Об охране почв — 06.08.2026

Басқа 0

Топырақты қорғау туралы Осы Заң топырақты қорғау саласындағы қоғамдық қатынастарды реттейді және олардың құқықтық, экономикалық және ұйымдастыру негіздерін айқындайды.

Тарау 1. 1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

Бап 1

1-бап. Осы Заңда қолданылатын негізгі ұғымдар Осы Заңда мынадай негізгі ұғымдар қолданылады:

Тармақша 1

1) агрохимиялық зерттеп қарау – өсімдіктерді минералды қоректендіру элементтерінің мөлшерін, топырақтағы ортаның, органикалық заттардың, микроэлементтердің реакциясын және қайта сортаңдану химиясын айқындау үшін жүргізілетін топырақты зерттеп қарау;

Тармақша 2

2) мелиорациялық зерттеп қарау – топырақтың қайта сортаңдануының, тұздануының, батпақтануының және эрозиясының белгілері бар топырақ контурларының шекарасын анықтау және нақтылау үшін жүргізілетін топырақты зерттеп қарау;

Тармақша 3

3) топырақ – биотикалық, абиотикалық және антропогендік факторлардың ұзақ уақыт әсер етуі нәтижесінде жер бетінде пайда болған, минералдық қатты бөлшектер мен органикалық заттардан, су мен ауадан тұратын және өзіндік ерекше генетикалық-морфологиялық белгілері, өсімдіктердің өсуі мен дамуы үшін тиісті жағдай жасайтын қасиеттері бар өздігінен табиғи түрде жылдар бойы қалыптасқан дербес органикалық-минералды табиғи дене;

Тармақша 4

4) топырақ сапасы – адамның, өсімдіктер мен жануарлардың тіршілік әрекеті үшін қолайлы ортаны қамтамасыз етуге топырақтың қатысу сипаты мен тиімділігін айқындайтын топырақ қасиеттерінің жиынтығы;

Тармақша 5

5) топырақ саулығы – адамның, өсімдіктер мен жануарлардың тіршілік әрекетін қамтамасыз ету үшін топырақтың өнімділік пен биоәртүрлілікті сақтап тұру қабілеті;

Тармақша 6

6) топырақты бонитеттеу – топырақтың сапасын және ауыл шаруашылығы алқаптарының табиғи өнімділік қабілетін салыстырмалы бағалау;

Тармақша 7

7) топырақты зерттеп қарау – белгілі бір аумақтағы топырақтың қасиеттерін, жай-күйін және кеңістіктегі орнын зерделеу мен анықтау мақсатында жүргізілетін топырақты зерттеп қарау;

Тармақша 8

8) топырақты қалпына келтіру – топырақтың сапасын, құнарлылығын, саулығы мен құрылымын қалпына келтіруге бағытталған іс-шара;

Тармақша 9

9) топырақты қорғау – топырақты ұтымды пайдалану мен сақтауға, оның тозуын болғызбауға, табиғи, антропогендік және техногендік сипаттағы әсерден қорғауға бағытталған құқықтық, ұйымдастыру, экономикалық және өзге де шаралар кешені;

Тармақша 10

10) топырақты қорғау саласындағы талаптар – шаруашылық және өзге де қызметке қойылатын, Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген міндетті шарттар және (немесе) шектеулер;

Тармақша 11

11) топырақты қорғау саласындағы уәкілетті орган (бұдан әрі – уәкілетті орган) – жер қатынастары саласында реттеуді жүзеге асыратын орталық мемлекеттік орган;

Тармақша 12

12) топырақты мониторингтеу – топырақтың жай-күйін жүйелі түрде байқау;

Тармақша 13

13) топырақтың бүлінуі – топырақ құнарлылығының төмендеуіне және оның тозуына алып келетін, топырақ пен оның астыңғы қабаттары құрылысының қолайсыз өзгеруі;

Тармақша 14

14) топырақтың жай-күйі – топырақтың құрамын, құрылымын және қасиеттерін сипаттайтын көрсеткіштер жиынтығы;

Тармақша 15

15) топырақтың құнарлы қабаты – өсімдіктердің өсуі мен дамуы үшін қолайлы химиялық, физикалық және биологиялық қасиеттері болатын топырақ кескінінің үстіңгі қарашірінді бөлігі;

Тармақша 16

16) топырақтың құнарлылығы – өсімдіктердің өсуі мен дамуы үшін топырақтың оларды қажетті қоректендіру элементтерімен қамтамасыз ету және қолайлы жағдай жасау қабілеті;

Тармақша 17

17) топырақтың құнарсыздануы – топырақ құнарлылығының төмендеу, биоәртүрліліктің азаю және органикалық әрі қоректік заттар мөлшерінің кему процесі;

Тармақша 18

18) топырақтың ластануы – топырақта ластаушы заттардың топырақ сапасының экологиялық нормативтерінде белгіленгеннен асатын концентрацияда болуы;

Тармақша 19

19) топырақтың тозуы – топырақ сапасының нашарлауымен, құнарлылығының төмендеуімен, биоәртүрлілігінің азаюымен, топырақ құрылымының табиғи, антропогендік және техногендік сипаттағы әсерден бұзылуымен сипатталатын процесс;

Тармақша 20

20) топырақты ұтымды пайдалану – топырақтың тозуын болғызбау, оның құнарлылығын сақтау мен жақсарту жөніндегі шараларды қамтитын, оның ықтимал мүмкіндіктері және шектеулер ескеріліп, топырақты оңтайлы пайдалану;

Тармақша 21

21) топырақ эрозиясы – топырақ құнарлылығының төмендеуіне алып келетін, табиғи және антропогендік сипаттағы әсерден шайылу және жел қағу салдарынан топырақтың үстіңгі қабатының бұзылу процесі;

Тармақша 22

22) тыңайтқыштарды қолданудың ғылыми негізделген жүйесі – органикалық және минералды тыңайтқыштарды ұтымды пайдалануға бағытталған агрохимиялық және агротехникалық іс-шаралар кешені.

Бап 2

2-бап. Қазақстан Республикасының топырақты қорғау саласындағы заңнамасы

Тармақ 1

1. Қазақстан Республикасының топырақты қорғау саласындағы заңнамасы Қазақстан Республикасының Конституциясына негізделеді, осы Заңнан, Қазақстан Республикасының өзге де нормативтік құқықтық актілерінен, халықаралық шарттық міндеттемелерінен тұрады.

Тармақ 2

2. Халықаралық шарттарды Қазақстан Республикасының аумағында қолдану тәртібі Қазақстан Республикасының заңдарында айқындалады.

Бап 3

3-бап. Осы Заңның мақсаты, міндеттері мен қағидаттары

Тармақ 1

1. Осы Заңның мақсаты – топырақты ұтымды пайдалану, топырақты орнықты игеру және топырақты қорғау, оны тозу мен басқа да қолайсыз әсерден қорғау үшін құқықтық негіздер құру.

Тармақ 2

2. Осы Заңның міндеттері:

Тармақша 1

1) топырақты қорғау саласында мемлекеттік реттеуді қамтамасыз ету;

Тармақша 2

2) топырақты ұтымды пайдалану мен қорғауды қамтамасыз ету, тозған топырақты қалпына келтіру;

Тармақша 3

3) топырақты қорғау жөніндегі қызметті ғылыми тұрғыдан қамтамасыз ету;

Тармақша 4

4) халықаралық ынтымақтастықты дамыту.

Тармақ 3

3. Осы Заңның қағидаттары:

Тармақша 1

1) топырақты табиғаттың аса маңызды құрамдас бөлігі ретінде сақтау басымдығы;

Тармақша 2

2) топырақтың жай-күйі туралы ақпараттың ашық, толық және анық болуы.

Тарау 2. 2-тарау. ТОПЫРАҚТЫ ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ ОБЪЕКТ ЖӘНЕ СУБЪЕКТІЛЕР

2-тарау. ТОПЫРАҚТЫ ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ ОБЪЕКТ ЖӘНЕ СУБЪЕКТІЛЕР

Бап 4

4-бап. Топырақты қорғау саласындағы объект Топырақ жер бетінің үстіңгі бөлігі ретінде топырақты қорғау саласындағы объект болып саналады.

Бап 5

5-бап. Топырақты қорғау саласындағы субъектілер Жеке және заңды тұлғалар, мемлекеттік органдар мен олардың лауазымды адамдары топырақты қорғау саласындағы субъектілер болып саналады.

Тарау 3. 3-тарау. ТОПЫРАҚТЫ ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ ЖӘНЕ МЕМЛЕКЕТТІК БАҚЫЛАУ

3-тарау. ТОПЫРАҚТЫ ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ МЕМЛЕКЕТТІК РЕТТЕУ ЖӘНЕ МЕМЛЕКЕТТІК БАҚЫЛАУ

Бап 6

6-бап. Қазақстан Республикасы Үкіметінің құзыреті Қазақстан Республикасының Үкіметі:

Тармақша 1

1) топырақты қорғау саласындағы мемлекеттік саясаттың негізгі бағыттарын әзірлейді және олардың жүзеге асырылуын ұйымдастырады;

Тармақша 2

2) өзіне Қазақстан Республикасының Конституциясымен, Қазақстан Республикасының заңдарымен және Қазақстан Республикасы Президентінің актілерімен жүктелген өзге де функцияларды орындайды.

Бап 7

7-бап. Уәкілетті органның құзыреті Уәкілетті орган:

Тармақша 1

1) мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатының Қазақстан Республикасының Президенті айқындаған негізгі бағыттары және мемлекеттің әлеуметтік-экономикалық саясатының, қауіпсіздігінің, қоғамдық тәртіпті қамтамасыз етудің Қазақстан Республикасының Үкіметі әзірлеген негізгі бағыттары негізінде және оларды орындау үшін Қазақстан Республикасының қолданыстағы заңнамасына сәйкес топырақты қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастырады;

Тармақша 2

2) топырақты қорғау саласындағы орталық және жергілікті атқарушы органдардың қызметін салааралық үйлестіруді жүзеге асырады;

Тармақша 3

3) өз құзыреті шегінде стратегиялық, реттеу және іске асыру функцияларын атқарады;

Тармақша 4

4) осы Заңның мақсаты мен міндеттеріне және Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес топырақты қорғау саласындағы нормативтік құқықтық актілерді әзірлеп, бекітеді;

Тармақша 5

5) топырақты қорғау саласындағы мемлекеттік бақылауды ұйымдастырады және жүзеге асырады;

Тармақша 6

6) топырақты қорғау саласында топырақты зерттеп қарауды, мелиорациялық және агрохимиялық зерттеп қарауды, топырақты бонитеттеу мен мониторингтеуді ұйымдастырады;

Тармақша 7

7) топырақты қорғау саласындағы халықаралық ынтымақтастықты жүзеге асырады;

Тармақша 8

8) осы Заңда, Қазақстан Республикасының өзге де заңдарында, Қазақстан Республикасы Президентінің және Қазақстан Республикасы Үкіметінің актілерінде көзделген өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

Бап 8

8-бап. Астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті өкілді органдарының құзыреті Астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті өкілді органдары:

Тармақша 1

1) топырақты қорғау саласындағы іс-шаралар жоспарын бекітеді;

Тармақша 2

2) астананың, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының топырақты қорғау саласындағы іс-шаралар жоспарын іске асыру барысы туралы есептерін тыңдайды;

Тармақша 3

3) Қазақстан Республикасының заңдарына сәйкес Қазақстан Республикасы азаматтарының құқықтары мен заңды мүдделерін қамтамасыз ету жөніндегі өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

Бап 9

9-бап. Жергілікті атқарушы органдардың құзыреті

Тармақ 1

1. Облыстардың жергілікті атқарушы органдары:

Тармақша 1

1) топырақты қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыруға және іске асыруға қатысады;

Тармақша 2

2) топырақты қорғау саласындағы іс-шаралар жоспарын әзірлейді және оны іске асыру барысы туралы есепті облыстардың жергілікті өкілді органдарына және уәкілетті органға ұсынады;

Тармақша 3

3) аудандар мен облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдарының топырақты қорғау саласындағы іс-шаралар жоспарын іске асыруды ұйымдастырады және үйлестіреді;

Тармақша 4

4) жергілікті мемлекеттік басқару мүддесінде Қазақстан Республикасының заңдарымен жергілікті атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

Тармақ 2

2. Астананың және республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары:

Тармақша 1

1) топырақты қорғау саласындағы мемлекеттік саясатты қалыптастыруға және іске асыруға қатысады;

Тармақша 2

2) топырақты қорғау саласындағы іс-шаралар жоспарын әзірлеп, іске асырады және оны іске асыру барысы туралы есепті астананың және республикалық маңызы бар қалалардың жергілікті өкілді органдарына және уәкілетті органға ұсынады;

Тармақша 3

3) топырақты қорғау саласындағы қызметті ұйымдастырады;

Тармақша 4

4) топырақтың ұтымды пайдаланылуы мен қорғалуын ынталандырады;

Тармақша 5

5) жергілікті мемлекеттік басқару мүддесінде Қазақстан Республикасының заңдарымен жергілікті атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

Тармақ 3

3. Аудандардың және облыстық маңызы бар қалалардың жергілікті атқарушы органдары:

Тармақша 1

1) топырақты қорғау саласындағы іс-шаралар жоспарын іске асырады және оны іске асыру барысы туралы есепті облыстардың жергілікті атқарушы органдарына ұсынады;

Тармақша 2

2) топырақты қорғау саласындағы қызметті ұйымдастырады;

Тармақша 3

3) топырақтың ұтымды пайдаланылуы мен қорғалуын ынталандырады;

Тармақша 4

4) жергілікті мемлекеттік басқару мүддесінде Қазақстан Республикасының заңдарымен жергілікті атқарушы органдарға жүктелетін өзге де өкілеттіктерді жүзеге асырады.

Бап 10

10-бап. Топырақты қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау Топырақты қорғау саласындағы мемлекеттік бақылау жердің пайдаланылуы мен қорғалуын мемлекеттік бақылау шеңберінде жүргізіледі.

Бап 11

11-бап. Жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылардың топырақты қорғау саласындағы құқықтары мен міндеттері

Тармақ 1

1. Жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылардың:

Тармақша 1

1) топырақтың жай-күйі және топырақты қорғау жөніндегі шаралар туралы анық ақпарат алу үшін мемлекеттік органдар мен уәкілетті мемлекеттік және өзге де ұйымдарға жүгіну;

Тармақша 2

2) жеке және (немесе) заңды тұлғалардың топыраққа келтірген зиян мен залалды өтеуін талап ету құқығы бар.

Тармақ 2

2. Жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылар:

Тармақша 1

1) топырақты қорғау жөніндегі іс-шараларды жүргізуге;

Тармақша 2

2) топырақты қорғау саласындағы талаптарды орындауға;

Тармақша 3

3) бүлінген жерлерді рекультивациялауға;

Тармақша 4

4) топырақты зерттеп қарау, мелиорациялық және агрохимиялық зерттеп қарау, топырақты бонитеттеу мен мониторингтеу үшін жер учаскелеріне қолжетімділікті қамтамасыз етуге міндетті.

Тармақ 3

3. Жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылардың Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген өзге де құқықтары болады және өзге де міндеттерді атқарады.

Бап 12

12-бап. Топырақты қорғау жөніндегі іс-шаралар Топырақты қорғау жөніндегі іс-шаралар мыналарды қамтиды:

Тармақша 1

1) топырақты ұтымды пайдалану мен сақтауға бағытталған ғылыми зерттеулер жүргізу;

Тармақша 2

2) топырақты зерттеп қарау, мелиорациялық және агрохимиялық зерттеп қарау, топырақты бонитеттеу мен мониторингтеу;

Тармақша 3

3) топырақты өңдеудің топырақты қорғау технологияларын ендіру;

Тармақша 4

4) агротехникалық (шаруашылық-техникалық) мелиорациялық іс-шаралар жүргізу;

Тармақша 5

5) топырақты мониторингтеудің заманауи технологияларын ендіруді қоса алғанда, топырақтың қорғалуын ғылыми-техникалық және инновациялық сүйемелдеуді, топырақтың тозу процестерін модельдеуді, топырақты қорғау мен топырақты қалпына келтіру тәуекелдерін бағалау және олар бойынша тиімді шешімдердің қолданылуын қамтамасыз ету;

Тармақша 6

6) тыңайтқыштарды қолданудың ғылыми негізделген жүйесін сақтау, ауыспалы егістерді ендіру және топырақтың құнарлылығын сақтау мен арттыруға бағытталған өзге де агротехникалық іс-шаралар;

Тармақша 7

7) топырақтың қалдықтармен, сарқынды сулармен, химиялық заттармен, оның ішінде пестицидтермен және ауыр металдармен ластануын болғызбау;

Тармақша 8

8) бүлінген жерлерді рекультивациялау;

Тармақша 9

9) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген топырақты қорғау жөніндегі өзге де іс-шаралар.

Бап 13

13-бап. Топырақты қорғау саласындағы зерттеп қарау

Тармақ 1

1. Топырақты қорғау саласындағы зерттеп қарауға мыналар жатады:

Тармақша 1

1) топырақты зерттеп қарау;

Тармақша 2

2) мелиорациялық зерттеп қарау;

Тармақша 3

3) агрохимиялық зерттеп қарау.

Тармақ 2

2. Суармалы жерлердің мелиорациялық жай-күйін бағалауды қоспағанда, топырақты қорғау саласындағы зерттеп қарауды Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімімен құрылған шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорын жүргізеді. Агрохимиялық зерттеп қарауды Қазақстан Республикасының техникалық реттеу саласындағы заңнамасына сәйкес аккредиттелген зертханалар (орталықтар) да жүргізуі мүмкін.

Тармақ 3

3. Топырақты қорғау саласындағы зерттеп қараудың нәтижесі топырақты қорғау және мониторингтеу жөніндегі іс-шараларды әзірлеу үшін пайдаланылады. Агрохимиялық зерттеп қарау нәтижесі топырақтың агрохимиялық жай-күйі туралы ақпараттық деректер банкіне енгізіледі.

Тармақ 4

4. Топырақты қорғау саласында зерттеп қарауды жүргізу тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

Бап 14

14-бап. Топырақты бонитеттеу

Тармақ 1

1. Топырақты бонитеттеуді Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімімен құрылған шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорын топырақты зерттеп қараудың деректері негізінде жүргізеді.

Тармақ 2

2. Топырақты бонитеттеуді жүргізу тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

Бап 15

15-бап. Топырақтың агрохимиялық жай-күйі туралы ақпараттық деректер банкі

Тармақ 1

1. Топырақтың агрохимиялық жай-күйі туралы ақпараттық деректер банкі (бұдан әрі – ақпараттық деректер банкі) топырақтың агрохимиялық жай-күйі туралы мәліметтерді жинау, сақтау және жаңартып отыру мақсатында қалыптастырылады және жүргізіледі. Ақпараттық деректер банкі уәкілетті орган айқындаған тәртіппен жүргізіледі.

Тармақ 2

2. Қазақстан Республикасы Үкіметінің шешімімен құрылған шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорын және Қазақстан Республикасының техникалық реттеу саласындағы заңнамасына сәйкес аккредиттелген зертханалар (орталықтар) ақпараттық деректер банкін жинақтауды жүзеге асырады, оның толық, уақтылы және анық болуына жауапты болады.

Тармақ 3

3. Ақпараттық деректер банкінде қамтылған мәліметтер ашық түрде болады, мемлекеттік құпияларды немесе заңмен қорғалатын өзге де құпияны құрайтын мәліметтерді қоспағанда, оларды алу тәртібін уәкілетті орган айқындайды.

Бап 16

16-бап. Топырақты мониторингтеу

Тармақ 1

1. Топырақты мониторингтеу Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жерлерді мониторингтеу шеңберінде жүзеге асырылады.

Тармақ 2

2. Қонысқа ыңғайлы аумақтардағы топырақтың ластануын мониторингтеуді қоспағанда, топырақты мемлекеттік мониторингтеуді ұйымдастыру мен жүргізуді уәкілетті орган жүзеге асырады.

Тармақ 3

3. Шаруашылық және топыраққа қолайсыз әсер етуі мүмкін өзге де қызметті жүзеге асыратын тұлғалар топырақты өндірістік мониторингтеуді жүргізуге міндетті.

Тарау 4. 4-тарау. ТОПЫРАҚТЫ ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ ТАЛАПТАР

4-тарау. ТОПЫРАҚТЫ ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ ТАЛАПТАР

Бап 17

17-бап. Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің топырағын қорғау ерекшеліктері

Тармақ 1

1. Топырақтың құнарлылығы мен өнімділігін арттыру мақсатында ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерге органикалық және минералды тыңайтқыштарды енгізу тыңайтқыштарды қолданудың ғылыми негізделген жүйесіне сәйкес жүзеге асырылады.

Тармақ 2

2. Топырақты зерттеп қарау, мелиорациялық және агрохимиялық зерттеп қарау, топырақты бонитеттеу мен мониторингтеу нәтижелері негізінде:

Тармақша 1

1) жекелеген ауыл шаруашылығы дақылдарын, өсімдіктердің бөтен текті түрлерін өсіру;

Тармақша 2

2) жекелеген өңдеу технологияларын қолдану және агротехникалық (шаруашылық-техникалық) мелиорациялық іс-шараларды жүргізу;

Тармақша 3

3) шабындықтарды, жайылымдарды жырту;

Тармақша 4

4) тозған, өнімділігі аз, сондай-ақ техногендік ластанған жер учаскелерін пайдалану жөніндегі қызмет шектелуі мүмкін.

Бап 18

18-бап. Топырақты су басудан, батпақтанудан және қайта сортаңданудан қорғау саласындағы талаптар

Тармақ 1

1. Топырақты батпақтанудан қорғау жөніндегі іс-шаралар ғимараттарды, құрылысжайларды және олардың кешендерін, су қоймаларын, тоғандарды, каналдарды салу және аумақтың гидрологиялық және (немесе) гидрогеологиялық режимдерін өзгертуі мүмкін өзге де қызметті жүзеге асыру кезінде жүргізілуге тиіс.

Тармақ 2

2. Ғимараттарды, құрылысжайларды және олардың кешендерін салу кезінде дренаж және жерасты суларын бұру жүргізілуге, нөсерлік (дренаж) кәріз жүйесін немесе кейіннен пайдалану үшін осындай суларды жинау жүйесін құру және топырақтың су басуын, батпақтануын және қайта сортаңдануын болғызбауға бағытталған өзге де іс-шаралар көзделуге тиіс.

Тармақ 3

3. Гидромелиорациялық жұмыстарды жүргізу кезінде топырақтың батпақтануы мен қайта сортаңдануының алдын алу жөніндегі іс-шаралар көзделуге тиіс.

Тармақ 4

4. Топырақты су басудан, батпақтанудан және қайта сортаңданудан қорғау мақсатында жерасты сулары жатқан деңгейге және олардың минералдану сипатына, дренаж жүйелердің жай-күйіне, топырақтың жалпы жай-күйіне жүйелі мониторинг жүргізілуге тиіс, сондай-ақ су шаруашылығы құрылысжайлары мен гидротехникалық құрылысжайларды салу мүмкіндігін қоса алғанда, су режимі сақталуға тиіс.

Тармақ 5

5. Мелиорациялық жүйелердің жобаларында агротехникалық (шаруашылық-техникалық) мелиорациялық іс-шаралар көзделуге тиіс.

Бап 19

19-бап. Топырақты құнарсызданудан, құрғап кетуден және тығыздалудан қорғау саласындағы талаптар

Тармақ 1

1. Топырақты құнарсызданудан, құрғап кетуден және тығыздалудан қорғау жөніндегі іс-шаралар мыналарды қамтиды:

Тармақша 1

1) топырақтың құрғап кетуін болғызбау және ылғалдылықтың оңтайлы деңгейін сақтап тұру үшін аумақты табиғатына қарай аудандарға бөлу және ауыл шаруашылығы дақылдарының түрлері ескеріле отырып, суарудың тиімді жүйесін қамтамасыз ету;

Тармақша 2

2) топырақтағы ылғал қорын толықтыру, топырақтағы ылғалдың булануын азайту, топырақ эрозиясын болғызбау, топырақтың саулығы мен құнарлы қабатын сақтау үшін қарды ұстап қалу әдістерін, топырақты өңдеу, жабындау тәсілдерін пайдалану;

Тармақша 3

3) топырақтың ерекшеліктері мен ылғалдылық деңгейі ескеріліп, оған барынша аз қолайсыз әсер ететін ауыл шаруашылығы техникасын пайдалану;

Тармақша 4

4) тыңайтқыштарды қолданудың ғылыми негізделген жүйесін сақтау;

Тармақша 5

5) қуаңшылық болған кезеңдерде пайдалану мақсатында тасқын және еріген суды жинау мен сақтау шараларын әзірлеп, енгізу;

Тармақша 6

6) егісті қорғайтын ағаш өсіруді жүзеге асыру.

Тармақ 2

2. Топырақтың бүлінуіне және тығыздалуына алып келетін химиялық заттарды оларды енгізудің жол берілетін нормативтерінен асатын мөлшерде қолдануға тыйым салынады.

Бап 20

20-бап. Тозған топырақты қалпына келтіру жөніндегі талаптар

Тармақ 1

1. Жер учаскелерінің меншік иелері мен жер пайдаланушылардың тозған топырақты қалпына келтіруге жұмсаған шығындары әрекеттері, әрекетсіздігі аталған салдарға алып келген тұлғалардың есебінен өтеледі.

Тармақ 2

2. Тозған топырақты қалпына келтіру жөніндегі іс-шаралар топырақтың тозу түрі мен дәрежесі, топырақтың өзін-өзі қалпына келтіруге және өзін-өзі тазартуға табиғи қабілеті, сондай-ақ жер учаскелерінің нысаналы мақсаты ескеріле отырып, оны қалпына келтірудің ғылыми негізделген тәсілдері мен әдістері негізінде әзірленеді.

Тармақ 3

3. Тозған топырақты қалпына келтіру кезінде антропогендік жүктемені азайту мен топырақты қалпына келтіруді қамтамасыз етуге бағытталған және жерді пайдаланудың жекелеген түрлеріне шектеу немесе тыйым салу енгізуді көздейтін, осындай топырағы бар жер учаскелерін пайдаланудың арнаулы режимі енгізілуі мүмкін.

Тармақ 4

4. Ластанған топырақты қалпына келтіру кезінде топырақтың ластанған қабаттарын сыдырып алу жүргізілуі мүмкін. Топырақтың сыдырып алынған қабаттары қалпына келтірілгеннен кейін экологиялық нормативтерге сай келген жағдайда, олар сыдырып алынған жер учаскелеріне қайтарылуға тиіс немесе өзге де жер учаскелерінің топырағын қалпына келтіру үшін пайдаланылуы мүмкін.

Тармақ 5

5. Топырақтың құнарлылығын қалпына келтіру мүмкін болмаған жағдайда, оның одан әрі тозуын болғызбау мақсатында мұндай жер учаскелерін Қазақстан Республикасының жер заңнамасында белгіленген тәртіппен консервациялау жүргізіледі.

Бап 21

21-бап. Топырақтың құнарлы қабатын қорғау жөніндегі талаптар

Тармақ 1

1. Топырақтың құнарлы қабатын біржола жоғалтуды болғызбау үшін топырақтың құнарлы қабатын сыдырып алу қажет болған жағдайда ғана осындай сыдырып алуға жол беріледі.

Тармақ 2

2. Қызметі топырақтың бүлінуіне алып келетін тұлғалар топырақтың құнарлы қабатын уақтылы сыдырып алуды және оның сапасының нашарлауын болғызбайтын жағдайларда сақталуын қамтамасыз етуге міндетті.

Тармақ 3

3. Топырақтың сыдырып алынған құнарлы қабаты бүлінген жерлерді рекультивациялау, ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің және өнімділігі аз алқаптардың сапасын жақсарту, тозған топырақты қалпына келтіру кезінде ғана, сондай-ақ ол гигиеналық нормативтерге сай келген жағдайда елді мекендерді көгалдандыру мен абаттандыру үшін қолданылады.

Тармақ 4

4. Топырақтың сыдырып алынған құнарлы қабатын Қазақстан Республикасынан тысқары жерлерге әкетуге тыйым салынады.

Тарау 5. 5-тарау. ТОПЫРАҚТЫ ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ ҒЫЛЫМИ ЗЕРТТЕУЛЕР МЕН ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ

5-тарау. ТОПЫРАҚТЫ ҚОРҒАУ САЛАСЫНДАҒЫ ҒЫЛЫМИ ЗЕРТТЕУЛЕР МЕН ХАЛЫҚАРАЛЫҚ ЫНТЫМАҚТАСТЫҚ

Бап 22

22-бап. Топырақты қорғау саласындағы ғылыми зерттеулер Топырақты қорғау саласында: топырақтың генезисі мен қасиеттерін зерделеу; топырақтың жай-күйі мен сапасын, оның ішінде климаттың өзгеруі жағдайында зерделеу; топырақты мониторингтеу, топырақ тозуының болжамды модельдерін құру бойынша ғылыми негізделген тәсілдерді әзірлеу; топырақты мониторингтеу және топырақтың тозуын картаға түсіру кезінде жерді қашықтан зондтау, цифрлық трансформация деректері мен технологияларын қолданбалы пайдалану; тыңайтқыштарды қолдану жүйелерін зерделеу және ғылыми негіздеу бойынша іргелі және қолданбалы ғылыми зерттеулер жүзеге асырылады.

Бап 23

23-бап. Топырақты қорғау саласындағы халықаралық ынтымақтастық Топырақты қорғау саласындағы халықаралық ынтымақтастық мыналарды қамтиды:

Тармақша 1

1) Қазақстан Республикасының топырақты қорғау саласындағы халықаралық шарттары шеңберіндегі міндеттемелерді орындаумен байланысты ғылыми зерттеулерді жүргізу;

Тармақша 2

2) топырақты қорғау саласындағы өзара байланысты стандарттарды үйлестіру;

Тармақша 3

3) топырақты қорғау саласында ғылыми-техникалық және өзге де ақпарат алмасу.

Тарау 6. 6-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР

6-тарау. ҚОРЫТЫНДЫ ЕРЕЖЕЛЕР

Бап 24

24-бап. Топырақты қорғау саласындағы дауларды шешу Топырақты қорғау саласындағы даулар Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен реттеледі.

Бап 25

25-бап. Қазақстан Республикасының топырақты қорғау саласындағы заңнамасын бұзғаны үшін жауаптылық Қазақстан Республикасының топырақты қорғау саласындағы заңнамасын бұзу Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген жауаптылыққа алып келеді.

Бап 26

26-бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тәртібі Осы Заң алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік алпыс күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Қызметтер

Навигация

Параметрлер

Аккаунт

Об охране почв Мәртебесі расталмаған