Об утверждении натуральных норм потребления для подведомственных ветеринарных организаций государственного учреждения «Управление ветеринарии Алматинской области» Қолданыста

«Алматы облысының ветеринария басқармасы» мемлекеттік мекемесіне ведомстволық бағынысты ветеринариялық ұйымдар үшін заттай тұтыну нормаларын бекіту туралы Қазақстан Республикасы Бюджет кодексінің 70-бабының 3-тармағына, «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 27-бабына, Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 29 сәуірдегі № 208 бұйрығымен бекітілген Бюджеттік жоспарлау қағидаларының 3-тарауының 25-тармағына, облыстық бюджет комиссиясының 2025 жылғы 25 тамыздағы № 9/2025 хаттамасына сәйкес Алматы облысының әкімдігі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

1. «Алматы облысының ветеринария басқармасы» мемлекеттік мекемесіне ведомстволық бағынысты ветеринариялық ұйымдар үшін заттай тұтыну нормалары осы қаулының қосымшасына сәйкес бекітілсін.

2. «Алматы облысының ветеринария басқармасы» мемлекеттік мекемесі Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен осы қаулыдан туындайтын шараларды қабылдасын.

3. Осы қаулының орындалуын бақылау облыс әкімінің орынбасары Б. Бақытұлына жүктелсін.

Алматы облысы әкімдігінің 2025 жылғы «___» _______ № ___ қаулысына қосымша "Алматы облысының ветеринария басқармасының мемлекеттік мекемесіне" ведомстволық бағынысты ветеринариялық ұйымдар үшін заттай тұтыну нормалары № п/п Заттай нор­ма­ның ата­уы Өл­шем бір­лі­гі н/н Көр­сет­кіш тү­рін­де­гі нор­ма То­зу нор­ма­сы ның шиф­ры Жыл­дық то­зу нор­ма­сы % (ба­стап­қы құ­ны­на пай­ы­з­бен) 100 % то­зу Қыз­мет ету мер­зі­мі, жыл Пай­да­ла­ну мер­зі­мі, жыл Қор­да (қой­ма­да) сақ­тау мер­зі­мі, жыл Ве­те­ри­на­рин ая­лық стан­ция Ве­те­ри­на­рия лық пункт ВС и ВП бар­лы­ғы 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 1 Аудан ор­та­лы­ғын­да жəне ауыл­дық округ­тер­де ха­лық­қа ве­те­ри­на­ри­я­лық қыз­мет­тер көр­се­ту үшін тұ­рақ­ты орын. Бұл рет­те жа­ну­ар­лар­ды бе­кі­ту­ге ар­нал­ған қо­сым­ша жаб­дық­тың (рас­кол) бо­луы қа­жет. бір­лік 11 134 145 3.1 4 100 14 14 14 2 Инеcіз инъ­ек­тор да­на 11 268 279 6.2 10 100 4 4 4 3 Тер­мо­сө­мке 25-30 л да­на 11 134 145 6.2 10 100 4 4 4 4 5–6 литр­лік та­сы­мал­да­у­ға ар­нал­ған че­мо­дан да­на 11 268 279 6.2 10 100 4 4 4 5 Жап­пай егу­ге ар­нал­ған ап­па­рат жиын­тық 11 707 718 6.2 10 100 7 7 7 6 Ку­ти­метр да­на 0 268 268 6.2 10 100 4 4 4 7 Қай­шы да­на 11 268 279 5.7 10 100 1 1 1 8 Мақ­та (сте­риль­ді емес) ки­ло­грамм 0 3,711 3,711 1 1 1 9 Спирт литр 0 3,896 3,896 1 1 1 Заттай нор­ма­лар­дың қол­да­ны­лу са­ла­сы – заттай нор­ма­лар қан­дай қыз­мет тү­рін­де қол­да­ны­ла­ды, олар қан­дай мақ­сат­қа ар­нал­ған Заттай нор­ма­лар­дың та­ра­лу ая­сы – заттай нор­ма­лар бел­гі­ле­не­тін мем­ле­кет­тік ор­ган­дар­дың жəне/неме­се олар­дың құ­ры­лым­дық бө­лім­ше­ле­рі­нің, мем­ле­кет­тік ме­ке­ме­лер­дің, ла­у­а­зым­ды адам­дар­дың ата­уы Заттай нор­ма­лар­ды (н/н) ай­қын­дау жəне қол­да­ну­ды нақ­ты­лай­тын си­патта­ма­лар Қа­жет болған жағ­дай­да заттай нор­ма­лар­да қол­да­ны­л­ған тер­мин­дер мен анық­та­ма­лар­ға нақ­ты­лау ен­гі­зі­ле­ді, сон­дай-ақ ес­керт­пе­лер­ге сі­л­те­ме­лер жа­са­ла­ды. 11 12 13 14 Аудан ор­та­лы­ғын­да жəне ауыл­дық округ­тер­де тұ­рақ­ты ве­те­ри­на­ри­я­лық пункт­тің бо­луы ха­лық­қа ве­те­ри­на­ри­я­лық қыз­мет­тер­ді уа­қы­ты­лы жəне қол­же­тім­ді түр­де көр­се­ту­ді қам­та­ма­сыз ете­ді. Жа­ну­ар­лар­ды бе­кі­ту­ге ар­нал­ған жаб­дық (рас­кол) рəсім­дер­ді жүр­гі­зу ке­зін­де ма­ман­дар мен жа­ну­ар­лар­дың қа­уіп­сіз­ді­гін қам­та­ма­сыз ету, сон­дай-ақ жұ­мыстың ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру үшін қа­жет. Нор­ма­лар Ал­ма­ты об­лы­сы­ның 9 ауда­ны мен Қо­на­ев, Ала­тау қа­ла­ла­ры­ның ве­те­ри­нар­лық бө­лім­де­рі­нің бас­шы­ла­ры­на, сон­дай-ақ ве­те­ри­нар­лық пункт­тер­дің мең­ге­ру­ші­ле­ріне, ве­те­ри­нар­лық дəрі­гер­лер­ге, ве­те­ри­нар­лық фельд­шер­лер­ге жəне 134 ауыл­дық округ­тің ве­те­ри­нар­лық са­ни­тар­ла­ры­на, Ал­ма­ты об­лы­сы Мем­ле­кет­тік ком­му­нал­дық кəсі­пор­ны­ның ша­ру­а­шы­лық жүр­гі­зу құқы­ғын­да­ғы «Ал­ма­ты об­лы­сы Ве­те­ри­на­ри­я­лық стан­ци­я­сы» мен Ал­ма­ты об­лы­сы Ве­те­ри­на­рия бас­қар­ма­сы­ның қыз­мет­кер­ле­ріне қол­да­ны­ла­ды. Ве­те­ри­нар­лық тəжі­ри­бе­де та­би­ғи нор­ма­лар­ды қол­да­ну – мал ша­ру­а­шы­лы­ғын жүр­гізу­ге жəне ве­те­ри­нар­лық іс-ша­ра­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру­ға ти­ім­ді, қа­уіп­сіз жəне эко­но­ми­ка­лық негіз­дел­ген тəсіл­ді қам­та­ма­сыз ете­тін негіз­гі құ­рал­дар­дың бі­рі. Бұл нор­ма­лар бел­гі­лі бір сан­да­ғы жа­ну­ар­лар­ды кү­тіп-ба­ғу, ал­дын алу, ди­а­гно­сти­ка­лық тек­се­ру жəне ау­ру­лар­ды ем­деу үшін қа­жет­ті ве­те­ри­нар­лық пре­па­рат­тар­дың, дез­ин­фек­ци­я­лық құ­рал­дар­дың, ас­пап­тар­дың жəне шы­ғын ма­те­ри­ал­да­ры­ның нақ­ты мөл­ше­рін анық­тай­ды. Ве­те­ри­на­ри­яда та­би­ғи нор­ма­лар­ды қол­да­ну қам­та­ма­сыз ете­ді: Ре­сур­стар­ды ра­ци­о­нал­ды жос­пар­лау –Бел­гі­лі бір сан­да­ғы жа­ну­ар­лар­ға қан­ша пре­па­рат, ма­те­ри­ал жəне жаб­дық қа­жет еке­нін дəл есеп­те­у­ге мүм­кін­дік бе­ре­ді. Бюд­жет­тік қа­ра­жат­ты ти­ім­ді пай­да­ла­ну –Ар­тық неме­се кем жұм­са­уды бол­дыр­май­ды, қар­жы­лан­ды­ру­дың ашық­тығ­ын қам­та­ма­сыз ете­ді. Ве­те­ри­нар­лық іс-ша­ра­лар­ды стан­дар­ти­за­ци­я­лау –Бар­лық іс-ша­ра­лар (вак­ци­на­ция, ди­а­гно­сти­ка, өң­деу) бір­тек­ті нор­ма­лар­ға сəйкес жүр­гі­зі­ле­ді. Ба­қы­лау және есеп бе­ру Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы жа­ну­ар­ла­ры­на сұй­ық пре­па­рат­тар­ды те­рі асты­на жап­пай ен­гізу­ге ар­нал­ған. Олар пре­па­рат­ты жо­ға­ры қы­сым­мен жі­ңіш­ке ағын тү­рін­де ен­гізу­ге мүм­кін­дік бе­ре­ді, бұл жа­ра­қат алуын, ин­фек­ция жұқ­ты­ру қа­у­пін жəне инъ­ек­ци­ядан кей­ін­гі түй­ін­дер­дің пай­да бо­луын азай­та­ды. Тер­мо­сө­мке ве­те­ри­на­ри­я­лық пре­па­рат­тар­ды, вак­ци­на­лар­ды, қан үл­гі­ле­рін, био­ма­те­ри­ал­дар­ды та­сы­мал­дау жəне уа­қыт­ша сақ­тау ке­зін­де қа­жет­ті тем­пе­ра­ту­ра­ны сақ­та­у­ға ар­нал­ған. Пре­па­рат­тар­ды, вак­ци­на­лар­ды, үл­гі­лер­ді қа­жет­ті тем­пе­ра­ту­ра­ны сақ­тай оты­рып та­сы­мал­дау. Жап­пай егу­ді жүр­гізу­ге ар­нал­ған, ол био­пре­па­рат­тар­ды те­рі асты­на жəне бұл­шы­қет ішіне ен­гі­зу үде­рі­сін же­ңіл­де­ту­ге мүм­кін­дік бе­ре­ді. Ту­бер­ку­лин­ді те­рі асты­на ен­гіз­ген­нен кей­ін жа­ну­ар­дың те­рі қат­па­ры­ның қа­лыңды­ғын өл­шеу үшін қол­да­ны­ла­ды, ту­бер­ку­лез­ді ди­а­гно­сти­ка­лау мақ­са­тын­да. Қат­пар­дың қа­лың­да­уы ау­ру­дың бо­луы мүм­кін екен­ді­гін көр­се­те­ді. Ве­те­ри­на­ри­я­лық про­це­ду­ра­лар ке­зін­де қол­да­ны­ла­тын ма­ман­дан­ды­ры­л­ған қол құ­ра­лы. Ол тін­дер­ді, таң­ғыш ма­те­ри­ал­да­рын, жүн­ді жəне жа­ну­ар­лар­ды ем­де­у­ге бай­ла­ны­сты бас­қа да мақ­сат­тар­ды ке­су үшін пай­да­ла­ны­ла­ды. Мақ­та жа­ра­лар­ды жəне инъ­ек­ция жа­сал­ған орын­дар­ды өң­деу үшін, сон­дай-ақ таң­ғы­штар мен ком­прес­стер жа­сау үшін қол­да­ны­ла­ды. Қол­ды, құ­рал­дар­ды жəне жа­ну­ар­дың те­рі­сін про­це­ду­ра­лар ал­дын­да дез­ин­фек­ци­я­лау үшін ан­ти­сеп­тик ре­т­ін­де, сон­дай-ақ жа­ра­лар­ды өң­деу құ­ра­лы ре­т­ін­де қол­да­ны­ла­ды. № п/п Заттай нор­ма­ның ата­уы Өл­шем бір­лі­гі н/н Көр­сет­кіш тү­рін­де­гі нор­ма То­зу нор­ма­сы ның шиф­ры Жыл­дық то­зу нор­ма­сы % (ба­стап­қы құ­ны­на пай­ы­з­бен) 100 % то­зу Қыз­мет ету мер­зі­мі, жыл Пай­да­ла­ну мер­зі­мі, жыл Ве­те­ри­на­рин ая­лық стан­ция Ве­те­ри­на­рия лық пункт ВС и ВП бар­лы­ғы 10 Ве­те­ри­нар­лық тер­мо­метр да­на 11 432 443 5.3 20 100 3 3 11 Инъ­ек­ци­я­лық ине­лер да­на 0 618,481 618,481 5.7 10 100 1 1 12 Бір рет­тік қол­ғап, жұп жұп 0 308,160 308,160 1 1 13 Суық және ыстық таң­ба­ла­уды жүр­гізу­ге ар­нал­ған Ап­па­рат да­на 0 134 134 6.2 10 100 7 7 14 Сыр­ға са­лу ап­па­ра­ты да­на 11 134 145 6.2 10 100 7 7 15 Жа­ну­ар­лар­дың же­ке нө­мір­ле­рін оқу­ға ар­нал­ған Ска­нер да­на 11 134 145 6.2 10 100 7 7 16 Ас­пап­тар мен құ­рал-жаб­дық­тар­ға ар­нал­ған сө­мке да­на 11 134 145 6.2 10 100 4 4 17 Ве­те­ри­на­ри­я­лық пре­па­рат­тар­ға ар­нал­ған то­ңа­зыт­қыш да­на 11 268 279 5.5 10 100 7 7 18 Хлад­агент да­на 88 2,144 2,232 5.7 10 100 7 7 19 Ме­талл шкаф (екі қа­нат­ты, өл­шем­де­рі ке­мін­де 181,3х38,0х45,7 см, құ­рал­дар мен ве­те­ри­на­ри­я­лық пре­па­рат­тар­ды сақ­та­у­ға ар­нал­ған) да­на 11 134 145 5.8 10 100 7 7 Қор­да (қой­ма­да) сақ­тау мер­зі­мі, жыл Заттай нор­ма­лар­дың қол­да­ны­лу са­ла­сы – заттай нор­ма­лар қан­дай қыз­мет тү­рін­де қол­да­ны­ла­ды, олар қан­дай мақ­сат­қа ар­нал­ған Заттай нор­ма­лар­дың та­ра­лу ая­сы – заттай нор­ма­лар бел­гі­ле­не­тін мем­ле­кет­тік ор­ган­дар­дың жəне/неме­се олар­дың құ­ры­лым­дық бө­лім­ше­ле­рі­нің, мем­ле­кет­тік ме­ке­ме­лер­дің, ла­у­а­зым­ды адам­дар­дың ата­уы Заттай нор­ма­лар­ды (н/н) ай­қын­дау жəне қол­да­ну­ды нақ­ты­лай­тын си­патта­ма­лар Қа­жет болған жағ­дай­да заттай нор­ма­лар­да қол­да­ны­л­ған тер­мин­дер мен анық­та­ма­лар­ға нақ­ты­лау ен­гі­зі­ле­ді, сон­дай-ақ ес­керт­пе­лер­ге сі­л­те­ме­лер жа­са­ла­ды. 3 Бұл жа­ну­ар­лар­дың дене қы­зуын өл­ше­у­ге ар­нал­ған (рек­тал­ды, си­рек ауыз ар­қы­лы неме­се құ­лақ ар­қы­лы) ар­найы өл­ше­уіш ме­ди­ци­на­лық құ­рал – Қа­да­ға­лау ор­ган­да­ры­ның ба­қы­ла­у­ын же­ңіл­де­те­ді жəне есеп­ті­лік­ті дай­ын­да­уды қам­та­ма­сыз ете­ді. Са­тып алу­ды негіз­деу – Пре­па­рат­тар, жаб­дық­тар, қор­ғау құ­рал­да­рын мем­ле­кет­тік са­тып алу­ды негіз­де­у­ге қыз­мет ете­ді. Ве­те­ри­нар­лық қа­уіп­сіз­дік­ті арт­ты­ру – Ал­дын алу ша­ра­ла­ры­ның жет­кі­лік­ті бо­луын жəне ау­ру­лар­дың өр­шу­іне жол бер­ме­уді қам­та­ма­сыз ете­ді. Қо­ры­тын­ды: Та­би­ғи нор­ма­лар­ды қол­да­ну ве­те­ри­нар­лық іс-ша­ра­лар­ды жос­пар­лы, ашық, эко­но­ми­ка­лық ти­ім­ді жəне нəти­же­лі жүр­гі­зу­ді қам­та­ма­сыз ете­ді. 1 Ве­те­ри­на­ри­я­лық инъ­ек­ци­я­лық ине­лер дəрі­лер­ді те­рі асты­на, бұл­шы­қет­ке неме­се көк­та­мыр ішіне ен­гі­зу үшін қол­да­ны­ла­ды. Ине­нің тү­рі (ұзынды­ғы, қа­лыңды­ғы, ұшы­ның тү­рі) инъ­ек­ци­я­ның тү­ріне, пре­па­рат­тың си­па­ты­на жəне жа­ну­ар­дың кө­ле­міне бай­ла­ны­сты таң­да­ла­ды. 1 Ве­те­ри­нар­ды жəне жа­ну­ар­лар­ды ин­фек­ци­я­лар мен бас­қа да зи­ян­ды заттар­дан қор­ғау үшін, сон­дай-ақ про­це­ду­ра­лар ба­ры­сын­да та­за­лық­ты сақ­тау мақ­са­тын­да қол­да­ны­ла­ды. 7 Жа­ну­ар­лар­ды же­ке анық­тау үшін қол­да­ны­ла­ды.Бұл тұ­рақ­ты және оқы­ла­тын бел­гі­лер­ді қол­да­ну үшін қа­жет, есеп жүр­гізу­ге, ба­қы­ла­у­ға мүм­кін­дік бе­ре­ді жа­ну­ар­лар­дың шы­ғу те­гі, мен­ші­гі және қоз­ға­лы­сы, сон­дай-ақ ауы­сты­ру­дың неме­се ұр­лық­тың ал­дын алу. 7 Құ­лақ сыр­ға­ла­ры ар­қы­лы жа­ну­ар­лар­ды се­нім­ді түр­де сəйкестен­ді­ру, есеп жүр­гі­зу жəне де­ректер­ді ве­те­ри­на­ри­я­лық ба­за­ға ен­гі­зу, мал ба­сын ба­қы­лау, сон­дай-ақ жо­ға­лу­ды неме­се ауы­сты­рып жі­бе­ру­ді бол­дыр­мау үшін қа­жет. 7 Жа­ну­ар­ды элек­трон­ды чи­пі ар­қы­лы тез және дәл анық­тау, мә­лі­мет­тер ба­за­сы­нан ақ­па­рат алу (тұқым, егу, ден­са­улық жағ­дайы, ие­сі), жа­ну­ар­лар­дың қоз­ға­лы­сын ба­қы­лау, есе­бі және қа­уіп­сіз­ді­гі, ве­те­ри­на­ри­я­лық және есеп­ке алу рә­сім­де­рін же­ңіл­де­ту қа­жет. 4 Ве­те­ри­на­ри­я­лық құ­рал­дар мен жаб­дық­тар­ды­ың­ғай­лы сақ­тау мен қа­уіп­сіз та­сы­мал­дау, сон­дай-ақ ве­те­ри­на­ри­я­лық іс-ша­ра­лар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де олар­ға же­дел қол жет­кі­зу­ді қам­та­ма­сыз ету үшін қа­жет 7 То­ңа­зыт­қы­штар дəрі­лік пре­па­рат­тар­ды, вак­ци­на­лар­ды, био­ма­те­ри­ал­дар­ды сақ­тау үшін қол­да­ны­ла­ды, олар өз қа­си­ет­те­рі мен қа­уіп­сіз­ді­гін сақ­тау мақ­са­тын­да тұ­рақ­ты тем­пе­ра­ту­ра­лық ре­жим­ді қа­жет ете­ді. 7 Жұ­мыс­шы зат (кө­бі­не­се сұй­ық неме­се газ тү­рін­де), ол то­ңа­зыт­қыш кон­ту­ры­ның ішін­де ай­на­лып, то­ңа­зыт­қы­штың іш­кі ке­ңі­сті­гін сал­қын­да­ту мақ­са­тын­да жы­лу ал­ма­су үшін қол­да­ны­ла­ды. То­ңа­зыт­қы­штың жұ­мыс іс­теу ба­ры­сын­да то­ңа­зыт­қыш аген­ті іш­кі бө­лік­тен жы­лу­ды сі­ңі­ріп, оны сырт­қа шы­ға­ра­ды, со­ның нəти­же­сін­де ка­ме­ра ішін­де тем­пе­ра­ту­ра­ның тө­мен­де­уін қам­та­ма­сыз ете­ді. 7 Олар дəрі­лік заттар­ды, таң­ғыш ма­те­ри­ал­дар­ды, құ­рал­дар­ды, жаб­дық­тар мен ин­вен­тарь­ды қа­уіп­сіз сақ­та­у­ға қол­да­ны­ла­ды. Құлып­тар­ды қол­да­ну мүм­кін­ді­гі рұқ­сат етіл­ме­ген қол­же­тім­ді­лік­тен қор­ға­ну­ды қам­та­ма­сыз ете­ді. № п/п Заттай нор­ма­ның ата­уы Өл­шем бір­лі­гі н/н Көр­сет­кіш тү­рін­де­гі нор­ма То­зу нор­ма­сы ның шиф­ры Жыл­дық то­зу нор­ма­сы % (ба­стап­қы құ­ны­на пай­ы­з­бен) 100 % то­зу Қыз­мет ету мер­зі­мі, жыл Пай­да­ла­ну мер­зі­мі, жыл Ве­те­ри­на­рин ая­лық стан­ция Ве­те­ри­на­рия лық пункт ВС и ВП бар­лы­ғы 20 Жа­байы ит­тер мен мысық­тар­ды ұста­у­ға ар­нал­ған іл­мек­ті тұ­з­ақ­тар жұп 33 0 33 6.2 10 100 7 7 21 Тор­лы дор­ба бір­лік 22 0 22 6.2 10 100 7 7 22 Жа­ну­ар­лар­ға ар­нал­ған клет­ка­лар бір­лік 44 0 44 6.2 10 100 7 7 23 Ве­те­ри­нар­лық хи­рур­ги­я­лық құ­рал­сай­ман жиын­тығы бір­лік 0 134 134 5.7 10 100 7 7 24 Үл­кен ве­те­ри­нар­лық ана­то­ми­я­лық құ­рал-сай­ман жиын­тығы бір­лік 0 134 134 5.7 10 100 7 7 25 Ве­те­ри­нар­лық аку­шер­лік құ­рал­сай­ман жиын­тығы бір­лік 0 134 134 5.7 10 100 7 7 26 Бір рет­тік шприц, 2 мл да­на 0 9,277 9,277 5.7 10 100 1 1 27 Қай­та қол­да­ны­ла­тын шприц, 5 мл да­на 0 5,798 5,798 5.7 10 100 1 1 28 Бір рет­тік шприц, 10 мл да­на 0 11,597 11,597 5.7 10 100 1 1 29 Бір рет­тік шприц, 20 мл да­на 0 1,160 1,160 5.7 10 100 1 1 30 Кет­гут орам (5 метр) 11 268 279 5.7 10 100 7 7 31 Аку­шер­лік іл­мек да­на 0 134 134 5.7 10 100 7 7 Қор­да(қой­ма­да) сақ­таумер­зі­мі, жыл Заттай нор­ма­лар­дың қол­да­ны­лу са­ла­сы – заттай нор­ма­лар қан­дай қыз­мет тү­рін­деқол­да­ны­ла­ды, олар қан­дай мақ­сат­қаар­нал­ған Заттай нор­ма­лар­дың та­ра­лу ая­сы – заттай нор­ма­лар бел­гі­ле­не­тін мем­ле­кет­тікор­ган­дар­дың жəне/неме­се олар­дыңқұ­ры­лым­дық бө­лім­ше­ле­рі­нің, мем­ле­кет­тік ме­ке­ме­лер­дің, ла­у­а­зым­ды адам­дар­дыңата­уы Заттай нор­ма­лар­ды (н/н) ай­қын­дау жəне қол­да­ну­ды нақ­ты­лай­тын си­патта­ма­лар Қа­жет болған жағ­дай­да заттай нор­ма­лар­да қол­да­ны­л­ған тер­мин­дер мен анық­та­ма­лар­ға нақ­ты­лау ен­гі­зі­ле­ді, сон­дай-ақ ес­керт­пе­лер­ге сі­л­те­ме­лер жа­са­ла­ды. 7 Қа­уіп­сіз­сіз қал­ған жəне қаң­ғы­бас жа­ну­ар­лар­ды қа­уіп­сіз ұстау үшін қол­да­ны­ла­ды. Олар ма­ман­дар­ға жа­ну­ар­ға зи­ян кел­тір­мей оны ба­қы­ла­у­ға мүм­кін­дік бе­ре­ді. Атал­ған құ­рал ма­ман­дар­дың қа­уіп­сіз­ді­гін қам­та­ма­сыз ете­ді жəне жа­ну­ар­ды уа­қыт­ша ұстау пунк­тіне жет­кі­зу­ді же­ңіл­де­те­ді . 7 Жа­ну­ар­лар­ды, əсі­ре­се кі­ші­гі­рім жəне бел­сен­ді жа­ну­ар­лар­ды (мысық­тар, кү­шік­тер) қа­уіп­сіз ұстау үшін қол­да­ны­ла­ды. Бұл құ­рал ма­ман­дар­ға жа­ну­ар­ға зи­ян кел­тір­мей оны же­ңіл ба­қы­ла­у­ға жəне уа­қыт­ша ұстау ор­ны­на жет­кізу­ге мүм­кін­дік бе­ре­ді. Со­ны­мен қа­тар, ма­ман­дар­дың өз қа­уіп­сіз­ді­гін қам­та­ма­сыз ете­ді. 7 Жа­ну­ар­лар­ды қа­уіп­сіз уа­қыт­ша ұстау жəне та­сы­мал­дау үшін қа­жет. Олар жа­ну­ар­дың қа­шып ке­ту­ін жəне зи­ян кел­ті­ру­ін бол­дыр­май­ды, ма­ман­дар­дың қа­уіп­сіз­ді­гін қам­та­ма­сыз ете­ді 7 Опе­ра­ци­я­лар, ди­а­гно­сти­ка жəне та­бан кү­ті­мі үшін то­лық ве­те­ри­нар­лық құ­рал-сай­ман жиын­тығы. 7 Өлі жа­ну­ар­лар­ды тін­ту, па­то­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал алу үшін қа­жет­ті ве­те­ри­нар­лық құ­рал-сай­ман­дар 7 Жа­ну­ар­лар­ға боса­ну қа­был­дау жəне аку­шер­лік кө­мек көр­се­ту үшін ар­нал­ған, боса­ну­ды же­ңіл­де­те­тін құ­рал­дар 1 Дəрі­лер­ді ен­гі­зу үшін қол­да­ны­ла­ды (бұл­шы­қет ішіне, те­рі­а­сты неме­се та­мыр­ға). Олар сте­риль­ді­лік­ті қам­та­ма­сыз ете­ді, жұқ­ты­ру қа­у­пін азай­та­ды жəне до­за­ны дəл сақ­та­у­ға мүм­кін­дік бе­ре­ді. 1 Көп рет қол­да­ну­ға ар­нал­ған ме­ди­ци­на­лық құ­рал. Ол сұй­ық­тық­ты со­ру­ға неме­се ен­гізу­ге мүм­кін­дік бе­ре­тін ци­линдр мен плун­жер­ден тұ­ра­ды. Əр қол­дан­ған­нан кей­ін қай­та қол­да­ны­ла­тын шприц ин­фек­ци­я­ның ал­дын алу үшін мұ­қи­ят сте­риль­де­ніп, та­за­ла­нуы қа­жет. 1 Дəрі­лер­ді ен­гі­зу үшін қол­да­ны­ла­ды (бұл­шы­қет­ке, те­рі­а­сты неме­се та­мыр­ға). Олар сте­риль­ді­лік­ті қам­та­ма­сыз ете­ді, жұқ­ты­ру қа­у­пін азай­та­ды жəне до­за­ны дəл сақ­та­у­ға мүм­кін­дік бе­ре­ді 1 Дəрі­лер­ді ен­гі­зу үшін қол­да­ны­ла­ды (бұл­шы­қет ішіне, те­рі­а­сты неме­се та­мыр­ға). Олар сте­риль­ді­лік­ті қам­та­ма­сыз ете­ді, жұқ­ты­ру қа­у­пін азай­та­ды жəне до­за­ны дəл сақ­та­у­ға мүм­кін­дік бе­ре­ді. 7 Əртүр­лі хи­рур­ги­я­лық опе­ра­ци­я­лар­да жұм­сақ тін­дер­ді қо­су, тігіс са­лу жəне та­мыр­лар­ды бай­лау (ли­га­ту­ра­лау) үшін ері­т­ін­ді­ні шов ма­те­ри­а­лы ре­т­ін­де қол­да­ны­ла­ды. 7 Боса­ну­ға кө­мек­те­су үшін қол­да­ны­ла­ды, ұрық­тың жа­тыр­да­ғы ор­нын тү­зе­ту­ге, оны бе­кі­ту­ге жəне боса­ну ке­зін­де шы­ға­ру про­це­сін же­ңіл­де­ту­ге ар­нал­ған № п/п Заттай нор­ма­ның ата­уы Өл­шем бір­лі­гі н/н Көр­сет­кіш тү­рін­де­гі нор­ма То­зу нор­ма­сы ның шиф­ры Жыл­дық то­зу нор­ма­сы % (ба­стап­қы құ­ны­на пай­ы­з­бен) 100 % то­зу Қыз­мет ету мер­зі­мі, жыл Пай­да­ла­ну мер­зі­мі, жыл Ве­те­ри­на­рин ая­лық стан­ция Ве­те­ри­на­рия лық пункт ВС и ВП бар­лы­ғы 32 Үл­кен жа­ну­ар­лар­ға ар­нал­ған ре­зең­ке­лі ас­қа­зан зонд да­на 0 134 134 5.7 10 100 7 7 33 Маг­нит­тік зонд да­на 0 134 134 5.7 10 100 7 7 34 Сүт бе­зі­нің сынт­қы­шта­ры үшін ка­те­тер штук 11 536 547 5.7 10 100 7 7 35 Фо­нен­до­скоп да­на 0 134 134 5.7 10 100 7 7 36 Тро­акар да­на 0 134 134 6.2 10 100 7 7 37 Ірі жəне ұсақ мал­дар­ға ар­нал­ған ауыз аш­қыш да­на 0 134 134 6.2 10 100 7 7 38 Бикс да­на 0 134 134 5.7 10 100 7 7 39 Са­лал­сыздан­дыр­ғыш құ­ры­л­ғы да­на 0 134 134 5.7 10 100 10 10 40 Ре­зең­ке шприц» да­на 0 134 134 5.7 10 100 4 4 41 Сұй­ық дəрі-дəрмек­тер­ді ен­гізу­ге ар­нал­ған құ­ры­л­ғы да­на 0 134 134 5.7 10 100 7 7 42 Тығ­ыз жа­бы­ла­тын қақ­па­ғы бар бан­ка да­на 0 1,340 1,340 5.5 10 100 1 1 43 Жа­ну­ар­лар­дың өлек­се­ле­рі мен био­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды жа­ғу­ға ар­нал­ған құ­ры­л­ғы (ста­ци­о­нар­лық жəне/неме­се жы­л­жы­ма­лы, жəне/неме­се жо­ға­ры өтім­ді ав­то­кө­лік шас­си­іне ор­на­ты­л­ған гид­рав­ли­ка­лық ти­егі­ші бар жы­л­жы­ма­лы құ­ры­л­ғы) да­на 1 0 1 3.1 4 100 14 14 Қор­да (қой­ма­да) сақ­тау мер­зі­мі, жыл Заттай нор­ма­лар­дың қол­да­ны­лу са­ла­сы – заттай нор­ма­лар қан­дай қыз­мет тү­рін­де қол­да­ны­ла­ды, олар қан­дай мақ­сат­қа ар­нал­ған Заттай нор­ма­лар­дың та­ра­лу ая­сы – заттай нор­ма­лар бел­гі­ле­не­тін мем­ле­кет­тік ор­ган­дар­дың жəне/неме­се олар­дың құ­ры­лым­дық бө­лім­ше­ле­рі­нің, мем­ле­кет­тік ме­ке­ме­лер­дің, ла­у­а­зым­ды адам­дар­дың ата­уы Заттай нор­ма­лар­ды (н/н) ай­қын­дау жəне қол­да­ну­ды нақ­ты­лай­тын си­патта­ма­лар Қа­жет болған жағ­дай­да заттай нор­ма­лар­да қол­да­ны­л­ған тер­мин­дер мен анық­та­ма­лар­ға нақ­ты­лау ен­гі­зі­ле­ді, сон­дай-ақ ес­керт­пе­лер­ге сі­л­те­ме­лер жа­са­ла­ды. 7 Əртүр­лі ас­қа­зан жағ­дай­ла­рын ди­а­гно­сти­ка­лау жəне ем­деу, ула­ну­лар ке­зін­де ас­қа­зан жуу, дəрі­лер­ді (со­ның ішін­де сі­ңір­гіш­тер мен кө­бік ке­тір­гіш­тер­ді) ен­гі­зу үшін қол­да­ны­ла­ды. 7 Үл­кен мүй­із­ді мал­дың ал­дын­ғы ас­қа­за­ны­нан ме­тал заттар­ды шы­ға­ру үшін қол­да­ны­ла­ды 7 Үл­кен мүй­із­ді мал­да сүт без­де­рі мен сүт ар­на­ла­рын ем­деу жəне ау­ру­лар­дың ал­дын алу үшін қол­да­ны­ла­ды. 7 Жү­рек со­ғуын, ты­ныс алу ды­быст­а­рын жəнеор­га­низмде пай­да бо­ла­тын бас­қа да ды­быст­ар­ды тың­дау үшін ар­нал­ған. 7 Жа­ну­ар­дың де­не­сін­де ар­на жа­са­у­ға қыз­мет ете­ді, оның ар­қы­лы: Ірі қа­ра мал­дың қа­рын қа­быр­ша­ғын­да­ғы тим­па­ния ке­зін­де жи­нал­ған га­з­ды шы­ға­ру; Қа­рын неме­се ке­уде қуы­ста­ры­нан сұй­ық­тық­ты дре­на­ж­дау (мы­са­лы,ас­цит неме­се гид­ро­то­ракс ке­зін­де); Құ­рал­дар­ды ен­гізу­ге қол жет­кі­зу қам­та­ма­сыз еті­ле­ді 7 Жа­ну­ар­дың ауыз қуы­сын қа­рау неме­се ем­деу про­це­ду­ра­ла­ры ке­зін­де ашық күй­де ұстау жəне ашу үшін қол­да­ны­ла­ды. 7 Тот бас­пай­тын бо­лат­тан жа­сал­ған сте­ри­ли­за­ция қо­ра­бы ре­т­ін­де ве­те­ри­на­ри­я­лық құ­рал­дар мен таң­ғыш ма­те­ри­ал­дар­ды сте­ри­ли­за­ци­я­лау, сақ­тау жəне та­сы­мал­дау үшін қол­да­ны­ла­ды. 10 Ве­те­ри­на­ри­я­лық құ­рал­дар­ды жəне шы­ғын ма­те­ри­ал­да­рын өң­де­у­ге ар­нал­ған зерт­ха­на­лық жаб­дық­тың бір тү­рі. Зи­ян­ды мик­ро­ор­га­низмдер­ге жы­лу, бу жəне қы­сым ар­қы­лы əсер етіп, олар­ды то­лық жо­яды, осы­лай­ша құ­рал­дар­ды қай­та қол­да­ну­ға жа­рам­ды ете­ді. 4 Ауыз қуы­сы, жа­ра­лар, көз си­яқ­ты əртүр­лі қуы­стар­ды жу­у­ға жəне қан неме­се бас­қа бө­лін­ді­лер си­яқ­ты сұй­ық­тық­тар­ды со­ру үшін қол­да­ны­ла­ды. 7 Пре­па­рат­тар­ды жа­ну­ар­дың ағ­за­сы­на ен­гі­зу үшін қол­да­ны­ла­ды, бұл су­сызда­ну жəне бас­қа да ау­ру­лар ке­зін­де ин­фу­зи­я­лық те­ра­пия жүр­гізу­ге мүм­кін­дік бе­ре­ді жəне жа­ну­ар­ға ке­ле­тін қо­лай­сыздық­ты ба­рын­ша азай­та­ды. 1 Ме­ди­ка­мент­тер­ді, ұн­тақ жəне сұй­ық заттар­ды сақ­тау жəне та­сы­мал­дау үшін зерт­ха­на­лық ыдыс ре­т­ін­де қол­да­ны­ла­ды. 14 Ор­га­ни­ка­лық, ме­ди­ци­на­лық, өнеркəсіп­тік жəне тұр­мыстық қал­дық­тар­ды жо­ға­ры тем­пе­ра­ту­ра­да жа­ғу ар­қы­лы тер­ми­я­лық жо­ю­ға жəне за­лал­сыздан­ды­ру­ға ар­нал­ған. Қон­дыр­ғы­лар жа­ну жəне қай­та жа­ғу ка­ме­ра­ла­ры­мен, сон­дай-ақ зи­ян­ды заттар­ды бей­та­рап­тан­ды­ру жəне қор­ша­ған ор­та­ға əсе­рін азай­ту үшін тү­тін га­з­да­рын та­зар­ту жүй­е­ле­рі­мен жаб­дық­тал­ған. № п/п Заттай нор­ма­ның ата­уы Өл­шем бір­лі­гі н/н Көр­сет­кіш тү­рін­де­гі нор­ма То­зу нор­ма­сы ның шиф­ры Жыл­дық то­зу нор­ма­сы % (ба­стап­қы құ­ны­на пай­ы­з­бен) 100 % то­зу Қыз­мет ету мер­зі­мі, жыл Пай­да­ла­ну мер­зі­мі, жыл Қор­да (қой­ма­да) сақ­тау мер­зі­мі, жыл Ве­те­ри­на­рин ая­лық стан­ция Ве­те­ри­на­рия лық пункт ВС и ВП бар­лы­ғы 44 Ауыл ша­ру­а­шы­лық жəне үй жа­ну­ар­ла­ры­ның өлек­се­ле­рін, сон­дай-ақ бас­қа да био­ло­ги­я­лық қал­дық­тар­ды кө­му­ге ар­нал­ған орын. да­на 0 134 134 3.1 4 100 14 14 14 45 Тұ­яқ пы­ша­ғы да­на 0 134 134 6.1 30 100 3 3 3 46 Тұ­яқ қы­сқыш да­на 0 134 134 6.1 30 100 3 3 3 47 Ар­қа­мен та­ғы­ла­тын бү­рік­кіш бір­лік 11 268 279 6.2 10 100 7 7 7 48 Орг­тех­ни­ка, оның ішін­де: жиын­ты қ 22 517 539 5.6 25 100 4 4 4 жүй­е­лік блок да­на 0 0 0 мо­ни­тор да­на 0 0 0 пер­не­тақ­та да­на 0 0 0 ком­пью­тер тыш­қа­ны да­на 0 0 0 Көп функ­ци­я­лы ла­зер­лік құ­ры­л­ғы (кө­шір­гіш, ска­нер, прин­тер) 22 517 539 АРС ста­би­ли­за­то­ры (үз­дік­сіз электр­мен жаб­дық­тау кө­зі) 22 517 539 49 Кең­се жи­һа­зы, оның ішін­де 0 0 0 5.8 10 100 7 7 7 жа­зу үстел­де­рі да­на 33 268 301 орын­дық­тар да­на 66 670 736 ки­ім шка­фы да­на 22 134 156 кі­тап шка­фы да­на 22 134 156 құн­ды заттар санды­ғы да­на 11 134 145 50 Негіз­гі электр же­лі­сі апат­тық жағ­дай­да ажы­ра­ты­л­ған кез­де электр энер­ги­я­сын өн­ді­ру үшін қу­а­ты ке­мін­де 5 кВт бен­зин­ді электр ге­не­ра­то­ры бір­лік 11 134 145 3.1 4 100 7 7 7 51 Мы­ры­штал­ған ше­лек да­на 22 268 290 6.3 15 100 3 3 3 52 Пе­даль­ді ше­лек­тер да­на 22 268 290 6.3 15 100 3 3 3 Заттай нор­ма­лар­дың қол­да­ны­лу са­ла­сы – заттай нор­ма­лар қан­дай қыз­мет тү­рін­де қол­да­ны­ла­ды, олар қан­дай мақ­сат­қа ар­нал­ған Заттай нор­ма­лар­дың та­ра­лу ая­сы – заттай нор­ма­лар бел­гі­ле­не­тін мем­ле­кет­тік ор­ган­дар­дың жəне/неме­се олар­дың құ­ры­лым­дық бө­лім­ше­ле­рі­нің, мем­ле­кет­тік ме­ке­ме­лер­дің, ла­у­а­зым­ды адам­дар­дың ата­уы Заттай нор­ма­лар­ды (н/н) ай­қын­дау жəне қол­да­ну­ды нақ­ты­лай­тын си­патта­ма­лар Қа­жет болған жағ­дай­да заттай нор­ма­лар­да қол­да­ны­л­ған тер­мин­дер мен анық­та­ма­лар­ға нақ­ты­лау ен­гі­зі­ле­ді, сон­дай-ақ ес­керт­пе­лер­ге сі­л­те­ме­лер жа­са­ла­ды. Ауыл ша­ру­а­шы­лық жəне үй жа­ну­ар­ла­ры­ның жұқ­па­лы ау­ру­лар­дан өл­ген неме­се ин­фек­ци­я­ның та­ра­луын бол­дыр­мау мақ­са­тын­да өл­ті­рі­л­ген өлек­се­ле­рін, сон­дай-ақ био­ло­ги­я­лық қал­дық­тар­ды ұзақ мер­зім­ді кө­му­ге ар­нал­ған. Мұн­дай орын­дар жұқ­па­лы ма­те­ри­ал­ды оқ­ша­у­лап, қор­ша­ған ор­та­ның қа­уіп­ті мик­ро­ор­га­низмдер­мен ла­ста­нуы­на жол бер­мей­ді. Жа­ну­ар­лар­дың тұ­яқ­та­рын кəсі­би түр­де кү­ту­ге ар­нал­ған, оған кір­ді, қа­быр­шақ­та­на­тын те­рі­ні жəне некро­ти­ка­лық тін­дер­ді та­за­лау кі­ре­ді,тұ­яқ­тың дұ­рыс пі­ші­нін сақ­тау үшін пай­да­ла­ны­ла­ды. Жа­ну­ар­лар­дың тұ­яқ­та­рын өң­деу жəне ке­су үшін ар­нал­ған. Ин­фек­ци­я­лар­дың ал­дын алу мақ­са­тын­да фер­ма ғи­ма­рат­та­ры мен аумақ­та­рын дез­ин­фек­ци­я­лау үшін қол­да­ны­ла­ды. Олар ем­дік ері­т­ін­ді­лер­ді, ан­ти­сеп­тиктер­ді жəне бас­қа хи­ми­я­лық құ­рам­дар­ды бір­кел­кі бү­рі­ку­ді қам­та­ма­сыз ете­ді. Ве­те­ри­на­ри­я­лық ұй­ым­дар­да құ­жат ай­на­лы­мын ти­ім­ді жүр­гі­зу, жа­ну­ар­лар­ды есеп­ке алу жəне қыз­мет­тік мін­дет­тер­ді орын­дау үшін орг­тех­ни­ка қа­жет. Ком­пью­тер де­ректер­ді өң­деу үшін, көп­функ­ци­я­лы құ­ры­л­ғы құ­жат­тар­ды ба­сып шы­ға­ру, ска­нер­леу жəне кө­ші­ру үшін қол­да­ны­ла­ды, ал ста­би­ли­за­тор үз­дік­сіз жұ­мыс пен де­ректер­дің қа­уіп­сіз­ді­гін қам­та­ма­сыз ете­ді. Жа­зу үстел­де­рі, орын­дық­тар, ки­ім шка­бы, кі­тап шка­фы жəне сейф си­яқ­ты кең­се жи­һа­зы қыз­мет­кер­лер­дің жұ­мыс орын­да­рын ұй­ым­да­сты­ру, құ­жат­тар мен ма­те­ри­ал­дар­ды сақ­тау, ың­ғай­лы жəне қа­уіп­сіз ең­бек жағ­дай­ла­рын қам­та­ма­сыз ету, сон­дай-ақ қыз­мет­тік құ­жат­тар мен құн­ды заттар­дың сақ­та­луын қам­та­ма­сыз ету үшін қа­жет. Негіз­гі электр же­лі­сі апат­тық жағ­дай­да ажы­ра­ты­л­ған кез­де электр энер­ги­я­сын өн­ді­ру үшін қа­жет. Ол ве­те­ри­на­ри­я­лық іс-ша­ра­лар­дың үз­дік­сіз өт­кі­зі­лу­ін, жаб­дық­тар­дың жұ­мысын жəне ме­ке­ме­нің тұ­рақ­ты қыз­ме­тін қам­та­ма­сыз ете­ді. Олар дез­ин­фек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­дау, су­ды та­су жəне құ­рал­дар­ды жуу үшін қол­да­ны­ла­ды, се­бе­бі олар бе­рік жəне са­ни­та­ри­я­лық та­лап­тар­ға сəйкес ке­ле­ді. Қол­ды пай­да­лан­бай ашы­ла­ды, бұл ги­ги­е­на­ны қам­та­ма­сыз етіп, ин­фек­ци­я­лар­дың та­ра­лу қа­у­пін азай­та­ды. № п/п Заттай нор­ма­ның ата­уы Өл­шем бір­лі­гі н/н Көр­сет­кіш тү­рін­де­гі нор­ма То­зу нор­ма­сы ның шиф­ры Жыл­дық то­зу нор­ма­сы % (ба­стап­қы құ­ны­на пай­ы­з­бен) 100 % то­зу Қыз­мет ету мер­зі­мі, жыл Пай­да­ла­ну мер­зі­мі, жыл Қор­да (қой­ма­да) сақ­тау мер­зі­мі, жыл Ве­те­ри­на­рин ая­лық стан­ция Ве­те­ри­на­рия лық пункт ВС и ВП бар­лы­ғы 53 Сұй­ық дəрі-дəрмек­тер­ді ен­гі­зу құ­ра­лы да­на 11 134 145 6.3 15 100 3 3 3 54 Же­ке қор­ға­ну құ­рал­да­ры­ның жиын­тығы, оның ішін­де: бір­лік 22 938 960 5.7 10 100 1 1 1 ха­лат­тар 11 1,768 1,779 Ки­ім фор­ма­сы (ар­найы ки­ім) 11 1,768 1,779 Ре­спи­ра­тор да­на 11 1,768 1,779 ре­зең­ке етік жұп 11 1,768 1,779 Мақ­та ма­та­сы­нан жа­сал­ған бас ки­ім (кеп­ка неме­се бе­рет) да­на 11 1,768 1,779 Пла­сти­ка­лық жең­қап­тар па­ра 11 1,768 1,779 Клей­он­ка­лы ал­жап­қыш да­на 11 1,768 1,779 қор­ға­ныш кө­зіл­дірі­гі да­на 11 1,768 1,779 55 Бір рет­тік мас­ка да­на 0 244,873 244,873 1 1 1 56 Кү­рек да­на 22 268 290 6.1 30 100 3 3 3 57 Ай­ыр да­на 22 268 290 58 Бал­та да­на 22 268 290 804 1,236,517 1,237,321 Заттай нор­ма­лар­дың қол­да­ны­лу са­ла­сы – заттай нор­ма­лар қан­дай қыз­мет тү­рін­де қол­да­ны­ла­ды, олар қан­дай мақ­сат­қа ар­нал­ған Заттай нор­ма­лар­дың та­ра­лу ая­сы – заттай нор­ма­лар бел­гі­ле­не­тін мем­ле­кет­тік ор­ган­дар­дың жəне/неме­се олар­дың құ­ры­лым­дық бө­лім­ше­ле­рі­нің, мем­ле­кет­тік ме­ке­ме­лер­дің, ла­у­а­зым­ды адам­дар­дың ата­уы Заттай нор­ма­лар­ды (н/н) ай­қын­дау жəне қол­да­ну­ды нақ­ты­лай­тын си­патта­ма­лар Қа­жет болған жағ­дай­да заттай нор­ма­лар­да қол­да­ны­л­ған тер­мин­дер мен анық­та­ма­лар­ға нақ­ты­лау ен­гі­зі­ле­ді, сон­дай-ақ ес­керт­пе­лер­ге сі­л­те­ме­лер жа­са­ла­ды. Қол ги­ги­е­на­сын сақ­тау жəне жұқ­па­лар­дың ал­дын алу үшін қа­жет. Ар­найы ки­ім, ре­спи­ра­тор­лар, етік, бас ки­ім­дер, жең­қап­тар, ал­жап­қы­штар, қор­ға­ныш кө­зіл­ді­рік­те­рі ма­ман­дар­дың жа­ну­ар­лар­мен жұ­мыс іс­теу ке­зін­де қа­уіп­сіз­ді­гін қам­та­ма­сыз ету, ин­фек­ци­я­лар­дан, ла­ста­ну­дан жəне ме­ха­ни­ка­лық за­қым­дар­дан қор­ғау, сон­дай-ақ ве­те­ри­на­ри­я­лық-са­ни­та­ри­я­лық нор­ма­лар­ды сақ­тау үшін қа­жет. Ма­ман­дар­ды шаң­нан, ин­фек­ци­я­лар­дан жəне иістер­ден қор­ғау үшін қол­да­ны­ла­ды. Ай­ыр шөп­ті, тө­се­ніш ма­те­ри­ал­да­рын неме­се қо­қы­сты та­су­ға ар­нал­ған. Бал­та ағаш ша­бу­ға жəне ша­ру­а­шы­лық жұ­мыста­рын ат­қа­ру­ға пай­да­ла­ны­ла­ды