактикалық дайындықты даралау: дене қасиеттері, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштері, спорттық-техникалық дағдылары мен мүмкіндіктерінің деңгейі. Тактикалық 26 Тәсілдерді, матчтарды жазу және оларды талдауға арналған ойындар. Теориялық 6 Өз бетінше өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізе білу, оқу-жаттығулар мен жарыс жүктемелерін талдау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Тактика және тактикалық дайындық негіздері. Психологиялық 5 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары нәтижелі спорт үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқару қабілеті, зейін, жауапкершілік артқан жағдайларда стресске төзімділік, жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, өзін-өзі талдау қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Хатшы және бас төреші ретінде қалалық жарыстарға төрелік етуге қатысу. Барлығы 100% Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 22 Қол жеткен деңгейді сақтау және күш, икемділік және төзімділікті одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру жаттығуларының үлесін арттыру. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 9 Арнайы дене дайындығы (АДД) 13 Техникалық 32 Техниканы жетілдіру, лақтыру және тасты жеке итеріп үйрену. Тактикалық 32 Икемді ойынды басқару, тактикалық схемалар, мұзға және қарсыласқа бейімделу. Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Матчтарды тактикалық талдау. Психологиялық 6 өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге жетуге ынтасын дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Кіші топтарда оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде бас төреші және бас хатшы ретінде жарыстарға төрешілік ету. Барлығы 100% Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 20 Ең жоғары физикалық жағдайдың негізі ретінде.Физикалық және арнайы дайындықтың жоғары деңгейін ұстап тұру Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 8 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 32 Тасты мұздыі үстінде жіберу бойынша жеке стилін жетілдіру, халықаралық деңгейде мұзда жұмыс істеу. Тактикалық 34 Икемді ойынды басқару, тактикалық схемалар, мұзға және қарсыласқа бейімделу. Теориялық 7 Статистиканы талдау, турнирлерге дайындық стратегиясы, талдаумен жұмыс. Психологиялық 6 Оқу үрдісінде өз бетінше ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету қабілеті. Психикалық көшбасшылық, шешім қабылдаудағы тәуелсіздік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылардың жаттығуларды орындауындағы қателерді анықтау және түзету. Кіші жас топтарындағыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Жарыстың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу және есепке алу жүйесін меңгеру. Командалық және жеке чемпионаттар мен матчтарға төрешілік ету. Барлығы 100

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық тобы үшін №. Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу­да­ғы нор­ма­тив Бір жыл­дан астам оқу­да­ғы нор­ма­тив Ұл­дар Ба­ға Қы­здар Ба­ға Ұл­дар Ба­ға Қы­здар Ба­ға 1. Спорт­тық са­нат­тар бой­ын­ша жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1 30 м жү­гі­ру сек ар­тық емес ар­тық емес ар­тық емес ар­тық емес 6.9 7.1 6.2 6.4 1.2 Тұр­ған жер­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру см 110 105 орын­дал­ды 130 орын­дал­ды 120 орын­дал­ды орын­дал­ған жоқ 0 орын­дал­ған жоқ орын­дал­ған жоқ 0 орын­дал­ған жоқ орын­дал­ған жоқ 0 1.3 1 мин ішін­де де­не­ні кө­те­ру рет са­ны 25 10 20 10 30 10 25 10 20-дан аз 0 15-тен аз 0 30-дан аз 0 6-дан аз 0 1.4 План­ка (шын­тақ) сек 30 10 20 10 45 10 30 10 25-тен аз 0 15-тен аз 0 40-тан аз 0 25-тен аз 0 1.5. 30 се­кунд бойы ең­кею рет са­ны 20 10 15 10 25 10 20 10 20-дан аз 0 15-тен аз 0 25-тен аз 0 20-дан аз 0 1.6 Те­пе-тең­дік: бір аяқ­пен тұ­ру (көз­ді жа­бу) сек 15 10 10 10 20 10 15 10 15-тен аз 0 10-нан аз 0 20-дан аз 0 15- тен аз 0 Оқу-жаттығу кезеңіндегі топ үшін (спорттық мамандандыру кезеңі) Жоқ. Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Ұлдар Баға Қыздар Баға 1.1 60 м жүгіру артық емес артық емес сек 11.5 12.0 1.2 Орнынан ұзындыққа секіру см 160 10 150 10 160-тан аз 0 150-ден аз 0 1.3 1 мин ішінде денені көтеру рет саны 35 10 30 10 35- тен аз 0 30- дан аз 0 1.4 Планка сек 60 10 45 10 60- тан аз 0 45- тен аз 0 1.5 Жұмсақ платформада тұрып тепе-теңдік (көздер ашық) сек 20 10 15 10 20- дан аз 0 15- тен аз 0 Баспалдақ-ептілік (5 цикл, жылдам және анық) сек 15- ке дейін 10 15- ке дейін 10 15- тен аз 0 15- тен аз 0 Спорттық жетілдіру топтары үшін Жоқ. Жаттығулар Өлшем бірлігі Стандартты Ұлдар Баға Қыздар Баға 1.1 60 м жүгіру сек артық емес артық емес 8.2 9.6 1.2 Екі аяқты итеріп тұрып ұзындыққа секіру см 215 180 кем емес кем емес 1.3 Сыпырғышпен отырып тұру (10 кг ) - 30 секунд рет саны 20 10 20 10 20-дан аз 0 20-дан аз 0 1.4 1.5. Салмақты сыпыру (свиппинг) (имитациялық) – 1 минут саны 40 10 40 10 40- тан аз 0 40- тан аз 0 1.6 Денені айналдырып планка тұру бұрылады 20 10 20 10 20- дан аз 0 20- дан аз 0 1.7 Тепе-теңдік: Сыпырғышпен сапта жүру қателер ≤1 10 ≤1 10 1.8 Бір аяқпен секіру Уақыт саны 100 10 90 10 Жоғары спорт шеберлігі топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Стандартты Ұлдар Бағалау Қыздар Бағалау 1.1 100 м жүгіру сек артық емес артық емес 13.4 16.0 1.2 Екі аяқты итеріп тұрып ұзындыққа секіру см кем емес кем емес 230 185 1.3 Артқа жатып денені көтеру (1 минутта) Уақыт саны кем емес кем емес 50 44 1.4 Планка (шынтақтарда) мин 2 2 1.5 6 секундтық жылдамдықпен свиппинг * 3 реттен максималды уақыттары 60 60 1.6 Нысанаға тасты жіберу (иммитация) 10 соққы ≥7 ≥7 1.7 Тепе-теңдік: сырғанаудан кейін тұру (1 аяқ) сек 20 20 1.8 Техникалық шеберлік Жаттықтырушы тағайындаған міндетті техникалық бағдарлама Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № Аты Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, сту­дент, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету стан­дарт­та­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Тре­нер­лер, жат­тық­ты­ру­шы­лар және мұ­ға­лім­дер Ба­стап­қы дай­ын­дық Тәр­бие және оқы­ту Спорт­тық же­тіл­ді­ру Ең жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) 1 Ар­найы та­ба­ны бар бәтең­ке жұп (2 да­на) адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 2 Шал­бар бел­де­уі да­на адам 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 3 Ой­ын­шы қол­ғап­та­ры жұп (2 да­на) адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 Ой­ын­шы­ның жүн бас ки­і­мі да­на адам 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 5 Ой­ын­шы­ға ар­нал­ған ба­ул (кер­линг щет­ка­ла­ры­на ар­нал­ған сө­мке) да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 6 Мақ­та-ма­та­дан тігі­л­ген іш­ки­ім ко­стю­мі жиын­тық адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 7 Эм­бле­ма-ло­го­тип да­на адам 12 1 12 1 12 1 12 1 12 1 8 Жат­тығу май­ка­сы да­на адам 12 1 12 1 12 1 12 1 12 1 9 Ой­ын май­ка­сы (түр­лі тү­сті) да­на адам 6 1 6 1 6 1 6 1 6 1 10 Іш­ки­ім ком­би­не­зо­ны жиын­тық адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 11 Жү­зу шорт­та­ры да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 12 Шарф да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 13 Кер­линг­ке ар­нал­ған ар­найы жы­лы ой­ын ко­стю­мі (түр­лі тү­сті) жиын­тық адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 14 Кер­линг­ке ар­нал­ған ар­найы ой­ын по­ло ко­стю­мі (түр­лі тү­сті) жиын­тық адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 15 Кер­линг­ке ар­нал­ған ма­ман­дан­ды­ры­л­ған ой­ын шал­ба­ры (түр­лі тү­сті) да­на адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 16 Кер­линг­ке ар­нал­ған ар­найы ой­ын ке­уде­ше­сі (түр­лі тү­сті) да­на адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 17 Ке­линг­ке ар­нал­ған ар­найы по­ло фут­бол­ка­сы (түр­лі тү­сті) да­на адам 8 1 8 1 8 1 8 1 8 1 18 Кер­линг­ке ар­нал­ған ар­найы ой­ын қол­ғап­та­ры (түр­лі тү­сті) жұп (2 да­на) адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 19 Кер­линг­тен өте­тін ар­найы сал­та­нат­ты іс-ша­ра­ға ар­нал­ған жы­лы ко­стюм (түр­лі тү­сті) жиын­тық адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 20 Кер­линг­ке ар­нал­ған ар­найы ой­ын крос­сов­ка­ла­ры жұп (2 да­на) адам 1 1 2 1 2 1 2 1 2 1 21 Жүн­нен то­қы­л­ған ұзын шұлық жұп (2 да­на) адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 22 Аяқ пен қол­дың буын­да­ры­на та­ңу да­на адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 23 Жы­лу іш ки­і­мі жиын­тық адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 24 Жүн­нен то­қы­л­ған сви­тер да­на адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 25 Мақ­та ма­та­дан жа­сал­ған іш ки­ім жиын­тық адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 26 Пу­хо­вик (ұзар­ты­л­ған) да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 27 Кер­линг­ке ар­нал­ған ар­найы син­те­ти­ка­лық мат­ри­ал­дан жа­сал­ған сал­та­нат­ты ко­стюм жиын­тық адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 28 Рюк­зак да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 Спорттық жабдықтар мен мүкәммал № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қол­дау бө­лім­ше­ле­рі (адам, сту­дент, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­руш-оқы­ту­шы­лар Ба­стап­қы дай­ын­дық Оқу жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Са­ны Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) Са­ны Қыз­мет мер­зі­мі (жыл) 1 Ой­ын­шы­ның қы­л­ша­ғы да­на адам 4 1 4 1 4 1 4 1 4 1 2 Ой­ын­шы­ның қы­л­ша­ғы­на ар­нал­ған сап­та­ма да­на адам 60 1 60 1 60 1 60 1 60 1 3 Слай­дер­лер да­на адам 6 1 6 1 6 1 6 1 6 1 4 Слай­дер­лер­ге қар­сы да­на адам 6 1 6 1 6 1 6 1 6 1 5 Қол се­кун­до­мер­ле­рі да­на адам 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 6 Щет­ка­лар­да­ғы се­кун­до­мер­лер да­на адам 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 7 Ой­ын та­ста­ры да­на адам 16 5 16 5 16 5 16 5 16 5 8 Жат­тығу та­ста­ры да­на адам 16 5 16 5 16 5 16 5 16 5 9 Пеб­б­л­ге ар­нал­ған су­а­ру да­на адам 2 5 2 5 2 5 2 5 2 5 10 Мұз­да пеббль жа­сау үшін су­а­ру­ға ар­нал­ған сап­та­ма да­на адам 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 11 Мұз қыр­ғыш да­на адам 2 4 2 4 2 4 2 4 2 4 12 Цир­куль- кес­кіш да­на адам 1 5 1 5 1 5 1 5 1 5 13 Ice Boss / Ice King ти­пін­де мұз дай­ын­да­у­ға ар­нал­ған мұз ма­ши­на­сы да­на адам 1 5 1 5 1 5 1 5 1 5 14 Смен­ный нож для ле­до­вой ма­ши­ны ти­па Ice Boss/Ice King да­на адам 3 1 3 1 3 1 3 1 3 1 15 Та­стар­ды қай­ра­у­ға ар­нал­ған ма­ши­на да­на адам 1 6 1 6 1 6 1 6 1 6 16 Су бү­рік­кі­ші да­на адам 1 5 1 5 1 5 1 5 1 5 17 Су сор­ғы­сы да­на адам 1 5 1 5 1 5 1 5 1 5 18 20 литр су қай­нат­қыш да­на адам 1 5 1 5 1 5 1 5 1 5 19 Мұз алаң­да­ры­на ар­нал­ған кес­кіш­тер да­на адам 1 5 1 5 1 5 1 5 1 5 20 Кер­линг алаң­да­ры­на ар­нал­ған құ­ра­ма бел­гі­леу жиын­тық адам 6 1 6 1 6 1 6 1 6 1 21 Кер­линг­ке ар­нал­ған элек­трон­дық таб­ло жиын­тық адам 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2 22 Қо­сар­лан­ған ите­ру­ге ар­нал­ған қа­лып­тар жиын­тық адам 4 2 4 2 4 2 4 2 4 2 23 Шы­ға­ру­ға ар­нал­ған тұ­рақ­тан­дыр­ғыш да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 24 Қол­ға ар­нал­ған экс­тен­дер да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 25 Кер­линг үй­іне ар­нал­ған Tee-center (2 да­на) жиын­тық адам 10 1 10 1 10 1 10 1 10 1 26 Ұзарт­қыш шланг су­а­ра­тын қол­да­ну үшін пеб­б­ла да­на адам 3 3 3 3 3 3 3 3 3 3 27 Үй­де­гі та­стар­дың ор­нын өл­ше­у­ге ар­нал­ған цир­куль да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 28 Үй­дің тас­қа ти­ю­ін анық­та­у­ға ар­нал­ған цир­куль-бай­тер да­на адам 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 29 Тас­қа дей­ін­гі қа­шық­тық­ты анық­та­у­ға ар­нал­ған элек­трон­дық ру­лет­ка да­на адам - - - - 1 3 1 3 1 3 30 Кер­линг цир­куль-кес­кіш­ке ар­нал­ған ауы­стыр­ма­лы жүз­дер жиын­тығы да­на адам - - - - 3 1 3 1 3 1 31 Нип­пер. Пеб­бл­ді ке­су­ге ар­нал­ған құ­ры­л­ғы да­на адам - - - - 3 1 3 1 3 1 32 Мұз­ды дай­ын­да­у­ға және жи­на­у­ға ар­нал­ған Моп да­на адам - - - - 3 1 3 1 3 1 33 Мұз­ды дай­ын­дау және жи­нау үшін моп - ға ар­нал­ған ауы­стыр­ма­лы сап­та­ма да­на адам - - - - 3 1 3 1 3 1 34 Мұз тем­пе­ра­ту­ра­сын анық­та­у­ға ар­нал­ған тер­мо­мет­рі да­на адам - - - - 2 2 2 2 2 2 35 Сы­нақ үй­і­нің шең­бер­ле­рін қол­да­ну­ға ар­нал­ған түр­лі тү­сті бо­яу ки­ло­грамм груп­па - - - - 16 0 16 0 16 0 36 Еден­дік кер­линг­ке ар­нал­ған тре­на­жер (та­стар, щет­ка­лар, таб­ло, ты­стар) жиын­тық адам 4 2 4 2 4 2 4 2 4 2 37 Кер­линг­ке ар­нал­ған тақ­тай­ша жиын­тық адам 2 2 2 2 2 2 2 2 2 2

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 103 қосымша Ски-альпинизм бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 103-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – ски-альпинизм бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде Халықаралық шаңғы-альпинизм Федерациясы (ISMF) белгілеген халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға Олимпиада ойындарын қоса алғанда, әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне арналған нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 14 8 416 АД– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3-тен жоғары 8 20 1040 СЖ – 1 6 24 1248 СЖ– 2 5 26 1352 СЖ 2-ден жоғары 5 28 1456 ЖСШ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Жас санаты (ISMF ережелеріне сәйкес) Жаттығу кезеңдері үшін оқу жүктемесін орындау спортшының белгілі бір спорт ұйымына (жаттығу тобына/кезеңіне) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындық жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады. Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытатын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/ жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралары Кешенді медициналық зерттеп-қарауға арналған іс-шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 0 0 0 0 АД – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін кешенді медициналық тексеру жоспарына сәйкес 5 күнге дейін, бірақ жылына 2 реттен көп емес Спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарына сәйкес ағымдағы оқу жылына ұйымдардың әкімшілігімен анықталады ОЖТ – 2 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ОЖТ – 3 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ОЖТ 3 –тен жоғары 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін СЖТ – 1 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін СЖТ– 2 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін СЖТ 2-ден жоғары 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ЖСШ 21 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін Клубтар/ секциялар 21 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Жас санаты (IFSC ережелеріне сәйкес) 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 14 күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытатын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: Оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін жерге дейін және одан қайту уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жас Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла және аудан UTS дей­ін ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық кур­ста­ры Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД – 1 0 0 0 0 0 0 АД– 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 0 4 2 0 0 2 ОЖТ – 2 0 4 2 0 0 3 ОЖТ – 3 1 4 1 0 0 4 ОЖТ 3-тен жо­ға­рым 1 4 1 0 1 4 СЖ – 1 3 5 1 0 3 5 СЖ– 2 4 5 1 0 4 5 СЖ 2-ден жо­ға­ры 4 5 1 0 4 5 ЖСШ 5 5 1 0 5 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­та­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстардағы медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ұлдар, жастар, ерлер мен әйелдер, спринт пәндері, тік жарыс, эстафета Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ұл­дар (11-12 жас) Ұл­дар (13-14 жас) Жастар (15 -18 жас) Ере­сек­тер (19 жастан және одан жо­ға­ры) Ар­да­гер­лер (40 жас және одан жо­ға­ры) Жиын­тық­са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 6 18 6 18 6 18 6 18 6 18 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 6 18 6 18 6 18 6 18 6 18 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 6 18 6 18 6 18 6 18 6 18 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 6 18 6 18 6 18 6 18 6 18 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 6 18 6 18 6 18 6 18 6 18 Ескерту: Ресми жарыстарда ойналатын жиынтықтар мен медальдар саны жас бойынша (спорт түрі, пәндері бойынша) Әлем чемпионаттарында ойналатын жиынтықтар мен медальдар санына сәйкес келуі тиіс. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санаттағы спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Облыстық турнирлер 10 2 - - - Республикалық турнирлер 15 2 - - - Ресми аудандық турнирлер 15 2 - - - Ресми облыстық жарыстар 15 5 1 - - Ресми республикалық жарыстар 20 10 2 2 - Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, облыстық Спартакиадасы және Жастар ойындары. Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары.

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 45 Ски-альпинизмге тән ептілік, үйлестіру және жылдамдықты дамытуға бағытталған ойындар мен эстафеталар арқылы жан-жақты дене дамуы. Жер бедерінде тиімді және қауіпсіз қозғалыс үшін қажетті ұстау күшін, буындардың қозғалғыштығын және жалпы төзімділікті дамытуға басымдық беріледі. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 33 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 40 Жартастардағы негізгі қозғалыстарды меңгеру, қарапайым ұстау және аяқ қалыптарының техникасын үйрену: қозғалыстың бастапқы қалыптарын үйрену және еліктеу - тіректердегі аяқтың орналасуы, денені айналдыру, қолдың денеге қатысты орналасуы, әр түрлі тіректерді қолдану, қолды, білекпен, иықты өңдеу. Тактикалық 10 Ең қарапайым қозғалыс тізбегі, өрмелеу қабырғасын айналып өтудің қарапайым әдістері. Теориялық 5 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт ски-альпинизммен айналысатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Альпинистің күн режимі. Ски-альпинизмдегі аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері (ұстау, аяқты орналастыру, қозғалыстар). Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100% - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 40 Ски-альпинизмге тән икемділік, ептілік, қозғалыс үйлестіру қабілеттерін дамыту. Қозғалыс ойындары, жүгіру және секіру жаттығулары. Секіртпемен секіру және үйлестіру сатысы бойынша жаттығулар Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 28 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 45 Ски-альпинизмнің негізгі элементтерінің техникасын бекіту. Бұған әртүрлі ұстау түрлері (шымшу, түсіру, енжар (пассивті), белсенді (активті)), аяқты орналастыру (саусақтарда, өкшеде, бүйірлік ұстау), тепе-теңдікті пайдалану және дененің әртүрлі позициялары сияқты негізгі қозғалыстарды қайталау және жетілдіру кіреді. Маршруттардағы қозғалыстардың дәлдігі мен тұрақтылығына арналған жаттығулар. Бұл қолдар мен аяқтарды кішкене ілмектерге дәл орналастыруды, тербелісті азайту үшін денені бақылауды және бүкіл қозғалыс немесе маршрут бойында позицияны ұстап тұруды қажет ететін жаттығуларды орындауды білдіреді Тактикалық 10 Ілмектің бір түрінен екіншісіне ауысу, аяқты ауыстыру немесе қабырғаның қысқа бөлігін еңсеру үшін қатарынан бірнеше қозғалыстар жасау сияқты негізгі қозғалыс тізбегін игеру. Ауырлық центрін дұрыс пайдалану, аяқтарды тиімді орналастыру (мысалы, саусаққа, ішкі немесе сыртқы қабырғаға), негізгі ұстағыштар және оларды қолдану (мысалы, белсенді ұстау, пассивті ұстау) сияқты жартастарда қозғалудың негізгі принциптерін үйрену және қолдану, сондай-ақ жүктемені қолдар мен аяқтар арасында бөлудің негізгі әдістері Теориялық 4 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт.Ски-альпинизммен айналысатындарға қойылатын гигиеналық талаптар Спортшының күн тәртібі. Ски-альпинизміндегі аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері (ұстаулар, аяқтарды орналастыру, қозғалыстар) Психологиялық 1 Ски-альпинизммен тұрақты қызығушылықты ояту, жаттығуларға дұрыс көзқарасты қалыптастыру және маршруттардағы қиындықтарды жеңу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100% - Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 35 Жалпы даму бағдарламасы, өрмелеу ептілігін және координациясын жетілдіру. Жалпы дене дайындығын дамытудың қосымша құралы ретінде доп ойындарын (футбол, баскетбол, теннис және т.б.) пайдалану Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 24 Арнайы дене дайындығы (АДД) 11 Техникалық 45 Ски-альпинизм негізгі қозғалыстарының техникасын жетілдіру. Әртүрлі жер бедеріндегі әр түрлі ұстағыштар мен аяқтарды орналастыруды меңгеру. Қабырғадағы әртүрлі жазықтықтар мен бұрыштарды қолдану арқылы дененің айналуы. Маршруттың жоғарғы сызығындағы немесе мәресіндегі қорытынды қозғалыстар Тактикалық 11 Өрмелеу тактикасының негіздері. Альпинизм алаңындағы қарапайым қозғалыс тізбегін зерттеу Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Ски-альпинизм аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Денсаулықты шынықтыру. Ски-альпинизмнің техникалық элементтерін орындау негіздері. Шаңғы альпинизмінен жарыс ережелері Психологиялық 3 Ски-альпинизм күрделі жаттығуларды шешуге қажетті спорттық маңызды мінез-құлық қасиеттері мен ерікті қасиеттерін дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Ски-альпинизм терминологиясын меңгеру және оны сабақта қолдану Барлығы 100% Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 34 Денсаулықты нығайту және олардың денесінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру үшін физикалық қасиеттер мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. Жылдамдық пен жылдамдық-күш төзімділігін, жердегі қозғалыс жылдамдығын, өрмелеу кезіндегі төзімділікті («ойын шыдамдылығының» орнына) дамытуға ерекше көңіл бөлінеді Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 22 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 43 Өрмелеудің техникалық элементтерін жетілдіру, соның ішінде: жылдам ауысулар, өрмелеу жылдамдығының өзгеруі және динамикалық қозғалыстар. Маршруттардың (старттардың) әр түрлі бастауларын және ілмектермен (әдістермен) жұмыс істеу әдістерін жетілдіру. Еркін стильде өрмелеуді жетілдіру(мысалы, қиындық үшін немесе энергияны үнемдей отырып, қиын жерлерден өту кезінде). Тактикалық 12 Ски-альпинизмнің әртүрлі тактикалық комбинацияларды жетілдіру. Жеке өрмелеу стилін қалыптастыру Теориялық 5 Қазақстандағы және әлемдегі ски-альпинизм негізгі даму тенденциялары. Ски-альпинизмдегі аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Спорттық жаттығулардың жалпы сипаттамасы. Дене шынықтыру және арнайы дайындықтың рөлі. Психологиялық 5 Ски-альпинизмнің жарыстарында өзін-өзі бақылау әдістеріне және старт алдындағы күйді басқаруға үйрету Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Тауға шығу бойынша оқу-жаттығу жиынын ұйымдастыру біліктері мен дағдыларын дамыту (топ құру, орнында және қозғалыста негізгі командаларды беру). Топта қыздыру жаттығуларын жүргізу дағдыларын жетілдіру. Қалалық, облыстық ски-альпинизм жарыстарына төреші ретінде қатысу Барлығы 100% Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 30 Ски-альпинизмге тән жылдамдық пен реакцияның алғашқы дамуы. Жылдамдықты дамытуға арналған ойындар. Дене салмағын пайдаланып күш жаттығулары. Жылдамдық пен жылдамдық-күш төзімділігін, жердегі қозғалыс жылдамдығын, өрмелеу кезінде төзімділікті дамытуға ерекше көңіл бөлінеді Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 20 Арнайы дене дайындығы (АДД) 10 Техникалық 43 Өрмелеудің техникалық элементтерін жетілдіру, қозғалыстардың қаттылығымен күресу, жарылыс күші мен қозғалыстардың дәлдігін үйрету. Маршрутта агрессивті өрмелеуді жақсарту (мысалы, динамикалық тосқауылдар, қозғалыстардың жылдам комбинациясы) Тактикалық 15 Маршруттағы тактикалық комбинацияларды жетілдіру (мысалы, ілмектерді таңдау реті, демалысты жоспарлау, қарқынмен басқару). Ски-альпинизмінде тактикалық ойлауды дамыту Теориялық 6 Спортшының дене қабілеттері мен дене дайындығы. Ски-альпинизмдегі спорттық жаттығуларды жоспарлау және бақылау. Тауға өрмелеудегі тактика негіздері және тактикалық дайындық Психологиялық 5 Шаңғы-альпинизм қызметіне көзқарасты бекіту, шаңғы-альпинизмдегі жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерін жетілдіру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Топ серіктесінде өрмелеу техникасын орындаудағы қателерді анықтау және түзету. Ски-альпинизм техникасын жетілдіру бойынша кіші жолдастармен жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастырушылық қабілеттерін дамыту. Төреші, есептегіш төреші рөлінде ски-альпинизм бойынша ресми қалалық, өңірлік жарыстардың төрешілігіне қатысу Барлығы 100% Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 30 Жылдамдық пен жылдамдық-күш төзімділігін, жер бетіндегі қозғалыс жылдамдығын, тауға шығу кезіндегі төзімділікті дамыту. Ски-альпинизм үшін арнайы дене шынықтыру жаттығуларының рөлін арттыру Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 19 Арнайы дене дайындығы (АДД) 11 Техникалық 41 Дайындықтың алдыңғы кезеңінің материалын қайталау. Альпинизмдегі барлық қозғалыстардың орындалу жылдамдығын арттыру. Өрмелеу техникасының жеке элементтерін орындау кезінде де, әртүрлі қозғалыстардың үйлесімінде де дене бақылауы мен қозғалыс дәлдігін күшейту. Өрмелеу стилінің жеке ерекшеліктеріне байланысты жаттығуды жекелендіру. Ұзындығы әр түрлі және әр түрлі техникамен әр түрлі рельефтерде жаңа күрделі бастаулар мен шығуларды үйрену. Тактикалық 17 Маршруттағы тактикалық комбинацияларды жетілдіру(мысалы, қозғалыс ретін анықтау, демалыс нүктелерін таңдау, энергияны тиімді пайдалану). Шаңғы альпинизміндегі бәсекелестік жағдайларды модельдеу (мысалы, уақыт бойынша трассалардан өту, жарыс жағдайларына еліктеу) Теориялық 6 Спортшының физикалық қабілеттері мен дене дайындығы. Ски-альпинизміндегі спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Техникалық-тактикалық дайындық. Өрмелеу қондырғысы және өрмелеу нәтижелерін талдау. Психологиялық 5 Спортшыларда басым болатын жеке қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалды тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік (маршрутта), тәуелсіздік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық ыңғайсыздыққа төзімділік Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Шаңғы тебу жарыстарында команданы басқару дағдыларын дамыту. Шаңғы тебу бойынша ресми қалалық жарыстарға төреші, техника төрешісі, шақыру төрешісі (сынақ) рөлінде қатысу Барлығы 100% Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 24 Жылдамдық пен жылдамдық-күш шыдамдылығын, жер бедеріндегі қозғалыс жылдамдығын, тауға шығу кезіндегі төзімділікті және жарылыс күшін дамыту. Жеңіл салмақты қолдану. Ски-альпинизмге үшін арнайы дене шынықтыру жаттығуларының рөлін арттыру. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 12 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 42 Жартастағы қозғалыстардың дәлдігін, тұрақтылығын және жылдамдығын арттыру бойынша жұмыс. Жер бедерінде денені басқару мүмкіндіктерін арттыру үшін қозғалыстардың өзгергіштік аймақтарын кеңейту: қозғалыс күші мен жылдамдығы, бағыты, қозғалыс траекториясы, өту жылдамдығы және ілмекке шығу. Тактикалық 22 Әртүрлі өрмелеу стильдерінің ерекшеліктерін (маршруттағы қарсыластар, жер бедерінің түрлері) ескере отырып, жалғыз және жұптық маршруттардан (трассалардан) өту үшін тактикалық жоспарларын құру Теориялық 6 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Маршруттарды/трассаларды тактикалық талдау, өрмелеуге арналған тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Өрмелеу қондырғысы және өрмелеу нәтижелерін талдау Психологиялық 5 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Шаңғы-альпинизм бойынша жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Ски-альпинизміндегі жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Төреші, техника төрешісі, маршрутты /трассаны белгілеуші рөліндегі ресми қалалық жарыстардың төрешілігіне қатысу Барлығы 100% Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 24 Қол жеткізілген деңгейде ұстап тұру және күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық пен төзімділікті одан әрі дамыту. Ски-альпинизмге арналған арнайы дене шынықтыру дайындығы үлесінің өсуі Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 10 Арнайы дене дайындығы (АДД) 14 Техникалық 38 Дамудың жеке ерекшеліктері негізінде шаңғы-альпинизмде техникалық-тактикалық дайындықты даралау: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік пен дағды деңгейі Тактикалық 26 Жаттықтырушының тактикалық нұсқауларын орындай отырып, санау бойынша маршруттардың жаттығу жүгірістері немесе боулдеринг маршруттары Теориялық 6 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Ски-альпинизмдегі тактика негіздері және тактикалық дайындық. Маршруттарды/трассаларды тактикалық талдау, өрмелеу үшін тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Өрмелеуге арналған қондырғы және өрмелеу нәтижелерін талдау Психологиялық 5 Тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқара білу, жауапкершілігі жоғары жағдайларда стресске төзімділік (мысалы, маршруттың қиын учаскелерінде немесе соңғы әрекеттерде), жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, өзін-өзі талдау қабілеті Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Шаңғы-альпинизмде өзін-өзі бақылау, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерді талдау күнделігін өз бетінше жүргізе білу. Шаңғы альпинизмі бойынша ресми қалалық, облыстық және республикалық жарыстарына төреші, техника бойынша төреші, маршрутты белгілеуші рөлінде қатысу Барлығы 100% Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 22 Қол жеткізілген деңгейде ұстап тұру және күшті, жылдамдық-күш қасиеттерін, жылдамдық пен төзімділікті одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығы үлесінің өсуі Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 9 Арнайы дене дайындығы (АДД) 13 Техникалық 32 Техникалық әдістердің арсеналын жетілдіру (мысалы, динамикалық тосқауылдар, күрделі кросс-қозғалыстар, аяқтарды шағын ілмектерге дәл қою). Маршруттағы бастапқы қозғалыстарды және әртүрлі ілмектермен жұмыс істеу әдістерін жетілдіру Тактикалық 32 Әртүрлі өрмелеу стильдерінің сипаттамаларын (мысалы, статикалық, динамикалық, күштік, техникалық) ескере отырып, қиын және боулдерлік маршруттарды (маршруттарды) өтудің тактикалық жоспарларын жасау Теориялық 7 Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Маршруттарды тактикалық талдау/боулдеринг мәселелері, өрмелеу үшін тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Өрмелеуге арналған қондырғы және өрмелеу нәтижелерін талдау Психологиялық 6 Жоғары спорттық нәтижелерге жетуге ынтасын дамыту, ски-альпинизм бойынша жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі сендіру/гипноздау және өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, адамгершілік және мінездің моральдық-еріктік қасиеттерін дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Кіші топтарында оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын қалыптастыру. Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде бас төреші, спорт түрі бойынша орынбасары, бас хатшы рөлінде жарыстарға төрелік ету Барлығы 100% Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 20 Өрмелеуді жетілдірудің негізі ретінде дене және арнайы дайындықты жоғары деңгейде ұстау Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 8 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 32 Жеке өрмелеу стилін дамыту. Маршруттағы комбинацияларды жетілдіру (мысалы, динамикалық көтерілулер, күрделі байламдар), бастапқы қозғалыстар және аралық өрмелеу/демалу Тактикалық 34 Әртүрлі өрмелеу стильдерінің (мысалы, статикалық, динамикалық, күшті, техникалық) сипаттамаларын ескере отырып, қиындықты және боулдерингпен өтудің тактикалық жоспарларын жасау. Белгілі бір маршруттар/боулдеринг бойынша жеке тактикалық жоспарларды әзірлеу, өтуді талдау және тактикалық стратегияны дайындау Теориялық 7 Қазақстандағы және әлемдегі ски-альпинизм негізгі даму тенденциялары. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Маршруттарды тактикалық талдау/боулдеринг мәселелері, өрмелеу үшін тактикалық комбинацияларды әзірлеу. Өрмелеуге арналған қондырғы және өрмелеу нәтижелерін талдау Психологиялық 6 Жаттықтыру барысында өз бетінше ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету қабілеті Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Басқа спортшылардың ски-альпинизм бойынша жаттығуларын орындаудағы қателіктерін анықтау және түзету. Кіші жас топтарына қатысатындарға жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі ережелерін, жарыстарды өткізу жүйелерін, хаттамаларды жүргізуді меңгеру. Жарыстардың түрлері бойынша төрелік ету (спринт, тік жарыс) Барлығы 100%

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Топ Жа­сы Жы­ныс Се­кі­ру (см) 30 м (сек) жү­гі­ру 3x10 м (сек) жү­гі­ру Жү­гі­ру 5 мин (м) Трас­са (Трек) дең­гейі Бо­ул­де­ринг (флеш­ка) Қиын­дық Жыл­дам­дық 10 м (сек) Жыл­дам­дық 15 м (сек) Тар­ты­лу (рет) Кам­пу­ста ілі­ну (сек) АД-1 6-9 Е 130 6.0 10.5 750 5в 1 5а 18.0 - 4 10 АД -1 6-9 Ә 120 6.2 11.0 700 5а 1 5а 20.0 - 2 7 АД -2 6-9 Е 150 5.7 9.8 900 5в 1 5б 15.0 - 4 10 АД -2 6-9 Ә 140 5.9 10.2 850 5а 1 5a+ 15.0 - 3 7 ОЖТ-1 10-14 Е 170 5.3 9.0 1100 5c 1 6а 14.0 - 6 15 ОЖТ -1 10-14 Ә 160 5.5 9.4 1000 5в 1 5с+ 15.0 - 4 10 ОЖТ -2 10-14 Е 200 4.8 8.5 1400 5с+ 2 6a+,b 8.0 16.0 6 15 ОЖТ -2 10-14 Ә 190 5.1 9.0 1300 5с 2 6a+ 10.0 17.0 4 10 СЖ-1 15 жас және одан жо­ға­ры Е 220 4.6 8.0 1600 6a+ 3 6в+ - 14.0 10 15 СЖ -1 15 жас және одан жо­ға­ры Ә 200 4.9 8.5 1500 6а 3 6v - 16.0 6 10 СЖ -2 15 жас және одан жо­ға­ры Е 230 4.4 7.8 1800 6в+ 4 6с - 13.0 10 20 СЖ -2 15 жас және одан жо­ға­ры Ә 210 4.7 8.2 1700 6v 4 6в+ - 14.5 6 15 СЖ – 2-ден жо­ға­ры 15 жас және одан жо­ға­ры Е 240 4.3 7.5 2000 6с-7в 3 6с-7в - 8,0-10,0 10 20 СЖ – 2-ден жо­ға­ры 15 жас және одан жо­ға­ры Ә 220 4.6 8.0 1900 6v+-7a 2 6v+-7a - 12,0-10,0 6 15 ЖСШ 15 жас және одан жо­ға­ры Е 240 4.3 7.5 2000 6v+ - 7v+ 4 6v+ - 7v+ - 8,0-7,0 12 25 ЖСШ 15 жас және одан жо­ға­ры Ә 220 4.6 8.0 1900 6b+ -7a+ 3 6b+ -7a+ - 10,0 – 9,0 8 20 Тестілеу жылына екі рет өткізіледі, жалпы және арнайы дене дайындығын бағалауды қамтиды. Әр оқу тобының бақылау жаттығуларының өз жиынтығы қарастырылған.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық, және т.б.) Оқу то­бын қам­та­ма­сыз ету бір­лі­гі (адам, оқу­шы, ко­ман­да) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, Жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1. Шаң­ғы жұп (2 да­на) адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 2 2. Бе­кіт­ке­ш­тер жұп (2 да­на) адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 2 3. Ка­мус жұп (2 да­на) адам 1 3 1 3 1 3 1 3 1 3 4. Шың­ғы та­яқ­та­ры жұп (2 да­на) адам 1 2 1 2 1 1 1 1 1 2 5. Жат­тығу ки­і­мі да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 1 2 6. Клас­си­ка­лық қоз­ға­лыс рол­лер­ле­рі жұп (2 да­на) адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 7. Рол­лер аяқ ки­і­мі жұп (2 да­на) адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 8. Шаң­ғы май­ла­ғы­шта­ры да­на адам - - 1 2 1 1 1 1 1 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 104 қосымша Теңге ілу спорты бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 104-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – теңге ілу бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. . Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында теңге ілу спорты бойынша спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді. Бұл дайындық сапасы мен нәтижелерінің бірыңғай стандарттарына қол жеткізуге мүмкіндік береді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл теңге ілу спорты бойынша спортшыны дамытудың логикалық және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, Бұл спортшылардың дайындығының деңгейін және жаттықтырушылар мен ұйымдардың жұмысының тиімділігін жүйелі түрде талдауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Теңге ілу спорты бойынша стандарт Қазақстан Республикасының ұлттық команданың сапалы резерв қалыптастыра отырып, болашағы зор спортшыларды және спорттық аттарды ерте анықтауға және оларды мақсатты түрде дамытуға жағдай жасайды.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Стандартты әзірлеу кезінде ұлттық ат спортының халықаралық талаптары мен даму үрдістері ескеріледі. Бұл спортшыларды дайындаудың заманауи талаптарға сай болуын қамтамасыз етіп, олардың халықаралық жарыстарда табысты өнер көрсетуіне ықпал етеді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне арналған нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 5 8 416 АД – 2 5 10 520 ОЖТ – 1 4 12 624 ОЖТ – 2 4 14 728 ОЖТ – 3 3 18 936 ОЖТ – 3-тен жоғары 3 20 1040 СЖ – 1 2 24 1248 СЖ – 2 2 26 1352 СЖ – 2-ден жоғары 2 28 1456 ЖСШ 2 32-36 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Балалар/ 9-14жас Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жасөспірімдер/15-17 жас Жастар/18-20 жас Ересектер 21 жастан Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстарға дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Кешенді медициналық зерттеп-қарауға арналған іс-шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 0 0 0 2 АД – 2 0 0 0 2 ОЖТ – 1 10 күнт күнге дейін 10 күнт күнге дейін 7 күнге дейін 2 ОЖТ – 2 12 күнт күнге дейін 12 күнт күнге дейін 10 күнге дейін 2 ОЖТ – 3 14 күнт күнге дейін 14 күнт күнге дейін 10 күнге дейін 2 ОЖТ – 3 -тен жоғары 14 күнт күнге дейін 14 күнт күнге дейін 10 күнге дейін 5 СЖ – 1 16 күнт күнге дейін 14 күнт күнге дейін 12 күнге дейін 5 СЖ – 2 18 күнт күнге дейін 16 күнт күнге дейін 14 күнге дейін 5 СЖТ – 2 -ден жоғары 21 күнт күнге дейін 18 күнт күнге дейін 18 күнге дейін 5 ЖСШ 21 күнт күнге дейін 18 күнт күнге дейін 18 күнге дейін 5 Клубтар/ секциялар 14 күнт күнге дейін 14 күнт күнге дейін 7 күнге дейін 5 ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Балалар/ 9-14жас 12 күнт күнге дейін 12 күнт күнге дейін 10 күнге дейін 5 Жасөспірімдер /15-17 жас 14 күнт күнге дейін 14 күнт күнге дейін 10 күнге дейін 5 Жастар/18-20 жас 18 күнт күнге дейін 18 күнт күнге дейін 10 күнге дейін 5 Ересектер 21 жастан 21 күнт күнге дейін 21 күнт күнге дейін 10 күнге дейін 5 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізу орнына бару және кері қайту уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар (ұсы­ны­ла­тын са­ны) Оқу-жат­тығу жиын­да­ры (ұсы­ны­ла­тын са­ны) Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД – 1 0 0 0 0 0 0 АД – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 1 2 2 1 1 2 ОЖТ – 2 1 3 2 2 1 3 ОЖТ – 3 1 3 2 2 1 3 ОЖТ – 3 оқу жы­лы­нан астам 2 4 3 3 2 4 СЖ – 1 3 5 4 3 3 5 СЖ – 2 3 5 4 4 3 5 СЖ – 2 оқу жы­лы­нан астам 4 5 4 4 4 5 ЖСШ 4 5 4 4 4 5 Клуб­тар/ сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­та­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз ету жөніндегі нормалар Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар 9-14 жас Жа­сө­спі­рім­дер 15-17 жас Жастар 18-20 жас Ере­сек­тер 21 жастан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер - - 3 9 3 9 3 9 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер - - 3 9 3 9 3 9 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - 3 9 3 9 3 9 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар - - 3 9 3 9 3 9 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 3 9 3 9 3 9 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар 9-14 жас Жа­сө­спі­рім­дер 15-17 жас Жастар 18-20 жас Ере­сек­тер 21 жастан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер - - 3 9 3 9 3 9 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер - - 3 9 3 9 3 9 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - 3 9 3 9 3 9 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар - - 3 9 3 9 3 9 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 3 9 3 9 3 9 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 10 9 Облыстық турнирлер 10 5 2 Республикалық турнирлер 10 5 2 2 Ресми облыстық жарыстар 10 5 3 1 Ресми республикалық жарыстар 10 5 5 1 1

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 65 Білім алушылардың денсаулығын нығайту және жан-жақты дене дамуын қамтамасыз ету. Қол мен иық белдеуі үшін жаттығулар (жатып тірелу кезінде қолды бүгу және жазу, тартылу, тұлғаға арналған жаттығулар, аяққа арналған жаттығулар және т.б.) Арнайы дене дайындығы (АДД) 15 Осы спорт түрінде ең маңызды болып табылатын дене, иық, қол бұлшықеттерін дамытуға бағытталған жаттығулар кешені, еліктеу жаттығулары және тепе-теңдікке арналған жаттығулар Техникалық, тактикалық дайындық 15 Білім алушылардың спорттық тактика бойынша білім алуын қамтамасыз ету; Қарсыластың ерекшеліктері мен теңге ілу кезіндегі жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру және қолдану Теориялық, психологиялық дайындық 5 Дене шынықтыру мен спорт туралы түсінік. Дене шынықтырудың түрлері. Спорт түрінің тарихы. Гигиена мен санитария туралы ұғым. Шынығу туралы білім мен негізгі ережелер. Ауамен, сумен, күн сәулесімен шынығу. Дене шынықтыру және спорт жаттығулары барысында шынығу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Спорт түрінің ережелері мен қабылданған терминологиясын теориялық және практикалық тұрғыда меңгеру және қолдану; жаттықтырушы-оқытушының немесе нұсқаушының көмекшісі ретінде оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын игеру Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 50 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, шапшаңдық, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбекқабілеттілікті арттыру және денені (организмді) арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау Арнайы дене дайындығы (АДД) 20 Жалпы дамыту бағдарламасы – спорттың таңдалған түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын жетілдіру. Техникалық, тактикалық дайындық 20 Жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру Теориялық, психологиялық дайындық 5 Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Оқу-жаттығу сабақтарын өткізу, ұйымдастыру және оқыту бойынша практикалық дағдыларды меңгеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін үйрену және жарыс қызметін бағалау біліктілігін арттыру Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 45 Икемділік жаттығулары (биіктіктен шпагат жасау, аударылудың түрлері, спорттық және қозғалмалы ойындар және т.б.) Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту Техникалық, тактикалық дайындық 20 Спортпен шұғылданушылардың жеке ерекшеліктерін ескере отырып, осы спорт түрінің техникасын терең меңгеру; жан-жақты функционалдық дайындық деңгейін арттыру. Нақты жүктемелерге психологиялық тұрақтылықта тәрбиелеу Теориялық, психологиялық дайындық 7 Спортшының күн тәртібі. Аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Шынықтыру. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Тапсырмаға сәйкес оқу-жаттығу сабағының конспектісін жасау; тәлімгерлік дағдыларын қалыптастыру Барлығы 100 % - Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 40 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілетін арттыру және денені (организмді) арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Жылдам реакцияны дамытуға арналған жаттығулар, күшті төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар, вестибулярлық аппаратының икемділігін арттыруға арналған жаттығулар, тепе-теңдікті даярлауға арналған жаттығулар (бұрышты ұстау, қолда тұру, еденде тұру және т.б.) Техникалық, тактикалық дайындық 20 Спорттық аттардың дайындықтағы жақсы және әлсіз жақтарын зерттеу. Жарыс барысында, жарыс тактикасын меңгеру және жетілдіру Теориялық, психологиялық дайындық 10 Оқу-жаттығу және оқу процесінің кестесі. Спорттық жарыстарға дайындық кезінде тамақтанудың рөлі. Тиімді, теңдестірілген тамақтану. Ерік-жігерлілік қасиеттерін, өз күшіне сенімділікті қалыптастыру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Спорт төрешісінің көмекшісі және/немесе спорттық жарыстардың хатшысы көмекшісі ретінде төрешілік пен жарыстарды өткізу дағдыларын игеру; тәлімгерлік дағдыларын қалыптастыру Барлығы 100 % - Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 30 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілетін арттыру және денені (организмді) арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Денсаулықты нығайту және таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту Техникалық, тактикалық дайындық 25 Ресми спорттық жарыстарға қатысуды және бәсекеге қабілеттілік дағдыларын қалыптастыруды қамтамасыз ету. Жан-жақты функционалды дайындық деңгейін арттыру. Нақты жүктемелерге психологиялық тұрақтылықты тәрбиелеу Теориялық, психологиялық дайындық 15 Оқу-жаттығу сабақтарының шарттары мен ұйымдастырылуына, сондай-ақ спорттық жарыстарды өткізу шарттарына байланысты білім алушыларды дайындау «Теңге ілу» спорт түрінің спорттық пәндері бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыру ерекшеліктерін ескеретін қауіпсіздік талаптарын міндетті түрде сақтау негізінде жүзеге асырылады Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Спорттағы допинг туралы және ең бастысы оның спортшыларға, қоғамға және жоғары нәтижелі спортқа тигізетін салдарын түсіну. Құрастыру, есеп беру, жаттығу және қалыптасу жаттығуларын өткізу үшін спортта қабылданған терминология мен командалық тілді меңгеру Барлығы 100 % - Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 40 Негізгі дене қасиеттерін (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығулар жүктемелеріне дайындау Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту Техникалық, тактикалық дайындық 15 Тактикалық ойлауды қалыптастыру және оған тікелей байланысты қабілеттерді – бақылағыштық, тапқырлық, шығармашылық бастамашылдық, сондай-ақ жарыс жағдайына байланысты бір тактикалық әрекеттен екіншіге жылдам ауысу қабілетті дамыту Теориялық, психологиялық дайындық 15 Жаттығу және жарыстық жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке тұлға қасиеттерін жетілдіру. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, теңге ілу тактикасы туралы білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны дамыту және стресс жағдайларында тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жетілдіру бойынша кіші серіктестермен жеке жұмыс жүргізу үшін ұйымдастырушылық қабілеттерін дамыту. Сондай-ақ төрешілік негіздерін игеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 25 Негізгі дене қасиеттерін (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығулар жүктемелеріне дайындау Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту Техникалық, тактикалық дайындық 20 Алдыңғы дайындық кезеңінің материалын қайталау. жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық, психологиялық дайындық 20 Психологиялық әсерді игеру және сенімділік. Қарсыластың артықшылықтары мен кемшіліктерін барынша пайдалану Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Сабақтың қысқаша мазмұнын және сабақтың әртүрлі бөлімдеріне жаттығу тапсырмаларының кешенін жасау: қыздырыну, негізгі және қорытынды бөлім; алғашқы дайындық топтарында оқу-жаттығу сабақтарын өткізу Барлығы 100 % - Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 30 Қол жеткізілген деңгейде негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) сақтау және оларды әрі қарай қалыптастыру мен дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілетін арттыру және денені (организмді) арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту Техникалық, тактикалық дайындық 25 Жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру жағдайын ескере отырып жетілдіру және қолдану Теориялық, психологиялық дайындық 10 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерлі қасиеттерге ие, ең жоғары спорттық нәтижелерге жетуге бағытталған спортшы тұлғасын қалыптастыру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Өз бетінше күнделік жүргізу: Оқу-жаттығу және жарыс жүктемелерінің есебін жүргізу, спорттық тестілеуді тіркеу, жарыстардағы қойылымдарды талдау Барлығы 100 % - Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 30 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) сақтау және оларды әрі қарай қалыптастыру мен дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілетін арттыру және денені (организмді) арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау Арнайы дене дайындығы (АДД) 20 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту Техникалық, тактикалық дайындық 20 Тактикалық ойлауды қалыптастыру және оған тікелей байланысты қабілеттерді – бақылағыштық, тапқырлық, шығармашылық бастамашылдық, сондай-ақ жарыс жағдайына байланысты бір тактикалық әрекеттен екіншіге жылдам ауысу қабілетті дамыту Теориялық, психологиялық дайындық 15 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету және жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді жетілдіру. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 15 Жаттықтырушының тапсырмасы бойынша негізгі жаттығуларды таңдап, өзін-өзі қыздырыну жаттығуын өткізе білу, техникалық әдістерді дұрыс көрсету, басқа білім алушылардың жаттығуларды орындаудағы қателерін байқау және түзету, кіші топтағы білім алушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйретуге көмек көрсету Барлығы 100 % - Жоғары спорттық шеберлік тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 20 Физикалық қасиеттерді дамытуға бағытталған жаттығулар кешені: Физикалық күш: арқан, керме тренажерлар (турник пен брусья), гантельмен жұмыс (секіру, итеру); Жылдамдық: жүгіру жолы, қайталап жүгіру, орта, ұзақ және қысқа қашықтықтарға жүгіру; Төзімділік (айналмалы жаттығулар, жүзу, кросс, орта таулы жерде жүгіру) Икемділік(гимнастикалық жаттығулар, созылу, массаж, сауна) Арнайы дене дайындығы (АДД) 30 Жылдамдықты дамытуға бағытталған жаттығулар кешені, берендегі статистикалық жаттығулар (жолақ, қол тірегі, салмақты ұстап тұру), берендегі тартулар (күш пен төзімділікті дамыту үшін), арнайы резеңке жгуттармен жұмыс (техниканы жаттықтыру үшін) және тепе-теңдік жаттығуларын қамтитын кешен ұсынылады (көпір арқылы жүгіру, қарсыласты тепе-теңдіктен шығару) Техникалық, тактикалық дайындық 30 Техниканы жетілдіру, жеке стильді қалыптастыру. Кейбір тактикалық әрекеттерді меңгеру және егжей-тегжейлі көрсету. Қол жерге тигенше, ат үстінде оң жаққа және сол жаққа еңкеюді игеру Теориялық, психологиялық дайындық 5 Ресми спорттық жарыстарға қатысуды және бәсекеге қабілеттілік дағдыларын қалыптастыруды қамтамасыз ету. Ерікті қасиеттерді, өз күшіне деген сенімділікті тәрбиелеу (салмақ жарысынан кейін денені қалпына келтіру тақырыбындағы дәрістер мен әңгімелер, жарыстарға психологиялық көңіл-күй, жаттығулар мен жарыстар кезіндегі спорттық этика, тамақтану мен ұйқы режимін сақтау туралы әңгіме, жарысты талдау, логикалық ойлауды дамытуға арналған жаттығулар) Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Массаж, бассейн, сауна, белсенді демалыс Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 5 Жарыс ережелерінің негіздерін меңгеру, жарыстардың өткізілу жүйелерін және хаттамаларын жүргізуді білу. Спорттық жарыстарды тәуелсіз төрешілік ету дағдыларын алу Барлығы 100 % -

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық тобы үшін № Жат­тығ­у­лар Бір­лік өл­ше­мі Оқу жы­лы­на дей­ін­гі нор­ма­лар Оқу жы­лы­нан жо­ға­ры нор­ма­лар Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Спорт пән­де­рі үшін жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3 астам 0 7,5 астам 0 6,7 астам 0 6,8 астам 0 1.2. Қай­та­лап жү­гі­ру 3 x 10 м се­кунд 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8 астам 0 11,3 астам 0 10,0 астам 0 10,9 астам 0 1.3 Екі аяқ­пен сер­ме­ліп тұр­ған жер­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115 кем 0 110 кем 0 120 кем 0 110 кем 0 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Дайындықтың осы кезеңдері үшін норматив спорт / пән үшін ақпараттық түрде көрсетіледі Спорт түрінде әртүрлі пәндердің болған жағдайда аударма нормативі әрбір пән үшін көрсетіледі № р/с Жаттығулар Өлшем бірлігі Нормативтер Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене дайындығының нормативтері 2.1. Еденде жатып қолды бүгу және созу Рет саны 8 10 8 10 5 5 5 5 5 кем 0 5 кем 0 2. Арнайы дене дайындығының нормативтері 2.1. Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінен) см +2 10 +3 10 +1 5 +2 5 +1 кем 0 +2 кем 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін оқудан шығарылады.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар мен мүкәммал № п/п Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Спорттық аттар алу дана Топтың санына байланысты 2 Спорттық резенке (Жгут) дана 1 3 Ертоқым жиынтық 1 4 Ұлттық ою-өрнекті етік жұп 1 5 Секірме дана 1 6 Гантел жиынтық 1 7 Гірлер жиынтық 1 8 Штанга жиынтық 1 9 Штанганың треуі жиынтық 1 10 Штанганың орындығымен тіреуі дана 1 11 Шведтік қабырға дана 1 12 Хронометр (секундомер) дана 1 13 Лазерлік уақыт бақылаушы жиынтық 1 14 Электронды табло дана 1 15 Видеокамера дана 1 16 Нығыздалған доп дана 1 17 Тренажер дана 1 18 Қанат дана 1 Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № п/п Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Спорттық бас киім (дулыға/каска) дана 1 2 Жаттығу леггинстері дана 1 3 Табан мен аяқты қорғау жұп 1 4 Серпімді таңғыш жұп 1 5 Пластырь дана 1 6 Спорттық салтанатты костюм жинақ 1 7 Спорттық жаттығу костюмі жинақ 2 8 Желден қорғайтын спорттық костюм жинақ 2 9 Қысқа жеңді футболка дана 1 10 Шорт дана 1 11 Спорттық қалпақ (бейсболка) дана 1 12 Спорттық сөмке дана 1 13 Рюкзак дана 1 14 Кроссовкалар жұп 1 15 Жазғы ашық аяқ киім (Сланцы) дана 3 16 Жеңсіз киім жұп 1 17 Қысқы күрте 1 1 18 Сүлгі 1 1 19 Бас киім 1 1 20 Қолғап жұп 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 105 қосымша Тоғызқұмалақ бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 105-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – тоғызқұмалақ бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АДТ – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ – 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ – 2 5 26 1352 СЖТ – 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32-36 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Балалар/6-13жас Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жасөспірімдер/14-15 жас Жеткіншектер/ 16-17 жас Жастар/18-21 жас Ересектер 22 жастан Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 2 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен көп емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Ұй­ым­дар әкім­ші­лі­гі ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ар­нап бел­гі­лей­ді, спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ОЖТ – 2 18 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 18 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ – – 3 оқу жы­лы­нан астам 18 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 1 18 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 18 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖТ – 2 оқу жы­лы­нан астам 18 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 18 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Қлуб­тар/сек­ци­я­лар 18 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Ба­ла­лар/10-13­жас 18 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Жа­сө­спі­рім­дер /14-15 жас 18 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Жет­кін­шек­тер/ 16-17 жас 18 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Жастар/18-21 жас 18 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Ере­сек­тер 22 жастан 18 күнт.күн­ге дей­ін 14 күнт.күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 3 3 3 2 3 ОЖТ – 2 3 4 4 4 3 4 ОЖТ – 3 3 4 4 4 3 4 ОЖТ – 3 оқу жы­лы­нан астам 4 4 4 4 4 4 СЖТ – 1 4 5 5 3 5 5 СЖТ – 2 4 5 5 3 5 5 СЖТ – 2 оқу жы­лы­нан астам 4 5 5 3 5 5 ЖС­ШТ 5 5 4 4 5 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету U-9 U-13 U-17 U-21 Senior Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 12 4 16 4 16 4 16 3 12 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 12 4 16 4 16 4 16 3 12 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 12 6 24 6 24 6 24 3 12 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 12 6 24 6 24 6 24 3 12 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 12 6 24 6 24 6 24 9 36 Әйелдер (жеке жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету U-9 U-13 U-17 U-21 Senior Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 12 4 16 4 16 4 16 3 12 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 12 4 16 4 16 4 16 3 12 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 12 6 24 6 24 6 24 3 12 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 12 6 24 6 24 6 24 3 12 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 12 6 24 6 24 6 24 9 36 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 5 5 0 0 0 Облыстық турнирлер 10 10 3 1 1 Республикалық турнирлер 10 10 5 3 2 Ресми облыстық жарыстар 10 10 3 1 1 Ресми республикалық жарыстар 0 10 10 5 5

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: 20 ЖДД 10 Спортшылардың денсаулығын нығайту және жан-жақты физикалық дамуын қамтамасыз ету. Жалпы дамытушы жаттығулар, қол мен саусақтарға арналған жаттығулар, белге арналған айналмалы жаттығулар, көзге арналған жаттығулар, аяққа арналған жаттығулар және т.б. АДД 10 Осы спорт түрінде ең маңызды болып табылатын жаттығулар, координация мен зейінге арналған жаттығулар, қозғалыс пен санау жаттығулары, қолдың ұсақ моторикасын дамыту жаттығулары: Техникалық 20 Ойынның негізгі ережелері, жүріс ұғымы, ойын тақтасы. Ойынның мақсаты. Ойын стратегиясы мен тактикасы. Жүрістің дәлдігі мен саны. Партияны жазу. Тактикалық 20 Негізгі тактикалық тәсілдер. Шабуыл және қорғаныс. Тоғызқұмалақтағы комбинациялар. 5 құмалақтан 2 құмалақ алу тәсілдері. Теориялық 10 Спортшылардың спорттық тактика бойынша білім алуын қамтамасыз ету; жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру және қолдану. Ойын барысында қолданылатын негізгі стратегиялық тәсілдерді меңгеру. Тоғызқұмалақ ойынының стратегиясы мен тактикасы туралы түсініктерді қалыптастыру. Психологиялық 10 Зейін мен назарды шоғырландыру. Гигиена мен санитария ұғымдары. Шынығу туралы білім және оның негізгі ережелері. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде : 20 ЖДД 10 Спортшылардың денсаулығын нығайту және жан-жақты физикалық дамуын қамтамасыз ету. Жалпы дамытушы жаттығулар, бас пен мойынға арналған айналмалы жаттығулар, қол мен аяқ буындарын жаттықтыру, қол мен саусақтарға арналған жаттығулар, белге арналған айналмалы жаттығулар, көзге арналған жаттығулар және т.б. АДД 10 Жалпы дамытушы бағдарлама, спорттың таңдаулы түрінде жарыс жаттығуларын сәтті орындауға қажетті физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын жетілдіру. Бұл спорт түрінде ең маңызды жаттығулар мыналар болып табылады: үйлестіру және назар жаттығулары, қозғалыс пен санау жаттығулары, қолдың ұсақ моторикасын дамыту жаттығулары. Техникалық 25 Стандартты позицияларды зерделеу және талдау, құмалақтарды санауды автоматтандыру, есептер мен этюдтерді шығару. Тактикалық 25 Спортшылардың спорттық тактика бойынша білімді меңгеруін қамтамасыз ету; жарыста жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру және қолдану. Ойын барысында қолданылатын негізгі стратегиялар мен тәсілдерді меңгеру, ойынның орта және соңғы кезеңдерінде қолданылатын комбинациялар мен әдістерді зерттеу. Теориялық 15 Типтік схемалар мен позициялар, тұздық теориясы, тоғызқұмалақ математикасы. Шеберлер партияларын талдау. Психологиялық 15 Ойын кезінде эмоцияны бақылау, уайым мен қобалжумен жұмыс, жеңіс пен жеңілістің психологиясы, қарсыласпен күресудегі психологиялық тәсілдер. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде : 25 ЖДД 10 Спортшылардың денсаулығын нығайту және жан-жақты дене дамуын қамтамасыз ету. Жалпы дамыту жаттығулары: бастың және мойынның айналмалы жаттығулары, қол мен аяқ буындарына арналған жаттығулар, қол мен саусақтарды жаттықтыруға арналған жаттығулар, белге арналған айналмалы жаттығулар, көзге арналған жаттығулар және басқалар. АДД 15 Осы спорт түрінде ең маңызды болып табылатын жаттығулар, координация мен зейінге арналған жаттығулар, қозғалыс пен санау жаттығулары, баланс жаттығулары, бір уақытта әртүрлі қолмен жаттығу жасау (қолдың ұсақ моторикасын дамыту жаттығулары: Техникалық 25 Негізгі тактиканы меңгеру. Шектеулі уақыттағы ойын. Ойын бастамаларымен жұмыс жасау. Тактикалық 25 Спортшылардың спорттық тактика бойынша білімін игеруін қамтамасыз ету. Жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру және қолдану. Шабуыл стиліне тән бастамалар. Құмалақтарды айырбастау тәсілдері: ерікті және мәжбүрлі. Тұздықтардың маңызы мен күші. Партияның аяқталу кезеңінде кездесетін тактикалық тәсілдер. Теориялық 10 Тоғызқұмалақ теориясы: ойын бастамасы, миттельшпиль және эндшпиль. Психологиялық 10 Психологиялық төзімділікті, сенімділікті, мотивацияны және стресс жағдайларында тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Оқу-жаттығу сабағының жоспарын тапсырмаға сәйкес құрастыру; тәлімгерлік дағдыларын қалыптастыру; Барлығы 100 % - Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: 25 ЖДД 10 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, шапшаңдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы жұмыс қабілеттілігін арттыру және ағзаны арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. АДД 15 Икемділік және созылу; Демалу және тыныс алу жаттығулары (Терең тыныс алу, йога немесе Стрельникова әдісі бойынша); Координация және реакция (Доппен жаттығулар, жеңіл спорттық ойындар) Техникалық 25 Негізгі жүрістерді жетілдіру. Ұстап алу мен қарсы ұстап алуды меңгеру. Тұздықты сақтау және беру техникасы. Тактикалық 25 Негізгі қарсыластарды, олардың дайындықтарының күшті және әлсіз жақтарын зерттеу. Қарсыластар туралы ақпарат жинау; жарыста тактикалық әдістерді меңгеру және жетілдіру. Теориялық 10 Орталық алаңдарды бақылау және құмалақ таратудың негізгі қағидалары. Позициялық ойын ұғымдарына кіріспе. Стратегиялық және тактикалық қателіктерге назар аудара отырып, қарапайым партияларды талдау. Негізгі ойын бастамаларын тереңдетіп зерттеу. Психологиялық 10 Ерік қасиеттерін, өз күшіне сенімділікті тәрбиелеу. Спортшыларды спорттық жарыстарға дайындауда тамақтанудың рөлі. Ақылға қонымды, теңгерімді тамақтану. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Спорт төрешісінің көмекшісі және/немесе спорт жарыстары хатшысының көмекшісі ретінде төрешілік пен спорт жарыстарын ұйымдастыру дағдыларын меңгеру; тәлімгерлік дағдыларын қалыптастыру; Барлығы 100 % - Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: 25 ЖДД 10 Негізгі дене қасиеттерін дамыту. Кардиожаттығулар (Интервальді жүгіру, Велотренажер немесе жүзу); Күш жаттығулары (Гантельдер мен резеңке ленталармен жаттығулар, Арқа мен іш бұлшықеттеріне бағытталған жаттығулар); АДД 15 Созылу және икемділік жаттығулары; Дем алу және медитация (Зейінді арттыруға және стресс азайтуға арналған); Координация мен реакция (Жоғары жылдамдықтағы ойындар мен жаттығулар); Демалыс пен қалпына келу. Техникалық 25 Негізгі жүрістерді зерттеу және жаттығу, тақтаға бейімделу және түсіну. Техникалық қателерді азайту. Тактикалық 25 Қауіп-қатерлер мен мүмкіндіктерді тану. Қарапайым тактикалық тапсырмаларды шешу. Жүрістердің салдарын талдауды үйрету. Стандартты позицияларда ойнау. Тактикаға басымдық берілген практикалық партиялар. Жүрістерді жоспарлаудың негіздері. Теориялық 10 Ойындағы қазан мен тұздықтардың рөлі. Тоғызқұмалақтың тарихы мен мәдениетімен танысу. Ойын барысында мінез-құлық және әдеп негіздері. Миттельшпиль теориясы. Психологиялық 10 Ресми спорттық жарыстарға қатысуды қамтамасыз ету және жарыстық қызмет дағдыларын қалыптастыру. Көпқырлы функционалдық даярлық деңгейін арттыру. Арнайы жүктемелерге психологиялық төзімділікті тәрбиелеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Спорттағы допинг туралы түсінік және оның спортшыларға, қоғамға және жоғары спорттық жетістіктерге әсері туралы ең маңызды мәліметтер. Төрешілік тәжірибесі. Барлығы 100 % - Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: 25 ЖДД 10 Денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыруға арналған жаттығулар: Кардиожаттығулар (Жеңіл жүгіру, жылдам жүріс, Велоспорт, жүзу, велотренажер, Интервальді жаттығулар — төзімділікті арттыруға арналған); Күш жаттығулары (Өз салмағымен жаттығулар: планка, отжимания, пресс, гантельдер мен резеңке ленталармен жаттығулар, арқа мен бұлшықет корсетін нығайтуға арналған кешенді жаттығулар); АДД 15 Икемділік және созылу (Арқа, мойын, иық, білезік бұлшықеттерін созу, иога немесе пилатес элементтері); Тыныс алу және релаксация (Терең тыныс алу жаттығулары, медитация және прогрессивті бұлшықет релаксациясы); Көз жаттығулары (Фокус ауыстыру, көзді шаршытпауға арналған гимнастика); Координация және моторика (Қол-ой үйлесімін дамытатын жаттығулар, Ептілік пен реакцияны арттыруға арналған тапсырмалар) Техникалық 25 Күрделі нұсқалы комбинацияларды және тәсілдерді меңгеру. Тұздықтармен жұмыс істеу техникасы. Бірегей техникалық элементтерді жетілдіру. Өз тәсілдері мен жүрістерін әзірлеу. Тактикалық 25 Тактикалық ойлауды және оған тікелей байланысты қабілеттерді қалыптастыру — бақылағыштық, тапқырлық, шығармашылық бастамашылық, қарсыластың тактикалық жоспарларын, өз және оның әрекеттерінің нәтижелерін алдын ала болжау, жарыс жағдайы мен қарсыластың әрекетіне байланысты бір тактикалық әрекеттен екіншісіне жылдам ауысу қабілеті. Теориялық 10 Тақтаны бақылау және құмалақтарды тарату стратегияларын талдау. Ұзақ мерзімді жоспарлар мен стратегиялар арасындағы ауысуларды түсіну. Соңғы жарияланымдар мен теориялық зерттеулермен танысу. Оқу-жаттығуларға және талдауға ғылыми әдістерді қолдану. Психологиялық 10 Психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресс жағдайында тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жекелей жұмыс жүргізу үшін ұйымдастырушылық қабілеттерді дамыту, жас әріптестермен күрес жүргізу дағдыларын жетілдіру. Сонымен қатар, төрешілік негіздерін меңгеру және жарыстық қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: 25 ЖДД 10 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, шапшаңдық, жылдамдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілетін арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. АДД 15 Икемділік және созылу (Арқа, мойын, иық, білезік бұлшықеттерін созу, иога немесе пилатес элементтері); Тыныс алу және релаксация (Терең тыныс алу жаттығулары, медитация және прогрессивті бұлшықет релаксациясы); Көз жаттығулары (Фокус ауыстыру, көзді шаршытпауға арналған гимнастика); Координация және моторика (Қол-ой үйлесімін дамытатын жаттығулар, Ептілік пен реакцияны арттыруға арналған тапсырмалар) Техникалық 25 Жүрістерді дұрыс орындау техникасын жаттықтыру. Партияда тұздықтың рөлін түсіну. Тұздықты дұрыс пайдалану және қорғау техникасы. Ойлау арифметикасын жаттықтыру. Тактикалық 25 Алдыңғы дайындық кезеңінің материалын қайталау. Тактикалық тәсілдер: ойынның соңында тұзақ пен байлау қою. Жүрістер мен олардың салдарын талдау. Стандартты позицияларда жаттығу. Теориялық 10 Позициялық ойынның қағидалары. Типтік қателіктерді талдау. Күшті ойыншылардың партияларын зерттеу. Ойын барысында мінез-құлық ережелері. Спорттық этиканың негіздері. Психологиялық 10 Қарсыласқа психологиялық ықпал әдістерін меңгеру және өз ниеттерін жасыру. Өз артықшылықтарыңды және қарсыластың кемшіліктерін барынша пайдалану. Ойын барысында эмоциялармен жұмыс істеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Сабақтың конспектісін және жаттығу тапсырмаларының кешенін жаттықтырудың әртүрлі бөлімдері үшін: жылыту, негізгі және қорытынды бөлімдер; бастапқы дайындық тобына оқу-жаттығу сабақтарын өткізу. Барлығы 100 % - Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: 25 ЖДД 10 Қол жеткізілген деңгейді сақтау және негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) әрі қарай қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы жұмыс қабілетін арттыру және ағзаны арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. АДД 15 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажетті физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық 25 Ойынның негізгі ережелері мен принциптерін қайталау және бекіту. Құмалақ таратудың дұрыс техникасын үйрену және жүрістерді оңтайландыру. Ойынның бастапқы кезеңіндегі типтік стратегияларды зерттеу және жаттығу. Чемпиондардың классикалық партияларын талдау. Тактикалық 25 Негізгі тактикалық тәсілдерді меңгеру: қорғаныс, бөгеу, шабуыл. Негізгі тактикалық схемалар мен жиі кездесетін позицияларды талдау. Ойынның басында мақсат қоюға жаттығу. Партияларды тактикалық шешімдерге баса назар аудара отырып талдау. Теориялық 10 Эндшпиль теориясын тереңдетіп оқу. Күрделі ойын позициялары мен оларды шешу стратегияларын талдау. Ойын теориясының психологиялық қырларын зерделеу. Жаттықтырушының көмегімен партияларды өз бетінше теориялық талдау. Психологиялық 10 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, жігерлі қасиеттерге және ең жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген ұмтылысқа ие спортшы тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жеке күнделік жүргізу: оқу-жаттығу және жарыс жүктемелерін есепке алу, спорттық тестілеулерді тіркеу, жарыстардағы нәтижелерді талдау. Барлығы 100 % - Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: 25 ЖДД 10 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы жұмысқа қабілеттілікті арттыру және ағзаны арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. АДД 15 Икемділік және созылу (Арқа, мойын, иық, білезік бұлшықеттерін созу, иога немесе пилатес элементтері); Тыныс алу және релаксация (Терең тыныс алу жаттығулары, медитация және прогрессивті бұлшықет релаксациясы); Көз жаттығулары (Фокус ауыстыру, көзді шаршытпауға арналған гимнастика); Координация және моторика (Қол-ой үйлесімін дамытатын жаттығулар, Ептілік пен реакцияны арттыруға арналған тапсырмалар) Техникалық 25 Ойын техникасы мен жүрістердің дәлдігін үнемі жетілдіру. Жеке ойын стилін қалыптастыру және оны әртүрлі қарсылас түрлеріне бейімдеу. Әртүрлі ойын жағдайларында техникалық тәсілдерді тиімді қолдану дағдыларын дамыту. Позицияны жылдам бағалау және техникалық тұрғыдан дұрыс шешім қабылдау дағдыларын жетілдіру. Партияларды талдау мен компьютерлік бағдарламаларды пайдалана отырып, заманауи жаттығу әдістерін енгізу. Тактикалық 25 Өзінің инновациялық тактикалық схемаларын әзірлеу. Бірнеше шешу жолдары бар күрделі ойын жағдайларын модельдеу. Тактикалық қателіктерді анықтау және түзету мақсатында партияларды талдау. Тактикалық психологиямен жұмыс: қысым жағдайында зейінді сақтау және дұрыс шешім қабылдау. Халықаралық жарыстарға тактикаға баса назар аудара отырып дайындалу. Мықты ойыншылармен және жаттықтырушылармен бірлескен жаттығулар мен тәжірибе алмасу. Теориялық 10 Тоғызқұмалақ теориясы мен ойын тарихын терең меңгеру. Классикалық және қазіргі партияларды талдау және жүйелеу. Жаңа стратегияларды әзірлеу мен өз бетінше зерттеу дағдыларын қалыптастыру. Спорт психологиясы мен теорияның ойын шеберлігіне әсерін зерделеу. Талдау үшін заманауи технологиялар мен бағдарламаларды қолдану. Психологиялық 10 Жоғары спорттық нәтижелерге қажетті тұлға қасиеттерін анықтау, түзету және жетілдіру. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жектің тактикасы туралы білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресс жағдайында тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жаттығуларды дұрыс таңдап, жаттықтырушының тапсырмасы бойынша өздігінен қыздыру жаттығуын жүргізе білу, техникалық тәсілдерді дұрыс көрсету, басқа оқушылардың жаттығуларды орындау кезіндегі қателіктерін байқап, түзету, жас топтардағы оқушыларға жеке жаттығулар мен тәсілдерді үйренуге көмектесу. Барлығы 100 % - Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Соның ішінде: 25 ЖДД 10 Денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыруға арналған жаттығулар: Кардиожаттығулар (Жеңіл жүгіру, жылдам жүріс, Велоспорт, жүзу, велотренажер, Интервальді жаттығулар — төзімділікті арттыруға арналған); Күш жаттығулары (Өз салмағымен жаттығулар: планка, отжимания, пресс, гантельдер мен резеңке ленталармен жаттығулар, арқа мен бұлшықет корсетін нығайтуға арналған кешенді жаттығулар); АДД 15 Икемділік және созылу (Арқа, мойын, иық, білезік бұлшықеттерін созу, иога немесе пилатес элементтері); Тыныс алу және релаксация (Терең тыныс алу жаттығулары, медитация және прогрессивті бұлшықет релаксациясы); Көз жаттығулары (Фокус ауыстыру, көзді шаршытпауға арналған гимнастика); Координация және моторика (Қол-ой үйлесімін дамытатын жаттығулар, Ептілік пен реакцияны арттыруға арналған тапсырмалар) Техникалық 25 Ойын жүргізу техникасын терең меңгеру; Жүрістердің дәлдігі мен жылдамдығын дамыту; Жеке техникалық стильді қалыптастыру; Стандартты емес және күрделі ойын позицияларын пысықтау; Тактикалық 25 Дебют, миттельшпиль және эндшпиль теориясын терең зерттеу; классикалық және заманауи партияларды талдау; стратегиялық схемаларды өз бетінше талдау және құру; бәсекеге қабілетті іс-әрекеттің психологиясын зерттеу; нақты партиялар мен турнирлерге дайындықта теорияны қолдану. Теориялық 10 Ресми спорттық жарыстарға қатысуды қамтамасыз ету және жарыстық қызмет дағдыларын қалыптастыру. Психологиялық 10 Жігерлі қасиеттерді, өз күшіне сенімділікті тәрбиелеу (финалдық кездесулерден кейін ағзаны қалпына келтіру, жарыстарға психологиялық дайындық, жаттығулар мен жарыстардағы спорттық этика тақырыптарындағы дәрістер мен әңгімелер, тамақтану және ұйқы режимін сақтау туралы әңгіме, жарыстарды талдау, логикалық ойлауды дамыту жаттығулары). Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жарыс ережелерін, өткізілетін жүйелерді және жарыс хаттамаларын жүргізудің негізгі қағидаларын меңгеру. Спорттық жарыстарды өздігінен төрешілік ету дағдыларын алу. Төрешілік тәжірибе жинау және лицензия алу үшін дайындық. Барлығы 100 % -

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Спорт пән­де­ріне ар­нал­ған жал­пы фи­зи­ка­лық да­яр­лық нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд 6,8 10 7 10 6,2 10 6,3 10 135 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3 астам 0 7,5 астам 10 9,5 астам 0 6,8/ астам 0 2. Ар­найы фи­зи­ка­лық да­яр­лық нор­ма­тив­те­рі 2.1 Екі аяқ­пен сер­ме­ліп тұр­ған жер­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру. сан­ти­метр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115 кем 0 110 кем 0 120 кем 0 110 кем 0 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Рет № Жаттығулар Өлшем бірлігі Норматив Ұлдар Бағалау Қыздар Бағалау 1. Жалпы физикалық даярлық нормативтері 1.1. Жерге тіреліп қолды бүгү және жіңішкерту жаттығуы. Қайталау саны (реті). 8 10 8 10 5 5 5 5 5 кем 0 5 кем 0 1.Арнайы даярлық нормативтері 2.1. Үзіліссіз отырып түру Қайталау саны (реті). 20 10 30 10 18 5 20 5 10 0 15 0 Ескертпе: Барынша мүмкін болғаннан 70%-дан кем балл жинаған спортшы келесі даярлық кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорт жабдықтар және мүкәмәлммен қамтамасыз ету Рет № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Магнитті тоғызқұмалақ қөрнекілік тақтасы дана 1 2 Тоғызқұмалақ ағаш тақтасы дана 1 3 Шахмат сағаты электрондық дана 1 4 Стол дана 11 5 Орындықтар дана 24 6 Уақыт өлшегіш құрал дана 1 7 Гимнастикалық мат дана 1 8 Үстелге орнатылатын веб-камералар дана 11 9 Мастер тоғызқұмалақ арнайы бағдарламасы дана 1 10 SWISS.exe арнайы бағдарламасы комплект 2 11 Әдебиет кітапханасы (оқулықтар, есеп жинақтары, таңдаулы партиялар.т.с.с) дана 12 Интерактивті оқу кешені дана 1 13 Мультемедиялық проектор дана 1 14 Компьютер арнайы бағдарламасымен дана 1 15 Принтер дана 1 Спорттық мүкәмәлммен қамтамасыз ету № п/п Атауы Бірлік өлшемі Саны 1 Ұлттық киім шалбары (жарыстарға арналған) Пар 1 2 Табиғи материалдан жасалған ұлттық шапан дана 1 3 Спорттық костюм парадтық дана 1 4 Жаттығуға арналғал спорттық костюм дана 1 5 Желден қорғайтын костюм дана 1 6 Куртка қысқы дана 1 7 Жилет дана 1 8 Жағасы бар спорттық футболка дана 1 9 Қысқа жеңді спорттық футболка дана 2 10 Ұзын жеңді спорттық футболка дана 2 11 Ұлттық бас киім дана 1 12 Спорттық қысқы бас киім дана 1 13 Спорттық кепка дана 1 14 Спорттық шолақ шалбар дана 1 15 Спорттық кроссовка қыскы Пар 1 16 Спорттық кроссовка жазғы Пар 1 17 Сланецы (жазғы ашық аяқ киім) пар 1 18 Спорттық сөмке дана 1 19 Рюкзак дана 1 20 Шұлғы кысқы дана 1 21 Шұлғы жазғы дана 1 22 Сүлгі үлкен дана 1 23 Сүлгі қіші дана 1 24 Жұмсақ махралы халат дана 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 106 қосымша Жамбы ату бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 106-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Жамбы ату бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – жамбы ату бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Даярлық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Бір аптадағы сағаттар саны Бір жылдағы (52 апта) сағаттардың жалпы саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 5 8 416 АД– 2 5 10 520 ОЖТ – 1 4 12 624 ОЖТ – 2 4 14 728 ОЖТ – 3 3 18 936 ОЖТ 3-тен жоғары 3 20 1040 СЖ – 1 2 24 1248 СЖ – 2 2 26 1352 СЖ 2-ден жоғары 2 28 1456 ЖСШ 2 32-36 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйым жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) ұлдар 9-13 жас /қыздар 9-14 жас Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады жасөспірім ұлдар 14-17 /жасөспірім қыздар 15-17 жас жастар 18-21 жас ерлер/әйелдер 22 жастан бастап Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Кешенді медициналық зерттеп-қарауға арналған іс-шаралар ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 0 0 0 0 АД– 2 0 14 10 0 ОЖТ – 1 14 14 14 ОЖТ – 2 14 14 14 ОЖТ – 3 18 18 14 ОЖТ 3-тен жоғары 18 18 14 СЖ – 1 18 18 14 СЖ – 2 18 18 14 СЖ 2-ден жоғары 21 18 18 ЖСШ 21 18 18 Клубтар/секциялар 14 14 7 ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) ұлдар 9-13 жас /қыздар 9-14 жас 14 14 10 жасөспірім ұлдар 14-17 /жасөспірім қыздар 15-17 жас 14 14 14 жастар 18-21 жас 18 18 18 ерлер/әйелдер 22 жастан бастап 21 21 18 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 1 1 0 0 АД– 2 0 2 2 1 0 0 ОЖТ – 1 1 3 2 1 1 2 ОЖТ – 2 2 3 2 2 1 3 ОЖТ – 3 2 3 2 2 1 3 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 3 4 3 3 2 4 СЖ – 1 4 5 4 3 3 5 СЖ – 2 4 5 4 4 3 5 СЖ 2-ден жо­ға­ры 5 5 4 4 4 5 ЖСШ 5 5 4 4 4 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мектеп-интернаттар-колледждер Барлық кезеңдерде Дайындық кезеңдеріне сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламентіне және қағидаларға сәйкес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер (жеке жарыстар) Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Балалар 9-13 Жасөспірімдер 14-17 Жастар 18-21 Ересектер 22 жастан Жиынтық саны Медаль саны Жиынтық саны Медаль саны Жиынтық саны Медаль саны Жиынтық саны Медаль саны Облыстық турнирлер - - 4 12 4 12 4 12 Республикалық турнирлер - - 4 12 4 12 4 12 Ресми облыстық жарыстар - - 4 12 4 12 4 12 Ресми республикалық жарыстар - - 4 12 4 12 4 12 Халықаралық жарыстар - - 4 12 4 12 4 12 Әйелдер (жеке жарыстар) Жарыс түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Қыздар 9-13 Қыздар 14-17 Жастар 18-21 Ересектер 22 жастан Жиынтық саны Медаль саны Жиынтық саны Медаль саны Жиынтық саны Медаль саны Жиынтық саны Медаль саны Облыстық турнирлер - - 4 12 4 12 4 12 Республикалық турнирлер - - 4 12 4 12 4 12 Ресми облыстық жарыстар - - 4 12 4 12 4 12 Ресми республикалық жарыстар - - 4 12 4 12 4 12 Халықаралық жарыстар - - 4 12 4 12 4 12 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 4 4 Облыстық турнирлер 4 4 Республикалық турнирлер 7 7 1 1 Ресми облыстық жарыстар 7 7 1 1 Ресми республикалық жарыстар 7 7 1 1

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Жалпы дене дайындығы 50 Денсаулықты нығайту және оқушылардың жан-жақты физикалық дамуы. Арқа, иық белдеуі, аяқтар мен қолдарға арналған жаттығулар (қолды бүгім және түзету, тартылу, отыру, дене үшін жаттығулар, үйлестіру жаттығулары және т.б.), атпен басқаруға қажетті төзімділік, күш және тепе-теңдікті дамытуға бағытталған. Арнайы дене дайындығы 20 Жамбы ату үшін қажет арнайы физикалық қасиеттерді дамытуға бағытталған жаттығулар кешені: атшының денесін тұрақтандыруға арналған жаттығулар, қолдың қозғалыс дәлдігін дамыту, қозғалыстағы атта үйлестіру және тепе-теңдікті дамыту. Техникалық, тактикалық дайындығы 13 Аттан ату техникалық элементтерін меңгеру: садақ ұстау, садақтың шегін тарту, нысанаға бағыттау және жебені ату; бір қолмен атқа міну және атты басқару техникасын үйрету; тактикалық элементтер: ату сәтін таңдау, аттың жылдамдығын, ауа райы жағдайларын және мишенің орналасуын ескеру. Теориялық және психологиялық дайындығы 12 Дене тәрбиесі туралы түсінік және Жамбы атуның даму тарихы. Қауіпсіздік техникасы, гигиена және шынықтыру негіздері. Сайыс жағдайында психологиялық тұрақтылық пен шоғырланудың рөлін зерттеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жамбы ату ережелері мен судья терминологиясын теориялық және практикалық меңгеру; оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізуге жаттықтырушы немесе судья көмекшісі ретінде қатысу. Барлығы 100 % Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 50 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, шеберлік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы жұмыс қабілеттілігін арттыру. Арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындық, сонымен қатар атпен сенімді басқару үшін қажетті үйлестіру және тепе-теңдікті дамыту. Арнайы дене дайындығы 20 Қозғалыс дағдыларын дамыту, Жамбы ату жаттығуларының орындалуымен тікелей байланысты: ат үстіндегі дене тепе-теңдігі, дене жағдайын бақылау және атпен шабу кезінде тұрақтылық. Дәлдікке, реакцияға, атшының қозғалыс үйлесімділігіне арналған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындығы 15 Негізгі техникалық элементтерді қалыптастыру және жаттықтыру: атқа дұрыс отыру, садақ ұстау, жебенің тартылу техникасы, жебені ату. Тактиканы үйрену: ату сәті, әртүрлі мишенелермен жұмыс, маршрут ерекшеліктері мен аттың жылдамдығын ескеру. Теориялық және психологиялық дайындығы 10 Жамбы атудағы қауіпсіздік техникасының негіздері, жарыс ережелері, терминология. Спорт түрінің тарихымен танысу. Ат үстінде ату үшін қажетті психологиялық төзімділікті, шоғырлануды, сенімділікті дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жамбы атудағы судьялық ережелермен танысу, оқу сабақтарын ұйымдастыруға қатысу. Нұсқаушы және судья көмекшісі ретіндегі базалық дағдыларды меңгеру. Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 45 Икемділік, төзімділік, шеберлік және координацияны дамытуға арналған жаттығулар, оның ішінде секіру, тепе-теңдік жаттығулары, жүгіру, дене мен қол-аяқтарға арналған жаттығулар. Атты сенімді басқаруға және ат үстінде нысана ату кезінде садақшының тұрақтылығын сақтауға қажетті физикалық қасиеттерді дамыту. Арнайы дене дайындығы 25 Жамбы атуда қажетті арнайы дағдыларды дамытуға бағытталған жаттығулар кешені: дене тұрысын тұрақтандыру, қол қозғалыстарының дәлдігі, жорғалаушы атта тепе-теңдікті сақтау, тренажерларда имитациялық жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындығы 20 Ат үстінде садақ тарту техникасын терең меңгеру: дұрыс отырғызу, кермек жіпті тарту техникасы, нысанаға алу және жебені жіберу. Қозғалыстарды үйлестіру және реакциямен жұмыс. Тактика: ату сәтін таңдау, әртүрлі қашықтықтағы нысаналармен жұмыс, уақыт бойынша ату және түрлі жағдайларда ату. Теориялық және психологиялық дайындығы 7 Жамбы ату сайысының ережелерімен танысу, жабдыққа қойылатын талаптар, спорт түрінің тарихы мен дәстүрлері. Психологиялық төзімділікті, шоғырлануды дамыту, қысым мен шудың әсерінде әрекет ету дағдыларын қалыптастыру, жарыс жағдайларына бейімделу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Жаттығу жоспарларын құру, судьялық семинарларға және сабақтарға қатысу. Жаттығу процесін және судьялықты ұйымдастыру негіздерін тәлімгердің жетекшілігімен меңгеру. Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 40 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, икемділік, жылдамдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілеттілігін арттыру және арнайы жаттығу жүктемелеріне организмді дайындау. Арнайы дене дайындығы 25 Жылдам реакцияны дамытуға арналған жаттығулар, күштік төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар, вестибулярлық аппаратты дамытуға арналған икемділік жаттығулар, тұру даярлығы жаттығулары (бұрышты ұстап тұру, қолмен тұру, жерде тұру және т.б.). Техникалық, тактикалық дайындығы 25 Негізгі қарсыластарды зерттеу, олардың дайындықтарының күшті және әлсіз жақтары. Қарсыластар туралы ақпарат жинау; Сайыс күресін жүргізудің тактикалық әдістерін меңгеру және жетілдіру. Теориялық және психологиялық дайындығы 7 Оқу-жаттығу процесінің және оқу процесінің кестесі. Спорттық жарыстарға дайындықта тамақтанудың рөлі. Рационалды, теңгерімді тамақтану. Ерік-жігер қасиеттерін тәрбиелеу, өз күшіне сенімділікті дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Спорттық жарыстарды өткізу және спорттық судьяның көмекшісі немесе спорттық жарыстардың хатшысы көмекшісі ретінде судьялық дағдыларды игеру; тәлімгерлік дағдыларын қалыптастыру. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) жетілдіру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы жұмыс қабілеттілігін арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы 25 Денсаулықты нығайту және спорттың таңдалған түрінде жарыс жаттығуларын табысты орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық, тактикалық дайындығы 20 Ресми спорттық жарыстарға қатысуды қамтамасыз ету және жарыс іс-әрекетінің дағдыларын қалыптастыру. Әртүрлі функционалдық дайындық деңгейін арттыру. Арнайы жүктемелерге психологиялық тұрақтылықты тәрбиелеу. Теориялық және психологиялық дайындығы 15 Оқу-жаттығу сабақтарының ұйымдастырылуы мен өткізілетін спорттық жарыстардың шарттарына байланысты, оқушыларды дайындау міндетті түрде қауіпсіздік талаптарының сақталуы негізінде жүзеге асырылады, бұл оқ ату спорты бойынша жаттығу процесінің ерекшеліктерін ескереді. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Допинг спорты туралы түсінік және оның спортшыларға, қоғамға және жоғары жетістіктер спортқа тигізетін ең маңызды салдарлары. Спортта қабылданған терминологияны және командалық тілін меңгеру, рапорт беру, саптық және тәртіптік жаттығуларды өткізу. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 30 Атты сенімді басқару және толық жылдамдықта оқ ату үшін қажетті физикалық қасиеттерді тереңірек дамыту. Бұл дөңгелек жаттығуларды, төзімділікке арналған жаттығуларды, жылдамдық-қарқынды күш жүктемелерін, сондай-ақ жоғары интенсивтіліктегі жаттығулар кезінде отырғышта дененің тұрақтылығын сақтау тапсырмаларын қамтиды. Арнайы дене дайындығы 25 Нағыз жарыс жағдайларын имитациялайтын арнайы жаттығу кешендерін орындау: платформалардан оқ ату, ат үстінде қозғалу, қолдың күшін және дәлдігін дамыту үшін салмақпен және қарсылықпен жұмыс жасау. Бұл жаттығуларға жылқының күрт бұрылыстары мен жылдамдауы кезінде жағдайды ұстап тұру үшін жаттығулар кіреді. Техникалық, тактикалық дайындығы 23 Атшылардың жеке стилін ескере отырып, оқ ату техникасын жетілдіру. Стандартты емес тапсырмаларды орындау: жылжитын мишенелерге оқ ату, шектеулі қашықтықтағы біріктірілген жаттығулар, жаттығулардың бейнемазмұны негізінде тактикалық қателіктерді талдау. Теориялық және психологиялық дайындығы 12 Халықаралық жарыстардың ережелері мен регламенттерін, бағалау жүйесін, турнирдегі мінез-құлық этикасын зерттеу. Сәтті өнер көрсетуге визуализация жаттығулары, алаңға шығуға деген қорқынышты жеңу, тыныс алу бақылауы. Сыртқы жағымсыз факторларға қарсы сенімділік пен төзімділікті дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Судьялық құрам мен ұйымдастыру тобының жұмысына терең араласу: дистанцияны белгілеп қою, мишень аймағын дайындау, хаттамаларды жүргізу. Жасөспірімдер жарыстарын судья ретінде бақылау және көмек көрсету, жаттықтырушының жетекшілігімен кіріспе сабақтарын өткізу. Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 28 Жоғары деңгейдегі шыдамдылықты, координацияны, жылдамдықты және күшті қолдау мен дамыту. Корпусты тұрақтандыруға арналған жаттығулар, реактивті жаттығулар, жеделдетілген жүгіру, секіру жаттығулары және салмақпен жаттығулар. Негізгі көңіл жарысқа дайындық формасын сақтау мен дамытуға бөлінеді. Арнайы дене дайындығы 25 Жамбы атуға тән қозғалыстарды жетілдіруге арналған жаттығулар кешені: ат үстінде жылдамдықты арттыру кезінде тепе-теңдікті сақтау, ату кезінде дене күйін бақылау, артық қозғалыстарды оқшаулау. Шынайы жағдайларды имитациялайтын күрделендірілген тренажерлер мен имитаторларды пайдалану. Техникалық, тактикалық дайындығы 25 Дистанцияда мінез-құлықтың тактикалық модельдерін тереңдете оқу: шабуыл жасау үшін ең тиімді сәтті таңдау, желдің бағыты мен трассаның күйіне бейімделу. Әр түрлі бұрыштардан сериялы оқ ату, жарыс жағдайындағы қабылданған шешімдердің тиімділігін талдау. Теориялық және психологиялық дайындығы 12 Қарсыласқа әсер ету стратегияларын үйрену: көзқарас арқылы байланыс, сенімділік көрсету, психологиялық қысым жасау. Өзін-өзі бақылауды дамыту, мүлт кетуден кейін қалпына келу қабілеті, белгісіздік жағдайында әрекеттерді жоспарлау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Бастапқы деңгейдегі жаттығу топтарын тәлімгерлікпен жүргізу. Кіріспе нұсқауларын өткізу, сабақтың кезеңдерін басқару, аймақтық старттарды судья ретінде өткізу, нәтижелерді тіркеу. Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 26 Жалпы физикалық дайындықты тұрақты деңгейде сақтау және дамыту: ұзақ уақыттық жүктемелерге төзімділікті арттыруға, жарылғыш күшті және икемділікті көбейтуге бағытталған жаттығулар, дененің жарыс цикліне бейімделуін қолдау үшін жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 27 Арнайы элементтермен терең жұмыс: максималды жылдамдықта ату кезінде дененің тұрақтылығын сақтау, иық белдеуі күшін дамыту, саусақ моторикасы, аттың үстіндегі тұрақтылықты нығайту. Имитациялық тренажерлерде жұмыс, маневр жасау кезінде тұрақтылықты бақылау. Техникалық, тактикалық дайындығы 27 Бәсекелік режимде техниканы жетілдіру: шектеулі уақытта ату, түрлі қашықтықтардан ату, ауа райы мен жер бедерінің жағдайларына байланысты техниканы өзгерту. Жолдың ерекшеліктеріне сәйкес жеке тактиканы жасау. Теориялық және психологиялық дайындығы 10 Спорттық психология туралы тереңірек білім алу: эмоциялық күйді басқару, шаршаумен күресу, өзін-өзі реттеу. Маңызды старттарға дайындық стратегияларын талдау, қарсыластарды зерттеу, өз бағалауын жүргізу және жаттығу жоспарын түзету. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Менторлық практика: жас спортшыларға жаттығу дайындау және өткізу, судьялық қызметте көмек көрсету және жарыс жағдайларын талдау, әрбір жаттығушы қатысушы бойынша жеке күнделікті жүргізу. Барлығы 100 % Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 25 Физикалық мүмкіндіктерді сақтау және дамыту, тұрақты өнер көрсету үшін маңызды: күштік төзімділік, жылдам үйлестіру, буындардың қозғалғыштығы. Бұл жаттығу топтарын, шаршау жағдайында қозғалыстарды қайталау жаттығуларын қамтиды, бұл артық жүктемелерге төзімділікті дамытады. Арнайы дене дайындығы 30 Оқ ату және отырғызу дағдыларын тереңдетіп түзету. Стандартты емес жаттығуларды қолдану (мысалы, бұрылыс кезінде оқ ату, атты отырғызып көтеру, желдің әсерін модельдеу). Динамикалық тепе-теңсіздік кезінде оқ ату дәлдігін арттыру. Техникалық, тактикалық дайындығы 25 Шығармашылық жағдайларды нақты уақыт режимінде талдау, имитациялау және жүзеге асыру. Алдыңғы жарыстардағы қателіктерді талдау, стандартты емес жағдайларда мінез-құлықты модельдеу. Бейнемазмұнды талдау, типтік тактикалық шешімдер мен олардың нәтижелерін зерттеу. Теориялық және психологиялық дайындығы 10 Стресс жағдайларындағы мінез-құлықты өз-өзіне талдау, көшбасшылық және жарыс қасиеттерін дамыту, авторлық стратегияны қалыптастыру. Қарсыластың мінез-құлқын зерттеу, жарысқа бейімделу әдістемесі, жауапты старттарға дайындық. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Басшының бақылауымен жаттығулардың бір бөлігін өткізу, басқа спортшылардың техникасын талдау және түзету, дұрыс қимылдарды көрсету дағдыларын дамыту. Сайыстарға дайындыққа қатысу: ұйымдастыру, трассаны белгілеп шығару, судьялық қызметті жүргізу. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20 Жалпы физикалық форманы сақтау мақсатында бағытталған жұмыс: күш және жылдамдық-күш жаттығулары, интервалды жүгіру, функционалды дөңгелек жаттығулар. Ерекше назар — шыңды жүктемелерге төзімділік пен жарыстар арасындағы қалпына келу. Арнайы дене дайындығы 30 Кешенді жаттығулар, иық және бел омыртқасының шыңды төзімділігін арттыруға бағытталған, бұлшықеттерге статикалық және динамикалық жүктеме, садақ тарту кезінде қатысатын бұлшықеттерді дамыту. Ауырлатылған жабдықтармен жұмыс, тепе-теңдік пен стабилизацияны қиындатылған жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындығы 27 Жеке техникаға бейімдеу: нақты жарыстар мен трассаларға арналған садақ тарту стилін баптау. Стандартты емес мишенелерге ату, уақыт шектеулі жағдайында жұмыс істеу, күшті желде ату. Жарыстардағы қателіктерді бейнемазмұндар арқылы талдау. Теориялық және психологиялық дайындығы 10 Халықаралық және ұлттық турнирлерді талдауға қатысу. Стресс жағдайларына психологиялық дайындықты қалыптастыру, ментальды жаттығу, мақсат қою және маусымды жоспарлау. Жеке дайындық протоколын жүргізу. Қалыпқа келу шаралары 8 Жеке қалпына келтіру процедуралары: жүзу, монша, кинезиотейпинг, тыныс алу жаттығулары, жарыстардан және ауыр жаттығулардан кейін қалпына келтіру процедураларына жоспарлы қатысу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Кіші топтарды басқару, шеберлік сыныптарын өткізу, ресми жарыстарда судьялық ету. «Спорт төрешісі» немесе «Жетекші жаттықтырушы» біліктілігін алу үшін дайындық. Барлығы 100 %

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Оқу жы­лы­ның со­ңы­на дей­ін­гі нор­ма­тив Нор­ма­тив свы­ше го­да обу­че­ния Ұл­дар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау Ұл­дар Ба­ға­лау Қы­здар Ба­ға­лау 1. Спорт­тық пән­дер бой­ын­ша жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 метр­ге жү­гі­ру се­кунд 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3-тен көп 0 7,5-тен көп 0 6,7-ден көп 0 6,8-ден көп 0 1.2. 3×10 м Қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс се­кунд 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8-ден көп 0 11,3-тен көп 0 10,0-дан көп 0 10,9-дан көп 0 1.3 Екі аяқ­пен ите­рі­ліп, ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115-тен аз 0 110-нан аз 0 120-дан аз 0 110 0 Оқу-жаттығу топтары, спорттық шеберлікті жетілдіру топтары және жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Осы дайындық кезеңдері үшін норматив спорт түрі / пәні бойынша ақпараттық сипатта көрсетіледі. Спорт түрінде әртүрлі пәндер болған жағдайда, ауыспалы норматив әрбір пән бойынша жеке көрсетіледі. № р/с Жаттығулар Өлшер бірлігі Норматив ұлдар баға қыздар баға 1. Жалпы дене дайындығының нормативтері 2.1. Еденге тіреліп, қолды бүгу және жазу қайталау саны 8 10 8 10 5 5 5 5 5-тен аз 0 5-тен аз 0 2. Арнайы дайындық нормативтері 2.1. Гимнастикалық орындықтың үстінде тұрып, алға еңкею (орындық деңгейінен өлшенеді) см +2 10 +3 10 +1 5 +2 5 +1-ден аз 0 +2-ден аз 0 Ескерту: Ең жоғары мүмкін балдардың 70%-ынан төмен жинаған спортшы келесі кезеңге өткізілмейді, ал 3 рет сәтсіз тапсырудан кейін шығарылады.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Қамшы Дана 20 2 Тұсау тізгін (трензель) Дана 10 3 Ер-тұрман жинағы (астары – тебінгі, тартпа, екі құйысқан бау, екі үзеңгі, жабу, вальтран) Дана 10 4 Резеңке тізгін Дана 10 5 Тағалаушының құрал-сайман жинағы Жиынтық 5 6 Жүгенқорда (корда) Дана 10 7 Жамбы атуға арналған нысаналар Жиынтық 6 8 Жамбы атуға арналған садақ Дана 20 9 Жамбы атуға арналған карбон жебелер Дана 2000 10 FLU-FLU жеңіл жебелері Дана 500 11 Жылқы тасымалдау көлігі Дана 1 12 Жамбы атуға арналған лазерлік таймер Дана 2 13 Жамбы атуға арналған-жылқылар Бас 5 14 Жебе ұштары Дана 20 15 Саусақ қорғағыш (на пальчник) Дана 20 16 Қолғап-қорғағыш (краги) Дана 20 17 Резеңке тартқыш жгут Дана 30 18 Жебенің қауырсындары Дана 2000 19 Жебенің құйрықшалары Дана 2000 20 Жебе қорамсағы Дана 20 21 Садаққа арналған тасымалдау қап/кейс Дана 20 22 Қауырсын жапсыратын арнайы құрал Дана 10 23 Атуға арналған оқ қалқан (изолоннан) Дана 100 Спорттық жабдықпен қамсыздандыру № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Резеңке етік Жұп (2 Дана) 1 2 Серпімді бриджи Дана 1 3 Дулыға Дана 1 4 Салтанатты форма Дана 1 5 Жаттығу формасы Дана 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 107 қосымша Аударыспақ бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 107-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрі бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды даярлауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – аударыспақ бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында аударыспақ спорты бойынша спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді. Бұл дайындық сапасы мен нәтижелерінің бірыңғай стандарттарына қол жеткізуге мүмкіндік береді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл аударыспақ спорты бойынша спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, Бұл спортшылардың дайындығының деңгейін және жаттықтырушылар мен ұйымдардың жұмысының тиімділігін жүйелі түрде талдауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарт аударыспақ спорты бойынша Қазақстан Республикасының ұлттық құрамасына сапалы резерв қалыптастыра отырып, болашағы зор спортшыларды және спорттық аттарды ерте анықтауға және оларды мақсатты түрде дамытуға жағдай жасайды.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Стандартты әзірлеу барысында ұлттық ат спортының халықаралық талаптары мен даму үрдістері ескеріледі. Бұл спортшыларды дайындаудың заманауи талаптарға сай болуын қамтамасыз етіп, олардың халықаралық жарыстарда табысты өнер көрсетуіне ықпал етеді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне арналған нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптадағы сағат саны Жылына жалпы сағат саны Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 5 8 416 АД – 2 5 10 520 ОЖТ – 1 4 12 624 ОЖТ – 2 4 14 728 ОЖТ – 3 3 18 936 ОЖТ – 3 оқу жылынан астам 3 20 1040 СЖ – 1 2 24 1248 СЖ – 2 2 26 1352 СЖТ – 2 оқу жылынан астам 2 28 1456 ЖСШТ 2 32-36 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Балалар/ 9-14жас Дайындық кезеңдері үшін оқу жүктемесін орындау спортшының белгілі бір спорт ұйымына (жаттығу тобына/кезеңіне) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшының жеке жаттығу жосжұпына сәйкес жүзеге асырылады. Жасөспірімдер/15-17 жас Жастар/18-20 жас Ересектер 21 жастан Спорт федерациялары, ұлттық ат спорты түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралар Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 0 0 0 АД – 2 0 0 0 ОЖТ – 1 10 күнтізбелік күнге дейін 10 күнтізбелік күнге дейін 7 күнтізбелік күнге дейін Медициналық тексеруге арналған кешенді іс-шаралардың жосжұпына сәйкес жылына екі рет, 2 күн мерзімде ОЖТ – 2 12 күнтізбелік күнге дейін 12 күнтізбелік күнге дейін 10 күнтізбелік күнге дейін ОЖТ – 3 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 10 күнтізбелік күнге дейін ОЖТ – 3 оқу жылынан астам 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 10 күнтізбелік күнге дейін СЖТ – 1 16 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 12 күнтізбелік күнге дейін СЖТ – 2 18 күнтізбелік күнге дейін 16 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін СЖТ – 2 оқу жылынан астам 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін ЖСШТ 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін Клубтар/секциялар 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 7 күнтізбелік күнге дейін ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Балалар/ 9-14жас 12 күнтізбелік күнге дейін 12 күнтізбелік күнге дейін 10 күнтізбелік күнге дейін Жасөспірімдер /15-17 жас 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 10 күнтізбелік күнге дейін Жастар/18-20 жас 18 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 10 күнтізбелік күнге дейін Ересектер 21 жастан 21 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 10 күнтізбелік күнге дейін Спорт федерациялары, ұлттық ат спорты түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізу орнына бару және кері қайту уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық рсе­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД – 1 0 0 0 0 0 0 АД – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 1 2 2 1 1 2 ОЖТ – 2 1 3 2 2 1 3 ОЖТ – 3 1 3 2 2 1 3 ОЖТ – 3 оқу жы­лы­нан астам 2 4 3 3 2 4 СЖТ – 1 3 5 4 3 3 5 СЖТ – 2 3 5 4 4 3 5 СЖТ – 2 оқу жы­лы­нан астам 4 5 4 4 4 5 ЖС­ШТ 4 5 4 4 4 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, ұлт­тық ат спор­ты түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз ету жөніндегі нормалар Ерлер Жарыстың түрлері Медальдармен қамтамасыз ету Балалар 9-14 жас Жасөспірімдер 15-17 жас 18 жас және жоғары Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Жиынтық саны Медальдар саны Облыстық турнирлер - - 9 36 9 36 Республикалық турнирлер - - 9 36 9 36 Ресми облыстық жарыстар - - - - 9 36 Ресми республикалық жарыстар - - - - 9 36 Халықаралық жарыстар - - - - 6 24 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз етуге арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен (регламентпен) реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 10 9 - - - Облыстық турнирлер 10 5 2 - - Республикалық турнирлер 10 5 2 2 - Ресми облыстық жарыстар 10 5 3 1 - Ресми республикалық жарыстар 10 5 5 2 1

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 65 Білім алушылардың денсаулығын нығайту және жан-жақты дене дамуын қамтамасыз ету. Қол мен иық белдеуі үшін жаттығулар (жатып тірелу кезінде қолды бүгу және жазу, тартылу, тұлғаға арналған жаттығулар, аяққа арналған жаттығулар және т.б.) Арнайы дене дайындығы (АДД) 15 Осы спорт түрінде ең маңызды болып табылатын дене, иық, қол бұлшықеттерін дамытуға бағытталған жаттығулар кешені, еліктеу жаттығулары және тепе-теңдікке арналған жаттығулар Техникалық, Тактикалық дайындық 15 Білім алушылардың спорттық тактика бойынша білім алуын қамтамасыз ету; Қарсыластың ерекшеліктері мен аударыспақ кезіндегі жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру және қолдану. Теориялық, психологиялық дайындық 5 Дене шынықтыру мен спорт туралы түсінік. Дене шынықтырудың түрлері. Спорт түрінің тарихы. Гигиена мен санитария туралы ұғым. Шынығу туралы білім мен негізгі ережелер. Ауамен, сумен, күн сәулесімен шынығу. Дене шынықтыру және спорт жаттығулары барысында шынығу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Спорт түрінің ережелері мен қабылданған терминологиясын теориялық және практикалық тұрғыда меңгеру және қолдану; жаттықтырушы-оқытушының немесе нұсқаушының көмекшісі ретінде оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын игеру Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 55 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, шапшаңдық, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілеттілікті арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау Арнайы дене дайындығы (АДД) 20 Жалпы дамыту бағдарламасы – спорттың таңдалған түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын жетілдіру Техникалық, Тактикалық дайындық 20 Жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру Теориялық, психологиялық дайындық 5 Спортпен айналысатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны дамыту және стресс жағдайларында тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Оқу-жаттығу сабақтарын өткізу, ұйымдастыру және оқыту бойынша практикалық дағдыларды меңгеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін үйрену және жарыс қызметін бағалау біліктілігін арттыру Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 45 Икемділік жаттығулары (биіктіктен шпагат жасау, аударылудың түрлері, спорттық және қозғалмалы ойындар және т.б.) Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту Техникалық, Тактикалық дайындық 20 Осы спорт түрінің техникасын жеке ерекшеліктерді ескере отырып терең меңгеру; көпқырлы функционалдық дайындық деңгейін арттыру. Арнайы жүктемелерге психологиялық төзімділікті қалыптастыру Теориялық, психологиялық дайындық 7 Спортшының күн тәртібі. Аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Шынықтыру. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, аударыспақ тактикасы туралы білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны дамыту және стресс жағдайларында тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Оқу-жаттығу сабағының конспектісін міндеттеріне сәйкес құрастыру; Тәлімгер болып жұмыс істеу дағдыларын қалыптастыру Барлығы 100 % - Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 40 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілетін арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Жылдам реакцияны дамыту үшін және күштің төзімділігін дамытуға арналған, вестибулярлық аппарат үшін икемділікке арналған жаттығулар, тірек дайындық жаттығулары (тіректі қолда, еденде ұстау және т.б.) Техникалық, Тактикалық дайындық 20 Спорттық аттардың дайындықтағы жақсы және әлсіз жақтарын зерттеу. Жарыс барысында, жарыс тактикасын меңгеру және жетілдіру Теориялық, психологиялық дайындық 10 Оқу-жаттығу және оқу процесінің кестесі. Спорттық жарыстарға дайындық кезінде тамақтанудың рөлі. Тиімді, теңдестірілген тамақтану. Ерік-жігерлілік қасиеттерін, өз күшіне сенімділікті қалыптастыру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Спорт төрешісінің көмекшісі және/немесе спорттық жарыстардың хатшысы көмекшісі ретінде төрешілік пен жарыстарды өткізу дағдыларын игеру; тәлімгерлік дағдыларын қалыптастыру Барлығы 100 % - Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 30 Негізгі дене қасиеттерін (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) жетілдіру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Денсаулықты нығайту және таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындауға тікелей қажетті физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту Техникалық, Тактикалық дайындық 25 Ресми спорттық жарыстарға қатысуды қамтамасыз ету және жарыстық қызмет дағдыларын қалыптастыру. Көпқырлы функционалдық дайындық деңгейін арттыру. Арнайы жүктемелерге психологиялық төзімділікті тәрбиелеу Теориялық, психологиялық дайындық 15 Спорттағы допинг туралы түсінік және оның спортшыларға, қоғамға және жоғары жетістіктер спортына әсері туралы ең маңыздысы. Оқу-жаттығу сабақтарының шарттары мен ұйымдастырылуына, сондай-ақ спорттық жарыстарды өткізу шарттарына байланысты білім алушыларды дайындау «аударыспақ» спорт түрінің спорттық пәндері бойынша спорттық даярлықты жүзеге асыру ерекшеліктерін ескеретін қауіпсіздік талаптарын міндетті түрде сақтау негізінде жүзеге асырылады Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Рапорт құру, беру, саптық және реттік жаттығулар өткізу үшін спорт түрінде қабылданған терминологияны және командалық тілді меңгеру Барлығы 100 % - Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 40 Негізгі дене қасиеттерін (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығулар жүктемелеріне дайындау Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту Техникалық, Тактикалық дайындық 15 Тактикалық ойлауды қалыптастыру және оған тікелей байланысты қабілеттерді дамыту – бақылағыштық, тапқырлық, шығармашылық бастамашылдық сондай-ақ жарыс жағдайына байланысты бір тактикалық әрекеттен екіншіге жылдам ауысу қабілеті Теориялық, психологиялық дайындық 15 Жаттығу және жарыстық жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке тұлға қасиеттерін жетілдіру. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, аударыспақ тактикасы туралы білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны дамыту және стресс жағдайларында тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 5 Жекелей жұмыс жүргізу үшін ұйымдастырушылық қабілеттерді дамыту, жас әріптестермен бірге күрес жүргізуді жетілдіру мақсатында. Сондай-ақ, төрешілік негіздерін меңгеру және жарыстық қызметті бағалау біліктілігін арттыру Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 25 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілетін арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту Техникалық, Тактикалық дайындық 20 Алдыңғы дайындық кезеңінің материалын қайталау. жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану Теориялық, психологиялық дайындық 20 Қарсыласқа психологиялық ықпал ету әдістерін меңгеру және өз ниеттерін жасыру. Өз артықшылықтарыңды барынша пайдалану және қарсыластың кемшіліктерін тиімді қолдану Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Сабақтың конспектісін және жаттығу тапсырмаларының кешенін дайындау: жаттығу бөлімі, негізгі және қорытынды бөлімдер үшін; бастапқы дайындық топтарында оқу-жаттығу сабақтарын өткізу Барлығы 100 % - Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 30 Қол жеткізілген деңгейде негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) сақтау және оларды әрі қарай қалыптастыру мен дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілетін арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту Техникалық, Тактикалық дайындық 25 Жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру жағдайын ескере отырып жетілдіру және қолдану Теориялық, психологиялық дайындық 10 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерлі қасиеттерге ие, ең жоғары спорттық нәтижелерге жетуге бағытталған спортшы тұлғасын қалыптастыру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Өз бетінше күнделік жүргізу: оқу-жаттығу және жарыстық жүктемелерді есепке алу, спорттық тестілеулерді тіркеу, жарыстардағы өнер көрсетулерді талдау Барлығы 100 % - Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 30 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілеттілікті арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау Арнайы дене дайындығы (АДД) 20 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындауға тікелей қажетті физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту Техникалық, Тактикалық дайындық 20 Тактикалық ойлауды қалыптастыру және оған тікелей байланысты қабілеттерді дамыту – бақылағыштық, тапқырлық, шығармашылық бастамашылдық сондай-ақ жарыс жағдайы мен қарсыластың әрекетіне байланысты бір тактикалық әрекеттен екіншіге жылдам ауысу қабілеті Теориялық, психологиялық дайындық 15 Жоғары жетістіктер спортында маңызды жеке қасиеттерді анықтау, оларды түзету және жетілдіру. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны дамыту және стресс жағдайларында тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 15 Жаттықтырушының тапсырмасы бойынша негізгі жаттығуларды таңдап, өзін-өзі қыздыру жаттығуын өткізе білу, техникалық әдістерді дұрыс көрсету, басқа білім алушылардың жаттығуларды орындаудағы қателерін байқау және түзету, жас топтағы оқушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйретуге көмек көрсету Барлығы 100 % - Жоғары спорттық шеберлік тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 20 5 физикалық қасиеттерді дамытуға бағытталған жаттығулар кешені: Физикалық күш: арқан, турник пен брусья, гантельмен жұмыс (секіру, итеру); Жылдамдық: жүгіру жолы, қайталап жүгіру, орта, ұзақ және қысқа қашықтықтарға жүгіру; Төзімділік: шеңберлі жаттығулар, жүзу, кросс, орта таулы жерде жүгіру; Икемділік: гимнастикалық жаттығулар, созылу жаттығулары, массаж, сауна Арнайы дене дайындығы (АДД) 30 Жылдамдықты дамытуға бағытталған жаттығулар кешені, кермедегі статистикалық жаттығулар, кермедегі тартулар, тәждік әдістер техникамен жұмыс, көпір арқылы жүгіру, қарсыласты тепе-теңдіктен шығаруға арналған жаттығулар Техникалық, Тактикалық дайындық 30 Техниканы жетілдіру, жеке стильді дамыту. Кейбір тактикалық әрекеттерді меңгеру және егжей-тегжейлі көрсету. Ат үстінде қолды жерге тигізгенге дейін оңға және солға иілу мен еңкеюді игеру Теориялық, психологиялық дайындық 5 Ресми спорттық жарыстарға қатысуды қамтамасыз ету және жарыстық қызмет дағдыларын қалыптастыру. Ерік-жігерлі қасиеттерді, өз күшіне сенімділікті тәрбиелеу (организмді қалпына келтіру туралы лекциялар мен әңгімелер, жарыстарға психологиялық дайындық, жаттығулар мен жарыстардағы спорттық этика, тамақтану және ұйқы режимін сақтау туралы әңгімелер, жарыстарды талдау, логикалық ойлауды дамытуға арналған жаттығулар) Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 10 Массаж, бассейн, сауна, белсенді демалыс Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 5 Жарыс ережелерінің негіздерін меңгеру, жарыстардың өткізілу жүйелерін және хаттамаларын жүргізуді білу. Спорттық жарыстарды тәуелсіз төрешілік ету дағдыларын алу Барлығы 100 % -

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ұлдар Бағалау* Ұлдар Бағалау* 1. Спорт пәндері үшін жалпы дене шынықтыру дайындығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 6,8 10 6,2 10 7,3 5 6,7 5 7,3 астам 0 6,7 астам 0 1.2. Қайталап жүгіру 3х10 м секунд 10,0 10 9,5 10 10,8 5 10,0 5 10,8 астам 0 10,0 астам 0 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы тұрған орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 120 10 125 10 115 5 120 5 115 кем 0 120 кем 0 Оқу-жаттығу, спорттық жетілдіру, жоғары спорттық шеберлік топтары үшін Дайындықтың осы кезеңдері үшін норматив спорт / пән үшін ақпараттық түрде көрсетіледі Спорт түрінде әртүрлі пәндердің болуы кезінде аударма нормативі әрбір пән үшін көрсетіледі № п/п Жаттығулар Өлшем бірлігі Нормативтері Ұлдар Бағалау* 1.Жалпы дене шынықтыру дайындығының нормативтері 2.Арнайы дене шынықтыру дайындығының нормативтері 2.1. Гимнастикалық орындықта тұрған қалыптан алға еңкею, орындық (орындық деңгейінен) см +2 10 +1 5 +1 кем 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуы тиіс.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық мүккәмал мен жабдықтар № р/с Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Спорттық аттар алу дана Топтың санына байланысты 2 Спорттық резенке (Жгут) дана 1 3 Ертоқым жиынтық 1 4 Атқа мінуге арналған етік жұп 1 5 Секіртпе дана 1 6 Гантель жиынтық 1 7 Гір жиынтық 1 8 Штанга жиынтық 1 9 Штанганың тіреуі жиынтық 1 10 Штанганың орындығымен тіреуі дана 1 11 Шведтік қабырға дана 1 12 Хронометр (секундомер) дана 1 13 Электронды табло дана 1 14 Видеокамера дана 1 15 Нығыздалған доп дана 1 16 Тренажер дана 1 17 Арқан дана 1 18 Белбеу дана 1 Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Саны 1 Спорттық бас киім (каска) дана 1 2 Табиғи материалдан жасалған ұлттық шапан дана 1 3 Спорттық костюм жиынтық 1 4 Жылы спорттық костюм жиынтық 1 5 Желден қорғайтын костюм жиынтық 1 6 Ұлттық киім шалбары (жарыстарға арналған) жұп 1 7 Қысқа жеңді спорттық футболка дана 2 8 Ұзын жеңді спорттық футболка дана 2 9 Жилет дана 1 10 Ұлттық бас киім дана 1 11 Спорттық кроссовкалар жұп 1 12 Теріден жасалған ұлттық етік жұп 1 13 Қолға тағатын қалқан (крага) дана 1 14 Зығырдан (льна) жасалған жиде/көйлек дана 1 15 Ақ спорттық шалбар (жаттығуларға арналған) жұп 16 Рюкзак дана 1 17 Кроссовкалар жұп 1 18 Спорттық сөмке дана 1 19 Сланец (жазғы ашық аяқ киім) жұп 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 108 қосымша Асық ату бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 108-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Асық ату спорты бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - асық ату спорты бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында асық ату спорты бойынша спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді. Бұл дайындық сапасы мен нәтижелерінің бірыңғай стандарттарына қол жеткізуге мүмкіндік береді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл асық ату спорты бойынша спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, Бұл спортшылардың дайындығының деңгейін және жаттықтырушылар мен ұйымдардың жұмысының тиімділігін жүйелі түрде талдауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарт асық ату спорты бойынша Қазақстан Республикасының ұлттық командасына сапалы резерв қалыптастыра отырып, болашағы зор спортшыларды ерте анықтауға және оларды мақсатты түрде дамытуға жағдай жасайды.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Стандартты әзірлеу барысында асық ату халықаралық талаптары мен даму үрдістері ескеріледі. Бұл спортшыларды дайындаудың заманауи талаптарға сай болуын қамтамасыз етіп, олардың халықаралық жарыстарда табысты өнер көрсетуіне ықпал етеді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АДТ – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ – 2 5 26 1352 СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 5 28 1456 ЖСШТ 4 32-36 1664-1872 клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Балалар 7-10 жас Жаттығу кезеңдері үшін оқу жүктемесін орындау спортшының белгілі бір спорт ұйымына (жаттығу тобына/кезеңіне) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшының жеке жаттығу жоспарына сәйкес жүзеге асырылады. Жасөспірімдер 11-13 жас Жеткіншектер 14-16 жас Жастар 17-20 жас Ересектер 21 жастан Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс тәртібі мен ережелеріне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі / жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына дайындық ОЖЖ Дайындық кезеңі / жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 10 күнт күнге дейін 10 күнт күнге дейін 7 2 ОЖТ – 2 12 күнт күнге дейін 12 күнт күнге дейін 10 күнге дейін 2 ОЖТ – 3 14 күнт күнге дейін 14 күнт күнге дейін 10 күнге дейін 2 ОЖТ – 3 жыл және одан жоғары 14 күнт күнге дейін 14 күнт күнге дейін 10 күнге дейін 5 СЖТ – 1 16 күнт күнге дейін 14 күнт күнге дейін 12 күнге дейін 5 СЖТ – 2 18 күнт күнге дейін 16 күнт күнге дейін 14 күнге дейін 5 СЖТ – 2 жыл және одан жоғары 21 күнт күнге дейін 18 күнт күнге дейін 18 күнге дейін 5 ЖСШТ 21 күнт күнге дейін 18 күнт күнге дейін 18 күнге дейін 5 Клубтар/секциялар 14 күнт күнге дейін 14 күнт күнге дейін 7 күнге дейін 5 ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Балалар/7-10 жас 12 күнт күнге дейін 12 күнт күнге дейін 10 күнге дейін 5 Жасөспірімдер/11-13 жас 14 күнт күнге дейін 14 күнт күнге дейін 10 күнге дейін 5 Жеткіншектер/ 14-16 жас 14 күнт күнге дейін 14 күнт күнге дейін 10 күнге дейін 5 Жастар/17-20 жас 18 күнт күнге дейін 18 күнт күнге дейін 10 күнге дейін 5 Ересектер 21 жастан 21 күнт күнге дейін 21 күнт күнге дейін 10 күнге дейін 5 Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс тәртібі мен ережелеріне сәйкес Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АДТ – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 1 2 2 1 1 2 ОЖТ – 2 1 3 2 2 1 3 ОЖТ – 3 1 3 2 2 1 3 ОЖТ – 3 жыл және одан жо­ға­ры 2 4 3 3 2 4 СЖТ – 1 3 5 4 3 3 5 СЖТ – 2 3 5 4 4 3 5 СЖТ – 2 жыл және одан жо­ға­ры 4 5 4 4 4 5 ЖС­ШТ 4 5 4 4 4 5 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс тәр­ті­бі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Іш­кі жұ­мыс тәр­ті­бі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс­са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар 7-10 жас Кі­ші жа­сө­спі­рім­дер 11-13 жас Жа­сө­спі­рім­дер 14-16 жас Жастар 17-20 жас Ере­сек­тер 21 жастан Ар­да­гер­лер 45 жастан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль-дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль-дар са­ны Жиын-тық са­ны Ме­даль-дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль-дар са­ны Жиын-тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 6 2 6 2 6 6+9 15 6+9 15 3 9 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 6 2 6 2 6 6+9 15 6+9 15 3 9 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 6+9 15 6+9 15 3 9 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 6+9 15 6+9 15 3 9 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 6+9 15 6+9 15 3 9 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар 7-10 жас Кі­ші жа­сө­спі­рім­дер 11-13 жас Жа­сө­спі­рім­дер 14-16 Жастар 17-20 жас Ере­сек­тер 21 жастан Ар­да­гер­лер 40 жаст­пан жо­ға­ры Жиын­тық са­ны Ме­даль-дар са­ны Жиын-тық са­ны Ме­даль-дар са­ны Жиын-тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль-дар са­ны Жиын-тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 6 2 6 2 6 6+9 15 6+9 15 3 9 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 6 2 6 2 6 6+9 15 6+9 15 3 9 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 6+9 15 6+9 15 3 9 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 6+9 15 6+9 15 3 9 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 6+9 15 6+9 15 3 9 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс Түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 15 5 Облыстық турнирлер 15 5 Республикалық турнирлер 20 10 5 5 Ресми облыстық жарыстар 20 10 5 5 Ресми республикалық жарыстар 20 10 5 5

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 33 Оқушылардың денсаулығын нығайту және жан-жақты дене дамуын қамтамасыз ету. Қол мен иық белдеуі үшін жаттығулар (жатып тірелу кезінде қолды бүгу және жазу, тартылу, тұлғаға арналған жаттығулар, аяққа арналған жаттығулар және т.б.); Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Осы спорт түрінде ең маңызды болып табылатын дене, иық, қол бұлшықеттерін дамытуға бағытталған жаттығулар кешені, еліктеу жаттығулары және тепе-теңдікке арналған жаттығулар. Техникалық дайындық 40 Ойын кезіндегі жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық тәсілдерді қалыптастыру және қолдану. Тактикалық дайындық 10 Оқушылардың спорттық тактика бойынша білім алуын қамтамасыз ету; Ойын кезіндегі тактикалық әрекеттерді қалыптастыру және қолдану. Теориялық, психологиялық дайындық 5 Асық ату спорты туралы түсінік. Асық ату спортының тарихы. Гигиена мен санитария туралы ұғым. Асық ату спортының негізгі ережелері. Ауамен, сумен, күн сәулесімен шынығу. Дене шынықтыру және спорт жаттығулары барысында шынығу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Спорт түрінің ережелері мен қабылданған терминологиясын теориялық және практикалық тұрғыда меңгеру және қолдану; жаттықтырушы-оқытушының немесе нұсқаушының көмекшісі ретінде оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын игеру. Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі ШАМАМЕН % ҚАТЫНАСЫ Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 28 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, шапшаңдық, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбекқабілеттілікті арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Жалпы дамыту бағдарламасы – спорттың таңдалған түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын жетілдіру. Техникалық дайындық 45 Асықты ұстау,шиіру,қағу,ату әдістерін жетік меңгеру арқылы теххникалық әдістер мен әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану Тактикалық дайындық 10 Ойын барысындағы тактикалық әдіс-тәсілдерді меңгеру; Теориялық, психологиялық дайындық 5 Спортпен айналысатындарға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны дамыту және стресс жағдайларында тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 24 Икемділік жаттығулары (биіктіктен шпагат жасау, аударылудың түрлері, спорттық және қозғалмалы ойындар және т.б.). Арнайы дене дайындығы (АДД) 11 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық дайындық 45 Сақаны дұрыс ұстап, шиіріп ату тәсілдерін жетілдіру; Алыстан, шеңберден ату тәсілдерін бекіту; Бес асық ойыны кезінде жаттығуларды дұрыс орындау тәсілін меңгеру; Тактикалық дайындық 11 Асық ату, бес асық спортындағы ойын тактикасының негіздерін үйрету.. Теориялық, психологиялық дайындық 8 Спортшының күн тәртібі. Аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Шынықтыру. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, ойын тактикасы туралы білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны дамыту және стресс жағдайларында тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Асық ату, бес асық терминологияларын дұрыс түсіну және практикада қолдана білу; Барлығы 100 % - Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 22 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілетін арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Жылдам реакцияны дамытуға арналған жаттығулар, күшті төзімділікті дамытуға арналған жаттығулар, вестибулярлық аппаратының икемділігін арттыруға арналған жаттығулар, тепе-теңдікті даярлауға арналған жаттығулар (бұрышты ұстау, қолда тұру, еденде тұру және т.б.). Техникалық дайындық 43 Негізгі қарсыластарды, олардың дайындықтағы күшті және әлсіз жақтарын зерттеу. Қарсыластар туралы ақпарат жинау; Тактикалық дайындық 12 Жарыс кезіндегі ойын тактикасын меңгеру және жетілдіру. Теориялық, психологиялық дайындық 10 Оқу-жаттығу және оқу процесінің кестесі. Спорттық жарыстарға дайындық кезінде тамақтанудың рөлі. Тиімді, теңдестірілген тамақтану. Ерік-жігерлілік қасиеттерін, өз күшіне сенімділікті қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Спорт төрешісінің көмекшісі және/немесе спорттық жарыстардың хатшысы көмекшісі ретінде төрешілік пен жарыстарды өткізу дағдыларын игеру; тәлімгерлік дағдыларын қалыптастыру. Барлығы 100 % - Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 20 Негізгі дене қасиеттерін (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) жетілдіру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы (АДД) 10 Денсаулықты нығайту және таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындауға тікелей қажетті физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық дайындық 43 Асық ату, бес асық спортының техникалық элементтерді жетілдіру.Конге тігілген кеней асықтарды қашықтан ату, шеңберден ату, бес асық жаттығуларын дұрыс орындауды жетілдіру; Тактикалық дайындық 15 Ойынның тактикалық комбинацияларын құруды жетілдіру және ойыншының жеке ойын стилін қалыптастыру; Теориялық, психологиялық дайындық 11 Оқу-жаттығу сабақтарының ұйымдастырылу шарттары мен спорттық жарыстарды өткізу жағдайларына байланысты, оқушыларды дайындау спорттық дайындықты жүзеге асыру ерекшеліктерін ескере отырып, қауіпсіздік талаптарын міндетті түрде сақтауға негізделеді. Арнайы жүктемелерге психологиялық төзімділікті тәрбиелеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Спорттағы допингті және ең бастысы оның спортшыларға, қоғамға және жоғары нәтижелі спортқа тигізетін салдарын түсіну. Құрастыру, есеп беру, жаттығу және қалыптасу жаттығуларын өткізу үшін спортта қабылданған терминология мен командалық тілді меңгеру; Барлығы 100 % - Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 19 Негізгі дене қасиеттерін (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) қалыптастыру және дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығулар жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы (АДД) 11 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындауға тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық дайындық 41 Асық ату кезіндегі ату жылдамдығы мен дәлдігін жетілдіру тәсілдерін дамыту;Әр ойыншының ойнау стиліне қарай жеке дамыту жаттығуларын жетілдіру; Тактикалық дайындық 17 Тактикалық ойлауды қалыптастыру және оған тікелей байланысты қабілеттерді дамыту – бақылағыштық, тапқырлық, шығармашылық бастамашылдық, қарсыластың тактикалық жоспарларын алдын ала көру, өз әрекеттерінің және қарсыластың әрекеттерінің нәтижелерін болжау, сондай-ақ жарыс жағдайы мен қарсыластың әрекетіне байланысты бір тактикалық әрекеттен екіншіге жылдам ауысу қабілеті. Жарыс кезіндегі ойын барысын модельдеу арқылы тактикалық тәсілдерді жетілдіру. Теориялық, психологиялық дайындық 11 Жаттығу және жарыстық жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке тұлға қасиеттерін жетілдіру. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны дамыту және стресс жағдайларында тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Төрешілік негіздерін меңгеру және жарыстық қызметті бағалау біліктілігін арттыру. Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 12 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілетін арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық дайындық 42 Алдыңғы дайындық кезеңінің материалын қайталау. Қарсыластың ерекшеліктері мен ату жағдайын ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Тактикалық дайындық 22 Жарыс кезіндегі ойын барысын модельдеу арқылы тактикалық тәсілдерді жетілдіру. Теориялық, психологиялық дайындық 11 Қарсыласқа психологиялық ықпал ету әдістерін меңгеру және өз ниеттерін жасыру. Өз артықшылықтарыңды барынша пайдалану және қарсыластың кемшіліктерін тиімді қолдану. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Сабақтың конспектісін және жаттығу тапсырмаларының кешенін дайындау: жаттығу бөлімі, негізгі және қорытынды бөлімдер үшін; бастапқы дайындық топтарында оқу-жаттығу сабақтарын өткізу. Барлығы 100 % - Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 10 Қол жеткізілген деңгейде негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) сақтау және оларды әрі қарай қалыптастыру мен дамыту, денсаулықты нығайту, жалпы еңбек қабілетін арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы (АДД) 14 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындау үшін тікелей қажет физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту. Техникалық дайындық 38 Әр ойыншының ерекшеліктерін ескере отырып, жеке техникалық тәсілдерді бойына сіңіру,ойын ережесіне сәйкес шеберліктерін дамыту; Тактикалық дайындық 26 Жаттықтырушының талаптарымен орындалатын тактикалық тәсілдерді орындау және жетілдіру; Теориялық, психологиялық дайындық 11 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерлі қасиеттерге ие, ең жоғары спорттық нәтижелерге жетуге бағытталған спортшы тұлғасын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Тәуелсіз түрде күнделік жүргізу: оқу-жаттығу және жарыстық жүктемелерді есепке алу, спорттық тестілеулерді тіркеу, жарыстардағы өнер көрсетулерді талдау. Барлығы 100 % - Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 9 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы еңбекке қабілеттілігін арттыру және организмді арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы (АДД) 13 Таңдалған спорт түрінде жарыстық жаттығуларды сәтті орындауға тікелей қажетті физикалық қасиеттер мен қозғалыс дағдыларын дамыту Техникалық дайындық 32 Асық ойынына қажетті шыдамдылық, жылдамдық,шапшаңдық қабілеттерін жетілдіру техникасын қалыптастыру; Тактикалық дайындық 32 Тактикалық ойлауды қалыптастыру және оған тікелей байланысты қабілеттерді дамыту – бақылағыштық, тапқырлық, шығармашылық бастамашылдық, қарсыластың тактикалық жоспарларын алдын ала көру, өз әрекеттері мен қарсыластың әрекеттерінің нәтижелерін болжау, сондай-ақ жарыс жағдайы мен қарсыластың әрекетіне байланысты бір тактикалық әрекеттен екіншіге жылдам ауысу қабілетін дамыту; Теориялық, психологиялық дайындық 13 Жоғары жетістіктер спортында маңызды жеке қасиеттерді анықтау, оларды түзету және жетілдіру. Спортшыда жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білім қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны дамыту және стресс жағдайларында тиімді әрекет ету қабілетін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттықтырушының тапсырмасы бойынша негізгі жаттығуларды таңдап, өзін-өзі қыздыру жаттығуын өткізе білу, техникалық әдістерді дұрыс көрсету, басқа оқушылардың жаттығуларды орындаудағы қателерін байқау және түзету, жас топтағы оқушыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйретуге көмек көрсету. Барлығы 100 % - Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 8 5 физикалық қасиеттерді дамытуға бағытталған жаттығулар кешені: Физикалық күш: арқан тарту, керме мен қоссырық, тренажер, фитнес, батпантаспен жұмыс (секіру, итеру); Жылдамдық: жүгіру жолы, қайталап жүгіру, орта, ұзақ және қысқа қашықтықтарға жүгіру; Төзімділік: айналмалы жаттығулар, жүзу, кросс, кедергілермен жүгіру; Икемділік: гимнастикалық жаттығулар, созылу жаттығулары, массаж, монша. Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 . Иық бұлшықеттерінің күшін дамытуға арналған жаттығулар кешені: Батпантаспен арнайы жаттығулар; Резеңкемен жаттығу жасау; Созылу жаттығулары; Еденде жатып қолды бүгіп, жазу; Техникалық дайындық 32 Асық ату спортында сақаны шиіріп ату, бес асықта асықты қағып алу тәсілдерін жетілдіру, жеке стильді қалыптастыру. Асық ату стильдерін меңгеру және нақтылау, нысандарға ату, қашықтыққа ату. Тактикалық дайындық 34 Қарсыласымен ойнау тактикалық жоспарын құру арқылы ойын стратегиясын жетілдіру және қорытындылап, талдау; Теориялық, психологиялық дайындық 13 Ресми спорттық жарыстарға қатысуды қамтамасыз ету және жарыстық қызмет дағдыларын қалыптастыру. Ерік-жігерлі қасиеттерді, өз күшіне сенімділікті тәрбиелеу (финалдық кездесулерден кейін организмді қалпына келтіру туралы лекциялар мен әңгімелер, жарыстарға психологиялық дайындық, жаттығулар мен жарыстардағы спорттық этика, тамақтану және ұйқы тәртібін сақтау туралы әңгімелер, жарыстарды талдау, логикалық ойлауды дамытуға арналған жаттығулар). Қалпына келтіру шаралары 10 Массаж, бассейн, монша, белсенді демалыс. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыс ережелерінің негіздерін меңгеру, жарыстардың өткізілу жүйелерін және хаттамаларын жүргізуді білу. Спорттық жарыстарды тәуелсіз төрешілік ету дағдыларын алу. Барлығы 100 % - 7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық тобы үшін 7-10 жас (ұлдар) Бақылау жаттығулары түрі Бағасы, ұпайы 7 жас 8 жас 9 жас 10 жас 20 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 Гимнастикалық орындықтан бүйірмен тұрып,оңға-солға секіру, 15 с 5 4 3 2 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 16 15 13 12 Орыннан тұрып ұзындыққа секіру 5 4 3 2 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 150 149-145 144-140 139-135 Еденде жатып қолды бүгіп, жазу 5 4 3 2 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 10 9 8 7 3Х10 м, қайталап жүгіру 5 4 3 2 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 8,0 8,1-8,5 8,6-9,2 9,3-10,30 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 1180 1179-1080 1079-1000 999-960 Нығыздалған 1 кг допты желкеден асыра лақтыру 5 4 3 2 350 300 205 200 370 315 200 195 420 370 265 260 470 420 315 300 7-10 жас (қыздар) Бақылау жаттығулары түрі Бағасы, ұпайы 7 жас 8 жас 9 жас 10 жас 20 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 4,8 5,0-5,1 5,2-5,3 5,4-5,5 Гимнастикалық орындықтан бүйірмен тұрып,оңға-солға секіру, 15 с 5 4 3 2 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 18 16 13 12 Орыннан тұрып ұзындыққа секіру 5 4 3 2 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 150 149-145 144-140 139-135 Еденде жатып қолды бүгіп, жазу 5 4 3 2 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 11 10-9 8-7 6-5 3Х10 м, қайталап жүгіру 5 4 3 2 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 8,3 8,4-9,0 9,1-9,9 10,0-11,0 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 1150 1149-1070 1069-980 979-920 Нығыздалған 1 кг допты желкеден асыра лақтыру 5 4 3 2 300 255 170 165 345 290 180 175 395 350 255 250 440 390 270 260 11-13 жас (ұлдар , қыздар) Бақылау жаттығулары түрі Бағасы, ұпайы ұлдар қыздар 11 жас 12 жас 13 жас 11 жас 12 жас 13 жас 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,1 5,2-5,3 5,4-5,5 5,6-5,8 5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 6,0-6,1 5,4 5,3-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 Гимнастикалық орындықтан бүйірмен тұрып,оңға-солға секіру, 30 с 5 4 3 2 40 39-38 37-36 35-34 45 44-43 42-42 41-40 50 49-48 47-45 44-42 38 37-36 35-33 32-31 43 42-41 40-38 37-36 48 47-46 45-43 42-40 Орыннан тұрып ұзындыққа секіру 5 4 3 2 175 174-170 169-165 164-160 185 184-180 179-175 174-170 195 194-190 189-185 184-180 160 159-155 154-150 149-145 170 169-165 164-160 159-155 180 179-175 174-170 169-165 Еденде жатып қолды бүгіп, жазу 5 4 3 2 19 18-17 16-15 14-13 22 21-20 19-18 17-16 35 34-33 32-31 30-29 12 11-10 9-8 7-6 13 12-11 10-9 8-7 14 13-12 11-10 9-8 3Х10 м, қайталап жүгіру 5 4 3 2 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 8,0 8,1-8,7 8,8-9,9 10,0-10,5 7,9 8,0-8,5 8,6-9,3 9,4-9,7 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 1180 1179-1080 1079-1000 999-960 1280 1279-1180 1179-1080 1079-1000 1350 1349-1250 1249-1150 1149-1050 1220 1219-1180 1179-1080 1079-980 1320 1319-1220 1219-1120 1119-1019 1400 1399-1300 1299-1200 1199-1000 Нығыздалған 1 кг допты желкеден асыра лақтыру 5 4 3 2 480 430 320 310 558 490 365 360 610 540 390 385 480 420 300 295 535 470 350 345 600 510 330 320 14-16 жас (ұлдар, қыздар) Бақылау жаттығулары түрі Бағасы, ұпайы ұлдар қыздар 14 жас 15 жас 16 жас 14 жас 15 жас 16 жас 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 4,4 4,5-4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 4,4 4,5-4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 4,4 4,5-4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 5,2 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,1 5,2-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,5 5,6-6,0 6,1-6,5 Гимнастикалық орындықтан бүйірмен тұрып,оңға-солға секіру, 45 с 5 4 3 2 75 74-71 70-69 68-65 80 79-78 77-75 74-72 84 83-80 79-74 73-70 75 74-73 72-71 70-69 78 77-73 72-68 67-64 81 80-76 75-71 70-66 Орыннан тұрып ұзындыққа секіру 5 4 3 2 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-210 209-205 230 229-225 224-220 219-215 190 189-185 184-180 179-175 200 199-195 194-190 189-185 210 209-205 204-200 199-195 Биік кермеде тартылу (рет) 5 4 3 2 6 5 4 3 7 6 5 4 8 7 6 5 16 15-14 13-12 11-10 18 17-16 15-14 13-12 20 19-18 17-16 15-14 3Х10 м, қайталап жүгіру 5 4 3 2 7,3 7,4-7,7 7,8-8,0 8,1-8,4 7,2 7,3-7,6 7,7-7,9 8,0-8,3 7,0 7,1-7,4 7,5-7,8 7,9-8,2 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 1520 1519-1390 1389-1270 1269-1140 1600 1599-1470 1469-1340 1339-1210 1630 1629-1550 1549-1450 1449-1340 1460 1459-1360 1359-1260 1259-1160 1500 1499-1400 1399-1300 1299-1200 1520 1519-1450 1449-1380 1379-1300 Нығыздалған 1 кг допты желкеден асыра лақтыру 5 4 3 2 735 645 465 460 790 700 520 515 890 800 630 625 590 500 345 340 620 560 435 430 655 585 445 440 17-20 жас (ұлдар , қыздар) Бақылау жаттығулары түрі Бағасы, ұпайы ұлдар қыздар 17-18 жас 19 жас 20 жас 17-18 жас 19 жас 20 жас 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 4,4 4,5-4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 4,2 4,3-4,5 4,6-4,8 4,9-5,2 4,0 4,1-4,4 4,5-4,7 4,8-5,0 4,9 5,0-5,2 5,3-5,5 5,6-6,0 5,0 5,1-5,3 5,4-5,8 5,9-6,0 5,0 5,1-5,3 5,4-5,8 5,9-6,0 Гимнастикалық орындықтан бүйірмен тұрып,оңға-солға секіру, 45 с 5 4 3 2 86 85-83 82-81 80-78 88 86-85 84-80 79-75 89 88-86 85-81 80-74 84 83-79 78-74 73-69 85 84-82 81-78 77-73 86 85-83 82-79 78-70 Орыннан тұрып ұзындыққа секіру 5 4 3 2 240 239-235 234-230 229-225 242 241-238 237-234 230-220 245 244-240 239-235 230-225 220 219-215 214-205 204-200 222 221-219 218-215 214-210 225 224-220 219-215 214-210 Биік кермеде тартылу ұлдар (рет) Еденде жатып қолды бүгіп-жазу қыздар (рет) 5 4 3 2 10 9 8 7 12 10 9 8 16 14 12 10 22 21-20 19-18 17-16 24 23-22 21-20 19-17 25 24-23 22-21 20-19 3Х10 м, қайталап жүгіру 5 4 3 2 6,8 6,9-7,2 7,3-7,6 7,7-7,8 6,7 6,8-6,9 7,1-7,5 7,6-7,9 6,6 6,7-7,0 7,1-7,5 7,6-8,0 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 7,4 7,5-7,6 7,8-7,9 8,0-8,3 7,3 7,4-7,5 7,6-7,7 7,8-8,0 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 1650 1649-1570 1569-1470 1469-1360 1700 1699-1600 1599-1480 1479-1400 1750 1749-1650 1649-1580 1579-1500 1530 1529-1440 1439-1370 1369-1290 1550 1549-1480 1479-1450 1449-1400 1600 1599-1580 1579-1540 1539-1500 Нығыздалған 1 кг допты желкеден асыра лақтыру 5 4 3 2 900 850 800 780 950 900 850 800 970 950 900 850 750 720 700 695 770 750 725 700 800 780 750 725 Оқу топтарының оқушылары үшін техникалық-тактикалық дайындық бойынша бақылау нормативтері Жаттығулар атауы Жаттығуды орындау мөлшері Жаттығуды бағалау Алғашқы даярлау топтары (адт оқу жылы 1 жыл) Спортшы көндегі асыққа шеңберден (3 метрлік) 7 рет ату 3 рет тигізу 2 рет тигізу 1 рет тигізу 5 4 3 Шеңбердегі (3 метрлік) «Бес табанды» 7 рет ату. Шеңбердегі «Бес табанды» оң жағынан немесе сол жағынан орындау өз еркінде 3 рет тигізу 2 рет тигізу 1 рет тигізу 5 4 3 Көн сызығымен бірде оң және сол жақ сызық арасында жатқан асықтарды қарама-қарсы 7 рет ату «Параллель» ату 3 рет тигізу 2 рет тигізу 1 рет тигізу 5 4 3 Бес асықта 3-ші жаттығуға дейін мүдірмей орындау 3 жаттығу 3 рет орындау 3 жаттығу 2 рет орындау 3 жаттығу 1 рет орындау 5 4 3 Бес асықта 4-ші жаттығудан 5-ші жаттығуға дейін мүдірмей орындау 5 жаттығу 3 рет орындау 4-5 жаттығу 2 рет орындау 5 жаттығу 1 рет орындау 5 4 3 Бес асықта 6-шы жаттығудан 7-ші жаттығуға дейін мүдірмей орындау 7 жаттығу 3 рет орындау 6-7 жаттығу 2 рет орындау 7 жаттығу 1 рет орындау 5 4 3 Алғашқы даярлау топтары (адт оқу жылы 1 жылдан жоғары) Спортшы көндегі асыққа шеңберден (3 метрлік) 7 рет ату 3 рет тигізу 2 рет тигізу 1 рет тигізу 5 4 3 Шеңбердегі (3 метрлік) «Бес табанды» 7 рет ату. Шеңбердегі Бес табанды оң жағынан немесе сол жағынан орындау өз еркінде 5 рет тигізу 4 рет тигізу 3 рет тигізу 5 4 3 Көн сызығымен бірдей жатқан оң және сол жақ сызық арасында жатқан асықтарды қарама - қарсы 7 рет ату «Параллель» ату 3 рет тигізу 2 рет тигізу 1 рет тигізу 5 4 3 Бес асықта 8-ші жаттығудан 9-шы жаттығуға дейін мүдірмей орындау 9 жаттығу 3 рет орындау 8-9 жаттығу 2 рет орындау 9 жаттығу 1 рет орындау 5 4 3 Бес асықта 10-шы жаттығудан 11-ші жаттығуға дейін мүдірмей орындау 11 жаттығу 3 рет орындау 10-11 жаттығу 2 рет орындау 11 жаттығу 1 рет орындау 5 4 3 Бес асықта 12-ші жаттығудан Ұпай қағу жаттығуына дейін мүдірмей орындау. Ұпай қағуды 3 рет орындау (150 ұ) Ұпай қағуды 3 рет орындау (140 ұ) Ұпай қағуды 3 рет орындау (130 ұ) 5 4 3 Оқу-жаттығу топтары (ожт оқу жылы 1 жыл) Шеңбердегі (4 метрлік) «Бес табанды» 7 рет ату. Шеңбердегі Бес табанды оң жағынан немесе сол жағынан орындау өз еркінде 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Спортшы көндегі асыққа шеңберден (4 метрлік) 7 рет ату 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Көн сызығымен бірдей жатқан оң және сол жақ сызық арасында жатқан асықтарды қарама - қарсы 7 рет ату «Параллель» ату 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Бес асықта 6-ші жаттығудан 7-ші жаттығуға дейін 3 рет мүдірмей орындау 7 жаттығуды 3 рет орындау 6-7 жаттығуды 2 рет орындау 7 жаттығуды 1 рет орындау 5 4 3 Бес асықта 7-ші жаттығудан 8-ші жаттығуға дейін мүдірмей орындау 8 жаттығуды 3 рет орындау 7-8 жаттығуды 2 рет орындау 8 жаттығуды 1 рет орындау 5 4 3 Бес асықта 9-ші жаттығудан 10-шы жаттығуға дейін мүдірмей орындау 10 жаттығуды 3 рет орындау 9-10 жаттығуды 2 рет орындау 10-жаттығуды 1 рет орындау 5 4 3 Оқу-жаттығу топтары (ожт оқу жылы 2 жыл) Спортшы ату сызығынан көндегі асықтары ату (4 метрлік) қашықтықтан 5 рет ату 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Шеңбердегі (4 метрлік) «Бес табанды» 5 рет ату. Шеңбердегі Бес табанды оң жағынан немесе сол жағынан орындау өз еркінде 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Көн сызығымен бірдей жатқан оң және сол жақ сызық арасында жатқан асықтарды қарама - қарсы ату «Параллель» ату 7 рет ату 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Бес асықта 8-ші жаттығудан 9-шы жаттығуға дейін мүдірмей 3 мәрте орындау 9 жаттығуды 3-рет орындау 8-9 жаттығуды 2 рет орындау 9 жаттығуды 1 рет орындау 5 4 3 Бес асықта 10-шы жаттығудан 11-ші жаттығуға дейін мүдірмей 3 мәрте орындау 11 жаттығуды 3 рет орындау 10-11 жаттығуды 2 рет орындау 11 жаттығуды 1 рет орындау 5 4 3 Бес асықта 12-ші жаттығудан, Ұпай қағу жаттығуға дейін мүдірмей 3 мәрте орындау Ұпай қағуды 3 рет орындау (150 ұ) Ұпай қағуды 3 рет орындау (140 ұ) Ұпай қағуды 3 рет орындау (130 ұ) 5 4 3 Оқу-жаттығу топтары (ожт оқу жылы 3 жыл) Спортшы ату сызығынан көндегі асықтары ату (5 метрлік) қашықтықтан 5 рет ату 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Шеңбердегі (5 метрлік) «Бес табанды» 5 рет ату. Шеңбердегі Бес табанды оң жағынан немесе сол жағынан орындау өз еркінде 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Көн сызығымен бірдей оң және сол жақ сызық арасында жатқан асықтарды қарама-қарсы ату «Параллель» ату 5 рет ату 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Бес асықта 9-шы жаттығудан 10-шы жаттығуға дейін мүдірмей 3-мәрте орындау 10 жаттығуды 3 рет орындау 9-10 жаттығуды 2 рет орындау 10 жаттығуды 1 рет орындау 5 4 3 Бес асықта 11-ші жаттығудан 12-ші жаттығуға дейін мүдірмей 3-мәрте орындау 12 жаттығуды 3 рет орындау 11-12 жаттығуды 2 рет орындау 12 жаттығуды 1 рет орындау 5 4 3 Бес асықта ұпайды қағу жаттығуларын мүдірмей 3-мәрте орындау Ұпай қағуды 3 рет орындау (150 ұ) Ұпай қағуды 3 рет орындау (140 ұ) Ұпай қағуды 3 рет орындау (130 ұ) 5 4 3 Оқу-жаттығу топтары (ожт оқу жылы 3 жылдан жоғары) Спортшы ату сызығынан көндегі асықтары ату (5 метрлік) қашықтықтан 5 рет ату 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Шеңбердегі (5 метрлік) «Бес табанды» 5 рет ату. Шеңбердегі Бес табанды оң жағынан немесе сол жағынан орындау өз еркінде 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Көн сызығымен бірдей оң және сол жақ сызық арасында жатқан асықтарды қарама-қарсы ату «Параллель» ату 5 рет ату 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Бес асықта 4-ші жаттығудан 12-ші жаттығуға дейін мүдірмей 3 мәрте орындау 4-12 жаттығуды 3 рет орындау 4-12 жаттығуды 2 рет орындау 4-12 жаттығуды 1 рет орындау 5 4 3 Бес асықта 1-ші жаттығудан 12-ші жаттығуға дейін мүдірмей 3 мәрте орындау 1-12 жаттығуды 3 рет орындау 1-12-жаттығуды 2 рет орындау 1-12 жаттығуды 1 рет орындау 5 4 3 Бес асықта 1-ші жаттығудан,Ұпай қағу жаттығуына дейін мүдірмей 3 мәрте орындау 1-12 жаттығуды 3 рет орындау (150 ұ) 1-12 жаттығуды 3 рет орындау (140 ұ) 1-12 жаттығуды 3 рет орындау (130 ұ) 5 4 3 Спорттық шеберлікті жетілдіру тобы (сжт оқу жылы 1 жыл,2 жыл,2 жылдан жоғары) Спортшы ату сызығынан көндегі асықтары ату (5 метрлік) қашықтықтан 5 рет ату 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Шеңбердегі (5 метрлік) «Бес табанды» 5 рет ату. Шеңбердегі Бес табанды оң жағынан немесе сол жағынан орындау өз еркінде 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Көн сызығымен бірдей оң және сол жақ сызық арасында жатқан асықтарды қарама-қарсы ату «Параллель» ату 5 рет ату 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Бес асықта 8-ші жаттығудан 9-шы жаттығуға дейін мүдірмей орындау 9 жаттығуды 3 рет орындау 8-9 жаттығуды 2 рет орындау 9 жаттығуды 1 рет орындау 5 4 3 Бес асықта 10-шы жаттығудан 11-ші жаттығуға дейін мүдірмей орындау 11 жаттығуды 3 рет орындау 10-11жаттығуды 2 рет орындау 11 жаттығуды 1 рет орындау 5 4 3 Бес асықта 12-ші жаттығудан және ұпай қағу жаттығуына дейін 3 рет мүдірмей орындау Ұпай қағуды 3 рет орындау (150 ұ) Ұпай қағуды 3 рет орындау (140 ұ) Ұпай қағуды 3 рет орындау (130 ұ) 5 4 3 Жоғары спорт шеберлігі топтары (барлық кезең) d-5 м шеңбердің көн сызығында орналасқан 1 кенейді ату сызығынан 7 рет атып шеңберден шығару. Берілген уақыт 1мин 30сек. 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 d-5 м шеңбердің көн сызығында ортасында орналасқан 1 кенейді 6 м қашықтықтан 7 рет атып шеңберден шығару 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Көн сызығымен бірдей оң және сол жақ сызық арасында жатқан асықтарды қарама-қарсы ату «Параллель» ату 5 рет ату 3 рет шеңберден шығару 2 рет шеңберден шығару 1 рет шеңберден шығару 5 4 3 Бес асықта 4-ші жаттығудан 12-ші жаттығуға дейін мүдірмей орындау 4-12 жаттығуды 3 рет орындау 4-12 жаттығуды 2 рет орындау 4-12 жаттығуды 1 рет орындау 5 4 3 Бес асықта 1-ші жаттығудан 12-ші жаттығуға дейін мүдірмей орындау 1-12 жаттығуды 3-рет орындау 1-12 жаттығуды 2-рет орындау 1-12 жаттығуды 1-рет орындау 5 4 3 Бес асықта 12-ші жаттығудан және ұпай қағу жаттығуына дейін мүдірмей орындау. Ұпай қағуды 3 рет орындау (150 ұ) Ұпай қағуды 3 рет орындау (140 ұ) Ұпай қағуды 3 рет орындау (130 ұ) 5 4 3 Ескерту– ең аз ұпай саны – 20 ұпай Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету № п/п Атауы Бірлік өлшемі Саны 1 Асық ату спорты кілемі жиынтық 6 2 Электронды табло жиынтық 6 3 Тұғыр (марапаттауға) дана 1 4 Кілемге тігілетін кеней асықтар жиынтық 12 5 Хронометр (секундомер) жиынтық 6 6 Видеокамера жиынтық 6 7 Бес асық кілемшелері жиынтық 12 8 Күшті жаттықтыру тренажері дана 1 9 Жүгіру жолы (тренажер) дана 1 10 Созылмалы резинке (жгут) жиынтық 6 11 Секіртпе (скакалка) дана 10 12 Гантелдер жиынтық 12 13 Гір жиынтық 2 14 Штанга жиынтық 1 15 Штанга тірегі бар орындық дана 1 16 Швед қабырғасы дана 1 17 Жалаушалар (сары, көк түсті) дана 2 18 Төрешілерге арналған стол дана 4 Спорттық киім және құралдамен жабдықтау № п/п Атауы Бірлік өлшемі Саны 1 Ұлттық киім шалбары (жарыстарға арналған) дана 1 2 Спорттық костюм дана 1 3 Жылы спорттық костюм дана 1 4 Желден қорғайтын костюм дана 1 5 Жарысқа арналған қызыл, көк түсті мата жеңқап (нарукавник) дана 4 6 Қысқа жеңді спорттық футболка дана 2 7 Ұзын жеңді спорттық футболка дана 2 8 Жилет дана 1 9 Ұлттық бас киім дана 1 10 Спорттық бас киім дана 1 11 Кроссовкалар пар 1 12 Спорттық сөмке дана 1 13 Сүлгі дана 1 14 Слансы пар 1 15 Сақалар дана 12

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 109 қосымша Самбо бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 109-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленген. Оның негізгі мақсаты – самбодан спорттық жаттығуларды қамтамасыз ететін барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт бастапқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Даярлықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 14 8 416 АД Т– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3 оқу жылынан астам 8 20 1040 СЖТ – 1 6 24 1248 СЖТ– 2 5 26 1352 СЖТ 2 оқу жылынан астам 5 28 1456 ЖСШТ 4 32-36 1664 - 1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) 15-16 жас аралығындағы жасөспірімдер Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының қандай да бір спорт ұйымына (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшыларды даярлаудың жеке жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады 17-18 жас аралығындағы юниорлар 18-23 жас аралығындағы жастар 19-20 жас аралығындағы жастар Ересектер 18 жастан бастап Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі / жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионаттарына даярлау бойынша ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралары Кешенді медициналық зерттеп-қарауға арналған іс-шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АДТ – 1 0 0 0 0 Ұйымдардың әкімшілігі спорттық іс-шаралардың Күнтізбелік жоспарына сәйкес ағымдағы оқу жылына айқындайды АД Т– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 18 күнт.күн дейін 14 күнт.күн дейін 12 күнге дейін кешенді медициналық тексеру жоспарына сәйкес 7 күнге дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес ОЖТ – 2 18 күнт.күн дейін 14 күнт.күн дейін 12 күнге дейін ОЖТ – 3 18 күнт.күн дейін 14 күнт.күн дейін 12 күнге дейін ОЖТ 3 оқу жылынан астам 18 күнт.күн дейін 14 күнт.күн дейін 12 күнге дейін СЖТ – 1 21 күнт.күн дейін 18 күнт.күн дейін 12 күнге дейін СЖТ– 2 21 күнт.күн дейін 18 күнт.күн дейін 12 күнге дейін СЖТ 2 оқу жылынан астам 21 күнт.күн дейін 18 күнт.күн дейін 12 күнге дейін ЖСШТ 21 күнт.күн дейін 21 күнт.күн дейін 12 күнге дейін Клубтар/секциялар 21 күнт.күн дейін 21 күнт.күн дейін 12 күнге дейін ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) 15-16 жас 18 күнт.күн дейін 18 күнт.күн дейін 12 күнге дейін 17-18 жас 18 күнт.күн дейін 18 күнт.күн дейін 12 күнге дейін 19-20 жас 21 күнт.күн дейін 21 күнт.күн дейін 12 күнге дейін 18-23 жас 21 күнт.күн дейін 21 күнт.күн дейін 12 күнге дейін 18 жастан бастап 21 күнт.күн дейін 21 күнт.күн дейін 12 күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары 15-16 жас 18 күнт.күн дейін 18 күнт.күн дейін 12 күнге дейін 17-18 жас 18 күнт.күн дейін 18 күнт.күн дейін 12 күнге дейін 19-20 жас 21 күнт.күн дейін 21 күнт.күн дейін 12 күнге дейін 18-23 жас 21 күнт.күн дейін 21 күнт.күн дейін 12 күнге дейін 18 жастан бастап 21 күнт.күн дейін 21 күнт.күн дейін 12 күнге дейін Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ – 1 0 0 0 0 0 0 АД Т– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 1 2 2 2 1 2 ОЖТ – 2 1 2 2 2 1 2 ОЖТ – 3 2 3 2 2 2 3 ОЖТ 3 оқу жы­лы­нан астам 2 3 2 2 2 3 СЖТ – 1 4 5 1 0 4 5 СЖТ– 2 4 5 1 0 4 5 СЖТ 2 оқу жы­лы­нан астам 4 5 1 0 4 5 ЖС­ШТ 5 5 1 0 5 5 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) СЖТ, ЖСШ СЖТ және ЖСШ топ­та­ры та­лап­та­ры­на сәй­кес Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер, әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 10-14 жас 15-16 жас 17-18 жас 19-20 жас 18-23 жас 18 жастан ба­стап Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Спорт­тық сам­бо Об­лы­стық тур­нир­лер 22 88 18 72 16 64 14 56 14 56 14 56 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 22 88 18 72 16 64 14 56 14 56 14 56 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 18 72 16 64 14 56 14 56 14 56 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 18 72 16 64 14 56 14 56 14 56 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 18 72 16 64 14 56 14 56 14 56 Жа­уын­гер­лік сам­бо Об­лы­стық тур­нир­лер 14 56 14 56 14 56 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 14 56 14 56 14 56 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 14 56 14 56 14 56 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 14 56 14 56 14 56 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 14 56 14 56 14 56 Жа­ға­жай сам­бо Об­лы­стық тур­нир­лер 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 32 8 32 8 32 8 32 8 32 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санатты төреші Аудандық турнирлер 5 4 1 Облыстық турнирлер 10 4 3 1 Республикалық турнирлер 10 10 5 2 Ресми облыстық жарыстар 10 4 3 1 Ресми республикалық жарыстар 10 5 5 4 3 Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 38 Жүгіру, жүзу, икемділік жаттығулары және жалпы даму жаттығулары арқылы негізгі физикалық қасиеттерді дамытады. Арнайы дене дайындығы (АДД) 15 Күрес және соққылар элементтерін имитациялайтын жаттығуларды қолдана отырып, самбоға тән күш, төзімділік пен үйлестіруді дамытуға бағытталған. Техникалық дайындығы 38 Негізгі лақтыруды, самбовкадан ұстауды, партерде ұстауды және қорғаныс әрекеттерін меңгеру мен жаттығуды, қолмен және аяқпен соққыларды, сондай-ақ бастапқы деңгейдегі тактикалық дағдыларды қалыптастыруды қамтиды. Тактикалық, теориялық және психологиялық дайындығы 8 Тактикалық дайындық: қарсы шабуылдар мен қорғанысты қоса алғанда, кілемдегі жағдайға байланысты оңтайлы әрекеттерді таңдау қабілетін қалыптастырады. Теориялық дайындық: самбо тарихымен, бәсекелестік ережелерімен, кілемдегі мінез-құлық этикасымен және күреске қолданылатын анатомия мен физиология негіздерімен таныстырады. Психологиялық дайындық: Өзін-өзі бақылауды, өз қабілеттеріне деген сенімділікті және бәсекелестік жағдайда толқу мен стрессті жеңе білуге бағытталған. Спорттық жарыстарға қатысу - Медициналық, медико‑биологиялық және қалпына келтіру іс‑шаралары, тестілеу және бақылау 1 Денсаулық жағдайын және жаттығу процесінің тиімділігін бақылау үшін дене шынықтыруды тестілеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 37 Жүгіру, жүзу, икемділік жаттығулары және жалпы даму жаттығулары арқылы негізгі физикалық қасиеттерді дамытады. Арнайы дене дайындығы (АДД) 15 Күрес және соққылар элементтерін имитациялайтын жаттығуларды қолдана отырып, самбоға тән күш, төзімділік пен үйлестіруді дамытуға бағытталған. Техникалық дайындығы 37 Негізгі лақтыруды, самбовкадан ұстауды, партерде ұстауды және қорғаныс әрекеттерін меңгеру мен жаттығуды, қолмен және аяқпен соққыларды, сондай-ақ тактикалық дағдыларды қалыптастыруды қамтиды. Тактикалық, теориялық және психологиялық дайындығы 8 Тактикалық дайындық: қарсы шабуылдар мен қорғанысты қоса алғанда, кілемдегі жағдайға байланысты оңтайлы әрекеттерді таңдау қабілетін қалыптастырады. Теориялық дайындық: самбо тарихымен, бәсекелестік ережелерімен, кілемдегі мінез-құлық этикасымен және күреске қолданылатын анатомия мен физиология негіздерімен таныстырады. Психологиялық дайындық: Өзін-өзі бақылауды, өз қабілеттеріне деген сенімділікті және бәсекелестік жағдайда толқу мен стрессті жеңе білуге бағытталған. Спорттық жарыстарға қатысу 1 Шеберлік деңгейін арттыру және қол жеткізілген нәтижелерді бағалау үшін жаттығу жарыстарына қатысу. Медициналық, медико‑биологиялық және қалпына келтіру іс‑шаралары, тестілеу және бақылау 2 Денсаулық жағдайын және жаттығу процесінің тиімділігін бақылау үшін дене шынықтыруды тестілеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 25 Негізгі физикалық қасиеттерді дамытуға бағытталған: жүгіру, жүзу, икемділік жаттығулары және жалпы даму жаттығулары арқылы күш, төзімділік, жылдамдық, ептілік және икемділік. Арнайы дене дайындығы (АДД) 23 Самбовкадан ұстау, лақтыру және партерде ұстау сияқты күрес элементтерін, қолмен және аяқпен соққылар мен тұншықтыру тәсілдері сияқты жекпе-жек элементтерін имитациялайтын жаттығуларды қолдана отырып, самбоға тән физикалық қасиеттерді дамытуға бағытталған. Техникалық дайындығы 33 Негізгі лақтыруды, самбовкадан ұстауды, партерде ұстауды және қорғаныс әрекеттерін меңгеру мен жаттығуды, сондай-ақ бастапқы деңгейдегі тактикалық дағдыларды қалыптастыруды қамтиды. Тактикалық, теориялық және психологиялық дайындығы 13 Тактикалық дайындық: қарсы шабуылдар мен қорғанысты қоса алғанда, кілемдегі жағдайға байланысты оңтайлы әрекеттерді таңдау қабілетін қалыптастырады. Теориялық дайындық: самбо тарихымен, бәсекелестік ережелерімен, кілемдегі мінез-құлық этикасымен және күреске қолданылатын анатомия мен физиология негіздерімен таныстырады. Психологиялық дайындық: Өзін-өзі бақылауды, өз қабілеттеріне деген сенімділікті және бәсекелестік жағдайда толқу мен стрессті жеңе білуге бағытталған. Спорттық жарыстарға қатысу 3 Шеберлік деңгейін арттыру және қол жеткізілген нәтижелерді бағалау үшін ресми және жаттығу жарыстарына жоспарлы қатысу. Медициналық, медико‑биологиялық және қалпына келтіру іс‑шаралары, тестілеу және бақылау 2 Денсаулық жағдайын және жаттығу процесінің тиімділігін бақылау үшін тұрақты медициналық тексерулер, сондай-ақ дене шынықтыру дайындығын тексеру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу процесін ұйымдастырумен, жаттықтырушының көмекшісі немесе төреші ретінде жарыстарға қатысумен, сондай-ақ қойылымдарды талдаумен танысу. Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 25 Негізгі физикалық қасиеттерді дамытуға бағытталған: жүгіру, жүзу, икемділік жаттығулары және жалпы даму жаттығулары арқылы күш, төзімділік, жылдамдық, ептілік және икемділік. Арнайы дене дайындығы (АДД) 23 Самбовкадан ұстау, лақтыру және партерде ұстау сияқты күрес элементтерін, қолмен және аяқпен соққылар мен тұншықтыру тәсілдері сияқты жекпе-жек элементтерін имитациялайтын жаттығуларды қолдана отырып, самбоға тән физикалық қасиеттерді дамытуға бағытталған. Техникалық дайындығы 33 Негізгі лақтыруды, самбовкадан ұстауды, партерде ұстауды және қорғаныс әрекеттерін меңгеру мен жаттығуды, сондай-ақ бастапқы деңгейдегі тактикалық дағдыларды қалыптастыруды қамтиды. Тактикалық, теориялық және психологиялық дайындығы 13 Тактикалық дайындық: қарсы шабуылдар мен қорғанысты қоса алғанда, кілемдегі жағдайға байланысты оңтайлы әрекеттерді таңдау қабілетін қалыптастырады. Теориялық дайындық: самбо тарихымен, бәсекелестік ережелерімен, кілемдегі мінез-құлық этикасымен және күреске қолданылатын анатомия мен физиология негіздерімен таныстырады. Психологиялық дайындық: Өзін-өзі бақылауды, өз қабілеттеріне деген сенімділікті және бәсекелестік жағдайда толқу мен стрессті жеңе білуге бағытталған. Спорттық жарыстарға қатысу 3 Шеберлік деңгейін арттыру және қол жеткізілген нәтижелерді бағалау үшін ресми және жаттығу жарыстарына жоспарлы қатысу. Медициналық, медико‑биологиялық және қалпына келтіру іс‑шаралары, тестілеу және бақылау 2 Денсаулық жағдайын және жаттығу процесінің тиімділігін бақылау үшін тұрақты медициналық тексерулер, сондай-ақ дене шынықтыру дайындығын тексеру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу процесін ұйымдастырумен, жаттықтырушының көмекшісі немесе төреші ретінде жарыстарға қатысумен, сондай-ақ қойылымдарды талдаумен танысу. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 22 Негізгі физикалық қасиеттерді дамытуға бағытталған: жүгіру, жүзу, икемділік жаттығулары және жалпы даму жаттығулары арқылы күш, төзімділік, жылдамдық, ептілік және икемділік. Арнайы дене дайындығы (АДД) 23 Самбовкадан ұстау, лақтыру және партерде ұстау сияқты күрес элементтерін, қолмен және аяқпен соққылар мен тұншықтыру тәсілдері сияқты жекпе-жек элементтерін имитациялайтын жаттығуларды қолдана отырып, самбоға тән физикалық қасиеттерді дамытуға бағытталған. Техникалық дайындығы 30 Негізгі лақтыруды, самбовкадан ұстауды, партерде ұстауды және қорғаныс әрекетерін меңгеру мен жаттығуды , сондай-ақ бастапқы деңгейдегі тактикалық дағдыларды қалыптастыруды қамтиды. Тактикалық, теориялық және психологиялық дайындығы 16 Тактикалық дайындық: қарсы шабуылдар мен қорғанысты қоса алғанда, кілемдегі жағдайға байланысты оңтайлы әрекеттерді таңдау қабілетін қалыптастырады. Теориялық дайындық: самбо тарихымен, бәсекелестік ережелерімен, кілемдегі мінез-құлық этикасымен және күреске қолданылатын анатомия мен физиология негіздерімен таныстырады. Психологиялық дайындық: Өзін-өзі бақылауды, өз қабілеттеріне деген сенімділікті және бәсекелестік жағдайда толқу мен стрессті жеңе білуге бағытталған. Спорттық жарыстарға қатысу 4 Шеберлік деңгейін арттыру және қол жеткізілген нәтижелерді бағалау үшін ресми және жаттығу жарыстарына үнемі қатысу. Медициналық, медико‑биологиялық және қалпына келтіру іс‑шаралары, тестілеу және бақылау 4 Тұрақты медициналық тексерулер, тереңдетілген тексерулер, қалпына келтіру процедураларын (массаж, гидротерапия, витаминдік кешендер) жүргізу, сондай-ақ денсаулық жағдайы мен жаттығу процесінің тиімділігін бақылау үшін дене дайындығын тестілеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу процесін ұйымдастырумен, жаттықтырушының көмекшісі немесе төреші ретінде жарыстарға қатысумен, сондай-ақ қойылымдарды талдаумен танысу. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 20 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Самбода бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық дайындығы 27 Қарсыластың ерекшеліктері мен жекпе-жектегі жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Тактикалық, теориялық және психологиялық дайындығы 18 Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Спорттық жарыстарға қатысу 4 Шеберлік деңгейін арттыру және қол жеткізілген нәтижелерді бағалау үшін ресми және жаттығу жарыстарына үнемі қатысу. Медициналық, медико‑биологиялық және қалпына келтіру іс‑шаралары, тестілеу және бақылау 4 Тұрақты медициналық тексерулер, тереңдетілген тексерулер, қалпына келтіру процедураларын (массаж, гидротерапия, витаминдік кешендер) жүргізу, сондай-ақ денсаулық жағдайы мен жаттығу процесінің тиімділігін бақылау үшін дене дайындығын тестілеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 13 Қарқынды жаттығулар, соның ішінде жүгіру, жүзу, гимнастика және күш жаттығулары арқылы күшті, төзімділікті, жылдамдықты, икемділікті және үйлестіруді терең дамытуға назар аудару. Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Спорттық және жауынгерлік самбоға тән физикалық қасиеттерді жетілдіруге бағытталған, күрес пен жекпежек элементтерін самбовкадан ұстау, лақтыру, партерде ұстау, қолаяқпен соққылар және тұншықтыру әдістерін имитациялайтын жаттығуларды қолдану. Техникалық дайындығы 25 Күрделі лақтыруды, самбовкадан ұстауды, партерде ұстауды және қорғаныс әрекеттерін меңгеру мен жаттығуды, сондай-ақ бастапқы деңгейдегі тактикалық дағдыларды қалыптастыру. Тактикалық, теориялық және психологиялық дайындығы 25 Тактикалық дайындық: қарсы шабуылдар мен қорғанысты қоса алғанда, кілемдегі жағдайға байланысты оңтайлы әрекеттерді таңдау қабілетін қалыптастырады. Теориялық дайындық: самбо тарихымен, бәсекелестік ережелерімен, кілемдегі мінез-құлық этикасымен және күреске қолданылатын анатомия мен физиология негіздерімен таныстырады. Психологиялық дайындық: Өзін-өзі бақылауды, өз қабілеттеріне деген сенімділікті және бәсекелестік жағдайда толқу мен стрессті жеңе білуге бағытталған. Спорттық жарыстарға қатысу 5 Шеберлік деңгейін арттыру және қол жеткізілген нәтижелерді бағалау үшін ресми және жаттығу жарыстарына белсенді қатысу. Медициналық, медико‑биологиялық және қалпына келтіру іс‑шаралары, тестілеу және бақылау 5 Тұрақты медициналық тексерулер, тереңдетілген тексерулер, қалпына келтіру процедураларын (массаж, гидротерапия, витаминдік кешендер) жүргізу, сондай-ақ денсаулық жағдайы мен жаттығу процесінің тиімділігін бақылау үшін дене дайындығын тестілеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Жаттығу процесін ұйымдастырумен, жаттықтырушының көмекшісі немесе төреші ретінде жарыстарға қатысумен, сондай-ақ қойылымдарды талдаумен танысу. Барлығы 100% Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 13 Қарқынды жаттығулар, соның ішінде жүгіру, жүзу, гимнастика және күш жаттығулары арқылы күшті, төзімділікті, жылдамдықты, икемділікті және үйлестіруді терең дамытуға назар аударыңыз. Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Спорттық және жауынгерлік самбоға тән физикалық қасиеттерді жетілдіруге бағытталған, күрес пен жекпежек элементтерін самбовкадан ұстау, лақтыру, партерде ұстау, қолаяқпен соққылар және тұншықтыру әдістерін имитациялайтын жаттығуларды қолдану. Техникалық дайындығы 25 Күрделі лақтыруды, самбовкадан ұстауды, партерде ұстауды және қорғаныс әрекеттерін меңгеру мен жаттығуды, сондай-ақ бастапқы деңгейдегі тактикалық дағдыларды қалыптастыру. Тактикалық, теориялық және психологиялық дайындығы 25 Тактикалық дайындық: қарсы шабуылдар мен қорғанысты қоса алғанда, кілемдегі жағдайға байланысты оңтайлы әрекеттерді таңдау қабілетін қалыптастырады. Теориялық дайындық: самбо тарихымен, бәсекелестік ережелерімен, кілемдегі мінез-құлық этикасымен және күреске қолданылатын анатомия мен физиология негіздерімен таныстырады. Психологиялық дайындық: Өзін-өзі бақылауды, өз қабілеттеріне деген сенімділікті және бәсекелестік жағдайда толқу мен стрессті жеңе білуге бағытталған. Спорттық жарыстарға қатысу 5 Шеберлік деңгейін арттыру және қол жеткізілген нәтижелерді бағалау үшін ресми және жаттығу жарыстарына белсенді қатысу. Медициналық, медико‑биологиялық және қалпына келтіру іс‑шаралары, тестілеу және бақылау 5 Тұрақты медициналық тексерулер, тереңдетілген тексерулер, қалпына келтіру процедураларын (массаж, гидротерапия, витаминдік кешендер) жүргізу, сондай-ақ денсаулық жағдайы мен жаттығу процесінің тиімділігін бақылау үшін дене дайындығын тестілеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Жаттығу процесін ұйымдастырумен, жаттықтырушының көмекшісі немесе төреші ретінде жарыстарға қатысумен, сондай-ақ қойылымдарды талдаумен танысу. Барлығы 100 % Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 10 Қарқынды жаттығулар, соның ішінде жүгіру, жүзу, гимнастика және күш жаттығулары арқылы күшті, төзімділікті, жылдамдықты, икемділікті және үйлестіруді терең дамытуға назар аударыңыз. Арнайы дене дайындығы (АДД) 25 Спорттық және жауынгерлік самбоға тән физикалық қасиеттерді жетілдіруге бағытталған, күрес пен жекпежек элементтерін самбовкадан ұстау, лақтыру, партерде ұстау, қолаяқпен соққылар және тұншықтыру әдістерін имитациялайтын жаттығуларды қолдану. Техникалық дайындығы 23 Күрделі лақтыруды, самбовкадан ұстауды, партерде ұстауды және қорғаныс әрекеттерін меңгеру мен жаттығуды, сондай-ақ бастапқы деңгейдегі тактикалық дағдыларды қалыптастыру. Тактикалық, теориялық және психологиялық дайындығы 28 Тактикалық дайындық: қарсы шабуылдар мен қорғанысты қоса алғанда, кілемдегі жағдайға байланысты оңтайлы әрекеттерді таңдау қабілетін қалыптастырады. Теориялық дайындық: самбо тарихымен, бәсекелестік ережелерімен, кілемдегі мінез-құлық этикасымен және күреске қолданылатын анатомия мен физиология негіздерімен таныстырады. Психологиялық дайындық: Өзін-өзі бақылауды, өз қабілеттеріне деген сенімділікті және бәсекелестік жағдайда толқу мен стрессті жеңе білуге бағытталған. Спорттық жарыстарға қатысу 6 Шеберлік деңгейін арттыру және қол жеткізілген нәтижелерді бағалау үшін ресми және жаттығу жарыстарына белсенді қатысу. Медициналық, медико‑биологиялық және қалпына келтіру іс‑шаралары, тестілеу және бақылау 6 Тұрақты медициналық тексерулер, тереңдетілген тексерулер, қалпына келтіру процедураларын (массаж, гидротерапия, витаминдік кешендер) жүргізу, сондай-ақ денсаулық жағдайы мен жаттығу процесінің тиімділігін бақылау үшін дене дайындығын тестілеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Жаттығу процесін ұйымдастырумен, жаттықтырушының көмекшісі немесе төреші ретінде жарыстарға қатысумен, сондай-ақ қойылымдарды талдаумен танысу. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 10 Қарқынды жаттығулар, соның ішінде жүгіру, жүзу, гимнастика және күш жаттығулары арқылы күшті, төзімділікті, жылдамдықты, икемділікті және үйлестіруді терең дамытуға назар аударыңыз. Арнайы дене дайындығы (АДД) 26 Спорттық және жауынгерлік самбоға тән физикалық қасиеттерді жетілдіруге бағытталған, күрес пен жекпежек элементтерін самбовкадан ұстау, лақтыру, партерде ұстау, қолаяқпен соққылар және тұншықтыру әдістерін имитациялайтын жаттығуларды қолдану. Техникалық дайындығы 20 Күрделі лақтыруды, самбовкадан ұстауды, партерде ұстауды және қорғаныс әрекеттерін меңгеру мен жаттығуды, сондай-ақ бастапқы деңгейдегі тактикалық дағдыларды қалыптастыру. Тактикалық, теориялық және психологиялық дайындығы 30 Тактикалық дайындық: қарсы шабуылдар мен қорғанысты қоса алғанда, кілемдегі жағдайға байланысты оңтайлы әрекеттерді таңдау қабілетін қалыптастырады. Теориялық дайындық: самбо тарихымен, бәсекелестік ережелерімен, кілемдегі мінез-құлық этикасымен және күреске қолданылатын анатомия мен физиология негіздерімен таныстырады. Психологиялық дайындық: Өзін-өзі бақылауды, өз қабілеттеріне деген сенімділікті және бәсекелестік жағдайда толқу мен стрессті жеңе білуге бағытталған. Спорттық жарыстарға қатысу 6 Шеберлік деңгейін арттыру және қол жеткізілген нәтижелерді бағалау үшін ресми және жаттығу жарыстарына белсенді қатысу. Медициналық, медико‑биологиялық және қалпына келтіру іс‑шаралары, тестілеу және бақылау 6 Тұрақты медициналық тексерулер, тереңдетілген тексерулер, қалпына келтіру процедураларын (массаж, гидротерапия, витаминдік кешендер) жүргізу, сондай-ақ денсаулық жағдайы мен жаттығу процесінің тиімділігін бақылау үшін дене дайындығын тестілеу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Жаттығу процесін ұйымдастырумен, жаттықтырушының көмекшісі немесе төреші ретінде жарыстарға қатысумен, сондай-ақ қойылымдарды талдаумен танысу. Барлығы 100

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ұлдар Қыздар Ұлдар Қыздар Бағалау 1. Жалпы дене дайындығының нормативтері 1.1. 30 м жүгіру сек. артық емес артық емес 6,2 6,4 5,7 6,0 1.2 1000 м жүгіру мин. сек. артық емес артық емес 6.10 6.30 - - 1.3 1500 м жүгіру мин. сек. артық емес артық емес - - 8.20 8.55 1.4 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек. артық емес артық емес 9,6 9,9 9,0 9,4 1.5 Екі аяқпен итеріліп тұрған орыннан ұзындыққа секіру см. кем емес кем емес 130 120 150 135 1.6 Гимнастикалық орындықта тік тұрып алға қарай еңкейю (орындық деңгейінен) см. кем емес кем емес +2 +3 +3 +4 1.7 Еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу саны кем емес кем емес 10 5 13 7 1.8 Биік белтемірде тартылу саны кем емес кем емес 2 - 3 - 1.9 90 см төмен белтемірде тартылу саны кем емес кем емес - 7 - 9 Оқу-жаттығу топтары үшін № Жаттығу Бірлік өлшемдер Ұлдар Қыздар 1. Жалпы дене шынықтыру дайындығының нормативтері 1.1. 60 м жүгіру сек. артық емес 10,4 10,9 1.2 1500 м жүгіру мин. сек. артық емес 8,05 8,29 1.3 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек. артық емес 8,7 9,1 1.4 Екі аяқпен итеріліп тұрған орыннан ұзындыққа секіру см. кем емес 160 145 1.5 Гимнастикалық орындықта тік тұрып алға қарай еңкейю (орындық деңгейінен) см. кем емес +5 +6 1.6 Еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу саны кем емес 18 9 1.7 Биік белтемірде тартылу саны кем емес 4 - 1.8 90 см төмен белтемірде тартылу саны кем емес - 11 1.9 Денені шалқасынан жатып көтеру (1 минут ішінде) саны артық емес 49 43 2. Арнайы дене шынықтыру дайындығының нормативтері 2.1 «Күрес көпірінде» айналу (5 рет солға және 5 рет оңға) сек. артық емес 15,0 18,3 2.2 Кілемде баспен тіреліп «күрес көпірінде» аударылып, бастапқы күйге оралу, 10 рет сек. артық емес 18,0 20,0 2.3 Жұбын 10 рет лақтыру (жамбас арқылы, алдыңғы аяқпен шалу, аяқты қағып (подхват), арқа арқылы) сек. артық емес 14,5 17,0 3. спорттық біліктілік деңгейі 3.1 спорттық даярлық кезеңінде оқу мерзімі (3 жылдан дейін) Спорттық разрядтар: «1ші жасөспірімдік разряды», «2ші жасөспірімдік разряд», «3ші жасөспірімдік разряд» 3.2 спорттық даярлық кезеңінде оқу мерзімі (3 жылдан астам) Спорттық разрядтар: «1ші жасөспірімдік разряд», «2ші разряд», «3ші разряд» Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жаттығу Бірлік өлшемдер Ұлдар Қыздар 1. Жалпы дене шынықтыру дайындығының нормативтері 1.1. 60 м жүгіру сек. артық емес 8,2 9,6 1.2 2000 м жүгіру мин. сек. артық емес 8,10 10,00 1.3 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек. артық емес 7,2 8,0 1.4 Екі аяқпен итеріліп тұрған орыннан ұзындыққа секіру см. кем емес 215 180 1.5 Гимнастикалық орындықта тік тұрып алға қарай еңкейю (орындық деңгейінен) см. кем емес +11 +15 1.6 Еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу саны кем емес 36 15 1.7 Биік белтемірде тартылу саны кем емес 12 - 1.8 90 см төмен белтемірде тартылу саны кем емес - 18 1.9 Денені шалқасынан жатып көтеру (1 минут ішінде) саны кем емес 49 43 2. Арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері 2.1 «Күрес көпірінде» айналу (5 рет солға және 5 рет оңға) сек. артық емес 15,0 18,3 2.2 Кілемде баспен тіреліп «күрес көпірінде» аударылып, бастапқы күйге оралу, 10 рет сек. артық емес 18,0 20,0 2.3 Жұбын 10 рет лақтыру (жамбас арқылы, алдыңғы аяқпен шалу, аяқты қағып (подхват), арқа арқылы) сек. артық емес 14,5 17,0 2.4 Жұбын кеуде арқылы 10 рет лақтырады сек. артық емес 17,0 20,0 3. спорттық біліктілік деңгейі 3.1 «Қазақстан Республикасының спорт шеберіне үміткер» спорттық разряд Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығу Бірлік өлшемдер Ұлдар Қыздар 1. Жалпы дене шынықтыру дайындығының нормативтері 1.1. 100 м жүгіру сек. артық емес 13,4 16,0 1.2 2000 м жүгіру мин. сек. артық емес - 9,50 1.3 3000 м жүгіру мин. сек. артық емес 12,40 - 1.4 3х10 м алға және кері бағытта жүгіру (челночный бег) сек. кем емес 6,9 7,9 1.5 Екі аяқпен итеріліп тұрған орыннан ұзындыққа секіру см. кем емес 230 185 1.6 Гимнастикалық орындықта тік тұрып алға қарай еңкейю (орындық деңгейінен) см. кем емес +13 +16 1.7 Еденде тіреліп жатып қолды бүгу және жазу саны кем емес 42 16 1.8 Биік белтемірде тартылу саны кем емес 14 - 1.9 90 см төмен белтемірде тартылу саны кем емес - 19 1.10 Денені шалқасынан жатып көтеру (1 минут ішінде) саны 50 44 2. Арнайы дене шынықтыру даярлығының нормативтері 2.1 «Күрес көпірінде» айналу (5 рет солға және 5 рет оңға) сек. артық емес 15,0 18,3 2.2 Кілемде баспен тіреліп «күрес көпірінде» аударылып, бастапқы күйге оралу, 10 рет сек. артық емес 18,0 20,0 2.3 Жұбын 10 рет лақтыру (жамбас арқылы, алдыңғы аяқпен шалу, аяқты қағып (подхват), арқа арқылы) сек. артық емес 14,5 17,0 2.4 Жұбын кеуде арқылы 10 рет лақтырады сек. артық емес 17,0 20,0 3. спорттық біліктілік деңгейі 3.1 «Қазақстан Республикасының спорт шебері» спорттық атағы Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету Рет № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі Бұй­ым­дар са­ны 1. Гим­на­сти­ка­лық қа­быр­ға­ға ауы­спа­лы би­ік­тікте­гі штан­га­лар да­на 2 2. Спорт­тық шай­нек­тер(6, 8, 16, 24, 32 кг) жи­нақ 2 3. Гонг да­на 1 4. Ақ­па­рат­тық тақ­та да­на 1 5. Ай­на (2x3 м) да­на 1 6. До­пты үр­ле­у­ге ар­нал­ған ине да­на 5 7. Өр­ме­ле­у­ге ар­нал­ған ар­қан да­на 2 8. Тар­ты­ла­тын ар­қан да­на 1 9. Сам­бо кі­ле­мі (11x11 м) жи­нақ 1 10. Гим­на­сти­ка­лық са­қи­на­лар жұп 1 11. Мас­саж ку­шет­ка­сы да­на 1 12. Лон­жа қол­мен да­на 1 13. Би­ік­ті­гі 120, 130, 140, 150, 160 см жат­тығу ма­не­кен­де­рі жи­нақ 1 14. Мат гим­на­сти­ка­лық да­на 10 15. Бокс сө­мке­сі да­на 1 16. Бас­кет­бол до­бы да­на 2 17. Доп во­лей­бол да­на 2 18. Рег­би до­бы да­на 2 19. Ба­сы­л­ған доп (ме­ди­ци­на до­бы) (1-ден 5 кг-ға дей­ін) жи­нақ 2 20. Доп фут­бол да­на 2 21. Әм­бе­бап сор­ғы (шар­лар­ды үр­леу үшін) да­на 1 22. Гим­на­сти­ка­лық қа­быр­ға­ға ауы­спа­лы би­ік­тік (әм­бе­бап) да­на 2 23. Ре­зең­ке амор­ти­за­тор да­на 10 24. Се­кун­до­мер элек­трон­ды да­на 3 25. Гим­на­сти­ка­лық ар­қан да­на 20 26. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық да­на 4 27. Гим­на­сти­ка­лық қа­быр­ға (бө­лім) да­на 8 28. Тө­ре­ші­лер­дің элек­трон­дық таб­ло­сы (те­ле­ви­зи­я­лық па­нель және но­ут­бук) жи­нақ 1 29. Қыл­қа­лам үй­ке­ліс ма­ши­на­сы да­на 16 30. Әм­бе­бап ша­ғын га­ба­рит­ті Тре­на­жер да­на 1 31. Ауыр ат­ле­ти­ка штан­га­сы жи­нақ 1 32. Элек­трон­дық та­ра­зы 150 кг дей­ін да­на 1 Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету Же­ке пай­да­ла­ну­ға бе­рі­ле­тін спорт­тық жаб­дық­тар № Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі Есеп бір­лі­гі Спорт­тық дай­ын­дық ке­зең­де­рі Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ба­стап­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жы­лы) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жы­лы) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жы­лы) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жы­лы) са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жы­лы) 1. Сам­бо­ға ар­нал­ған етік жұп бі­лім алушы­ға - - 2 1 2 1 2 0,5 2 1 2. Бел­бе­уі бар сам­бо күр­те (қы­зыл және көк) жи­нақ бі­лім алушы­ға - - 2 1 2 1 2 0,5 2 1 3. Ақ тү­сті Фут­бол­ка (Әй­ел­дер үшін) да­на бі­лім алушы­ға - - 2 1 3 0,20 4 0,25 2 1 4. Сам­бо шорт­та­ры (қы­зыл және көк) жи­нақ бі­лім алушы­ға - - 2 1 2 0,5 3 0,5 2 1 5. Шап­қа ар­нал­ған про­тек­тор да­на бі­лім алушы­ға - - 1 1 2 1 2 0,5 1 1 6. Сам­бо дулы­ға (қы­зыл және көк) жи­нақ бі­лім алушы­ға - - 1 1 2 1 2 1 1 1 7. Сам­бо қол­ғап­та­ры (қы­зыл және көк) жи­нақ бі­лім алушы­ға - - 1 1 2 1 2 0,5 1 1 8. Спорт­тық Ко­стюм (сал­та­нат­ты) да­на бі­лім алушы­ға - - 1 1 1 1 1 1 1 1 9. Спорт­тық Ко­стюм (жат­тығу) да­на бі­лім алушы­ға - - 1 1 1 1 1 1 1 1 10. Сам­бо­ға ар­нал­ған ба­ра­бан жа­стық­ша­ла­ры (қы­зыл және көк) жи­нақ бі­лім алушы­ға - - 1 1 1 1 2 0,5 1 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 110 қосымша Бодибилдинг бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 110-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру мақсатында әзірленді. Оның негізгі мақсаты - бодибилдинг бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі мақсаттары мен міндеттері:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытуға логикалық әрі тиімді жүйе құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде қазақстандық спортшылардың әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік беретін халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне арналған нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 14 8 416 АД – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3-тен жоғары 8 20 1040 СЖ – 1 6 24 1248 СЖ– 2 5 26 1352 СЖ 2-ден жоғары 5 28 1456 ЖСШ 4 32/36 1664/1872 Клубтар/ секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) АД – 1 Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының қандай да бір спорт ұйымына (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне қарай, сондай-ақ спортшыларды даярлаудың жеке жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады АД – 2 АД 2-ші оқу жылы ЖСШ Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Жұмыстың ішкі регламенті мен ережелеріне сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстарға дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасы чемпионатына дайындық бойынша оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі/жасы Халықаралық жарыстарға дайындық ОЖЖ Ескертпе Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД – 1 0 0 0 0 АД – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін кешенді медициналық тексеру жоспарына сәйкес 7 күнге дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес Спорттық іс-шаралардың күнтізбелік жоспарына сәйкес, ағымдағы оқу жылына ұйымдардың әкімшілігі белгілейді ОЖТ – 2 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін ОЖТ – 3 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін ОЖТ 3-тен жоғары 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін СЖ – 1 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін СЖ– 2 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін СЖ 2-ден жоғары 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін ЖСШ 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін Клубтар / секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) АД – 1 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін АД – 2 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін АД 2-ші оқу жылы 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін ЖСШ 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізу орнына бару және кері қайту уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар (ұсы­ны­ла­тын са­ны) Оқу-жат­тығу жиын­да­ры (ұсы­ны­ла­тын са­ны Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД – 1 0 0 0 0 0 0 АД – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 2 4 2 2 2 8 ОЖТ – 2 2 4 2 2 2 8 ОЖТ – 3 4 4 2 2 4 8 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 4 4 2 2 4 8 СЖ – 1 6 6 4 4 10 8 СЖ– 2 6 6 4 4 10 8 СЖ 2-ден жо­ға­ры 8 8 4 4 12 10 ЖСШ 10 6 4 4 16 12 Клуб­тар / сек­ци­я­лар Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар­ды ұй­ым­да­сты­ра­тын спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры мен ұй­ым­дар, ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру және спорт­ты да­мы­ту қыз­ме­тін жү­зе­ге асы­ра­тын дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры. Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізу орнына бару және кері қайту уақытын есепке алмай белгіленген

4. Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз ету жөніндегі нормалар Ерлер мен әйелдер командалық (жұптық (аралас: еркек және әйел), аралас командалық (2 еркек және 2 әйел) жарыстар) Жа­рыс түр­ле­рі Ба­ла­лық шақ, қыз/ұл (9-12 жас) Жа­сө­спі­рім шақ, қы­здар/ұл­дар (13-18 жас) Жа­сө­спі­рім жас, жа­сө­спі­рім­дер (19-23 жас) Жа­стық шақ, Әй­ел­дер/ер­лер (24-26 жас) Ере­сек жас, Әй­ел­дер/ер­лер (27 жастан ба­стап) Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 3 9 6 18 12 36 15 45 18 54 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 9 8 24 15 45 18 54 30 90 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 3 9 8 24 15 45 18 54 20 60 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 5 15 10 30 18 54 20 60 40 120 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 10 30 15 45 25 75 25 75 50 150 Ескерту: Ресми жарыстарда ойнатылатын жиынтықтар мен медальдар саны жас бойынша (спорт түрлері мен пәндер бойынша) әлем чемпионаттарында ойнатылатын жиынтықтар мен медальдар санына сәйкес келуі тиіс. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санаттағы спорт төрешісі Спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Спорт төрешісі Аудандық турнирлер 8 1 - - - Облыстық турнирлер 8 3 2 - - Республикалық турнирлер 5 5 5 1 - Ресми облыстық жарыстар 8 3 3 - - Ресми республикалық жарыстар 4 4 8 3 1 Ресми облыстық жарыстар-облыс чемпионаты, облыстық спартакиадалар және жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар-республика чемпионаты, ҚР спартакиадасы, жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дене дайындығы (барлығы). Олардың ішінде: 45 Тартылу, ұзындыққа секіру, шалқасынан жатып аяқ көтеру, тік қолдағы планка, еденнен итерілу. Оқушылардың жан-жақты дене дайындығы. Жалпы дене дайындығы 30 Арнайы дене дайындығы 15 Техникалық дайындығы 25 Техниканы жетілдіру, жаттығулар техникасының негізгі элементтерін меңгеру. Дене бұлшықеттеріне, аяқ-қолға бағытталған жаттығуларды орындау, қозғалысты бақылау, тыныс алу, дене қалпы. Тактикалық дайындығы 20 Тактикалық дайындық әдістерімен жұмыс Теориялық дайындығы 4 Әңгімелесу, дәрістер. Сабақтардың жалпы режимі, тамақтану мен демалысты ұйымдастыру бойынша ұсыныстар. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Психологиялық дайындығы - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жарыс ережелерін оқу. Хаттамаларды жүргізу. Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Олардың ішінде: 40 Тартылу, ұзындыққа секіру, шалқасынан жатып аяқ көтеру, тік қолдағы планка, еденнен итерілу. Оқушылардың жан-жақты дене дайындығы. Жалпы дене дайындығы 28 Арнайы дене дайындығы 12 Техникалық дайындығы 45 Техниканы жетілдіру, жаттығулар техникасының негізгі элементтерін меңгеру. Дене бұлшықеттеріне, аяқ-қолға бағытталған жаттығуларды орындау, қозғалысты бақылау, тыныс алу, дене қалпы. Тактикалық дайындығы 5 Тактикалық жаттығу әдістерімен жұмыс істеу Теориялық дайындығы 5 Әңгімелесу, дәрістер. Спортшының күнделікті тәртібі. Спорттағы аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Психологиялық дайындығы 3 Мотивацияны, жаттығуға қызығушылықты арттыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Ережелер бойынша дәрістер, жарыстарда төреші болып жұмыс істеу Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Олардың ішінде: 35 Тартылу, ұзындыққа секіру, шалқасынан жатып аяқ көтеру, тік қолдағы планка, еденнен итерілу. Оқушылардың жан-жақты дене дайындығы. Икемділікті, ептілікті, қозғалыс–үйлестіру қабілеттерін дамыту. Жалпы дене дайындығы 24 Арнайы дене дайындығы 11 Техникалық дайындығы 45 Техниканы жетілдіру, жаттығу техникасының негізгі элементтерін меңгеру. Кеуде, аяқ, қол бұлшықеттеріне, қозғалысты басқаруға, тыныс алуға және дене қалпын сақтауға бағытталған жаттығуларды орындау. Тактикалық дайындығы 10 Денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Теориялық дайындығы 5 Әңгімелесу, дәрістер. Спортшының күнделікті тәртібі. Спорттағы аурулар мен жарақаттардың алдын алу. Психологиялық дайындығы 4 Массаж, бассейн, сауна, белсенді демалыс. Психологиялық дайындық негіздері Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Спорт ережелерін практикалық және теориялық зерттеу және қолдану Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 22 Негізгі физикалық қасиеттерді жетілдіру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) Арнайы дене дайындығы 12 Техникалық дайындығы 43 Техниканы жетілдіру , негізгі және оқшаулаушы жаттығулар техникасының элементтерін меңгеру. Жаттығу қарқындылығын арттыру принциптері. Бұлшықет топтарына бағытталған жаттығулар: аяқ, қол және дене. Қозғалысты бақылау және тыныс алу. Тактикалық дайындығы 12 Денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Қалпына келтіру процесі. Теориялық дайындығы 5 Ауру мен жарақаттанудың алдын алу. Шыңдау. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық дайындығы 5 Массаж, бассейн, сауна және белсенді демалыс. Күрделі жаттығу қиындықтарын жеңу үшін қажетті мінез-құлық қасиеттері мен ерік-жігерді дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Қалалық жарыстарға төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 20 Негізгі физикалық қасиеттерді жетілдіру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) Арнайы дене дайындығы 10 Техникалық дайындығы 43 Техниканы жетілдіру, негізгі және оқшаулаушы жаттығулар әдістерін жетілдіру. Жаттығу қарқындылығын арттыру принциптерін қолдану. Бұлшықет топтарына бағытталған жаттығуларды орындау: аяқ, кеуде, арқа және иық белдеуі. Қозғалысты бақылау және тыныс алу. Тактикалық дайындығы 15 Оқу бағдарламаларын, микро және макро циклдарды құру Теориялық дайындығы 5 Әңгімелесу , дәрістер. Қазақстанда және бүкіл әлемде бодибилдингті дамытудың негізгі үрдістері. Жаттығу күнделігімен жұмыс. Командалық этика. Психологиялық дайындығы 5 Массаж, бассейн, сауна және белсенді демалыс. Күрделі жаттығу қиындықтарын жеңу үшін қажетті спорттық маңызды мінез-құлық қасиеттері мен ерік-жігерді дамыту. Эмоцияларды басқару және көшбасшылық қасиеттерді дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2 Қалалық ресми жарыстарда төреші ретінде қатысу. Алаңдарды белгілеу. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 13 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) жетілдіру және дамыту. Денсаулықты жақсарту және жан-жақты физикалық даму. Арнайы дене дайындығы 11 Техникалық дайындығы 45 Техникамен жұмыс, негізгі және оқшаулау жаттығуларының элементтерін жетілдіру. Оқу процесінің қарқындылығын арттыру принциптерін қолдану. Бұлшықет топтарына бағытталған жаттығуларды орындау: аяқтар, кеуде, иық белдеуінің артқы жағы. Қозғалысты бақылау және тыныс алу. Тактикалық дайындығы 20 Жарыстарға дайындықтың тұтас көрінісін қалыптастыру (шарттар, режим, уақыт, эмоционалды және психологиялық атмосфера) Теориялық дайындығы 6 Әңгімелесу, дәрістер. Оқу талаптары мен жұмыс жүктемелеріне қатысты мағыналы мотивациялар мен қолайлы көзқарастарды дамыту. Психологиялық дайындығы 2 Массаж, бассейн, сауна және белсенді демалыс. Спорттық белсенділікке деген көзқарасты нығайту. Спортшыларда басым болатын жеке қасиеттерді жақсарту, мысалы: жалпы эмоционалдық тұрақтылық, бәсекелестік рух, кедергілерді жеңуге белсенді көзқарас, тәуелсіздік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық ыңғайсыздыққа төзімділік, зейінді басқару және қысыммен күресу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Ресми жарыстарда төреші, аға төреші ретінде қатысу. Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Олардың ішінде: 24 Негізгі физикалық қасиеттерді (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік) жақсарту және дамыту Денсаулықты жақсарту және жан-жақты физикалық даму Жалпы дене дайындығы 12 Арнайы дене дайындығы 12 Техникалық дайындығы 42 Техниканы жетілдіру, негізгі және оқшауланған жаттығулар әдістерін жетілдіру. Жаттығу қарқындылығын арттыру принциптерін қолдану. Бұлшықет топтарына бағытталған жаттығуларды орындау: аяқ, кеуде, арқа және иық белдеуі. Қозғалысты басқару. Тактикалық дайындығы 20 Жарыстарға дайындық туралы тұтас идеяны құру және пайдалану (шарттар, режим, мерзімдер, эмоционалды-психологиялық атмосфера) Теориялық дайындығы 6 Әңгімелесу, лекция. Оқу талаптары мен жүктемелеріне қатысты мағыналы мотивациялар мен қолайлы көзқарастарды дамыту. Психологиялық дайындығы 5 Массаж, бассейн, сауна және белсенді демалыс. Спорттық іс-шараларға деген берілгендікті нығайту. Жоғары психологиялық төзімділікке, ерік-жігерге және максималды спорттық нәтижелерге жетуге ұмтылысқа ие спортшыны дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Төрешілік негіздерін игеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Бағалау ережелері мен критерийлерін зерттеу. Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Олардың ішінде: 24 Техникамен жұмыс, негізгі және оқшаулау жаттығуларының элементтерін жетілдіру. Оқу процесінің қарқындылығын арттыру принциптерін қолдану. Бұлшықет топтарына бағытталған жаттығуларды орындау: аяқтар, кеуде, иық белдеуінің артқы жағы. Қозғалысты бақылау. Қол жеткізілген деңгейде ұстау және күш пен төзімділікті одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру жаттығуларының үлесін арттыру. Жалпы дене дайындығы 10 Арнайы дене дайындығы 14 Техникалық дайындығы 38 Жаттығу қарқындылығын арттыру принциптерін қолдану. Бұлшықет топтарына бағытталған жаттығуларды орындау: аяқ, кеуде, арқа және иық белдеуі. Қозғалысты басқару. Тактикалық дайындығы 25 Жарысқа дайындық туралы тұтас идеяны құру және пайдалану (шарттар, режим, тамақтану және калорияларды есептеу режимі, ақуыздар, майлар мен көмірсулар, мерзімдер, эмоционалды-психологиялық атмосфера). Теориялық дайындығы 6 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Өзін-өзі бақылау, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерді талдау күнделігін өз бетінше жүргізе білу. Психологиялық дайындығы 4 Массаж, бассейн, сауна және белсенді демалыс. Спортшыларда басым болатын жеке қасиеттерді, мысалы, жалпы эмоционалдық тұрақтылықты, бәсекелестік сезімін және кедергілерді жеңудегі белсенділікті жақсарту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Қалалық жарыстарды хатшы және бас төреші ретінде бағалауға қатысу. Ережелер мен бағалау критерийлерін зерттеу. Барлығы 100 % Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Олардың ішінде: 22 Қол жеткізілген деңгейде ұстау және күш, икемділік пен төзімділікті одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру жаттығуларының үлесін арттыру. Жалпы дене дайындығы 9 Арнайы дене дайындығы 13 Техникалық дайындығы 32 Жаттығулардың, жаттығу бағдарламалары мен циклдердің техникалық орындалу деңгейін арттыру (шарттар, күн режимі, тамақтану және калорияларды есептеу режимі, ақуыздар, майлар мен көмірсулар, мерзімдер, эмоционалды-психологиялық атмосфера). Тактикалық дайындығы 32 Стратегиялық және тактикалық жоспарлау бәсекелестік форманы дамыту. Теориялық дайындығы 6 Маусымаралық және жарыс алдындағы дайындық кезеңіндегі спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Психологиялық дайындығы 5 Жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі сендіру және өзін-өзі реттеу әдістерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге жетуге деген ынтаны дамыту, адамгершілік және ерікті мінез қасиеттерін дамыту. Массаж, бассейн, сауна және белсенді демалыс. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Балалар мен жасөспірімдер спорт мектебінде бас төреші, Бас хатшы рөлінде жарыстардың төрешілігі. Бағалау ережелері мен критерийлерін зерттеу. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Олардың ішінде: 20 Ең жоғары физикалық жағдайдың негізі ретінде физикалық және арнайы дайындықтың жоғары деңгейін сақтау. Жалпы дене дайындығы 8 Арнайы дене дайындығы 12 Техникалық дайындығы 32 Жаттығулардың, жаттығу бағдарламалары мен циклдердің техникалық орындалу деңгейін арттыру (шарттар, күн режимі, тамақтану және калорияларды есептеу режимі, ақуыздар, майлар мен көмірсулар, мерзімдер, эмоционалды-психологиялық атмосфера). Позинг жаттығулары. Тактикалық дайындығы 34 Стратегиялық және тактикалық жоспарлау бәсекелестік форманы дамыту. Спортшының сахнадағы мінез-құлық тактикасы. Теориялық дайындығы 6 Маусымаралық және жарыс алдындағы дайындық кезеңіндегі спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Психологиялық дайындығы 5 Массаж, бассейн, сауна және белсенді демалыс. Жауапкершіліктің артуы, жоғары бәсекелестік мотивациясы, байыптылық және жауапкершілік жағдайларында стресске төзімділікті, сондай-ақ өзін-өзі талдау қабілетін дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3 Басқа спортшылардың өнер көрсетулеріндегі қателерді анықтау және түзету. Жас спортшыларға жеке жаттығулар мен әдістерді үйренуге көмектесу. Жарыстардың негізгі ережелерін, оларды өткізу жүйелерін және есепті жүргізуді меңгеру. Командалық және жеке чемпионаттар мен матчтарға төрешілік ету. Барлығы 100

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі 1-ші оқу жылына дейінгі Норматив Бір жылдан астам оқу нормативі Ұлдар Қыздар Ұлдар Қыздар 1. Спорт пәндері үшін жалпы дене шынықтыру даярлығының нормативтері 1.1. 30 метрге жүгіру сек артық емес артық емес 6,2 6,4 5,7 6,0 1.2 90 см төмен жолақта жатып тартылу рет саны кем емес кем емес 9 7 11 9 1.3 Екі аяқпен итеру арқылы бір жерден ұзындыққа секіру см. кем емес кем емес 130 120 150 135 1.4 Денені шалқасынан жатып көтеру (1 минут ішінде) рет саны кем емес кем емес 27 24 32 28 1.5 Еденде жатып қолды бүгу және созу см. кем емес кем емес 10 5 13 7 Оқу-жаттығу кезеңіндегі топ үшін (спорттық мамандандыру кезеңі) № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Жа­сө­спі­рім­дер (ұл­дар) Қы­здар 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 90 см тө­мен жо­лақ­та жа­тып тар­ты­лу рет са­ны кем емес 11 9 1.2 Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы бір жер­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру см. кем емес 150 135 1.3 Де­не­ні шал­қа­сы­нан жа­тып кө­те­ру (1 ми­нут ішін­де) рет са­ны кем емес 32 28 1.4 Еден­де жа­тып қол­ды бү­гу және со­зу рет са­ны кем емес 13 7 Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Жа­сө­спі­рім­дер (ұл­дар) Қы­здар 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 метр­ге жү­гі­ру се­кунд­тар кем емес 5,7 5,9 1.2 90 см тө­мен жо­лақ­та жа­тып тар­ты­лу рет са­ны кем емес 13 10 1.3 Еден­де жа­тып қол­ды бү­гу және со­зу рет са­ны кем емес 20 8 Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Жа­сө­спі­рім­дер Ұл­дар Жі­гіт­тер Қы­здар Би­ке­ш­тер Әй­ел­дер 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 метр­ге жү­гі­ру се­кунд­тар кем емес 5,5 5,8 1.2 90 см тө­мен жо­лақ­та жа­тып тар­ты­лу рет са­ны кем емес 13 10 1.3 Де­не­ні шал­қа­сы­нан жа­тып кө­те­ру (1 ми­нут ішін­де) рет са­ны кем емес 36 33 Ескертпе: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне ауыстырылмайды және 3 сәтсіз әрекеттен кейін оқудан шығарылуға тиіс. 8 Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету Же­ке пай­да­ла­ну­ға бе­рі­ле­тін спорт­тық жаб­дық­тар № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі 8 Бө­лім­ше Бо­ди­бил­динг 1 Штан­гет­ка­лар 2 да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 2 Ауыр ат­ле­ти­ка бел­бе­уі 1 да­на адам 1 4 1 4 1 4 1 4 - - 3 Сер­пім­ді таң­ғыш 1 да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 4 Иық­бау 2 да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 5 Бі­лек таң­ғы­шы 2 да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 6 Ті­зе таң­ғы­шы 2 да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 7 Мой­ын­ға ар­нал­ған дулы­ға 1 да­на адам 1 2 1 2 1 2 1 2 - - 8 Ауыр ат­ле­ти­ка қол­ғап­та­ры 2 да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 9 Ті­зе жа­стық­ша­ла­ры 2 да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 10 Шын­тақ жа­стық­ша­ла­ры 2 да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 11 Жа­ры­стар­ға ар­нал­ған іш ки­ім 1 да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 12 Ку­паль­ник 1 да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 13 Жүк­тер (қол­дар­ға ар­нал­ған) жиын­тық адам 1 2 1 2 1 2 1 1 - - 14 Жүк­тер (аяқ­қа ар­нал­ған) жиын­тық адам 1 2 1 2 1 2 1 1 - - Спорттық жабдықтармен және мүкәммалмен қамтамасыз ету Же­ке пай­да­ла­ну­ға бе­рі­ле­тін спорт­тық жаб­дық­тар № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Спорт­тық дай­ын­дық ке­зең­де­рі Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі са­ны пай­да­ла­ну мер­зі­мі 5 Бө­лім­ше Бо­ди­бил­динг 1 Бо­яу 1 да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 - - 2 Се­кун­до­мер 1 да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 1 3 Се­кірт­пе 1 да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 4 Ысқы­рық 1 да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 1 5 Эс­пан­дер 1 да­на оқу то­бы 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 6 Ган­тель­дер 2 да­на адам 1 <**> 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 7 Зі­л­те­мір 1 да­на оқу то­бы 1 <**> 1 <**> 1 <**> 1 <**> - - 8 Зі­л­те­ми­ір ті­ре­гі бар орын­дық 1 да­на оқу то­бы 1 5 1 5 1 5 1 5 - - 9 Элек­трон­дық та­ра­зы 1 да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> 10 Элек­трон­ды таб­ло 1 да­на оқу то­бы - - - - - - - - 2 <**> 11 Тө­ре­ші­лер­ге ар­нал­ған жа­ла­у­ша­лар (қы­зыл, көк тү­стер) 1 да­на адам - - - - - - - - 10 2 12 Бей­не­ка­ме­ра 1 да­на оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**>

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 111 қосымша Брейкинг бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 111-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленген. Оның негізгі мақсаты – брейкингтен спорттық жаттығуларды қамтамасыз ететін барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Аймаққа, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың логикалық және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшылардың әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне арналған нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жас Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағат саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД - 1 14 8 416 АД - 2 12 10 520 ОЖТ - 1 10 12 624 ОЖТ - 2 10 14 728 ОЖТ - 3 8 18 936 ОЖТ – 3-тен жоғары 8 20 1040 СЖ – 1 6 24 1248 СЖ– 2 5 26 1352 СЖ – 2-ден жоғары 5 28 1456 ЖСШ 4 32-36 1664-1872 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Балалар / 4-10 жасқа дейін қоса алғанда Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының қандай да бір спорттық ұйымға (оқу тобына/кезеңіне) тиесілігіне байланысты, сондай-ақ спортшыларды даярлаудың жеке жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Жасөспірімдер / 11-13 жасты қоса алғанда Юниорлар / 14-15 жасты қоса алғанда Жастар / 16-18 жасты қоса алғанда Ересектер / 19 жас және одан жоғары Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламентіне және қағидаларына сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жас Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дау жө­нін­де­гі ОЖЖ Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жас Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ - 1 0 0 0 0 АДТ - 2 0 0 0 0 ОЖТ - 1 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін 5 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес, ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру жос­па­ры­на сәй­кес Спорт­тық іс-ша­ра­лар­дың күн­тіз­бе­лік жос­па­ры­на сәй­кес ағым­да­ғы жат­тығу жы­лы­на ұй­ым әкім­ші­лі­гі анық­тай­ды ОЖТ - 2 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ - 3 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ОЖТ жс. 3 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖТ - 1 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖТ - 2 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін СЖТ жс.2 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ЖС­ШТ 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Клуб­тар/сек­ци­я­лар 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Ба­ла­лар 4-10 жас­қа дей­ін қо­са ал­ған­да 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Жа­сө­спі­рім­дер 11-13 жа­сты қо­са ал­ған­да 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Юни­ор­лар 14-15 жа­сты қо­са ал­ған­да 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін жастар/16-18 жа­сты қо­са ал­ған­да 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін ере­сек­тер/19 жас және одан жо­ға­ры 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­керт­пе: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зу ор­ны­на ба­ру және ке­рі қай­ту уа­қы­ты ес­ке­ріл­мей бел­гі­лен­ген

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Да­яр­лық ке­зе­ңі /жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АДТ - 1 0 0 0 0 0 0 АДТ - 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ - 1 0 4 2 0 0 2 ОЖТ - 2 0 4 2 0 0 3 ОЖТ - 3 1 4 1 0 0 4 ОЖТ жс. 3 1 4 1 0 1 4 СЖТ - 1 3 5 1 0 3 5 СЖТ - 2 4 5 1 0 4 5 СЖТ жс.2 4 5 1 0 4 5 ЖС­ШТ 5 5 1 0 5 5 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Да­яр­лау ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­та­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­ла­ры­на сәй­кес Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс.

4. Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз ету жөніндегі нормалар Ерлер мен әйелдер (соло, дуэт, кіші команда, үлкен команда, мега команда) Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету Ба­ла­лар (4-10 жас) Жа­сө­спі­рім­дер (11-13 жас) Юни­ор­лар (14-15 жас) ЖАСТАР (16-18 жас) ЕРЕ­СЕК­ТЕР (19 жастан ба­стап) Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық­тар са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 2 8 2 8 4 24 6 56 8 128 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 8 2 8 4 24 6 56 8 128 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 2 8 2 8 4 24 6 56 8 128 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 8 2 8 4 24 6 56 8 128 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 2 8 2 8 4 24 6 56 8 128 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 10 5 - - - Облыстық турнирлер 10 5 - - - Республикалық турнирлер 5 4 3 3 - Ресми облыстық жарыстар 5 4 3 3 - Ресми республикалық жарыстар 15 10 5 5 5 Ескертпе: жарысқа қатысушылардың санына байланысты спорт төрешілерінің жалпы саны, сондай-ақ әрбір санат бойынша спорт төрешілерінің саны тиісті төрешілер алқасының шешімімен өзгертілуі мүмкін

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны 1-ші оқу жылындағы алғашқы даярлау тобы Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 45 Ойындар, эстафеталар, басқа спорт түрлері арқылы жан-жақты физикалық даму. Басымдық-ептілік, үйлестіру, жылдамдық, жалпы даму жаттығулары, хореографиялық және гимнастикалық жаттығулар. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 33 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 40 Латынамерикалық бағдарламасы "Н-2" сынып: ча-ча-ча; Еуропалық бағдарламасы "Н-2" сынып; баяу вальс бойынша спорттық дайындықтан өту оқушыларды техникалық даярлаудың негізі болып табылады. Тактикалық 10 Негізгі фигуралар, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 5 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Техникалық элементтерді орындаудың теориялық негіздері. Психологиялық - - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылынан асқан алғашқы даярлау тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 40 Икемділікті, ептілікті, қозғалыс–үйлестіру қабілеттерін дамыту. Ашық ойындар, жүгіру және секіру жаттығулары. Секіргішпен секіру, үйлестіру баспалдақтарында. Дененің серпімділігін одан әрі дамыту үшін созылу белгілерінің әртүрлі түрлерін қосу. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 28 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 45 Латынамерикалық бағдарламасы «Н-2» сынып: ча-ча-ча; Еуропалық бағдарламасы «Н-2» сынып; баяу вальс бойынша спорттық дайындықтан өту оқушыларды техникалық даярлаудың негізі болып табылады. Тактикалық 10 Негізгі фигуралар, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 4 Спортпен шұғылданушыларға қойылатын гигиеналық талаптар. Спортшының күн тәртібі. Спорттағы сырқаттанушылықтың, жарақаттанудың алдын алу. Спортшының адамгершілік қасиеттерін тәрбиелеу. Психологиялық 1 Спортпен шұғылдануға тұрақты қызығушылықты ояту, жаттығу қызметіне орнатуды нормалау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - - Барлығы 100 % - 1-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 35 Жалпы даму бағдарламасы, ептілік пен үйлестіруді дамытуды жетілдіру. Төзімділікті арттыру үшін қарқынды жаттығулар. Станокта жұмыс істеу тепе-теңдікті, тұрақтылықты және корпустың дұрыс және әдемі орналасуын одан әрі дамытуға көмектеседі. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 24 Арнайы дене дайындығы (АДД) 11 Техникалық 45 Латынамерикалық бағдарламасы «Н-2» сынып; самба, ча-ча-ча және Еуропалық бағдарламасы «Н-2» сынып; баяу вальс, квикстеп билер бойынша спорттық дайындықтан өту оқушыларды техникалық даярлаудың негізі болып табылады. Тактикалық 11 Негізгі фигуралар, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 5 Спортшының күн тәртібі. Ауру мен жарақаттанудың алдын алу. Қатаю. Техникалық элементтерді орындау негіздері. Жарыс ережелері. Психологиялық 3 Күрделі жаттығу міндеттерін шешу үшін қажетті спорттық маңызды қасиеттер мен ерік-жігерді дамыту. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Би дақтары бойынша фигуралардың терминологиясын меңгеру және оны жаттығуда қолдану. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылының оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 34 Спортшылардың денсаулығын нығайту және олардың денесінің функционалдық мүмкіндіктерін арттыру үшін физикалық қасиеттері мен үйлестіру қабілеттерін дамыту. Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті дамытуға ерекше назар аударылады. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 22 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 43 Латынамерикалық бағдарламасы «Е» сынып; самба, ча-ча-ча, джайв және Еуропалық бағдарламасы «Е» сынып; баяу вальс, вена вальсі, квикстеп билер бойынша спорттық дайындықтан өту оқушыларды техникалық даярлаудың негізі болып табылады. Тактикалық 12 «Е» сыныбының негізгі фигуралары, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 5 Қазақстанда және әлемде би спортын дамытудың негізгі үрдістері. Спорттағы сырқаттанушылық пен жарақаттанудың алдын алу. Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Спортшының физикалық және арнайы дайындығының рөлі. Психологиялық 5 Өзін-өзі бақылау әдістерін және жарыстардағы бастапқы жағдайды басқара білуге үйрету Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе Барлығы 100 % 3-ші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 30 Дене салмағын пайдалана отырып, күшті жаттықтыру. Жылдамдық және жылдамдық-күштік төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, ойын төзімділігін дамытуға ерекше көңіл бөлінеді. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 20 Арнайы дене дайындығы (АДД) 10 Техникалық 43 Латынамерикалық бағдарламасы «Д» сынып; самба, ча-ча-ча, румба, джайв және Еуропалық бағдарламасы "Д" сынып; баяу вальс, танго, вена вальсі, квикстеп билер бойынша спорттық дайындықтан өту оқушыларды техникалық даярлаудың негізі болып табылады. Тактикалық 15 «Д» сыныбының негізгі фигуралары, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 6 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Психологиялық 5 Спорттық қызметке орнатуды бекіту, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерге төзімділікті қамтамасыз ететін жеке қасиеттерін жетілдіру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Топ серіктесінде техниканы орындаудағы қателерді анықтау және түзету. Барлығы 100 % 3-ші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 30 Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, турнирге төзімділікті дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 19 Арнайы дене дайындығы (АДД) 11 Техникалық 41 Латынамерикалық бағдарламасы «С» сынып; самба, ча-ча-ча, румба, пасодобль, джайв және Еуропалық бағдарламасы «С» сынып; баяу вальс, танго, вена вальсі, фокстрот, квикстеп билер бойынша спорттық дайындықтан өту оқушыларды техникалық даярлаудың негізі болып табылады. Тактикалық 17 «С» сыныбының негізгі фигуралары, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 6 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. «С» сыныбының негізгі фигуралары, музыкалық және орындау техникасы. Психологиялық 5 Спортшыларда басым болатын жеке қасиеттерді жетілдіру, мысалы: жалпы эмоционалды тұрақтылық, бәсекелестік сезімі, кедергілерді жеңудегі белсенділік, Тәуелсіздік, жауапкершілік пен парыз сезімі, физикалық ыңғайсыздыққа төзімділік. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе Барлығы 100 % 1-ші ші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 24 Жылдамдық пен жылдамдыққа төзімділікті, қозғалыс жылдамдығын, турнирге төзімділікті және жылдам күшті дамыту. Жеңіл салмақты қолдану. Арнайы дене шынықтыру дайындығының рөлін арттыру. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 12 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 42 Латынамерикалық бағдарламасы «В» сынып; самба, ча-ча-ча, румба, пасодобль, джайв және Еуропалық бағдарламасы «В» сынып; баяу вальс, танго, вена вальсі, фокстрот, квикстеп билер бойынша спорттық дайындықтан өту оқушыларды техникалық даярлаудың негізі болып табылады. Тактикалық 22 Ашық сыныптың негізгі фигуралары, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 6 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Психологиялық 5 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Жаттығу жоспарын өз бетінше құра білу. Өзін-өзі бақылау күнделігін жүргізу. Жаттығу және жарыс жүктемелеріне талдау жүргізу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылының спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 24 Қол жеткізілген деңгейде ұстап тұру және күшті, жылдамдық пен күш қасиеттерін, жылдамдық пен ойын төзімділігін одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру дайындығы үлесінің өсуі. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 10 Арнайы дене дайындығы (АДД) 14 Техникалық 38 Дамудың жеке ерекшеліктеріне негізделген техникалық-тактикалық дайындықты даралау: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі және дағдылар, ашық сыныпты билерінің латынамерикалық бағдарламасы бойынша спорттық би дайындықтан өту: самба, ча-ча-ча, румба, пасодобль, джайв; ашық сыныпты билерінің еуропалық бағдарламасы: баяу вальс, танго, вена вальсі, фокстрот, квикстеп. Тактикалық 26 Ашық сыныптың негізгі фигуралары, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 6 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Психологиялық 5 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету, жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді қалыптастыру және жетілдіру: эмоцияларды басқара білу, жауапкершілігі жоғары жағдайларда стресске төзімділік, жоғары бәсекелестік мотивация, байыптылық пен жауапкершілік, интроспекция қабілеті. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Өзін-өзі бақылау, жаттығу және бәсекелестік жүктемелерді талдау күнделігін өз бетінше жүргізе білу. Барлығы 100 % 2-ші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 22 Күшті, жылдамдық-күштік қасиеттерді, жылдамдық және ойын төзімділігін қол жеткізілген деңгейде қолдау және одан әрі дамыту. Арнайы дене шынықтыру даярлығы үлесін өсіру. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 9 Арнайы дене дайындығы (АДД) 13 Техникалық 32 Дамудың жеке ерекшеліктеріне негізделген техникалық-тактикалық дайындықты даралау: физикалық қасиеттер, үйлестіру мүмкіндіктері, психофизиологиялық көрсеткіштер, спорттық-техникалық шеберлік деңгейі және дағдылар, ашық сыныпты билерінің латынамерикалық бағдарламасы бойынша спорттық дайындықтан өту: самба, ча-ча-ча, румба, пасодобль, джайв; ашық сыныпты билерінің еуропалық бағдарламасы: баяу вальс, танго, вена вальсі, фокстрот, квикстеп. Тактикалық 32 Ашық сыныптың негізгі фигуралары, музыкалық және орындау техникасы. Теориялық 7 Спорттық дайындықты жоспарлау және бақылау. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Психологиялық 6 Мінез-құлықтың моральдық-ерік қасиеттерін дамыту, жарыстар мен жаттығулар кезінде өзін-өзі ұстау және жағдайды өзін-өзі реттеу тәсілдерін меңгеру, жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізу уәждемесін дамыту Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Дене дайындығы (барлығы). Оның ішінде: 20 Ойынды жетілдіру үшін база ретінде дене шынықтыру және арнайы дайындықтың жоғары деңгейін қолдау. Жалпы дене дайындығы (ЖДД) 8 Арнайы дене дайындығы (АДД) 12 Техникалық 32 Жеке би стилін дамыту. Латынамерикасы бағдарламасы бойынша спорттық дайындықтан өту: самба, ча-ча-ча, румба, пасодобль, дживе; еуропалық ашық спорттық би бағдарламаларында: баяу вальс, танго, Вена вальсі, баяу фокстрот, квикстеп. Тактикалық 34 Әр түрлі стильдегі нақты қарсыластармен жеке және жұптық ойындардың тактикалық жоспарларын құру. Нақты қарсыластарға жеке тактикалық жоспарлар жасау. Теориялық 7 Қазақстан Республикасындағы және әлемде би спортын дамытудың негізгі үрдістері. Жалпы және арнайы психологиялық дайындық. Психологиялық 6 Жаттығу процесінде дербес ойлауын дамыту. Оны талдау және түзету білігі. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1 Кіші жас топтарында шұғылданушыларға жекелеген жаттығулар мен тәсілдерді үйренуге көмек көрсету. Жарыстардың негізгі ережелерін, өткізу жүйелерін, жарыстардың хаттамаларын жүргізуді меңгеру. Барлығы 100 %

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері (4-10 жас, ұлдар/қыздар) Бақылау жаттығуының түрі Баға, балл Қыздар Ұлдар 4-5 жас 6-8 жас 9-10 жас 4-5 жас 6-8 жас 9-10 жас 1 2 3 4 5 6 7 8 20 м жүгіру 5 4 3 2 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 5,5-5,6 Гимнастикалық орындық арқылы 15 с бүйірмен секіру 5 4 3 2 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 8 7 6 5 11 10 9 8 14 13 11 10 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 120 119-115 114-110 109-105 130 129-125 124-120 119-115 140 139-135 134-130 129-125 Жатып тіркену арқылы еденнен итерілу 5 4 3 2 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 5 4 3 2 7 6 5 4 9 8 7 6 3Х10 м қайтармалы жүгіріс 5 4 3 2 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 9,5 9,6-10,0 10,1-11,4 11,5-12,0 9,0 9,1-9,6 9,7-10,7 10,8-11,1 8,5 8,6-9,1 9,2-9,7 9,8-10,4 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 780 779-730 729-690 689-650 880 879-840 839-800 799-760 940 939-890 889-840 839-790 3 метрлік аймақта қозғалу 5 4 3 2 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 14 13-12 11-10 9-8 15 14-13 12-11 10-9 16 15-14 13-12 11-10 (қыздар, 11-13 жас) Бақылау жаттығуының түрі Баға, балл 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 6,1-6,2 5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 6,0-6,1 5,4 5,3-5,6 5,7-5,8 5,9-6,0 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-5,9 Гимнастикалық орындық арқылы 30 с бүйірмен секіру 5 4 3 2 33 32-31 30-28 27-26 38 37-36 35-33 32-31 43 42-41 40-38 37-36 48 47-46 45-43 42-40 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 150 149-145 144-140 139-135 160 159-155 154-150 149-145 170 169-165 164-160 159-155 180 179-175 174-170 169-165 Жатып тіркену арқылы еденнен итерілу 5 4 3 2 11 10-9 8-7 6-5 12 11-10 9-8 7-6 13 12-11 10-9 8-7 14 13-12 11-10 9-8 3Х10 м қайтармалы жүгіріс 5 4 3 2 8,3 8,4-9,0 9,1-9,9 10,0-11,0 8,0 8,1-8,7 8,8-9,9 10,0-10,5 7,9 8,0-8,5 8,6-9,3 9,4-9,7 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 1150 1149-1070 1069-980 979-920 1220 1219-1180 1179-1080 1079-980 1320 1319-1220 1219-1120 1119-1019 1400 1399-1300 1299-1200 1199-1000 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 17 16-15 14-13 12-11 19 18-17 16-15 14-13 21 20-19 18-17 16-15 22 21-20 19-18 17-16 (ұлдар, 11-13 жас) Бақылау жаттығуының түрі Баға, балл 10 жас 11 жас 12 жас 13 жас 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,8-6,0 5,1 5,2-5,3 5,4-5,5 5,6-5,8 5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 5,3-5,4 Гимнастикалық орындық арқылы 30 с бүйірмен секіру 5 4 3 2 34 33-32 31-30 29-28 40 39-38 37-36 35-34 45 44-43 42-42 41-40 50 49-48 47-45 44-42 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 160 159-155 154-150 149-145 175 174-170 169-165 164-160 185 184-180 179-175 174-170 195 194-190 189-185 184-180 Жатып тіркену арқылы еденнен итерілу 5 4 3 2 15 14-13 12-11 10-9 19 18-17 16-15 14-13 22 21-20 19-18 17-16 35 34-33 32-31 30-29 3Х10 м қайтармалы жүгіріс 5 4 3 2 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 1180 1179-1080 1079-1000 999-960 1280 1279-1180 1179-1080 1079-1000 1350 1349-1250 1249-1150 1149-1050 1450 1449-1330 1329-1200 1199-1070 3 метрлік аймақта қозғалу 5 4 3 2 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 (юниор қыздар, 14-15 жас), (жастар 16-18 жас) Бақылау жаттығуының түрі Баға, балл 14 жас 15 жас 16 жас 17-18 жас 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 5,2 5,1-5,3 5,4-5,5 5,6-5,7 5,1 5,2-5,4 5,5-5,6 5,7-5,8 5,0 5,1-5,5 5,6-6,0 6,1-6,5 4,9 5,0-5,2 5,3-5,5 5,6-6,0 Гимнастикалық орындық арқылы 45 с бүйірмен секіру 5 4 3 2 75 74-73 72-71 70-69 78 77-73 72-68 67-64 81 80-76 75-71 70-66 84 83-79 78-74 73-69 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 190 189-185 184-180 179-175 200 199-195 194-190 189-185 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-205 204-200 Жатып тіркену арқылы еденнен итерілу 5 4 3 2 16 15-14 13-12 11-10 18 17-16 15-14 13-12 20 19-18 17-16 15-14 22 21-20 19-18 17-16 3Х10 м қайтармалы жүгіріс 5 4 3 2 7,8 7,9-8,2 8,3-9,2 9,3-9,6 7,7 7,8-8,3 8,4-9,4 9,5-9,9 7,6 7,7-8,0 8,1-9,0 9,1-9,4 7,5 7,6-7,9 8,0-8,9 9,0-9,3 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 1460 1459-1360 1359-1260 1259-1160 1500 1499-1400 1399-1300 1299-1200 1520 1519-1450 1449-1380 1379-1300 1530 1529-1440 1439-1370 1369-1290 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 24 23-22 21-20 19-18 25 24-23 22-21 20-19 27 26-25 24-23 22-21 28 27-26 25-24 23-22 (юниор ұлдар 14-15 жас), (жастар 16-18 жас) Бақылау жаттығуының түрі Баға, балл 14 жас 15 жас 16 жас 17-18 жас 1 2 3 4 5 6 30 метрге жүгіру 5 4 3 2 4,7 4,8-5,0 5,1-5,3 5,4-5,5 4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 5,1-5,2 4,5 4,6-4,7 4,8-4,9 5,0-5,1 4,4 4,5-4,6 4,7-4,8 4,9-5,0 Гимнастикалық орындық арқылы 45 с бүйірмен секіру 5 4 3 2 75 74-71 70-69 68-65 80 79-78 77-75 74-72 84 83-80 79-74 73-70 86 85-83 82-81 80-78 Орнынан ұзындыққа секіру 5 4 3 2 210 209-205 204-200 199-195 220 219-215 214-210 209-205 230 229-225 224-220 219-215 240 239-235 234-230 229-225 Кермеде асырып тұрып тартылу 5 4 3 2 6 5 4 3 7 6 5 4 8 7 6 5 10 9 8 7 3Х10 м қайтармалы жүгіріс 5 4 3 2 7,3 7,4-7,7 7,8-8,0 8,1-8,4 7,2 7,3-7,6 7,7-7,9 8,0-8,3 7,0 7,1-7,4 7,5-7,8 7,9-8,2 6,8 6,9-7,2 7,3-7,6 7,7-8,0 5 мин үздіксіз жүгіру 5 4 3 2 1520 1519-1390 1389-1270 1269-1140 1600 1599-1470 1469-1340 1339-1210 1630 1629-1550 1549-1450 1449-1340 1650 1649-1570 1569-1470 1469-1360 3 метрлік аймақта қозғалу (оңға-солға) 5 4 3 2 26 25-24 23-22 21-20 27 26-25 24-23 22-21 29 28-27 26-25 24-23 30 29-28 27-26 25-24 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады.

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар мен мүкәммал р/с № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1. Бейс­бол­ка да­на спорт­шы – – 1 1 1 1 1 1 1 1 2. Жас­ғы спорт­тық ко­стюм да­на спорт­шы – – 1 1 1 1 1 1 1 1 3. Ко­стюм спор­тив­ный па­рад­ный да­на спорт­шы – – 1 1 1 1 1 1 1 1 4. Сал­та­нат­ты спорт­тық ко­стюм да­на спорт­шы – – 2 1 3 1 3 1 1 1 5. Жат­тығу крос­сов­ка­ла­ры жұп спорт­шы 2 1 2 1 3 1 3 1 2 1 6. Сал­та­нат­ты крос­сов­ка­лар жұп спорт­шы 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 7. Ті­зе жа­стық­ша­ла­ры жұп спорт­шы 1 1 1 1 1 1 - - - - 8. Шын­тақ жа­стық­ша­ла­ры жұп спорт­шы 1 1 1 1 1 1 - - - - 9. Жат­тығу фут­бол­ка­сы да­на спорт­шы 2 1 2 1 4 1 4 1 1 1 10. Фут­бол­ка-по­ло сал­та­нат­ты да­на спорт­шы 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 11. Спорт­тық шор­ты да­на спорт­шы 2 1 2 1 2 1 2 1 1 1 12. Спорт­тық бас ки­ім да­на спорт­шы 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 13. Спорт­тық рюк­зак да­на спорт­шы 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 14. Спорт­тық шұлық­тар жұп спорт­шы – – 2 1 4 1 6 1 2 1 15. Бұ­ра­лу­ға ар­нал­ған қал­пақ да­на спорт­шы – – 1 1 1 1 1 1 - - 16. Жаз­ғы жел қор­ға­ғыш да­на спорт­шы – – 1 1 1 1 1 1 1 1 17. Жы­лы курт­ка да­на спорт­шы – – 1 1 1 1 1 1 1 1 18. Жы­лы жи­лет да­на спорт­шы – – 1 1 1 1 1 1 1 1 19. Сүл­гі да­на спорт­шы – – 1 1 1 1 1 1 1 1 20. Қол­ғап жұп спорт­шы – – 1 1 1 1 1 1 1 1 21. Жол сө­мке­сі да­на спорт­шы – – 1 1 1 1 1 1 1 1 22. На­пульс­ник­тар жұп спорт­шы – – 1 1 1 1 1 1 1 1 23. Күн­нен қор­ғай­тын кө­зіл­ді­рік да­на спорт­шы – – 1 1 1 1 1 1 1 1 Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № п/п Жабдықтың атауы және спорттық жабдықтар Өлшем бірлігі Өнімдер саны 1. Видео жазуға және көруге арналған бейне техникасы жинақ 1 2. Айна 12x2 м дана 1 3. Музыкалық техника дана 1 4. Гимнастикалық секіргіш дана 20 5. Хореографиялық Станок 12 м жинақ 1 6. Гимнастикалық қабырға дана 10 7. Гимнастикалық қабырғаға бекітілген көлденең жолақ дана 5 8. Брусья дана 2 9. Аяқ салмақтары жинақ 20 10. Қол салмақтары жинақ 20 11. Гимнастикалық орындық дана 5 12. Гимнастикалық орындық дана 1 13. Еден жабыны (паркет, паркет тақтасы, ламинат, сахналық пластик, масонит немесе синтетикалық - "линолеум" типі) (96 м2 бастап) жинақ 80 14. Гимнастикалық төсеніштер дана 1

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 112 қосымша Пенчак силат бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 112-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – Пенчак Силат бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдарға қойылатын талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Пенчак Силат бойынша ҚР спорт түрлерінің тізіліміне бес пән кіреді. Олардың төртеуі (Тунгал, Регу, Ганда және Соло Креатив) демонстрациялық (контактсыз) және олар бойынша дайындық 7 жастан басталады. Тунгал - бұл толық контактілі пән (басқа соққы жасалмайды), ол бойынша даярлық 10 жастан басталады. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогрессі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуына мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне арналған нормалар Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Топ­тар­дың то­лы­ғуы (адам) Ап­та­сы­на са­ғат­тар са­ны Жы­лы­на жал­пы са­ғат са­ны (52 ап­та) Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД – 1 14 8 416 АД – 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ –3 жыл және одан жо­ға­ры 8 20 1040 СЖ – 1 6 24 1248 СЖ – 2 5 26 1352 СЖ –2 жыл және одан жо­ға­ры 5 28 1456 ЖСШ 4 32 1664 Клуб­тар/ сек­ци­я­лар Ұй­ым­ның жар­ғы­сы­на сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) U-7-9 U-10-11 U–12-13 U-14-16 Ере­сек­тер 17-45 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­та­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­нат­та­ры­на дай­ын­дық ОЖЖ Қал­пы­на кел­ті­ру іс-ша­ра­лар Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық зерт­теп-қа­ра­у­ға ар­нал­ған іс-ша­ра­лар Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД – 1 0 0 0 0 АД – 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн ОЖТ – 2 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн ОЖТ – 3 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн ОЖТ –3 жыл және одан жо­ға­ры 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн СЖТ – 1 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн СЖТ – 2 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн СЖТ –2 жыл және одан жо­ға­ры 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн ЖСШ 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн Клуб­тар/ сек­ци­я­лар 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) U-10-11 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн U–12-13 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн U-14-16 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн Ере­сек­тер 17-45 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры U-10-11 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 10 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн U–12-13 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн U-14-16 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн Ере­сек­тер 17-45 24 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­ге дей­ін жы­лы­на 2 рет, 5 күн Ес­кер­ту: оқу-жат­тығу жиын­да­ры­ның шек­ті ұз­ақ­тығы өт­кі­зу ор­ны­на ба­ру және ке­рі қай­ту уа­қы­тын есеп­ке ал­май бел­гі­ле­не­ді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/ жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД – 1 0 0 0 0 0 0 АД – 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 2 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 3 3 3 4 4 3 3 ОЖТ –3 жыл және одан жо­ға­ры 3 3 4 4 3 3 СЖ – 1 4 4 4 4 4 4 СЖ – 2 4 4 4 4 4 4 СЖ –2 жыл және одан жо­ға­ры 4 4 6 6 4 4 ЖСШ 6 6 6 6 4 4 Клуб­тар/ сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­тіне және қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зен­де 6 6 6 6 6 6 ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) U-10-11 3 5 6 6 6 6 U–12-13 6 6 6 6 6 6 U-14-16 6 4 4 4 8 4 Ере­сек­тер 17-45 6 6 6 6 6 6 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ес­кер­ту: бір­не­ше ұй­ым­дар­дың кон­тин­ген­тіне қа­был­дан­ған спорт­шы­лар­ды іс са­пар­ға жі­бе­ру жиын­тығ­ын­да дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы үшін көз­дел­ген ли­мит­тер­ден ас­па­у­ға ти­іс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз ету жөніндегі нормалар Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 7-9 10-11 12-13 14-16 17-45 Жиын тық са­ны Ме­даль дар са­ны Жиын тық са­ны Ме­даль дар са­ны Жиын тық са­ны Ме­даль дар са­ны Жиын тық са­ны Ме­даль дар са­ны Жиын тық са­ны Ме­даль дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 4 28 24 108 21 106 19 73 17 80 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер - - 24 108 21 106 19 73 17 80 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - 24 108 21 106 19 73 17 80 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар - - 24 108 21 106 19 73 17 80 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 24 108 21 106 19 73 17 80 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 7-9 10-11 12-13 14-16 17-45 Жиын тық са­ны Ме­даль дар са­ны Жиын тық са­ны Ме­даль дар са­ны Жиын тық са­ны Ме­даль дар са­ны Жиын тық са­ны Ме­даль дар са­ны Жиын тық са­ны Ме­даль дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 4 28 24 108 21 106 17 65 15 72 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер - - 24 108 21 106 17 65 15 72 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар - - 24 108 21 106 17 65 15 72 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар - - 24 108 21 106 17 65 15 72 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар - - 24 108 21 106 17 65 15 72 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттытөреші Аудандық турнирлер 10 6 6 Облыстық турнирлер 10 6 3 1 Республикалық турнирлер 16 10 5 2 Ресми облыстық жарыстар 16 10 4 2 10 Ресми республикалық жарыстар 18 15 6 3 10

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Жалпы дене дайындығы 50-64 Жалпы дайындық жаттығулары: қатарлар, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн Арнайы дене дайындығы 18-23 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту Техникалық, тактикалық дайындық 15-23 Құлау техникасы; Негізгі тіректер; Қозғалу техникасы; Бұрылыстар мен айналымдар техникасы; Қармау техникасы; Соққы техникасы; Соққылар комбинациясы; Соққыдан қорғау техникасы; Қысқа қарумен жұмыс жасау техникасын меңгеру, ұзын қарумен жұмыс жасау техникасы және т.б. Тактика: қарсылас туралы ақпарат жинау (салмағы, бойы, дене бітімінің дамуы); оқу-жаттығу жекпе-жегінде қарсыластың шабуыл әрекеттеріне байланысты тірек таңдау; озық әрекеттерді пайдалану; оқу жекпе-жегінде күресте ұстаудың белгілі бір түрін жүргізу; өткізілген оқу жекпе-жегін талдау (өзінің техникалық іс-қимылдары, қарсыластың техникалық әрекеттері) Теориялық және психологиялық дайындық 2-4 Пенчак Силат оқу-жаттығу сабақтарындағы қауіпсіздік; «Пенчак Силат» спорт түрінің пайда болу тарихы және оның дамуы. Дене шынықтыру мен спорттың гигиеналық негіздері, дене шынықтырумен және спортпен айналысу кезіндегі білім алушылардың гигиенасы. Күн тәртібі және тамақтану. Өзін-өзі сақтандыру. Жарақаттанудың алдын алу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 46-60 Жалпы дайындық жаттығулары: қатарлар, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн Арнайы дене дайындығы 18-23 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту; Салмақты (ауырлатылған) қару түрлерімен жұмыс жасау; Техникалық, тактикалық дайындық 20-28 Құлау техникасы; негізгі тіректер; қозғалыс техникасы; бұрылу және бұрылыс техникасы; ұстау техникасы; ұстаудан босату техникасы; соққы техникасы; соққылардың комбинациясы; соққылардан қорғау техникасы; т. б. Тактика: қарсылас туралы ақпарат жинау (салмағы, бойы, дене бітімінің дамуы); оқу-жаттығу жекпе-жегінде қарсыластың шабуыл әрекеттеріне байланысты тірек таңдау; озық әрекеттерді пайдалану; оқу жекпе-жегінде күресте ұстаудың белгілі бір түрін жүргізу; өткізілген оқу жекпе-жегін талдау (өзінің техникалық іс-қимылдары, қарсыластың техникалық әрекеттері) Теориялық және психологиялық дайындық 2-4 Пенчак Силат оқу-жаттығу сабақтарындағы қауіпсіздік; «Пенчак Силат» спорт түрінің пайда болу тарихы және оның дамуы. Дене шынықтыру мен спорттың гигиеналық негіздері, дене шынықтырумен және спортпен айналысу кезіндегі білім алушылардың гигиенасы. Күн тәртібі және тамақтану. Өзін-өзі сақтандыру. Жарақаттанудың алдын алу Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100 % - Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 36-48 Жалпы дайындық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн Арнайы дене дайындығы 20-26 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту. Қысқа және ұзын қарумен (ұстап алу, қағып ұстап алу, соққылар, блоктар) жаттығудың арнайы физикалық қасиеттерін дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 24-30 Ұстаудан босату техникасы; соққылар техникасы; соққылардан қорғау техникасы; Жатып күресу техникасы және т.б. Қысқа және ұзын қарумен жұмыс істеу техникасын меңгеру. Тактика: қарсылас туралы ақпарат жинау (салмағы, бойы, дене басқа балуандармен жекпе-жектерді байқылау, техника таңдауда қарсыластың қалауын бағалау); озық әрекеттерді (соққылар, ұстамалар) пайдалану; оқу-жаттығу жекпе-жегін өткізгеннен кейін, талдаумен өткізудің тактикалық жоспарын жасау; өткізілген жарыс ойындарын талдау жекпе-жек (қарқын, техникалық әрекеттер, қателіктер, нәтиже) Теориялық және психологиялық дайындық 4-5 Кіріспе дәрістер мен әңгімелер өткізу: «Спорт дегеніміз не?», «Ұжымдағы мінез-құлық», «Жеңіс пен жеңіліс психологиясы». Жарыстарды талдау. Терминология. Оқыту және жаттықтыру әдістемесі; Дайындықты жоспарлау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Спорт түрінің қағидалары мен спорт түрінде қабылданған терминологияны практикалық және теориялық зерделеу және қолдану; жаттықтырушы-оқытушының көмекшісі, нұсқаушы ретінде оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын меңгеру Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 36-48 Жалпы дайындық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойын мен денеге арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн Арнайы дене дайындығы 20-26 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту. Қысқа және ұзын қарумен (ұстап алу, қағып ұстап алу, соққылар, блоктар) жаттығудың арнайы физикалық қасиеттерін дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 24-30 Соққылар мен соққылардан қорғау техникасы; Лақтыру соққыларынан қорғау техникасы; Жатып күресу техникасы; Қосымша: дзюдо ережелері бойынша екі жекпе-жек; Пенчак Силат ережелері бойынша екі спарринг. Техникалық іс-қимылдарды жүргізу тактикасы (Пенчак Силат техникасының әртүрлі бөлімдерінен әдістерді пайдалана отырып комбинациялар, бөлімнен төмен бағытталған және әртүрлі бағытты комбинациялар (мысалы: ішінен ілмек-бүйірлік ілмек-алдыңғы табан және т.б.); жекпе-жек өткізу тактикасы; жарысқа қатысу тактикасы. Қысқа және ұзын қарумен жұмыс істеу техникасын меңгеру. Теориялық және психологиялық дайындық 4-5 Сабақтар мазмұны және ұйымдастыру; Дайындықты жоспарлау; Дайындықты бақылау және есепке алу; Құрама командаларға іріктеу; Жарыстарға қатысуды талдау Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Спорт төрешісінің көмекшісі және (немесе) спорт жарыстары хатшысының көмекшісі ретінде төрешілік ету және спорттық жарыстарды өткізу дағдыларын игеру; қойылған міндетке сәйкес оқу-жаттығу сабағының конспектісін жасау Барлығы 100 % Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 24-32 Жалпы дайындық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн Арнайы дене дайындығы 24-30 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту. Қысқа және ұзын қарумен (ұстап алу, қағып ұстап алу, соққылар, блоктар) жаттығудың арнайы физикалық қасиеттерін дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 32-42 Қарудан қорғау техникасы; Жатып күресу техникасы; Соққылардың комбинациясы және т. б. Техникалық іс-қимылдарды жүргізу тактикасы (Пенчак Силат балуанының техникалық-тактикалық арсеналын кеңейту (Пенчак Силат техникасының әртүрлі бөлімдеріндегі әдістерді, бір бағытты комбинацияларды және бөлімдегі әртүрлі бағытты комбинацияларды, қарсы шабуылдау әдістерін пайдалана отырып, комбинациялар санын ұлғайту есебінен); Жекпе-жек тактикасы (қарсыластар туралы ақпарат жинау, нақты қарсыластармен бәсекелестік жекпе-жектің модельдерін құру, модельді түзету, өткізілген жекпе-жекті талдау, бұрын салынған модельге сәйкестік). Қысқа және ұзын қарумен жұмыс істеу техникасын меңгеру. Теориялық және психологиялық дайындық 3-4 Спорттық нәтижелерді болжау; Дайындықты жоспарлау; Жарыс ережелері; Жаттығу міндеттері; Жарыстарға қатысуды талдау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Спорттық жарыстарға дербес төрешілік ету дағдыларын игеру; Тәлімгерлік дағдыларын қалыптастыру Барлығы 100 % Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 24-32 Жалпы дайындық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн Арнайы дене дайындығы 24-30 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту. Қысқа және ұзын қарумен (ұстап алу, қағып ұстап алу, соққылар, блоктар) жаттығудың арнайы физикалық қасиеттерін дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 32-42 Соққылар мен соққылардан қорғау техникасы; пышақтардан қорғау техникасы; таяқтардан қорғау техникасы және т. б. Техникалық іс-қимылдарды жүргізу тактикасы (Пенчак Силат балуанының техникалық-тактикалық арсеналын кеңейту (бір бағытты және әртүрлі бағытты комбинациялардың әдістерін, қарсы шабуыл әдістерін, алдын ала шабуылдау әрекеттерін, қайталама шабуылдарды және т.б. пайдалана отырып, комбинациялар санын ұлғайту есебінен); жекпе-жек өткізу тактикасы; жарыстарға қатысу тактикасы. Қысқа және ұзын қарумен жұмыс істеу техникасын меңгеру. Теориялық және психологиялық дайындық 3-4 Дайындықтың жас кезеңдері; Спорттық шеберлікті қалыптастыру динамикасы; Спорттық дайындықты жоспарлау; Психомоторлық қасиеттердің дамуына ықпал ететін жаттығулар: қозғалыс реакциясының жылдамдығы, жедел ойлау шапшаңдығы, зейін қасиеттері, ауысу, бөлу және назар аудару қасиеттері Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3-4 Нұсқаушылық тәжірибе – қыздырыну, жаттығудың соңғы бөлігін өткізу, тақырыптар бойынша сабақ бөліктерін өткізу. Көрнекі қойылымдарын ұйымдастыру және қатысу. Төрешілік тәжірибе – бұрыштық төреші, төреші, хатшы, бас төрешінің орынбасары ретінде жарыстарға төрелік ету Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 20-23 Жалпы дайындық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн Арнайы дене дайындығы 23-29 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту. Қысқа және ұзын қарумен (ұстап алу, қағып ұстап алу, соққылар, блоктар) жаттығудың арнайы физикалық қасиеттерін дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 46-54 Шабуыл және қорғаныс комбинациялары; Қарудан қорғау техникасы; Қосымша: Пенчак Силат ережелері бойынша серіктестерді ауыстырумен спарринг, аттестаттау комиссиясының қалауы бойынша спарринг уақыты. Тактика – тактикалық дайындықта спортшы жарысты жүргізу құралдары мен әдістерінің барлық арсеналын игеруі тиіс, өйткені оның жаттығу процесі барған сайын дараланып, бәсекелестік қызметін ескере отырып құрылады. Қысқа және ұзын қарумен жұмыс істеу техникасын меңгеру. Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Жарыс қызметін модельдеу; Оқыту әдістемесі; Психомоторлық қасиеттердің дамуына ықпал ететін жаттығулар: қозғалыс реакциясының жылдамдығы, жедел ойлау шапшаңдығы, зейін қасиеттері, ауысу, бөлу және назар аудару қасиеттері, ақпаратты қабылдау және қайта өңдеу жылдамдығы Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-3 Нұсқаушылық тәжірибе – Жарақаттанудың алдын алу. Жалпы дене дайындығы бойынша, арнайы дене дайындығы бойынша жарыстар өткізу; Төрешілік тәжірибе – Жекпе-жектің ұзақтығы. Жарыстардың төрешісі Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 20-23 Жалпы дайындық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн Арнайы дене дайындығы 23-29 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту. Қысқа және ұзын қарумен (ұстап алу, қағып ұстап алу, соққылар, блоктар) жаттығудың арнайы физикалық қасиеттерін дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 46-54 Шабуыл және қорғаныс комбинациялары; Қарудан қорғау техникасы; Қосымша: Пенчак Силат ережелері бойынша серіктестерді ауыстырумен спарринг, аттестаттау комиссиясының қалауы бойынша спарринг уақыты. Тактика – тактикалық дайындықта спортшы жарысты жүргізу құралдары мен әдістерінің барлық арсеналын игеруі тиіс, өйткені оның жаттығу процесі барған сайын дараланып, бәсекелестік қызметін ескере отырып құрылады. Қысқа және ұзын қарумен жұмыс істеу техникасын меңгеру. Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Жарыс қызметін модельдеу; Оқыту әдістемесі; Психомоторлық қасиеттердің дамуына ықпал ететін жаттығулар: қозғалыс реакциясының жылдамдығы, жедел ойлау шапшаңдығы, зейін қасиеттері, ауысу, бөлу және назар аудару қасиеттері, ақпаратты қабылдау және қайта өңдеу жылдамдығы Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-3 Нұсқаушылық тәжірибе – Жарақаттанудың алдын алу. Жалпы дене дайындығы бойынша, арнайы дене дайындығы бойынша жарыстар өткізу; Төрешілік тәжірибе – Жекпе-жектің ұзақтығы. Жарыстардың төрешісі Барлығы 100 % Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 18-22 Жалпы дайындық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн Арнайы дене дайындығы 19-24 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту, Қысқа және ұзын қарумен (ұстап алу, қағып ұстап алу, соққылар, блоктар) жаттығудың арнайы физикалық қасиеттерін дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 46-54 Шабуыл және қорғаныс комбинациялары; Қарудан қорғау техникасы; Қосымша: Пенчак Силат ережелері бойынша серіктестерді ауыстырумен спарринг, аттестаттау комиссиясының қалауы бойынша спарринг уақыты. Тактика – тактикалық дайындықта спортшы жарысты жүргізу құралдары мен әдістерінің барлық арсеналын игеруі тиіс, өйткені оның жаттығу процесі барған сайын дараланып, бәсекелестік қызметін ескере отырып құрылады. Қысқа және ұзын қарумен жұмыс істеу техникасын меңгеру. Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Жарыс қызметін модельдеу; Оқыту әдістемесі; Психомоторлық қасиеттердің дамуына ықпал ететін жаттығулар: қозғалыс реакциясының жылдамдығы, жедел ойлау шапшаңдығы, зейін қасиеттері, ауысу, бөлу және назар аудару қасиеттері, ақпаратты қабылдау және қайта өңдеу жылдамдығы Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-3 Нұсқаушылық тәжірибе – Жарақаттанудың алдын алу. Жалпы дене дайындығы бойынша, арнайы дене дайындығы бойынша жарыстар өткізу; Төрешілік тәжірибе – Жекпе-жектің ұзақтығы. Жарыстардың төрешісі Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 18-22 Жалпы дайындық жаттығулары: қатар, бағана, фланг, аралық, арақашықтық, сапқа тұрғызу және қайта сапқа тұрғызу. Жалпы дамыту жаттығулары: қол мен иық белдеуіне, аяққа, мойынға арналған бұлшық еттердiң барлық топтары үшiн Арнайы дене дайындығы 19-24 Арнайы физикалық қасиеттерді (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш) дамыту. Қысқа және ұзын қарумен (ұстап алу, қағып ұстап алу, соққылар, блоктар) жаттығудың арнайы физикалық қасиеттерін дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 46-54 Әрбір спортшының жеке ерекшеліктеріне терең екпінді ескере отырып, спорттық дайындықтың алдыңғы кезеңдеріндегі барлық тәсілдер мен іс-қимылдар арсеналын қамтиды. Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Ерік-жігерлік дайындық: ерік-жігерлік қасиеттерді дамыту( шешімділік, табандылық, төзімділік, батылдық): Нақты жарыстарға жақын жағдайларды модельдеумен жекпе-жек өткізу; Неғұрлым күшті қарсыласпен жекпе-жекте көрінеу күрделі техникалық әрекеттерді орындау және т. б. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-3 Нұсқаушылық тәжірибе – Жарақаттанудың алдын алу. Жалпы дене дайындығы бойынша, арнайы дене дайындығы бойынша жарыстар өткізу; Төрешілік тәжірибе – Жекпе-жектің ұзақтығы. Жарыстардың төрешісі Барлығы 100 %

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау Ұл­дар Ба­ға­лау* Қы­здар Ба­ға­лау 1. Спорт пән­де­рі үшін жал­пы жал­пы дене дай­ын­дық нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3-тен астам 0 7,5-тен астам 0 6,7-ден астам 0 6,8-ден астам 0 1.2. Қай­та­лап жү­гі­ру 3х10 м се­кунд 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8-ден астам 0 11,3-тен астам 0 10,0-ден астам 0 10,9-дан астам 0 1.3 Екі аяқ­ты ите­ріп ор­ны­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115-тен аз 0 110-нан аз 0 120 -дан аз 0 110 –нан аз 0 2. Ар­найы дене дай­ын­дық нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып қол бү­гу және жа­зу рет са­ны 8 10 6 10 12 10 8 10 5 5 5 5 10 5 6 5 5-тен аз 0 3-тен аз 0 10-нан аз 0 6-дан аз 0 2.2. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға ең­кею (орын­дық дең­гей­і­нен) сан­ти­метр +2 10 +3 10 +4 10 +5 10 +1 5 +2 5 +3 5 +4 5 +1-ден аз 0 +2-ден аз 0 +3-тен аз 0 +4-тен аз 0 Оқу-жаттығу топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Нормативтер Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Спорт пәндері үшін жалпы жалпы дене дайындық нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-ден астам 0 6,3-тен астам 0 1.2. Қайталап жүгіру 3х10 м секунд 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен астам 0 10,0-ден астам 0 1.3 Екі аяқты итеріп орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 150 10 140 10 140 5 130 5 140-тан аз 0 130-дан аз 0 2. Арнайы дене дайындық нормативтері 2.1. Еденде жатып қол бүгу және жазу рет саны 10 10 8 10 8 5 5 5 8-ден аз 0 8-ден аз 0 2.2. Гимнастикалық орындықта тұрып алға еңкею (орындық деңгейінен) сантиметр +4 10 +4 10 +3 5 +3 5 +3-тен аз 0 +3-тен аз 0 2.3. Арқада жатып дененің көлбеуі, тізе бүгілген рет саны 35 10 30 10 30 5 25 5 30-дан аз 0 25-тен аз 0 Спорт шеберлігін жетілдіру топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Нормативтер Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Спорт пәндері үшін жалпы жалпы дене дайындық нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-ден астам 0 6,3-тен астам 0 1.2. Қайталап жүгіру 3х10 м секунд 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен астам 0 10,0-ден астам 0 1.3 200 м жүгіру секунд 35 10 40 10 40 5 45 5 40-тан астам 0 45-тен астам 0 2. Арнайы дене дайындық нормативтері 2.1. Еденде жатып қол бүгу және жазу рет саны 35 10 20 10 30 5 25 5 30-дан аз 0 25-тен аз 0 2.2. Екі аяқты итеріп орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 200 10 185 10 190 5 175 5 190-нан аз 0 175-тен аз 0 2.3. Арқада жатып дененің көлбеуі, тізе бүгілген рет саны 35 10 30 10 30 5 25 5 30-дан аз 0 25-тен аз 0 Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жаттығулар Өлшем бірлігі Нормативтер Ұлдар Бағалау* Қыздар Бағалау 1. Спорт пәндері үшін жалпы жалпы дене дайындық нормативтері 1.1. 30 м жүгіру секунд 5 10 5,8 10 5,2 5 5,5 5 5,2-ден астам 0 5,5-тен астам 0 1.2. Қайталап жүгіру 3х10 м секунд 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен астам 0 10,0-нан астам 0 1.3 200 м жүгіру секунд 40 10 35 10 35 5 40 5 35-тен астам 0 40-тан астам 0 2. Арнайы дене дайындық нормативтері 2.1. Еденде жатып қол бүгу және жазу рет саны 50 10 45 10 45 5 40 5 45-тен аз 0 40-тан аз 0 2.2. Екі аяқты итеріп орнынан ұзындыққа секіру сантиметр 250 10 230 10 230 5 215 5 230-дан аз 0 215-тен аз 0 2.3. Тік аяқты ілмектен тірекке тигізгенше көтеру рет саны 20 10 15 10 15 5 10 5 15-тен аз 0 10-нан аз 0 2.4 Кермеде ілініп тартылу рет саны 15 10 10 10 10 5 8 5 10-нан аз 0 8-ден аз 0

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар мен мүкәммал № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Болгар қапшығы дана 6 2 Жаттығу жгуты дана 20 3 Татами 12*12 дана 2-3 4 Тартуға арналған арқан дана 2 5 Чучело (манекен) дана 6 6 Фитнес доп дана 10 7 Велотренажер дана 4 8 Орындығы бар штанга дана 4 9 Гір 8 кг. 16 кг. 24 кг. 32 кг. дана 16 10 Спорттық пышақ (голок) дана 16 11 Спорттық сырық (тоя)) дана 32 12 Протектор дана 16 13 Макиваралар дана 10 14 Аяққа арналған қорғаныс дана 16 15 Қолға арналған қорғаныс дана 16 Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1 Рашгард және шорт (жиынтық) дана 60 2 Кимоно дана 60 3 Спорттық костюм футболка мен шорт дана 60 4 Кроссовка дана 60 5 Футболка дана 60 6 Шорты дана 60 Ескерту: атаулар саны оқу тобына есептелген

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 113 қосымша Спорттық акробатика бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 113-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорттық акробатика бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – спорттық акробатика бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтың толтыруы (адамдар) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағаттар саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 10 8 сағат 416 АД– 2 8 10 сағат 520 ОЖТ – 1 8 12 сағат 624 ОЖТ – 2 8 14 сағат 728 ОЖТ – 3 6 18 сағат 936 ОЖТ 3-тен жоғары 6 20 сағат 1040 СЖ – 1 5 24 сағат 1248 СЖ – 2 4 26 сағат 1352 СЖ 2-ден жоғары 4 28 сағат 1456 ЖСШ 3 32 сағат 36 сағат (егер топта Қазақстан Республикасының ұлттық құрамасының мүшесі болса) 1664 1872 Клубтар/ Бөлім Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) 15 жастан асқандар Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады 13-19 жас 12-18 жас 11-17 жас Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық үшін жаттығу іс-шаралары Арнайы жаттығу лагерлері Дайындық кезеңі / жас Халықаралық жарыстарға дайындық жаттығу жиынтығы Қазақстан Республикасы чемпионатына дайындық жаттығу жиынтығы Қалпына келтіру шаралары Кешенді медициналық тексерудің шаралары Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 0 0 0 0 АД– 2 0 0 3 күнге дейін, бірақ жылына 2 реттен артық емес ОЖТ – 1 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін ОЖТ – 2 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін ОЖТ – 3 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін ОЖТ 3-тен жоғары 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін СЖ – 1 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін СЖ – 2 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін СЖ 2-ден жоғары 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін ЖСШ 21 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін Клубтар/Секциялар 21 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) 15 жастан асқандар 24 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін 13-19 жас 24 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін 12-18 жас 24 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін 11-17 жас 24 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұйымның түрі Дайындық кезеңі / жас Спорттық жарыстар Жаттығу жиындары Халықаралық Республикалық Аймақтық Қала және аудан Халықаралық жарыстарға дайындық жиынтығы Республикалық жарыстарға дайындық жиынтығы Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 0 0 0 0 0 0 АД– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 0 3 3 0 0 ОЖТ – 2 3 4 3 3 3 4 ОЖТ – 3 4 4 3 3 1 4 ОЖТ 3-тен жоғары 5 4 3 3 5 4 СЖ – 1 7 4 3 3 7 4 СЖ – 2 8 4 3 3 8 4 СЖ 2-ден жоғары 8 4 3 3 8 4 ЖСШ 8 4 3 3 8 4 Клубтар/Секциялар Мектеп-интернаттар-колледждер Барлық кезеңдерде Дайындық кезеңдеріне сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер жұбы Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 17 жастан кі­ші 15 жастан тө­мен 13-19 жас 12-18 12 жастан ас­қан 11-16 жас 15 жастан асқан­дар Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Әйелдер жұбы Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 17 жастан кі­ші 15 жастан тө­мен 13-19 жас 12-18 12 жастан ас­қан 11-16 жас 15 жастан асқан­дар Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Аралас жұп Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 17 жастан кі­ші 15 жастан тө­мен 13-19 жас 12-18 12 жастан ас­қан 11-16 жас 15 жастан асқан­дар Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 8 24 Әйелдер топтық жұбы Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 17 жастан кі­ші 15 жастан тө­мен 13-19 жас 12-18 12 жастан ас­қан 11-16 жас 15 жастан асқан­дар Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 Ерлер тобы Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 17 жастан кі­ші 15 жастан тө­мен 13-19 жас 12-18 12 жастан ас­қан 11-16 жас 15 жастан асқан­дар Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 16 48 16 48 16 48 16 48 16 48 16 48 16 48 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 16 48 16 48 16 48 16 48 16 48 16 48 16 48 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 16 48 16 48 16 48 16 48 16 48 16 48 16 48 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 16 48 16 48 16 48 16 48 16 48 16 48 16 48 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 16 48 16 48 16 48 16 48 16 48 16 48 16 48 Командалық чемпионат Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 17 жастан кі­ші 15 жастан тө­мен 13-19 жас 12-18 12 жастан ас­қан 11-16 жас 15 жастан асқан­дар Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Бөл­ме­лер са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 12 36 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатындағы спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі, ең жоғарғы категория Халықаралық төреші Аудандық турнирлер шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген Аймақтық турнирлер шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген Республикалық турнирлер шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген Ресми аймақтық жарыстар шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген Ресми республикалық жарыстар шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 35-45 Жалпы физикалық дайындықтың дамуы: икемділік, күш, үйлестіру, төзімділік. Арнайы дене дайындығы (%) 16-24 Кең ауқымды моторлық дағдылар мен қабілеттердің қалыптасуы Спортқа қатысу Жарыстар (%) 2-4 Жарыстар мен көрсетілімдерге қатысу Техникалық мәліметтер дайындық (%) 25-35 Негізгі элементтер техникасының негіздерін меңгеру Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Тұрақты гимнастика, тәртіпті, дәлдік пен еңбекқорлықты тәрбиелеу қажеттілігін қалыптастыру. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 3-5 Спортшылардың денсаулығын нығайту Барлығы 100 Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 35-45 Функционалдық дайындықтың біртіндеп өсуі, жаттығу жүктемелерінің жүйелі дамуы Арнайы дене дайындығы (%) 16-24 Жас шеңберінде ерекше физикалық қабілеттердің үйлесімділігі мен шеберлігі, икемділік пен тепе-теңдік, жылдамдық және секіру қабілеті үйлесімділік Спортқа қатысу Жарыстар (%) 2-4 Жарыстар мен көрсетілімдерге тұрақты қатысу Техникалық мәліметтер дайындық (%) 25-35 Аппаратсыз, хореографиялық және би арқылы негізгі жаттығуларда негізгі дағдыларды берік нығайтады. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Бастапқы тактикалық және теориялық дайындық Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 3-5 Спортшылардың денсаулығын нығайту Барлығы 100 Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 6-10 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасттардың арнайы дене шынықтыруын, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту; Спортқа қатысу Жарыстар (%) 3-7 Аймақтық, республикалық, халықаралық масштабтағы жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер дайындық (%) 50-60 Әртүрлі күрделі моторлық дағдыларды меңгеру. Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Терең тактикалық және теориялық дайындық Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын нығайту Барлығы 100 Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 6-10 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасттардың арнайы дене шынықтыруын, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту; Спортқа қатысу Жарыстар (%) 3-7 Аймақтық, аймақтық, республикалық, халықаралық деңгейдегі ірі ауқымды жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер дайындық (%) 50-60 Орта және жоғары қиындық топтарының негізгі элементтерін меңгеру және жетілдіру Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Негізгі психологиялық дайындық, жарыстарға жауынгерлік дайындық деңгейін қалыптастыру тәжірибесін қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ұстану, шоғырлану, белсенді бәсекелік іс-шараға қатысу арқылы мобилизация және оны жаттығу процесінде үлгі ету. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 6-10 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасттардың арнайы дене шынықтыруын, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту; Спортқа қатысу Жарыстар (%) 3-7 Аймақтық, аймақтық, республикалық, халықаралық деңгейдегі ірі ауқымды жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер дайындық (%) 50-60 Күрделі және супер-күрделі элементтерді меңгеру Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Негізгі психологиялық дайындық, жарыстарға жауынгерлік дайындық деңгейін қалыптастыру тәжірибесін қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ұстану, шоғырлану, белсенді бәсекелік іс-шараға қатысу арқылы мобилизация және оны жаттығу процесінде үлгі ету. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 6-10 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасттардың арнайы дене шынықтыруын, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту; Спортқа қатысу Жарыстар (%) 3-7 Аймақтық, аймақтық, республикалық, халықаралық деңгейдегі ірі ауқымды жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер дайындық (%) 50-60 Аса күрделі және тәуекелді элементтерді дамыту, перспективалы элементтер мен қосылыстарды модельдеу және дамыту Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Негізгі психологиялық дайындық, жарыстарға жауынгерлік дайындық деңгейін қалыптастыру тәжірибесін қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ұстану, шоғырлану, белсенді бәсекелік іс-шараға қатысу арқылы мобилизация және оны жаттығу процесінде үлгі ету. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 2-4 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 10-16 Гимнасттардың арнайы физикалық дайындығын, әсіресе белсенді икемділікті, жылдамдық пен күш сапаларын жақсарту; Спортқа қатысу Жарыстар (%) 6-10 Аймақтық, аймақтық, республикалық, халықаралық масштабтағы жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер дайындық (%) 59-69 Аса күрделі және тәуекелді элементтерді дамыту, перспективалы элементтер мен қосылыстарды модельдеу және дамыту Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Негізгі психологиялық дайындық, жарыстарға жауынгерлік дайындық деңгейін қалыптастыру тәжірибесін қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ұстану, шоғырлану, белсенді бәсекелік іс-шараға қатысу арқылы мобилизация және оны жаттығу процесінде үлгі ету. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) 1-2 Қыздыру, жалпы дене шынықтыру сабағын өз бетінше өткізу, жаттығу техникасын үйрету, бастапқы жаттығу және жаттығу топтарымен сабақ өткізу. Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 2-4 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 10-16 Гимнасттардың арнайы дене шынықтыруын, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту; Спортқа қатысу Жарыстар (%) 6-10 Аймақтық, аймақтық, республикалық, халықаралық деңгейдегі ірі ауқымды жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер дайындық (%) 59-69 Аса күрделі және тәуекелді элементтерді дамыту, перспективалы элементтер мен қосылыстарды модельдеу және дамыту Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Психологиялық білім мен дағдыларды кеңейту, жаттығу мен жарыстарға психологиялық дайындықтың жоғары деңгейіне жету. Ұшырылым алдындағы «жауынгерлік дайындық», өзін-өзі реттеу, шоғырлану және мобилизация бойынша тәжірибе жинау. Теориялық және тактикалық дайындықты одан әрі жетілдіру. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) 1-2 Қыздыру, жалпы дене шынықтыру сабағын өз бетінше өткізу, жаттығу техникасын үйрету, бастапқы жаттығу және жаттығу топтарымен сабақ өткізу. Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 2-4 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 10-16 Арнайы физикалық дайындықты, әсіресе белсенді икемділікті және жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту. Спортқа қатысу Жарыстар (%) 6-10 Ресми жарыстарда тәжірибе жинау және тұрақтылыққа қол жеткізу Техникалық мәліметтер дайындық (%) 59-69 Негізгі және іргелі техникалық дайындықты жетілдіру, өнімділіктің жоғары сенімділігіне қол жеткізу, жаңа түпнұсқа элементтерді үздіксіз іздеу және дамыту Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Психологиялық білім мен дағдыларды кеңейту, жаттығу мен жарыстарға психологиялық дайындықтың жоғары деңгейіне жету. Ұшырылым алдындағы «жауынгерлік дайындық», өзін-өзі реттеу, шоғырлану және мобилизация бойынша тәжірибе жинау. Теориялық және тактикалық дайындықты одан әрі жетілдіру. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) 1-2 Элементтерді, музыкалық сүйемелдеуді таңдап, жас гимнасттарға кез келген комбинациялар жасау Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 1-2 Экстремалды жүктемелерге функционалдық дайындықты алу Арнайы дене дайындығы (%) 10-16 Арнайы физикалық қабілеттерді, негізгі дағдыларды және қозғалыс мектебін жоғары деңгейде дамыту Спортқа қатысу Жарыстар (%) 7-11 Республикалық және халықаралық деңгейдегі жарыстарда мүмкіндігінше жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізу Техникалық мәліметтер дайындық (%) 61-71 Жарыстық бағдарламаның техникалық жетілдірілуі мен сенімділігіне қол жеткізу Тактикалық, теориялық, психологиялық дайындық (%) 2-4 Психологиялық және тактикалық білім мен дағдыларды тереңдету, жарыстарға психологиялық және тактикалық дайындықтың ең жоғары деңгейіне жету Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) 1-2 Жарыс ережелерін білу, төрешілік жұмыстарына жүйелі қатысу, мектеп жарыстарын ұйымдастыру және өткізу қабілеті бар Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100

7. Спорттық дайындық кезеңдерінде қабылдау мен ауыстыру үшін жалпы және арнайы дене шынықтыру стандарттары "Спорттық акробатика" спортына қабылдау және бастапқы дайындық кезеңіне ауыстыру үшін жалпы және арнайы дене шынықтыру стандарттары № р/с Жат­тығ­у­лар Бө­лім­ше Бір жы­л­ға дей­ін­гі стан­дарт­ты оқу Бір жыл­дан астам оқу үшін стан­дарт Ұл­дар Қы­здар Ұл­дар Қы­здар 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру стан­дарт­та­ры 1.1. 30 м жү­гі­ру с Одан ар­тық емес Одан ар­тық емес 6,9 7,1 6,7 6,8 1.2. Еден­де жа­тып, қол­ды бү­гу және со­зу Рет са­ны кем емес кем емес 7 4 10 6 1.3. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға иілу (орын­дық дең­гей­і­нен) см кем емес кем емес +1 +3 +3 +5 1.4. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы тұ­рып тұр­ған күй­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру см кем емес кем емес 110 105 120 115 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру стан­дарт­та­ры 2.1. Ба­стап­қы қа­лып - жо­ға­ры бе­кіт­пе­де қол­ды үсті­нен ұстау. Қол­ды бү­гу және со­зы­лу Рет са­ны кем емес кем емес 2 1 4 2 2.2. Ба­стап­қы қа­лып - Ар­қаң­мен жа­тып. Аяқ­тар ті­зе­де иіл­ген, иық дең­гей­ін­де, қол­дар бү­гі­л­ген және бас ар­тын­да түй­і­л­ген. Де­не­ні жам­баспен тигі­зіп кө­те­ріп, ба­стап­қы қа­лып­қа қай­та ора­лу Рет са­ны кем емес кем емес 10 8 12 10 2.3. Ба­стап­қы қа­лып - гим­на­сти­ка­лық қа­быр­ға­да үсті­нен ұстап тұ­ру. Тү­зу аяқ­тар­ды «бұ­рыш» қал­пы­на дей­ін кө­те­ру. По­зи­ци­я­ны бе­кі­ту с кем емес кем емес 5 3 7 5 22.4. 4 Бір аяқ­ты тік тұ­ру, екін­ші аяқ­ты бү­гіп, оның та­ба­ны ті­рек ая­ғы­ның ті­зе­сіне тиіп тұ­руы ти­іс. Те­пе-тең­ді­гің­ді сақ­тау с кем емес кем емес 5 5 2. 22.5. Ба­стап­қы қа­лып - Ар­қаң­мен жа­тып. Қол­дар мен аяқ­тар иық дең­гей­ін­де, ар­қа­ңы­зды арт­қа иіп, ала­қан­дар мен та­бан­дар­ға сүй­е­ну. Та­бан мен қол са­у­сақ­та­ры­ның ара­сы 50 см-ден ас­па­уы ти­іс ("кө­пір" жат­тығ­уы). По­зи­ци­я­ны бе­кі­ту с кем емес кем емес 5 - 9 - 2.6. Ба­стап­қы қа­лып - Ар­қаң­мен жа­тып. Қол­дар мен аяқ­тар иық дең­гей­ін­де, ар­қа­ңы­зды арт­қа иіп, ала­қан­дар мен та­бан­дар­ға сүй­е­ну. Та­бан мен қол са­у­сақ­та­ры­ның ара­сы 40 см-ден ас­па­уы ти­іс ("кө­пір" жат­тығ­уы). По­зи­ци­я­ны бе­кі­ту с кем емес кем емес - 5 - 9 Жалпы және арнайы дене шынықтыру стандарттары және "спорттық акробатика" спортына оқуға және оқу кезеңіне ауысу үшін спорттық біліктілік деңгейі (спорт санаттары) № р/с Жат­тығ­у­лар Бө­лім­ше Нор­ма­тив Ұл­дар/Жастар/Жа­сө­спі­рім­дер Ұл­дар/Жастар/Жа­сө­спі­рім­дер 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру стан­дарт­та­ры 1.1. 30 м жү­гі­ру с Одан ар­тық емес 6,0 6,2 1.2. Еден­де жа­тып, қол­ды бү­гу және со­зу Рет са­ны кем емес 13 7 1.3. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға иілу (орын­дық дең­гей­і­нен) см кем емес +4 +5 1.4 Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы тұ­рып тұр­ған күй­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру см кем емес 140 130 1.5. Қай­та­лап жү­гі­ру 3 x 10 м с Одан ар­тық емес 9,3 9,5 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру стан­дарт­та­ры 2.1. Ба­стап­қы қа­лып – жо­ға­ры та­яқ­та жо­ға­ры­дан ұстап ілі­ну. Қол­ды бү­гу және со­зы­лу Рет са­ны кем емес 8 6 2.2. Ба­стап­қы қа­лып — бір аяқ­пен тұ­ру, екін­ші аяқ­ты ті­зе бү­гіп, ал­ға тік бұ­рыш­қа кө­те­ру, қол­дар жо­ға­ры кө­те­рі­ле­ді. Те­пе-тең­ді­гің­ді сақ­тау с кем емес 10 2.3. Ұзын шпа­гат. По­зи­ци­я­ны бе­кі­ту с кем емес 5 2.4. Кең шпа­гат. По­зи­ци­я­ны бе­кі­ту с кем емес 5 2.5 Ба­стап­қы по­зи­ция — ар­қаң­да жа­ту. Қол­дар мен аяқ­тар иық ені бой­ын­ша ашы­лып, ар­қа­ңы­зды ала­қан мен аяқ­пен бү­гі­ңіз ("кө­пір" жат­тығ­уы). По­зи­ци­я­ны бе­кі­ту с кем емес 10 2.6. Ба­стап­қы қа­лып - гим­на­сти­ка­лық ті­рек­тер­ге сүй­е­ну. Аяқ­тар­ды 90° бұ­рыш­қа кө­те­рі­ңіз (аяқ­тар бір­ге). По­зи­ци­я­ны бе­кі­ту с кем емес 12 - 2.7. Ба­стап­қы қа­лып - гим­на­сти­ка­лық ті­рек­тер­ге сүй­е­ну. Аяқ­тар­ды 90° бұ­рыш­қа дей­ін кө­те­ру (аяқ­тар бө­лін­ген). По­зи­ци­я­ны бе­кі­ту с кем емес - 10 Жалпы және арнайы дене шынықтыру стандарттары, сондай-ақ спорттық біліктілік деңгейі (спорт санаттары) "спорттық акробатика" спортында қабылдану мен ауыстыру үшін № р/с Жат­тығ­у­лар Бө­лім­ше Өл­шем Нор­ма­тив Ұл­дар/ Ұл­дар/ Жа­сө­спі­рім­дер/ Ер­лер Қы­здар / қы­здар / жа­сө­спі­рім­дер / әй­ел­дер 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру стан­дарт­та­ры 1.1. 30 м жү­гі­ру с Одан ар­тық емес 5,4 5,6 1.2. Еден­де жа­тып, қол­ды бү­гу және со­зу Рет са­ны кем емес 22 13 1.3. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға иілу (орын­дық дең­гей­і­нен) см кем емес +8 +11 1.4. Қай­та­лап жү­гі­ру 3x10 м с Одан ар­тық емес 8,5 8,7 1.5. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы тұ­рып тұр­ған күй­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру см кем емес 160 150 1.6 Де­не­ні шал­қа­сы­нан жа­тып кө­те­ру (1 ми­нут­та) Рет са­ны кем емес 42 36 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру стан­дарт­та­ры 2.1. Ба­стап­қы қа­лып – жо­ға­ры бе­кіт­пе­де қол­ды үсті­нен ұстау. Қол­ды бү­гу және тү­зе­ту Рет са­ны кем емес 15 8 2.2. Гим­на­сти­ка­лық кі­лем­де­гі қол ті­ре­гі. По­зи­ци­я­ны бе­кі­ту с кем емес 8 5 2.3. Ұзын шпа­гат. По­зи­ци­я­ны бе­кі­ту с кем емес 15 2.4. Кең шпа­гат. По­зи­ци­я­ны бе­кі­ту с кем емес 15 Жалпы және арнайы дене шынықтыру стандарттары, сондай-ақ спорттық біліктілік деңгейі (спорттық атақтар) "спорттық акробатика" спортына қабылдану және жоғары спорттық мінез-құлық деңгейіне ауысу № р/с Жат­тығ­у­лар Бө­лім­ше Нор­ма­тив Ұл­дар/ Жа­сө­спі­рім­дер/ Ер­лер Қы­здар/Жа­сө­спі­рім­дер/Әй­ел­дер 1. Жал­пы дене шы­нық­ты­ру нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру с Одан ар­тық емес 4,7 5,0 1.2. Еден­де жа­тып, қол­ды бү­гу және со­зу Рет са­ны кем емес 36 15 1.3. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұ­рып ал­ға иілу (орын­дық дең­гей­і­нен) см кем емес +11 +15 1.4. Қай­тал­ма­лы жү­гі­ріс 3x10 м с Одан ар­тық емес 7,2 8,0 1.5. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы тұ­рып тұр­ған күй­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру см кем емес 215 180 1.6 Де­не­ні шал­қа­сы­нан жа­тып кө­те­ру (1 ми­нут­та) Рет са­ны кем емес 49 43 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру нор­ма­тив­те­рі 2.1. Ба­стап­қы қа­лып – жо­ға­ры бе­кіт­пе­де қол­ды үсті­нен ұстау. Қол­ды бү­гу және тү­зе­ту Рет са­ны кем емес 15 8 2.2. Гим­на­сти­ка­лық кі­лем­де­гі қол ті­ре­гі. По­зи­ци­я­ны бе­кі­ту с кем емес 8 5 2.3. Ұзын шпа­гат. По­зи­ци­я­ны бе­кі­ту с кем емес 15 2.4. Кең шпа­гат. По­зи­ци­я­ны бе­кі­ту с кем емес 15 Ескерту: Мүмкін болатын ұпайдың 70%-дан азын жинаған спортшы келесі кезеңге ауыстырылмайды, 3 рет сәтсіз әрекеттен кейін шығарылуы мүмкін

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар мен инвентарь № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 2-тар­мақ. Ак­ро­ба­ти­ка 1 Гим­на­сти­ка­лық шәр­кей­лер Жұп (2 бө­лік) адам 1 1 2 1 4 1 4 1 - - 2 Гим­на­сти­ка­лық три­ко (ер­лер) да­на адам 1 1 2 1 - - - - - - 3 Лег­гин­стер (ер­лер шал­ба­ры) да­на адам - - 1 1 2 1 2 1 - - 4 Жү­зу шор­ты да­на адам 1 1 2 1 2 1 2 1 - - 5 Сер­пім­ді таң­ғы­штар да­на адам - - - - 2 1 2 1 - - 6 Ар­найы фут­бол­ка (ер­лер) да­на адам 1 1 2 1 2 1 4 1 - - 7 Гим­на­сти­ка­лық шал­бар да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 8 Гим­на­сти­ка­лық три­ко (три­ко) да­на адам 1 2 1 2 1 1 1 1 - - 9 Бі­ле­зік Жұп (2 бө­лік) адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 10 Спорт­тық ком­би­не­зон­дар (ер­лер) да­на адам - - - - 1 1 1 1 - - Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, жат­тық­ты­ру­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1-тар­мақ. Ак­ро­ба­ти­ка 1 Гим­на­сти­ка­лық кі­лем (14x14 метр) да­на Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 2 Гим­на­сти­ка­лық кі­лем Жиын­тық (10 да­на) Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 3 Қа­уіп­сіз­дік бел­ді­гі да­на Оқу то­бы 1 4 1 4 1 4 1 4 1 4 4 Маг­не­зия (ұн­тақ) ки­ло­грамм адам 10 4 10 4 10 4 10 4 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 114 қосымша Аэробты гимнастикасы бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 114-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Аэробты гимнастикасы бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – аэробты гимнастикасы бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Топ­тың тол­ты­руы (адам­дар) Ап­та­сы­на са­ғат­тар са­ны Жы­лы­на жал­пы са­ғат­тар са­ны (52 ап­та) Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 10 8 са­ғат 416 АД– 2 8 10 са­ғат 520 ОЖТ – 1 8 12 са­ғат 624 ОЖТ – 2 8 14 са­ғат 728 ОЖТ – 3 6 18 са­ғат 936 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 6 20 са­ғат 1040 СЖ – 1 5 24 са­ғат 1248 СЖ – 2 4 26 са­ғат 1352 СЖ 2-ден жо­ға­ры 4 28 са­ғат 1456 ЖСШ 3 32 са­ғат 36 са­ғат (егер топ­та Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ұлт­тық құ­ра­ма­сы­ның мү­ше­сі бол­са) 1664 1872 Клуб­тар/ сек­ци­я­лар Ұй­ым­ның жар­ғы­сы­на сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) 18 жастан асқан­дар Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша оқу жүк­те­ме­сін орын­дау спорт­шы­ның сол неме­се бас­қа спорт ұй­ы­мы­на (оқу то­бы/ке­зе­ңі) ти­е­сі­лі­лі­гіне қа­рай, сон­дай-ақ спорт­шы­лар­дың же­ке дай­ын­дау жос­пар­ла­ры­на сәй­кес жү­зе­ге асы­ры­ла­ды 15-17 жас 12-14 жас 11-12 жас Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Іш­кі жұ­мыс ере­же­ле­рі мен ере­же­ле­ріне сәй­кес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық үшін жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жас Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық жат­тығу жиын­тығы Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы чем­пи­о­на­ты­на дай­ын­дық жат­тығу жиын­тығы Қал­пы­на кел­ті­ру ша­ра­ла­ры Ке­шен­ді ме­ди­ци­на­лық тек­се­ру­дің ша­ра­ла­ры Ес­кер­ту Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 АД– 2 0 0 0 ОЖТ – 1 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін ОЖТ – 2 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін ОЖТ – 3 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін ОЖТ 3 ж.ж 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 14 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін СШЖ – 1 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін 3 күн­ге дей­ін, бі­рақ жы­лы­на 2 рет­тен ар­тық емес СШЖ – 2 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін СШЖ 2 ж.ж 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін ЖСШ 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін Клуб­тар/Сек­ци­я­лар 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) 18 жастан асқан­дар 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін 15-17 жас 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін 12-14 жас 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін 11-12 жас 21 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 18 күн­тіз­бе­лік күн­ге дей­ін 12 күн­ге дей­ін Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жас Спорт­тық жа­ры­стар Жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла және аудан Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық жиын­тығы Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық жиын­тығы Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 0 0 АД– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 0 3 3 0 0 ОЖТ – 2 3 4 3 3 3 4 ОЖТ – 3 4 4 3 3 1 4 ОЖТ 3 ж.ж 5 4 3 3 5 4 СШЖ – 1 7 4 3 3 7 4 СШЖ – 2 8 4 3 3 8 4 СШЖ 2 ж.ж 8 4 3 3 8 4 ЖСШ 8 4 3 3 8 4 Клуб­тар/Сек­ци­я­лар Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Әйелдердің жеке өнер көрсетулері Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 9-11 жас 12-13 жас 14-15 жас 16 жастан ас­қан Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 Ерлер арасындағы жеке нәтижелер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 9-11 жас 12-13 жас 14-15 жас 16 жастан ас­қан Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 1 3 1 3 1 3 1 3 Аралас жұп Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 9-11 жас 12-13 жас 14-15 жас 16 жастан ас­қан Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 2 6 2 6 2 6 2 6 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 2 6 2 6 2 6 2 6 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 2 6 2 6 2 6 2 6 Үштік Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 9-11 жас 12-13 жас 14-15 жас 16 жастан ас­қан Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 3 9 3 9 3 9 3 9 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 3 9 3 9 3 9 3 9 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 3 9 3 9 3 9 3 9 Топ Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 9-11 жас 12-13 жас 14-15 жас 16 жастан ас­қан Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 5 15 5 15 5 15 5 15 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 5 15 5 15 5 15 5 15 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 5 15 5 15 5 15 5 15 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 5 15 5 15 5 15 5 15 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 5 15 5 15 5 15 5 15 Би гимнастикасы Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 9-11 жас 12-13 жас 14-15 жас 16 жастан ас­қан Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 8 24 8 24 8 24 8 24 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 8 24 8 24 8 24 8 24 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 Гимнастика платформасы Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 9-11 жас 12-13 жас 14-15 жас 16 жастан ас­қан Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Ай­мақ­тық тур­нир­лер 8 24 8 24 8 24 8 24 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 8 24 8 24 8 24 8 24 Ре­сми ай­мақ­тық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 8 24 8 24 8 24 8 24 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі I санатындағы спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі, ең жоғарғы категория Халықаралық төреші Аудандық турнирлер шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген Аймақтық турнирлер шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген Республикалық турнирлер шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген Ресми аймақтық жарыстар шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген Ресми республикалық жарыстар шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген шектелмеген Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 35-45 Жалпы физикалық дайындықтың дамуы: икемділік, күш, үйлестіру, төзімділік. Арнайы дене дайындығы (%) 16-24 Кең ауқымды моторлық дағдылар мен қабілеттердің қалыптасуы Спортқа қатысу Жарыстар (%) 2-4 Жарыстар мен көрсетілімдерге қатысу Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 25-35 Негізгі элементтер техникасының негіздерін меңгеру Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Тұрақты гимнастика, тәртіпті, дәлдік пен еңбекқорлықты тәрбиелеу қажеттілігін қалыптастыру. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 3-5 Спортшылардың денсаулығын нығайту Барлығы 100 Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 35-45 Функционалдық дайындықтың біртіндеп өсуі, жаттығу жүктемелерінің жүйелі дамуы Арнайы дене дайындығы (%) 16-24 Жас шеңберінде ерекше физикалық қабілеттердің үйлесімділігі мен шеберлігі, икемділік пен тепе-теңдік, жылдамдық және секіру қабілеті үйлесімділік Спортқа қатысу Жарыстар (%) 2-4 Жарыстар мен көрсетілімдерге тұрақты қатысу Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 25-35 Аппаратсыз, хореографиялық және би арқылы негізгі жаттығуларда негізгі дағдыларды берік нығайтады. Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Бастапқы тактикалық және теориялық дайындық Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 3-5 Спортшылардың денсаулығын нығайту Барлығы 100 Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 6-10 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасттардың арнайы дене шынықтыруын, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту; Спортқа қатысу Жарыстар (%) 3-7 Аймақтық, республикалық, халықаралық масштабтағы жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 50-60 Әртүрлі күрделі моторлық дағдыларды меңгеру. Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Терең тактикалық және теориялық дайындық Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын нығайту Барлығы 100 Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 6-10 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасттардың арнайы дене шынықтыруын, әсіресе белсенді икемділік пен жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту; Спортқа қатысу Жарыстар (%) 3-7 Аймақтық, аймақтық, республикалық, халықаралық деңгейдегі ірі ауқымды жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 50-60 Орта және жоғары қиындық топтарының негізгі элементтерін меңгеру және жетілдіру Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Негізгі психологиялық дайындық, жарыстарға жауынгерлік дайындық деңгейін қалыптастыру тәжірибесін қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ұстану, шоғырлану, белсенді бәсекелік іс-шараға қатысу арқылы мобилизация және оны жаттығу процесінде үлгі ету. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 6-10 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасттардың арнайы физикалық дайындығын, әсіресе белсенді икемділікті және жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту. Спортқа қатысу Жарыстар (%) 3-7 Аймақтық, аймақтық, республикалық, халықаралық деңгейдегі ірі ауқымды жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 50-60 Күрделі және супер-күрделі элементтерді меңгеру Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Негізгі психологиялық дайындық, жарыстарға жауынгерлік дайындық деңгейін қалыптастыру тәжірибесін қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ұстану, шоғырлану, белсенді бәсекелік іс-шараға қатысу арқылы мобилизация және оны жаттығу процесінде үлгі ету. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 6-10 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 18-26 Гимнасттардың арнайы дене шынықтыруын, әсіресе белсенді икемділікті және жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту Спортқа қатысу Жарыстар (%) 3-7 Аймақтық, аймақтық, республикалық, халықаралық деңгейдегі ірі ауқымды жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 50-60 Аса күрделі және тәуекелді элементтерді дамыту, перспективалы элементтер мен қосылыстарды модельдеу және дамыту Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Негізгі психологиялық дайындық, жарыстарға жауынгерлік дайындық деңгейін қалыптастыру тәжірибесін қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ұстану, шоғырлану, белсенді бәсекелік іс-шараға қатысу арқылы мобилизация және оны жаттығу процесінде үлгі ету. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) - Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 6-8 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 2-4 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 10-16 Гимнасттардың арнайы дене шынықтыруын, әсіресе белсенді икемділікті және жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту Спортқа қатысу Жарыстар (%) 6-10 Аймақтық, аймақтық, республикалық, халықаралық деңгейдегі ірі ауқымды жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 59-69 Аса күрделі және тәуекелді элементтерді дамыту, перспективалы элементтер мен қосылыстарды модельдеу және дамыту Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Негізгі психологиялық дайындық, жарыстарға жауынгерлік дайындық деңгейін қалыптастыру тәжірибесін қалыптастыру, өзін-өзі реттеу, өзін-өзі ұстану, шоғырлану, белсенді бәсекелік іс-шараға қатысу арқылы мобилизация және оны жаттығу процесінде үлгі ету. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) 1-2 Қыздыру, жалпы дене шынықтыру сабағын өз бетінше өткізу, жаттығу техникасын үйрету, бастапқы жаттығу және жаттығу топтарымен сабақ өткізу. Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 2-4 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 10-16 Гимнасттардың арнайы дене шынықтыруын, әсіресе белсенді икемділікті және жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту Спортқа қатысу Жарыстар (%) 6-10 Аймақтық, аймақтық, республикалық, халықаралық деңгейдегі ірі ауқымды жарыстарда белсенді бәсекелестік тәжірибе Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 59-69 Аса күрделі және тәуекелді элементтерді дамыту, перспективалы элементтер мен қосылыстарды модельдеу және дамыту Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Психологиялық білім мен дағдыларды кеңейту, жаттығу мен жарыстарға психологиялық дайындықтың жоғары деңгейіне жету. Ұшырылым алдындағы «жауынгерлік дайындық», өзін-өзі реттеу, шоғырлану және мобилизация бойынша тәжірибе жинау. Теориялық және тактикалық дайындықты одан әрі жетілдіру. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) 1-2 Қыздыру, жалпы дене шынықтыру сабағын өз бетінше өткізу, жаттығу техникасын үйрету, бастапқы жаттығу және жаттығу топтарымен сабақ өткізу. Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 2-4 Физикалық дайындық деңгейін арттыру Арнайы дене дайындығы (%) 10-16 Арнайы физикалық дайындықты, әсіресе белсенді икемділікті және жылдамдық-күш қасиеттерін жақсарту. Спортқа қатысу Жарыстар (%) 6-10 Ресми жарыстарда тәжірибе жинау және тұрақтылыққа қол жеткізу Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 59-69 Негізгі және іргелі техникалық дайындықты жетілдіру, өнімділіктің жоғары сенімділігіне қол жеткізу, жаңа түпнұсқа элементтерді үздіксіз іздеу және дамыту Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Психологиялық білім мен дағдыларды кеңейту, жаттығу мен жарыстарға психологиялық дайындықтың жоғары деңгейіне жету. Ұшырылым алдындағы «жауынгерлік дайындық», өзін-өзі реттеу, шоғырлану және мобилизация бойынша тәжірибе жинау. Теориялық және тактикалық дайындықты одан әрі жетілдіру. Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) 1-2 Элементтерді, музыкалық сүйемелдеуді таңдап, жас гимнасттарға кез келген комбинациялар жасау Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100 Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы (%) 1-2 Экстремалды жүктемелерге функционалдық дайындықты алу Арнайы дене дайындығы (%) 10-16 Арнайы физикалық қабілеттерді, негізгі дағдыларды және қозғалыс мектебін жоғары деңгейде дамыту Спортқа қатысу Жарыстар (%) 7-11 Республикалық және халықаралық деңгейдегі жарыстарда мүмкіндігінше жоғары спорттық нәтижелерге қол жеткізу Техникалық мәліметтер Оқыту (%) 61-71 Жарыстық бағдарламаның техникалық жетілдірілуі мен сенімділігіне қол жеткізу Тактикалық, теориялық, психологиялық Оқыту (%) 2-4 Психологиялық және тактикалық білім мен дағдыларды тереңдету, жарыстарға психологиялық және тактикалық дайындықтың ең жоғары деңгейіне жету Жаттықтырушы және төрешілік тәжірибесі (%) 1-2 Жарыс ережелерін білу, төрешілік жұмыстарына жүйелі қатысу, мектеп жарыстарын ұйымдастыру және өткізу қабілеті бар Медициналық, биологиялық, оңалту, тестілеу және бақылау (%) 7-9 Спортшылардың денсаулығын сақтау Барлығы 100

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Жалпы және арнайы дене шынықтыру стандарттары қабылдау және алғашқы дайындық кезеңіне ауыстыру № р/с Жаттығулар Өлшем бірлігі Бір жылға дейін оқу нормативі Бір жылдан жоғары оқу нормативі Ұлдар Қыздар Ұлдар/Жас жігіттер Қыздар/Қыздар 1. Жалпы дене шынықтыру нормативтері 1.1. 30 м жүгіру с Одан артық емес Одан артық емес 6,9 7,1 6,7 6,8 1.2. Еденде жатып, қолды бүгу және созу Рет саны кем емес кем емес 7 4 10 6 1.3. Гимнастикалық орындықта тұрып алға иілу (орындық деңгейінен) cм кем емес кем емес +1 +3 +3 +5 1.4. Екі аяқпен итеру арқылы тұрып тұрған күйден ұзындыққа секіру см кем емес кем емес 110 105 120 115 1.5. Қайталмалы жүгіріс 3x10 м с Одан артық емес Одан артық емес 10,3 10,6 10,0 10,4 1.6. 1000 м аралас қозғалыс мин, с Одан артық емес Одан артық емес 7.10 7.35 7.00 7.30 2. Арнайы дене шынықтыру нормативтері 2.1. Денені жатып көтеру (30 секунд) Рет саны кем емес кем емес 11 9 15 13 Жалпы және арнайы дене шынықтыру стандарттары және спорттық біліктілік деңгейі (спорттық санаттар) оқуға және оқу кезеңіне ауысуға арналған № р/с Жаттығулар Өлшем біплігі Норматив Ұлдар Қыздар 1. Жалпы дене шынықтыру нормативтері 1.1. 60 м жүгіру с Одан артық емес 11,5 12,0 1.2. Еденде жатып, қолды бүгу және созу Рет саны кем емес 13 7 1.3. Гимнастикалық орындықта тұрып алға иілу (орындық деңгейінен) см кем емес +4 +5 1.4. Екі аяқпен итеру арқылы тұрып тұрған күйден ұзындыққа секіру см кем емес 140 130 1.5. Қайталмалы жүгіріс 3x10 м с Одан артық емес 9,3 9,5 1.6. 1000 м жүгіру мин, с Одан артық емес 5.50 6.20 2. Арнайы дене шынықтыру нормативтері 2.1. Денені жатып көтеру (30 секунд) Рет саны кем емес 20 17 2.2. Көлденең бөліну, еденге жамбаспен тигізу. Аяқ пен жамбас бір сызықта бекітілген Рет саны кем емес 1 Жалпы және арнайы дене шынықтыру стандарттары, сондай-ақ спорттық біліктілік деңгейі (спорт санаттары) қабылдау мен спорттық дағдыларды жетілдіру кезеңіне ауыстыру № р/с Жаттығулар Өлшем біплігі Норматив Ұлдар/Жасөспірімдер Қыздар / Жасөспірімдер 1. Жалпы дене шынықтыру нормативтері 1.1. 60 м жүгіру с Одан артық емес 8,2 9,6 1.2. 2000 м жүгіру мин, с Одан артық емес 8.10 10.00 1.3. Еденде жатып, қолды бүгу және созу Рет саны кем емес 36 15 1.4. Гимнастикалық орындықта тұрып алға иілу (орындық деңгейінен) см кем емес +11 +15 1.5. Екі аяқпен итеру арқылы тұрып тұрған күйден ұзындыққа секіру см кем емес 215 180 1.6. Қайталмалы жүгіріс 3x10 м с Одан артық емес 7,2 8,0 1.7. Денені жатып көтеру (30 секунд) Рет саны кем емес 25 22 2. Арнайы дене шынықтыру нормативтері 2.1. Бойлық шпагат, жамбас еденге тиеді Рет саны кем емес 1 2.2. Көлденең бөліну, еденге жамбаспен тигізу. Аяқ пен жамбас бір сызықта бекітілген Рет саны кем емес 1 Жалпы және арнайы дене шынықтыру стандарттары, сондай-ақ жоғары спорттық мінез-құлық деңгейіне оқуға және ауысу үшін спорттық біліктілік деңгейі (спорттық атақтар) № р/с Жаттығулар Бөлімше Норматив Ұлдар/Жасөспірімдер Қыздар / Жасөспірімдер 1. Жалпы дене шынықтыру нормативтері 1.1. 60 м жүгіру с Одан артық емес 8,2 9,6 1.2. 2000 м жүгіру мин, с Одан артық емес 8.10 10.00 1.3. Еденде жатып, қолды бүгу және созу Рет саны кем емес 36 15 1.4. Гимнастикалық орындықта тұрып алға иілу (орындық деңгейінен) см кем емес +11 +15 1.5. Екі аяқпен итеру арқылы тұрып тұрған күйден ұзындыққа секіру см кем емес 215 180 1.6. Қайталмалы жүгіріс 3x10 м с Одан артық емес 7,2 8,0 1.7. Денені жатып көтеру (30 секунд) Рет саны кем емес 25 22 2. Арнайы дене шынықтыру нормативтері 2.1. Бастапқы қалып — гимнастикалық қабырғаға ілініп тұру. Түзу аяқтарды «бұрыш» қалпына көтеру. Рет саны кем емес 16 13 2.2. Бойлық шпагат, жамбас еденге тиеді Рет саны кем емес 1 2.3. Көлденең бөліну, еденге жамбаспен тигізу. Аяқ пен жамбас бір сызықта бекітілген Рет саны кем емес 1 Ескерту: Мүмкін болатын ұпайдың 70%-дан азын жинаған спортшы келесі кезеңге ауыстырылмайды, 3 рет сәтсіз әрекеттен кейін шығарылуы мүмкін

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар мен мүкәммалмен қамтамасыз ету № р/с Атауы Өлшем бірлігі Бұйымдар саны 1. Гимнастикалық «Саңырауқұлақ» дана 1 2. Төмен гимнастикалық брусья дана 4 3. Акробатикалық жолақ дана 1 4. Қабырғаға арналған айна (12x2 м) дана 1 5. Арқан дана 2 6. Гимнастикалық кілемше дана 20 7. Гимнастикалық кілем дана 10 8. Серіппелі гимнастикалық көпіршік дана 2 9. Музыкалық орталық дана 3 10. Ауырлатылған акробатикалық комплект «Джуниор» дана 2 11. Гимнастикалық таяқ дана 10 12. Гимнастикалық турник дана 2 13. Спорттық аэробикаға арналған едендік жабын (помост) дана 1 14. Гимнастикалық секіртпе дана 20 15. Гимнастикалық отырғыш дана 5 16. Қисық гимнастикалық отырғыш дана 5 17. Спорттық резеңке лента дана 20 18. Гимнастикалық қабырға дана 4 19. Степ платформа дана 16 20. Гимнастикалық тіректер дана 4 21. Аяққа арналған салмақтар (0,3-тен 1 кг-ға дейін) Жиынтық 10 Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету Же­ке пай­да­ла­ну­ға ар­нал­ған спорт­тық жаб­дық­тар № р/с Ата­уы Өл­шем бір­лі­гі Есеп бір­лі­гі Спорт­тық дай­ын­дық­тың ке­зең­де­рі Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) 1. Қол­ды қор­ғау­ға ар­нал­ған гим­на­сти­ка­лық қор­ға­ныс жұп әр сту­дент­ке - - - - 1 2 1 2 2. Күн­нен қор­ғай­тын кеп­ка да­на әр сту­дент­ке - - 1 2 1 1 1 1 3. Өнер көр­се­ту­ге ар­нал­ған кол­гот­ки да­на әр сту­дент­ке - - 1 1 2 1 2 1 4. Спорт­тық ко­стюм (па­рад­тық) да­на әр сту­дент­ке - - 1 2 1 2 1 2 5. Спорт­тық жат­тығу ко­стю­мі да­на әр сту­дент­ке - - 1 2 1 2 1 2 6. Жел­ден қор­ғай­тын спорт­тық ко­стюм да­на әр сту­дент­ке - - - - 1 2 1 2 7. Өнер көр­се­ту­ге ар­нал­ған крос­сов­ка­лар жұп әр сту­дент­ке - - 1 1 1 1 1 1 8. За­л­ға ар­нал­ған крос­сов­ка­лар (жат­тығу үшін) жұп әр сту­дент­ке - - 1 1 2 1 2 1 9. Лег­ко­ат­ле­ти­ка­лық крос­сов­ка­лар жұп әр сту­дент­ке - - 1 1 2 1 2 1 10. Өнер көр­се­ту­ге ар­нал­ған ку­паль­ник (ком­би­не­зон) да­на әр сту­дент­ке - - 2 1 3 1 4 1 11. Лег­гин­стер да­на әр сту­дент­ке - - 1 1 1 1 1 1 12. Өнер көр­се­ту­ге ар­нал­ған шұлық­тар жұп әр сту­дент­ке - - 2 1 3 1 4 1 13. Спорт­тық топ (жат­тығу үшін) да­на әр сту­дент­ке - - 1 1 2 1 2 1 14. Фут­бол­ка да­на әр сту­дент­ке - - 2 1 3 1 3 1 15. Гим­на­сти­ка­лық чеш­ки жұп әр сту­дент­ке - - 2 1 2 1 2 1 16. Спорт­тық шор­ты да­на әр сту­дент­ке - - 1 1 2 1 2 1 Ескерту: егер спорттағы әртүрлі дисциплиналар үшін инвентарь, жабдықтар және киім айырмашылықтары болса, әр дисциплинаға арналған нормалар көрсетілген

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 115 қосымша Таэквондо ИТФ (I. T. F.) бойынша ұлттық спорттық дайындық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 115-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрлері бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты - Таэквондо ИТФ (I.T.F.) бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Осындай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Аймаққа, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан, елдің барлық аумағында спортшыларды даярлаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз ету.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Топ­тар­дың то­лы­ғуы (адам) Ап­та­сы­на са­ғат­тар са­ны Жы­лы­на жал­пы са­ғат са­ны (52 ап­та) Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 14 8 416 АД– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 8 20 1040 СЖ – 1 6 24 1248 СЖ – 2 5 26 1352 СЖ 2-ден жо­ға­ры 5 28 1456 ЖСШ 4 32-36 1664-1872 Клуб­тар/сек­ци­я­лар Ұй­ым­ның жар­ғы­сы­на сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Кі­ші жа­сө­спі­рім­дер /12-13 жас Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша оқу жүк­те­ме­сін орын­дау спорт­шы­ның сол неме­се бас­қа спорт ұй­ы­мы­на (оқу то­бы/ке­зе­ңі) ти­е­сі­лі­лі­гіне қа­рай, сон­дай-ақ спорт­шы­лар­дың же­ке дай­ын­дау жос­пар­ла­ры­на сәй­кес жү­зе­ге асы­ры­ла­ды Жа­сө­спі­рім­дер /14-15 жас Жастар /16-17 жас Ере­сек­тер 18 жастан Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұй­ым­ның тү­рі Спорт­тық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша оқу-жат­тығу іс-ша­ра­ла­ры Ар­найы оқу-жат­тығу жиын­да­ры Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның чем­пи­о­нат­та­ры­на жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Дай­ын­дық ке­зе­ңі / жа­сы Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­дың ал­дын­да дай­ын­дық ОЖЖ ес­керт­пе Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 АД– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 15 күнт.күн дей­ін 10 күнт.күн дей­ін 7 күн­ге дей­ін 2 ОЖТ – 2 15 күнт.күн дей­ін 15 күнт.күн дей­ін 10 күн­ге дей­ін 2 ОЖТ – 3 20 күнт.күн дей­ін 15 күнт.күн дей­ін 10 күн­ге дей­ін 2 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 20 күнт.күн дей­ін 15 күнт.күн дей­ін 15 күн­ге дей­ін 5 СЖ – 1 21 күнт.күн дей­ін 21 күнт.күн дей­ін 15 күн­ге дей­ін 5 СЖ – 2 21 күнт.күн дей­ін 21 күнт.күн дей­ін 18 күн­ге дей­ін 5 СЖ 2-ден жо­ға­ры 21 күнт.күн дей­ін 21 күнт.күн дей­ін 18 күн­ге дей­ін 5 ЖСШ 21 күнт.күн дей­ін 21 күнт.күн дей­ін 18 күн­ге дей­ін 5 Клуб­тар/ сек­ци­я­лар 15 күнт.күн дей­ін 15 күнт.күн дей­ін 7 күн­ге дей­ін 5 ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Кі­ші жа­сө­спі­рім­дер 12-13 жас 21 күнт.күн дей­ін 10 күн­ге дей­ін 5 Жа­сө­спі­рім­дер 14-15 жас 21 күнт.күн дей­ін 10 күн­ге дей­ін 5 Жастар16-17 жас 21 күнт.күн дей­ін 10 күн­ге дей­ін 5 Ере­сек­тер 18 жастан 24 күнт.күн дей­ін 10 күн­ге дей­ін 5 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ескертпе: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізу орнына бару және кері қайту уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға дай­ын­дық бой­ын­ша ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 0 0 АД– 2 0 0 1 1 0 0 ОЖТ – 1 2 2 3 3 2 2 ОЖТ – 2 2 2 3 3 2 2 ОЖТ – 3 3 3 3 3 3 3 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 3 3 3 3 3 3 СЖ – 1 4 4 4 4 4 4 СЖ – 2 4 4 4 4 4 4 СЖ 2-ден жо­ға­ры 4 4 5 5 4 4 ЖСШ 4 4 5 5 4 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­де Дай­ын­дық ке­зең­де­ріне сәй­кес ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Жұ­мыстың іш­кі ре­гла­мен­ті мен ере­же­ле­ріне сәй­кес Ескертпе: бірнеше ұйымның контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12-13 жас­та­ғы ұл­дар 14-15 жас­та­ғы ұл­дар 16-17 жас ара­лы­ғын­да­ғы жа­сө­спі­рім­дер Ере­сек­тер 18 жастан ба­стап Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­ла­стық тур­нир­лер 30 120 40 160 41 164 44 176 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 30 120 40 160 41 164 44 176 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 30 120 40 160 41 164 44 176 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 30 120 40 160 41 164 44 176 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 30 120 40 160 41 164 44 176 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12-13 жас­та­ғы ұл­дар 14-15 жас­та­ғы ұл­дар 16-17 жас ара­лы­ғын­да­ғы жа­сө­спі­рім­дер Ере­сек­тер 18 жастан ба­стап Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­ла­стық тур­нир­лер 30 120 39 156 40 160 43 172 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 30 120 39 156 40 160 43 172 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 30 120 39 156 40 160 43 172 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 30 120 39 156 40 160 43 172 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 30 120 39 156 40 160 43 172 Ескертпе: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қамтамасыз етуге арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы Ережемен (регламентпен) регламенттеледі.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыс түрлері Төрешілер саны Спорттық төреші I санаттағы спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 10 Областық турнирлер 10 5 1 Республикалық турнирлер 12 5 5 2 1 Ресми облыстық жарыстар 12 6 1 Ресми республикалық жарыстар 10 8 3 3 3 Ресми облыстық жарыстар-облыс чемпионаты, облыстық спартакиадалар және жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар-республика чемпионаты, ҚР спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Жалпы дене дайындығы 45-55 Жалпы дене шынықтыру. Секіру, жүгіру және лақтыру. Қолданбалы жаттығулар. Қарсылық жаттығулары; гимнастикалық снарядтарда; акробатикалық жаттығулар; мойынды, қолды, арқаны, ішті нығайтуға арналған жаттығулар; серіктестің өзін және сақтандыруындағы жаттығулар; ашық ойындар; жүзу және т. б Арнайы дене дайындығы 14-17 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 20-25 Позицияларда, алыс және орта қашықтықтағы тікелей соққыларда қозғалу техникасы мен тактикасын зерделеу және жетілдіру; орнында және қозғалыста орта және жақын қашықтықтағы соққылар; төменнен, орта, жақын қашықтықтағы бүйірлік соққылар мен соққылар; орнында және қозғалыста соққылар, көлеңкемен күрес, формальды жаттығулар, жұпта, снарядтарда, блоктармен және қозғалыстармен қорғау және т. б Теориялық және психологиялық дайындық 4-6 Жекпе-жектің тарихы мен дамуына қысқаша шолу; спорт залында өткізу, Жабдықтар мен мүкәммалды пайдалану ережелері; қатайту гигиеналық білімі мен дағдылары, режимі мен тамақтануы; сабақ кезіндегі қауіпсіздік ережелері және т. б. Спорттық жарыстарға қатысу 3-5 - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 0,5-1 Қазақстандағы дене шынықтыру және спорт. Оқу сабақтарын ұйымдастыру мен өткізудің негізгі әдістемелік принциптері. Сабақтың дайындық бөлігін өткізе білу. Таңертеңгілік жаттығуды, өз бетінше сабақ өткізуді ұйымдастыру. Барлығы 100 % Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 45-50 Икемділік жаттығулары; күш жаттығулары; жұптық жаттығулар; ептілікті дамытуға арналған жаттығулар; қарқыны, қадам ұзындығы және қозғалыс бағыты күрт өзгеретін жаттығулар; бұлшықеттерді, байламдарды және сіңірлерді созуға арналған жаттығулар қозғалыс амплитудасын арттыру; төзімділік жаттығулары және т. б Арнайы дене дайындығы 15-22 Негізгі физикалық қасиеттерді дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік); жалпы даму бағдарламасы, таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамытуды жетілдіру. Техникалық, тактикалық дайындық 15-20 Шабуыл және қарсы шабуылдардан, алыс қашықтықтағы, орта қашықтықтағы соққылардан, бүйірлік және төменнен орта және жақын қашықтықтағы соққылардан техника мен тактиканы үйрену және жетілдіру және қорғаныс.Шабуылшылардың, қарсы шабуылдардың тікелей техникасы мен тактикасын, бүйірлік соққылармен, алыс, орта және жақын қашықтықтағы соққылармен бірге үйрену және жетілдіру. Соққылармен бірге соққылар. Соққылармен бірге қолмен соққылар. Соққылар мен соққылардан орнында қорғау. Алға, артқа, бүйірге қозғалыстағы қорғаныс. Клинч және одан шығу жолдары. Жұпта жаттығу және т. б. Теориялық және психологиялық дайындық 5-7 Адам ағзасының құрылымы мен қызметі туралы қысқаша ақпарат; жекпе-жектің моральдық-ерікті, интеллектуалды және эстетикалық дайындығы; эмоцияларды реттеу және зейінді дамыту; жарыс ережелері және т. б. Спорттық жарыстарға қатысу 5-6 - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Спорттық терминология. Жарысқа қатысу. Жарыс ережелері. Төрешілер терминологиясы, қимылдар. Жеңімпаздарды анықтау. Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 36-45 Секіру, жүгіру және лақтыру; кросс; жеделдету; шаттлмен жүгіру; акробатикалық жаттығулар; спорттық ойындар – футбол, баскетбол және үстел теннисі. Гимнастикалық снарядтардағы жаттығулар (көлденең жолақ, барлар) және т. б. Арнайы дене дайындығы 19-25 Бәсекеге қабілетті және стандартты емес жағдайларды модельдеу (шаршау, нокдаун, айқайлау және т. б.); Спарринг; негізгі тіректер, қорғаныс пен шабуылдағы қозғалыстар, жауынгерлік стенд; орнында, қозғалыста, қорғаныс техникасында, қозғалыста және т. б. Техникалық, тактикалық дайындық 20-25 Позицияларда қозғалу техникасы мен тактикасын, алыс және орта қашықтықтағы тікелей соққыларды: бүйірлік соққылар мен төменнен, орта, жақын қашықтықтағы соққыларды, орнында және қозғалыста жалаңаш соққыларды, көлеңкемен күресуді, формальды жаттығуларды, жұпта, снарядтарда, соққылардан қорғану. Алға жылжу арқылы қарсыластың шабуылынан қорғау. Жекпе-жек мәнері. Шабуыл және қарсы шабуылдардан, алыс қашықтықтағы, орта қашықтықтағы соққылардан, бүйірлік және төменнен орта және жақын қашықтықтағы соққылардан техника мен тактиканы үйрену және жетілдіру және қорғаныс. Теориялық және психологиялық дайындық 3-6 Адам ағзасының құрылымы туралы жалпы ақпарат. Қозғалтқыш аппараты-сүйек және бұлшықет жүйесі. Жүрек-тамыр жүйесі. Спорттық құрмет. Қарсыластарды, төрешілерді және төрешілерді құрметтеу. Жарыс бағдарламасы және т. б. Спорттық жарыстарға қатысу 3-5 - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Оқу сабақтарын ұйымдастыру мен өткізудің негізгі әдістемелік принциптері. Сабақтың дайындық бөлігін өткізе білу. Таңертеңгілік жаттығуды, өз бетінше сабақ өткізуді ұйымдастыру. Спорттық терминология. Жарыс ережелері. Төрешілер терминологиясы, қимылдар. Жеңімпаздарды анықтау. Бақылау аударма нормативтерін тапсыру. Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 36-40 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы 20-25 Жылдамдықты, икемділікті, үйлестіруді, күшті, күшке төзімділікті, бұлшықеттердің жылдамдыққа төзімділігін дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Дене салмағын жеңе отырып, салмақпен жаттығулар,гантельдермен, штангалармен, салмақтармен, бокс сөмкесінде жаттығу. Буындарды нығайтуға арналған арнайы жаттығулар. Жылдамдықты, жылдамдықты, ептілікті дамытуға арналған арнайы жаттығулар: жылдамдықпен жүгіру, спорттық ойындар, эстафеталар, қарсылық жаттығулары. Жалпы төзімділікті дамытуға арналған арнайы жаттығулар: ұзақ жүгіру, бірақ кросс, қаппен жүгіру, спорттық ойындар, жүзу. Техникалық, тактикалық дайындық 18-20 Көлеңкемен, жұппен, снарядтармен күрес. Шартты, еркін жекпе-жекте жаттықтырушының немесе секунданттың нұсқауы бойынша әрекет етіңіз. Жекпе-жек тактикасын таңдай білу. Байланысты тактикалық әрекеттерді өзгерту шабуылдаушылардың техникасы мен тактикасын зерттеу және жетілдіру, қарсы шабуылдар тікелей, бүйірлік соққылармен, алыс, орта және жақын қашықтықтағы соққылармен. Соққылармен бірге соққылар. Соққылармен бірге соққылар. Соққылар мен соққылардан орнында қорғау. Алға, артқа, бүйірге қозғалыстағы қорғаныс. Теориялық және психологиялық дайындық 3-8 Бәсекелестік факторлардың әсеріне еліктеу: - ішкі бәсекелестік факторлар; - жүрек соғу жиілігі; - шаршау және оның фоны; - шаршау; - жұмысқа қабілеттілік;- дуэльге көңіл — күй; - дайындық жағдайы-әл-ауқат (бастапқы қызба, апатия жағдайы, жауынгерлік дайындық жағдайы). - Сыртқы бәсекелестік факторлар - - денеге және басына соққылардың салдары; - қарсыластың әрекеттері; - жанкүйерлердің, көрермендердің, журналистердің қатысуы; - төрешілердің әрекеттері; - уақыт белдеулері; - тамақтану; - Жыл мезгілдері Спорттық жарыстарға қатысу 4-6 - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-3 Оқу сабақтарын ұйымдастыру мен өткізудің негізгі әдістемелік принциптері. Сабақтың дайындық бөлігін өткізе білу. Таңертеңгілік жаттығуды, өз бетінше сабақ өткізуді ұйымдастыру. Спорттық терминология. Жарыс ережелері. Төрешілер терминологиясы, қимылдар. Жеңімпаздарды анықтау. Бақылау аударма нормативтерін тапсыру. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 32-40 Жалпы дене шынықтыру-саптық жаттығулар. - Икемділікті дамытуға арналған жалпы дамыту жаттығулары; - тепе-теңдік пен қозғалыс дәлдігіне арналған жаттығулар; - аяқтың секіргіштігін дамытуға арналған арқанмен жаттығулар; - гимнастикалық таяқшамен жаттығулар, иық белдеуінің қозғалғыштығын дамытуға арналған жаттығулар; - дұрыс позаны қалыптастыруға арналған жаттығулар; - өрмелеу, өрмелеу, жорғалау; - акробатикалық жаттығулар (құлау,құлау, төңкерістер, тіректер); - гимнастикалық қабырғадағы жаттығулар; - қарсылық жаттығулары; - қарсылық жаттығулары; - салмақпен жаттығулар; - Басылған допты, теннис добын лақтыру; - "көпір" жағдайын нығайтуға арналған жаттығулар; - жылдамдық жаттығулары; - жалпы төзімділік жаттығулары; - жеңіл атлетика жаттығулары; - спорттық және ашық ойындар; - жүзу; - шаңғы; Арнайы дене дайындығы 25-34 Арнайы соққыларға төзімділікті дамытуға арналған арнайы жаттығулар: бокс сөмкесіндегі жаттығулар, арқанмен, жолда жаттығу. Саптағы арнайы Имитациялық жаттығулар: үйлестіруді, ептілікті, қашықтықты сезінуді дамыту үшін серіктеспен көлеңкемен күресу. Таэквондистің жауынгерлік позициясы. Қозғалыс: алға, артқа, бүйірге, шеңберге, солға және оңға жылжу техникасын үйреніңіз. Жауынгерлік қашықтық: орташа қашықтықты, алыс қашықтықты зерттеу. Соққылар, қорғаныс, қарсы соққылар техникасын зерттеудің әдістемелік әдістері. Соққылар мен соққыларды зерттеу: солға түзу, оңға түзу. Қос соққылар. Әр түрлі позициялардан соққылар. Төменнен соққылар мен қарапайым шабуылдарды үйрену. Денеге төменнен соққылар, шығу кезінде төменнен соққылар, кіре берісте төменнен соққылар. Төменнен екі рет соққы. Техникалық, тактикалық дайындық 30-35 Барлық үйренген әдістерді дұрыс орындау. Техникалық емтихан тапсырыңыз. Дұрыс қозғала білу. Өзін-өзі сақтандыру. Серіктестің барлық бағытта қозғалуы кезінде қорғау әдістерін орындаңыз. Әр түрлі салмақтағы, бойдағы әр түрлі серіктестермен бірнеше жекпе-жек өткізу Теориялық және психологиялық дайындық 2-5 Спорттық дайындықтың жалпы сипаттамасы. Сүйек жүйесі, байлам аппараты, олардың құрылымы мен өзара әрекеттесуі. Қан айналымы туралы негізгі мәліметтер. Қанның құрамы мен маңызы. Жүрек және қан тамырлары. Тыныс алу және газ алмасу. Ас қорыту мүшелері және метаболизм. Шығару органдары (ішек, бүйрек, өкпе, тері). Танымдық қабілеттері. Шығармашылық. Интеллектуалды және эмоционалды қабілеттер. Спорттық жарыстарға қатысу 4-6 - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 30-41 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы 25-33 Жылдамдықты, жылдамдықты, күшке төзімділікті, бұлшықеттердің жылдамдыққа төзімділігін дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Салмақпен жаттығулар, өз салмағыңызды жеңе отырып, гантельдермен, шайнектермен, штангалармен, қапшықта басылған доппен жаттығулар. Соққылар, қорғаныс, қарсы соққылар техникасын зерттеудің әдістемелік әдістері. Қос соққыларды үйрену: тікелей солға, түзу оңға. Қол + аяқ, аяқ + қол. Корпустың төменгі соққыларын және екі, үш соққылардың қарапайым шабуылдарын зерттеу. Бүйірлік және айналмалы соққыларды, қарапайым шабуылдар мен қарсы шабуылдарды, Алға, бүйірге, артқа жылжу кезіндегі қорғаныс әрекеттерін зерттеу. Күрделі жағдайларда қорғаныс әрекеттерін зерттеу. Қарсы шабуылдар. Қарсы шабуылдар Техникалық, тактикалық дайындық 25-35 Қозғалыс техникасы мен тактикасын, алыс, орта қашықтықтағы тікелей соққыларды: бүйірлік, дөңгелек және жоғарыдан төмен, орта және жақын қашықтықтағы соққыларды үйрену және жетілдіру. Көлеңкемен, жұппен, снарядтармен күрес. Қорғау. Шабуыл және қарсы шабуылдардан, алыс қашықтықтағы, орта қашықтықтағы соққылардан, бүйірлік және төменнен орта және жақын қашықтықтағы соққылардан техника мен тактиканы үйрену және жетілдіру және қорғаныс. Көлеңкемен, жұппен, снарядтармен, шартты, еркін шайқастармен күрес. Шабуылшылардың техникасы мен тактикасын үйрену және жетілдіру, қарсы шабуылдар бүйірлік соққылармен, төменнен, алыс, орта және жақын қашықтықтағы соққылармен үйлеседі. Жоғарғы деңгейге соққылардан қорғау. Теориялық және психологиялық дайындық 3-7 Адам ағзасының құрылымы туралы жалпы ақпарат. Қозғалтқыш аппараты. Сүйектер (атаулар), бұлшықеттер (атаулар), мүшелердің қызметі мен өзара әрекеттесуі. Қан айналымы туралы мәліметтер, қанның құрамы мен маңызы. Жүрек және қан тамырлары. Ас қорыту мүшелері. Шығару органдары. Жүйке жүйесі. Спортқа көрсеткіштер мен қарсы көрсеткіштер. Өзін-өзі бақылау. Оның мағынасы мен мазмұны. Өзін-өзі бақылаудың объективті деректері, салмағы, динамометриясы, спирометриясы, импульсі. Тыныс алу жиілігі мен ритағы, терлеу. Өзін-өзі бақылаудың субъективті деректері: әл-ауқат, ұйқы, тәбет, көңіл-күй, өнімділік, ауырсыну, режимнің бұзылуы. Шаршау, шамадан тыс жұмыс, шамадан тыс жаттығулар, олардың белгілері мен алдын-алу шаралары. Спорттық жарыстарға қатысу 3-6 - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Оқу сабақтарын ұйымдастыру мен өткізудің негізгі әдістемелік принциптері. Сабақтың дайындық бөлігін өткізе білу. Таңертеңгілік жаттығуды, өз бетінше сабақ өткізуді ұйымдастыру. Спорттық терминология. Жарыс ережелері. Төрешілер терминологиясы, қимылдар. Жеңімпаздарды анықтау. Жекпе-жекті өткізудегі әдеттегі қателіктерді анықтау. Сабақтың негізгі бөлігін бағалау. Жылыту. Спорттық-жаттығу жиыны жағдайында зарядтауды ұйымдастыру. Төреші, төреші, бүйірлік төреші, қатысушылар жанындағы төреші, хронометр ретінде жарыстарға төрелік ету. Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 22-25 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Арнайы дене дайындығы 25-30 Күшті, икемділікті, ептілікті, жылдамдықты, қозғалыс дәлдігін, күшке төзімділікті, бұлшықеттердің жылдамдыққа төзімділігін дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Дене салмағын жеңе отырып, салмақпен жаттығулар, гантельдермен, штангамен, сөмкеде, табандарда, макиварларда басылған доппен жаттығулар. Жылдамдықты, жылдамдықты, ептілікті дамытуға арналған арнайы жаттығулар: жылдамдықпен жүгіру, спорттық ойындар, эстафеталар, қарсылық жаттығулары. Жалпы төзімділікті дамытуға арналған арнайы жаттығулар: ұзақ жүгіру, кросс, тауға жүгіру, спорттық ойындар, жүзу. Арнайы соққыларға төзімділікті дамытуға арналған арнайы жаттығулар. Техникалық, тактикалық дайындық 20-35 Шабуылшылардың техникасы мен тактикасын үйрену және жетілдіру, қарсы шабуылдар бүйірлік соққылармен, төменнен, алыс, орта және жақын қашықтықтағы соққылармен үйлеседі. Жекпе-жектің басталуы. Қашықтықты бұзу. Шығу кезінде соққылар. Шабуыл сызығынанмещысулардағы соққылар. Қорғаныс және шабуылға ауысу, соққылар мен соққылардан кейін. Сайттың шетіндегі жекпе-жек. Көлеңкемен, жұппен, снарядтармен күрес. Теориялық және психологиялық дайындық 5-10 Физикалық қабілет және дене шынықтыру. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Спорттық жарыстарға қатысу 4-6 - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Оқу сабақтарын ұйымдастыру мен өткізудің негізгі әдістемелік принциптері. Сабақтың дайындық бөлігін өткізе білу. Таңертеңгілік жаттығуды, өз бетінше сабақ өткізуді ұйымдастыру. Спорттық терминология. Жарыс ережелері. Төрешілер терминологиясы, қимылдар. Жеңімпаздарды анықтау. Жекпе-жекті өткізудегі әдеттегі қателіктерді анықтау. Сабақтың негізгі бөлігін бағалау. Жылыту. Спорттық-жаттығу жиыны жағдайында зарядтауды ұйымдастыру. Төреші, төреші, бүйірлік төреші, қатысушылар жанындағы төреші, хронометр ретінде жарыстарға төрелік ету. Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 24-30 Әр түрлі қашықтыққа жүгіру, ауыспалы қарқынмен жүгіру, үдеумен жүгіру. Спорттық ойындар: регби, футбол, үстел теннисі, баскетбол, қол добы. Ауыр атлетикалық дайындық: штанга, шайнек, тренажерлер. Салмақсыз жаттығулар-еденнен итеру, штангаларға итеру, штангаға тарту және т. б. Арнайы дене дайындығы 25-32 Автокөлік доңғалағындағы балғамен жұмыс, шайнек лақтыру, шайнек жаттығулары, итеру, жұлқу, ауыр доп лақтыру, арқанмен жұмыс, штанганы кеудеден итеру, қолдардағы ауыр соққылар; ептілікке, қозғалысты үйлестіруге, вестибулярлық аппаратқа жұмыс істеу кезінде әртүрлі моториканы меңгеру қажет.. Техникалық, тактикалық дайындық 36-40 Техникалық-тактикалық шеберлікті жетілдіру: - түзу, төменгі, дөңгелек, артқы, бүйірлік соққыларды жетілдіру. - Түзу, төменгі, дөңгелек, артқы, бүйірлік соққылардан қорғау. - Қос және сериялық соққыларды жетілдіру және олардан қорғау. - Алыс қашықтықтағы жекпе-жек техникасы мен тактикасы, жекпе-жекті шабуылдаушы түрде жүргізетін қарсыласпен жұмыс. Қарсыласпен алыс қашықтықтан қарсы шабуылда жаттығу. - Орта және жақын қашықтықтағы бо жүргізу техникасы мен тактикасы. Оған кіру және шығу техникасы. Теориялық және психологиялық дайындық 3-5 Жоғары психологиялық тұрақтылыққа, ерік-жігерге, максималды спорттық нәтижелерге қол жеткізуге деген көзқарасқа ие спортшының жеке басын қалыптастыру . Спорттық жарыстарға қатысу 5-6 - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 25-30 Негізгі физикалық қасиеттерді қалыптастыру және дамыту (күш, төзімділік, ептілік, жылдамдық, икемділік), денсаулықты нығайту, жалпы өнімділікті арттыру және денені арнайы жаттығу жүктемелеріне дайындау. Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Арнайы дене дайындығы 26-32 Таңдалған спорт түріндегі бәсекеге қабілетті жаттығуларды сәтті орындау үшін қажетті физикалық қасиеттер мен моториканы дамыту. Техникалық, тактикалық дайындық 35-40 Қарсыластың ерекшеліктері мен шайқастағы жағдайды ескере отырып, жарыстарда жеңіске жетуге бағытталған техникалық әдістер мен тактикалық әрекеттерді қалыптастыру, жетілдіру және қолдану. Теориялық және психологиялық дайындық 3-5 Жеке тұлғаның қасиеттерін анықтау, оларды түзету және жоғары жетістіктер спорты үшін маңызды қасиеттерді жетілдіру. Спортшының жарыс ережелері, жаттығу процесінің негіздері, жекпе-жек тактикасы туралы білімдерін қалыптастыру, сондай-ақ психологиялық тұрақтылықты, сенімділікті, мотивацияны және стресстік жағдайларда тиімді әрекет ету қабілетін дамыту. Спорттық жарыстарға қатысу 4-6 - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % қатынасы Жұмыстың мазмұны Жалпы дене дайындығы 25-30 Кросс, спорттық ойындар, штанга, жүзу, шаңғы жаттығулары, штангаларды итеру, штангаларды тарту, салмақ көтеру, секіру. Арнайы дене дайындығы 25-32 Белгілі бір аралықтарда үдеумен снарядтарда жұмыс істеу; белгілі бір қателерді жоя отырып, табандарда жаттықтырушымен жұмыс істеу; арқанмен секіру; үдеумен штангамен жұмыс істеу; 1 кг гантельдермен көлеңкемен күресу-әр снарядта 1 минуттан 10-15 минут ішінде әртүрлі снарядтармен айналмалы жаттығу: балғалар, тартылу, итеру және т. б. Әр түрлі бұлшықет режимдерінде соққыны иммитациялау және қорғаныс техникасын орындаумен бәсекеге қабілетті жағдайлар. Техникалық, тактикалық дайындық 37-42 Өткізілген жекпе-жектен кейін жекпе-жектің нәтижесін талдау қажет: қателіктер мен оларды жою әдістерін анықтау, жекпе-жектің тактикалық құрылысын талдау. Теориялық және психологиялық дайындық 3-5 Жекпе-жекті талдау. Жаттығу әдістерін талдау. Алдағы жекпе-жекке дайындықты талқылау кезінде жекпе-жекке психологиялық көңіл-күй сияқты факторларды ескеру қажет. Қарсыластың жекпе-жегін анықтау, оның күшті және әлсіз жақтарын көру және соған сүйене отырып, жекпе-жектің тактикалық үлгісін құру. Спорттық жарыстарға қатысу 4-6 - Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Оқыту, оқу сабақтарын ұйымдастыру және өткізудің практикалық дағдыларын игеру, сондай-ақ төрешілік негіздерін меңгеру және бәсекелестік қызметті бағалауда құзыреттілікті арттыру. Барлығы 100 %

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін № Жат­тығу Өл­шеу бір­лі­гі Оқу жы­лы­на дей­ін­гі Нор­ма­тив Бір жыл­дан астам оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға* Қы­здар Ба­ға Ұл­дар Ба­ға Қы­здар Ба­ға 1. Спорт пән­де­рі үшін жал­пы дене шы­нық­ты­ру да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 6,8 10 7,0 10 6,2 10 6,3 10 7,3 5 7,5 5 6,7 5 6,8 5 7,3-тен көп 0 7,5-тен көп 0 6,7-ден көп 0 6,8-ден көп 0 1.2. Қай­тар­ма­лы жү­гі­ріс 3х10 м се­кунд­тар 10,0 10 10,8 10 9,5 10 10,4 10 10,8 5 11,3 5 10,0 5 10,9 5 10,8-ден көп 0 11,3-тен көп 0 10,0-нан көп 0 10,9-дпн көп 0 1.3 Екі аяқ­пен ите­рі­лу ар­қы­лы бір жер­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр­лер 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115-тен аз 0 110-нан аз 0 120-дан аз 0 110-нан аз 0 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып қол­ды бү­гу және со­зу са­ны 8 10 6 10 12 10 8 10 5 5 5 5 10 5 6 5 5-тен аз 0 3-тен аз 0 10-нан аз 0 6-дан аз 00 2.2. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұр­ған по­зи­ци­ядан ал­ға қа­рай ең­кей­ту(орын­дық дең­гей­і­нен) сан­ти­метр­лер +2 10 +3 10 +4 10 +5 10 +1 5 +2 5 +3 5 +4 5 +1-ден аз 0 +2-ден аз 0 +3-тен аз 0 +4-тен аз 0 Оқу-жаттығу топтары үшін № Жат­тығу Өл­шеу бір­лі­гі Оқу жы­лы­на дей­ін­гі Нор­ма­тив Ұл­дар Ба­ға* Қы­здар Ба­ға 1. Спорт пән­де­рі үшін жал­пы дене шы­нық­ты­ру да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-дан көп 0 6,3-тен көп 0 1.2. Қай­тар­ма­лы жү­гі­ріс 3х10 м се­кунд­тар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен көп 0 10,0-нан көп 0 1.3 Екі аяқ­пен ите­рі­лу ар­қы­лы бір жер­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр­лер 150 10 140 10 140 5 130 5 140-тан аз 0 130-дан аз 0 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып қол­ды бү­гу және со­зу са­ны 10 10 8 10 8 5 5 5 8-ден аз 0 8-ден аз 0 2.2. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұр­ған по­зи­ци­ядан ал­ға қа­рай ең­кей­ту(орын­дық дең­гей­і­нен) сан­ти­метр­лер +4 10 +4 10 +3 5 +3 5 +3-тен аз 0 +3-тен аз 0 2.3. Шал­қа­сы­нан жа­тып де­не­нің қи­са­юы, ті­зе бү­гі­л­ген са­ны 35 10 30 10 30 5 25 5 30-дан аз 0 25-тен аз 0 Спорттық шеберлікті жетілдіру үшін № Жат­тығу Өл­шеу бір­лі­гі Оқу жы­лы­на дей­ін­гі Нор­ма­тив Ұл­дар Оцен­ка* Де­воч­ки Ұл­дар 1. Спорт пән­де­рі үшін жал­пы дене шы­нық­ты­ру да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0-дан көп 0 6,3-тен көп 0 1.2. Қай­тар­ма­лы жү­гі­ріс 3х10 м се­кунд­тар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен көп 0 10,0-нан көп 0 1.3 Екі аяқ­пен ите­рі­лу ар­қы­лы бір жер­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру се­кунд­тар 35 10 40 10 40 5 45 5 40-тан көп 0 45-тен көп 0 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып қол­ды бү­гу және со­зу са­ны 35 10 20 10 30 5 25 5 30-дан аз 0 25-тен аз 0 2.2. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тұр­ған по­зи­ци­ядан ал­ға қа­рай ең­кей­ту(орын­дық дең­гей­і­нен) сан­ти­метр­лер 200 10 185 10 190 5 175 5 190-нан аз 0 175-тен аз 0 2.3. Шал­қа­сы­нан жа­тып де­не­нің қи­са­юы, ті­зе бү­гі­л­ген са­ны 35 10 30 10 30 5 25 5 30-дан аз 0 25-тен аз 0 Жоғары спортық шеберлік топтары үшін № Жат­тығу Өл­шеу бір­лі­гі Оқу жы­лы­на дей­ін­гі Нор­ма­тив Ұл­дар Оцен­ка* Де­воч­ки Ұл­дар 1. Спорт пән­де­рі үшін жал­пы дене шы­нық­ты­ру да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру се­кунд­тар 5 10 5,8 10 5,2 5 5,5 5 5,2-ден көп 0 5,5-тен көп 0 1.2. Қай­тар­ма­лы жү­гі­ріс 3х10 м се­кунд­тар 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5-тен көп 0 10,0-нан көп 0 1.3 Екі аяқ­пен ите­рі­лу ар­қы­лы бір жер­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру се­кунд­тар 40 10 35 10 35 5 40 5 35-тен көп 0 40-тан көп 0 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру да­яр­лы­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де жа­тып қол­ды бү­гу және со­зу са­ны 50 10 45 10 45 5 40 5 45-тен аз 0 40-тан аз 0 2.2. Екі аяқ­пен ите­ру ар­қы­лы бір жер­ден ұзын­дық­қа се­кі­ру сан­ти­метр­лер 250 10 230 10 230 5 215 5 230-дан аз 0 215-тен аз 0 2.3. Тік аяқ­ты іл­мек­тен ті­рек­ке тигіз­ген­ше кө­те­ру са­ны 20 10 15 10 15 5 10 5 15-тен аз 0 10-нан аз 0 2.4. Штан­га­да­ғы ілу­лі тар­ту са­ны 15 10 10 10 10 5 8 5 10-нан аз 0 8-ден аз 0 Ескерту: мүмкіндігінше 70% - дан кем балл жинаған спортшы дайындықтың келесі кезеңіне жіберілмейді және сәтсіз 3 әрекеттен кейін шығарылады

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар № п/п Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) 1 До­бок (ар­найы ко­стюм) да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 2 Со­ги (ар­найы аяқ ки­ім) жұп адам 1 1 1 1 1 6 ай 1 6 ай 1 1 3 Бел­беу да­на адам 1 1 1 1 2 1 2 1 1 1 4 Таң­ғыш (сер­пім­ді) да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 - - 5 Таң­ғыш (ер­кек) да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 6 Таң­ғыш (әй­ел) да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 7 Ке­уде­ні қор­ғау (әй­ел тө­сбел­гі­сі) жиын­тық адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 8 Бі­лек қор­ға­ны­сы жиын­тық адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 9 Тө­мен­гі аяқ пен аяқ­ты қор­ғау (жат­тығу) жиын­тық адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 10 Қор­ға­ныс аяқ­та­ры (көк, қы­зыл) жиын­тық адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 11 Қор­ға­ныс шле­мі (көк, қы­зыл) жиын­тық адам 1 2 1 1 1 1 1 1 1 1 12 Ре­зең­ке (жат­тығу) да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 Спорттық жабдықтар мен жабдықтар Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т. б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Ба­стап­қы дай­ын­дық Са­ны Нор­мы обес­пе­че­ния Жат­тық­ты­ру­шы­лар, жат­тық­ты­ру­шы-оқы­ту­шы­лар Тре­не­ров, тре­не­ров-пре­по­да­ва­те­лей Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл­дар) Срок экс­плу­а­та­ции (лет) 1 Ма­ки­ва­ра үл­кен да­на адам - - - - 1 1 1 1 - - 2 Фут­бол до­бы да­на оқы­ту то­бы - - - - - - - - 2 1 3 Бей­не­ка­ме­ра да­на адам - - - - - - - - 1 <**> 4 Та­ра­зы да­на оқы­ту то­бы - - - - - - - - 1 <**> 5 Ке­дер­гі­лер да­на оқы­ту то­бы - - - - - - - - 2 1 6 Ма­ки­ва­ра кіш­кен­тай да­на адам - - - - 1 1 1 1 - - 7 Ба­сы­л­ған ауыр доп да­на оқы­ту то­бы - - - - - - - - 2 1 8 Крос­с­фит­ке ар­нал­ған ар­қан да­на оқы­ту то­бы - - - - - - - - 1 <**> 9 Орам тө­се­ніш­те­рі да­на оқы­ту то­бы 1 2 1 2 2 2 2 2 - - 10 Ган­тель­дер (2-ден 20 ки­ло­грам­ға дей­ін) да­на оқы­ту то­бы - - - - 1 1 1 1 - - 11 Жа­ры­стар­ға ар­нал­ған элек­трон­ды спорт­тық таб­ло да­на зал - - - - - - - - 1 ** 12 Ин­тер­ак­тив­ті тақ­та да­на адам - - - - - - - - 1 ** 13 Іл­мек­тер­мен со­зы­ла­тын ре­зең­ке да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 14 Әр түр­лі қар­сы­лық іл­мек­те­рі жоқ те­гіс со­зы­ла­тын ре­зең­ке да­на адам 2 1 2 1 3 1 4 1 - - 15 Те­пе-тең­дік жа­стығы да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 16 Үй­ле­сті­ру бас­пал­дақ­та­ры да­на оқы­ту то­бы 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 17 Тө­ре­ші­лер пуль­ті да­на адам 6 1 6 1 6 1 6 1 6 1 18 Тө­ре­ші­лер­дің қа­шық­тан бас­қа­ру пуль­тіне ар­нал­ған за­ряд­та­ғыш да­на адам 2 1 2 1 2 1 2 1 2 1 19 Ла­пы жел­дет­кіш да­на адам 1 2 1 1 2 1 2 1 2 1 20 Ла­пы дөң­ге­лек да­на адам 1 2 1 1 1 1 1 1 2 1 21 Ла­пы-хло­пуш­ки да­на адам - - - - 1 1 1 1 - -

Қазақстан Республикасы Туризм және спорт министрінің 2025 жылғы «14» шілдедегі № 129 бұйрығына 116 қосымша Гір спорты бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты 📌 Ескерту. Бұйрық 116-қосымшамен толықтырылды - ҚР Туризм және спорт министрінің м.а. 13.02.2026 № 32 (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен. Түсіндірме жазба Спорт түрі бойынша спорттық дайындықтың ұлттық стандарты спортшыларды дайындауды стандарттау, жүйелеу және тиімділігін арттыру үшін әзірленді. Оның негізгі мақсаты – гір спорты бойынша спорттық дайындықты жүзеге асыратын барлық мекемелер мен ұйымдар үшін талаптар мен өлшемшарттарды стандарттау. Мұндай стандартты әзірлеудің негізгі міндеттері мен мақсаттары:

1. Дайындықты біріздендіру Өңірге, мектепке немесе жаттықтырушыға қарамастан елдің барлық аумағында спортшыларды дайындаудың бірыңғай тәсілін қамтамасыз етеді.

2. Сабақтастықты қамтамасыз ету Стандарт алғашқы кезеңнен бастап жоғары спорт шеберлігіне дейінгі дайындық кезеңдерінің нақты құрылымын белгілейді. Бұл спортшыны дамытудың қисынды және тиімді жүйесін құруға мүмкіндік береді.

3. Дайындық сапасын бақылау Дайындықтың әрбір кезеңінде нақты нормативтер мен нәтижелерге қойылатын талаптар айқындалады, бұл жаттықтырушылар мен ұйымдар жұмысының прогресі мен сапасын объективті бағалауға мүмкіндік береді.

4. Спорт резервін қалыптастыруға ықпал ету Стандарттар ұлттық командалар үшін сапалы резерв қалыптастыра отырып, дарынды спортшыларды анықтауға және дамытуға көмектеседі.

5. Халықаралық талаптарға сәйкес интеграция Әзірлеу кезінде халықаралық стандарттар мен үрдістер ескеріледі, бұл қазақстандық спортшыларға әлемдік аренада бәсекеге қабілетті болуға мүмкіндік береді. Осы спорттық дайындықтың ұлттық стандартында келесі қысқартулар қолданылады: АД – алғашқы дайындық; ОЖТ – оқу-жаттығу тобы; СЖ – спорттық жетілдіру; ЖСШ – жоғарғы спортық шеберлігі; ҚР – Қазақстан Республикасы; ОДО – Олимпиадалық даярлау орталығы; СДО – спорттық дайындау орталығы; ДШжСБ – дене шынықтыру және спорт басқармасы; ОРДО – Олимпиадалық резервті дайындау орталығы; ОЖЖ – оқу-жаттығу жиындары; ЖСШМ – жоғары спорт шеберлігі мектептері; ЖДД – Жалпы дене дайындығы; АДД – арнайы дене дайындығы.

1. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы спорттық дайындық кезеңдеріне қойылатын нормалар Ұйымның түрі Дайындық кезеңі/жасы Топтардың толығуы (адам) Аптасына сағаттар саны Жылына жалпы сағат саны (52 апта) Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 14 8 416 АД– 2 12 10 520 ОЖТ – 1 10 12 624 ОЖТ – 2 10 14 728 ОЖТ – 3 8 18 936 ОЖТ 3-тен жоғары 8 20 1040 СЖ – 1 6 24 1248 СЖ – 2 5 26 1352 СЖ 2-ден жоғары 5 28 1456 ЖСШ 4 32 1664 Клубтар/секциялар Ұйымның жарғысына сәйкес ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) Дайындық кезеңдері бойынша оқу жүктемесін орындау спортшының сол немесе басқа спорт ұйымына (оқу тобы/кезеңі) тиесілілігіне қарай, сондай-ақ спортшылардың жеке дайындау жоспарларына сәйкес жүзеге асырылады Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары Ішкі жұмыс регламенті мен қағидаларға сәйкес

2. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындарының ұзақтығы Ұйымның түрі Спорттық жарыстарға дайындық бойынша оқу-жаттығу іс-шаралары Арнайы оқу-жаттығу жиындары Дайындық кезеңі / жасы Халықаралық жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қазақстан Республикасының жарыстардың алдында дайындық ОЖЖ Қалпына келтіру іс-шаралары Кешенді медициналық зерттеп-қарауға арналған іс-шаралар Ескерту Оқу-жаттығу процесі жүзеге асырылатын ұйымдар (спорт мектептері, интернаттар, жоғары спорт шеберлігі мектептері, барлық түрдегі спорт клубтары, спорт секциялары) АД– 1 0 0 0 0 АД– 2 0 0 0 0 ОЖТ – 1 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн ОЖТ – 2 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн ОЖТ – 3 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн ОЖТ 3-тен жоғары 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн СЖ – 1 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн СЖ – 2 24 күнтізбелік күнге дейін 18 күнтізбелік күнге дейін 18 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн СЖ 2-ден жоғары 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн ЖСШ 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн Клубтар/ секциялар 21 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн ҚР ұлттық штаттық ұлттық командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар, спорт түрлері бойынша облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың командаларын даярлауды жүзеге асыратын ұйымдар (ОДО, СДО, жаттығу орталықтары, ДШжСБ, ОРДО, ЖСШМ) U-10, U-15 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн U–17 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн U-20 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн Ересектер 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн Спорт федерациялары, әскери-қолданбалы және қызметтік-қолданбалы спорт түрлері бойынша жарыстар ұйымдастыратын ұйымдар, дене шынықтыру мен спортты дамытуды жүзеге асыратын ведомстволық спорт қоғамдары мен қоғамдық бірлестіктер, дене шынықтыру орталықтары U-13, U-15 14 күнтізбелік күнге дейін 14 күнтізбелік күнге дейін 10 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн U–17 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн U-20 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн Ересектер 24 күнтізбелік күнге дейін 21 күнтізбелік күнге дейін 18 күнге дейін Жылына 2 рет, 5 күн Ескерту: оқу-жаттығу жиындарының шекті ұзақтығы өткізілетін орынға бару және кері қарай жол жүру уақытын есепке алмай белгіленеді

3. Дене шынықтыру-спорт ұйымдарындағы оқу-жаттығу жиындары (ОЖЖ) мен жарыстардың шекті саны (бір спортшыға) Ұй­ым­ның тү­рі Дай­ын­дық ке­зе­ңі/жа­сы Спорт­тық жа­ры­стар Оқу-жат­тығу жиын­да­ры Ха­лы­қа­ра­лық Рес­пуб­ли­ка­лық Ай­мақ­тық Қа­ла­лық және аудан­дық Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар­ға ОЖЖ Оқу-жат­тығу про­це­сі жү­зе­ге асы­ры­ла­тын ұй­ым­дар (спорт мек­теп­те­рі, ин­тер­нат­тар, жо­ға­ры спорт ше­бер­лі­гі мек­теп­те­рі, бар­лық түр­де­гі спорт клуб­та­ры, спорт сек­ци­я­ла­ры) АД– 1 0 0 0 0 0 0 АД– 2 0 0 0 1 0 0 ОЖТ – 1 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 2 2 2 4 4 2 2 ОЖТ – 3 3 3 4 4 3 3 ОЖТ 3-тен жо­ға­ры 3 3 4 4 3 3 СЖ – 1 4 4 4 4 4 4 СЖ – 2 4 4 4 4 4 4 СЖ 2-ден жо­ға­ры 4 4 6 6 4 4 ЖСШ 6 6 6 6 4 4 Клуб­тар /сек­ци­я­лар Іш­кі жұ­мыс ре­гла­мен­ті мен қа­ғи­да­лар­ға сәй­кес Мек­теп-ин­тер­нат­тар-кол­ле­дж­дер Бар­лық ке­зең­дер­де 6 6 6 6 6 6 ҚР ұлт­тық штат­тық ұлт­тық ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар, спорт түр­ле­рі бой­ын­ша об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ко­ман­да­ла­рын да­яр­ла­уды жү­зе­ге асы­ра­тын ұй­ым­дар (ОДО, СДО, жат­тығу ор­та­лық­та­ры, ДШж­СБ, ОР­ДО, ЖСШМ) U-13, U-15 3 5 6 6 6 6 U–17 6 6 6 6 6 6 U-20 6 4 4 4 8 4 Ере­сек­тер 6 6 6 6 6 6 Спорт фе­де­ра­ци­я­ла­ры, әс­ке­ри-қол­дан­ба­лы және қыз­мет­тік-қол­дан­ба­лы спорт түр­ле­рі бой­ын­ша жа­ры­стар ұй­ым­да­сты­ра­тын ұй­ым­дар, дене шы­нық­ты­ру мен спорт­ты да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ра­тын ве­дом­ство­лық спорт қо­ғам­да­ры мен қо­ғам­дық бір­ле­стіктер, дене шы­нық­ты­ру ор­та­лық­та­ры Ескерту: бірнеше ұйымдардың контингентіне қабылданған спортшыларды іссапарға жіберу жиынтығында дайындық кезеңі/жасы үшін көзделген лимиттерден аспауға тиіс

4. Қазақстан Республикасы аумағында өтетін облыстық, республикалық және халықаралық спорттық жарыстарды медальдармен қамтамасыз етудің нормалары Ерлер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12-13 14-16 17-18 18-23 24 жастан Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 5 15 18 54 18 54 21 66 21 66 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 5 15 18 54 18 54 21 66 21 66 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 5 15 18 54 18 54 21 66 21 66 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 5 15 18 54 18 54 21 66 21 66 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 5 15 18 54 18 54 21 66 21 66 Әйелдер Жа­рыс түр­ле­рі Ме­даль­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 12-13 14-16 17-18 18-23 24 жастан Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Жиын­тық са­ны Ме­даль­дар са­ны Об­лы­стық тур­нир­лер 5 15 3 9 3 9 4 12 4 12 Рес­пуб­ли­ка­лық тур­нир­лер 5 15 3 9 3 9 4 12 4 12 Ре­сми об­лы­стық жа­ры­стар 5 15 3 9 3 9 4 12 4 12 Ре­сми рес­пуб­ли­ка­лық жа­ры­стар 5 15 3 9 3 9 4 12 4 12 Ха­лы­қа­ра­лық жа­ры­стар 5 15 3 9 3 9 4 12 4 12 Ескерту: Қазақстан Республикасының аумағында өткізілетін облыстық, республикалық және халықаралық жарыстарды қолдауға арналған жиынтықтар мен медальдардың түпкілікті саны тиісті жарыстарды өткізу туралы ережемен реттеледі. Ресми жарыстар – Облыс чемпионаты, Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар спартакиадасы.

5. Спорттық жарыстарға қызмет көрсететін төрешілер құрамына қойылатын талаптар Жарыстың түрлері Төрешілер саны Спорт төрешісі І санатты спорт төрешісі Ұлттық спорт төрешісі Жоғары санатты ұлттық спорт төрешісі Халықаралық санаттағы төреші Аудандық турнирлер 16 8 3 Облыстық турнирлер 16 8 3 1 Республикалық турнирлер 16 10 6 2 Ресми облыстық жарыстар 16 10 4 2 6 Ресми республикалық жарыстар 18 15 6 3 6 Ресми облыстық жарыстар – Облыс чемпионаты, Облыстық спартакиадалар және Жастар ойындары Ресми республикалық жарыстар – Республика чемпионаты, Қазақстан Республикасының Спартакиадасы, Жастар ойындары

6. Алғашқы дайындық топтарынан жоғары спорт шеберлігі топтарындағы дайындық түрлеріне қарай оқу материалының мазмұнын бөлу Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыстың мазмұны Бірінші оқу жылындағы алғашқы дайындық тобы Жалпы дене дайындығы 50-64 Жалпы дайындық жаттығулары: сапқа тұру, арақашықтық сақтау, саптық тұрғызулар және қайта тұрғызулар. Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне арналған, аяқтарға арналған, мойын мен тұлғаға арналған, барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 18-23 Арнайы дене қасиеттерін дамыту (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш). Техникалық, тактикалық дайындық 15-23 Техника: серпе көтеру жаттығуының техникасы; жұлқа көтеру жаттығуының техникасы; ұзын цикл жаттығуының техникасы. Тактика: ұзақ уақыт жұмыс істеу кезінде тынысты дұрыс бөлу; жарыстарда сапалы өнер көрсету үшін қарқын таңдау; жақсы нәтиже көрсету үшін сапалы экипировканы пайдалану; жарыс алдындағы оқу-жаттығу жиынын талдау. Теориялық және психологиялық дайындық 2-4 Гір спорты бойынша оқу-жаттығу сабақтарындағы қауіпсіздік; «гір спорты» түрінің пайда болу тарихы және оның дамуы. Дене тәрбиесі мен спорттың гигиеналық негіздері, дене тәрбиесі және спортпен айналысу кезіндегі білім алушылардың гигиенасы. Күн тәртібі мен тамақтану. Өзін-өзі сақтандыру. Жарақаттың алдын алу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100% Бірінші оқу жылынан асқан алғашқы дайындық тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 46-60 Жалпы дайындық жаттығулары: сапқа тұру, арақашықтықты сақтау, саптық тұрғызулар және қайта тұрғызулар. Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне арналған, аяқтарға арналған, мойын мен тұлғаға арналған, барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 18-23 Арнайы дене қасиеттерін дамыту (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш). Техникалық, тактикалық дайындық 20-28 Техника: серпе көтеру жаттығуының техникасы; жұлқа көтеру жаттығуының техникасы; ұзын цикл жаттығуының техникасы. Тактика: ұзақ уақыт жұмыс істеу кезінде тынысты дұрыс бөлу; жарыстарда сапалы өнер көрсету үшін қарқын таңдау; жақсы нәтиже көрсету үшін сапалы экипировканы пайдалану; жарыс алдындағы оқу-жаттығу жиындарын талдау. Теориялық және психологиялық дайындық 2-4 Гір спорты бойынша оқу-жаттығу сабақтарындағы қауіпсіздік; «гір спорты» түрінің пайда болу тарихы және оның дамуы. Дене тәрбиесі мен спорттың гигиеналық негіздері, дене тәрбиесі және спортпен айналысу кезіндегі білім алушылардың гигиенасы. Күн тәртібі мен тамақтану. Өзін-өзі сақтандыру. Жарақаттанудың алдын алу. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе - Барлығы 100% Бірінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 36-48 Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне арналған, аяқтарға арналған, мойын мен тұлғаға арналған, барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 20-26 Арнайы дене қасиеттерін дамыту (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш). Техникалық, тактикалық дайындық 24-30 Техника: серпе көтеру жаттығуының техникасы; жұлқа көтеру жаттығуының техникасы; ұзын цикл жаттығуының техникасы. Тактика: ұзақ уақыт жұмыс істеу барысында тынысты дұрыс бөлу; жарыстарда сапалы өнер көрсету үшін қарқын таңдау; жоғары нәтиже көрсету үшін сапалы экипировканы пайдалану; жарыс алдындағы оқу-жаттығу жиындарын талдау. Теориялық және психологиялық дайындық 4-5 Кіріспе дәрістер мен әңгімелер өткізу: «Спорт деген не», «Ұжымдағы мінез-құлық», «Жеңіс пен жеңіліс психологиясы». Жарыстарды талдау. Терминология. Оқыту және жаттықтыру әдістемесі; дайындықты жоспарлау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Спорт түрінің ережелері мен осы спорт түрінде қабылданған терминологияны практикалық және теориялық тұрғыда меңгеру және қолдану; жаттықтырушы-оқытушының, нұсқаушының көмекшісі ретінде оқу-жаттығу сабақтарын ұйымдастыру және өткізу дағдыларын меңгеру. Барлығы 100% Екінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 36-48 Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне арналған, аяқтарға арналған, мойын мен тұлғаға арналған, барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 20-26 Арнайы дене қасиеттерін дамыту (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш). Техникалық, тактикалық дайындық 24-30 Техника: серпе көтеру жаттығуының техникасы; жұлқа көтеру жаттығуының техникасы; ұзын цикл жаттығуының техникасы. Тактика: ұзақ уақыт жұмыс барысында тынысты дұрыс бөлу; жарыстарда сапалы өнер көрсету үшін қарқын таңдау; жоғары нәтиже көрсету үшін сапалы экипировканы пайдалану; жарыс алдындағы өткізілген оқу-жаттығу жиындарын талдау. Теориялық және психологиялық дайындық 4-5 Сабақтарды ұйымдастыру және мазмұны; дайындықты жоспарлау; дайындықты бақылау және есепке алу; құрама командаларға іріктеу; жарыстарға қатысуды талдау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Спорттық төрешінің көмекшісі және (немесе) жарыстардың хатшысының көмекшісі ретінде спорттық жарыстарды өткізу мен төрелік ету дағдыларын меңгеру; қойылған мақсатқа сәйкес оқу-жаттығу сабағының жоспарын (конспектісін) құрастыру. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылындағы оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 24-32 Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне арналған, аяқтарға арналған, мойын мен тұлғаға арналған, барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 24-30 Арнайы дене қасиеттерін дамыту (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш). Техникалық, тактикалық дайындық 32-42 Техника: серпе көтеру жаттығуының техникасы; жұлқа көтеру жаттығуының техникасы; ұзын цикл жаттығуының техникасы. Тактика: ұзақ уақыт жұмыс барысында тынысты дұрыс бөлу; жарыстарда сапалы өнер көрсету үшін қарқын таңдау; жоғары нәтиже көрсету үшін сапалы экипировканы пайдалану; жарыс алдындағы өткізілген оқу-жаттығу жиындарын талдау. Теориялық және психологиялық дайындық 3-4 Спорттық нәтижелерді болжау; дайындықты жоспарлау; жарыс ережелері; жаттығу міндеттері; жарыстарға қатысуды талдау. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 1-2 Спорттық жарыстарда дербес төрелік ету дағдыларын меңгеру; тәлімгерлік (наставничество) дағдыларын қалыптастыру. Барлығы 100 % Үшінші оқу жылынан асқан оқу-жаттығу тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 24-32 Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне арналған, аяқтарға арналған, мойын мен тұлғаға арналған, барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 24-30 Арнайы дене қасиеттерін дамыту (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш). Техникалық, тактикалық дайындық 32-42 Техника: серпе көтеру жаттығуының техникасы; жұлқа көтеру жаттығуының техникасы; ұзын цикл жаттығуының техникасы. Тактика: ұзақ уақыт жұмыс істеу барысында тынысты дұрыс бөлу; жарыстарда сапалы өнер көрсету үшін қарқын таңдау; жоғары нәтиже көрсету үшін сапалы экипировканы пайдалану; жарыс алдындағы өткізілген оқу-жаттығу жиындарын талдау. Теориялық және психологиялық дайындық 3-4 Дайындықтың жас ерекшелік кезеңдері; спорттық шеберліктің қалыптасу динамикасы; спорттық дайындықты жоспарлау; психомоторлық қасиеттерді дамытуға бағытталған жаттығулар: қимыл-қозғалыс реакциясының жылдамдығы, жедел ойлау жылдамдығы, зейіннің қасиеттері, зейінді ауыстыру, бөлу және шоғырландыру. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 3-4 Нұсқаушы (инструкторлық) практика: жылыну жаттығуын өткізу, жаттығудың қорытынды бөлімін жүргізу, сабақтың тақырыптық бөліктерін өткізу. Көрсетілімдік (көрнекі) өнер көрсетулерді ұйымдастыру және оған қатысу. Төрешілік практика: жарыстарда бұрыштық төреші, арбитр, хатшы, бас төрешінің орынбасары ретінде төрелік ету. Барлығы 100 % Бірінші оқу жылындағы спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20-23 Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне арналған, аяқтарға арналған, мойын мен тұлғаға арналған, барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 23-29 Арнайы дене қасиеттерін дамыту (жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш). Техникалық, тактикалық дайындық 46-54 Техника: серпе көтеру жаттығуының техникасы; жұлқа көтеру жаттығуының техникасы; ұзын цикл жаттығуының техникасы. Тактика: ұзақ уақыт жұмыс істеу кезінде тынысты дұрыс бөлу; жарыстарда сапалы өнер көрсету үшін қарқын таңдау; жоғары нәтиже көрсету үшін сапалы экипировканы пайдалану; жарыс алдындағы оқу-жаттығу жиындарын талдау. Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Сайыс қызметін модельдеу; Оқыту әдістемесі; психомоторлық қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар: қозғалыс реакциясының жылдамдығы, жедел ойлау жылдамдығы, зейін қасиеттері, зейінді ауыстыру, бөлу және шоғырландыру, ақпаратты қабылдау және өңдеу жылдамдығы. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-3 Нұсқаушы практикасы: жарақаттанудың алдын алу; жалпы және арнайы физикалық дайындық бойынша жарыстар өткізу. Төрешілік практикасы: поединк ұзақтығын бақылау; жарыстарда төрелік ету. Барлығы 100 % Екінші оқу жылындағы спорттық жетелдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 20-23 Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне, аяқтарға, мойын мен денеге және барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 23-29 Арнайы физикалық қасиеттерді дамыту: жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш. Техникалық, тактикалық дайындық 46-54 Техника: серпе көтеру жаттығуының техникасы; жұлқа көтеру жаттығуының техникасы; ұзын цикл жаттығының техникасы. Тактика: ұзақ уақыт жұмыс істегенде тынысты дұрыс бөлу; жарыстарда сапалы өнер көрсету үшін қарқын таңдау; жақсы нәтиже көрсету үшін сапалы жабдықты пайдалану; оқу-жаттығу жиындарын талдау. Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Сайыс қызметін модельдеу; оқыту әдістемесі; психомоторлық қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар: қозғалыс реакциясының жылдамдығы, жедел ойлау жылдамдығы, зейін қасиеттері, зейінді ауыстыру, бөлу және шоғырландыру, ақпаратты қабылдау және өңдеу жылдамдығы. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-3 Нұсқаушы практикасы: жарақаттанудың алдын алу; жалпы және арнайы физикалық дайындық бойынша жарыстар өткізу. Төрешілік практикасы: поединктің ұзақтығын бақылау; жарыстарда төрелік ету. Барлығы 100 % Екінші оқу жылынан асқан спорттық жетілдіру тобы Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 18-22 Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне, аяқтарға, мойын мен денеге, сондай-ақ барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 19-24 Арнайы физикалық қасиеттерді дамыту: жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш. Техникалық, тактикалық дайындық 46-54 Техника: серпе көтеру жаттығы; жұлқа көтеру жаттығы; ұзын цикл жаттығының техникасы. Тактика: ұзақ уақыттық жұмыс кезінде тынысты дұрыс бөлу; жарыстарда сапалы өнер көрсету үшін қарқын таңдау; жақсы нәтиже көрсету үшін сапалы жабдықты пайдалану; оқу-жаттығу жиындарының нәтижелерін талдау. Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Сайыс қызметін модельдеу; оқыту әдістемесі; психомоторлық қасиеттерді дамытуға арналған жаттығулар: қозғалыс реакциясының жылдамдығы, жедел ойлау жылдамдығы, зейін қасиеттері, зейінді ауыстыру, бөлу және шоғырландыру, ақпаратты қабылдау және өңдеу жылдамдығы. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-3 Нұсқаушы практикасы: жарақаттанудың алдын алу; жалпы және арнайы физикалық дайындық бойынша жарыстар өткізу. Төрешілік практикасы: поединктің ұзақтығын бақылау; жарыстарда төрелік ету. Барлығы 100 % Жоғары спорттық шеберлік тобы (барлық кезең) Дайындық түрі Шамамен % арақатынас Жұмыс мазмұны Жалпы дене дайындығы 18-22 Жалпы дамыту жаттығулары: қолдар мен иық белдеуіне, аяқтарға, мойын мен денеге, сондай-ақ барлық бұлшықет топтарына арналған жаттығулар. Арнайы дене дайындығы 19-24 Арнайы физикалық қасиеттерді дамыту: жылдамдық, төзімділік, икемділік, ептілік, күш. Техникалық, тактикалық дайындық 46-54 Алдыңғы дайындық кезеңдеріндегі барлық қабылдаулар мен әрекеттерді қамтиды, әр спортшының жеке ерекшеліктеріне ерекше назар аудара отырып. Теориялық және психологиялық дайындық 2-3 Ерік-жігерді дамыту: ерік-жігер қасиеттерін қалыптастыру (шешім қабылдау қабілеті, табандылық, төзімділік, батылдық): нақты жарыстарға жақын жағдайларды модельдейтін поединктерді өткізу; қарсыласы күшті болған жағдайда қиын техникалық әрекеттерді орындау және т.б. Нұсқаушылық және төрешілік тәжірибе 2-3 Нұсқаушы практикасы: жарақаттанудың алдын алу; жалпы және арнайы физикалық дайындық бойынша жарыстар өткізу. Төрешілік практикасы: поединктің ұзақтығын бақылау; жарыстарда төрелік ету. Барлығы 100 %

7. Спорттық дайындау кезеңдерінде қабылдау және ауыстыруда жалпы және арнайы дене дайындығының нормативтері Алғашқы дайындық топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Бір жы­л­ға дей­ін оқу нор­ма­ти­ві Бір жыл­дан жо­ға­ры оқу нор­ма­ти­ві Ұл­дар Ба­ға* Қы­здар Ба­ға Ұл­дар Ба­ға Қы­здар Ба­ға 1. Жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1 Екі аяқ­пен ите­рі­ліп тұр­ған орын­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 120 10 115 10 125 10 115 10 115 5 110 5 120 5 110 5 115 кем 0 110 кем 0 120 кем 0 110 кем 0 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де ті­ре­ліп жа­тып қол­ды бү­гу және жа­зу Рет са­ны 8 10 6 10 12 10 8 10 5 5 5 5 10 5 6 5 5 кем 0 3 кем 0 10 кем 0 6 кем 0 Оқу-жаттығу топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив Ұл­дар Ба­ға* Қы­здар Ба­ға 1. Жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру сек 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0 аса 0 6,3 аса 0 1.2. Қай­тал­ма­лы жұ­гі­ріс 3х10 м сек 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5 аса 0 10,0 аса 0 1.3. Екі аяқ­пен ите­рі­ліп тұр­ған орын­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 150 10 140 10 140 5 130 5 140 кем 0 130 кем 0 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де ті­ре­ліп жа­тып қол­ды бү­гу және жа­зу Рет са­ны 10 10 8 10 8 5 5 5 8 кем 0 8 кем 0 2.2. Гим­на­сти­ка­лық орын­дық­та тік тұ­рып ал­ға қа­рай ең­кейю (орын­дық дең­гей­і­нен) см +4 10 +4 10 +3 5 +3 5 +3 кем 0 +3 кем 0 2.3. Ар­қа­мен жа­тып, ті­зе­лер бү­гі­ліп тұр­ған қа­лып­тан тұл­ға­ны кө­те­ру (ал­ға ең­кею) Рет са­ны 35 10 30 10 30 5 25 5 30 кем 0 25 кем 0 Спорттық жетілдіру топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив Ұл­дар Ба­ға* Қы­здар Ба­ға 1. Жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру сек 5,5 10 5,8 10 6,0 5 6,3 5 6,0 аса 0 6,3 аса 0 1.2. Қай­тал­ма­лы жұ­гі­ріс 3х10 м сек 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5 аса 0 10,0 аса 0 1.3 200 м жү­гі­ру сек 35 10 40 10 40 5 45 5 40 аса 0 45 аса 0 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де ті­ре­ліп жа­тып қол­ды бү­гу және жа­зу Рет са­ны 35 10 20 10 30 5 25 5 30 кем 0 25 кем 0 2.2. Екі аяқ­пен ите­рі­ліп тұр­ған орын­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 200 10 185 10 190 5 175 5 190 кем 0 175 кем 0 2.3. Ар­қа­мен жа­тып, ті­зе­лер бү­гі­ліп тұр­ған қа­лып­тан тұл­ға­ны кө­те­ру (ал­ға ең­кею) Рет са­ны 35 10 30 10 30 5 25 5 30 кем 0 25 кем 0 Жоғары спорттық шеберлік топтары үшін № Жат­тығ­у­лар Өл­шем бір­лі­гі Нор­ма­тив Ұл­дар Ба­ға* Қы­здар Ба­ға 1. Жал­пы дене дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 1.1. 30 м жү­гі­ру сек 5 10 5,8 10 5,2 5 5,5 5 5,2 аса 0 5,5 аса 0 1.2. Қай­тал­ма­лы жұ­гі­ріс 3х10 м сек 9,0 10 9,5 10 9,5 5 10,0 5 9,5 аса 0 10,0 аса 0 1.3 200 м жү­гі­ру сек 40 10 35 10 35 5 40 5 35 аса 0 40 аса 0 2. Ар­найы дене шы­нық­ты­ру дай­ынды­ғы­ның нор­ма­тив­те­рі 2.1. Еден­де ті­ре­ліп жа­тып қол­ды бү­гу және жа­зу Ко­ли­че­ство раз 50 10 45 10 45 5 40 5 Ме­нее 45 0 Ме­нее 40 0 2.2. Екі аяқ­пен ите­рі­ліп тұр­ған орын­нан ұзын­дық­қа се­кі­ру см 250 10 230 10 230 5 215 5 230 кем 0 215 кем 0 2.3. Тур­ник­ке асы­лып тұ­рып, тік аяқ­тар­ды кө­те­ріп, олар­ды тур­ник­ке тигі­зу Рет са­ны 20 10 15 10 15 5 10 5 15 кем 0 10 кем 0 2.4. Би­ік бел­те­мір­де тар­ты­лу Рет са­ны 15 10 10 10 10 5 8 5 10 кем 0 8 кем 0

8. Оқу-жаттығу процесін ұйымдастыру және өткізу үшін қажетті жабдықтармен және спорттық мүкәммалмен қамтамасыз ету Спорттық жабдықтар және мүкәммәлмен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Кі­ші бө­лім 9. Гір спор­ты 1 Ги­ря - 8, 10, 12, 14, 16 кг да­на Оқу то­бы 2 10 2 10 - - - - - - 2 Ги­ря -18, 20, 22, 24, 26 кг да­на Оқу то­бы - - 2 10 2 10 2 10 - - 3 Ги­ря 28, 30, 32, 34, 36, 38, 40, 50, 60 кг да­на Оқу то­бы - - - - 2 10 2 10 - - 4 Аыр ат­ле­ти­ка­лық штан­га (олим­пи­я­лық) да­на Оқу то­бы 1 10 1 10 1 10 1 10 - - 5 Элек­трон­ды таб­ло да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 2 <**> 6 Жат­тығу по­мо­сты да­на Оқу то­бы 1 2 1 2 2 2 2 2 - - 7 Се­кун­до­мер да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 2 <**> 8 Та­ра­зы элек­трон­ды да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 2 <**> 9 При­се­да­ни­я­ға ар­нал­ған ті­рек­тер да­на Оқу то­бы 1 10 1 10 1 10 1 10 - - 10 Жим жа­са­у­ға ар­нал­ған орын­дық­тар да­на Оқу то­бы 1 10 1 10 1 10 1 10 - - 11 Қор­ша­у­ға ар­нал­ған ті­рек­тер да­на Оқу то­бы 20 10 20 10 20 10 20 10 - - 12 Ска­кал­ка да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 1 1 13 Шатн­га­ға ар­нал­ған ті­ре­гі бар орын­дық да­на Оқу то­бы 1 5 1 5 1 5 1 5 - - 14 Маг­не­зия (ұн­тақ) кг адам - - 10 1 15 1 15 1 - - 15 Ви­део­ка­ме­ра да­на Оқу то­бы - - - - - - - - 1 <**> Спорттық жабдықтармен қамтамасыз ету № Ата­уы Өл­шем бір­лік­те­рі (да­на, жұп (2 да­на), жиын­тық және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету бір­лік­те­рі (адам, оқу­шы, оқу то­бы және т.б.) Қам­та­ма­сыз ету нор­ма­ла­ры Дай­ын­дық ке­зең­де­рі бой­ын­ша Жат­тық­ты­ру­шы­лар, оқы­ту­шы жат­тық­ты­ру­шы­лар Ал­ғаш­қы дай­ын­дық Оқу-жат­тығу Спорт­тық же­тіл­ді­ру Жо­ға­ры спорт­тық ше­бер­лік Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Са­ны Пай­да­ла­ну мер­зі­мі (жыл) Кі­ші бө­лім 9. Гір спор­ты 1 Эла­сти­ка­лық бинт да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - - 2 Ре­зең­ке жгут да­на адам 1 1 1 1 1 1 1 1 - -