О создании Межведомственного координационного совета по формированию здорового образа жизни Қолданыста

Салауатты өмір салтын қалыптастыру жөнінде ведомствоаралық үйлестіру кеңесін құру туралы Ел Президентінің Қазақстан халқына "Қазақстан-2030" Жолдауындағы "Қазақстан азаматтарының денсаулығы, білімі мен әл-ауқаты туралы" ұзақ мерзімді басымдықтың салауатты өмір салтын қалыптастыру мәселелері бөлімінде қойылған міндеттерді орындауды қамтамасыз ету үшін бұл проблема жөніндегі жұмысты үйлестіру мақсатымен облыс әкімі ШЕШІМ ЕТЕДІ:

1. Салауатты өмір салтын қалыптастыру жөнінде Ведомствоаралық үйлестіру Кеңесі құрылсын.

2. Салауатты өмір салтын қалыптастыру жөніндегі Ведомствоаралық Үйлестіру Кеңесінің құрамы № 1 қосымшаға сәйкес бекітілсін.

3. Салауатты өмір салтын қалыптастыру жөніндегі Ведомствоаралық Үйлестіру Кеңесі туралы Ереже № 2 қосымшаға сәйкес бекітілсін.

4. Салауатты өмір салтын қалыптастыру жөніндегі Аймақтық кешенді бағдарлама № 3 қосымшаға сәйкес бекітілсін.

5. Облыс аудандары мен Ақтөбе қаласының әкімі, басқармалардың, комитеттер мен ведомтсволардың басшылары: — салауатты өмір салтын қалыптастыру жөнінде Үйлестіру Кеңесін құратын болсын және бұл проблема жөніндегі шаралар жоспарын таңдап жасасын.

6. Осы шешімнің орындалу барысына бақылау жасау міндеті облыс әкімінің орынбасары Е. Н. Дошаевқа жүктелсін.

Облыс әкімінің 1998 жылғы 23 қарашадағы № 175 шешіміне № 1 қосымша САЛАУАТТЫ ӨМІР САЛТЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖӨНІНДЕГІ ВЕДОМСТВОАРАЛЫҚ ҮЙЛЕСТІРУ КЕҢЕСІНІҢ ҚҰРАМЫ Е. Н. Дошаев — облыс әкімінің орынбасары, Кеңес төрағасы А. Р. Рсалин — облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының бастығы, Кеңес төрағасьшьщ орынбасары Ж. Аддашев — облыстық денсаулық сақтау басқармасының бастығы, Кеңес төрағасының орынбасары С. И. Мацук — облыс әкімі аппаратының ішкі саясат және әлеуметтік сала бөлімі меңгерушісінің орынбасары. Кеңес хатшысы ВЕДОМСТВОАРАЛЫҚ ҮЙЛЕСТІРУ КЕҢЕСІНІҢ МҮШЕЛЕРІ Е. Ж. Құрманбеков — облыстық мәдениет басқармасының бастығы И. М. Асқар — облыстық "Ақтөбе" газетінің редакторы А. А. Асаров — Ақтөбе мемлекеттік медицина академиясының қоғамдық пәндер кафедрасының меңгерушісі Б. Е. Жантеміров — облыстық қаржы басқармасының бастығы Е. Ә. Қалиев — облыстық телерадиокомпаниясының төрағасы С. А. Есімов — облыстық ішкі істер басқармасының бастығы Е. Ж. Оңайбаев — облыстық мемлекеттік санитарлық- эпидемиолошялык қадағалау басқармасьшың бастығы Р. С. Логвинова — денсаулық сақтаз' қызметкерлері кәсіподағы облыстық комитетінің төрайымы К. К. Кенжебаев — Қ. Жұбанов атындағы Ақтөбе университетінің ректоры А. А. Құдайбергенов — облыстық білім басқармасының бастығы А. Б. Лябин — Ақтөбе қаласы әкімінің орынбасары Ю. А. Брязгалов — облыстық "Актюбинский вестник" газетінің редакторы В. И. Беляков — "РИКА-ТВ" бас редакторы Д. Қ. Құлшаров — облыстық кәсіподақтары кеңесінің төрағасы А. П. Лобах — облыстық жастар ісі, туризм және спорт жөніндегі комитетінің төрағасы Ж. А. Досқалиев — Ақтөбе мемлекеттік медицина академиясының ректоры Знаутдин Юсуп — Ақтөбе қаласы мешітінің имамы Н. Л. Ақзамов — қалалық денсаулық сақтау бөлімінің бастығы М. С. Сейталин — облыстық салауатты өмір салтын қалыптастыру проблемалары орталығының директоры

№ 175 Облыс әкімінің 1998 жылғы 23 қарашадағы шешіміне № 2 қосымша САЛАУАТТЫ ӨМІР САЛТЫН ҚАЛЫПТАСТЫРУ ЖӨНІНДЕ ОБЛЫС ӘКІМІ ЖАНЫНДАҒЫ ВЕДОМСТВОАРАЛЫҚ ҮЙЛЕСТІРУ КЕҢЕСІ ТУРАЛЫ ЕРЕЖЕ

1. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

1. Ведомствоаралық Үйлестіру Кеңесі ел Президентінің Қазақстан халқына "Қазақсған-2030" Жолдауында салауатты өмір салтын қалыптастыру мәселелеріне орай қойылған міндеттерге сәйкес құрылды.

2. Ведомствоаралық Үйлестіру Кеңесі облыстық білім, мәдениет, денсаулық сақтау басқармаларының, облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасының, халықаралық ұйымдар мен қорлардың салауатты өмір салтын қалыптастыру мәселелерін шешуде өзара іс-қимыл жасауын жүзеге асырады.

3. Ведомствоаралық Үйлестіру Кеңесі денсаулық сақтау мекемелері мен органдарының өмір салтын қалыптастыру мәселелерінде олардың өзара іс-қимыл жасауын қамтамасыз ететін кеңесті орган болып табылады.

II. ВЕДОМСТВОАРАЛЫҚ ҮЙЛЕСТІРУ КЕҢЕСІНІҢ МІНДЕТТЕРІ

1. Салауатты өмір салтын қалыптастыру жөнінде тұрғындардың жауапкершілігін арттыру және жағдайлар жасау мәселелеріңде басқармалардың, ведомстволардың, комитеттердің, халықаралық және қоғамдық ұйымдардың, қорлардын. өзара іс-қимылын қамтамасыз ету.

2. Салауатты өмір салтын насихаттау мен ынталандыру жөнінде барлық басқармалардың, ведомстволардың, комитеттердің, халықаралық және қоғамдық ұйымдардың, қорлардың қызметтерін үйлестіру.

3. Тұрғындар арасыңда сауықтыру және гигиеналық тазалық оқуларын енгізу ықпал жасау.

4. Медицина органдары, мекемелер мен қоғамдық ұйымдар аддына салауатты өмір салтын қалыптастыру және аурудың алдын алу мәселелері жөнінде проблемалар қойып отыру.

5. Мемлекеттік, мемлекеттік емес және жеке құрылымдардың ғылыми-өндірістік бірлестіктердің, бұқаралық ақпарат құралдарының, халықаралық ұйымдардың салауатты өмір салтын қалыптастыру проблемалары жөніндегі қызметтерді үйлестіру және ынтымақтастығын кеңейту.

III. ВЕДОМСТВОАРАЛЫҚ ҮЙЛЕСТІРУ КЕҢЕСІНІҢ ҚЫЗМЕТТЕРІ

1. Мүдделі жақтар өкілдері арасында салауатты өмір салтын қалыптастыруға бағытталған тапсырмаларды бөлу және шешімдер шығарып отыру.

2. Мүдделі басқармалардың, ведомстволардың, қоғамдық ұйымдар мен қорлардың күшін және қаржысын салауатты өмір салтын насихаттаудың қазіргі заманғы әдістері мен түрлерін талдап қатыстыру әрі ұйымдастыру.

3. Салауатты өмір салтын қалыптастыру проблемалары жөніндегі мәселелерді бұқаралық ақпарат арналары арқылы көрсетуді қамтамасыз ету мақсатымен бұқаралық ақпарат құралдарымен өзара іс-қимыл жасау.

Ақтөбе облыстық Әкімінің 1998 г. 23 қарашадағы жұлдызындағы шешіміне № 3 қосымша Салауатты өмір салтын қалыптастырудың аймақтық жинақталған программасы Ақтөбе қаласы, 1998 жыл Негізгі мақсат, бағдарламалар мен міндетгер Салауатты өмір салтын қалыптастырудың аймақтық жинақталған бағдарламасы "Қазақстан-2030" барлық қазақстандықтардың өсіп өркеңдеуі, қауіпсіздігі және әл-ауқатының артуы "Ел Президентінің Қазақстан халқына жоддауы іс жүзіне асыру мақсатында жасалынды. Жолдауда айтылғанындай: "Экономикалық ілгерілеу біздің азаматтарымыздың игілігіне өздігінен кепілдік бере алмайды. Гүлденген экономика жағдайында-ақ өз денсаульның дұрыс күтпеуінің және қоршаған ортаның ластануы салдарынан науқас адамдардың саны жылдан-жылға өсіп отырғанын көзге елестету қиын емес. Қоғамымызды құруымызға қарай азаматтарымыздың өз өмірінің аяғына дейін сау болуы және оларды қоршаған табиғи ортаның таза болуы үшін күш салу керек. Салауатты өмір дегөніміз — бұл денсаулықты сақтау, нығайту, қалпына келтіруге бейімдейтін нағыз салауаттылық. Осыған орай адамдар өз денсаулығын жаңаша қалыптастыруы керек. Адам денсаулығы — бірінші кезектегі маңызды іс. Әрбір қоғамдағы жеке адамды және қоғамды тұтастай алғанда салауатты өмірге ұмтылуы денсаулықтың маңыздылығын ұғынуға міндетті. Басты мәселе облыс тұрғындарының денсаулық сақтау мен нығайтуға, оларды белсенді түрде салауатты өмір салтын қалыптастыруға жұмылдыру болып табылады. Салауатты өмір салтын қалыптастырудың негізгі мақсаттары:

1. Денсаулықты және салауатты өмір салтының жаңаша қатынастарын қалыптастыру арқылы тұрғындар денсаулығын жақсарту.

2. Облыс тұрғындарының денсаулығы мен оның алдын алуға үйлестірілген сала аралық қатынастарын орнату.

3. Адамдарға салауатты өмір салтын жүзеге асыруға мүмкіндік беретін олардың бейімділігін, білімін және дағдарысын дайындау. Салауатты өмір салтын қалыптастырудың аймақтық бағдарламасы мынандай міндеттерді алдына қояды:

1. Салауатты өмір салтын насихаттау.

2. Тұрғындардың денсаулығын сақтау мен нығайтуға жол ашатын әлеуметтік-экономикалық, моральдық-этикалық, экологилық шараларды жузеге асыру.

3. Тұрғындардың денсаулығын сақгау және нығайтуда жеке және жанұяның өсіп-өну деңгейінде білім аралығына комплексті жағдай туғызу.

4. Салауатты өмір салтын қалыптастырудың стратегиялық негіздерін анықтау.

5. Облыс тұрғындары арасында салауатты өмір салтын енгізудің хабарламалық, ағартушылық және насихаттық қызмет аясын кеңейту.

6. Облыс тұрғыңдары арасында дене тәрбиесі, сауықтыру және спорттық жұмыстарды жандандыру.

7. Жұқпалы аурулардан адам өлімін алдын алу шаралары арқылы ВИЧ жұқпалы аурулары инфекциясы, туберкулез сырқатын азайту.

8. Негізгі сұранымдарды қанағаттандыру (экологиялық таза су, ас, жұмыс қауіпсіздігінде денсаулық және спорт т.б.).

9. Мекен-жайттарына байланысты балалармен және жасөспірімдер мен жұмысты жандандыру.

10. Облыстағы туристік негізі бар өңірлерді игеру.

11. Әлеуметтік-психологиялық қызметтерді қалпына келтіру жүйелерін кеңейту.

12. Тұрғындар денсаулығын нығайтудың алғашқы аддын-алу шараларындағы денсаулық қызметін жаңаша бағыттау. Бағдарлама үш жыл мерзімде игеруге негізделіп, мынадай табыстарға қол жеткізуге бағытталған.

1. Облыс тұрғындарының салауатты өмір салтын қалыптастыру мәселесінде басқарудың дәйекті жүйесін құрып, зиянды әдеттердің таралуын тежеу үшін кешенді шараларды жүзеге асыру.

2. Әрбір жеке адамның және қоғамның денсаулығына жауапкершілікті арттыру арқылы халықтың денсаулығы көрсеткішінің жақсаруын қамтамасыз ету.

3. Адамгершілік, рухани, мәдени потенциясын арттыру.

4. Салауатты өмір салтын қалыптастырушылар санын көбейту. Осы бағдарламаны жасақтағандар — Облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасы; — Облыс әкімі аппаратының ішкі саясат және әлеуметтік сала бөлімі; — Облыстық денсаулық сақтау басқармасы; — Облыстық мемлекеттік санитарлық-денсаулық бақылау басқармасы; — Облыстық жастар істері, туризм және спорт комитеті; — Облыстық білім басқармасы; — Облыстық экология және биоресурстар басқармасы; — Облыстық мәдениет басқармасы; — Облыстық қоршаған ортаны қорғау бөлімі; — Ақтөбе мемлекеттік дәрігерлік академиясы. Денсаулық өнегесі Кейінгі кездері балалар, жасөспірімдер мен жастар арасында тәртіптің дене қуаты мен рухани жағынан тазалығы төмеңдеп бара жатқанын байқауға болады. Оларды тежеу үшін бәрінен бұрын олардың өз ерік-жігерлеріне әсер ететіні, өздерінің қимылдарымен іс-әрекеттеріне жауап беруін қалыптастыратын, тәрбие жұмысын жүргізудің бірегей жаңа түрін қалыптастыру керек. Мақсаттар: — салауатты өмір салтын насихаттау; — жастарды мораль, адамгершілікке баулу; — рухани және дене күшін өздері жетілдіру. Міндеттер: Жастар арасында адамгершілік пен салауатты өмір салтын енгізуді қамтамасыз ету үшін оларға әлеуметтік-құқылық, ұстаздық, қаржылық жағдайды туғызу керек. Негізгі шаралар Мерзімі Орьшдаушылар 1. Жастардың моральдық - адамгершілік касиеттерін өркендету үшін мәдени-көпшілік шаралар өткізу тұрақты 1998 ж. облыстық білім баскармасы, жастар ісі, туризм және спорт комитеті, мәдениет басқармасы, облыс әкімшілігі 2. Облыстық телерадиокомпаниясына, тағы баска ақпарат құралдарына күш көрсету, порнография, қатыгездік, шылым шегушілікті насихаттамау телеарнада көрсетпеу ұсынылсын. тұрақты 3. Мынадай төмендегі бағыттарда әуесқой біріккен орталықтарға көңіл бөле отырып жұмыстарын қайта жүргізу; — әсемдік-колөнер шығармашылығы мен тұрмыс эстетикасы — көркемөнер шығармашылығы; — ем; — тарихи-өлкетану және этнографиялық бағыттағы шаралар 1998 - 2000 облыстық білім басқармасы 4. Жастарга білім беру жұмысын кеңейте өрістету: — мектепке дейінгі мекемелерде, бастауыш буындарда "Адамгершілік әліппелері" оқытылады; — мектептерде, кәсіптік-техникалық мектептерде, колледждерде, жоғары оқу орындарында - "Өнер мен этика", "Халық дәстүрлері мен әдет-ғұрыптары", "Халық мәдениетінің тарихы", "Этика", "Эстетика", "Мәдениет жүргізу негізі", "Сөз мәдениеті", тағы басқа оқытылады. облыстық білім басқармасы 5. Адамгершілік тәрбиесі мәселелеріне арналып ұстаз кадрларының білімділігін жетілдіру және оларды қайта әзірлеуге байланысты курс жұмыстарын ұйымдастыру 6. Балалар мен жастар телерадио бағдарламаларының тәрбиелік маңызын арттыру 1998- 2000 облыстық телерадиокомпаниясы жастар ісі, туризм және спорт комитеті 7, Отбасының тәрбиелік ықпалын "Жас жанұя" т.б. клубтар арқылы арттыру. Облыстық білім басқармасы 8. Балалардың, жасөспірімдер мен жастардың өздерінің қалауы мен қызығушылығына байланысты шығармашылық қызметтерінің түрін тереңдете дамыту, ағарту орыңдарының жүргізетін тәрбиелік жұмыстарының мазмұнын байыту керек. АУРУДЫ БОЛҒЫЗБАУ ТАЗА СУ Облыста халықты сапалы ауыз сумен жабдықтау жәйі күрделі. Ауыз су сапасының бактериологиялық ластануы жиілеп, химиялық құрамы төмендеп барады. Уақтылы тазалайтын реагенттердің берілмеуі, ауыз су құрамының заласызданбауы оны өңдеу технологиясының бұзылуына соқтырды. Су жүйелерінің басты құрылыстары мен тарату жүйелерінің санитарлық - техникалық жағдайы қанағаттанғысыз қалуда, су көздері болып табылатын ашық сулар жәйі де төмендеп барады. Мақсат: Облыс халқын сапалы ауыз сумен жабдықтауда кешенді шараларды жузеге асыру. Аурудың таралуына жол ашатын ауыз су тазалығын хабарлап отыру. Міндет: Мемлекеттік М.О.С.Т.-ға сай "Ауыз су - 2874-82" суымен облыстың елді мекеңдерін жабдықтау су көздерінің ауыз сулық құрамындағы бактериологиялық, токсикологиялық, химиялық көрсеткіштерін қадағалап, оның қауіпсіздігін қамтамасыз ету. Негізгі шаралар Мерзім Орындаушылар 1. Барлық су жүйелері бойынша жалпы шаралар 1.1. Су жүйелерін жылына екі рет (көктемде және күзде) тазарту, жуу, дезинфекциялауды жүргізу 1998-2000 сәуір, казан Су жүйелеріне иелік ететін ведомство жетекшілері 1.2. Су сақтайтын орыңдарда, су жүйелерінде жұқпалы аурулардан сақтану мақсатында дер кезінде жоспарлы жөндеу жүргізу тұрақты мекеме жетекшілері 1.3. Жұмыс жасап тұрған су жүйелеріндегі су сапасын тексеретін өзінің тұрақты лабораториясы болсын, егер өз лабораториясы болмаған жағдайда, су жүйесі жергілікті санэпидстанциямен шартқа отыруға тиіс. тұрақты жыл бойы су жүйесі басшылары 1.4. Су жүйелері бар ведомстволар жетекшілерімен біріге отырып, аудандар су жүйелерінің төлқұжаттарын жыл сайын қайта қарап, қажет болған жағдайда оған ескертулер енгізу керек. жыл сайын мамыр айында Аудандық СЭС бас дәрігері калалық СЭС 1.5. Су жүйелеріндегі авариялар тәулік ішінде калпына келтіріліп, түзетілген учаскені зиянсыздандырып, авария жөнінде, оның жөнделгені туралы жергілікті СЭС-ке хабарлау керек. тұрақты су жүйелері жетекшілері 1.6. Әрбір су жүйесінде калпты күйінде дезинфекциялайтын запар болу керек. 1998 ж. тұрақты мекеме жетекшісі 1.7. Қызмет адамдарының кезінде дәрігерлік тексеруден өткен кітапшасы болу керек, тұрақты мекеме жетекшісі 1.8. Орталықтандырылмаған су кездерін (шахталы құдықтар, таратылмаган скважиналар, бұлақтар) санитарлық-техникалық дайын ерітінді ұсталуы керек 1.9. Қоғамда шахталы құдықтар суларының шығар көздерін залалсыздандырып, дезинфекциялап тазарту керек жылына май, казанда екі рет мекеме жетекшісі 1.10. Қоғамдық құдықтарды мезгіл сайын заласыздандыру үшін жергілікті санитарлық станциялармен шартқа отыру керек кесте бойынша мекеме жетекшілері 1.11. Жұмыс жасап тұрған скважиналарда санитарлық күзет аймағы қалпына келтірілсін 1998 ж. мекеме жетекшісі 1.12. Төмендегідей шаралар жүзеге асырылсын: Ақтөбе каласы бойынша: Су жүйелерінің алдымен бұрынғы қала бөлігіндегі және тұрғыңдар калашығындағы су құбырларын қайта жаңғыртылып алмастырылсын. 1998 ж. АҚ "Ақбұлақ" — Құдықтар, су жинағыштың қуаты жобалық деңгейге жеткізілсін 2000 ж. аяғында АК, "Ақбұлақ" — Жоғарғы Қарғалы су жинағышының су жүйелері құрылысын аяқтап, екінші көтеру насос станцисына жеткізілсін 1998 ж. аяғына АҚ "Ақбұлақ" — Ақтөбе қаласындағы жүйелерді авариядан кейін дезинфекциядан өткізетін арнаулы машина жабдықталсын 1999 ж. аяғына АҚ "Ақбұлақ" Алға ауданы бойынша — "Қарабұлақ" АҚ-ның селолық су құбырын тарату жүйелері кеңейтілсін 1999 ж. "Қарабұлақ" АҚ- ның басшылығы — Суы М.О.С.Т. 2874-82 талаптарына сай келмейтін Қайнар селосындағы су жүйесінің су сақтау скважиналары пайдаланудан алынсын. (Сатылады) 1998 ж. "Қайнар" ӨК басшылығы — Қуатты күші бар су көздері іздестіріліп, ол "Земледелец" колхозы мен Ключевой селосының су жүйесіне қосылсын 2000 ж. шаруашылық Мұғалжар ауданы бойынша —АҚ "Қалашықтұрғынүйэнерго", "Актөбемұнай" АҚ, "Победа" кеңшары және Ембі қаласы су жүйелеріне хлорлайтын қоңдырғылар қоңдырылсын. 1999 ж. 2000 ж. АҚ "Қалалық тұрғынұйэнерго" "Ақтөбемұнай"АҚ "Победа" кеңшары — "Ильичев" ӨК су жүйелері қалпына келтіріліл, кеңейтілсін 2000 ж Ильичев ӨК әкімшілігі Төмір ауданы бойынша — Шұбарқұдық селосындағы тез істен шығатын су жүйелерінің осал тұстары алмастырылсын кесте бойынша 1998-1995 теміржол коммуналдық әкімшілік "Кеңесту" ӨК басшылар — "Кеңесту" ӨК су жүйелері жүргізілсін 2000 ж. "Кеңесту" ӨК — Шұбарқұдық селосындағы су жүйелеріне тоттанбайтын қондырғы қондыру жобасы жасалсын 1999 ж. 'Теміржол әкімшілік коммуналдық басшы Қобда ауданы бойынша — Алексеевка су жүйесі қалпына келтіріп пайдалануға берілсін 1998 ж. "Жарсай" ӨК - Ақыраб селосындағы су көздерінің су жүйелеріне тереңдікте қолданылатын электр насосы салынып пайдалануға қосылсын. 1998 ж. "Акыраб" ӨК — Талдысай селосындағы су жинағыштың колонкалары мен су жүйелері жөнделсін 2000 ж. дейін "Байтақ" ӨК — Сарыбұлақ, Успеновка елді мекендері үшін су жүйесін жүргізудің жобалық құжаты жасақталсын 1999 ж. "Хобда" ӨК, "Арай" ӨК және "Талап" Мәртөк ауданы бойынша — Мәртөк селосыңдағы су жүйесін салудың жобалық құжаты әзірленсін 2000 ж, Коммуналдық бөлімі - Первомай, Междуреченский селоларында су жүйелері қалпына келтірілсін 1998 ж. 1999 ж. шаруаылық басшылары Ойыл ауданы бойынша "Көктоғай" су жинағышы қалпына келтірілсін (Құрманов атындағы кеңшар) 1998 ж. Көктоғай АҚ басшылығы Таза тағам Нарықтык, катынастардың дамуы облыс аумағына көп мөлшерде құжатсыз тағамдардың әкелінуіне жол ашады. Оның қауіпсіздгін тұтынушылар базарында онан әрі бақылауды СЭС бақылауға алады. Сондықтан ас тағамдарының жұқпалы ауруларға соқтырмауын кең көлемде тексеріп отыру міндет. Облыстың қалалары мен ауылдың елді мекендерінде сауда тәртібін бұзып, тағамдар мен тазалығына кепілдік бере алмайтын тауарлармен көше саудасын жүргізу етек алып жүр. Сауда орындарын жекешелендіру тұрғындарды таза тағам түрлерімен камтамасыз етуде қосымша қиындықтар туғызуда. Мемлекеттік стандартка сай келмейтін көне технология, шикізат, жүмысқа кім болса соны кабылдау облыс жағдайында технологиялық нұсқаулар мен нормаға сай құжаттың болмауы етек алуда. Мақсат: Облыста өндірілетін тағам өнімдерінің сапасын арттыру үшін кешенді шаралар жүйесін жасап, жүзеге асыру. Міндеттер: Отаңдық өндіріс орындары шығаратын тағам өнімдерін өткізетін фирмалық дүкендер жүйесін ашу. Облысқа сапасын анықтайтын құжаты жоқ өнімдерді әкелгізбеу. Белгіленбеген орында тағам өнімдерінің сатылуын тыю (көше саудасы). Барлық тағам өнімдерін өңдіретін кәсіпорындарда олардың кандай меншікке жататынына қарамастан өндірілген өнімдердің сапасын тексеретін ведомостволық лабораториялар ұйымдастыру. 1. Негізгі шаралар 2. Мерзім 3. Орындаушылар 1. Тағам өнімдері кәсіпорындарына, сауда, қоғамдық тамақтандыру және базарларда өткізетін, өндірілетін өнімдердің сапасына баға беріп, олардың санитарлық-гигиеналық жайын катаң бақылау тұрақты Мем. сан. эпидбақылау, 2. Жергілікті тағам өңдірісі кәсіпорындары өндірген экологиялық таза, қауіпсіз тағамдар сату көрмесін ұйымдастыру 1998- 2000 қала, аудан әкімдері, өнім өндірушілер, 3. Экологиялық таза өнімдер шығаруды қамтамасыз ететін өндіріс кәсіпорындарын өндірістік жүйелерін ұйымдастыруға, кайта құруға модернизацияларға пайдапану кәсіпкерлер, кеден қызметі, санэпид стансасы 4. Облыс аумағында кепілдік сапасы бар емдік және балалар тағамдарын сататын арнаулы дүкендерді калпына келтіру қала, аудан әкімдері, ден. сақтау санит. мал дәрігерлік 5. Сапасы туралы құжаты жоқ тағам өнімдерін облыс аумағына әкелуге және сатуға тиым салу 1998- 2000 тұрақты қызмет орындары, қала, аудан әкімдері, кеден, ішкі істер, сан. вет. қызмет орын-ы 6. Базардан тыс ещрлерде және кез келген жерде тағам өнімдерін, үйде дайындалған бақылау сапасы жоқ тағамдарды өткізуге тиым салу кала, аудан әкімдері, ішкі істер, вет, санэпид, тұтынушы құқын қорғайтын орын Еңбек жағдайын жақсарту Мақсат: Өндіріс орындары жұмысшыларының кәсіби және жүйке ауру-сырқауларын азайтудың кешенді шараларын жетілдіру. Міндет: — өндіріс орындарында жүйке және кәсіби аурулар деңгейін адамдардың еңбек жағдайын жақсартып, өндіріс үрдістерін автоматтандыру, механикаландыру арқылы 15 пайызға төмендетуге қол жеткізу; — әйелдерді қолайлы жұмыс орындарына көшіріп, олардың зиянды жұмыс орындарында істемеу жоспарын орындау. 1. Негізгі шаралар 2. Мерзім 3. Орындаушылар 1. Өндіріс орындары мен мекемелерде жұмысшылар мен қызметшілерге еңбек етуге қолайлы жағдайлар жасау үшін жұмыстар жүргізу 1998-2000 Мемсанэпидбақылаудың облыстық басқармасы 2. Жұмыс аймағында ауаның ластануын болғызбау талап ету керек — өндірісте зиянсыз немесе зияны аз шикізаттарды пайдалану; — өндірістік факторларда зиянды заттарды көп азайтатын немесе пайдалануды болғызбайтын технологияны пайдалану; — гигиеналық-нормативтік деңгейге жеткізетін физикалық химиялық және басқа жұмыс орындарында зиянды факторларды болғызбайтын қорғаныс шараларының кешенді шараларын жасау 1998-2000 Мемсанэпидбақылаудың облыстық басқармасы, өнеркәсіп орындарының басшылары 3. Кәсіби улану мен ауруларды болғызбайтын немесе азайтатын мақсатты жұмыс жүргізу 4. Жұмыс жасау орындарында санитарлық -тұрмыстық, емдеу-профилактикалық, спорттық-сауықтыру жүйелерін кешенді іске толық қосылмайынша өндіріс орындарын пайдалануға бергізбеу. 5. Аулаудың басталғанын алдын-ала анықтау мақсатында адам жұмысқа кабылданған күннен бастап жұмысшыларды қауіпті және зиянды өндіріс факторларынан сақтандыру үшін мезгіл-мезгіл дәрігерлік байкаудан өткізу, сауықтыру шараларын жасау. 1998 - 2000 6. Аграрлық секторда жұмыс жасайтындарды жұқпалы кәсіби аурулардан сақтандыру үшін олардың арасында арнаулы санитарлық-гигиеналық оқулар өткізу Мемэпидбақылаудың обл-қ басқармасы, аграрлық шаруашылықтың жетекшілері, өнеркәсіп орындарының басшылары 7. Еңбек шартына сәйкес жұмысшы орындарын, нормативтік талаптарға сай өндірістік және технологиялық жабдықтарды аттестациядан өткізу Қоршаған орта және экология Облыс тұрғыңдарының 1992 жылдан бастап дәрігерлік-демографиялық денсаулығы төмендеп кетті. Бала туу көрсеткіші 17,4-тен 14,0-ге төмендеді. Кейінгі екі жылда тұрғыңдардың табиғи өсуі жоқ. Ақтөбе облысы еліміздің ең ірі орталықтарының бірі және экологиялық қолайсыз аймақ. Облыста 47 кәсіпорын мен мекемелер жұмыста иондық сәуле шығаратын жабдықтарды пайдаланады. "А" категориясына жататын адамдар 117 учаскелерде жұмыс жасайды. Ең бір түйінді мәселенің бірі облыста жинақталған және жерге көмілген радаоактивтік қалдықтар болып есептеледі, жыл сайын оның сырт қаптауының бұзылуынан залалды, аса қауіпті сыртқа шығу қаупі де бар. Тағы бір мысал (Аралдың экологиялық факторы) сыртқы ортаның әсерінен экологиялық апат аймағында орналасқан аудандар тұрғындарының тыныс жолдарының ауруға шалдығуы еңжоғары деңгейде. Ол Байғанинде (2385,2- ден 3041,1- ге дейін) Ырғызда (2102,9-4488,3), Шалқарда (1619,8-6319,2). Максат: — тұрғындардың денсаулығына кері әсер ететін қолайсыз алғы лектегі факторларды анықтау, оларды залалсыздандыру немесе жою; — тұрғындардың салауаты өмір салтын қалыптастыру сұранысына орай, моральдық-этикалық, әлеуметтік-тұрмыстық, экономикалық негіз қалау. Міндеттер: Қоршаған ортаның ластануын болғызбау, экологиялық апат аймағының мәселесін шешу; Арал теңізі және Арал өңірінің экологиялық апат аймағына жақын орналасқан елді мекендер тұрғыңдарының денсаулығына әсерін азайту үшін бірсыпыра ұйымдастыру шараларын ұйымдастыру; Атмосфера ауасы жоғары деңгейде бүлінген территорияларда ластанудың тұрғыңдар денсаулығына әсерін зерттеп, өнеркәсіп орындары бойынша оны ластауды азайту мақсатында нақтылы шараларды белгілеу. 1. Негізгі шаралар 2. Мерзім 3. Орындаушылар 1. Санитарлық жағдайға гигиеналық баға беру үшін өңдіріс орындарының санитарлық қорғау аймақтарында, ірі автожолдарында, бақылау нүктелері анықтайтын тексеру заттарын лабораториялық бақылауды жүзеге асыруды жоспарлап, оны ұйымдастырудың мақсатты бағдарламасын жасақтау 1998 Мемсанэпидбақылау облыстық баскармасы, экология және биоресурстар баскармасы 2. Атмосфераға зиянды калдықтар шығаратын объектілердің толық есебін алуды жүргізу, жүйелі түрде калдықтардың тұрғындар денсаулығына әсерін зерттеу тұрақты Мемэпидбақылаудың облыстық басқармасы З. Бірлестіктер мен кәсіпорындардың, ұйымдардың, барлық формадағы меншік иелерінің атмосфера ауасын қорғаудың нақтылы санитарлық-техникалық шараларын жасауы керек 1998 облыстық, экология биоресурстар басқармасы, өндіріс орындары 4. Ауылшаруашылығын өндіріс орындарын атмосфераға зиянды қалдықтар шығарудың нормасын сақтамаған жағдайда пайдалануға қоспау тұрақты облыстық экология және биоресурстар басқармасы мемсанэпидбақылаудың обл. басқармасы 5. Мұнай өнімдерін май беру станцияларында сататын адамдар, зиянды калдықтар атмосфераға аз шығару талаптарын орындау, санитарлық-қоргау жүйелерін сақтау керек Мемсанэпидбақылаудың облыстық басқармасы, МАИ 6. Жол бойына шығатын автотранспорт кәсіпорындарының, техникалық қызмет көрсету станцияларының автокөліктерінің бүтін құбырларының улы газ бен түтіннің шығуының мемлекеттік қалып талаптарына сай болуын кадағалау 7. Облыс орталышнда электрмен жүретін транспорт жүйесін дамыту 1998- 2000 Ақтөбе қаласының әкімшілігі 8. Қалалардың санитарлық жағдайын жақсарту мақсатында жеке пәтер иелері кооперативі арқылы қалдықтары полиэтилен қалташаларымен шығаруды ұйымдастыру 1998 Ком. шаруашылық басқармасы 9. Арал апат аймағының облыс ішінде бірінші кезекте Шалқар, Ырғыз, Байғанин, Темір, Ойыл аудандарының халқы денсаулығына әсерін зерттеу одан әрі жалғастырылсын жыл сайын Қоршаған ортаны зерттеуді қорғаудың облыстық бөлімшесі 10. Облыс территориясынан өнеркәсіп орындары пайдаланған радиологиялық калдықтарды шығарып, залалсыздандыру үшін қаржы қарастырылсын. жыл сайыл Облыстық төтенше жағдай комитеті облыс әкімшілігі 11. Балалар мекемелерінде, мектептерде, аурухана, спорт-комплекстерінде, үйлер аулаларында, микроаудандар мен мекеме өндіріс орындарында жасыл желек көлемін ұлғайту жүргізілсін 2000 дейін Коммуналдық шаруашылық 12. "Жасыл желек — менің ауламда" девизімен балалар жасөспірімдер арасында шаралар ұйымдастырылсын. Әрбір аудан орталығыңда, қалада, облыста "Балдырған" аллеясын өсіру жүзеге асырылсын Облыстық білім басқармасы, жастар ісі, туризм және спорт комитеті 13. Оқушылар мен жастардан "Жасыл желек қорганы" отрядтар құрылсын. Диспансерлеу Облыста демографиялық көрсеткіштер төмендеп, халықтың табиғи өсуі азаюда, өмір сүрудің ұзақтығы қысқара түсуде. Кісі өлімі көбейе түсуде, әсіресе өлген адамдардың жартысынан көбі жүрек қан тамырлары жүйесі мен соққыдан және кездейсоқ жағдайлардан болуда. Жарақат алудан созымалы аурулар саны өсуде. Жүрек-қан тамырлары мен бірге жұқпалы аурулар, туберкулез және жыныс қатынасы арқылы берілетін аурулар саны да өсуде. Алғашқы мүгедектер де көбеюде. Сырқаттар санының өсуі жаңадан пайда болған қауіпті аурулардан, соққыдан, жүйке жүйелерінен, сезім органдарынан көбейе түсуде. Кәсіби жұмыстарға байланысты аурулар физикалық факторлар жүйесіңде, әсіресе, шаң-тозаңнан да пайда болуда. Бірақ тіркелген ауру түрлері істің шын мәнін ашып көрсете алмайды. Кәсіби патологияға байланысты және басқа факторларға байланысты сырқат түрлерін, емін аша алмаушылықта орын алуда. Дене шынықтыру мен спортпен айналысушылар санының азаюы да адамдар денсаулығының төмендеуіне соқтыруда. Экономиканың қайта жаңғыруы, денсаулық сақтауды реформалау, салауаты өмір салтын қалыптастыруда Қазақстан халқына Президент Жолдауындағы алға қойған міндеттерді шешуді одан әрі жетілдіріп, профилактикалық шаралар жүргізу ауқымын кеңейтуді талап етеді. Осыған байланысты облыс халқын диспансерлік шаралардан өткізу емдеу орындарының қызметіндегі негізгі бөлім болып табылады. Бұл жұмыста негізгі басты назар отбасы саулығына арналып, алғашқы дәрігерлік көмек басты роль атқарады. Мақсат: — халықтың дене және ақыл-ой денсаулығына қол жеткізіп, өмір сапасын жақсарту; — халықтың аурудың алдын алу мен денсаулығын сақтау мәселесін шешуде өз бетінше тәрбиеленуіне қол жеткізу. Міндеттер: — Халықтың санитарлық мәдениетін арттыру, өмірінің алғашқы күнінен бастап санитарлық мәдениетін арттыру, өмірінің алғашқы күнінен бастап санитарлық сауаттанудың жай үғымынан белсенділігін арттырып, адамгершілік-гигиеналық тәрбиеге баулу; — Денсаулық кабинеттерін ұйымдастыру мен кәсіби негізде курстар өткізу және санитарлық сауаттандыру арқылы алғашқы санитарлық медициналық жәрдем көрсету механизмдерін өмірге енгізу; — Салауатты өмір салтын қалыптастыру мен алдын-алу мәселесін ұйымдастыруда, секторарлық кеңестер, қоғамдар қорларды құруды шешу үшін ведомстволық, қоғамдық және саяси ұтымдарды тарту; — Тұрғындар арасында ынталы топтар тауып, құрып, емдеу-сауықтыру шараларын өткізу. 1. Негізгі шаралар 2. Мерзім 3. Орьшдаушылар 1. Адамды дүниеге келген алғашқы күнінен бастап белсенді адамгершілік-гигиеналық жағынан баулу — ертеңгілік гигиеналық және бой жазу гимнастикаларын бой үйретін, дағдыға айналдыру; — әртүрлі әдістермен организмді шынықтыру, осыган ұқсас қоғамдастық пен клубтар ұйымдастыруды насихаттау және соған оқыту. Оған қоса П. Иванов ізбасарларын да: — жеке және өндірістік гигиеналық ережелерін үйрету; — мезгілінде және жұғымды тамақтану негіздерін үйрету. тұрақты Облыстық денс-қ сақтау басқармасы Бұқаралық ақпарат құралдары 2. Институттар мен дәрігерлердің білімін жетілдіру факультеттерінде аурудың алдын алу сапасы бойынша мамандар дайындау және қайта дайындау 1998-2000 Облыстық денсаулық сақтау бас-сы 3. Республикада бекітілген программаға сәйкес жұқпалы ауруларды азайту мақсатында (туберкулез, дифтерия, вирусты гепатит) халықты жоспарлы түрде егуден өткізу 1998-2000 Облыстық денсаулық сақтау бас-сы 4. Сауықтыру шараларын өткізу арқылы факторлар мен ынталы топтар арқылы мынандай аурулардың алдын алу; а) Онкологиялық б) Журек-қан тамырлары в) Эндокриндық г) Өкпенің созылмалы аурулары 1998-2000 Облыстық денсаулық сақтау бас-сы 5. Бастапқы сатысында ауруларды анықтау үшін мақсатты дәрігерлік бақылаудан өткізу, туберкулез, глаукома, қант диабеті 1998-2000 Облыстық денсаулық сақтау бас-сы 6. Майда секторлары бөлінген халық денсаулығын қоргайтын кеңестер құру: "Экология және денсаулық" "Тамақтану және денсаулық" т. б. 1998-2000 Облыстық денсаулық сақтау бас-сы 7. Қант диабетімен өкпе қабынуынан мүгедектік пен өлімді азайту үшін: — Диабетпен сырқаттанушылар қоғамы өз қызметін белсенді жүргізуі; — Облыстық клиникалық ауруханалар мен емханаларда қант диабетімен ауыратындардың мектебін ашу; — Ақтөбе, Хромтау, Алға қалаларында пульмонологиялық бөлімдерде демікпе және өкпе демікпесі мектептерін ашу 1998-2000 Облыстық денсаулық сақтау бас-сы 8. Кабинеттер ашу арқылы психологиялық әлеуметтік қызметтерді дамыту — өндірісті психологиялық ауыртпалық кабинеті; — психотерапевтік кабинет; — психологиялық қорғау кабинет, сенім телефондары т. б. 1998-2000 Облыстық денсаулық сақтау басқ-сы Халықтың денсаулығын жақсарту Отбасының денсаулығын жоспарлау Соңғы жылдары облыста демографиялық жағдай қиындап, төмендеп кетті. Бала туу 1992 жылғы мың адамға шаққаңда 17,4-тен 1997 жылы 14-ке ғана жетті. Екіқабат әйелдер арасыңда төтенше сырқаттар көбейді. Қолдан түсік тастау азайғанмен, ол елі де екіқабат әйелдердің 57,3 процентін кұрайды. Қалыптасқан жағдайды оңға бұру үшін акушерлік- гинекологиялық дәрігерлік технологияны дамыту, жетілдірумен бірге ана мен баланы қоргау жүйесінде халықтың арасында салауатты өмір салтын калыптастыру принципін сақтап, дені сау ұрпақтың дүниеге келуін қамтамасыз ету керек. Мақсат:

1. Ана мен баланың денсаулығын қорғауда тұрғындар арасында салауатты өмір салты ндеологиясын қалыптастыру.

2. Аналар мен жас балалар ауыруымен өлімін азайту.

3. Бала туатын жастағы әйелдер мен жас қыздар арасында дене күтімсіздігіне қарсы білім жетілдіру.

4. Қолдан бала тастатуды (аборт) азайту. Міндеттер:

1. Ақпарат құралдары арқылы тұрғындар арасында семья құруды жоспарлауды жас нәрестені емшек арқылы тамақтандыруды насихаттау.

2. Халықаралық қоғамдық ұйымдар арқылы және семьяны жоспарлау ассоциациясы арқылы дәрігер кадрлар дайындау және білімін көтеру жүйелерін кұру.

3. Алгашқы саитарлық медициналық көмек деңгейінде отбасын жоспарлауды, емізу арқылы тамақтандыруды екі қабат әйелдерге үйрету, оқыту жүйесін дамытуда жалғастыру. 1. Негізгі шаралар 2. Мерзім 3. Орындаушылар 1. Ана мен баланың денсаулығын қорғау негізінде халықты салауатты өмір салты принциптеріне насихаттау және оқыту 1.1. Ақпарат құралдарына семьяны жоспарлау, жастарды жыныс қатынасына тәрбиелеуді енгізу 1998 ОДСБ, об-қ теле радиокомпания 1.2. Орта және жоғары оқу орындарында мүғалімдер құрамы мен бірлесіп оқушылар мен студенттерді жыныс қатынасына тәрбиелейтін кабинеттер ұйымдастыру 1998 ОДСБ, облыстык білім басқармасы 1.3. Оқу барысында мектеп оқушыларын жыныс қатынасына тәрбиелейтін оқу процесінің жоспарын жасап, енгізу 1998 ОДСБ, облыстык білім басқармасы 1.4. Мүғалімдер құрамын отбасын жоспарлау, жыныс катынасы принципіне сәйкес амбулаториялық база орталықтарында гинекологиялық босануға көмекші орындарда, амбулаториялық, поликлиникалық мекемелерде оқыту жүйесінің программасын жасау 1998 ОДСБ, облыстық білім басқармасы АкММА 1.5. Отбасы денсаулық сақтаудың микроклиматын насихаттау жұмысын жүргізу 1998-2000 Облыстық білім басқармасы, жастар ісі туризм және спорт комитеті 1.6. Спорт кешеңдерінде, өнеркәсіп орындарында, ұйымдарда, жалпы білім беретін мектептерде, кәсіптік-техникалық училилерде семьялық денсаулық клубтарын ұйымдастыру Бұқаралық ақпарат құралдары 1.7. "Әке, шеше және мен — спорттық отбасы" девизімен осындай ұйымдарды қайта туғызып, аудандық, қалалық және облыстық жарыстар өткізу. "Менің отбасым" мейрмын өткізу 1998 Жастар және спорткомитеті, аудаңдық, қалалық, АХАЖ бөлімдері 1.8. "Жас отбасы" клубын қайта жаңғырту 2. Медицина кадрларын дайындау және білімін көтеру 2.1. Халықаралық ұйымдарды қатыстыра отырып, барлық дәрежедегі дәрігер қызметкерлерін, амбулаториялық-поликлиникалық қызметтің және тууға жәрдемдесетін мекеменің адамдарын отбасын жоспарлау, жастарды жыныс қатынасына тәрбиелеу, нәрестелерді емшекке үйрету принциптеріне сәйкес оқыту және білімін көтерулі тұрақты ұйымдастыру 1998-2000 ОДСБ отбасы жоспарлаудың халықаралық ассоциациясы 2.2. Отбасын жоспарлау ассоциациясын ұйымдастыру 3. Аналар жас нәрестелердің ауруы мен өлімінің алдын-алу 3.1. Амбулаториялық-поликлиникалық қызметтің тууға жәрдемдесетін мекемелердің барлық деңгейінде отбасын жоспарлау кабілеттерін ұйымдастыру 3.2. Жоғары патологиядағы әйелдердің тобын іздестіріп, тауып оларды ана болуға және дені сау түқымды өмірге әкелуге көмектесу 3.3. Көп балалы аналармен қамқоршысынан айырылған балаларға арналған қоғамдық ұйымдармен бірлесіп, коммерциялық құрылымдарды тарту арқылы қайырымдылық акцияларын өткізу Облыстық ақпарат қәсіби қоғамдық келісім департаменті облыс әкімшлігі Балалардың денсаулығы Облыста 207,9 мъш, бала бар. Сәбилер өлімі 24,8. Балалардың негізі көпшілігі респираторлық және диарейлік ауруларға шалдығады. Жүйке және көз, ас қорыту аурулары көбейе түсуде. Бойының, ажарының қолайсыз өсуі жиі кездеседі. Жұқпалы туберкулез ауруларының өсуі де көбейе түсуде. Мақсат: Балалардың денсаулығын сақтау, ауру сырқауы мен өлімін азайту. Міндеттер: Балалардың салауатты өмірін қалыптастыруда олардың жай-күйін анықтау. Балалардың арасында аурудың алдын алу мәселесінде халықаралық тәжірибені пайдалану. Салауатты өмір салтын қалыптастыруға тәрбиелеуде салалық карым-қатынас жасау, әртүрлі Салауатты өмір салтын қалыптастыруға тәрбиелеуде салалық қарым-қатынас жасау, әртүрлі бағыт педиаторлық қызметтердің ынтымақтастығын нығайту. Салауатты өмір салтына тәрбиелеуге халықты тарту. 1. Негізгі шаралар 2. Мерзім 3. Орындаушылар 1. Респираторлық және ішек ауруларынан балалар ауруы мен өлімінің алдын алу 1.1. Диарейлік және ішек ауруларымен күресте дәрігерлерді алдын алу әдістер мен көмек көрсетудің стандарттарына үйрету 1.2, Алдын-алу мен емдеу үшін дәрі-дәрмектермен қамтамасыз ету (вирусқа қарсы, денені нығайтуға, бактерияға қарсы) 1998 Облыстық денсаулық сақтау бас-сы 1.3. Респираторлық және ішек ауруларына алғашқы көмек беруде ата-аналарды алдын-алу мен көмек берудің стандарттарын үйрету 1998-2000 1.4. Дәрігер қызметкерлері мен тұрғындарды барлық деңгейде мониторингке оқыту 1998-2000 2. Кіші буындағы балалар ауруының алдын-алу 2.1. Емшекті емізу, ана мен баланың палатада бір болуын насихаттау 2.2. Дәрігерлік қызметшілерді емшекке емізу техникасына үйрету 1998-2000 2.3. Емшекке емізудің артықшылығы туралы тұрғындар мен екіқабат әйелдерді хабардар ету. 3. Иммунитет арқылы басқарылатын инфекция 3.1. Дифтериядан сырқыттану мен өлімді азайту 3.2. Жұқпалы гепатит ауруын азайту 3.3. Туберкулезбен және туберкулез мененгитімен ауыратындар санын азайту 1998-2000 3.4. Полиомиелитті жою 2000 4. Балалар мен жасөсіпірімдердің жалпы ауруының алдын алу 4.1. Мектеп окушыларын СПИД-тің, қан тамыры ауруларының, маскүнемдіктің, шылым шегушіліктің нашақорларлардың алдын алу әдістеріне үйрету Облыстық денсаулық сақтау бас-сы 4.2. Салауатты өмір салтын құру жөнінде мектеп оқушылары мен ата-аналардың анкетасын жүргізу 4.3. Мектептер мен интернаттарда санитарлық күзеттер мен жасақтар құру 4.4. Сауықтырудың алуан түрлі әдістерін пайдалану, санаториялық емдеу, қала сыртындағы лагерьлерде сауығу, қайта қалпына келтіру бөлімдерінде сауығу 4.5. Облыстық салауатты өмір салтын қалыптастыру орталығы жасаған шынығу бағдарламасына сәйкес оны мектепке дейінгі балалар мекемесіне пайдалану 4.7. Ұйымдасқан ұжымдарда дәстүрғе айналдырмаған дәрігерлік әдістер арқылы балалар иммунитетін арттыру 4.8. Дені сау балаларды тәрбиелейтін кабинеттерде мамаңдандырылған қабылдаулар да ата-аналарды салауатты өмір салтына оқыту 4.9. П. Ивановтың "Детка" әдісі бойынша балаларды шынықтыруға ата-аналарды үйрету 4.10. Халықтың қоғамдық топтарын мақсатты бағдарламаларды орыңдауға тарту 1998-2000 Обл.ден. сақ. бас. Салауатты өмір салтына ықпал Жасау, дене бітімін жетілдіру (дене тәрбиесі, спорт, туризм) Дене тәрбиесі мен халықтық спортты дамыту жан-жақты тәрбие мен дене және рухани тәрбиедегі жеке адамға қойылатын басты талап. Бұл дегеніміз — бүкіл мемлекеттік міндет. Бағдардың өзі халықты дене төрбиесі мен салауатты өмір салтын насихаттауда және оны жүзеге асыруда мемлекеттік тұрғыдан жұмыс жүргізуге мемлекеттік орындары қоғамдық ұйымдардың күш-жігер үйлестіруді жүзеге асырады. Негізгі міндет дене тәрбиесі мен спортпен айналысатындар санын 30-50 процентке теңестіріп тұрғындардың ауру-сырқатын, қылмыскерлікті азайтып, соған орай халықтың дене тәрбиесін арттыруын жақсарту. Соңғы жылдары балалар мен жасөспірімдердің спорттық мектептері және дене тәрбиесімен айналысатын балалар мен жасөспірімдер клубтары саны азайды, оған қоса бір мезгілде жаттықтырушы-оқытушылар саны 35 процентке қысқарып, спортпен айналысатын балалар мен жасөспірімдер саны 50 процентке жуық кеміді. Дене тәрбиесі білімін оқыту практикасын шешу үшін мақсатты түрдегі қаржыны пайдалану халық арасында аймақтың климаттық, демографиялық әлеуметтік экономикалық жағдайын еске алу және еңбек ету қызметін ойдан шығармай, дене тәрбиесін жетілдіру перспективасын да ескеру керек. Мақсат: Еліміз бен Отанымыздың қорғаушысы болатын денсаулығы мықты азаматтарды тәрбиелеу. Міндеттер: Жастарды дене тәрбиесімен, спортпен, туризммен жаттықтыруға қалыптастыру. Халық арасында жаппай спортты дамыту, ақпарат құралдары арқылы қоғамдық пікірді қалыптастыру, спортсмендерге, дене шынықтыру қызметкерлеріне туристерге құрмет көрсету. 1. Негізгі шаралар 2. Мерзім 3. Орындаушылар 1. Халықтар арасыңда аудандық, қалалық, облыстық күңдерін ұйымдастыру 1998-2000 жастар ісі, туризм және спорт жөніндегі облыстық комитет 2. Туған өлкемізді зерттеу мақсатында туристік жорықтар үйымдастыру 3. Спорттық кешендерді, елді мекендерде спорттық жүйелердің сақталуын қамтамасыз ететін және оны мақсатты түрде пайдалануын жүзеге асыратын инвентаризация жүргізу 4. Салауатты өмір салтын қалыптастыруда тұрақты дене тәрбиесіне қажеттілікті жетілдіруде дене тәрбиесі мәдениетінің тәрбиелік мәнін көтеру облыстық білім басқармасы 5. Кәсіпорындарда, оқу орьшдарында демалыс үйлерінде облыстық туристік базаларында орналасқан тұрғылықты жеріне байланысты физкультуралық сауықтыру жұмыстарын жүргізуге жағдай туғызу 1998-2000 калалық, аудандық әкімшілікті жастар ісі, туризм, спорт жөніндегі облыстық комитет 6. Қазақстан Республикасы халықтарының дене тәрбиесіне дайындығы жөнінде Президенттік сынақ (тест) тапсыруға тұрғындарды әзірлеу жұмыстарын жүргізу 7. Жауапкерлік борышын өтеуге дейігі және әскерге алынатын жастардың дене тәрбиесі мен әскери-патриоттық борышын орындауға әзірлігін қамтамасыз ету 8. Обыс тұрғындарының әртүрлі топтарында олардың сұранысын қанағаттандыратын туристік қызмет жүйелерін жүріс-түрыс аймағын кеңейту 9. Танымдық, сауықтыру, тәрбиелік жоспар жасап осы бағытта ұйымдастыру шаралары жұмыстарын жалғастыру 10. Біріккен емханаларда дәрігерлік-дене тәрбиелік кабинеттер құрып, спортық шаралардың өтуіне дәрігерлік бақылауды қамтамасыз ету 1998-2000 облыстық денсаулық сақтау басқармасы Тиімді тамақтану Адамның тууы, дене тәрбиесінің дамуы, ауру сырқауы, өмір ұзақтығы, өлімі, жітімі секілді көрсеткіштері шын мағынасында дұрыс тамақтану факторларына байланысты екені белгілі. Дұрыс жүғымды тамақтану әртүрлі ауруларға аз шалдығып, оны тез жеңеді. Комплексті терапияның қосалқы түрі емдік терапия болып табылады. Жұмысшы организміне кәсіби факторлардың зияңды әсерінен сақтандыру үшін емдеу-практикалық тамақтану қолданылады. Халықтың тамақтану мәселесі әлеуметтік, экономикалық және гигиеналық проблемаларымен тығызы байланысты. Егер халықты азық-түлікпен қамтамасыз ету шешілсе, оны технологиялык өндеу кезінде оның бағалы құрамдарын (белок,витамин) жоғалтуды азайтса, мұның өзі экономикалық және әлеуметтік факторлармен тығыз байланысты, соңда азық-түлік сапасын бақылауды жақсартып, өнімнің биологиялық, химиялық ластануынан қорғайды да, гигиеналық маңызын жақсартады. Қазіргі кезде семірумен күресу мәселесі күрделі болуда тамақты шамадан ыс көп пайдалану, қозғалыссыз өмір кешу,майлы тағамга әуестік ұмытшақтыққа, қан диабетіне ұрындыруда. Осыған байланысты жұғымды тағам пайдалануды, сенімсіз көзқарасқа салынып тау күн тәртібінде тұр. Мақсат: Жұғымды тамақтануды насихаттау Міндеттер: Халық дені сау адамның тиімді тамақтанудың тиімділігінен хабардар болуын арттыру. Адамдардың тамақтану мәселесінде гигиеналық тәртібін өзгерту, білімін көзқарасқа бағындырып, көзқрасын іске, оны дағдыға айналдыру. 1. Негізгі шаралар: 2. Мерзім 3. Орындаушылар 1. Дұрыс тамақтануды жаппай насихаттау: радиотелевиия хабарлары арқылы "Тамактану туралы әңгіме", "Тамақтану энциклопедиясы" циклдарына насихат жүргізу жергілікті баспасөз арқылы "жекелеген тағам түрлерінің маңызы, "Сұраңыз, жауап береміз", "Әйелдерге кеңестер. Естелік кітапшалардың жасағанда методикалық көмек" такырыптарын насихаттау 1998-2000 облыстық денсаулық сақтау басқармасы Бұқаралық ақпарат құралдары 2. Дұрыс тамақтануға гигиеналық топтап оқыту: — кәсіпорындар мен ұйымдарда мына тақырыптардан топтап әнгіме өткізу, лекция оқу. "Тамақтану мен денсалық", "Тамақтанудың әртүрлі болуы", "Дұрыс тамақтанудың үш заңы", "Жаңа витаминді препараттар" т.б. Мынадай тақырыптарда жауап сұрақ кештерін, дискуссиялар өткізу: "Біздің тамақтану мәдениетіміз", "Ашығу пайдалы ма?", "Бөлек тамақтануға бола ма?" "Тамақтанудың модельдік жүйесі" 3. Тамақтану мәселесіне арналған жеке санитарлық-ағарту жұмыстары, мына тақырыптарға кеңес, әңгімелер өткізу. "Апталық дастархан мәзірін қалай жасаймыз?", "Әртүрлі ауруларға арналған емдік дастархан мәзірлері" 1998-2000 Облыстық денсаулық сақтау басқармасы, АкММА 4."Тамақтану және денсаулық" жөніндегі майда секторлар кеңесіне қатысу, Жеке тазалық Облыста жасалған кең ауқымды -сауықтыру шаралары әрбір адамның жеке гигиенасына және жеке денсаулығын сақтайтын істерін жүзеге асыруға байланысты. Мұның өзі халық арасында дәрігерлік-гигиеналық білімді, әсіресе жастарды тұрақты білімдар етумен шешімін табады. Мектеп оқушыларының арасында сұрақ салу нәтижесінің қорытыныдысы төмендегідей болды: Күнделік сабақ оқу, демалу кестесін олардың 50 процентке жуығы сақтайды, 50 проценті спортпен айналысады, шынығумен 30 проценті, 55 проценті төрт мезгіл тамақтану кестесін сақтайды, 60 процент оқушының азық-түлік таңдау мәзірі нормаға сай емес. Үйлерде газдың, судың, жарық үздік-создық берілуі адамдардың жеке тазалығын сақтауына, жуынуына, кір-қоңын тазартуына қиындықтар туғызады. Денені, киімді таза ұстау гигиенаны сақтауға эпидемиологияға қарсы үлкен маңызы бар. Моншаларда, саунада денені жуу, киімді, төсек-орын сыртын тазарту патогеңдік ұсақ организмді жойып, организмніңсалқын типтітігіне, жұқпалы ауруларға қарсылығын күшейтеді. Организмнің жалпы төзімділігін сақтауда тұрақты дене тәрбиесімен айналысуда маңызы зор. Тікелей өз мақсатында облысымызда спорт кешендері аз, ал барлары толық мағынасында жұмыс жасамайды. Оған қоса облыс бойынша қалада, шағынаудандарда, спорттық-сауықтыру шараларын өткізетін құрылыс нормаларына сай келетін спорттық орындар жоқ, жалпы қолдануға кажетті спорт залдары жабық, ашық бассейндер жоқ. Мақсат: — Халықтың денсаулығын сақтау, нығайту, салауатты өмір салты мен тазалық, білімін насихаттау. Міндеттер: Коммуналдық-тұрмыстық мақсаттағы орындар жүйесін кеңейту: — тұрғындардың дене тәрбиесімен, спортпен айналысуына жағдай жасау; — мектептерде ыстық тағам беретін асхана меп буфеттер жұмысын калпына келтіру; — химиялық арасында санитарлық-ағарту жұмыстарын жүргізу. 1. Негізгі шаралар 2. Мерзім 3. Орындаушылар 1. "Балаларды тазалыққа дағдыландыруға тербиелеу" деген тақырыпта ата-аналар лекторийін тұрақты ұйымдастыру Мектепке дейінгі балаларға білім берудің 2. Балабақша мен мектеп жасына дейінгі балалар бойына жеке тазалық, тамақтану мәдениеті, күні режиміне дағдыландыру 3. Оқушылар есебінен санитарлық постыларының жұмысын жандандыру Облыстық денсаулық сақтау бас-сы 4. Оқу программасн өткізу кезінде оқушыларға тазалық және жыныс катынастары сабағын беру орыңдарда балалардың тамақтануын ұйымдастыру, осы мекемелер асханаларын балалар тамағы үшін азықпен үздіксіз жабдықтау 6. Мектеп оқушыларының оқу режимін сақтау 7. Салауатты өмір салтын тұрғындар арасында насихаттау және оқыту — жеке гигиена ережелеріне, дене тәрбиесі мәдениетінің және спорттың кажеттілігіне негізден сабақ оқыту 8. Кір жуатын, химиялық тазалайтын, монша орындарын ұйымдастыру 1998-2000 Аудан, қала әкімдері 9. Шағын аудандарда 1000 адамга арналған 70-80 шаршы метрлік дене шынықтыру-сауықтыру орындарын салу 10. Қолда бар спорт залдары мен бассейндерді облыс халқының дене тәрбиесі мен спортпен айналысуы үшін тиімді пайдалану 11. Спорттық және ойын алаңшаларын, футбол алаңдарын, коньки тебетін орындар құрылысын ұйымдастыру. 12. Дене тәрбиесі колдективтері арасында қалалық, облыстық чемпионаттар, спартакиадалар, жарыстар өткізуді ұйымдастыру жыл сайын облыстық жастар ісі және туризм, спорт комитеті Зиянды әдеттер Жастардың қисық тәртіпті мәселесі — қылмыскерлік, маскүнемдік, нашақорлық, шылым шегушілік, қаңғыбастық, жезөкшелік апат әкелетін ауру таратылуы осының айғағы. Бұл келешекте ұлтымыз бен еліміздің өсіп өнуіне қауіпті мәселе. Отбасындағы ақыл-ойдың тұрақсыздығы, ерте басталатын маскүнемдік, шылым шегушілік — бұлардың бәрі осы мәселенің алғашқы тізбегі. Маскүнемдікті, нашақорлықты, шылым шегуді емдеудің алдын-алу, оның тиімділігін арттыру, бұл жұмыстың алғашқы қиындықты жояды. Ықпал етудің объектісіне кеш кірісу маскүнемдікті, нашақорлықты туғызатын қайғылы құбылыс қорытындысы. Мақсат: Жастарды, тұрғындарды есірткіге, токсикалық заттарға, арақ пен темекіге қарсы тәрбиелеу қатынастарын орнықтыру. Есірткіге, токсикалық заттарға арақ темекіге табынғандарға қарсы психологиялық, анонимдік тәрбиені халық жүргізу керек. Міндеттер: Жастар үшін әлеуметтік жалғастыру. Наркомандарды, араққорларды, темекі шегушілерді төзге салатын қоғамдық пікір тарату. 1. Негізгі салалар 2. Мерзім 3. Орындаушылар 1. Жыл сайын ведомствоаралық мөлшерден тыс наркоманды арақты сол арқылы қоғамдық тәртіпті бұзушыларға қарсы оның алдын алуға байланысты ғылыми практикалық конференциялар өткізу ОДСБ, Ішкі Істер басқармасы АММА Бұқар. ақп. құралдары 2. Мамандардың қатысуымен тұрақты жұмыс жасайтын телерадио мектептерін ұйымдастыру 1998 Бұқаралық апқарат құралдары 3. Алдын алу жұмыстарын жүргізу үшін нашақор, маскүнем, әртүрлі есірткі ішіп-шегетіндердің бұрын жазылғандардың қоғамдық ұйымын құрып, оған көмек көрсетіп отыру 4. "Жастар СПИД-ке қарсы" маскүнем аноним" қозғалыстары мен ұйымдарының жұмыстарына практикалық көмектер көрсету 5. Өзге ведомстволармен бірлесіп есірткіге, арақка қарсы бағытталған акциялар, музыкалық кештер өткізу ОДСБ, жастар ісі туризм және спорт комитеті, білім басқармасы 6. Нашақорлықты қолдануға қарсы емдеу жолдарын үйренгеннен кейін емдеу профилактикалық мекемесін, адамды психологиялық қорғау әдісін практикаға енгізу 1998-2000 Облыстық білім мәдениет басқармалары, Бұқар. ақп. құр., ОДСБ, Обл. салауатты өмірді қалыптастыру орталығы 7. Зиянды әдеттерге қарсы аурудың алдын алу мақсатында балалардың сурет көрмелерін мына тақырыпқа конкурс өткізу. "Балалар СПИД-ке карсы" шығармалар конксы "XX ғасыр отбасы", "Жастар СПИД-ке қарсы" акциясын, "Сырқаттан сені аяймын" қайырымдылық акциясы, "Балалар — балаларға" телемарафоны 8. Жастар арасында нашақорлықтың, араққорлықтың, темекі шегушіліктің алдын алу мақсатында әңгімелер, лекциялар ұйымдастыру және ақпарат құралдарын пайдалану Облыстық білім баскармасы, ОДСБ, Бұкаралық ақпарат құралдары Психологиялық тазалық және психологиялық түзеу. Мақсат: - Жастар бойында салауатты өмір салты принциптерін және есірткі, ішімдік, улы заттарды қолдануға теріс көзқарас қалыптастыру. Міндеттер: - Жасөспірімдердің, жастардың арасында жасырын психологиялық көмекке, психологиялық түзеуге, теңбетең көзқарас тәрбиелеу (сенім телефондары, психологиялық терапевтік кабинеттер т. б.) - Жастар бойында есірткі, ішімдік, улы зат және қаңғыбастықтың зияндылығы жөнінде хабардар болуы жағдайында өзін-өзі-сақтау мінез-құлқын қалыптастыру. Негізгі шаралар Мерзімі Орындаушы 1. Жастар әлеуметтік қызмет жүйелерін кеңейту: - жастарға диагностикалық кеңес беру қызметтері; - сөнім телефондары; - қиын жасөспірімдер мен жастарды әлеуметтікпсихологиялық қайта қалпына келтіру қызметтеріз. 1998-2000 Облыс қалаларымен аудандарыныңәкімшіліктері. 2. Жергілікті орындарда психологиялық көмек беру мақсатында облыс қалалары мен аудандарына құрамында психолог, психолог-терапевт, наркологтардар көшпелі бригадалар ұйымдастыру. 3. Әлеуметтік-демалу орталықтары негізінде психологиялық студиялар ұйымдастыру. Қ. Жубанов атындағы мемлекеттікуниверситет, психология кафедрасы, Жастар, спорт және туризмжөніндегі комитет. 4. Қ. Жубанов атындағы мемлекеттік университеттің психология кафедрасы күшімен жастар арасында психологиялық жаттығулар, ойындар, кеңестер өткізуді ұйымдастыру. 5. Улы зат, есірткі құмар, маскүнемдер үшін қайта қалпына келтіру және психотерапия орталықтарын ашу. Облыстық денсаулық сақтау басқармасы.