Об утверждении Инструкции по ведению бухгалтерского учета страховыми (перестраховочными) организациями, обществами взаимного страхования и филиалами страховых (перестраховочных) организаций - нерезидентов Республики Казахстан Қолданыста

Қолданыстағы редакция Редакциялар тарихы

Басқа 0

Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының, өзара сақтандыру қоғамдарының және Қазақстан Республикасының бейрезидент - сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының бухгалтерлік есепті жүргізуі жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 20-бабы 6-тармағының 2) тармақшасына, «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ережесін және құрылымын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 31 желтоқсандағы № 1271 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы ереженің 19-тармағының екінші бөлігі төртінші абзацының 12) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің Басқармасы ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

Тармақ 1

1. Қоса беріліп отырған Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының, өзара сақтандыру қоғамдарының және Қазақстан Республикасының бейрезидент - сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының бухгалтерлік есепті жүргізуі жөніндегі нұсқаулық бекітілсін.

Тармақ 2

2. «Жалпы сақтандыру» және «өмірді сақтандыру» салаларындағы сақтандыру және қайта сақтандыру бойынша операциялардың бухгалтерлік есебін жүргізу жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2008 жылғы 28 қарашадағы № 97 қаулысының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 5421 тіркелген, 2008 жылғы 31 желтоқсанда «Заң газеті» газетінде № 197 (1423) жарияланған) күші жойылды деп танылсын.

Тармақ 3

3. Осы қаулы алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.

Басқа 1.0. Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының, өзара сақтандыру қоғамдарының және Қазақстан Республикасының бейрезидент - сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының бухгалтерлік есепті жүргізуі жөніндегі нұсқаулық

Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі Басқармасының 2013 жылғы 28 маусымдағы № 149 қаулысымен бекітілген Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының, өзара сақтандыру қоғамдарының және Қазақстан Республикасының бейрезидент - сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының бухгалтерлік есепті жүргізуі жөніндегі нұсқаулық

Тарау 1. 1-тарау. Жалпы ережелер

1-тарау. Жалпы ережелер

Тармақ 1

1. Осы Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының, өзара сақтандыру қоғамдарының және Қазақстан Республикасының бейрезидент - сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының бухгалтерлік есепті жүргізуі жөніндегі нұсқаулық (бұдан әрі – Нұсқаулық) «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 20-бабы 6-тармағының 2) тармақшасына, «Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының (бұдан әрі – Сақтандыру қызметі туралы заң) 52-3-бабына, «Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің ережесін және құрылымын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2003 жылғы 31 желтоқсандағы № 1271 Жарлығымен бекітілген Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі туралы ереженің 19-тармағының екінші бөлігі төртінші абзацының 12) тармақшасына, халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес әзірленді және онда сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының, өзара сақтандыру қоғамдарының және Қазақстан Республикасының бейрезидент - сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары филиалдарының (бұдан әрі – сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары) бухгалтерлік есепті жүргізуін нақтылайды.

Тармақ 2

2. Нұсқаулықта Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде, «Сақтандыру қызметі туралы», «Сақтандыру төлемдеріне кепілдік беру қоры туралы», «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының заңдарында және халықаралық қаржылық есептілік стандарттарында көзделген ұғымдар пайдаланылады.

Тармақ 3

3. Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары, өзара сақтандыру қоғамдары және Қазақстан Республикасының бейрезидент - сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдары (бұдан әрі – сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдары) бухгалтерлік есепті жүргізген кезде «Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарына, өзара сақтандыру қоғамдарына және Қазақстан Республикасының бейрезидент - сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарына арналған бухгалтерлік есептің үлгі шот жоспарын бекіту және Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне бухгалтерлік есепті жүргізу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2017 жылғы 22 желтоқсандағы № 251 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 16390 болып тіркелген) сәйкес шоттар қолданылады. Клиенттердің сақтандыру ұйымдарының инвестициялық басқаруындағы активтерінің бухалтерлік есебін жүргізу кезінде «Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарына, өзара сақтандыру қоғамдарына және Қазақстан Республикасының бейрезидент - сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының филиалдарына арналған бухгалтерлік есептің үлгі шот жоспарын бекіту және Қазақстан Республикасының кейбір нормативтік құқықтық актілеріне бухгалтерлік есепті жүргізу мәселелері бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі Басқармасының 2017 жылғы 22 желтоқсандағы № 251 қаулысына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 16390 болып тіркелген) сәйкес баланстан тыс шоттар қолданылады.

Тармақ 4

4. Бухгалтерлік есепті жүргізуді регламенттейтін сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымдарының ішкі құжаттарында көзделген тәртіпте «Бухгалтерлік есеп және қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасы Заңының және халықаралық қаржылық есептілік стандарттарының талаптарына қайшы келмейтін бөлікте қосымша бухгалтерлік жазбаларды жасауға рұқсат етіледі. Шетел валютасындағы операциялардың сомасын валюталық позицияның шоттарын және шетел валютасының контр құнын пайдалана отырып көрсетуге рұқсат етіледі. Сыйақы түріндегі кіріс пен шығыс «Қаржы құралдары» 9 (IFRS) халықаралық қаржылық есептілік стандартына сәйкес пайыздың тиімді мөлшерлемесі әдісін пайдалана отырып танылады.

Бөлім 1. 1-бөлім. Қаржы құралдары мен аффинирленген бағалы металдардың бухгалтерлік есебі

1-бөлім. Қаржы құралдары мен аффинирленген бағалы металдардың бухгалтерлік есебі

Тарау 2. 2-тарау. Бағалы қағаздармен операциялардың бухгалтерлік есебі

2-тарау. Бағалы қағаздармен операциялардың бухгалтерлік есебі

Тармақ 1. 1-параграф. Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздарды есепке алу

1-параграф. Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздарды есепке алу

Тармақ 5

5. «Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша бағаланатын бағалы қағаздар» санатына сыныпталған борыштық бағалы қағаздарды сатып алған кезде (мәміле бойынша шығыннан тұратын сатып алу құнына) мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) авансты брокерге аударған кезде: Дт 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу Кт 1060 61 Ағымдағы шоттағы ақшалай қаражат (зейнетақы активтері) (инвестициялық шот);

Тармақша 2

2) мәміле бойынша шығынды ескере отырып, сатып алынған борыштық бағалы қағаздың таза құнына (оның номиналды құнынан аспайтын сомаға): Дт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу;

Тармақша 3

3) борыштық бағалы қағазды сатып алуға байланысты шығынды қамтитын сыйлықақы сомасына: Дт 1120 03 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу;

Тармақша 4

4) дисконт (жеңілдік) сомасына: Дт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері Кт 1120 02 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт;

Тармақша 5

5) алдыңғы ұстаушылар есептеген сыйақы сомасына: Дт 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу;

Тармақша 6

6) борыштық бағалы қағаздарды сатып алу бойынша мәміле сомасы (мәміле бойынша шығынды ескере отырып) олардың әділ құнынан асып кеткен жағдайда: Дт 7470 10 Бағалы қағаздарды сатып алудан-сатудан шығыс Кт 1120 02 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 1120 03 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы;

Тармақша 7

7) борыштық бағалы қағаздарды әділ құны олардың сатып алу бойынша мәміле сомасынан асып кеткен жағдайда: Дт 1120 02 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 1120 03 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы Кт 6280 09 Бағалы қағаздарды сатып алу-сатудан кіріс.

Тармақ 6

6. Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздар бойынша сыйақыны есептеген кезде ұйымның есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен есептелген сыйақы сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс Кт 6110 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы алуға байланысты кіріс.

Тармақ 7

7. Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясы кезінде ұйымның есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сыйлықақы амортизациясының сомасына: Дт 7310 02 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы амортизациясына байланысты шығыс Кт 1120 03 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы;

Тармақша 2

2) дисконттың (жеңілдіктің) амортизациясы сомасына: Дт 1120 02 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт Кт 6110 03 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша дисконт амортизациясына байланысты кіріс.

Тармақ 8

8. Нұсқаулықтың 6 және 7-тармақтарына сәйкес сыйақы және сыйлықақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясы есептелгеннен кейін өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша бағаланатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздарды ұйымның есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен әділ құны бойынша қайта бағалау жүргізіледі және мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: егер борыштық бағалы қағаздардың әділ құны олардың есептік құнынан жоғары болса: Дт 1120 04 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету Кт 6150 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздардың құны өзгеруінен кіріс; егер борыштық бағалы қағаздардың есептік құны олардың әділ құнынан жоғары болса: Дт 7470 03 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздардың құны өзгеруінен шығыс Кт 1120 05 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету; борыштық бағалы қағаздардың әділ құнын есептелетін оң немесе теріс түзету сомасына: Дт 1120 05 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету Кт 1120 04 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету.

Тармақ 9

9. Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын, құны валюталардың айырбастау бағамы бойынша шетел валютасында көрсетілген борыштық бағалы қағаздарды қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: валюталардың айырбастау бағамы ұлғайған кезде оң бағамдық айырма сомасына: Дт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1120 03 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы 1120 04 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы Кт 6250 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан кіріс; бір мезгілде, теріс бағам айырмасының сомасына: Дт 7430 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан шығыс Кт 1120 02 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 1120 05 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету; валюталардың айырбастау бағамы теріс бағамдық айырма сомасына азайған кезде: Дт 7430 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан шығыс Кт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1120 03 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы 1120 04 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы; бір мезгілде, оң бағам айырмасының сомасына: Дт 1120 02 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 1120 05 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету Кт 6250 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан кіріс.

Тармақ 10

10. Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздар бойынша эмитенттен есептелген сыйақы алған кезде алынған сыйақы сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы.

Тармақ 11

11. Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздарды сату кезінде Нұсқаулықтың 6, 7 және 9-тармақтарына сәйкес сыйақы, сыйлықақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясы есептелгеннен және борыштық бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалағаннан кейін мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) амортизацияланбаған сыйлықақы сомасына: Дт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері Кт 1120 03 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы;

Тармақша 2

2) амортизацияланбаған дисконт (жеңілдік) сомасына: Дт 1120 02 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт Кт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері;

Тармақша 3

3) борыштық бағалы қағаздарды сату бойынша жасалған мәміле сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы;

Тармақша 4

4) өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды сату бойынша жасалған мәміле сомасы олардың есептік құнынан асып кеткен жағдайда, айырма сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 6280 09 Бағалы қағаздарды сатып алудан-сатудан кіріс;

Тармақша 5

5) өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздардың есептік құны оларды сату бойынша жасалған мәміле сомасынан асып кеткен жағдайда айырма сомасына: Дт 7470 10 Бағалы қағаздарды сатып алудан-сатудан шығыс Кт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері.

Тармақ 12

12. Эмитент өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды өтеген кезде Нұсқаулықтың 6, 7 және 9-тармақтарына сәйкес сыйақы, сыйақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясы есептелгеннен және борыштық бағалы қағаздар әділ құны бойынша қайта бағаланғаннан кейін мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: эмитенттен түскен ақша сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы.

Тармақ 2. 2-параграф. Басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздарды есепке алу

2-параграф. Басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздарды есепке алу

Тармақ 13

13. «Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар» санатына сыныпталған борыштық бағалы қағаздарды сатып алу кезінде (мәміле бойынша шығынды қамтитын сатып алу құнына) мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) брокерге авансты аудару кезінде: Дт 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу Кт 1060 61 Ағымдағы шоттағы (инвестициялық шот) ақшалай қаражат (зейнетақы активтері);

Тармақша 2

2) мәміле бойынша шығынды ескере отырып, сатып алынған борыштық бағалы қағаздың таза құнына (оның номиналдық құнынан аспайтын сомаға): Дт 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу;

Тармақша 3

3) борыштық бағалы қағазды сатып алуға байланысты шығынды қамтитын сыйлықақы сомасына: Дт 1140 03 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қаржы активтері бойынша сыйлықақы 2030 03 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу;

Тармақша 4

4) дисконт (жеңілдік) сомасына: Дт 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері Кт 1140 02 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қаржы активтері бойынша дисконт 2030 02 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт;

Тармақша 5

5) алдыңғы ұстаушы есептеген сыйақы сомасына: Дт 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу.

Тармақ 14

14. Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздар бойынша ұйымның есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен сыйақыны есептеген кезде есептелген сыйақы сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс Кт 6110 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы алуға байланысты кіріс.

Тармақ 15

15. Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздар бойынша ұйымның есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен сыйлықақыны немесе дисконтты (жеңілдікті) амортизациялау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сыйлықақы амортизациясының сомасына: Дт 7310 02 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы амортизациясына байланысты шығыс Кт 1140 03 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қаржы активтері бойынша сыйлықақы 2030 03 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы;

Тармақша 2

2) дисконт (жеңілдік) амортизациясы сомасына: Дт 1140 02 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қаржы активтері бойынша дисконт 2030 02 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт Кт 6110 03 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша дисконт амортизациясына байланысты кіріс.

Тармақ 16

16. Нұсқаулықтың 14 және 15-тармақтарына сәйкес сыйақыны және сыйлықақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясын есептегеннен кейін басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздарды ұйымның есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен әділ құны бойынша қайта бағалау жүргізіледі және мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: егер борыштық бағалы қағаздардың әділ құны олардың есептік құнынан жоғары болса: Дт 1140 04 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету 2030 04 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету Кт 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв; егер борыштық бағалы қағаздардың есептік құны олардың әділ құнынан жоғары болса: Дт 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв Кт 1140 05 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету 2030 05 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету; борыштық бағалы қағаздардың әділ құнын есептелген оң немесе теріс түзету сомасына: Дт 1140 05 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету 2030 05 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету Кт 1140 04 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету 2030 04 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету.

Тармақ 17

17. Эмитенттен басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздар бойынша есептелген сыйақыны алған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: алынған сыйақы сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы.

Тармақ 18

18. Нұсқаулықтың 14, 15 және 16-тармақтарына сәйкес сыйақы, сыйлықақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясы есептелгеннен және борыштық бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалағаннан кейін басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздарды сатқан кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздар бойынша амортизацияланбаған сыйлықақы сомасына: Дт 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері Кт 1140 03 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қаржы активтері бойынша сыйлықақы 2030 03 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы;

Тармақша 2

2) басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздар бойынша амортизацияланбаған дисконт (жеңілдік) сомасына: Дт 1140 02 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қаржы активтері бойынша дисконт 2030 02 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт Кт 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері;

Тармақша 3

3) басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды сату бойынша жасалған мәміле сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері;

Тармақша 4

4) басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды сату бойынша жасалған мәміле сомасы олардың есептік құнынан асып кеткен жағдайда, айырма сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 6280 09 Бағалы қағаздарды сатып алудан-сатудан кіріс;

Тармақша 5

5) басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздардың есептік құны оларды сату бойынша жасалған мәміле сомасынан асып кеткен жағдайда, айырма сомасына: Дт 7470 10 Бағалы қағаздарды сатып алудан-сатудан шығыс Кт 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері;

Тармақша 6

6) басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды қайта бағалаудан кіріс сомасына: Дт 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв Кт 6150 03 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша кіріс;

Тармақша 7

7) басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды қайта бағалаудан шығыс сомасына: Дт 7470 06 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша шығыс Кт 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв.

Тармақ 19

19. Эмитент Нұсқаулықтың 14, 15 және 16-тармақтарына сәйкес сыйақы, сыйлықақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясы есептелгеннен және борыштық бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалағаннан кейін басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын және өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін әділ құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды өтеген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздар эмитентінен түскен ақша сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері;

Тармақша 2

2) басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды қайта бағалаудан кіріс сомасына: Дт 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв Кт 6150 03 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша кіріс;

Тармақша 3

3) басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды қайта бағалаудан шығыс сомасына: Дт 7470 06 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша шығыс Кт 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв.

Тармақ 3. 3-параграф. Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздарды есепке алу

3-параграф. Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздарды есепке алу

Тармақ 20

20. Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды сатып алу кезінде (мәміле бойынша шығынды қамтитын сатып алу құнына) мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) брокерге авансты аудару кезінде: Дт 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат;

Тармақша 2

2) мәміле бойынша шығынды ескере отырып, сатып алынған борыштық бағалы қағаздың таза құнына (оның номиналдық құнынан аспайтын сомаға): Дт 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу;

Тармақша 3

3) борыштық бағалы қағазды сатып алуға байланысты шығынды қамтитын сыйлықақы сомасына: Дт 1130 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы 2020 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу;

Тармақша 4

4) дисконт (жеңілдік) сомасына: Дт 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері Кт 1130 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 2020 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт;

Тармақша 5

Тармақша 6

6) борыштық бағалы қағаздарды сатып алу бойынша мәміле сомасы (мәміле бойынша шығынды қамтитын сатып алу құны) олардың әділ құнынан асып кеткен жағдайда: Дт 7470 10 Бағалы қағаздарды сатып алудан-сатудан шығыс Кт 1130 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 1130 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы 2020 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 2020 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы;

Тармақша 7

7) борыштық бағалы қағаздардың әділ құны оларды сатып алу жөніндегі мәміле сомасынан асып кеткен жағдайда: Дт 1130 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 1130 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы 2020 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 2020 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы Кт 6280 09 Бағалы қағаздарды сатып алу-сатудан кіріс.

Тармақ 21

21. Ұйымның есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздар бойынша сыйақыны есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс Кт 6110 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы алуға байланысты кіріс.

Тармақ 22

22. Ұйымның есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын сатып алынған борыштық бағалы қағаздар бойынша сыйлықақыны немесе дисконтты (жеңілдікті) амортизациялау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сыйлықақы амортизациясы сомасына: Дт 7310 02 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы амортизациясына байланысты шығыс Кт 1130 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы 2020 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы;

Тармақша 2

2) дисконттың (жеңілдіктің) амортизациясы сомасына: Дт 1130 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 2020 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт Кт 6110 03 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша дисконт амортизациясына байланысты кіріс.

Тармақ 23

23. Құны валюталардың айырбастау бағамы бойынша шетел валютасында көрсетілген, амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) оң бағамдық айырма сомасына: Дт 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1130 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері 2020 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы Кт 6250 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан кіріс; бір мезгілде, теріс бағам айырмасының сомасына: Дт 7430 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан шығыс Кт 1130 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 2020 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт;

Тармақша 2

2) теріс бағам айырмасының сомасына: Дт 7430 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан шығыс Кт 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1130 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері 2020 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы; бір мезгілде, оң бағам айырмасының сомасына: Дт 1130 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 2020 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт Кт 6250 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан кіріс.

Тармақ 24

24. Эмитент амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздар бойынша есептелген сыйақыны өтеген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: төленген сыйақы сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы.

Тармақ 25

25. Нұсқаулықтың 21 және 22-тармақтарына сәйкес сыйақы және сыйлықақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясы есептелгеннен кейін амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды сату кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) амортизацияланбаған сыйлықақы сомасына: Дт 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері Кт 1130 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы 2020 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы;

Тармақша 2

2) амортизацияланбаған дисконт (жеңілдік) сомасына: Дт 1130 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 2020 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт Кт 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері;

Тармақша 3

3) амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды сату бойынша жасалған мәміле сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері;

Тармақша 4

4) амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды сату бойынша жасалған мәміле сомасы олардың есептік құнынан асып кеткен жағдайда, айырма сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 6280 09 Бағалы қағаздарды сатып алудан-сатудан кіріс;

Тармақша 5

5) амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздардың есептік құны оларды сату бойынша жасалған мәміле сомасынан асып кеткен жағдайда, айырма сомасына: Дт 7470 10 Бағалы қағаздарды сатып алудан-сатудан шығыс Кт 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері.

Тармақ 26

26. Эмитент Нұсқаулықтың 21 және 22-тармақтарына сәйкес сыйақы және сыйақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясы есептелгеннен кейін амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын борыштық бағалы қағаздарды өтеген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: борыштық бағалы қағаздар эмитентінен түскен ақша сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері.

Тармақ 4. 4-параграф. Ұйым айналысқа шығарған борыштық бағалы қағаздарды есепке алу

4-параграф. Ұйым айналысқа шығарған борыштық бағалы қағаздарды есепке алу

Тармақ 27

27. Ұйым айналысқа шығарған борыштық бағалы қағаздарды орналастыру кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) орналастырылған борыштық бағалы қағаздың таза құнына (шығындарды ескере отырып) (оның номиналды құнынан аспайтын сомаға): Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 4030 07 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар;

Тармақша 2

2) борыштық бағалы қағазды сатып алуға байланысты шығынды қамтитын сыйлықақы сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 4030 09 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы;

Тармақша 3

3) дисконт (жеңілдік) сомасына: Дт 4030 08 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша дисконт Кт 4030 07 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар.

Тармақ 28

28. Ұйым айналысқа шығарған борыштық бағалы қағаздар бойынша сыйақыны ұйымның есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен есептеу кезінде сыйақы сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 7310 01 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыс Кт 3380 01 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйақы.

Тармақ 29

29. Ұйым айналысқа шығарған борыштық бағалы қағаздар бойынша ұйымның есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен сыйақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясы кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сыйлықақы амортизациясының сомасына: Дт 4030 09 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы Кт 6110 02 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы амортизациясына байланысты кіріс;

Тармақша 2

2) дисконттың (жеңілдіктің) амортизация сомасына: Дт 7310 01 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыс Кт 4030 08 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша дисконт.

Тармақ 30

30. Ұйым айналысқа шығарған борыштық бағалы қағаздар бойынша есептелген сыйақыны өтеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: төленген сыйақы сомасына: Дт 3380 01 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйақы Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат.

Тармақ 31

31. Ұйым айналысқа шығарған борыштық бағалы қағаздарды Нұсқаулықтың 28 және 29-тармақтарына сәйкес сыйақы, сыйақы және дисконт (жеңілдік) амортизациясы есептелгеннен кейін өтеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: төленген ақша сомасына: Дт 3380 01 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйақы 4030 07 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат.

Тармақ 32

32. Ұйым бұрын айналысқа шығарған борыштық бағалы қағаздарды Нұсқаулықтың 28 және 29-тармақтарына сәйкес сыйақы және сыйлықақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясы есептелгеннен кейін сатып алған жағдайда, мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) амортизацияланбаған сыйлықақы сомасына: Дт 4030 09 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы Кт 4030 07 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар;

Тармақша 2

2) амортизацияланбаған дисконт (жеңілдік) сомасына: Дт 4030 07 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар Кт 4030 08 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша дисконт;

Тармақша 3

3) борыштық бағалы қағаздарды сатып алу бойынша жасалған мәміле сомасына: Дт 3380 01 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйақы 4030 10 Сатып алынған бағалы қағаздар Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат;

Тармақша 4

4) борыштық бағалы қағаздарды сатып алу бойынша жасалған мәміле сомасы олардың есептік құнынан асып кеткен жағдайда, айырма сомасына: Дт 7470 10 Бағалы қағаздарды сатып алу-сатудан шығыс Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат;

Тармақша 5

5) есептік құны борыштық бағалы қағаздарды сатып алу бойынша жасалған мәміле сомасынан асып кеткен жағдайда, айырма сомасына: Дт 4030 10 Сатып алынған бағалы қағаздар Кт 6280 09 Бағалы қағаздарды сатып алу-сатудан кіріс.

Тармақ 33

33. Ұйым айналысқа шығарған, бұрын сатып алынған борыштық бағалы қағаздар өткізілген жағдайда, мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) өткізілген борыштық бағалы қағаздар сомасына (олардың номиналдық құнынан аспайтын сомаға): Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 4030 10 Сатып алынған бағалы қағаздар;

Тармақша 2

2) сыйлықақы сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 4030 09 Айналысқа шығарылған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы;

Тармақша 3

Тармақ 5. 5-параграф. Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша бағаланатын немесе басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған үлестік бағалы қағаздарды есепке алу

5-параграф. Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша бағаланатын немесе басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған үлестік бағалы қағаздарды есепке алу

Тармақ 34

34. Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын немесе басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын үлестік бағалы қағаздарды сатып алу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

Тармақша 2

2) мәміле бойынша шығынды ескере отырып, сатып алынған үлестік бағалы қағаздың таза құнына: Дт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу;

Тармақша 3

3) үлестік бағалы қағаздарды сатып алу жөніндегі мәміле сомасы олардың әділ құнынан асып кеткен жағдайда: Дт 7470 10 Бағалы қағаздарды сатып алу-сатудан шығыс Кт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері;

Тармақша 4

4) үлестік бағалы қағаздардың әділ құны оларды сатып алу жөніндегі мәміле сомасынан асып кеткен жағдайда: Дт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері Кт 6280 09 Бағалы қағаздарды сатып алу-сатудан кіріс.

Тармақ 35

35. Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша бағаланатын және басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын үлестік бағалы қағаздар бойынша тиесілі дивидендтерді есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс Кт 6120 Дивидендтер бойынша кіріс.

Тармақ 36

36. Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша бағаланатын немесе басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын сатып алынған үлестік бағалы қағаздарды ұйымның есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін әділ құны бойынша есепке алынатын үлестік бағалы қағаздар бойынша: егер үлестік бағалы қағаздардың әділ құны олардың есептік құнынан жоғары болса: Дт 1120 04 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету Кт 6150 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздардың құны өзгеруінен кіріс; егер үлестік бағалы қағаздардың есептік құны олардың әділ құнынан жоғары болса: Дт 7470 03 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздардың құны өзгеруінен шығыс Кт 1120 05 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету; үлестік бағалы қағаздардың әділ құнын есепке алынатын оң немесе теріс түзету сомасына: Дт 1120 05 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету Кт 1120 04 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету;

Тармақша 2

2) басқа жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын үлестік бағалы қағаздар бойынша: егер үлестік бағалы қағаздардың әділ құны олардың есептік құнынан жоғары болса: Дт 1140 04 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету 2030 04 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету Кт 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв; егер үлестік бағалы қағаздардың есептік құны олардың әділ құнынан жоғары болса: Дт 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв Кт 1140 05 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету 2030 05 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету; үлестік бағалы қағаздардың әділ құнын есептелетін оң немесе теріс түзету сомасына: Дт 1140 05 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету 2030 05 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету Кт 1140 04 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету 2030 04 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету.

Тармақ 37

37. Эмитент өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын немесе басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын үлестік бағалы қағаздар бойынша дивидендтер төлеген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс.

Тармақ 38

38. Эмитент өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын немесе басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын үлестік бағалы қағаздарды сатқан немесе сатып алған кезде, Нұсқаулықтың 36-тармағына сәйкес үлестік бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалағаннан кейін мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын немесе басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын үлестік бағалы қағаздарды әділ құны бойынша жинақталған оң қайта бағалау сомасына: Дт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері Кт 1120 04 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету 1140 04 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету 2030 04 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету;

Тармақша 2

2) өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын немесе басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын үлестік бағалы қағаздарды әділ құны бойынша жинақталған теріс қайта бағалау сомасына: Дт 1120 05 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету 1140 05 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету 2030 05 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету Кт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері;

Тармақша 3

3) өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын немесе басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын үлестік бағалы қағаздарды сату бойынша жасалған мәміле сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері;

Тармақша 4

4) өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын немесе басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын үлестік бағалы қағаздарды сату бойынша жасалған мәміле сомасы олардың есептік құнынан асып кеткен жағдайда, айырма сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 6280 09 Бағалы қағаздарды сатып алу-сатудан кіріс;

Тармақша 5

5) өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын немесе басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын үлестік бағалы қағаздардың есептік құны оларды сату бойынша жасалған мәміле сомасынан асып кеткен жағдайда, айырма сомасына; Дт 7470 10 Бағалы қағаздарды сатып алу-сатудан шығыс Кт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері;

Тармақша 6

6) басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын үлестік бағалы қағаздардың әділ құнын қайта бағалаудан кіріс сомасына: Дт 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв Кт 5610 Есепті жылдағы бөлінбеген пайда (өтелмеген зиян);

Тармақша 7

7) басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын үлестік бағалы қағаздардың әділ құнын қайта бағалаудан шығыс сомасына: Дт 5610 Есепті жылдағы бөлінбеген пайда (өтелмеген зиян) Кт 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв.

Тармақ 6. 6-параграф. Сатып алынған бағалы қағаздарды санаттар бойынша қайта сыныптауды есепке алу

6-параграф. Сатып алынған бағалы қағаздарды санаттар бойынша қайта сыныптауды есепке алу

Тармақ 39

39. Нұсқаулықтың 6, 7, 9, 14 және 15-тармақтарына сәйкес сыйақы есептелгеннен кейін, сыйақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясынан кейін, қайта сыныпталатын бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалаудан кейін бағалы қағаздарды «басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар» және «өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша бағаланатын бағалы қағаздар» санаттарынан «амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар» санатына қайта сыныптау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) бағалы қағаздардың номиналды құнына: Дт 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері; Кт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері;

Тармақша 2

2) бағалы қағаздар бойынша есептелген сыйақы сомасына: Дт 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы Кт 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы;

Тармақша 3

3) амортизацияланбаған сыйлықақы сомасына: Дт 1130 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы 2020 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы Кт 1120 03 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша бағаланатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы 1140 03 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қаржы активтері бойынша сыйлықақы 2030 03 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы;

Тармақша 4

4) амортизацияланбаған дисконт (жеңілдік) сомасына: Дт 1120 02 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 1140 02 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қаржы активтері бойынша дисконт 2030 02 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт Кт 1130 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 2020 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт;

Тармақша 5

5) әділ құны бойынша бағалы қағаздарды оң қайта бағалау сомасына: Дт 1130 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы 2020 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы Кт 1120 04 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету;

Тармақша 6

6) әділ құны бойынша борыштық және үлестік бағалы қағаздарды теріс қайта бағалау сомасына: Дт 1120 05 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету Кт 1130 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 2020 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт; бір мезгілде, Дт 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв Кт 1140 04 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету Дт 1120 05 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету Кт 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв.

Тармақ 40

40. Нұсқаулықтың 21 және 22-тармақтарына сәйкес сыйақы есептелгеннен кейін, қайта сыныпталатын бағалы қағаздардың сыйлықақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясынан кейін бағалы қағаздарды «амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар» санатынан «басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар» және «өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша бағаланатын бағалы қағаздар» санатына қайта сыныптау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) борыштық бағалы қағаздардың номиналды құнына: Дт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері; Кт 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері;

Тармақша 2

2) борыштық бағалы қағаздар бойынша есептелген сыйақы сомасына: Дт 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы Кт 1270 01 Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 04 Алдыңғы ұстаушылар бағалы қағаздар бойынша есептеген сыйақы;

Тармақша 3

3) амортизацияланбаған сыйлықақы сомасына: Дт 1120 03 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша бағаланатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы 1140 03 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қаржы активтері бойынша сыйлықақы 2030 03 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы; Кт 1130 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы 2020 03 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша сыйлықақы;

Тармақша 4

4) амортизацияланбаған дисконт (жеңілдік) сомасына: Дт 1130 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 2020 02 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт; Кт 1120 02 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт 1140 02 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қаржы активтері бойынша дисконт 2030 02 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт;

Тармақша 5

5) әділ құны бойынша борыштық және үлестік бағалы қағаздарды оң қайта бағалау сомасына: Дт 1120 04 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету; 1140 04 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету 2030 04 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету Кт 6150 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар құнының өзгеруінен кіріс 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв;

Тармақша 6

6) әділ құны бойынша борыштық және үлестік бағалы қағаздарды теріс қайта бағалау сомасына: Дт 7470 03 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін. әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар құнының өзгеруінен шығыс 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв; Кт 1120 05 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету 1140 05 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету 2030 05 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету.

Тармақ 41

41. Нұсқаулықтың 14 және 15-тармақтарына сәйкес сыйақы есептелгеннен кейін, сыйақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясынан кейін, қайта сыныпталатын бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалаудан кейін бағалы қағаздарды «басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар» санатынан «өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша бағаланатын бағалы қағаздар» санатына қайта сыныптау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) бағалы қағаздардың номиналды құнына және үлестік бағалы қағаздардың есептік құнына: Дт 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері Кт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері;

Тармақша 2

Тармақша 3

Тармақша 4

4) амортизацияланбаған дисконт (жеңілдік) сомасына: Дт 1140 02 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қаржы активтері бойынша дисконт 2030 02 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған ұзақ мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт; Кт 1120 02 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған қысқа мерзімді қаржы активтері бойынша дисконт;

Тармақша 5

5) әділ құны бойынша борыштық бағалы қағаздарды оң қайта бағалау сомасына: Дт 1120 04 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету; Кт 1140 04 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету 2030 04 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын оң түзету;

Тармақша 6

6) әділ құны бойынша борыштық бағалы қағаздарды теріс қайта бағалау сомасына: Дт 1140 05 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету 2030 05 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету Кт 1120 05 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтерінің әділ құнын теріс түзету.

Тармақ 42

42. Бұрын 5440 «Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв» баланстық шотында көрсетілген кіріс немесе шығыс сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) оң айырма болған кезде: Дт 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв Кт 6150 03 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша кіріс

Тармақша 2

2) теріс айырма болған кезде: Дт 7470 06 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша шығыс Кт 5440 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қаржы активтерін қайта бағалауға арналған резерв.

Тармақ 7. 7-параграф. Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздардың және амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздардың құнсыздануы кезіндегі есепке алу

7-параграф. Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын, сатып алынған бағалы қағаздардың және амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздардың құнсыздануы кезіндегі есепке алу

Тармақ 43

43. Күтілетін кредиттік зиянға арналған резервтер (провизиялар) құру (ұлғайту) кезінде әрбір есепті күнге мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 7440 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын және амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша резервтерді (провизияларды) қалыптастыру бойынша шығыс Кт 1290 23 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қаржы активтері бойынша резервтер (провизиялар) 5480 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша күтілетін және қолда бар кредиттік зиянға арналған бағалау резервтері (провизиялар).

Тармақ 44

44. Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар және амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша күтілетін кредиттік зиянға арналған резервтер (провизиялар) азайған (жойылған) кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1290 23 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қаржы активтері бойынша резервтер (провизиялар) 5480 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша күтілетін және қолда бар кредиттік зиянға арналған бағалау резервтері (провизиялар) Кт 6240 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын және амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша құрылған резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден (жоюдан) кіріс.

Тармақ 45

45. Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздарды құрылған резервтер (провизиялар) есебінен баланстан есептен шығарған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1290 23 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қаржы активтері бойынша резервтер (провизиялар) Кт 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері.

Тармақ 46

46. Эмитент алдыңғы кезеңдерде құрылған резервтер (провизиялар) есебінен баланс үшін есептен шығарылған амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздарды өтеген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 6240 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын және амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын бағалы қағаздар бойынша құрылған резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден (жоюдан) кіріс.

Тарау 3. 3-тарау. РЕПО және кері РЕПО операцияларының бухгалтерлік есебі

3-тарау. РЕПО және кері РЕПО операцияларының бухгалтерлік есебі

Тармақ 47

47. РЕПО операциясын жасау кезінде (бағалы қағаздарды сату кезінде) мәміле сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 3050 03 Бағалы қағаздармен «РЕПО» операциялары.

Тармақ 48

48. РЕПО операциясы бойынша сыйақы түрінде шығысты есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 7310 04 Бағалы қағаздармен «РЕПО» операциялары бойынша сыйақы төлеуге байланысты шығыс Кт 3380 02 Бағалы қағаздармен «РЕПО» операциялары бойынша сыйақы түрінде есептелген шығыс.

Тармақ 49

49. РЕПО операциясы бойынша бұрын берілген бағалы қағаздарды РЕПО мәмілесі бойынша сыйақы түрінде есептелген шығыс сомасына және РЕПО мәмілесін жабу сомасына (осы мәмілені жасасу сәтінде белгіленген мәмілені жабу сомасы) алған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 3050 03 Бағалы қағаздармен «РЕПО» операциялары 3380 02 Бағалы қағаздармен «РЕПО» операциялары бойынша сыйақы түрінде есептелген шығыс Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат.

Тармақ 50

50. Кері РЕПО операциясын жасау кезінде (бағалы қағаздарды сатып алу кезінде) мәміле сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1150 01 Бағалы қағаздармен «кері РЕПО» операциялары Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат.

Тармақ 51

51. Кері РЕПО операциясы кезеңінде сыйақы есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1270 02 Бағалы қағаздармен «кері РЕПО» операциялары бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс Кт 6110 04 Бағалы қағаздармен «кері РЕПО» операциялары бойынша сыйақы алуға байланысты кіріс.

Тармақ 52

52. Қабылдаушы тарап қамтамасыз ету ретінде «кері РЕПО» операциясы бойынша қабылданған бағалы қағаздарды сатқан кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 3050 07 «РЕПО» операциясы бойынша қабылданған бағалы қағаздарды қайтару бойынша міндеттеме.

Тармақ 53

53. Эмитенттен қамтамасыз ету ретінде «кері РЕПО» операциясы бойынша қабылданған бағалы қағаздар бойынша сыйақы алынған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1270 02 Бағалы қағаздармен «кері РЕПО» операциялары бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс.

Тармақ 54

54. Қамтамасыз ету ретінде «кері РЕПО» операциясы бойынша қабылданған бағалы қағаздарды қайтару жөніндегі міндеттемені қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: міндеттеме құнын теріс түзету сомасына: Дт 7470 11 «Кері РЕПО» операциялары бойынша қабылданған бағалы қағаздарды қайтару жөніндегі міндеттемені қайта бағалаудан шығыс Кт 3050 07 «РЕПО» операциясы бойынша қабылданған бағалы қағаздарды қайтару бойынша міндеттеме; міндеттеме құнын оң түзету сомасына: Дт 3050 07 «РЕПО» операциясы бойынша қабылданған бағалы қағаздарды қайтару бойынша міндеттеме Кт 6280 10 «Кері РЕПО» операциялары бойынша қабылданған бағалы қағаздарды қайтару жөніндегі міндеттемені қайта бағалаудан кіріс.

Тармақ 55

55. Кері РЕПО операциясы бойынша бұрын алынған бағалы қағаздарды беру кезінде кері РЕПО мәмілесі бойынша есептелген сыйақы сомасына және кері РЕПО мәмілесінің жабылу сомасына (осы мәміле жасалған кезде белгіленген мәміленің жабылу сомасы) мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1150 01 Бағалы қағаздармен «кері РЕПО» операциялары 1270 02 Бағалы қағаздармен «кері РЕПО» операциялары бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс.

Тарау 4. 4-тарау. Аффинирленген бағалы металдарды сатып алу-сату бойынша операциялардың бухгалтерлік есебі

4-тарау. Аффинирленген бағалы металдарды сатып алу-сату бойынша операциялардың бухгалтерлік есебі

Тармақ 56

56. Аффинирленген бағалы металдарды сатып алу кезінде мәміле бойынша шығын ескеріле отырып сатып алу құнына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1370 Аффинирленген бағалы металдар 1380 Жолдағы аффинирленген бағалы металдар 1150 09 Металл шоттарда орналастырылған аффинирленген бағалы металдар Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат.

Тармақ 57

57. Егер сатып алынған аффинирленген бағалы металдар ұйымның есеп саясатына сәйкес әділ құны бойынша қайта бағаланатын болса, мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) егер аффинирленген бағалы металдардың әділ құны олардың есептік құнынан жоғары болса: Дт 1370 Аффинирленген бағалы металдар 1380 Жолдағы аффинирленген бағалы металдар 1150 09 Металл шоттарда орналастырылған аффинирленген бағалы металдар Кт 6280 05 Аффинирленген бағалы металдарды қайта бағалаудан кіріс;

Тармақша 2

2) егер аффинирленген бағалы металдардың есептік құны олардың әділ құнынан жоғары болса: Дт 7470 07 Аффинирленген бағалы металдарды қайта бағалаудан шығыс Кт 1370 Аффинирленген бағалы металдар 1380 Жолдағы аффинирленген бағалы металдар 1150 09 Металл шоттарда орналастырылған аффинирленген бағалы металдар.

Тармақ 58

58. Аффинирленген бағалы металдарды Нұсқаулықтың 51 тармағына сәйкес әділ құны бойынша қайта бағалаудан кейін сату кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) аффинирленген бағалы металдарды есептен шығару сомасына: Дт 7470 01 Аффинирленген бағалы металдардың баланстық құны Кт 1370 Аффинирленген бағалы металдар 1380 Жолдағы аффинирленген бағалы металдар 1150 09 Металл шоттарда орналастырылған аффинирленген бағалы металдар;

Тармақша 2

2) Аффинирленген бағалы металдарды сату бойынша жасалған мәміле сомасына: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат Кт 6280 01 Аффинирленген бағалы металдарды сатудан кіріс.

Тарау 5. 5-тарау. Шетел валютасымен дилингтік операциялардың бухгалтерлік есебі

5-тарау. Шетел валютасымен дилингтік операциялардың бухгалтерлік есебі

Тармақ 1. 1-параграф. Мәміле жасалған күн бойынша шетел валютасын сатып алу жөніндегі спот мәмілелерін есепке алу

1-параграф. Мәміле жасалған күн бойынша шетел валютасын сатып алу жөніндегі спот мәмілелерін есепке алу

Тармақ 59

59. Шетел валютасын сатып алу жөніндегі спот мәмілесі жасалған күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: шетел валютасындағы талаптар сомасына және сатып алу бағамы бойынша теңгедегі міндеттемелер сомасына: Дт 1280 05 Спот мәмілесі бойынша талаптар Кт 3390 04 Спот мәмілесі бойынша міндеттемелер; бір мезгілде шетел валютасын сатып алу бағамы есепке алу бағамынан өзгеше болған жағдайда туындайтын айырмаға мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: шетел валютасын сатып алу бағамы есепке алу бағамынан асып кеткен кезде: Дт 7470 02 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шығыс Кт 1280 05 Спот мәмілесі бойынша талаптар есепке алу бағамы шетел валютасын сатып алу бағамынан асып кеткен кезде: Дт 1280 05 Спот мәмілесі бойынша талаптар Кт 6280 02 Шетел валютасын сатып алу-сатудан кіріс.

Тармақ 60

60. Банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен валютаның нарықтық айырбастау бағамы бойынша шетел валютасын сатып алу жөніндегі спот мәмілесін қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) валютаның нарықтық айырбастау бағамының өзгеруінің теріс бағамдық айырма сомасына: Дт 7430 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан шығыс Кт 1280 05 Спот мәмілесі бойынша талаптар;

Тармақша 2

2) валютаның нарықтық айырбастау бағамының өзгеруінің оң бағамдық айырма сомасына: Дт 1280 05 Спот мәмілесі бойынша талаптар Кт 6250 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан кіріс.

Тармақ 61

61. Нұсқаулықтың 8-тармағына сәйкес қайта бағалау жүргізілгеннен кейін шетел валютасын сатып алу жөніндегі спот мәмілесін валюталау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) шетел валютасын сатып алғаны үшін аударылатын теңгедегі сомаға: Дт 3390 04 Спот мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат;

Тармақша 2

2) сатып алынатын шетел валютасының сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1280 05 Спот мәмілесі бойынша талаптар.

Тармақ 2. 2-параграф. Есеп айырысу күні бойынша шетел валютасын сатып алу жөніндегі спот мәмілелерін есепке алу

2-параграф. Есеп айырысу күні бойынша шетел валютасын сатып алу жөніндегі спот мәмілелерін есепке алу

Тармақ 62

62. Шетел валютасын сатып алу жөніндегі спот мәмілесі жасалған күні шетел валютасындағы шартты талаптар сомасына және теңгедегі шартты міндеттемелер сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 8300 13 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты талаптар Кт 8600 13 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер.

Тармақ 63

63. Банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен валютаның нарықтық айырбастау бағамы бойынша шетел валютасын сатып алу жөніндегі спот мәмілесін қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) валютаның нарықтық айырбастау бағамының өзгеруінің теріс бағамдық айырма сомасына: Дт 7430 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан шығыс Кт 3390 04 Спот мәмілесі бойынша міндеттемелер;

Тармақша 2

Тармақша 3

3) валютаның нарықтық айырбастау бағамының оң және теріс өзгеруі бойынша ең аз қалдық сомасына: Дт 3390 04 Спот мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1280 05 Спот мәмілесі бойынша талаптар.

Тармақ 64

64. Шетел валютасын сатып алу жөніндегі спот мәмілесін валюталау күніне мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) шетел валютасын сатып алу бойыншар шартты міндеттемелер мен талаптар сомасына: Дт 8600 13 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер. Кт 8300 13 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты талаптар

Тармақша 2

2) теңгедегі және шетел валютасындағы сомаға: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 3390 04 Спот мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 1280 05 Спот мәмілесі бойынша талаптар;

Тармақша 3

3) шетел валютасын сатып алу бағамы есепке алу бағамынан асып кеткен кезде: Дт 7470 02 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шығыс Кт 3390 04 Спот мәмілесі бойынша міндеттемелер;

Тармақша 4

4) есепке алу бағамы шетел валютасын сатып алу бағамынан асып кеткен кезде: Дт 1280 05 Спот мәмілесі бойынша талаптар Кт 6280 02 Шетел валютасын сатып алу-сатудан кіріс;

Тармақша 5

5) бұрын жүргізілген қайта бағалауды сторналау: Дт 3390 04 Спот мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 7430 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан шығыс; немесе Дт 6250 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан кіріс Кт 1280 05 Спот мәмілесі бойынша талаптар.

Тармақ 3. 3-параграф. Мәміле жасалған күн бойынша шетел валютасын сату жөніндегі спот мәмілелерін есепке алу

3-параграф. Мәміле жасалған күн бойынша шетел валютасын сату жөніндегі спот мәмілелерін есепке алу

Тармақ 65

65. Шетел валютасын сату жөніндегі спот мәмілесі жасалған күні сату бағамы бойынша талаптар мен міндеттемелер сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: шетел валютасындағы міндеттемелер сомасына және теңгедегі талаптар сомасына: Дт 1280 05 Спот мәмілесі бойынша талаптар Кт 3390 04 Спот мәмілесі бойынша міндеттемелер; бір мезгілде шетел валютасын сату бағамының есепке алу бағамынан өзгеше болған жағдайда туындайтын айырмаға мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: есепке алу бағамы шетел валютасын сату бағамынан асып кеткен кезде: Дт 7470 02 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шығыс Кт 3390 04 Спот мәмілесі бойынша міндеттемелер; шетел валютасын сату бағамы есепке алу бағамынан асып кеткен кезде: Дт 3390 04 Спот мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 6280 02 Шетел валютасын сатып алу-сатудан кіріс.

Тармақ 66

66. Банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен валютаның нарықтық айырбастау бағамы бойынша шетел валютасын сату жөніндегі спот мәмілесін қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) валютаның нарықтық айырбастау бағамының өзгеруінің теріс бағамдық айырма сомасына: Дт 3390 04 Спот мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 6250 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан кіріс;

Тармақша 2

2) валютаның нарықтық айырбастау бағамының өзгеруінің оң бағамдық айырма сомасына: Дт 7430 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан шығыс Кт 3390 04 Спот мәмілесі бойынша міндеттемелер.

Тармақ 67

67. Нұсқаулықтың 14 тармағына сәйкес қайта бағалау жүргізілгеннен кейін шетел валютасын сату жөніндегі спот мәмілесін валюталау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сатылатын шетел валютасының сомасына: Дт 3390 04 Спот мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат;

Тармақша 2

2) шетел валютасының сатылғаны үшін алынған теңгедегі сомаға: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1280 05 Спот мәмілесі бойынша талаптар.

Тармақ 4. 4-параграф. Есеп айырысу күні бойынша шетел валютасын сату жөніндегі спот мәмілелерін есепке алу

4-параграф. Есеп айырысу күні бойынша шетел валютасын сату жөніндегі спот мәмілелерін есепке алу

Тармақ 68

68. Шетел валютасын сату жөніндегі спот мәмілесі жасалған күні шартты міндеттемелер мен шартты талаптар сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 8300 13 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты талаптар Кт 8600 13 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер.

Тармақ 69

69. Банктің есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен валютаның нарықтық айырбастау бағамы бойынша шетел валютасын сату жөніндегі спот мәмілесін қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) валютаның нарықтық айырбастау бағамының өзгеруінің теріс бағамдық айырма сомасына: Дт 1280 05 Спот мәмілесі бойынша талаптар Кт 6250 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан кіріс;

Тармақша 2

Тармақша 3

Тармақ 70

70. Шетел валютасын сату жөніндегі спот мәмілесін валюталау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) шетел валютасын сату бойынша шартты міндеттемелер мен шартты талаптар сомасына: Дт 8600 13 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты міндеттемелер Кт 8300 13 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шартты талаптар

Тармақша 2

2) шетел валютасындағы және теңгедегі сомаға, сондай-ақ шетел валютасын қайта бағалау сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат;

Тармақша 3

3) есепке алу бағамы шетел валютасын сату бағамынан асып кеткен кезде: Дт 7470 02 Шетел валютасын сатып алу-сату бойынша шығыс Кт 3390 04 Спот мәмілесі бойынша міндеттемелер;

Тармақша 4

4) шетел валютасын сату бағамы есепке алу бағамынан асып кеткен кезде: Дт 1280 05 Спот мәмілесі бойынша талаптар Кт 6280 02 Шетел валютасын сатып алу-сатудан кіріс;

Тармақша 5

Тарау 6. 6-тарау. Салымдардың бухгалтерлік есебі

6-тарау. Салымдардың бухгалтерлік есебі

Тармақ 71

71. Екінші деңгейдегі банктердегі және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардағы салымдарға ақшаны орналастыру кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) салым сомасына: Дт 1150 02 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда бір түнге орналастырылған қысқа мерзімді салымдар 1150 03 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған талап етуге дейінгі қысқа мерзімді салымдар 1150 04 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді салымдар 1150 05 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді шартты салымдар 1150 06 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді жинақ салымдар (бір жылға дейінгі) 2040 01 Банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді салымдар 2040 02 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді шартты салымдар 2040 03 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді жинақ салымдар Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат;

Тармақша 2

2) сыйлықақы немесе дисконт (жеңілдік) туындаған жағдайда: дисконт (жеңілдіктер) сомасына: Дт 1150 02 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда бір түнге орналастырылған қысқа мерзімді салымдар 1150 03 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған талап етуге дейінгі қысқа мерзімді салымдар 1150 04 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді салымдар 1150 05 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді шартты салымдар 1150 06 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді жинақ салымдар (бір жылға дейінгі) 2040 01 Банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді салымдар 2040 02 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді шартты салымдар 2040 03 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді жинақ салымдар Кт 1150 11 Орналастырылған қысқа мерзімді салымдар бойынша дисконт 2040 08 Орналастырылған ұзақ мерзімді салымдар бойынша дисконт; сыйлықақы сомасына: Дт 1150 12 Орналастырылған қысқа мерзімді салымдар бойынша сыйлықақы 2040 09 Орналастырылған ұзақ мерзімді салымдар бойынша сыйлықақы Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат.

Тармақ 72

72. Ұйымның есеп саясатына сәйкес валюталарды айырбастау бағамы бойынша салымдар бойынша сыйақыны есептеу және құны шетел валютасында көрсетілген салымдарды қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сыйақы есептеу кезінде: Дт 1270 22 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған, талап етуге дейінгі салымдар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 23 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған мерзімді салымдар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 24 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған шартты салымдар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 30 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған жинақ салымдары бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс Кт 6110 29 Талап етуге дейінгі салымдар бойынша сыйақы алуға байланысты кіріс 6110 30 Мерзімді салымдар бойынша сыйақы алуға байланысты кіріс 6110 31 Шартты салымдар бойынша сыйақы алуға байланысты кіріс 6110 35 Жинақ салымдар бойынша сыйақы алуға байланысты кіріс;

Тармақша 2

2) оң бағамдық айырма сомасына: Дт 1150 02 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда бір түнге орналастырылған қысқа мерзімді салымдар 1150 03 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған талап етуге дейінгі қысқа мерзімді салымдар 1150 04 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді салымдар 1150 05 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді шартты салымдар 1150 06 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді жинақ салымдар (бір жылға дейінгі) 1150 11 Орналастырылған қысқа мерзімді салымдар бойынша дисконт 1150 12 Орналастырылған қысқа мерзімді салымдар бойынша сыйлықақы 1270 22 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған, талап етуге дейінгі салымдар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 23 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған мерзімді салымдар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 24 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған шартты салымдар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 30 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған жинақ салымдары бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 2040 01 Банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді салымдар 2040 02 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді шартты салымдар 2040 03 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді жинақ салымдар 2040 08 Орналастырылған ұзақ мерзімді салымдар бойынша дисконт 2040 09 Орналастырылған ұзақ мерзімді салымдар бойынша сыйлықақы Кт 6250 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан кіріс;

Тармақша 3

3) теріс бағамдық айырма сомасына: Дт 7430 02 Шетел валютасын қайта бағалаудан шығыс Кт 1150 02 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда бір түнге орналастырылған қысқа мерзімді салымдар 1150 03 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған талап етуге дейінгі қысқа мерзімді салымдар 1150 04 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді салымдар 1150 05 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді шартты салымдар 1150 06 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді жинақ салымдар (бір жылға дейінгі) 1150 11 Орналастырылған қысқа мерзімді салымдар бойынша дисконт 1150 12 Орналастырылған қысқа мерзімді салымдар бойынша сыйлықақы 1270 22 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған, талап етуге дейінгі салымдар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 23 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған мерзімді салымдар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 24 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған шартты салымдар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 30 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған жинақ салымдары бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 2040 01 Банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді салымдар 2040 02 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді шартты салымдар 2040 03 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді жинақ салымдар 2040 08 Орналастырылған ұзақ мерзімді салымдар бойынша дисконт 2040 09 Орналастырылған ұзақ мерзімді салымдар бойынша сыйлықақы.

Тармақ 73

73. Банктік салым шартында есептелген сыйақы сомасын капиталдандыру көзделген жағдайда есептелген (жинақталған) сыйақы сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1150 02 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда бір түнге орналастырылған қысқа мерзімді салымдар 1150 03 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған талап етуге дейінгі қысқа мерзімді салымдар 1150 04 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді салымдар 1150 05 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді шартты салымдар 1150 06 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді жинақ салымдары (бір жылға дейінгі) 2040 01 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді салымдар 2040 02 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді шартты салымдар 2040 03 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді жинақ салымдары Кт 1270 22 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған талап ету бойынша салымдар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 23 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған мерзімді салымдар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 24 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған шартты салымдар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 30 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған жинақ салымдары бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс

Тармақ 74

74. Салымдар бойынша дисконтты (жеңілдікті) немесе сыйлықақыны амортизациялау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) теңгемен дисконтты (жеңілдікті) амортизациялау сомасына: Дт 1150 11 Орналастырылған қысқа мерзімді салымдар бойынша дисконт 2040 08 Орналастырылған ұзақ мерзімді салымдар бойынша дисконт Кт 6110 05 Орналастырылған салымдар бойынша дисконтты амортизациялау бойынша кіріс;

Тармақша 2

2) сыйлықақы сомасына: Дт 7310 10 Орналастырылған салымдар бойынша сыйлықақыны амортизациялау бойынша шығыс Кт 1150 12 Орналастырылған қысқа мерзімді салымдар бойынша сыйлықақы 2040 09 Орналастырылған ұзақ мерзімді салымдар бойынша сыйлықақы.

Тармақ 75

75. Салым бойынша нақты сыйақы алған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) есептелген сыйақы сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты Кт 1270 22 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған талап ету бойынша салымдар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 23 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған мерзімді салымдар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 24 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған шартты салымдар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс 1270 30 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған жинақ салымдары бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс

Тармақ 76

76. Орналастырылған салым бойынша борыштың негізгі сомасын қайтарған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты Кт 1150 02 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда бір түнге орналастырылған қысқа мерзімді салымдар 1150 03 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған талап ету бойынша қысқа мерзімді салымдар 1150 04 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді салымдар 1150 05 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді шартты салымдар 1150 06 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді жинақ салымдары (бір жылға дейінгі) 2040 01 Банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді салымдар 2040 02 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді шартты салымдар 2040 03 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді жинақ салымдары.

Тармақ 77

77. Әрбір есепті күнге күтілетін кредиттік зиянға арналған резервтер (провизиялар) құру (ұлғайту) кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) құрылған күтілетін кредиттік зиянға арналған резервтер (провизиялар) сомасына: Дт 7440 02 Орналастырылған салымдар бойынша резервтер (провизиялар) құру бойынша шығыс Кт 1290 24 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған салымдар бойынша резервтер (провизиялар);

Тармақша 2

2) құрылған күтілетін кредиттік зиянға арналған резервтерді (провизияларды) сторналау кезінде: Дт 1290 24 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған салымдар бойынша резервтер (провизиялар) Кт 6240 02 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған салымдар бойынша құрылған резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден (жоюдан) кіріс;

Тармақша 3

3) құрылған резервтер (провизиялар) есебінен салымдарды баланстан есептен шығарған кезде: Дт 1290 24 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған салымдар бойынша резервтер (провизиялар) Кт 1150 02 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда бір түнге орналастырылған қысқа мерзімді салымдар 1150 03 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған талап етілгенге дейінгі қысқа мерзімді салымдар 1150 04 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді салымдар 1150 05 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді шартты салымдар 1150 06 Екінші деңгейдегі банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған қысқа мерзімді жинақ салымдар (бір жылға дейінгі) 2040 01 Банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді салымдар 2040 02 Банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді шартты салымдар 2040 03 Банктерде және банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдарда орналастырылған ұзақ мерзімді жинақ салымдар.

Тарау 7. 7-тарау. Туынды құралдармен операциялардың бухгалтерлік есебі

7-тарау. Туынды құралдармен операциялардың бухгалтерлік есебі

Тармақ 1. 1-параграф. Форвардпен операцияларды есепке алу

1-параграф. Форвардпен операцияларды есепке алу

Тармақ 78

78. Туынды құралмен сатушы (сатып алушы) белгілі бір мерзім аяқталғаннан кейін базалық активті келісілген талаптармен болашақта сатып алу (сату) (бұдан әрі – форвард) міндеттемесін қабылдайтын операциялар жүзеге асырылған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 8300 01 Қаржы активтерін сатып алу бойынша шартты талаптар Кт 8600 01 Қаржы активтерін сату бойынша шартты міндеттемелер.

Тармақ 79

79. Ұйымның есеп саясаты белгілеген кезеңділікпен форвардты қайта бағалаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) форвард әділ құнының оң өзгеру сомасына: Дт 1280 03 Форвард мәмілесі бойынша талаптар 2180 02 Форвард мәмілесі бойынша талаптар Кт 6290 10 Форвард мәмілелері бойынша кіріс;

Тармақша 2

2) форвард әділ құнының теріс өзгеру сомасына: Дт 7480 10 Форвард мәмілелері бойынша шығыс Кт 3390 02 Форвард мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 02 Форвард мәмілесі бойынша міндеттемелер;

Тармақша 3

3) форвардтың әділ құнын есептегі оң және (немесе) теріс түзету сомасына: Дт 3390 02 Форвард мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 02 Форвард мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1280 03 Форвард мәмілесі бойынша талаптар 2180 02 Форвард мәмілесі бойынша талаптар.

Тармақ 80

80. Форвардты орындау күніне мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) есеп айырысқан жағдайда ұйым ақша аударған кезде нетто негізде: Дт 3390 02 Форвард мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 02 Форвард мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат;

Тармақша 2

2) есеп айырысқан жағдайда контрәріптестен ақша алған кезде, нетто негізде: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1280 03 Форвард мәмілесі бойынша талаптар 2180 02 Форвард мәмілесі бойынша талаптар;

Тармақша 3

3) форвард талаптарына сәйкес базалық активті сатып алынған базалық актив құнына сатып алу кезінде: Дт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1150 09 Металл шоттарға орналастырылған аффинирленген бағалы металдар 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері 3390 02 Форвард мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 02 Форвард мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 1280 03 Форвард мәмілесі бойынша талаптар 2180 02 Форвард мәмілесі бойынша талаптар;

Тармақша 4

4) форвард талаптарына сәйкес базалық активті сатылатын базалық активтің құнына сату кезінде: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 3390 02 Форвард мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 02 Форвард мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1140 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1150 09 Металл шоттарға орналастырылған аффинирленген бағалы металдар 1280 03 Форвард мәмілесі бойынша талаптар 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері 2030 01 Басқа да жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері 2180 02 Форвард мәмілесі бойынша талаптар;

Тармақша 5

5) шартты талаптар мен шартты міндеттемелер сомасына: Дт 8600 01 Қаржы активтерін сату бойынша шартты міндеттемелер Кт 8300 01 Қаржы активтерін сатып алу бойынша шартты міндеттемелер.

Тармақ 2. 2-параграф. Фьючерспен операцияларды есепке алу

2-параграф. Фьючерспен операцияларды есепке алу

Тармақ 81

81. Туынды құралмен сатушы (сатып алушы) белгілі бір мерзім аяқталғаннан кейін базалық активті ұйымдасқан нарықта белгіленген стандартты талаптарға сәйкес сатып алу (сату) (бұдан әрі – фьючерс) міндеттемесін қабылдайтын операциялар жүзеге асырылған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) фьючерсті сатып алу бойынша шартты талаптар және міндеттемелер сомасына: Дт 8300 02 Қаржы фьючерстерін сатып алу бойынша шартты талаптар Кт 8600 02 Қаржы фьючерстерін сатып алу бойынша шартты міндеттемелер;

Тармақша 2

2) фьючерсті сату бойынша шартты талаптар және міндеттемелер сомасына: Дт 8300 03 Қаржы фьючерстерін сату бойынша шартты талаптар Кт 8600 03 Қаржы фьючерстерін сату бойынша шартты міндеттемелер.

Тармақ 82

82. Фьючерс бойынша маржа төлеген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты.

Тармақ 83

83. Фьючерс жасағаны үшін брокерге комиссия төлеген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 7470 82 Брокерлік және дилерлік қызмет бойынша көрсетілген қызмет үшін комиссиялық шығыс Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты.

Тармақ 84

84. Фьючерс бойынша қосымша маржа төлеген немесе фьючерс бойынша есепте тұрған маржаның рұқсат етілген сомасын есептен шығарған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) ұйым қосымша төлеген маржа сомасына: Дт 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты;

Тармақша 2

2) есепте тұрған маржаның рұқсат етілген сомасын есептен шығарған кезде: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты Кт 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу.

Тармақ 85

85. Ұйымның есеп саясаты белгілеген кезеңділікпен әділ құны бойынша базалық активті сатып алу және (немесе) сату фьючерсін қайта бағалаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады

Тармақша 1

1) фьючерс әділ құнының оң өзгеруі сомасына: Дт 1280 02 Фьючерс мәмілесі бойынша талаптар 2180 01 Фьючерс мәмілесі бойынша талаптар Кт 6290 09 Фьючерс мәмілелері бойынша кіріс;

Тармақша 2

2) фьючерс әділ құнының теріс өзгеруі сомасына: Дт 7480 09 Фьючерс мәмілелері бойынша шығыс Кт 3390 01 Фьючерс мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 01 Фьючерс мәмілесі бойынша міндеттемелер;

Тармақша 3

3) фьючерс әділ құнының есептегі оң және (немесе) теріс түзету сомасына: Дт 3390 01 Фьючерс мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 01 Фьючерс мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1280 02 Фьючерс мәмілесі бойынша талаптар 2180 01 Фьючерс мәмілесі бойынша талаптар.

Тармақ 86

86. Фьючерстің ашық позициясын жабу күні фьючерс құнын нетто негізде ақшамен өтеген (ашық позицияны жабу) жағдайда мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) ұйым фьючерсті нетто негізде өтеген кезде: Дт 3390 01 Фьючерс мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 01 Фьючерс мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу;

Тармақша 2

2) қарсы әріптес фьючерсті нетто негізде өтеген кезде: Дт 1610 02 Брокерлермен есеп айырысу Кт 1280 02 Фьючерс мәмілесі бойынша талаптар 2180 01 Фьючерс мәмілесі бойынша талаптар;

Тармақша 3

3) фьючерсті сатып алу бойынша шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 8600 02 Қаржы фьючерстерін сатып алу бойынша шартты міндеттемелер Кт 8300 02 Қаржы фьючерстерін сатып алу бойынша шартты талаптар;

Тармақша 4

4) фьючерсті сату бойынша шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 8600 03 Қаржы фьючерстерін сату бойынша шартты міндеттемелер Кт 8300 03 Қаржы фьючерстерін сату бойынша шартты талаптар.

Тармақ 3. 3-параграф. Опционмен операцияларды есепке алу

3-параграф. Опционмен операцияларды есепке алу

Тармақ 87

87. Соған сәйкес бір тарап екінші тараптан базалық активті болашақта келіскен талаптарда уағдаласқан бағамен сатып алу немесе сату құқығын сатып алатын (бұдан әрі - сатып алынған опцион «колл» немесе «пут») туынды құралдармен операцияларды жүзеге асырған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) шартты талаптар сомасына: Дт 8300 06 Сатып алынған опцион «колл» мәмілелері 8300 07 Сатып алынған опцион «пут» мәмілелері Кт 8600 06 Сатып алынған опцион «колл» мәмілелері - контршот 8600 07 Сатып алынған опцион «пут» мәмілелері - контршот

Тармақша 2

2) сатып алынған опцион «колл» немесе «пут» бойынша төленген сыйлықақы сомасына: Дт 1280 04 Опцион мәмілесі бойынша талаптар 2180 03 Опцион мәмілесі бойынша талаптар Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты.

Тармақ 88

88. Сатып алынған опцион «колл» немесе «пут» ұйымның есеп саясаты белгілеген кезеңділікпен әділ құны бойынша қайта бағалаған кезде, сондай-ақ опцион жабылған күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сатып алынған опционның әділ құнының оң өзгеруі сомасына: Дт 1280 04 Опцион мәмілесі бойынша талаптар 2180 03 Опцион мәмілесі бойынша талаптар Кт 6290 11 Опцион мәмілесі бойынша кіріс;

Тармақша 2

2) сатып алынған опционның әділ құнының теріс өзгеруі сомасына: Дт 7480 11 Опцион мәмілесі бойынша шығыс Кт 1280 04 Опцион мәмілесі бойынша талаптар 2180 03 Опцион мәмілесі бойынша талаптар.

Тармақ 89

89. Ашық позицияны жабу немесе сатып алынған «колл» немесе «пут» опционын орындау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сатып алынған «колл» немесе «пут» опционының талаптары бойынша шартты талаптар мен шартты міндеттемелер сомасына: Дт 8600 06 Сатып алынған опцион «колл» мәмілелері - контршот 8600 07 Сатып алынған опцион «пут» мәмілелері - контршот Кт 8300 06 Сатып алынған опцион «колл» мәмілелері; 8300 07 Сатып алынған опцион «пут» мәмілелері;

Тармақша 2

2) контрәріптес «колл» немесе «пут» опционының (ашық позицияны жабу) құнын ақшамен өтеген кезде: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1280 04 Опцион мәмілесі бойынша талаптар 2180 03 Опцион мәмілесі бойынша талаптар;

Тармақша 3

3) сатып алынатын активтердің құнына сатып алынған «колл» опционының талаптарына сәйкес базалық активті сатып алған кезде: Дт 1120 01 Өзгерістері пайда немесе зиян құрамында көрсетілетін, әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1140 01 Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1150 09 Металл шоттарда орналастырылған аффинирленген бағалы металдар 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері 2030 01 Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 1280 04 Опцион мәмілесі бойынша талаптар 2180 03 Опцион мәмілесі бойынша талаптар;

Тармақша 4

4) сатылатын активтердің құнына сатып алынған «пут» опционының талаптарына сәйкес базалық активті сатқан кезде: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1140 01 Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1150 09 Металл шоттарда орналастырылған аффинирленген бағалы металдар 1280 04 Опцион мәмілесі бойынша талаптар 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері 2030 01 Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері 2180 03 Опцион мәмілесі бойынша талаптар.

Тармақ 90

90. Туынды құралдармен бір тарап басқа тарапқа келісілген талаптармен келісілген баға бойынша болашақта базалық активті сатып алу немесе сату құқығын сататын (бұдан әрі – сатылған «колл» немесе «пут» опционы) операцияларды жүзеге асыру кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 8300 08 Сатылған опцион «пут» мәмілелері - контршот 8300 09 Сатылған опцион «колл» мәмілелері - контршот Кт 8600 08 Сатылған опцион «пут» мәмілелері 8600 09 Сатылған опцион «колл» мәмілелері; алатын сыйлықақы сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты Кт 3390 03 Опцион мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 03 Опцион мәмілесі бойынша міндеттемелер.

Тармақ 91

91. Сатылған опцион «колл» немесе «пут» ұйымның есеп саясаты белгілеген кезеңділікпен әділ құны бойынша қайта бағалаған кезде, сондай-ақ опцион жабылған күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сатылған опцион «колл» немесе «пут» әділ құнының оң өзгеруі сомасына: Дт 3390 03 Опцион мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 03 Опцион мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 6290 11 Опцион мәмілесі бойынша кіріс;

Тармақша 2

2) сатылған опцион «колл» немесе «пут» әділ құнының теріс өзгеруі сомасына: Дт 7480 11 Опцион мәмілесі бойынша шығыс Кт 3390 03 Опцион мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 03 Опцион мәмілесі бойынша міндеттемелер.

Тармақ 92

92. Ашық позицияны жабу немесе сатылған «колл» немесе «пут» опционының орындау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сатылған «колл» немесе «пут» опционының талаптарына сәйкес шартты талаптар мен шартты міндеттемелер сомасына: Дт 8300 08 Сатылған опцион «пут» мәмілелері - контршот 8300 09 Сатылған опцион «колл» мәмілелері - контршот Кт 8600 08 Сатылған опцион «пут» мәмілелері; 8600 09 Сатылған опцион «колл» мәмілелері;

Тармақша 2

2) контрәріптес сатылған «колл» немесе «пут» опционының құнын өтеген кезде (ашық позицияны жабу): Дт 3390 03 Опцион мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 03 Опцион мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат;

Тармақша 3

3) сатылатын активтердің құнына сатылған «колл» опционының талаптарына сәйкес базалық активті сатқан кезде: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 3390 03 Опцион мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 03 Опцион мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1140 01 Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1150 09 Металл шоттарда орналастырылған аффинирленген бағалы металдар 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері 2030 01 Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері;

Тармақша 4

4) сатып алынатын активтердің құнына сатылған «пут» опционының талаптарына сәйкес базалық активті сатып алған кезде: Дт 1130 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1140 01 Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын қысқа мерзімді қаржы активтері 1150 09 Металл шоттарда орналастырылған аффинирленген бағалы металдар 2020 01 Амортизацияланған құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері 2030 01 Өзге жиынтық кіріс арқылы әділ құны бойынша есепке алынатын ұзақ мерзімді қаржы активтері 3390 03 «Опцион мәмілесі бойынша міндеттемелер» 4170 03 Опцион мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат.

Тармақ 4. 4-параграф. Валюталық своппен операцияларды есепке алу

4-параграф. Валюталық своппен операцияларды есепке алу

Тармақ 93

93. Туынды құралмен алдын ала келісілген мерзім ішінде бір валютаны басқа валютаға айырбастау (бұдан әрі - валюталық своп) туралы келісім жасалатын операцияларды жүзеге асырған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1280 06 Своп мәмілесі бойынша талаптар Кт 3390 05 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер; және бір мезгілде, баланстан тыс есепте валюталарды кері айырбастау бойынша талаптар мен міндеттемелер сомалары көрсетіледі: Дт 8300 12 Басқа да туынды қаржы құралдары бойынша шартты талаптар Кт 8600 12 Басқа да туынды қаржы құралдары бойынша шартты міндеттемелер.

Тармақ 94

94. Валюталық свопты валюталау күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) алатын валюта сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты Кт 1280 06 Своп мәмілесі бойынша талаптар

Тармақша 2

2) аударылатын валюта сомасына: Дт 3390 05 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты.

Тармақ 95

95. Валюталық свопты ұйымның есеп саясаты белгілеген кезеңділікпен әділ құны бойынша қайта бағалаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) әділ құнының оң өзгеруі сомасына: Дт 1280 06 Своп мәмілесі бойынша талаптар 2180 04 Своп мәмілесі бойынша талаптар Кт 6290 13 Своп мәмілелері бойынша кіріс;

Тармақша 2

2) әділ құнының теріс өзгеруі сомасына: Дт 7480 13 Своп мәмілелері бойынша шығыс Кт 3390 05 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 04 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер; бір мезгілде есептегі оң және (немесе) теріс қайта бағалау сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 3390 05 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 04 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1280 06 Своп мәмілесі бойынша талаптар 2180 04 Своп мәмілесі бойынша талаптар.

Тармақ 96

96. Егер валюталық своп талаптарында сыйақы есептеу және төлеу көзделген болса, мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) кіріс сомасына: Дт 1280 06 Своп мәмілесі бойынша талаптар 2180 04 Своп мәмілесі бойынша талаптар Кт 6110 34 Сыйақы алуға байланысты басқа да кіріс;

Тармақша 2

2) шығыс сомасына: Дт 7310 25 Сыйақы төлеуге байланысты басқа да шығыс Кт 3390 05 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 04 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер.

Тармақ 97

97. Валюталық своп бойынша сыйақы төлеген немесе алған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) алынатын сыйақы сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты Кт 1280 06 Своп мәмілесі бойынша талаптар 2180 04 Своп мәмілесі бойынша талаптар;

Тармақша 2

2) төленетін сыйақы сомасына: Дт 3390 05 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 04 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты.

Тармақ 98

98. Валюталық свопты жабу бойынша валюталау күніне мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 8600 12 Басқа да туынды қаржы құралдары бойынша шартты міндеттемелер Кт 8300 12 Басқа да туынды қаржы құралдары бойынша шартты талаптар;

Тармақша 2

2) айырбасталатын валюта сомасына: валюталық своп құны оң болған кезде: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты 1280 06 Своп мәмілесі бойынша талаптар 2180 04 Своп мәмілесі бойынша талаптар; валюталық своп құны теріс болған кезде: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты 3390 05 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 04 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты.

Тармақ 5. 5-параграф. Пайыздық своппен операцияларды есепке алу

5-параграф. Пайыздық своппен операцияларды есепке алу

Тармақ 99

99. Туынды құралмен тараптар белгіленген және өзгермелі пайыздық ставкаларды қолдана отырып тұрақты пайыздық төлемдер алмасатын (бұдан әрі – пайыздық своп) операциялар жүзеге асырылған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) егер пайыздық своп шарттары бойынша төлемдер өзгермелі пайыздық ставка бойынша көзделсе, бірақ сомалар белгіленген пайыздық ставка бойынша алынған жағдайда: Дт 8300 04 Белгіленген пайыздық своп Кт 8600 04 Өзгермелі пайыздық своп;

Тармақша 2

2) егер пайыздық своп шарттары бойынша төлемдер белгіленген пайыздық ставкамен көзделсе, бірақ сомалар өзгермелі пайыздық ставка бойынша алынған жағдайда: Дт 8300 05 Өзгермелі пайыздық своп Кт 8600 05 Белгіленген пайыздық своп.

Тармақ 100

100. Пайыздық своп бойынша сыйақы түріндегі кіріс мен шығысты есептеген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

Тармақша 2

Тармақ 101

101. Пайыздық свопты ұйымның есеп саясаты белгілеген кезеңділікпен әділ құны бойынша қайта бағалаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) оң айырма сомасына: Дт 1280 06 Своп мәмілесі бойынша талаптар 2180 04 Своп мәмілесі бойынша талаптар Кт 6290 13 Своп мәмілелері бойынша кіріс;

Тармақша 2

2) теріс айырма сомасына: Дт 7480 13 Своп мәмілелері бойынша шығыс Кт 3390 05 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 04 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер; мәміленің әділ құнына есептелген оң/теріс түзету сомасына пайыздық своп: Дт 3390 05 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 04 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1280 06 Своп мәмілесі бойынша талаптар 2180 04 Своп мәмілесі бойынша талаптар.

Тармақ 102

102. Мерзімді төлемдерді жүргізу күніне пайыздық своп мәмілесінің талаптарына сәйкес мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) алынған сыйақы сомасына: Дт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты Кт 1280 06 Своп мәмілесі бойынша талаптар 2180 04 Своп мәмілесі бойынша талаптар;

Тармақша 2

2) төленген сыйақы сомасына: Дт 3390 05 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер 4170 04 Своп мәмілесі бойынша міндеттемелер Кт 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты.

Тармақ 103

103. Пайыздық своп мәмілесінің мерзімі аяқталған күні мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) пайыздық свопты сатып алу бойынша шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 8300 04 Белгіленген пайыздық своп Кт 8600 04 Өзгермелі пайыздық своп;

Тармақша 2

2) пайыздық свопты сату кезінде шартты талаптар мен міндеттемелер сомасына: Дт 8600 05 Белгіленген пайыздық своп Кт 8300 05 Өзгермелі пайыздық своп.

Тарау 8. 8-тарау. Хеджирлеудің бухгалтерлік есебі

8-тарау. Хеджирлеудің бухгалтерлік есебі

Тармақ 104

104. Хеджирленетін бап ретінде айқындалған бағалы қағаздардың, аффинирленген бағалы металдардың, шетел валютасының, қарыздардың, салымдардың бухгалтерлік есебі осы Нұсқаулықтың 3, 5, 6 және 7-тарауларында көзделген тәртіппен жүзеге асырылады.

Тармақ 105

105. Хеджирлеу құралы ретінде пайдаланылатын туынды құралдардың бухгалтерлік есебі хеджирлеу құралдарын қайта бағалаудан кіріс мен шығыс 5450 «Басқа да активтерді қайта бағалауға арналған резервтері» баланстық шотына жатқызылатын ақша қаражаты қозғалысын хеджирлеудің және таза инвестицияларды хеджирлеудің бухгалтерлік есебін қоспағанда, осы Нұсқаулықтың 8-тарауында көзделген тәртіппен жүзеге асырылады.

Бөлім 2. 2-бөлім. Сақтандыру және қайта сақтандыру операцияларының бухгалтерлік есебі

2-бөлім. Сақтандыру және қайта сақтандыру операцияларының бухгалтерлік есебі

Тарау 9. 9-тарау. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша аквизициялық ақша ағындарының бухгалтерлік есебі

9-тарау. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша аквизициялық ақша ағындарының бухгалтерлік есебі

Тармақ 1. 1-параграф. Сыйлықақыларды бөлу тәсілінде осындай шығындар туындаған сәттегі шығыс ретінде тану

1-параграф. Сыйлықақыларды бөлу тәсілінде осындай шығындар туындаған сәттегі шығыс ретінде тану

Тармақ 106

106. Аквизициялық ақша ағындарын есеп саясатына сәйкес аквизициялық шығын туындаған кезде шығыс ретінде танылған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) аквизициялық шығысты алдын ала төлеу сомасына: Дт 1610 01 Берілген қысқа мерзімді аванстар Кт 1010 Кассадағы ақша қаражаты 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты; аквизициялық шығысқа ұшырау фактісін растайтын құжаттар негізінде: Дт 7470 35 Аквизициялық шығыс Кт 1610 01 Берілген қысқа мерзімді аванстар;

Тармақша 2

2) төлеуге жататын сомаға аквизициялық шығысты есептеу кезінде: Дт 7470 35 Аквизициялық шығыс Кт 3390 41 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметі бойынша делдалдармен есеп айырысу 3390 43 Қайта сақтанушылармен есеп айырысу; аквизициялық шығысты төлеу кезінде: Дт 3390 41 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметі бойынша делдалдармен есеп айырысу 3390 43 Қайта сақтанушылармен есеп айырысу Кт 1010 Кассадағы ақша қаражаты 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты.

Тармақ 2. 2-параграф. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарының топтары бойынша бөлу

2-параграф. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарының топтары бойынша бөлу

Тармақ 107

107. Егер аквизициялық ақша ағындары есепке алу саясатына сәйкес жүйелі және ұтымды әдісті пайдалана отырып, сақтандыру шарттарының топтары бойынша бөлінген жағдайда, онда сақтандыру шарттарының тобы танылған сәтке дейін аквизициялық шығысты төлеу (шарттардың талаптарына толық немесе ішінара байланысты) кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) аквизициялық шығысты алдын ала төлеу сомасына: Дт 1610 01 Берілген қысқа мерзімді аванстар Кт 1010 Кассадағы ақша қаражаты 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты; аквизициялық шығысты өткізу фактісін растайтын құжаттар негізінде: Дт 1620 04 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша аквизициялық шығыс бойынша талаптар Кт 1610 01 Берілген қысқа мерзімді аванстар;

Тармақша 2

2) төлеуге жататын аквизициялық шығыс сомасына: Дт 1620 04 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша аквизициялық шығыс бойынша талаптар Кт 3390 41 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметі бойынша делдалдармен есеп айырысу 3390 43 Қайта сақтанушылармен есеп айырысу; 3350 Еңбекке ақы төлеу бойынша қысқа мерзімді берешек және бір мезгілде: Дт 3390 41 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметі бойынша делдалдармен есеп айырысу 3390 43 Қайта сақтанушылармен есеп айырысу Кт 1010 Кассадағы ақша қаражаты 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты.

Тармақ 108

108. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарының тобы танылған кезде танылатын сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарының тобына жататын аквизициялық шығыс сомасына: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа Кт 1620 04 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша аквизициялық шығыс бойынша талаптар.

Тармақ 109

109. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарты танылғаннан кейін аквизициялық шығыс төленген жағдайда мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сақтандыру шарттарының тобына жататын аквизициялық ақша ағындары бойынша міндеттемелер сомасына: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау. 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа Кт 3390 41 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметі бойынша делдалдармен есеп айырысу; және бір мезгілде: Дт 3390 41 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметі бойынша делдалдармен есеп айырысу; Кт 1010 Кассадағы ақша қаражаты 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты.

Тармақ 110

110. Аквизициялық ақша ағындарын есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен бөлу кезінде: Дт 7470 35 Аквизициялық шығыс Кт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау.

Тармақ 111

111. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша аквизициялық шығыс бойынша талаптар құнсызданған жағдайда, аквизициялық шығыстың құнсыздануынан зиянды жабуға құрылған резервтер (провизиялар) сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 7440 24 Аквизициялық ақша ағындарының құнсыздануы бойынша резервтерді (провизияларды) қалыптастыру бойынша шығыс Кт 1290 42 Аквизициялық ақша ағындары бойынша талаптар бойынша резервтер (провизиялар).

Тармақ 112

112. Аквизициялық шығыстың құнсыздануынан зиянды жабуға қалыптастырылған резервтер (провизиялар) қалпына келтірілген жағдайда, мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1290 42 Аквизициялық ақша ағындары бойынша талаптар бойынша резервтер (провизиялар) Кт 6240 42 Аквизициялық ақша ағындарының құнсыздануы бойынша резервтерді (провизияларды) қалпына келтіруден (жоюдан) түскен кіріс.

Тармақ 113

113. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша аквизициялық шығыс бойынша талап аквизициялық шығыстың құнсыздануынан зиянды жабуға құрылған резервтер (провизиялар) есебінен есептен шығарылған жағдайда, мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1290 42 Аквизициялық ақша ағындары бойынша талаптар бойынша резервтер (провизиялар) Кт 1620 04 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша аквизициялық шығыс бойынша талаптар.

Тарау 10. 10-тарау. Сыйлықақыны бөлу әдісі бойынша сақтандыру және қайта сақтандыру операцияларының бухгалтерлік есебі

10-тарау. Сыйлықақыны бөлу әдісі бойынша сақтандыру және қайта сақтандыру операцияларының бухгалтерлік есебі

Тармақ 1. 1-параграф. Сыйлықақыларды бөлу тәсілін пайдалана отырып, сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

1-параграф. Сыйлықақыларды бөлу тәсілін пайдалана отырып, сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

Тармақ 114

114. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарының топтарын бастапқы тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: сақтандыру (қайта сақтандыру) шарты бойынша сыйлықақы сомасына: Дт 3390 18 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 3390 19 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 4040 17 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 4040 18 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары Кт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау. сақтандыру сыйлықақысын нақты алған кезде: Дт 1010 Кассадағы ақша қаражаты 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты Кт 3390 18 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 3390 19 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 4040 17 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 4040 18 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары.

Тармақ 115

115. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарты бойынша сыйлықақы сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарының тобы танылған күннен бұрын төленген жағдайда мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: сақтандыру сыйлықақысын нақты алған кезде: Дт 1010 Кассадағы ақша қаражаты 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты Кт 3510 41 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметі бойынша алынған аванстар; сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарының тобы танылған кезде: Дт 3510 41 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметі бойынша алынған аванстар Кт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау.

Тармақ 116

116. Сақтандыру сыйлықақысына түзету коэффициенті қолданылған жағдайда мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 5610 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметі бойынша алынған аванстар. Кт 5460 Басқа да резервтер.

Тармақ 117

117. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша ақша ағындары бойынша міндеттеме амортизациялау кезінде қызмет көрсетудің әрбір кезеңіне мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау Кт 6280 41 Сақтандыру түсімі (сақтандырудан кіріс).

Тармақ 118

118. Туындаған сақтандыру зияны бойынша міндеттемелер туындаған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 7470 40 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметіне байланысты шығыс Кт 3390 17 Туындаған шығын бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер.

Тармақ 119

119. Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы сақтанушыға (пайда алушыға) сақтандыру төлемін жүзеге асырған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сақтандыру (қайта сақтандыру) шарты бойынша сақтандыру түсімінің сомасына: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер Кт 6280 41 Сақтандыру түсімі (сақтандырудан кіріс); 2) төлеуге жататын ақшаның туындаған сақтандыру шығыны бойынша қалыптасқан міндеттеме сомасынан асып кеткен сомасына Дт 3390 17 Туындаған шығын бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 7470 41 Төлем бойынша сақтандыру шығысы 7470 42 Қайта сақтандыру бойынша сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру бойынша шығыс Кт 3390 43 Қайта сақтанушылармен есеп айырысу 3390 44 Сақтанушылармен есеп айырысу; және бір мезгілде: Дт 7470 41 Төлем бойынша сақтандыру шығысы 7470 42 Қайта сақтандыру бойынша сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру бойынша шығыс Кт 7470 40 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметіне байланысты шығыс;

Тармақша 3

3) нақты төленетін ақша сомасына: Дт 3390 43 Қайта сақтанушылармен есеп айырысу 3390 44 Сақтанушылармен есеп айырысу Кт 1010 Кассадағы ақша қаражаты 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты;

Тармақша 4

4) туындаған сақтандыру жағдайы бойынша қайта сақтандыру шарты болған жағдайда: қайта сақтандыру бойынша шығыс сомасына: Дт 7470 42 Қайта сақтандыру бойынша сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру бойынша шығыс Кт 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау» 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау»; және бір мезгілде, тиесілі өтем сомасына: Дт 1280 46 Қайта сақтандырушыларға қойлатын талаптар Кт 6280 55 Қайта сақтандырудан кіріс;

Тармақша 5

5) қайта сақтандыру ұйымынан тиесілі өтемді нақты алған кезде: Дт 1010 Кассадағы ақша қаражаты 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты Кт 1280 46 Қайта сақтандырушыларға қойлатын талаптар.

Тармақ 120

120. Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді көрсету үшін мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 7470 34 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету түріндегі сақтандыру шығысы Кт 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету.

Тармақ 121

121. Тәуекелді түзетуді аржылық емес тәуекелге азайтудан кірісті тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету Кт 6280 33 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді азайтудан кіріс.

Тармақ 122

122. Ақшаның уақытша құнының әсерін көрсету кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағындары міндеттемесі бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 7470 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық шығыс Кт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау;

Тармақша 2

2) қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 7470 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық шығыс Кт 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету.

Тармақ 123

123. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарты мерзімінен бұрын бұзылған жағдайда, сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы мынадай бухгалтерлік жазбаларды жүзеге асырады:

Тармақша 1

1) төленбеген сақтандыру сыйлықақылары болған жағдайда: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау Кт 3390 18 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 3390 19 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары; 4040 17 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 4040 18 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары;

Тармақша 2

2) қайтаруға жататын ақша сомасына: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау Кт 3390 43 Қайта сақтанушылармен есеп айырысу 3390 44 Сақтанушылармен есеп айырысу;

Тармақша 3

Тармақ 2. 2-параграф. Ұсталатын қайта сақтандыру шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

2-параграф. Ұсталатын қайта сақтандыру шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

Тармақ 124

124. Ұсталатын қайта сақтандыру шарттарының тобын бастапқы тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: қайта сақтандыру ұйымы алдындағы міндеттемелер сомасына: Дт 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау» 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау» Кт 1620 06 Қайта сақтандыру активі бойынша болашақ ақша ағындарын бағалау; 2060 05 Қайта сақтандыру активі бойынша болашақ ақша ағындарын бағалау; ұсталатын қайта сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер сомасына: Дт 1620 06 Қайта сақтандыру активі бойынша болашақ ақша ағындарын бағалау 2060 05 Қайта сақтандыру активі бойынша болашақ ақша ағындарын бағалау Кт 3390 42 Қайта сақтандырушылармен есеп айырысу нақты ақы төлеу кезінде: Дт 3390 42 Қайта сақтандырушылармен есеп айырысу Кт 1010 Кассадағы ақша қаражаты 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты; цедент комиссиясының сомасына: Дт 1630 Басқа да қысқа мерзімді активтер. Кт 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау» 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау»; цедент комиссиясын нақты алған кезде: Дт 1010 Кассадағы ақша қаражаты 1030 Ағымдағы шоттардағы ақша қаражаты. Кт 1630 Басқа да қысқа мерзімді активтер.

Тармақ 125

125. Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау амортизациясынан шығысты тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 7470 37 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау амортизациясы бойынша шығыс Кт 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау» 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау».

Тармақ 126

126. Қайта сақтандыру активін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қалыптастыру кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1280 61 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі 2060 03 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі Кт 6280 56 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активін қалыптастырудан кіріс.

Тармақ 127

127. Қайта сақтандыру активін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша азайтудан шығысты тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 7470 33 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді азайту бойынша шығыс Кт 1280 61 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі 2060 03 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі.

Тармақ 128

128. Ұсталатын қайта сақтандыру шарттары мерзімінен бұрын бұзылған жағдайда мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) төленбеген сыйлықақы сомасына: Дт 1620 06 Қайта сақтандыру активі бойынша болашақ ақша ағындарын бағалау; 2060 05 Қайта сақтандыру активі бойынша болашақ ақша ағындарын бағалау Кт 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау

Тармақша 2

2) қайта сақтандыру ұйымына қойылатын талаптар сомасына: Дт 1280 46 Қайта сақтандырушыларға қойылатын талаптар Кт 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 1280 61 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі 2060 03 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі;

Тармақша 3

3) нақты алынған ақша сомасына: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1280 46 Қайта сақтандырушыларға қойылатын талаптар.

Тарау 11. 11-тарау. Жалпы бағалау моделі бойынша сақтандыру және қайта сақтандыру операцияларының бухгалтерлік есебі

11-тарау. Жалпы бағалау моделі бойынша сақтандыру және қайта сақтандыру операцияларының бухгалтерлік есебі

Тармақ 1. 1-параграф. Ауыртпалық салынбаған сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

1-параграф. Ауыртпалық салынбаған сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

Тармақ 129

129. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары топтарын бастапқы тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: сақтандыру (қайта сақтандыру) шарты бойынша сыйлықақы сомасына: Дт 3390 18 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 3390 19 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары; 4040 17 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 4040 18 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары Кт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 3390 23 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету. сақтандыру сыйлықақысын нақты алған кезде: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 3390 18 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 3390 19 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары; 4040 17 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 4040 18 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары.

Тармақ 130

130. Егер сақтанушы (қайта сақтанушы) бірінші төлемді сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарының тобын тану күнінен бұрын жасаған болса: сақтандыру сыйлықақысын нақты алған кезде: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 3510 41 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметі бойынша алынған аванстар; сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарының тобын тану кезінде: Дт 3510 41 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметі бойынша алынған аванстар. Кт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 3390 23 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету.

Тармақ 131

131. Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді азайтудан кірісті тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету Кт 6280 33 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді азайтудан кіріс.

Тармақ 132

132. Шартта көзделген қызметтер үшін маржаның амортизациясынан кірісті тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 3390 23 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа Кт 6280 34 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа амортизациясынан кіріс.

Тармақ 133

133. Болашақ кезеңдердің қызметтеріне жататын қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету ұлғайған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 3390 23 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа Кт 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету; 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету.

Тармақ 134

134. Ақшалай қаражаттың болашақ ағындарының келтірілген құнын есептік бағалау ұлғайған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 3390 23 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа Кт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау.

Тармақ 135

135. Болашақ кірісті арттыратын болашақ байланысты ақша ағындары туралы күтулер өзгерген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) болашақ кезеңдердің қызметтеріне жататын қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді азайтқан кезде: Дт 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету; 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету Кт 3390 23 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа;

Тармақша 2

2) ақшалай қаражаттың болашақ ағындарының келтірілген құнын есептік бағалау азайған кезде: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау Кт 3390 23 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа.

Тармақ 136

136. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарты мерзімінен бұрын бұзылған жағдайда сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы мынадай бухгалтерлік жазбаларды жүзеге асырады:

Тармақша 1

1) төленбеген сақтандыру сыйлықақылары болған жағдайда: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 3390 23 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету; 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету Кт 3390 18 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 3390 19 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары; 4040 17 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 4040 18 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары;

Тармақша 2

2) төленуге тиіс ақша сомасына: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 3390 23 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету Кт 3390 43 Қайта сақтанушылармен есеп айырысу 3390 44 Сақтанушылармен есеп айырысу;

Тармақша 3

3) нақты төленетін ақша сомасына: Дт 3390 43 Қайта сақтанушылармен есеп айырысу 3390 44 Сақтанушылармен есеп айырысу Кт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат.

Тармақ 2. 2-параграф. Ауыртпалық салынбаған сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары топтарының кейіннен олар бойынша ауыртпалық туындаған кездегі бухгалтерлік есебі

2-параграф. Ауыртпалық салынбаған сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары топтарының кейіннен олар бойынша ауыртпалық туындаған кездегі бухгалтерлік есебі

Тармақ 137

137. Осы тараудың 1-параграфына сәйкес есепке алынатын, кейіннен сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарының ауыртпалық салынған тобын құратын сақтандыру шарттарының болашақта байланысты ақша ағындарына қатысты күтулер өзгерген кезде:

Тармақша 1

1) шартта көзделген қызметтер үшін маржа шотында есепте тұрған қалдықтар шегіндегі сомаға мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 3390 23 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа Кт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету;

Тармақша 2

2) болашақ ақшалай қаражат ағынын бағалауға байланысты қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді түзету мынадай бухгалтерлік жазбамен көрсетіледі: Дт 7470 31 Зиянның компоненті түріндегі сақтандыру шығысы Кт 3390 14 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша) 4040 15 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша);

Тармақша 3

3) шарттардың ауыртпалық салынған тобы бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша зиянның компонентін тану мынадай бухгалтерлік жазбамен көрсетіледі: Дт 7470 31 Зиянның компоненті түріндегі сақтандыру шығысы Кт 3390 13 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер) 4040 14 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша).

Тармақ 3. 3-параграф. Ауыртпалық салынған сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

3-параграф. Ауыртпалық салынған сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

Тармақ 138

138. Сақтандыру шарттарының ауыртпалық салынған топтары бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарының топтарын бастапқы тану осы топтарға ауыртпалық салынған күні жүзеге асырылады, бұл ретте мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: сақтандыру (қайта сақтандыру) шарты бойынша сыйлықақы сомасына: Дт 3390 18 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 3390 19 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары; 4040 17 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 4040 18 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары Кт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету; және бір мезгілде зиян компоненті сомасына: Дт 7470 31 Зиянның компоненті түріндегі сақтандыру шығысы Кт 3390 13 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер) 4040 14 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша) 3390 14 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша) 4040 15 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша); сақтандыру сыйлықақысын алған күнге: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 3390 18 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 3390 19 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 4040 17 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 4040 18 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары;

Тармақ 139

139. Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді азайтудан кірісті тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) зиянның компоненті бойынша: Дт 3390 14 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша) 4040 15 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша) Кт 6280 31 Зиянның компоненті бойынша шығысты түзету;

Тармақша 2

2) кіріс компоненті бойынша: Дт 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету Кт 6280 33 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді азайтудан кіріс.

Тармақ 140

140. Сақтандыру (қайта сақтандыру) шартын мерзімінен бұрын бұзған жағдайда сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы мынадай бухгалтерлік жазбаларды жүзеге асырады:

Тармақша 1

1) төленбеген сақтандыру сыйлықақылары болған жағдайда: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету; 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету Кт 3390 18 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 4040 17 Сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 3390 19 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары 4040 18 Шығарылған қайта сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақылары.

Тармақ 141

141. Осы тараудың 1-параграфына сәйкес есепке алынатын, кейіннен сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарының ауыртпалық салынған тобын құратын сақтандыру шарттарының болашақ байланысты ақша ағындарына қатысты күтулер өзгерген кезде:

Тармақша 1

Тармақша 2

2) болашақ ақша ағындарын бағалауға байланысты қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді түзету мынадай бухгалтерлік жазбамен көрсетіледі: Дт 7470 31 Зиянның компоненті түріндегі сақтандыру шығысы Кт 3390 14 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша) 4040 15 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша);

Тармақша 3

Тармақ 4. 4-параграф. Кейіннен ауыртпалық салынбайтын, ауыртпалық салынған сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

4-параграф. Кейіннен ауыртпалық салынбайтын, ауыртпалық салынған сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

Тармақ 142

142. Осы тараудың 3-параграфына сәйкес есепке алынатын сақтандыру шарттарының болашақ кірісін арттыратын болашақ байланысты ақша ағындарына қатысты күтулер өзгерген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады

Тармақша 1

1) бұрын танылған зиян компоненті шегіндегі сомаға: Дт 3390 13 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер) 4040 14 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша) 3390 14 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша) 4040 15 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша) Кт 6280 31 Зиянның компоненті бойынша шығысты түзету;

Тармақша 2

2) шартта көзделген қызметтер үшін маржа бұрын танылған шығын компонентінен асып кеткен сомаға танылған кезде: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау Кт 3390 23 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа.

Тармақ 5. 5-параграф. Ұсталатын қайта сақтандыру шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

5-параграф. Ұсталатын қайта сақтандыру шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

Тармақ 143

143. Қайта сақтандыру шарттарын жасау кезінде таза шығындылық туындайтын ұсталатын қайта сақтандыру шарттарының тобын бастапқы тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 1280 59 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 2060 02 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 1280 61 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі 2060 03 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі Кт 1620 06 Қайта сақтандыру активі бойынша болашақ ақша ағындарын бағалау 2060 05 Қайта сақтандыру активі бойынша болашақ ақша ағындарын бағалау; ұсталатын қайта сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер сомасына: Дт 1620 06 Қайта сақтандыру активі бойынша болашақ ақша ағындарын бағалау 2060 05 Қайта сақтандыру активі бойынша болашақ ақша ағындарын бағалау Кт 3390 42 Қайта сақтандырушылармен есеп айырысу; нақты төлем кезінде: Дт 3390 42 Қайта сақтандырушылармен есеп айырысу Кт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат.

Тармақ 144

144. Қайта сақтандыру шарттарын жасау кезінде таза пайда туындайтын ұсталатын қайта сақтандыру шарттарының тобын бастапқы тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 1280 61 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі 2060 03 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі Кт 3390 55 Ұсталатын қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 4040 16 Ұсталатын қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 1620 06 Қайта сақтандыру активі бойынша болашақ ақша ағындарын бағалау 2060 05 Қайта сақтандыру активі бойынша болашақ ақша ағындарын бағалау; ұсталатын қайта сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер сомасына: Дт 1620 06 Қайта сақтандыру активі бойынша болашақ ақша ағындарын бағалау; 2060 05 Қайта сақтандыру активі бойынша болашақ ақша ағындарын бағалау Кт 3390 42 Қайта сақтандырушылармен есеп айырысу; нақты төлем кезінде: Дт 3390 42 Қайта сақтандырушылармен есеп айырысу Кт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат; цедент комиссиясының сомасына: Дт 1630 Басқа қысқа мерзімді активтер Кт 1280 59 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 2060 02 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 3390 55 Ұсталатын қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 4040 16 Ұсталатын қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау; және бір мезгілде: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат. Кт 1630 Басқа да қысқа мерзімді активтер.

Тармақ 145

145. Шартта көзделген қызметтер үшін маржаның амортизациясынан шығысты тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 7470 36 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржаның амортизациясы түріндегі шығыс Кт 1280 59 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 2060 02 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа.

Тармақ 146

146. Қайта сақтандыру шарты бойынша шартта көзделген қызметтер үшін маржа бойынша қаржы шығысының сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 7470 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық шығыс Кт 3390 55 Ұсталатын қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 4040 16 Ұсталатын қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа.

Тармақ 147

147. Шартта көзделген қызметтер үшін маржаның амортизациясынан кірісті тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 3390 55 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 4040 16 Ұсталатын қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа Кт 6280 34 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа амортизациясынан кіріс.

Тармақ 148

148. Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активінің азаюынан шығысты тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 7470 33 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді азайту бойынша шығыс Кт 1280 61 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі 2060 03 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі.

Тармақ 149

149. Ұсталатын қайта сақтандыру шарттары мерзімінен бұрын бұзылған жағдайда мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

Тармақша 2

2) қайта сақтандыру ұйымына қойылатын талаптар сомасына: Дт 1280 46 Қайта сақтандырушыларға қойылатын талаптар 3390 55 Ұсталатын қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 4040 16 Ұсталатын қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа Кт 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 1280 59 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 2060 02 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 1280 61 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі 2060 03 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі;

Тармақша 3

Тармақ 150

150. Егер базалық сақтандыру шарттарының тобына ауыртпалық салынған болса, ұсталатын қайта сақтандыру шарттарының тобын бастапқы тану кезінде зиянды өтеу компонентінің сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 1280 64 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа зиянын өтеу компоненті 2060 04 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа зиянын өтеу компоненті Кт 6280 55 Қайта сақтандырудан кіріс.

Тармақ 151

151. Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активін тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 1280 62 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 2060 06 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 1280 63 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету 2060 07 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету Кт 6280 40 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметіне байланысты кіріс.

Тармақ 6. 6-параграф. Ақшаның уақытша құнының ықпалы және қаржылық тәуекелдің әсері операцияларының бухгалтерлік есебі

6-параграф. Ақшаның уақытша құнының ықпалы және қаржылық тәуекелдің әсері операцияларының бухгалтерлік есебі

Тармақ 152

152. Есеп саясатына сәйкес сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша пайда немесе зиян құрамында ақшаның уақытша құнының ықпалын және қаржылық тәуекелдің әсерін көрсету кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) туындаған шығын бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 7470 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық шығыс Кт 3390 17 Туындаған шығын бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 4040 21 Туындаған шығын бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер;

Тармақша 2

2) туындаған шығын бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 7470 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық шығыс Кт 3390 21 Туындаған шығын бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету 4040 22 Туындаған шығын бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету;

Тармақша 3

3) жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 7470 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық шығыс Кт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау;

Тармақша 4

4) маржа бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 7470 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық шығыс 3390 23 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа Кт 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа;

Тармақша 5

5) қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 7470 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық шығыс 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету; Кт 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету;

Тармақша 6

6) зиян компоненті бойынша қаржылық шығыс сомасына (жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша): Дт 7470 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық шығыс 3390 13 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер) Кт 4040 14 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша);

Тармақша 7

7) туындаған шығын бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер бойынша қаржылық кіріс сомасын: Дт 3390 17 Туындаған шығын бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 21 Туындаған шығын бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер Кт 6280 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық кіріс;

Тармақша 8

8) туындаған шығын бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 3390 21 Туындаған шығын бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету 4040 22 Туындаған шығын бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету Кт 6280 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық кіріс;

Тармақша 9

9) жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау Кт 6280 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық кіріс;

Тармақша 10

10) маржа бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 3390 23 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа. Кт 6280 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық кіріс;

Тармақша 11

11) қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету; 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету Кт 6280 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық кіріс;

Тармақша 12

12) зиянның компоненті бойынша қаржылық кіріс сомасына (жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша): Дт 3390 13 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер) 4040 14 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша) Кт 6280 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық кіріс.

Тармақ 153

153. Есеп саясатына сәйкес сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша басқа жиынтық кірістің құрамында ақшаның уақытша құнының ықпалын және қаржылық тәуекелдің әсерін көрсету кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) туындаған шығын бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел Кт 3390 17 Туындаған шығын бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 21 Туындаған шығын бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер;

Тармақша 2

2) туындаған шығын бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел Кт 3390 21 Туындаған шығын бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету 4040 22 Туындаған шығын бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету;

Тармақша 3

3) жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел Кт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау;

Тармақша 4

4) маржа бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел Кт 3390 23 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа;

Тармақша 5

5) қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел Кт 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету; 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету;

Тармақша 6

6) зиянның компоненті бойынша қаржылық шығыс сомасына (жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау): Дт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел Кт 3390 13 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер) 4040 14 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша);

Тармақша 7

7) туындаған шығын бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 3390 17 Туындаған шығын бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 21 Туындаған шығын бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер Кт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел;

Тармақша 8

8) туындаған шығын бойынша бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 3390 21 Туындаған шығын бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету 4040 22 Туындаған шығын бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету Кт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел;

Тармақша 9

9) жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау Кт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел;

Тармақша 10

10) маржа бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 3390 23 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа 4040 12 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша маржа. Кт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел;

Тармақша 11

11) қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 3390 12 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету; 4040 13 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету Кт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел;

Тармақша 12

12) зиянның компоненті бойынша қаржылық кіріс сомасына (жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша): Дт 3390 13 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер) 4040 14 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша) Кт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел.

Тармақ 154

154. Есеп саясатына сәйкес ұсталатын қайта сақтандыру шарттары бойынша пайда немесе шығынның құрамында ақшаның уақытша құнының ықпалын және қаржылық тәуекелдің әсерін көрсету кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау Кт 6280 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық кіріс;

Тармақша 2

2) маржа бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 1280 59 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 2060 02 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа Кт 6280 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық кіріс;

Тармақша 3

3) қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 1280 61 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі 2060 03 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі Кт 6280 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық кіріс;

Тармақша 4

4) туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 1280 62 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 2060 06 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау Кт 6280 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық кіріс;

Тармақша 5

5) туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 1280 63 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету 2060 07 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету Кт 6280 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық кіріс;

Тармақша 6

6) күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 7470 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық шығыс Кт 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау;

Тармақша 7

7) маржа бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 7470 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық шығыс Кт 1280 59 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 2060 02 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа;

Тармақша 8

8) қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 7470 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық шығыс Кт 1280 61 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі 2060 03 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі;

Тармақша 9

9) туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 7470 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық шығыс Кт 1280 62 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 2060 06 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау;

Тармақша 10

10) туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 7470 32 Сақтандыру (қайта сақтандыру) бойынша қаржылық шығыс Кт 1280 63 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету 2060 07 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету.

Тармақ 155

155. Есеп саясатына сәйкес ұсталатын қайта сақтандыру шарттары бойынша басқа жиынтық кірістің құрамында ақшаның уақытша құнының ықпалын және қаржылық тәуекелдің әсерін көрсету кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау Кт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел;

Тармақша 2

2) маржа бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 1280 59 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 2060 02 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа Кт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел;

Тармақша 3

3) қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 1280 61 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі 2060 03 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі Кт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел;

Тармақша 4

4) туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 1280 62 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 2060 06 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау Кт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел;

Тармақша 5

5) туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 1280 63 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету 2060 07 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету Кт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел;

Тармақша 6

6) күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел Кт 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау;

Тармақша 7

7) маржа бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел Кт 1280 59 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа 2060 02 Қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа;

Тармақша 8

8) қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел Кт 1280 61 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі 2060 03 Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі;

Тармақша 9

9) туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел Кт 1280 62 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау 2060 06 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау;

Тармақша 10

10) туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 5461 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша қаржылық тәуекел Кт 1280 63 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету 2060 07 Туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету.

Тармақ 7. 7-параграф. Сақтандыру төлемдері бойынша операциялардың бухгалтерлік есебі

7-параграф. Сақтандыру төлемдері бойынша операциялардың бухгалтерлік есебі

Тармақ 156

156. Туындаған сақтандыру шығыны бойынша міндеттеме туындаған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 7470 40 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметіне байланысты шығыс Кт 3390 17 Туындаған шығын бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер.

Тармақ 157

157. Туындаған шығын бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету туындаған кезде: Дт 7470 40 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметіне байланысты шығыс Кт 3390 21 Туындаған шығын бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету.

Тармақ 158

158. Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы сақтанушыға (пайда алушыға) сақтандыру төлемін төлеген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) ауыртпалық салынбаған сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша сақтандыру түсімінің сомасына: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау Кт 6280 41 Сақтандыру түсімі (сақтандырудан кіріс); төленуге тиіс ақша сомасына: Дт 3390 17 Туындаған шығын бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 7470 41 Төлем бойынша сақтандыру шығысы 7470 42 Қайта сақтандыру бойынша сақтандыру төлемдерін төлеу бойынша шығыс Кт 3390 43 Қайта сақтанушылармен есеп айырысу 3390 44 Сақтанушылармен есеп айырысу; және бір мезгілде: Дт 7470 41 Төлем бойынша сақтандыру шығысы 7470 42 Қайта сақтандыру бойынша сақтандыру төлемдерін төлеу бойынша шығыс Кт 7470 40 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметіне байланысты шығыс;

Тармақша 2

2) ауыртпалық салынған сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарының тобы бойынша (инвестициялық құрауыштарды қоспағанда) сақтандыру түсімінің сомасына: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын жабудың қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау Кт 6280 41 Сақтандыру түсімі (сақтандырудан кіріс); және бір мезгілде төленуге тиіс сомаға (инвестициялық құрауыштарды қоспағанда): Дт 3390 17 Туындаған шығын бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 7470 41 Төлем бойынша сақтандыру шығысы 7470 42 Қайта сақтандыру бойынша сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру бойынша шығыс 3390 13 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер) 4040 14 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша) 3390 14 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша) 4040 15 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша) Кт 3390 43 Қайта сақтанушылармен есеп айырысу 3390 44 Сақтанушылармен есеп айырысу; және бір мезгілде: Дт 7470 41 Төлем бойынша сақтандыру шығысы 7470 42 Қайта сақтандыру бойынша сақтандыру төлемдерін жүзеге асыру бойынша шығыс Кт 7470 40 Сақтандыру (қайта сақтандыру) қызметіне байланысты шығыс;

Тармақша 3

3) кейіннен сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша (инвестициялық құрамдас бөліктерді қоспағанда)сақтандыру түсімінің сомасына ауыртпалықсыз болатын сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары өтемінің қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары өтемінің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау Кт 6280 41 Сақтандыру түсімі (сақтандырудан кіріс); ауыртпалық салынған сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарының топтары бойынша шығынды қалпына келтіру сомасына: Дт 3390 13 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер) 4040 14 Шығын компоненті (сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттарын өтеудің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша) Кт 6280 31 Зиянның компоненті бойынша шығысты түзету;

Тармақша 4

4) сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша инвестициялық құрамдас бөлікті төлеу кезінде: Дт 3390 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары өтемінің қалған бөлігі бойынша ақша ағындары бойынша міндеттемелер 4040 11 Сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары өтемінің қалған бөлігі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау Кт 3390 43 Қайта сақтанушылармен есеп айырысу 3390 44 Сақтанушылармен есеп айырысу;

Тармақша 5

5) нақты төленген ақша сомасына: Дт 3390 43 Қайта сақтанушылармен есеп айырысу 3390 44 Сақтанушылармен есеп айырысу Кт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат;

Тармақша 6

6) төленуге жататын ақша сомасына туындаған сақтандыру жағдайы бойынша қайта сақтандыру шарты болған жағдайда: Дт 7470 41 Төлем бойынша сақтандыру шығысы Кт 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау; Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалаудың амортизациядан шығысын тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 7470 37 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау амортизациясы бойынша шығыс Кт 1280 58 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау 2060 01 Қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау; және бір мезгілде тиесілі өтем сомасына: Дт 1280 46 Қайта сақтандырушыларға қойылатын талаптар Кт 6280 55 Қайта сақтандырудан кіріс; қайта сақтандыру ұйымынан тиесілі өтемді нақты алған кезде: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1280 46 Қайта сақтандырушыларға қойылатын талаптар.

Тармақ 8. 8-параграф. Берілген қарыздар бойынша операциялардың бухгалтерлік есебі

8-параграф. Берілген қарыздар бойынша операциялардың бухгалтерлік есебі

Тармақ 159

159. Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы сақтанушыларға сатып алу сомасы шегінде қарыз берген кезде берілген қарыз сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1110 21 Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар 2010 21 Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар Кт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат.

Тармақ 160

160. Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы қарыз шартына сәйкес сыйақы есептеген кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сыйақы түрінде есептелген кіріс сомасына: Дт 1270 25 Клиенттерге берілген қарыздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс Кт 6110 32 Қарыздар бойынша сыйақы алуға байланысты кіріс;

Тармақша 2

2) негізгі борышты және есептелген сыйақыны өтеу сомасына: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1110 21 Клиенттерге берілген қысқа мерзімді қарыздар 2010 21 Клиенттерге берілген ұзақ мерзімді қарыздар 1270 25 Клиенттерге берілген қарыздар бойынша сыйақы түрінде есептелген кіріс.

Тарау 12. 12-тарау. Қайта сақтандыру операцияларының бухгалтерлік есебі

12-тарау. Қайта сақтандыру операцияларының бухгалтерлік есебі

Тармақ 161

161. Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымына сақтандыру нәтижесінде өтелген шығынға жауапты тұлғаға сақтанушының (сақтандырылушының) талап ету құқығы (бұдан әрі – регрессиялық талап) ауысқан кезде сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы төленген сома шегінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) регрессиялық талап сомасына: Дт 1280 44 Келтірілген зиян үшін жауапты тұлғаға қойылатын талаптар Кт 6280 43 Регрестік талаптар мен зиянды өтеуге байланысты кіріс (суброгация);

Тармақша 2

2) ақшаны немесе мүлікті нақты алған кезде: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат 1300 Қорлар 2410 Негізгі құрал-жабдықтар Кт 1280 44 Келтірілген зиян үшін жауапты тұлғаға қойылатын талаптар.

Тармақ 162

162. Сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы келтірілген зиян үшін жауапты тұлғадан алынған регрессиялық талап бойынша өтемді қайта сақтандыру шартына сәйкес қайта сақтандыру ұйымына берген кезде сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымы өтеу сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) қайта сақтандыру ұйымына тиесілі өтем бойынша есептелген шығыстың сомасына: Дт 7470 44 Қайта сақтандырушыға регрестік талаптар мен шығынды өтеу бойынша шығыс (суброгация) Кт 3390 45 Қайта сақтандырушыға регрестік талаптар мен шығынды өтеу бойынша есептелген шығыс (суброгация);

Тармақша 2

2) төленетін өтемақы сомасына: Дт 3390 45 Қайта сақтандырушыға регрестік талаптар мен шығынды өтеу бойынша есептелген шығыс (суброгация) Кт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат.

Тарау 13. 13-тарау. Тікелей реттеу операцияларының бухгалтерлік есебі

13-тарау. Тікелей реттеу операцияларының бухгалтерлік есебі

Тармақ 163

163. Жәбірленуші көлік құралдары иелерінің жауапкершілігін міндетті сақтандыру шартын жасасқан сақтандырушыға жүгінген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) пайда алушымен есеп айырысу бойынша міндеттемелерді және тікелей реттеу бойынша жауапты сақтандырушыға қойылатын талаптарды есептеу кезінде: Дт 1280 54 Жауапты сақтандырушыға тікелей реттеу бойынша қойылатын талап Кт 3390 53 Тікелей сақтандырушының пайда алушымен тікелей реттеу бойынша есеп айырысуы;

Тармақша 2

2) өтемақы сомасына тікелей реттеу бойынша пайда алушыға өтемақы бойынша ақша сомасын нақты төлеген кезде: Дт 3390 53 Тікелей сақтандырушының пайда алушымен тікелей реттеу бойынша есеп айырысу Кт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат;

Тармақша 3

3) жауапты сақтандырушыдан пайда алушыға төленген өтемақы сомасын өтеу есебіне нақты ақша түскен кезде: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1280 54 Жауапты сақтандырушыға тікелей реттеу бойынша қойылатын талап.

Тармақ 164

164. Тікелей сақтандырушының сақтандыру жағдайын реттеуге байланысты шығысын өтеу уақтылы жүзеге асырылмаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) тікелей сақтандырушы: тұрақсыздық айыбының (айыппұлдың, өсімпұлдың) сомасын есептеу кезінде: Дт 1280 09 Есептелген тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл) Кт 6280 08 Тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл); жауапты сақтандырушыдан тұрақсыздық айыбын (айыппұлды, өсімпұлды) төлеу шотына нақты ақша түскен кезде: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1280 09 Есептелген тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл);

Тармақша 2

2) жауапты сақтандырушы: тұрақсыздық айыбын (айыппұлды, өсімпұлды) төлеу жөніндегі міндеттемені есептеу кезінде: Дт 7310 05 Тұрақсыздық айыбы (айыппұл, өсімпұл) Кт 3390 07 Тұрақсыздық айыбын (айыппұлды, өсімпұлды) төлеу бойынша міндеттемелер; тікелей сақтандырушыға айыппұлды нақты төлеген кезде: Дт 3390 07 Тұрақсыздық айыбын (айыппұлды, өсімпұлды) төлеу бойынша міндеттемелер Кт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат.

Тарау 14. 14-тарау. Міндетті жарналар мен шартты міндеттемелерді есепке алу

14-тарау. Міндетті жарналар мен шартты міндеттемелерді есепке алу

Тармақ 165

165. Күтпеген тәуекелдер резервін және тұрақтандыру резервін қалыптастыру кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) күтпеген тәуекелдердің қалыптастырылатын резервінің сомасына: Дт 5520 Өткен жылдардағы бөлінбеген пайда (өтелмеген зиян) Кт 5490 40 Көзделмеген тәуекелдер резерві;

Тармақша 2

2) қалыптастырылатын тұрақтандыру резервінің сомасына: Дт 5520 Өткен жылдардағы бөлінбеген пайда (өтелмеген зиян) Кт 5490 41 Тұрақтандыру резерві.

Тармақ 166

166. Күтпеген тәуекелдер резерві мен тұрақтандыру резерві азайған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) күтпеген тәуекелдер резервін азайту сомасына: Дт 5490 40 Көзделмеген тәуекелдер резерві Кт 5520 Өткен жылдардағы бөлінбеген пайда (өтелмеген зиян);

Тармақша 2

2) тұрақтандыру резервін азайту сомасына: Дт 5490 41 Тұрақтандыру резерві Кт 5520 Өткен жылдардағы бөлінбеген пайда (өтелмеген зиян).

Тарау 15. 15-тарау. Сыйлықақыны бөлу әдісі бойынша исламдық сақтандыру операцияларының бухгалтерлік есебі

15-тарау. Сыйлықақыны бөлу әдісі бойынша исламдық сақтандыру операцияларының бухгалтерлік есебі

Тармақ 1. 1-параграф. Сыйлықақыларды бөлу тәсілін пайдалана отырып, исламдық сақтандыру шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

1-параграф. Сыйлықақыларды бөлу тәсілін пайдалана отырып, исламдық сақтандыру шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

Тармақ 167

167. Исламдық сақтандыру шарттарының топтары бастапқы танылған кезде:

Тармақша 1

1) егер сақтанушыдан бірінші төлемді төлеу күні сақтандыру өтемақысы кезеңінің басталу күніне сәйкес келсе немесе ертерек келсе: исламдық сақтандыру шарты бойынша қабылданған ақша сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: баланстық шоттардағы: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 3390 20 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер 4040 19 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер; сақтандыру шарты бойынша сыйлықақы сомасына баланстан тыс шоттарда: Дт 8770 01 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша клиенттердің ақшалай қаражатын есепке алу шоты Кт 8840 01 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер;

Тармақша 2

2) егер сақтандыру өтемақысы кезеңінің басталу күні сақтанушыдан бірінші төлемді төлеу мерзімінен бұрын басталған жағдайда: қабылданған исламдық сақтандыру шарттары бойынша төлеуге жататын талаптар сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: сақтандыру шарты бойынша сыйлықақы сомасына баланстан тыс шоттарда: Дт 8840 08 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақысы Кт 8840 01 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер сақтандыру сыйлықақысын нақты алған кезде: баланстық шоттарда: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 3390 20 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер 4040 19 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер; баланстан тыс шоттарда: Дт 8770 01 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша клиенттердің ақшалай қаражатын есепке алу шоты Кт 8840 08 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақысы.

Тармақ 168

168. Туындаған сақтандыру шығыны бойынша міндеттемелер туындаған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 8780 05 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру қызметіне байланысты шығыс Кт 8840 07 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін туындаған залал бойынша міндеттемелер.

Тармақ 169

169. Сақтандыру ұйымы сақтанушыға (пайда алушыға) сақтандыру төлемін жүзеге асырған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сақтандыру шарты бойынша сақтандыру түсімінің сомасына: Дт 8840 01 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер Кт 8870 05 Сақтандыру түсімі (исламдық сақтандырудан кіріс);

Тармақша 2

2) төлеуге жататын ақша сомасына: Дт 8840 07 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін туындаған залал бойынша міндеттемелер 8780 06 Төлем бойынша сақтандыру шығысы Кт 8770 01 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша клиенттердің ақшалай қаражатын есепке алу шоты және бір мезгілде нақты төленген ақша сомасына баланстық шоттарда: Дт 3390 20 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер 4040 19 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер Кт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат.

Тармақ 170

170. Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді көрсету үшін мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 8780 03 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету түріндегі сақтандыру шығысы Кт 8840 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету.

Тармақ 171

171. Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді азайтудан түскен кірісті тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 8840 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету Кт 8870 03 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді азайтудан кіріс.

Тарау 16. 16-тарау. Жалпы бағалау моделі бойынша сақтандыру операцияларының бухгалтерлік есебі

16-тарау. Жалпы бағалау моделі бойынша сақтандыру операцияларының бухгалтерлік есебі

Тармақ 1. 1-параграф. Ауыртпалық салынбаған исламдық сақтандыру шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

1-параграф. Ауыртпалық салынбаған исламдық сақтандыру шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

Тармақ 172

172. Исламдық сақтандыру шарттарының топтары бастапқы танылған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) егер сақтанушыдан бірінші төлемді төлеу күні сақтандыру өтемақы кезеңінің басталу күніне сәйкес келсе немесе ертерек келсе: исламдық сақтандыру шарты бойынша қабылданған ақша сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: баланстық шоттарда: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 3390 20 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер 4040 19 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер сақтандыру шарты бойынша сыйлықақы сомасына баланстан тыс шоттарда: Дт 8770 01 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша клиенттердің ақшалай қаражатын есепке алу шоты Кт 8850 01 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау 8850 02 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша маржа 8840 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету;

Тармақша 2

2) егер сақтандыру өтемі кезеңінің басталу күні сақтанушыдан бірінші төлемді төлеу мерзімінен бұрын басталған жағдайда: қабылданған исламдық сақтандыру шарттары бойынша төленуге жататын сыйлықақы сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: сақтандыру шарттары бойынша маржа сомасына және қаржылық емес тәуекелге тәуекелді түзету сомасына баланстан тыс шоттарда: Дт 8840 08 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақысы Кт 8850 02 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша маржа 8840 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету. сақтандыру сыйлықақысын нақты алған кезде баланстан тыс шоттарда: Дт 8770 01 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша клиенттердің ақшалай қаражатын есепке алу шоты Кт 8850 01 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау 8840 08 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру сыйлықақысы және бір мезгілде баланстық шоттарда: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 3390 20 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер 4040 19 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер.

Тармақ 173

173. Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді азайтудан түскен табысты тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 8840 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету. Кт 8870 03 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді азайтудан кіріс.

Тармақ 174

174. Шартта көзделген қызметтер үшін маржаның амортизациясынан табысты тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 8850 02 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша маржа Кт 8870 04 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша маржаның амортизациясынан кіріс.

Тармақ 175

175. Болашақ кезеңдердің қызметіне жататын қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету ұлғайған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 8850 02 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша маржа Кт 8840 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету.

Тармақ 176

176. Болашақ ақшалай қаражат ағындарының ағымдағы құнының есептік бағалары өскен кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 8850 02 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша маржа Кт 8850 01 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау.

Тармақ 177

177. Болашақ кірісті арттыратын болашақ байланысты ақша ағындарына қатысты күтулер өзгерген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) болашақ кезеңдердің қызметіне жататын қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету азайған кезде: Дт 8840 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету Кт 8850 02 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша маржа;

Тармақша 2

2) болашақ ақшалай қаражат ағындарының ағымдағы құнының есептік бағалары төмендеген кезде: Дт 8850 01 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау Кт 8850 02 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша маржа.

Тармақ 2. 2-параграф. Кейіннен олар бойынша ауыртпалық туындаған кезде ауыртпалық болып табылмайтын исламдық сақтандыру шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

2-параграф. Кейіннен олар бойынша ауыртпалық туындаған кезде ауыртпалық болып табылмайтын исламдық сақтандыру шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

Тармақ 178

178. Осы тараудың 2-параграфына сәйкес ескерілетін, кейіннен сақтандыру шарттарының ауыртпалық тобын құрайтын исламдық сақтандыру шарттарының болашақ байланысты ақша ағындарына қатысты күтулер өзгерген кезде:

Тармақша 1

1) шартта көзделген қызметке маржа шотында есептелетін қалдықтар шегіндегі сомаға мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 8850 02 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша маржа Кт 8850 01 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау 8840 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету;

Тармақша 2

2) болашақ ақшалай қаражат ағындарын бағалауға байланысты қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді түзету мынадай бухгалтерлік жазбада көрсетіледі: Дт 8780 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін шығынның компоненті түріндегі сақтандыру шығысы Кт 8840 04 Шығынның компоненті (исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелді түзету бойынша);

Тармақша 3

3) шарттардың ауыртпалық тобы бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша шығын компонентін тану мынадай бухгалтерлік жазбада көрсетіледі: Дт 8780 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін шығынның компоненті түріндегі сақтандыру шығысы Кт 8850 04 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін шығынның компоненті (күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша).

Тармақ 2. 2-параграф. Ауыртпалық салынған исламдық сақтандыру шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

2-параграф. Ауыртпалық салынған исламдық сақтандыру шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

Тармақ 179

179. Исламдық сақтандыру шарттарының ауыртпалық топтары бойынша исламдық сақтандыру шарттарының топтарын бастапқы тану осы топтар ауыртпалық салынған күні жүзеге асырылады, бұл ретте мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: сақтанушыдан сақтандыру сыйлықақысын алған кезде баланстық шоттарда: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 3390 20 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер 4040 19 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер исламдық сақтандыру шарты бойынша сыйлықақы сомасына баланстан тыс шоттарда: Дт 8770 01 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша клиенттердің ақшалай қаражатын есепке алу шоты Кт 8850 01 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау 8840 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету және бір мезгілде шығын компонентінің сомасына: Дт 8780 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін шығынның компоненті түріндегі сақтандыру шығысы Кт 8850 04 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін шығынның компоненті (күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша) 8840 04 Шығынның компоненті (исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелді түзету бойынша).

Тармақ 180

180. Қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді азайтудан түскен табысты тану кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) шығын компоненті бойынша: Дт 8840 04 Шығынның компоненті (исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелді түзету бойынша) Кт 8870 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін шығынның компоненті бойынша шығысты түзету;

Тармақша 2

2) кіріс компоненті бойынша: Дт 8840 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету. Кт 8870 03 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзетуді азайтудан кіріс.

Тармақ 4. 4-параграф. Кейіннен ауыртпалық салынбайтын ауыртпалық салынған болып табылатын исламдық сақтандыру шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

4-параграф. Кейіннен ауыртпалық салынбайтын ауыртпалық салынған болып табылатын исламдық сақтандыру шарттары топтарының бухгалтерлік есебі

Тармақ 181

181. Осы тараудың 4-параграфына сәйкес ескерілетін исламдық сақтандыру шарттарының болашақ кірістілігін арттыратын болашақ байланысты ақша ағындарына қатысты күтулер өзгерген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) бұрын танылған шығын компоненті шегіндегі сомаға: Дт 8850 04 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін шығынның компоненті (күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша) Кт 8870 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін шығынның компоненті бойынша шығысты түзету;

Тармақша 2

2) шартта көзделген қызметке маржа бұрын танылған шығын компонентінен асып кеткен сомаға танылған кезде: Дт 8850 01 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау Кт 8850 02 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша маржа.

Тармақ 5. 5-параграф. Ақшаның уақытша құнының әсері және қаржылық тәуекелдің әсері операцияларының бухгалтерлік есебі

5-параграф. Ақшаның уақытша құнының әсері және қаржылық тәуекелдің әсері операцияларының бухгалтерлік есебі

Тармақ 182

182. Есеп саясатына сәйкес сақтандыру (қайта сақтандыру) шарттары бойынша ақшаның уақытша құнының әсері мен қаржылық тәуекелдің әсері көрсетілген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) туындаған залал бойынша міндеттемелер бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 8780 07 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық шығыс Кт 8840 07 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін туындаған залал бойынша міндеттемелер;

Тармақша 2

2) туындаған залал бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 8780 07 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық шығыс Кт 8840 09 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін туындаған шығын бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету.

Тармақша 3

3) күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 8780 07 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық шығыс Кт 8840 01 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 8850 01 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау;

Тармақша 4

4) шартта көзделген қызметке маржа бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 8780 07 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық шығыс Кт 8850 02 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша маржа;

Тармақша 5

5) қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 8780 07 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық шығыс Кт 8840 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету.

Тармақша 6

6) шығын компоненті бойынша қаржылық шығыс сомасына (күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша): Дт 8780 07 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық шығыс Кт 8840 03 Шығынның компоненті (исламдық сақтандыру шарттары бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер бойынша) 8850 04 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін шығынның компоненті (күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша).

Тармақша 7

7) туындаған залал бойынша міндеттемелер бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 8840 07 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін туындаған залал бойынша міндеттемелер; Кт 8780 08 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық кіріс

Тармақша 8

8) туындаған залал бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 8840 09 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін туындаған шығын бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету. Кт 8780 08 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық кіріс

Тармақша 9

9) күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 8840 01 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер 8850 01 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау; Кт 8780 08 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық кіріс

Тармақша 10

10) шартта көзделген қызметке маржа бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 8850 02 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша маржа; Кт 8780 08 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық кіріс

Тармақша 11

11) қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 8840 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету. Кт 8780 08 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық кіріс

Тармақша 12

12) шығын компоненті бойынша қаржылық кіріс сомасына (күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша): Дт 8840 03 Шығынның компоненті (исламдық сақтандыру шарттары бойынша ақша ағыны бойынша міндеттемелер бойынша) 8850 04 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін шығынның компоненті (күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша). Кт 8780 08 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық кіріс.

Тармақ 183

183. Есеп саясатына сәйкес ұсталатын қайта сақтандыру шарттары бойынша ақшаның уақытша құнының әсері мен қаржылық тәуекелдің әсері көрсетілген кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 8850 07 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау Кт 8780 08 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық кіріс

Тармақша 2

2) туындаған залал бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 8850 08 Ұсталатын исламдық қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа Кт 8780 08 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық кіріс

Тармақша 3

3) қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 8850 09 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі Кт 8780 08 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық кіріс

Тармақша 4

4) туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 8850 10 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау Кт 8780 08 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық кіріс

Тармақша 5

5) туындаған сақтандыру залалы бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету бойынша қаржылық кіріс сомасына: Дт 8850 11 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету Кт 8780 08 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық кіріс

Тармақша 6

6) қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 8780 07 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық шығыс Кт 8850 07 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау

Тармақша 7

7) туындаған залал бойынша қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 8780 07 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық шығыс Кт 8850 08 Ұсталатын исламдық қайта сақтандыру шарттары бойынша маржа

Тармақша 8

8) қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 8780 07 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық шығыс Кт 8850 09 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелдік түзету бойынша қайта сақтандыру активі

Тармақша 9

9) туындаған сақтандыру залалы бойынша қайта сақтандыру активі бойынша күтілетін ақша ағындарын ең жақсы бағалау бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 8780 07 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық шығыс Кт 8850 10 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау

Тармақша 10

10) туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету бойынша қаржылық шығыс сомасына: Дт 8780 07 Исламдық сақтандыру бойынша қаржылық шығыс Кт 8850 11 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін туындаған сақтандыру шығыны бойынша қайта сақтандыру активінің қаржылық емес тәуекеліне тәуекелдік түзету.

Тармақ 6. 6-параграф. Сақтандыру төлемдері бойынша операциялардың бухгалтерлік есебі

6-параграф. Сақтандыру төлемдері бойынша операциялардың бухгалтерлік есебі

Тармақ 184

184. Туындаған сақтандыру шығыны бойынша міндеттемелер туындаған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 8780 05 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру қызметіне байланысты шығыс Кт 8840 07 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін туындаған залал бойынша міндеттемелер.

Тармақ 185

185. Сақтандыру ұйымы сақтанушыға (пайда алушыға) сақтандыру төлемін жүзеге асырған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) ауыртпалық болып табылмайтын исламдық сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру түсімінің сомасына: Дт 8850 01 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау Кт 8870 05 Сақтандыру түсімі (исламдық сақтандырудан кіріс) төлеуге жататын ақша сомасына: Дт 8840 07 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін туындаған залал бойынша міндеттемелер 8780 06 Төлем бойынша сақтандыру шығысы Кт 8770 01 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша клиенттердің ақшалай қаражатын есепке алу шоты және бір мезгілде: Дт 8780 06 Төлем бойынша сақтандыру шығысы Кт 8780 05 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру қызметіне байланысты шығыс;

Тармақша 2

2) исламдық сақтандыру шарттарының ауыртпалық салынған тобы бойынша (инвестициялық құрамдас бөліктерді қоспағанда) сақтандыру түсімінің сомасына: Дт 8850 01 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау Кт 8870 05 Сақтандыру түсімі (исламдық сақтандырудан кіріс) және бір мезгілде төлеуге жататын сомаға (инвестициялық құрамдас бөліктерді қоспағанда): Дт 8840 07 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін туындаған залал бойынша міндеттемелер 8780 06 Төлем бойынша сақтандыру шығысы 8850 04 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін шығынның компоненті (күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша) 8840 04 Шығынның компоненті (исламдық сақтандыру ұйымдары үшін қаржылық емес тәуекелге тәуекелді түзету бойынша) Кт 8770 01 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша клиенттердің ақшалай қаражатын есепке алу шоты және бір мезгілде: Дт 8780 06 Төлем бойынша сақтандыру шығысы Кт 8780 05 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру қызметіне байланысты шығыс;

Тармақша 3

3) кейіннен исламдық сақтандыру шарттары бойынша (инвестициялық құрамдас бөліктерді қоспағанда) сақтандыру түсімінің сомасына ауыртпалық салынбайтын исламдық сақтандыру шарттары бойынша: Дт 8850 01 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау Кт 8870 05 Сақтандыру түсімі (исламдық сақтандырудан кіріс); исламдық сақтандырудың ауыртпалық салынатын шарттарының топтары бойынша залалды қалпына келтіру сомасына: Дт 8850 04 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін шығынның компоненті (күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау бойынша) Кт 8870 02 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін шығынның компоненті бойынша шығысты түзету;

Тармақша 4

4) исламдық сақтандыру шарттары бойынша инвестициялық құрамдас бөлікті төлеу кезінде: Дт 8850 01 Исламдық сақтандыру ұйымдары үшін күтілетін ақша ағынын ең жақсы бағалау Кт 8770 01 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша клиенттердің ақшалай қаражатын есепке алу шоты және бір мезгілде нақты төленген ақша сомасына баланстық шоттарда: Дт 3390 20 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер 4040 19 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер Кт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат.

Тарау 17. 17-тарау. Исламдық сақтандыру ұйымының қызметіне байланысты операциялардың бухгалтерлік есебі

17-тарау. Исламдық сақтандыру ұйымының қызметіне байланысты операциялардың бухгалтерлік есебі

Тармақ 186

186. Исламдық сақтандыру қорын басқарғаны үшін сақтандыру сыйлықақысының бір бөлігі және (немесе) исламдық сақтандыру қорының қаражатын инвестициялаудан алынған кірістің бір бөлігі түрінде сыйақы сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) есептелген сыйақы сомасына баланстық шоттарда: Дт 1280 56 Исламдық сақтандыру ұйымының қорды басқару үшін исламдық сақтандыру қорына қойылатын талабы Кт 6280 45 Исламдық сақтандыру қорын басқарудан исламдық сақтандыру ұйымының комиссиялық кірісі;

Тармақша 2

2) нақты төленген ақша сомасына баланстық шоттарда Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат Кт 1280 56 Исламдық сақтандыру ұйымының қорды басқару үшін исламдық сақтандыру қорына қойылатын талабы;

Тармақша 3

3) нақты төленген ақша сомасына баланстан тыс шоттарда: Дт 8790 04 Исламдық сақтандыру қорын басқару үшін комиссиялық шығыс Кт 8770 01 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша клиенттердің ақшалай қаражатын есепке алу шоты.

Тарау 18. 18-тарау. Исламдық сақтандыру ұйымы исламдық сақтандыру қорының қаражаты жеткіліксіздігіне байланысты берген ақшаның бухгалтерлік есебі

18-тарау. Исламдық сақтандыру ұйымы исламдық сақтандыру қорының қаражаты жеткіліксіздігіне байланысты берген ақшаның бухгалтерлік есебі

Тармақ 187

187. Исламдық сақтандыру қоры исламдық сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымынан исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелерді орындау үшін исламдық сақтандыру қоры қаражатының жеткіліксіздігіне байланысты болашақта ақшалай түсімдер есебінен оларды қайтару шартымен берілген ақшаны алған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1280 57 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелерді орындау үшін исламдық сақтандыру қоры қаражатының жеткіліксіздігіне байланысты исламдық сақтандыру ұйымына қойылатын талап Кт 4040 19 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер 3390 20 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелер.

Тармақ 188

188. Исламдық сақтандыру қоры исламдық сақтандыру (қайта сақтандыру) ұйымының ақшасын қайтарған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1010 Кассадағы ақшалай қаражат 1030 Ағымдағы шоттардағы ақшалай қаражат. Кт 1280 57 Исламдық сақтандыру шарттары бойынша міндеттемелерді орындау үшін исламдық сақтандыру қоры қаражатының жеткіліксіздігіне байланысты исламдық сақтандыру ұйымына қойылатын талап.

Бөлім 3. 3-бөлім. Инвестициялық портфельді басқарушылардың, бағалы қағаздар нарығында брокерлік қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың және «өмірді сақтандыру» саласы бойынша қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар және сақтанушының сақтандырушының инвестицияларына қатысу шарттарын көздейтін сақтандыру шарттарын жасасатын сақтандыру ұйымдарының және «өмірді сақтандыру» саласы бойынша қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар және сақтанушының сақтандырушының инвестицияларына қатысу шарттарын көздейтін сақтандыр

3-бөлім. Инвестициялық портфельді басқарушылардың, бағалы қағаздар нарығында брокерлік қызметті жүзеге асыратын ұйымдардың және «өмірді сақтандыру» саласы бойынша қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар және сақтанушының сақтандырушының инвестицияларына қатысу шарттарын көздейтін сақтандыру шарттарын жасасатын сақтандыру ұйымдарының және «өмірді сақтандыру» саласы бойынша қызметті жүзеге асыруға лицензиясы бар және сақтанушының сақтандырушының инвестицияларына қатысу шарттарын көздейтін сақтандыру шарттарын жасасатын Қазақстан Республикасының бейрезидент – сақтандыру ұйымдары филиалдарының бухгалтерлік есебі

Тарау 19. 19-тарау. Инвестициялық басқаруға қабылданған активтерді есепке алу

19-тарау. Инвестициялық басқаруға қабылданған активтерді есепке алу

Тармақ 189

189. Ұйым инвестициялық басқаруға инвестициялық басқару туралы шартқа сәйкес қабылданған активтердің сомасына активтерді алған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1800 01 Ақша 1800 02 Тазартылған бағалы металдар 1800 03 Бағалы қағаздар 1800 04 Орналастырылған салымдар 1800 05 Капиталға инвестициялар 1800 06 Материалдық емес активтер 1800 07 Негізгі құрал-жабдықтар 1800 08 Басқа да активтер 1800 09 Алуға арналған шоттар 1800 10 Дивидендтер 1800 11 Сыйақы 1800 12 Басқа да талаптар Кт 1830 01 Клиенттен активтердің түсуі.

Тарау 20. 20-тарау. Инвестициялық басқарудағы ақшаны шетел валютасына орналастыру

20-тарау. Инвестициялық басқарудағы ақшаны шетел валютасына орналастыру

Тармақ 190

190. Ұйым шетел валютасын сатып алу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) егер сатып алу бағамы нарықтық бағамнан төмен болса: Дт 1800 01 Ақша (сатып алынған шетел валютасының сомасына) Кт 1800 01 Ақша (теңгемен төленген ақша сомасына) 1830 03 Сатып алу-сатудан кіріс (сатып алу бағамы мен нарықтық бағам арасындағы айырмашылыққа);

Тармақша 2

2) егер сатып алу бағамы нарықтық бағамнан жоғары болса: Дт 1800 01 Ақша (сатып алынған шетел валютасының сомасына) 1840 03 Сатып алу-сатудан кіріс (сатып алу бағамы мен нарықтық бағам арасындағы айырмашылыққа) Кт 1800 01 Ақша (теңгемен төленген ақша сомасына).

Тармақ 191

191. Ұйым шетел валютасын сату кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) егер сату бағамы нарықтық бағамнан жоғары болса: Дт 1800 01 Ақша (теңгемен алынған ақша сомасына) Кт 1800 01 Ақша (сатылған шетел валютасының сомасына) 1830 03 Сатып алу-сатудан кіріс (сатып алу бағамы мен нарықтық бағам арасындағы айырмашылыққа);

Тармақша 2

2) егер сату бағамы нарықтық бағамнан төмен болса: Дт 1800 01 Ақша (теңгемен алынған ақша сомасына) 1840 03 Сатып алу-сатудан шығыс (сату бағамы мен нарықтық бағам арасындағы айырмашылыққа) Кт 1800 01 Ақша (сатылған шетел валютасының сомасына).

Тармақ 192

192. Ұйым шетел валюталарын айырбастау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады: Дт 1800 01 Ақша (сатылған шетел валютасының сомасына) Кт 1800 01 Ақша (сатылған шетел валютасының сомасына); оң айырмашылық сомасына: Дт 1800 01 Ақша Кт 1830 03 Сатып алу-сатудан кіріс (сатып алу бағамы мен нарықтық бағам арасындағы айырмашылыққа); теріс айырмашылық сомасына: Дт 1840 03 Сатып алу-сатудан шығыс (сату бағамы мен нарықтық бағам арасындағы айырмашылыққа) Кт 1800 01 Ақша.

Тармақ 193

193. Қайта бағалау күніне валюта айырбастаудың нарықтық бағамы бойынша шетел валютасындағы ақшаны қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) валюта айырбастаудың нарықтық бағамы оң бағамдық айырма сомасына ұлғайған кезде: Дт 1800 01 Ақша (шетел валютасында) Кт 1830 05 Бағам айырмашылығы бойынша кіріс;

Тармақша 2

2) валюта айырбастаудың нарықтық бағамы теріс бағам айырмашылығы сомасына азайған кезде: Дт 1840 05 Бағам айырмашылығы бойынша шығыс Кт 1800 01 Ақша (шетел валютасында).

Тарау 21. 21-тарау. Инвестициялық басқарудағы ақшаны салымдарға орналастыру

21-тарау. Инвестициялық басқарудағы ақшаны салымдарға орналастыру

Тармақ 194

194. Инвестициялық басқарудағы ақшаны екінші деңгейдегі банктердегі немесе банк операцияларының жекелеген түрлерін жүзеге асыратын ұйымдардағы салымдарға орналастыру кезінде салым сомасына мәміле бойынша шығынды ескере отырып, олар болған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1800 04 Орналастырылған салымдар Кт 1800 01 Ақша.

Тармақ 195

195. Ұйымның есеп саясатында белгіленген кезеңділікке сәйкес банктік салым шартында айқындалған салым бойынша сыйақы есептеу кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1800 11 Сыйақы Кт 1830 02 Сыйақы (дивидендтер) түріндегі кіріс.

Тармақ 196

196. Салым бойынша сыйақыны нақты алған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1800 01 Ақша Кт 1800 11 Сыйақы.

Тармақ 197

197. Банктік салым мерзімінің соңында ақшаны қайтару кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1800 01 Ақша Кт 1800 04 Орналастырылған салымдар 1800 11 Сыйақы.

Тармақ 198

198. Қайта бағалау күніне валюта айырбастаудың нарықтық бағамы бойынша шетел валютасындағы салымдарды қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) валюта айырбастаудың нарықтық бағамы оң бағамдық айырма сомасына ұлғайған кезде: Дт 1800 04 Орналастырылған салымдар Кт 1830 05 Бағам айырмашылығы бойынша кіріс;

Тармақша 2

2) валюта айырбастаудың нарықтық бағамы теріс бағам айырмашылығы сомасына азайған кезде: Дт 1840 05 Бағам айырмашылығы бойынша шығыс Кт 1800 04 Орналастырылған салымдар.

Тарау 22. 22-тарау. Инвестициялық басқарудағы ақшаны бағалы қағаздарға орналастыру

22-тарау. Инвестициялық басқарудағы ақшаны бағалы қағаздарға орналастыру

Тармақ 199

199. Инвестициялық басқарудағы активтер есебінен бағалы қағаздарды сатып алу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сатып алынған бағалы қағаздардың таза құнына (номиналды құнынан аспайтын сомаға): Дт 1800 03 Бағалы қағаздар Кт 1800 01 Ақша;

Тармақша 2

2) борыштық бағалы қағазды сатып алуға байланысты шығынды қамтитын сыйлықақы сомасына: Дт 1800 03 Бағалы қағаздар (бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы сомасын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар) Кт 1800 01 Ақша 1820 01 Төлеуге арналған шоттар;

Тармақша 3

3) дисконт (жеңілдік) сомасына: Дт 1800 03 Бағалы қағаздар (бағалы қағаздың номиналды құнын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар) Кт 1800 03 Бағалы қағаздар (бағалы қағаз бойынша дисконт (жеңілдік) сомасын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар);

Тармақша 4

4) алдыңғы ұстаушы есептеген сыйақы сомасына: Дт 1800 11 Сыйақы Кт 1800 01 Ақша.

Тармақ 200

200. Ұйымның есеп саясатында белгіленген кезеңділікке сәйкес сатып алынған бағалы қағаздар бойынша жарияланған пайыздық мөлшерлеме бойынша сыйақы есептеледі. Бұл ретте есептелген сыйақы сомасына мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1800 11 Сыйақы Кт 1830 02 Сыйақы түріндегі кіріс.

Тармақ 201

201. Сатып алынған бағалы қағаздар бойынша сыйлықақыны немесе дисконтты (жеңілдікті) амортизациялау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) сыйақының амортизация сомасына: Дт 1840 08 Басқа да шығыс Кт 1800 03 Бағалы қағаздар (бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы сомасын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар);

Тармақша 2

2) дисконттың (жеңілдіктің) амортизация сомасына: Дт 1800 03 Бағалы қағаздар (бағалы қағаз бойынша дисконт (жеңілдік) сомасын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар) Кт 1830 02 Сыйақы түріндегі кіріс (дивиденд).

Тармақ 202

202. Жарияланған сыйақы және сыйақы немесе дисконт (жеңілдік) амортизациясы есептелгеннен кейін осы Нұсқаулықтың 11 және 12-тармақтарына сәйкес сатып алынған бағалы қағаздарды әділ құны бойынша және ұйымның есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен қайта бағалау жүргізіледі және мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) бағалы қағаздардың әділ құны олардың есептік құнынан асып кеткен кезде: Дт 1800 03 Бағалы қағаздар Кт 1830 04 Активтерді әділ құны бойынша қайта бағалаудан кіріс; 2 бағалы қағаздардың есептік құны олардың әділ құнынан асып кеткен кезде: Дт 1840 04 Активтерді әділ құны бойынша қайта бағалаудан кіріс Кт 1800 03 Бағалы қағаздар.

Тармақ 203

203. Құны шетел валютасында көрсетілген сатып алынған бағалы қағаздарды (үлестік бағалы қағаздарды қоспағанда) қайта бағалау кезінде қайта бағалау күніне валюта айырбастаудың нарықтық бағамы бойынша мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) валюта айырбастаудың нарықтық бағамы ұлғайған кезде: оң бағам айырмашылығы сомасына: Дт 1800 03 Бағалы қағаздар (бағалы қағаздың номиналды құны мен сыйлықақы сомасын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар) 1800 11 Сыйақы Кт 1830 05 Бағам айырмашылығы бойынша кіріс; теріс бағам айырмашылығының сомасына: Дт 1840 05 Бағам айырмашылығы бойынша шығыс Кт 1800 03 Бағалы қағаздар (бағалы қағаз бойынша дисконт (жеңілдік) сомасын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар);

Тармақша 2

2) валюта айырбастаудың нарықтық бағамы теріс бағам айырмашылығы сомасына азайған кезде: Дт 1840 05 Бағам айырмашылығы бойынша шығыс 1800 03 Бағалы қағаздар (бағалы қағаз бойынша дисконт (жеңілдік) сомасын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар) 1800 11 Сыйақы; және бір мезгілде, оң бағам айырмашылығы сомасына: Дт 1800 03 Бағалы қағаздар (бағалы қағаз бойынша дисконт (жеңілдік) сомасын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар) Кт 1830 05 Бағам айырмашылығы бойынша кіріс.

Тармақ 204

204. Эмитент төленген сыйақы сомасына бағалы қағаздар бойынша есептелген сыйақыны өтеген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1800 01 Ақша Кт 1800 11 Сыйақы.

Тармақ 205

205. Осы Нұсқаулықтың 11, 12 және 13-тармақтарына сәйкес жарияланған сыйақыны есептегеннен, сыйлықақыны немесе дисконтты (жеңілдікті) амортизациялағаннан және бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалағаннан кейін сатып алынған бағалы қағаздарды сату кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) бағалы қағаздар бойынша амортизацияланбаған сыйлықақы сомасына: Дт 1800 03 Бағалы қағаздар (бағалы қағаздың номиналды құнын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар) Кт 1800 03 Бағалы қағаздар (бағалы қағаздар бойынша сыйлықақы сомасын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар);

Тармақша 2

2) бағалы қағаздар бойынша амортизацияланбаған дисконт (жеңілдік) сомасына: Дт 1800 03 Бағалы қағаздар (бағалы қағаз бойынша дисконт (жеңілдік) сомасын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар) Кт 1800 03 Бағалы қағаздар (бағалы қағаздың номиналды құнын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар);

Тармақша 3

3) бағалы қағаздарды сату бойынша жасалған мәміле сомасына: мәміле сомасы мен активтердің есептік құны арасында оң айырмашылық болған кезде: Дт 1800 01 Ақша Кт 1800 03 Бағалы қағаздар 1800 11 Сыйақы 1830 03 Сатып алу-сатудан кіріс; мәміле сомасы мен активтердің есептік құны арасында теріс айырмашылық туындаған кезде: Дт 1800 01 Ақша 1840 03 Сатып алу-сатудан шығыс Кт 1800 03 Бағалы қағаздар 1800 11 Сыйақы;

Тармақ 206

206. Осы Нұсқаулықтың 11 және 12-тармақтарына сәйкес сыйақы, сыйлықақы амортизациясы немесе дисконт (жеңілдік) есептелгеннен және борыштық бағалы қағаздарды әділ құны бойынша қайта бағалағаннан кейін сатып алынған бағалы қағаздарды өтеу кезінде осы Нұсқаулықтың 16-тармағының 6) және 7) тармақшаларында көрсетілген бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады.

Тарау 23. 23-тарау. Инвестициялық басқарудағы ақшаны туынды қаржы құралдарына орналастыру

23-тарау. Инвестициялық басқарудағы ақшаны туынды қаржы құралдарына орналастыру

Тармақ 207

207. Туынды қаржы құралын инвестициялық басқарудағы активтер есебінен сатып алу кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) туынды қаржы құралының құнын есепке алу үшін жеке қосалқы шот аша отырып, сатып алынған «колл» («пут») опционы бойынша төленген сыйлықақы сомасына: Дт 1800 12 Басқа да талаптар Кт 1800 01 Ақша;

Тармақша 2

2) фьючерс бойынша маржа сомасына: Дт 1800 08 Басқа да активтер Кт 1800 01 Ақша.

Тармақ 208

208. Туынды қаржы құралын ұйымның есеп саясатында белгіленген кезеңділікпен әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) туынды қаржы құралының әділ құнының оң өзгеру сомасына: Дт 1800 12 Басқа да талаптар Кт 1830 04 Активтерді әділ құны бойынша қайта бағалаудан кіріс;

Тармақша 2

2) туынды қаржы құралының әділ құнының теріс өзгеру сомасына: Дт 1840 04 Активтерді әділ құны бойынша қайта бағалаудан шығыс Кт 1820 02 Басқа да міндеттемелер (туынды қаржы құралдарының құнын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар);

Тармақша 3

3) туынды қаржы құралдарының әділ құнын есептелетін оң (теріс) түзету сомасына: Дт 1820 02 Басқа да міндеттемелер Кт 1800 12 Басқа да талаптар.

Тармақ 209

209. Ұйым контрәріптестің пайдасына (контрәріптес ұйымның пайдасына) маржа сомасын төлеген кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) ұйым қосымша төлеген маржа сомасына: Дт 1800 08 Басқа да активтер Кт 1800 01 Ақша;

Тармақша 2

2) контрәріптестен алынған маржа сомасына: Дт 1800 08 Басқа да активтер Кт 1820 02 Басқа да міндеттемелер;

Тармақша 3

3) қор биржасында (брокерде) ашылған шоттан рұқсат етілген есептелген маржаны есептен шығару кезінде: Дт 1800 01 Ақша Кт 1800 08 Басқа да активтер;

Тармақша 4

4) қор биржасы (брокер) алған маржа сомасына: Дт 1820 02 Басқа да міндеттемелер Кт 1800 08 Басқа да активтер.

Тармақ 210

210. Туынды қаржы құралын орындау күніне мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) ұйым таза негізде есеп айырысқан жағдайда ақша аударған кезде: Дт 1820 02 Басқа да міндеттемелер Кт 1800 01 Ақша;

Тармақша 2

2) таза негізде есеп айырысқан жағдайда контрәріптестен ақша алған кезде: Дт 1800 01 Ақша Кт 1800 12 Басқа да талаптар;

Тармақша 3

3) туынды қаржы құралының талаптарына сәйкес базалық активті сатып алу кезінде: сатып алынған активтің құнына: Дт 1800 01 Ақша 1800 02 Аффинирленген бағалы металдар 1800 03 Бағалы қағаздар 1800 05 Капиталға инвестициялар 1800 07 Негізгі құрал-жабдықтар 1800 08 Басқа да активтер 1820 02 Басқа да міндеттемелер (туынды қаржы құралдарының құнын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар) Кт 1800 01 Ақша 1800 12 Басқа да міндеттемелер;

Тармақша 4

4) туынды қаржы құралдарының талаптарына сәйкес базалық активті сату кезінде: сатылатын активтің құнына: Дт 1800 01 Ақша 1820 02 Басқа да міндеттемелер (туынды қаржы құралдарының құнын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар) Кт 1800 01 Ақша 1800 02 Аффинирленген бағалы металдар 1800 03 Бағалы қағаздар 1800 05 Капиталға инвестициялар 1800 07 Негізгі құрал-жабдықтар 1800 08 Басқа да активтер 1800 12 Басқа да талаптар (туынды қаржы құралдарын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар).

Тарау 24. 24-тарау. Инвестициялық басқарудағы бағалы қағаздармен РЕПО және кері РЕПО операцияларын жасау

24-тарау. Инвестициялық басқарудағы бағалы қағаздармен РЕПО және кері РЕПО операцияларын жасау

Тармақ 211

211. РЕПО операциясын ашқан кезде:

Тармақша 1

1) бағалы қағаздарды ақшаға айырбастап беретін ұйым мәміле сомасына РЕПО операциясын жасау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбаны жүзеге асырады: Дт 1800 01 Ақша Кт 1820 02 Басқа да міндеттемелер (бағалы қағаздармен РЕПО операцияларын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар);

Тармақша 2

2) бағалы қағаздарға айырбастауға ақша беретін ұйым мәміле сомасына кері РЕПО операциясын жасаған кезде мынадай бухгалтерлік жазбаны жүзеге асырады: Дт 1800 12 Басқа да талаптар (бағалы қағаздармен РЕПО операцияларын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар) Кт 1800 01 Ақша.

Тармақ 212

212. РЕПО және кері РЕПО операцияларының қолданылу мерзімі ішінде РЕПО мәмілесінің талаптары негізінде осы операциялардың белгіленген қолданылу мерзіміндегі шығыс пен кіріске тиісінше мәміле бойынша есепке жатқызуға тиесілі сыйақы сомасы есептеледі. Бұл ретте мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) РЕПО операциялары бойынша сыйақы түрінде есептелетін шығыс сомасына: Дт 1840 02 Комиссиялық сыйақылар төлеу бойынша шығыс Кт 1820 02 Басқа да міндеттемелер (бағалы қағаздармен РЕПО операцияларын есепке алу үшін жеке қосалқы шоттар);

Тармақша 2

2) кері РЕПО операциясы бойынша сыйақы түрінде есептелетін кіріс сомасына: Дт 1800 11 Сыйақы Кт 1830 02 Сыйақы (дивиденд) түріндегі кіріс.

Тармақ 213

213. Осы Нұсқаулықтың 23-тармағына сәйкес сыйақы есептелгеннен кейін РЕПО операциясы жабылған кезде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) ұйым РЕПО операциясы бойынша бұрын берілген бағалы қағаздарды кері алған кезде: РЕПО мәмілесі бойынша есептелген сыйақы сомасына: Дт 1820 02 Басқа да міндеттемелер Кт 1800 01 Ақша; осы мәмілені жасасу сәтінде белгіленген РЕПО мәмілесін жабу құнына: Дт 1820 02 Басқа да міндеттемелер Кт 1800 01 Ақша;

Тармақша 2

2) ұйым кері РЕПО операциясы бойынша бұрын алынған бағалы қағаздарды берген кезде: есептелген сыйақы сомасына: Дт 1800 01 Ақша Кт 1800 11 Сыйақы; осы мәмілені жасасу сәтінде белгіленген кері РЕПО мәмілесін жабу құнына: Дт 1800 01 Ақша Кт 1800 12 Басқа да талаптар.

Тарау 25. 25-тарау. Инвестициялық басқарудағы ақшаны аффинирленген бағалы металдарға орналастыру

25-тарау. Инвестициялық басқарудағы ақшаны аффинирленген бағалы металдарға орналастыру

Тармақ 214

214. Инвестициялық басқарудағы ақшаны аффинирленген бағалы металдарға сатып алынған бағалы металдардың құнына орналастыру кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1800 02 Аффинирленген бағалы металдар Кт 1800 01 Ақша. Қосалқы бухгалтерлік есепте аффинирленген бағалы металдар унциямен, сондай-ақ аффинирленген бағалы металдардың қолда бар мөлшерін Лондон бағалы металдар нарығы қауымдастығының бухгалтерлік есепте көрсетілген күнге белгіленген таңертеңгі немесе кешкі фиксингіне және теңгенің АҚШ долларына шаққандағы бағамына көбейту арқылы теңгемен көрсетіледі.

Тармақ 215

215. Сатып алынған аффинирленген бағалы металдарды әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде қайта бағалау сомасына мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) аффинирленген бағалы металдардың құнын ұлғайту кезінде: Дт 1800 02 Аффинирленген бағалы металдар Кт 1830 04 Активтерді әділ құны бойынша қайта бағалаудан кіріс;

Тармақша 2

2) аффинирленген бағалы металдардың құнын төмендету кезінде: Дт 1840 04 Активтерді әділ құны бойынша қайта бағалаудан шығыс Кт 1800 02 Аффинирленген бағалы металдар.

Тармақ 216

216. Осы Нұсқаулықтың 26-тармағына сәйкес әділ құны бойынша қайта бағалаудан кейін аффинирленген бағалы металдарды сату кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) аффинирленген бағалы металдарды сату бағасы бойынша: Дт 1800 01 Ақша Кт 1830 03 Сатып алу-сатудан кіріс;

Тармақша 2

2) аффинирленген бағалы металдардың есептік құнына: Дт 1840 03 Сатып алу-сатудан шығыс Кт 1800 02 Аффинирленген бағалы металдар.

Тарау 26. 26-тарау. Инвестициялық басқарудағы ақшаны акционерлік қоғам болып табылмайтын заңды тұлғалардың капиталына инвестицияларға орналастыру

26-тарау. Инвестициялық басқарудағы ақшаны акционерлік қоғам болып табылмайтын заңды тұлғалардың капиталына инвестицияларға орналастыру

Тармақ 217

217. Инвестициялық басқарудағы ақшаны акционерлік қоғам болып табылмайтын заңды тұлғалардың капиталына инвестицияларға орналастыру кезінде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1800 05 Капиталға инвестициялар Кт 1800 01 Ақша.

Тармақ 218

218. Капиталға қатысу үлесін сату кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) мәміле сомасы мен активтердің есептік құны арасында оң айырма болған кезде: Дт 1800 01 Ақша Кт 1800 05 Капиталға инвестициялар 1830 03 Сатып алу-сатудан кіріс;

Тармақша 2

2) мәміле сомасы мен активтердің есептік құны арасында теріс айырма туындаған кезде: Дт 1800 01 Ақша 1840 03 Сатып алу-сатудан шығыс Кт 1800 05 Капиталға инвестициялар.

Тарау 27. 27-тарау. Инвестициялық басқарудағы ақшаны негізгі құрал-жабдықтар мен материалдық емес активтерге орналастыру

27-тарау. Инвестициялық басқарудағы ақшаны негізгі құрал-жабдықтар мен материалдық емес активтерге орналастыру

Тармақ 219

219. Инвестициялық басқарудағы ақшаны негізгі құрал-жабдықтар мен материалдық емес активтерге орналастырған кезде мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1800 06 Материалдық емес активтер 1800 07 Негізгі құрал-жабдықтар Кт 1800 01 Ақша.

Тармақ 220

220. Негізгі құрал-жабдықтар мен материалдық емес активтерді әділ құны бойынша қайта бағалау кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) негізгі құрал-жабдықтар мен материалдық емес активтердің әділ құны олардың есептік құнынан асып кеткен кезде: Дт 1800 06 Материалдық емес активтер 1800 07 Негізгі құрал-жабдықтар Кт 1830 04 Активтерді әділ құны бойынша қайта бағалаудан кіріс;

Тармақша 2

2) негізгі құрал-жабдықтар мен материалдық емес активтердің есептік құны олардың әділ құнынан асып кеткен кезде: Дт 1840 04 Активтерді әділ құны бойынша қайта бағалаудан шығыс Кт 1800 06 Материалдық емес активтер 1800 07 Негізгі құрал-жабдықтар.

Тармақ 221

221. Негізгі құрал-жабдықтар мен материалдық емес активтерді сату кезінде мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) мәміле сомасы мен активтердің есептік құны арасында оң айырма болған кезде: Дт 1800 01 Ақша Кт 1800 06 Материалдық емес активтер 1800 07 Негізгі құрал-жабдықтар 1830 03 Сатып алу-сатудан кіріс;

Тармақша 2

2) мәміле сомасы мен активтердің есептік құны арасында теріс айырма туындаған кезде: Дт 1800 01 Ақша 1840 03 Сатып алу-сатудан шығыс Кт 1800 06 Материалдық емес активтер 1800 07 Негізгі құрал-жабдықтар;

Тарау 28. 28-тарау. Инвестициялық басқарудан алынған активтерді есепке алу

28-тарау. Инвестициялық басқарудан алынған активтерді есепке алу

Тармақ 222

222. Клиент инвестициялық басқарудағы активтердің бір бөлігін алып қойған жағдайда мынадай бухгалтерлік жазба жүзеге асырылады: Дт 1840 01 Клиенттің активтерін алу Кт 1800 01 Ақша 1800 02 Аффинирленген бағалы металдар 1800 03 Бағалы қағаздар 1800 04 Орналастырылған салымдар 1800 05 Капиталға инвестициялар 1800 06 Материалдық емес активтер 1800 07 Негізгі құрал-жабдықтар 1800 08 Басқа да активтер 1800 09 Алуға арналған шоттар 1800 10 Дивидендтер 1800 11 Сыйақы 1800 12 Басқа да талаптар.

Тармақ 223

223. Есепті кезеңнің соңында клиенттің активтерін инвестициялық басқарудың тиімділігіне талдау жүргізу мақсатында мынадай бухгалтерлік жазбаларды жүзеге асыру арқылы есепті кезеңдегі түпкілікті қаржылық нәтижені қалыптастыру жөніндегі ақпаратты жинақтау жүргізіледі: клиенттің активтерімен операциялар бойынша есептелген кіріс сомасына: Дт 1830 01 Клиенттен активтердің түсуі 1830 02 Сыйақы (дивиденд) түріндегі кіріс 1830 03 Сатып алу-сатудан кіріс 1830 04 Активтерді әділ құны бойынша қайта бағалаудан кіріс 1830 05 Бағамдық айырма бойынша кіріс 1830 08 Басқа да кіріс Кт 1810 01 Капитал; және бірмезгілде клиенттің активтерімен операциялар бойынша есептелген шығыс сомасына: Дт 1810 01 Капитал Кт 1840 02 Комиссиялық сыйақылар төлеу бойынша шығыс 1840 03 Сатып алу-сатудан шығыс 1840 04 Активтерді әділ құны бойынша қайта бағалаудан шығыс 1840 05 Бағамдық айырма бойынша шығыс 1840 08 Басқа да шығыс.

Тармақ 224

224. Клиенттің активтерін инвестициялық басқару шартының қолданылу мерзімінің соңында ұйым клиенттің шоты бойынша барлық қолда бар активтерді қайтарады. Бұл ретте қолда бар активтер бойынша мынадай бухгалтерлік жазбалар жүзеге асырылады:

Тармақша 1

1) клиенттің активтерімен операциялар бойынша есептелген кіріс сомасына: Дт 1830 01 Клиенттен активтердің түсуі 1830 02 Сыйақы (дивиденд) түріндегі кіріс 1830 03 Сатып алу-сатудан кіріс 1830 04 Активтерді әділ құны бойынша қайта бағалаудан кіріс 1830 05 Бағамдық айырма бойынша кіріс 1830 08 Басқа да кіріс Кт 1810 01 Капитал; және бірмезгілде клиенттің активтерімен операциялар бойынша есептелген шығыс сомасына: Дт 1810 01 Капитал Кт 1840 02 Комиссиялық сыйақылар төлеу бойынша шығыс 1840 03 Сатып алу-сатудан шығыс 1840 04 Активтерді әділ құны бойынша қайта бағалаудан шығыс 1840 05 Бағамдық айырма бойынша шығыс 1840 08 Басқа да шығыс;

Тармақша 2

2) клиент бойынша міндеттемелер шоттары бойынша қалдықтар сомасына: Дт 1820 01 Төлеуге арналған шоттар 1820 02 Басқа да міндеттемелер Кт 1840 01 Клиенттің активтерін алу;

Тармақша 3

3) клиент бойынша активтер шоттары бойынша қалдықтар сомасына: Дт 1840 01 Клиенттің активтерін алу Кт 1800 01 Ақша 1800 02 Аффинирленген бағалы металдар 1800 03 Бағалы қағаздар 1800 04 Орналастырылған салымдар 1800 05 Капиталға инвестициялар 1800 06 Материалдық емес активтер 1800 07 Негізгі құрал-жабдықтар 1800 08 Басқа да активтер 1800 09 Алуға арналған шоттар 1800 10 Дивидендтер 1800 11 Сыйақы 1800 12 Басқа да талаптар;

Тармақша 4

4) капитал шоты бойынша қалдық сомасына: Дт 1810 01 Капитал Кт 1840 01 Клиенттің активтерін алу.

Қызметтер

Навигация

Параметрлер

Аккаунт