Об утверждении профессиональных стандартов Күшін жойған

Кәсіптік стандарттарды бекіту туралы Қазақстан Республикасы Еңбек кодексінің 138-5-бабының 3-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

1. Мыналар:

1) осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес "Пайдалы қазбалар кен орындарын іздеудің геофизикалық әдістерін іздеу және барлау" кәсіптік стандарты;

2) осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес "Гидрогеология және инженерлік геология" кәсіптік стандарты;

3) осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес "Пайдалы қазбалар кен орындарын геологиялық түсіру, іздеу және барлау" кәсіптік стандарты;

4) осы бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес "Пайдалы қазбалар кен орындарын барлау технологиясы және техникасы" кәсіптік стандарты;

5) осы бұйрыққа 5-қосымшага сәйкес "Пайдалы қазбалар кен орындарының жерасты қазу" кәсіптік -стандарты;

6) осы бұйрыққа 6-қосымшаға сәйкес "Пайдалы қазбалар кен орындарының ашық қазу" кэсіптік стандарты;

7) осы бұйрыққа 7-қосымшаға сәйкес "Тау-кен электр механикалық жабдықтарды жөндеу және техникалық қызмет көрсету" кәсіптік стандарты бекітілсін.

2. Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің Геология және жер қойнауын пайдалану комитетіне (Б.Қ.Нұрабаев) заңнамада белгіленген тәртіпте:

1) Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде осы бұйрықтың мемлекеттік тіркелуін;

2) Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуден өткеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде осы бұйрықтың бұқаралық ақпарат құралдарында және "Әділет" ақпараттық-құқықтық жүйесінде жариялануын; Осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар министрлігінің интернет-ресурстарына орналастыруын қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Индустрия және жаңа технологиялар вице—министрі Н. Е. Сауранбаевқа жүктелсін.

4. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі. "Келісілді" Қазақстан Республикасы еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрі _____________ Т. Дүйсенова 2014 ж. 11 ақпан

Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­мьер-Ми­ни­стрі­нің орын­ба­са­ры - Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ин­ду­стрия және жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­ғы 09 жел­тоқ­сан­да­ғы № 404 Бұй­ры­ғы­на 1-қо­сым­ша "Пайдалы қазбалар кен орындарын іздеудің геофизикалық әдістерін іздеу және барлау" кәсіптік стандарты

1. Жалпы ережелер

1. Кәсіби стандарт (бұдан әрі - КС):

1) еңбек нарығының қазіргі заман қажеттілігіне жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға, кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды анықтауға;

2) қызметкерлерді басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге;

3) білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сонымен қатар тиісті оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуге;

4) кәсіби даярлықтарын бағалауды жүргізуге және мамандардың біліктілік сәйкестігін растауға арналған;

2. Кәсіби стандарттардың негізгі қолданушылары:

1) білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлер;

2) ұйымдардың басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың қызметкерлерді басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары;

3) білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар;

4) кәсіптік даярлықтарын бағалау және біліктілік сәйкестігін растау саласындағы мамандар.

3. Кәсіби стандарттардың негізінде қызметтің, лауазымның, біліктілікті арттырудың, қызметкерлерді аттестаттаудың, еңбекті ынталандыру жүйесінің және т.б. функционалдық модельдеріне қатысты ішкі, корпоративтік стандарттары әзірленуі мүмкін.

4. Осы кәсіби стандартта келесі терминдер мен анықтамалар қолданылады:

1) біліктілік – қызметкердің белгілі бір қызмет түрі шеңберінде еңбек міндеттерін сапалы орындауға дайын болуы;

2) біліктілік деңгейі – күрделілігі, еңбек қызметінің стандарттан басқа болуы, жауапкершілігі және дербестігі бойынша сараланатын қызметкерлер құзыреттілігіне қатысты талаптар жиынтығы.

3) еңбек қызметінің түрі – кәсіптік қызметтің негізгі және қосалқы функцияларды іске асыруды көздейтін құрамдас бөлігі;

4) еңбек функциясы – еңбек үдерісінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты іс-қимылдар жиынтығы;

5) еңбек мәні - белгілі бір еңбек құралдарының көмегімен өнім жасау мақсатында қызметкердің іс-қимылы бағытталатын зат;

6) еңбек құралы – қызметкердің еңбек мәнін бастапқы күйден өнімге айналдыру үшін пайдаланатын құралдары;

7) жұмыс (кәсіп) тобы – жұмыстың ұқсас түрлерін біріктіретін кәсіби жұмыстар саласы;

8) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ негізі бар және оларды орындау үшін ұқсас құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы негізгі және қосалқы функцияларды іске асыруды көздейтін сала қызметінің бір бөлігі;

9) кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі;

10) кәсіптік стандарт бірлігі – осы қызмет түрі үшін тұтас, аяқталған, дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының ашық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі;

11) құзыреттілік – еңбек қызметінде білімін, білігі және тәжірибесін қолдану қаблеті;

12) лауазым – ұйымның ұйымдастырушылық-әкімшілік жүйесіндегі функционалдық орын;

13) міндет – нақты бір еңбек мәндері мен құралдарын пайдалана отырып еңбек функциясын іске асырумен байланысты іс-қимыл жиынтығы;

14) сала - бір типті өнім құруда, өндіріс технологиясы, жұмыс істейтіндердің негізгі қорлары мен кәсіптік дағдыларында ортақ мақсаты бар кәсіпорындар мен ұйымдардың жиынтығы;

15) салалық біліктілік шеңбері – салада құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

16) ұлттық біліктілік шеңбері – еңбек нарығында құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

17) функционалдық карта – әр түрлі кәсіптік қызметтер саласында немесе шеңберінде белгіленген, қызметкер орындайтын қызмет түрлерінің, атқарымдары мен міндеттерінің құрылымданған сипаттамасы.

5. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар пайдаланылады: КҚ – кәсіптік қызмет; ҚТ – қызмет түрі; КС – кәсіби стандарт; ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері; СБШ – Салалық біліктілік шеңбері (24 желтоқсан 2013 жылы НҚА мемлекеттік тіркеу реестрінде № 9018 тіркелген ИЖТМ 22 қараша 2013 жылғы "Геология" саласында салалық біліктілік шеңберін бекіту туралы" № 371 бұйрығы); БТБА – Жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамасы; ҚР МЖ 01-2005 – "Қызметтердің жіктеуіші" 01-2005 Қазақстан Республикасының мемлекеттік жіктеуіші; ҮБС - Басшылардың, мамандардың және басқа да қызметшілері лауазымдарының Үлгілік біліктілік сипаттамалары.

2. Кәсіби стандарттың паспорты

6. Экономикалық қызметтің түрі (кәсіби қызмет саласы): "Пайдалы қазбалар кен орындарын іздеудің геофизикалық әдістерін іздеу және барлау".

7. Экономикалық қызмет түрінің (кәсіби қызмет саласының) негізгі мақсаты: пайдалы қазбалардың кен орындарын іздеу және барлаудың геофизикалық әдістері. Кәсіби стандарт пайдалы қазбалар кен орындарын іздеу және барлаудың геофизикалық әдістері саласындағы еңбек мазмұнына, сапасына, жағдайына, қызметкерлердің біліктілігі мен құзыретіне қойылатын талаптарды белгілейді.

8. Еңбек қызметінің түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері осы КС 1 Қосымшасында көрсетілді. Стандарт талаптары осы саланың келесі қызмет түрлері мен кәсіптеріне қатысты қолданылады: геофизикалық жұмыстардағы жұмысшы; каротаждау станциясының машинисі, геофизикалық аппаратура реттеушісі, каротажшы, зертханашы-радиометрист, техник-геофизик.

3. Еңбек қызмет түрлерінің (кәсіп) карточкалары

Параграф 1. Геофизикалық жұмыстармен айналысатын жұмысшы

9. СБШ – 1-2 бойынша біліктілік деңгейі.

10. Мүмкін болатын лауазым атауы: геофизикалық жұмыстармен айналысатын жұмысшыю

11. "Геофизикалық жұмыстармен айналысатын жұмысшы" кәсібі субъектіні далалық геофизикалық зерттеу жүргізу кезіндегі қосалқы операциялар сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 2 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

12. Геофизикалық жұмыстармен айналысатын жұмысшының еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 2 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

13. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 2 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

14. Геофизикалық жұмыстармен айналысатын жұмысшының орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 2 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

15. Геофизикалық жұмыстармен айналысатын жұмысшының құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 2 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 2. Каротаждау станциясының машинисі

16. СБШ – 3 бойынша біліктілік деңгейі.

17. Мүмкін болатын лауазым атауы: каротаждау станциясының машинисі.

18. "Каротаждау станциясының машинисі" кәсібі субъектіні станциялар мен көтергіштерді тасымалдау мен жұмысқа дайындау сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 3 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

19. Каротаждау станциясының машинисінің еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 3 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

20. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 3 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

21. Каротаждау станциясының машинисінің орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 3 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

22. Каротаждау станциясының машинисінің құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 3 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 3. Геофизикалық аппаратура реттеушісі

23. СБШ – 3-4 бойынша біліктілік деңгейі.

24. Мүмкін болатын лауазым атауы: геофизикалық аппаратура реттеушісі.

25. "Геофизикалық аппаратура реттеушісі" кәсібі субъектіні геофизикалық аппаратураны жөндеу, реттеу және баптау сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 4 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

26. Геофизикалық аппаратура реттеушісінің еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 4 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

27. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 4 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

28. Геофизикалық аппаратура реттеушісінің орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 4 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

29. Геофизикалық аппаратура реттеушісінің құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 4 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 4. Каротажшы

30. СБШ – 3-4 бойынша біліктілік деңгейі.

31. Мүмкін болатын лауазым атауы: каротажшы

32. "Каротажшы" кәсібі субъектіні ату-жару жұмыстарын, геофизикалық зерттеулерді жүргізу сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 5 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

33. Каротажшының еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 5 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

34. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 5 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

35. Каротажшының орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 5 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

36. Каротажшының құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 5 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 5. Зертханашы-радиометрист

37. СБШ – 3-4 бойынша біліктілік деңгейі.

38. Мүмкін болатын лауазым атауы: зертханашы-радиометрист

39. "Зертханашы-радиометрист" кәсібі субъектіні радиометрлік зерттеу жүргізу сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 6 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

40. Зертханашы-радиометристтің еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 6 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

41. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 6 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

42. Зертханашы-радиометристтің орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 6 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

43. Зертханашы-радиометристтің құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 6 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 5. Техник-геофизик

44. СБШ – 4 бойынша біліктілік деңгейі.

45. Мүмкін болатын лауазым атауы: техник-геофизик

46. "Техник-геофизик" кәсібі субъектіні далалық және камеральдық геофизикалық зерттеу жүргізу сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 7 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

47. Техник-геофизиктің еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 7 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

48. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 6 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

49. Техник-геофизиктің орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 7 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

50. Техник-геофизиктің құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 7 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

4. Осы кәсіби стандарт негізінде берілетін сертификаттар түрлері

5. Кәсіби стандартты әзірлеушілер "Personnel Recruitment Center "Career-Holdings" ЖШС

6. Келісу парағы Ұй­ым ата­уы Ке­лі­сі­л­ген кү­ні Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы ин­ду­стрия және жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар ми­ни­стр­лі­гі­нің тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­ді және кадр­лар да­яр­ла­уды да­мы­ту бой­ын­ша са­ла­лық ке­ңес

7. Кәсіптік стандарттың сараптамасы және тіркелуі Осы кәсіптік стандарт ______________________ бекітілді және тіркелді. Кәсіптік стандарттар тізіліміне енгізілді. Тіркеу № _________________ Хат (хаттама) № ___________ Күні____________________________

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын із­де­удің гео­фи­зи­ка­лық әді­сте­рін із­деу және бар­лау" кә­сі­би стан­дар­ты­на 1 Қо­сым­ша Еңбек қызметінің түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері Р/н Қыз­мет тү­рі­нің ата­уы Ең­бек на­ры­ғы­ның үр­ді­сте­рін ес­ке­ру­мен кә­сіп­тің ата­уы 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­шіне сәй­кес кә­сіп ата­уы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі 1. Да­ла­лық гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу ке­зін­де­гі қо­сал­қы опе­ра­ци­я­лар Гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­мен ай­на­лы­са­тын жұ­мыс­шы Гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­мен ай­на­лы­са­тын жұ­мыс­шы 1-2 2. Стан­ци­я­лар мен кө­тер­гіш­тер­ді та­сы­мал­дау мен жұ­мысқа дай­ын­дау Ка­ро­таж­дау стан­ци­я­сы­ның ма­ши­ни­сі Ка­ро­таж­дау стан­ци­я­сы­ның ма­ши­ни­сі 3 3 Гео­фи­зи­ка­лық ап­па­ра­ту­ра­ны жөн­деу, рет­теу және бап­тау Гео­фи­зи­ка­лық ап­па­ра­ту­ра рет­те­у­ші­сі Гео­фи­зи­ка­лық ап­па­ра­ту­ра рет­те­у­ші­сі 3-4 4 Ату-жа­ру жұ­мыста­рын, гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­улер­ді жүр­гі­зу Ка­ро­та­ж­шы Ка­ро­та­ж­шы 3-4 5 Ра­дио­метр­лік зерт­теу жүр­гі­зу Зерт­ха­на­шы-ра­дио­мет­рист Зерт­ха­на­шы-ра­дио­мет­рист 3-4 6 Да­ла­лық және ка­ме­раль­дық гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу Тех­ник-гео­фи­зик Тех­ник-гео­фи­зик 4

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын із­де­удің гео­фи­зи­ка­лық әді­сте­рін із­деу және бар­лау" кә­сі­би стан­дар­ты­на 2 Қо­сым­ша Геофизикалық жұмыстармен айналысатын жұмысшы 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7610 "Гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­ры­мен ай­на­лы­са­тын жұ­мыс­шы­лар" ҚР Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 5-шы­ға­ра­лым, 2-бө­лім Гео­ло­ги­я­лық бар­лау және то­по­гра­фи­я­лық-гео­де­зи­я­лық жұ­мыстар, 2012 жы­л­ғы 9 сәй­у­ір, №124-ө-м БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­да­ғы жұ­мыс­шы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар 1-2 2-4 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры­на (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және т.б.) гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла­лық ең­бек жағ­дайы. Ауыр­ды кө­те­ру, жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­ды­лық, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 1 Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе не/неме­се жұ­мыс ор­нын­да қы­сқа мер­зім­ді оқы­ту (нұс­қау) не/неме­се ба­ста­уы­штан кем емес ор­та бі­лі­мі болған кез­де қы­сқа мер­зім­ді кур­стар. Та­лап етіл­мей­ді 2 Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе не/неме­се негіз­гі ор­та бі­лім­нен кем емес жал­пы ор­та бі­лі­мі болған кез­де кә­сі­би да­яр­лау (бі­лім бе­ру ме­ке­ме­сі негі­зін­де қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кор­по­ра­тив­ті бі­лім бе­ру) не/неме­се ере­сек­тер­ді қай­та да­яр­лау 1-дең­гей­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Ба­қы­лау жүй­е­сі мен жаб­дық­ты гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­ға дай­ын­дау 2 Да­ла­лық жұ­мыстар­ды же­ре­гі, ұң­ғы­ма­лық және же­ра­с­ты гео­фи­зи­ка­лық әді­стер­мен жүр­гі­зу 3 Жаб­дық­ты бөл­шек­теу және да­ла­лық гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­дың сал­дар­ла­рын жою 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Гео­фи­зи­ка­лық құ­рал-сай­ман мен жаб­дық,, шанц ас­пап­та­ры Құ­рал-сай­ман мен жаб­дық­ты орау, та­сы­мал­дау схе­ма­ла­ры, және оны жұ­мыс ор­нын­да ор­на­ла­сты­ру схе­ма­ла­ры. 1-1) Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­ты ти­еу, оны жұ­мыс ор­ны­на та­сы­мал­дау және жек­ті­зі­л­ген­нен кей­ін тү­сі­ру. Да­ла ла­ге­рі­нің ала­ңы мен тұ­рақ орын­да­рын дай­ын­дау. Шар­тты бел­гі­лер (қа­зық, іл­гіш), ру­лет­ка Гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу схе­ма­ла­ры мен жос­пар­ла­ры 1-2) Ор­на­ла­сты­ру-тір­кеу жұ­мыста­ры - жо­ба­лау ор­ны­на тір­кеу және сәу­ле шы­ға­ру нүк­те­ле­рін сон­дай-ақ гео­фи­зи­ка­лық ба­қы­лау нүк­те­ле­рін ауы­сты­ру, Гео­фи­зи­ка­лық тір­кеу ас­пап­та­ры (дат­чик­тер) және фи­зи­ка­лық өріс сәу­ле­сін шы­ғар­ғы­штар, ка­ро­таж­дық ка­бель, бай­ла­ныс то­ра­бы­ның сым­да­ры, сей­сми­ка­лық, элек­тр­лік бар­лау және кө­мек­ші то­рап­тар Құ­рал-сай­ман­дар (ті­сте­уік, бұ­ра­уыш және басқ.), ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры (те­стер­лер, ом­метр­лер) 1-3) Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­ты, ап­па­ра­ту­ра мен ас­пап­тар­ды да­ла­лық жұ­мыстар­ға құ­ра­с­ты­ру және да­яр­ла­у­ға қа­ты­су (про­фи­лак­ти­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу, қу­ат бе­ру кө­зіне қо­су). 2 Гео­фи­зи­ка­лық тір­кеу ас­пап­та­ры және фи­зи­ка­лық өріс сәу­ле­сін шы­ғар­ғы­штар, бай­ла­ныс то­ра­бы­ның сым­да­ры, сей­сми­ка­лық, элек­тр­лік бар­лау және кө­мек­ші то­рап­тар Да­ла­лық жұ­мыстар­дың әді­сте­ме­сі және гео­фи­зи­ка­лық өрі­сті қа­да­ға­лау схе­ма­сы 2-1) Тір­кеу ас­пап­та­ры мен фи­зи­ка­лық өрі­стің сәу­ле шы­ғар­ғы­шын про­филь­ге ор­на­ла­сты­ру және олар­ды жал­ғау то­ра­бы­на қо­су. Олар­дың ор­на­ла­суы және іс­ке қо­сы­луы са­па­сын тек­се­ру. Тір­кеу ас­пап­та­ры мен фи­зи­ка­лық өрі­стің сәу­ле шы­ғар­ғы­шын және жал­ғау то­рап­та­рын жұ­мыс про­це­сін­де ауы­сты­ру. 2-2) Ұң­ғы­ма са­ға­сы­на ас­пап­тар мен ап­па­рат­ты ор­на­ту. Ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­ды (ка­ро­таж) орын­да­у­ға қа­ты­су 2-3) Тау-кен өн­ді­рі­сі­нің ба­қы­лау нүк­те­ле­рін дай­ын­дау (теспе­ні бұр­ғы­лау, алаң­дар­ды та­за­лау). Тір­кеу ас­пап­та­ры мен фи­зи­ка­лық өрі­стің сәу­ле шы­ғар­ғы­шын про­филь­ге ор­на­ла­сты­ру және олар­ды жал­ғау то­ра­бы­на қо­су. Тір­кеу ас­пап­та­ры мен фи­зи­ка­лық өрі­стің сәу­ле шы­ғар­ғы­шын және жал­ғау то­рап­та­рын жұ­мыс про­це­сін­де ауы­сты­ру. 3 Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық Гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­ды тоқ­та­ту схе­ма­сы 1-1) Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар мен ас­пап­тар­ды бөл­шек­теу, олар­ды та­сы­мал­да­у­ға дай­ын­дау Тұ­рақ ор­ны, өл­шеу және жа­ру ор­ны (ұң­ғы­ма, тес­пе ұң­ғы­ма) Жою схе­ма­сы, бе­кі­ні­стік құ­рал-сай­ман­дар 1-2) Сей­сми­ка­лық жұ­мыстар ке­зін­де гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық тұ­рақ­та­рын және алаң­да­рын алып та­стау, бұр­ғы­лау-жа­ру жұ­мыста­ры­ның сал­дар­ла­рын жою Гео­фи­зи­ка­лық ас­пап­тар (дат­чик­тер), жаб­дық, стан­ция ГФ жаб­дық­ты та­сы­мал­дау схе­ма­сы 1-3) ГФ жаб­дық­ты ти­еу 5 Кесте. СБШ 1-деңгейі Геофизикалық жұмыстармен айналысатын жұмысшы құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лім 1-1) 2-1) 3-1) 3-2) Гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­улер­ді жүр­гізу­ге ар­нал­ған алаң­дар­ды да­яр­лау және гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­ды аяқ­тау про­це­сте­рін іс­ке асы­ру ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін бо­лжай­тын, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет. Ти­еу-тү­сі­ру жұ­мыста­ры­на прак­ти­ка­лық дағдысы Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс іс­теу дағдысы Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­те бі­лу Гео­фи­зи­ка­лық ап­па­ра­ту­ра­ны, ас­пап­тар мен жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну, та­сы­мал­дау және сақ­тау қа­ғи­да­сы, құ­ра­с­ты­ру құ­рал-сай­ман­да­ры­мен негіз­гі жұ­мыс іс­теу тә­сіл­де­рі. Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен негіз­гі жұ­мыс іс­теу тә­сіл­де­рі 6 Кесте. СБШ 2-деңгейі геофизикалық жұмыстармен айналысатын жұмысшы құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лі­мі 1-2) 1-3) Гео­фи­зи­ка­лық жер үсті зерт­те­уле­рін жүр­гізу­ге ар­нал­ған тех­ни­ка­лық және өзге құ­рал­дар­ды дай­ын­дау про­це­сте­рін іс­ке асы­ру ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін бо­лжай­тын, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет. То­по­гра­фи­я­лық кар­та­лар­мен және тау-кен жұ­мыста­ры­ның жос­пар­ла­ры­мен жұ­мыс іс­теу дағдысы, жер­гі­лік­ті жер­дің қа­шық­тығ­ы­на гео­де­зи­я­лық ас­пап­тар­дың кө­ме­гі­мен өл­шеу жүр­гі­зу. Сле­сар­лық құ­рал­дар, ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс іс­теу дағдысы. Элек­тр­лік тіз­бек­тер­де­гі (же­лі­лер­де­гі) ақа­у­лар­ды анық­та­удың прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе­сі То­по­гра­фия, жер­гі­лік­ті қа­да­ға­лау нүк­те­ле­рін бел­гі­леу жүй­е­сі, со­ны­мен қа­тар тау-кен өн­ді­рі­сі бой­ын­ша негіз­гі мә­лі­мет­тер. Гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­да қол­да­ны­ла­тын жаб­дық­тар мен ма­те­ри­ал­дар­ды пай­да­ла­ну жө­нін­де­гі нұс­қа­улық­тар мен нор­ма­тив­тік құ­жат­тар. Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­мен жұ­мыс іс­теу тә­сіл­де­рі. Құ­ра­с­ты­ру ас­пап­та­ры­мен және оқ­ша­у­лау ма­те­ри­ал­да­ры­мен жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­сы. 2-2) 2-3) Ұң­ғы­ма­лық және гео­фи­зи­ка­лық жер асты зерт­те­уле­рін жүр­гі­зу про­це­сте­рін іс­ке асы­ру ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін бо­лжай­тын, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Тау-кен өн­ді­рі­сі­нен ха­бар­дар бо­лу. Тау-кен бұр­ғы­лау қол сай­ма­ны­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс іс­теу дағдысы Гео­ло­гия, ұң­ғы­ма құ­ры­лы­сы және тау-кен өн­ді­рі­сі, гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­дың мін­де­те­рі мен әді­сте­ме­сі, жер асты гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­дың өн­ді­рі­стік про­це­сте­рін ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау тех­но­ло­ги­я­сы ту­ра­лы негіз­гі мә­лі­мет­тер. Электр тіз­бек­тер­ді мон­таж­да­удың негіз­гі тә­сіл­де­рі.

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын із­де­удің гео­фи­зи­ка­лық әді­сте­рін із­деу және бар­лау" кә­сі­би стан­дар­ты­на 3 Қо­сым­ша Каротаждау станциясының машинисі 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7610 "Гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­ры­мен ай­на­лы­са­тын жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі" ҚР Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 5-шы­ға­ра­лым, 2-бө­лім Гео­ло­ги­я­лық бар­лау және то­по­гра­фи­я­лық-гео­де­зи­я­лық жұ­мыстар, 2012 жы­л­ғы 9 сәу­ір­де­гі № 124-ө-м (ӘМ 2012.02.05. №7611) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Ка­ро­таж­дау стан­ци­я­сы­ның ма­ши­ни­сі СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар 3 2-5 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры­на (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және т.б.) гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла­лық ең­бек жағ­дайы. Ауыр кө­те­ру, жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­ды­лық, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­мен ай­на­лы­са­тын жұ­мыс­шы 1-дең­гей­ін­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Ұң­ғы­ма­лық жаб­дық­тар­ды гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­улер­ге дай­ын­дау 2 Да­ла­лық ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу әді­сте­рін жүр­гі­зу 3 Ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­ты бөл­шек­теу және да­ла­лық жұ­мыс сал­дар­ла­рын жою 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық жа­рақ, жаб­дық­тар, ас­пап­тар және ап­па­ра­ту­ра. Кө­тер­гі­ші бар ка­ро­таж­дық стан­ция 1-1) Жаб­дық­тар­ды, ап­па­ра­ту­ра­ны және құ­рал­дар­ды ти­еу, тү­сі­ру және та­сы­мал­дау. Стан­ци­я­лар мен кө­тер­гіш­тер­ді та­сы­мал­да­у­ға дай­ын­дау. 1-2) Ка­ро­таж­дық стан­ция үшін алаң таң­дау және дай­ын­дау. Зерт­ха­на, ге­не­ра­тор­лық топ және кө­тер­гіш ор­на­ту. Стан­ци­я­ны күш бе­ре­тін жа­рық­тан­ды­ра­тын же­лі­ге қо­су. 1-3) Ка­ро­таж­дық стан­ция мен кө­тер­гіш­тер­ді гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гізу­ге да­яр­лау 2 Ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық жа­рақ, жаб­дық­тар,ас­пап­тар және ап­па­ра­ту­ра. Кө­тер­гі­ші бар ка­ро­таж­дық стан­ция 2-1) Те­рең­ді­гі 1000 метр­ге дей­ін­гі ұң­ғы­ма­лар­да гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу және ату-жа­ру жұ­мыста­рын жүр­гі­зу ке­зін­де ка­ро­таж­дық стан­ция мен кө­тер­гіш­ті бас­қа­ру. Ап­па­ра­ту­ра­ны (ас­пап­тар­ды) ұң­ғы­ма­ға тү­сі­ру және кө­те­ру. 2-2) Те­рең­ді­гі 1000 метр­ден ар­тық және 4000 метр­ге дей­ін­гі ұң­ғы­ма­лар­да гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу және ату-жа­ру жұ­мыста­рын жүр­гі­зу ке­зін­де ка­ро­таж­дық стан­ция мен кө­тер­гіш­ті бас­қа­ру. Ап­па­ра­ту­ра­ны (ас­пап­тар­ды) ұң­ғы­ма­ға тү­сі­ру және кө­те­ру. 2-3) Те­рең­ді­гі 5000 метр­ден ар­тық ұң­ғы­ма­лар­да гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу және ату-жа­ру жұ­мыста­рын жүр­гі­зу ке­зін­де ка­ро­таж­дық стан­ция мен кө­тер­гіш­ті бас­қа­ру. Ап­па­ра­ту­ра­ны (ас­пап­тар­ды) ұң­ғы­ма­ға тү­сі­ру және кө­те­ру. 3 Ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық жа­рақ, жаб­дық­тар,ас­пап­тар және ап­па­ра­ту­ра. Кө­тер­гі­ші бар ка­ро­таж­дық стан­ция 3-1) Ұң­ғы­ма­лық жаб­дық­ты бөл­шек­теу және ка­ро­таж­дық стан­ция мен кө­тер­гіш­ті та­сы­мал­да­у­ға дай­ын­дау. 3-2) Стан­ци­я­лар­ға, зерт­ха­на­лар­ға, кө­тер­гіш­тер­ге, жү­кар­ба­лар­ға, іш­тен жа­ну қоз­ғалт­қы­шта­ры­на және ге­не­ра­тор­лар­ға ауы­сым сай­ын және жос­пар­лы тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ж­әне күн­де­лік­ті жөн­деу жұ­мыста­рын орын­дау және олар­ға қа­ты­су, элек­тро­лит­ті ауы­сты­ру және ак­ку­му­ля­тор­лар­ды за­ряд­тау. 5 Кесте. СБШ 3-деңгейі каротаждау станциясының машинисі құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лім 1-1) 1-2) 1-3) 3-1) 3-2) 2-1) 2-2) 2-3) Гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­уле­рін жүр­гі­зу про­це­сте­рін іс­ке асы­ру ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін бо­лжай­тын, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Ти­еу-тү­сі­ру жұ­мыста­ры­ның прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры. Ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық жа­рақ­пен жұ­мыс іс­тей бі­лу. Ең­бек қор­ғау және қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өрт қа­уіп­сіз­ді­гі және іш­кі тәр­тіп қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­рын орын­дау. Жұ­мыс ор­нын­да және өні­рі­стік ай­мақ­та са­ни­тар­лық-тех­ни­ка­лық ре­же­ні ұста­ну Жа­за­тай­ым оқи­ға­лар­да дә­рі­гер­ге дей­ін­гі кө­мек­ті көр­се­те бі­лу. Ак­ку­му­ля­тор­лар­ды за­ряд­тау қа­ғи­да­сы және тәр­ті­бі, жер­ге қо­су құ­ры­лы­сы және же­лі­де­гі ақа­у­лар­ды із­деп та­бу тә­сіл­де­рі, бен­зо­қоз­ғалт­қы­штың, ге­не­ра­тор­дың және стан­ци­я­ның кө­мек­ші ме­ха­низмде­рі­нің бұ­зы­лу бел­гі­ле­рі және олар­ды жою тә­сіл­де­рі. Ка­ро­таж­дық стан­ция жаб­дық­та­ры­на ауы­сым сай­ын және күн­де­лік­ті тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ж­әне жос­пар­лы жөн­деу қа­ғи­да­сы, жаб­дық­тар, ап­па­ра­ту­ра­лар, ге­не­ра­тор­лар және стан­ци­я­лар­дың түр­ле­рі және тех­ни­ка­лық си­патта­ма­сы, ка­бель­дер мен сым­дар­дың мар­ка­сы, элек­тр­тех­ни­ка негі­зі, жа­ру жұ­мыста­рын жүр­гі­зу тәр­ті­бі мен қа­ғи­да­сы Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­мен және ап­па­ра­ту­ра­мен, дәне­кер­ле­гіш және бас­қа да құ­ра­с­ты­ру ас­пап­та­ры­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­ры Ұң­ғы­ма құ­ры­лы­сы, ұң­ғы­ма­лар­да гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу тәр­ті­бі, ап­па­рат­тар­ды тү­сі­ру және кө­те­ру қа­ғи­да­сы, ка­ро­таж­дық-пер­фо­ра­тор­лық жаб­дық­ты және ап­па­ра­ту­ра­ны та­сы­мал­дау қа­ғи­да­сы, олар­дың құ­ры­лы­сы және пай­да­ла­ну қа­ғи­да­сы.

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын із­де­удің гео­фи­зи­ка­лық әді­сте­рін із­деу және бар­лау" кә­сі­би стан­дар­ты­на 4 Қо­сым­ша Геофизикалық аппаратура реттеушісі 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7610 "Гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­ры­мен ай­на­лы­са­тын жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі" ҚР Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 5-шы­ға­ра­лым, 2-бө­лім Гео­ло­ги­я­лық бар­лау және то­по­гра­фи­я­лық-гео­де­зи­я­лық жұ­мыстар, 2012 жы­л­ғы 9 сәу­ір­де­гі №124-ө-м (ӘМ 2012.02.05. №7611) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Гео­фи­зи­ка­лық ап­па­ра­ту­ра­ны рет­те­у­ші СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар 3,4 5 6-7 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры­на (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және т.б.) гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла­лық ең­бек жағ­дайы. Ауыр кө­те­ру, жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­ды­лық, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Та­лап етіл­мей­ді 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі 3-дең­гей­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы 1 Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­ды, ас­пап­тар­ды және ап­па­ра­ту­ра­ны да­ла­лық жұ­мыстар­ға құ­ра­с­ты­ру және дай­ын­дау 2 Да­ла­лық жұ­мыстар про­це­сін­де гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­ты жөн­деу және бап­тау 3 Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­ды, ас­пап­тар­ды және ап­па­ра­ту­ра­ны бөл­шек­теу және та­сы­мал­да­у­ға дай­ын­дау 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер 1 Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар, ас­пап­тар және ап­па­ра­ту­ра Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры, сле­сарь құ­рал-сай­ман­дар 1-1) Ұй­ым­ның ста­ци­о­нар­лық ба­за­ла­рын­да жос­пар­лы тех­ни­ка­лық қыз­мет жа­са­уды орын­дау. 1-2) Да­ла­лық ба­за­лар­да­ғы (жұ­мыс өн­ді­рі­сі жүр­гі­зі­ле­тін жер­лер­де­гі) гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар, ас­пап­тар, ап­па­ра­ту­ра және же­ке то­рап­тар­ды күн­де­лік­ті жос­пар­дан тыс жөн­деу жа­сау. 1-3) Ұсақ гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар, ас­пап­тар және ап­па­ра­ту­ра­ны жи­нау, бөл­шек­теу, бап­тау, рет­теу және сы­нау. 1-4) Ұқсас сей­сми­ка­лық, элек­тр­лік бар­лау, ка­ро­таж­дық, газ-ка­ро­таж­дық және бас­қа гео­фи­зи­ка­лық стан­ци­я­лар, гра­ви­метр­лер, гра­ви­та­ци­я­лық ва­рио­метр­лер, аэро­маг­ни­то­мер­лер, по­тен­цио­метр­лер, сей­сми­ка­лық қа­был­да­ғы­штар және бас­қа да гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар, ас­пап­тар, ап­па­ра­ту­ра және құ­ры­л­ғы­лар­ды бап­тау және жөн­деу 1-5) Гео­фи­зи­ка­лық ас­пап­тар, ап­па­ра­ту­ра және цифр­лық тір­ке­ме­сі бар құ­ры­л­ғы­лар­ды бап­тау және жөн­деу 1-6) Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­ты, ап­па­ра­ту­ра­ны және ас­пап­тар­ды жи­нау, бөл­шек­теу, бап­тау, рет­теу, сы­нау және эта­лон­дау 2 Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар, ас­пап­тар және ап­па­ра­ту­ра Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры, дәне­кер­ле­гіш, қы­сқыш, сле­сарь құ­рал-сай­ман. 1-1) Ұқсас гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­ды, ас­пап­тар мен ап­па­ра­ту­ра­ны жер үсті гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­улер­ге ар­нал­ған да­ла­лық жұ­мыстар­ға құ­ра­с­ты­ру және дай­ын­дау 3-2) Ұқсас гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­ды, ас­пап­тар мен ап­па­ра­ту­ра­ны ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­улер­ге ар­нал­ған да­ла­лық жұ­мыстар­ға құ­ра­с­ты­ру және дай­ын­дау 3-3) Ұқсас гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­ды, ас­пап­тар мен ап­па­ра­ту­ра­ны жер асты гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­улер­ге ар­нал­ған да­ла­лық жұ­мыстар­ға құ­ра­с­ты­ру және дай­ын­дау. 3-4) Цифр­лық жер үсті гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­ды да­ла­лық жұ­мыстар про­це­сін­де жөн­деу және бап­тау. 3-5) Цифр­лық ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­ды да­ла­лық жұ­мыстар про­це­сін­де жөн­деу және бап­тау 3-6) Цифр­лық жер асты гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­ды да­ла­лық жұ­мыстар про­це­сін­де жөн­деу және бап­тау 3 Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар, ас­пап­тар және ап­па­ра­ту­ра Ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры, дәне­кер­ле­гіш, қы­сқыш, сле­сарь құ­рал-сай­ман. 3-1) Ұқсас гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­ды, ас­пап­тар мен ап­па­ра­ту­ра­ны жер үсті гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­улер­ге ар­нал­ған да­ла­лық жұ­мыстар­ға құ­ра­с­ты­ру және дай­ын­дау 3-2) Ұқсас гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­ды, ас­пап­тар мен ап­па­ра­ту­ра­ны ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­улер­ге ар­нал­ған да­ла­лық жұ­мыстар­ға құ­ра­с­ты­ру және дай­ын­дау 1-3) Ұқсас гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­ды, ас­пап­тар мен ап­па­ра­ту­ра­ны жер асты гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­улер­ге ар­нал­ған да­ла­лық жұ­мыстар­ға құ­ра­с­ты­ру және дай­ын­дау. 5 Кесте. СБШ 3-деңгейі геофизикалық аппаратураны реттеуші құзыретіне қойылатын талаптар мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лім 1-1) 1-2) 1-3) 2-1) 2-2) 2-3) 3-1) 3-2) 3-3) Гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зе­тін тех­ни­ка­лық және бас­қа да кө­мек­ші құ­рал­дар­ды дай­ын­дау және гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­ды аяқ­тау про­це­сте­рін іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­дің орын­да­луы­на жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өМ ер­кі­мен жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­ме­тат­қа­рым­дар­ды іс­ке асы­ру үшін шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік пен бел­гі­лі бір дер­бес­тік дә­ре­же­сін көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­ны іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­ты, ап­па­ра­ту­ра­ны және ас­пап­тар­ды бөл­шек­теу және жи­нау ке­зін­де­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар, тех­ни­ка­лық қыз­мет жа­сау, жөн­деу қа­ғи­да­сы мен тех­но­ло­ги­я­сы. Гео­фи­зи­ка­лық және же­ке то­рап­тар­ды бап­тау және рет­теу, дәне­кер­леу жұ­мыста­рын орын­дау тә­сіл­де­рі. Элек­тр­лік және ра­дио­тех­ни­ка, элек­тро­ни­ка негіз­де­рі; прин­циптік элек­тр­лік және ра­дио­схе­ма­лар, гео­фи­зи­ка­лық ас­пап­тар, ап­па­ра­ту­ра­ны, олар­дың құ­ры­лы­сы мен ке­шен­де­рін бап­тау, рет­теу, эта­лон­дау тех­но­ло­ги­я­сы мен қа­ғи­да­сы. АЦТ (ана­лог­тық-цифр­лық түр­лен­дір­гіш­тер) және ЦАТ (цифр­лық-ана­лог­тық түр­лен­дір­гіш­тер) жөн­деу және бап­тау негіз­де­рі; гео­фи­зи­ка­лық стан­ци­я­лар, ас­пап­тар, ап­па­ра­ту­ра және бас­қа да құ­ры­л­ғы­лар­ды бөл­шек­теу және жи­нау түр­ле­рі, құ­ры­лы­сы, тір­ті­бі, тә­сіл­де­рі

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын із­де­удің гео­фи­зи­ка­лық әді­сте­рін із­деу және бар­лау" кә­сі­би стан­дар­ты­на 5 Қо­сым­ша Каротажшы 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7610 "Гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­ры­мен ай­на­лы­са­тын жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі" ҚР Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 5-шы­ға­ра­лым, 2-бө­лім Гео­ло­ги­я­лық бар­лау және то­по­гра­фи­я­лық-гео­де­зи­я­лық жұ­мыстар, 2012 жы­л­ғы 9 сәу­ір­де­гі № 124-ө-м (ӘМ 2012.02.05. № 7611) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Ми­не­рал­дар мен түп­шай­ма­лар­ды бай­ы­ту­шы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар 3,4 4-5, 6-7 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры­на (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және т.б.) гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла­лық ең­бек жағ­дайы. Ауыр кө­те­ру, жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­ды­лық, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Ка­ро­таж­дау стан­ци­я­сы­ның ма­ши­ни­сі 2-дең­гей­ін­де 1 жыл 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі 3-дең­гей­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 жаб­дық­ты ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­ға дай­ын­дау 2 да­ла­лық жұ­мыстар­ды ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу әді­сте­рі­мен жүр­гі­зу 3 жаб­дық­ты бөл­шек­теу және да­ла­лық жұ­мыс сал­дар­ла­рын жою 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар мен ас­пап­тар, бе­кі­ні­стік құ­рал-сай­ман­дар Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­ды қап­тау, та­сы­мал­дау және оны жұ­мыс ор­ны­на ор­на­ту схе­ма­ла­ры Сай­ман­дар (ті­сте­уік­тер, бұ­ра­ғы­штар және басқ.), ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры (те­стер­лер, ом­метр­лер) 1-1) Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­ты ти­еу, оны жұ­мыс ор­ны­на та­сы­мал­дау және жұ­мыс ор­ны­на жет­кі­зі­л­ген соң тү­сі­ру жұ­мыста­ры­на қа­ты­су. Жаб­дық­қа ар­нал­ған алаң­дар мен тұ­рақ орын­да­рын дай­ын­дау. 1-2) Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­ты, ап­па­ра­ту­ра­ны ас­пап­тар­ды құ­ра­с­ты­ру және да­ла­лық жұ­мыстар­ға (про­фи­лак­ти­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ж­әне жөн­деу, қу­ат бе­ру кө­зіне қо­су) дай­ын­да­у­ға қа­ты­су 1-3) Те­рең­ді­гі 1000 метр­ден ар­тық 4000 метр­ге дей­ін­гі ұң­ғы­ма­лар­ды, со­ны­мен қа­тар те­рең­ді­гі 1500 метр­ге дей­ін­гі көл­беу ба­ғыт­та­ғы ұң­ғы­ма­лар­ды зер­те­у­ге ар­нал­ған гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­ты, ап­па­ра­ту­ра­ны және ас­пап­тар­ды құ­ра­с­ты­ру және дай­ын­да­у­ға қа­ты­су 1-4) Те­рең­ді­гі 4000 метр­ден ар­тық 5000 метр­ге дей­ін­гі ұң­ғы­ма­лар­ды, со­ны­мен қа­тар те­рең­ді­гі 1500 метр­ге дей­ін­гі көл­беу ба­ғыт­та­ғы ұң­ғы­ма­лар­ды зерт­те­у­ге ар­нал­ған гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­ты, ап­па­ра­ту­ра­ны және ас­пап­тар­ды құ­ра­с­ты­ру және дай­ын­да­у­ға қа­ты­су. 1-5) Те­рең­ді­гі 5000 метр­ден ар­тық ұң­ғы­ма­лар­ды, со­ны­мен қа­тар те­рең­ді­гі 1500 метр­ден ар­тық көл­де­нең ұң­ғы­ма­лар­ды зерт­те­у­ге ар­нал­ған гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­ты, ап­па­ра­ту­ра­ны және ас­пап­тар­ды құ­ра­с­ты­ру және дай­ын­да­у­ға қа­ты­су. 2 Ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар мен ас­пап­тар, бе­кі­ні­стік құ­рал-сай­ман­дар Ка­ро­таж­дық стан­ция 2-1) Те­рең­ді­гі 1000 метр­ге дей­ін­гі бұр­ғы­лау ұң­ғы­ма­ла­рын­да тау жы­ны­ста­ры­на гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу үшін ка­ро­таж­дау, пнев­мо-өң­деу, пер­фо­ра­ция және тор­пе­да­лау бой­ын­ша жұ­мыстар­ды орын­дау. 2-2) Те­рең­ді­гі 1000 метр­ден ар­тық 4000 метр­ге дей­ін­гі бұр­ғы­лау ұң­ғы­ма­ла­рын­да, со­ны­мен қа­тар те­рең­ді­гі 1500 метр­ге дей­ін­гі көл­беу ба­ғыт­та­ғы ұң­ғы­ма­лар­да ка­ро­таж­дау, пнев­мо-өң­деу, пер­фо­ра­ция және тор­пе­да­лау бой­ын­ша жұ­мыстар­ды орын­дау 2-3) Те­рең­ді­гі 4000 метр­ден ар­тық 5000 метр­ге дей­ін­гі бұр­ғы­лау ұң­ғы­ма­ла­рын­да, со­ны­мен қа­тар те­рең­ді­гі 1500 метр­ге дей­ін­гі көл­беу ба­ғыт­та­ғы ұң­ғы­ма­лар­да ка­ро­таж­дау, пер­фо­ра­ция және тор­пе­да­лау бой­ын­ша жұ­мыстар­ды орын­дау 2-4) Те­рең­ді­гі 5000 метр­ден ар­тық бұр­ғы­лау ұң­ғы­ма­ла­рын­да, со­ны­мен қа­тар те­рең­ді­гі 1500 метр­ге дей­ін­гі көл­де­нең ұң­ғы­ма­лар­да ка­ро­таж­дау, пер­фо­ра­ция және тор­пе­да­лау бой­ын­ша жұ­мыстар­ды орын­дау 3 Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық Гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­ды қы­сқар­ту схе­ма­сы 3-1) Ап­па­ра­ту­ра мен жаб­дық­ты ажы­ра­ту, ұң­ғы­ма­дан кө­те­ріп шы­ға­ру, тү­сі­ру және та­сы­мал­дау (кө­ші­ру). Тұ­рақ, өл­шеу және жа­ру ор­ны (ұң­ғы­ма, тес­пе) Жою схе­ма­сы, бе­кі­ні­стік құ­рал-сай­ман­дар 3-2) Ұң­ғы­ма­лық және гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­ты алаң­нан және тұ­рақ орын­да­ры­нан алып та­стау Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар (дат­чик­тер), жаб­дық­тар, стан­ци­я­лар ГФ жаб­дық­ты та­сы­мал­дау схе­ма­сы 3-3) Ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­ты ти­еу 5 Кесте. СБШ 3-деңгейі каротажшы құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лім 1-1) 1-2) 2-1) 3-1) 3-2) 3-3) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өМ ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу әді­сте­рі­мен­да­ла­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Сле­сарь құ­рал-сай­ман­дар, ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­ры. Электр тіз­бек­тер­де­гі (же­лі­лер­де­гі) ақа­у­лар­ды прак­ти­ка­лық ай­қын­дау тә­жі­ри­бе­сі. 1000 метр те­рең­дік­ке дей­ін гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу. Ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық тір­кеу ас­пап­та­ры мен фи­зи­ка­лық өрі­стің сәу­ле шы­ғар­ғы­шын прак­ти­ка­лық құ­ра­с­ты­ру және бөл­шек­теу дағ­ды­ла­ры. Ти­еу-тү­сі­ру жұ­мыста­ры­ның прак­ти­ка­лық дағдысы Бұр­ғы­лау ұң­ғы­ма­ла­ры және олар­дың құ­ры­лы­сы ту­ра­лы негіз­гі ұғым, ұң­ғы­ма­лар­да әр түр­лі гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу­ді орын­дау тәр­ті­бі, те­рең­ді­гі 1000 метр­ге дей­ін­гі ұң­ғы­ма­лар­да ка­ро­таж­дау, пер­фо­ра­ци­я­лау, тор­пе­до­лау және гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу ке­зін­де пай­да­ла­ны­ла­тын жаб­дық­тар, ап­па­ра­ту­ра және тор­пе­до­лар­ды пай­да­ла­ну, құ­ра­с­ты­ру және бөл­шек­теу түр­ле­рі, құ­ры­лы­сы және қа­ғи­да­сы 6 Кесте. СБШ 3-деңгейі каротажшы құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лі­мі 1-3) 1-4) 2-5) 2-2) 2-3) 2-4) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өМ ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, гео­фи­зи­ка­лық зерр­теу әді­сте­рі мен­да­ла­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу бой­ын­ша негіз­гі ат­қа­рым­дар­ды жү­зе­ге асы­ру үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Те­рең­ді­гі 1000 метр­ге дей­ін­гі ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­улер жүр­гі­зу ке­зін­де­гі ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар мен ап­па­ра­ту­ра­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс іс­теу дағдысы. Те­рең­ді­гі 1000 метр­ден ар­тық ұң­ғы­ма­лар­да және көл­беу ба­ғыт­та­ғы және көл­де­нең ұң­ғы­ма­лар­да әр түр­лі гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу түр­ле­рін орын­дау тәр­ті­бі.

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын із­де­удің гео­фи­зи­ка­лық әді­сте­рін із­деу және бар­лау" кә­сі­би стан­дар­ты­на 6 Қо­сым­ша Зертханашы-радиометрист 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7214 "Зерт­ха­на­шы-ра­дио­мет­рист" ҚР Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 1-шы­ға­ры­лым. Ха­лық ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­ла­ры­на ор­тақ жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі, 2009 жы­л­ғы 30 қа­ра­ша­да­ғы №343-п БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Зерт­ха­на­шы-ра­дио­мет­рист СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар 3 3-4 4 5-6 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс ор­ны (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры (мұ­най-газ, тау-кен қа­зу, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және бас­қа­ла­ры) үшін гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла жұ­мыста­ры. Ауыр кө­те­ру, тө­мен неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­ды­ғы, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше та­лап­та­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­мен ай­на­лы­са­тын жұ­мыс­шы 2-дең­гей­ін­де 1 жыл 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі 3-дең­гей­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Ра­дио­метр­лік жаб­дық­ты да­ла­лық гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­ға дай­ын­дау 2 Да­ла­лық ра­дио­мет­ри­я­лық өл­ше­улер­ді жү­гі­зу және нәти­же­ле­рін өң­деу 3 Ра­дио­мет­ри­я­лық өл­шем­дер­ді ка­ме­раль­ды өң­деу 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Ра­дио­мет­ри­я­лық жаб­дық пен ас­пап­тар, құ­рал­дар мен ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры Дио­мет­ри­я­лық жаб­дық­ты орау, та­сы­мал­дау және ашу схе­ма­сы 1-1) Ра­дио­мет­ри­я­лық жаб­дық пен асап­тар­ды құ­ра­с­ты­ру. Ра­дио­мет­ри­я­лық өл­шем­дер­ді жүр­гі­зу әді­сте­ме­сі 1-2) Ра­дио­мет­ри­я­лық жаб­дық пен ас­пап­ты құ­ра­с­ты­ру 2-1) Ра­дио­ак­тив­ті заттар­дың шы­ға­ры­луы мен та­ста­луын өл­шеу және ба­ға­лау. Ра­дио­ак­тив­ті сәу­ле­лер­ді ке­шен­ді ра­дио­мет­ри­я­лық өл­шеу 2-2) Түр­лі қон­дыр­ғы­лар­да сы­на­ма­лар­ды ра­дио­мет­ри­я­лық өл­шеу. Жұ­мыс бет­те­рі­нің, жаб­дық­тың, кө­лік құ­рал­да­ры­ның, же­ке қо­ға­ну құ­рал­да­ры­ның, те­рі­нің және ки­ім­нің ра­дио­ак­тив­ті заттар­мен аста­нуын өл­шеу 2-3) Жұ­мыс орын­да­рын­да, шек­тес бөл­ме­лер­де, ұй­ым ау­ма­ғын­да, са­ни­тар­лық қор­ғау ай­ма­ғын­да және ба­қы­лау ай­ма­ғын­да рент­ген, гам­ма және ней­трон­ды сәу­ле до­за­сын өл­шеу 2-4) Қор­ша­ған ор­та мен са­ни­тар­лық қор­ғау ай­ма­ғын­да ра­дио­ак­тив­ті ла­ста­ну дең­гей­ін анық­тау 2 Каль­ку­ля­тор, ком­пью­тер (прин­тер, плот­тер) Ра­дио­мет­ри­я­лық өл­шеу қо­ры­тын­ды­ла­рын өң­деу мен тү­сі­нік бе­ру әді­сте­ме­сі 3-1) Есеп­те­уіш.си­патта­ма­ла­рын жа­зу. Есеп­теу си­патта­ма­ла­рын гра­фи­ка­ға тү­сі­ру және жұ­мыс нүк­те­сін таң­дау 3-2) Ра­дио­ак­тив­тік сәу­ле­ле­ну­дің спек­тр­ле­рін ам­пли­ту­да­лық тал­да­уы­штар­дан алу. Ра­дио­ак­тив­тік сәу­ле­ле­ну­дің ам­пли­ту­да­лық спек­тр­ле­рін алу­мен бай­ла­ны­сты есеп­те­улер мен жа­зу­лар­ды жур­нал­дар­да жүр­гі­зу. Спектр­дің гра­фи­ка­лық құ­ры­лы­сы 3-3) Жұ­тып алу және ыды­рау қи­сық­та­ры бой­ын­ша ра­дио­изо­топ­тар­ды иден­ти­фи­ка­ци­я­лау. Ма­те­ма­ти­ка­лық ста­ти­сти­ка әді­сте­рі­мен тал­дау нәти­же­ле­рін өң­деу 3 Каль­ку­ля­тор, ком­пью­тер (прин­тер, плот­тер) Ра­дио­ак­тив­ті сәу­ле­ле­ну­дің түр­лі спек­тр­ла­ры­ның ин­тер­пре­та­ци­я­сы (тү­сін­дір­ме­сі) 3-4) Тө­мен раз­ряд­ты зерт­ха­на­шы­лар­дың орын­да­ған есеп­те­рі мен сы­на­ма­ла­рын қо­ры­тын­ды тал­дау. Ыстық ка­ме­ра­лар­да ди­стан­ци­он­ды ма­ни­пу­ля­тор­ла­ры­мен жұ­мыс жа­сау. Спек­тр­лер бой­ын­ша (үш ком­по­нент­тен астам) ра­дио­изо­топ­тар­дың бел­сен­ді­лі­гін есеп­теу 5 Кесте. СБШ 3-деңгейі зертханашы-радиометрист құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лім 1-1) 1-2) 2-1) 3-1) Да­ла жағ­дай­ын­да ра­дио­мет­ри­я­лық зерт­те жүр­гі­зу үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өМ ер­кі­мен жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Жи­на­қы­лық, са­у­сақ­тар­дың жыл­дам қи­мыл­да­уы, нақ­ты­лық, на­за­рын бір объ­ек­ті­ге ұзақ уа­қыт ауда­ра бі­лу. Ра­дио­мет­ри­я­лық жаб­дық­пен жұ­мыс іс­теу дағдысы (бөд­л­шек­теу, құ­ра­с­ты­ру) ра­дио­ак­тив­тік пен ра­дио­ак­тив­тік ыды­ра­уы­ның негіз­гі тео­ри­я­ла­ры; ра­дио­ак­тив­ті сәу­ле­ле­ну­дің та­би­ғи­мен өза­ра әре­кет­те­суі; бел­сен­ді­лік­ті са­лы­стыр­ма­лы өл­ше­удің негіз­гі әді­сте­рі; қай­та са­нау қон­дыр­ғы­ла­ры­ның негіз­гі түй­ін­де­рі мен жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­сы; ра­дио­ак­тив­ті сәу­ле­ле­ну есеп­те­уіш­тер­дің жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­сы; ра­дио­ак­в­ти­тік заттар­мен жұ­мыс іс­те­удің са­ни­тар­лы қа­ғи­да­ла­ры; элек­трон­дық ап­па­ра­ту­ра және сәу­ле­ле­ну­дің ра­дио­ак­тив­тік көз­де­рі­мен қа­уіп­сіМ жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ла­ры 6 Кесте. СБШ 4-деңгейі зертханашы-радиометрист құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лім 2-2) 2-3) 2-4) 3-2) 3-3) 3-4) Да­ла жағ­дай­ын­да ра­дио­мет­ри­я­лық зерт­те жүр­гі­зу үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өМ ер­кі­мен жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Ра­дио­мет­ри­я­лық зерт­теу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу­дің прак­ти­ка­лық дағдысы (бөл­шек­теу, құ­ра­с­ты­ру) Ра­дио­ак­тив­тік сәу­ле­ле­ну спек­тр­ле­рі және спек­тро­мет­ри­я­лық әді­стер ту­ра­лы негіз­гі мә­лі­мет­тер; сцин­тил­ля­ци­я­лық спек­тро­мет­рия әді­сі­нің фи­зи­ка­лық негіз­де­рі; ам­пли­туд­ты тал­да­уы­штар­дың негіз­гі түй­ін­де­рі және жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­сы. дро­лы фи­зи­ка, ра­дио­хи­мия және ра­дио­ак­тив­ті сәу­ле­ле­ну­дің заттар­мен өза­ра әре­кет­те­суі тео­ри­я­сы­ның негіз­де­рі; жар­ты­лай өт­кіз­гіш де­тек­тор­лар­дың кө­ме­гі­мен ра­дио­ак­тив­тік сәу­ле­ле­ну­дің спек­тро­мет­ри­я­сы­ның фи­зи­ка­лық негіз­де­рі; ра­дио­ак­тив­ті сәу­ле­ле­ну спек­тр­ла­ры тү­сі­ні­гі­нің қа­ра­пай­ым тә­сіл­де­рі; тех­но­ло­ги­я­лық ре­жим­дер­дің па­ра­метр­ле­рі мен про­це­сте­рі.

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын із­де­удің гео­фи­зи­ка­лық әді­сте­рін із­деу және бар­лау" кә­сі­би стан­дар­ты­на 7 Қо­сым­ша Техник-геофизик 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7610 "Гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­ры­мен ай­на­лы­са­тын жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі" ҚР Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі - БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық - СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар 4 Ұй­ым бас­шы­ла­ры­ның, ма­ман­да­ры­ның және бас­қа қыз­мет­ші­ле­рі ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар Ұй­ым бас­шы­ла­ры­ның, ма­ман­да­ры­ның және бас­қа қыз­мет­ші­ле­рі ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар Тех­ник-гео­фи­зик (2011 жы­л­ғы 08 мау­сым­да­ғы № 179 Гео­ло­гия және жер қой­ы­на­уын бар­лау ұй­ым­да­ры­ның бас­шы ла­у­а­зым­да­ры­ның және ма­ман­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры ) 4 - 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры­на (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және т.б.) гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла­лық ең­бек жағ­дайы. Ауыр кө­те­ру, жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­ды­лық, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі Та­лап етіл­мей­ді 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Қа­да­ға­лу жүй­е­сі мен жаб­дық­тар­ды гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­ға дай­ын­дау 2 Да­ла­лық жұ­мыстар­ды жер үсті, ұң­ғы­ма­лық және жер асты гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу әді­сте­рі­мен жүр­гі­зу 3 Жаб­дық­тар­ды бөл­шек­теу және да­ла­лық гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­дың сал­дар­ла­рын жою 4 Гео­фи­зи­ка­лық зертт­теу қо­ры­тын­ды­ла­рын ка­ме­раль­дық өң­деу және тү­сін­ді­ру 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық және ас­пап­тар, да­ла­лық сай­ман­дар Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­ды та­сы­мал­дау схе­ма­сы және оны жұ­мыс іс­те­ле­тін орын­ға ор­на­ла­сты­ру 1-1) Да­ла­лық жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру­ға, қа­жет­ті жаб­дық­ты, ас­пап­тар­ды, ап­па­ра­ту­ра­ны, сай­ман­дар­ды және да­ла­лық жа­рақ­тар­ды қа­был­дап алу­ға қа­ты­са­ды. Гео­де­зи­я­лық ас­пап­тар То­по­гра­фи­я­лық кар­та­лар, да­ла­лық гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­ды қа­да­ға­лау схе­ма­ла­ры бар тау-кен өн­ді­рі­сі жос­пар­ла­ры 1-2) Бө­лу-бе­кі­ту жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру және бас­қа­ру –жо­ба­лық тір­ке­у­про­фи­лі­нің ай­мақ­та­ғы ор­на­ла­суын анық­тау және фи­зи­ка­лық өрі­сті ту­ғы­зу, со­ны­мен қа­тар ны­сан­дар­ды гео­фи­зи­ка­лық қа­да­ға­лау. Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық және ас­пап­тар, да­ла­лық сай­ман­дар Гео­фи­зи­ка­лық қа­да­ға­лау жүр­гі­зу схе­ма­сы, гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тың, ас­пап­тар­дың және ап­па­ра­ту­ра­ның нұс­қа­улы­ғы және же­тек­ші­лі­гі 1-3) Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­ды, ас­пап­тар мен ап­па­ра­ту­ра­ны дай­ын­дау, ор­на­ту және ту­ра­лау Ақ­па­рат­тық-есеп­теу ке­шен­де­рі Зерт­те­улер­дің гео­фи­зи­ка­лық де­ректе­рі 1-4) Гео­фи­зи­ка­лық де­ректер­ді ақ­па­рат­тық-есеп­теу ке­шен­де­ріне ен­гі­зу және ал­дын ала өң­деу құ­ры­л­ғы­сын дай­ын­дау. 2 Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық және ас­пап­тар, да­ла­лық сай­ман­дар Да­ла­лық жұ­мыстар­дың әді­сте­ме­сі және гео­фи­зи­ка­лық алаң­ды қа­да­ға­лау схе­ма­сы 2-1) Гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­улер­ді жүр­гі­зу ке­зін­де­гі өл­шеу нәти­же­ле­рін тір­кеу және жа­зып алу. Гео­фи­зи­ка­лық қа­да­ға­лау нәти­же­ле­рін және олар­дың іле­с­пе құ­жат­та­рын есеп­ке алу, ре­сім­деу және сақ­тау. 2-2) Ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу ке­зін­де­гі өл­шеу нәти­же­ле­рін тір­кеу және жа­зып алу. Гео­фи­зи­ка­лық қа­да­ға­лау нәти­же­ле­рін және олар­дың іле­с­пе құ­жат­та­рын есеп­ке алу, ре­сім­деу және сақ­тау. 2-3) Жер асты гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу ке­зін­де­гі өл­шеу нәти­же­ле­рін тір­кеу және жа­зып алу. Гео­фи­зи­ка­лық қа­да­ға­лау нәти­же­ле­рін және олар­дың іле­с­пе құ­жат­та­рын есеп­ке алу, ре­сім­деу және сақ­тау. Ма­ман­дан­ды­ры­л­ған бағ­дар­ла­ма­лық-тех­ни­ка­лық ке­шен­дер Гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу нәти­же­ле­рін өң­деу және ин­тер­пре­та­ци­я­лау әді­сте­ме­сі 2-4) Те­ңіМ гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­улер­дің өл­шеу нәти­же­ле­рін ал­дын ала өң­деу. Өң­деу нәти­же­ле­рін және олар­дың іле­с­пе құ­жат­та­рын есеп­ке алу, ре­сім­деу және сақ­тау. 2-5) Аэро­гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­улер­дің өл­шеу нәти­же­ле­рін ал­дын ала өң­деу. Өң­деу нәти­же­ле­рін және олар­дың іле­с­пе құ­жат­та­рын есеп­ке алу, ре­сім­деу және сақ­тау. 3 Ар­найы бағ­дар­ла­ма­лар мен тех­ни­ка­лық ке­шен­дер Гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­улер­ді өң­деу мен тү­сін­ді­ру әді­сте­ме­сі 3-1) Же­рү­сті гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу ке­зін­де­гі өл­шеу нәти­же­ле­рін ка­ме­раль­дық өң­деу және тү­сін­ді­ру. Гео­фи­зи­ка­лық қа­да­ға­лау нәти­же­ле­рін және олар­дың іле­с­пе құ­жат­та­рын есеп­ке алу, ре­сім­деу және сақ­тау. 3-2) Ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу ке­зін­де­гі өл­шеу нәти­же­ле­рін ка­ме­раль­дық өң­деу және тү­сін­ді­ру. Гео­фи­зи­ка­лық қа­да­ға­лау нәти­же­ле­рін және олар­дың іле­с­пе құ­жат­та­рын есеп­ке алу, ре­сім­деу және сақ­тау ГФ жаб­дық­ты та­сы­мал­дау схе­ма­сы 3-3) Же­ра­с­ты гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу ке­зін­де­гі өл­шеу нәти­же­ле­рін ка­ме­раль­дық өң­деу және тү­сін­ді­ру. Гео­фи­зи­ка­лық ба­қы­лау нәти­же­ле­рін және олар­дың іле­с­пе құ­жат­та­рын есеп­ке алу, ре­сім­деу және сақ­тау 3-4) Те­ңіМ гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу ке­зін­де­гі өл­шеу нәти­же­ле­рін ка­ме­раль­дық өң­деу және тү­сін­ді­ру. Гео­фи­зи­ка­лық қа­да­ға­лау нәти­же­ле­рін және олар­дың іле­с­пе құ­жат­та­рын есеп­ке алу, ре­сім­деу және сақ­тау 3-5) Аэро­гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу ке­зін­де­гі өл­шеу нәти­же­ле­рін ка­ме­раль­дық өң­деу және тү­сін­ді­ру. Гео­фи­зи­ка­лық қа­да­ға­лау нәти­же­ле­рін және олар­дың іле­с­пе құ­жат­та­рын есеп­ке алу, ре­сім­деу және сақ­тау Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық, ас­пап­тар және ап­па­ра­ту­ра Гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­ды қы­сқар­ту схе­ма­сы 4-1) Да­ла­лық жұ­мыстар аяқ­тал­ған соң гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­ты бөл­шек­теу ды ұй­ым­да­сты­ру Тұ­рақ, өл­шеу және жа­ру ор­ны (ұң­ғы­ма, тес­пе) Гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­дың сал­дар­лаын жою схе­ма­сы, бе­кі­ні­стік құ­рал-сай­ман­дар 4-2) Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­дың алаң­да­ры мен тұ­рақ орын­да­рын, сей­сми­ка­лық жұ­мыстар ке­зін­де бұр­ғы­лау-жа­ру жұ­мыста­ры­ның сал­дар­ла­рын жою жұ­мыста­рын бас­қа­ру Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық және ас­пап­тар, да­ла­лық сай­ман­дар ГФ жаб­дық­ты ти­еу, та­сы­мал­дау және сақ­тау схе­ма­сы 4-3) Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­тар­ды, ас­пап­тар­ды, сай­ман­дар­ды және да­ла­лық ас­пап­тар­ды ти­еу, та­сы­мал­дау және сақ­та­уды ұй­ым­да­сты­ру 5 Кесте. СБШ 4-деңгейі техник-геофизигі құзыретіне қойылатын талаптар 1-1) 1-2) 4-1) 4-2) 4-3) Мін­дет­тер шең­бе­рін өМ бе­тін­ше бел­гі­леу. Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру және ба­қы­лау. Мін­дет­тер­ді ше­шу­дің қо­ры­тын­ды нәти­же­ле­рі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік Прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар: - ең­бек ұй­ым­да­сты­ру; - то­по­гра­фи­я­лық кар­та­лар­мен және тау-кен өн­ді­рі­сі жос­пар­ла­ры­мен жұ­мыс іс­теу, гео­де­зи­я­лық және марк­шей­дер­лік өл­ше­улер жүр­гі­зу; - ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­мен жұ­мыс іс­теу; - жер үсті гео­фи­зи­ка­лық өл­ше­уле­рін жүр­гі­зу Ең­бек­ті ұй­ым­да­сты­ру, өн­ді­ру және бас­қа­ру негіз­де­рі; ең­бек қор­ғау, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия және өрт­тен қор­ғау нор­ма­ла­ры және қа­ғи­да­сы. Гео­фи­зи­ка­лық әді­стер­дің тео­ри­я­лық негіз­де­рі, олар­ды жүр­гі­зу бой­ын­ша әді­сте­ме­лік және нор­ма­тив­тік құ­жат­тар. Қол­да­ны­ла­тын гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық, ап­па­ра­ту­ра,ас­пап түр­ле­рі және олар­дың құ­ры­лы­сы және тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну қа­ғи­да­сы. Гео­фи­зи­ка­лық ма­те­ри­ал­дар­ды есеп­ке алу және сақ­тау қа­ғи­да­сы. Гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­да қол­да­ны­ла­тын жаб­дық­тар мен ма­те­ри­ал­дар­ды пай­да­ла­ну жө­нін­де­гі нұс­қа­улық­тар мен нор­ма­тив­тік құ­жат­тар. Гео­де­зия және марк­шей­дер бой­ын­ша негіз­гі мә­лі­мет­тер. Гео­фи­зи­ка­лық ас­пап­тар мен жаб­дық­тар­ды пай­да­ла­ну, қыз­мет көр­се­ту, та­сы­мал­дау және сақ­тау қа­ғи­да­сы 2-1) 2-2) 2-3) 2-4) 2-5) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өМ ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, жер үсті, ұң­ғы­ма­лық, жер асты, те­ңіМ және аэро­гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­лу­ер нәти­же­сін жи­нау про­це­сте­рін іс­ке асы­ру ке­зін­де­гі нәти­же­лер үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Гео­фи­зи­ка­лық жаб­дық­пен және ап­па­ра­ту­ра­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс іс­теу дағдысы, со­ны­мен қа­тар ұң­ғы­ма­лық гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу. Кен қаз­ба­ла­рын­да гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу жүр­гі­зу­дің прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Гео­ло­гия ту­ра­лы негіз­гі мә­лі­мет­тер, бұр­ғы­лау ұң­ғы­ма­ла­ры және олар­дың құ­ры­лы­сы ту­ра­лы, тау өн­ді­рі­сі ту­ра­лы, ти­іс­ті гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыс мін­дет­те­рі мен әді­сте­ем­сі ту­ра­лы, ұң­ғы­ма­лық және жер асты гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру және орын­дау тех­но­ло­ги­я­сы ту­ра­лы негіз­гі ұғым 3-1) 3-2) 3-3) 3-4) 3-5) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өМ ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, жер үсті, гео­фи­зи­ка­лық зертт­теу қо­ры­тын­ды­ла­рын өң­деу және ка­ме­раль­дық өң­деу ке­зін­де­гі нәти­же­лер үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Ақ­па­рат­тық-есеп­теу тех­ни­ка­сы­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс іс­теу дағдысы Ти­іс­ті гео­фи­зи­ка­лық зерт­теу әді­сте­рі­нің ти­іс­ті түр­ле­рін өң­деу негіз­де­рі. Ақ­па­рат­тық-есеп­теу тех­ни­ка­сы­ның тео­ри­я­лық негіз­де­рі. Гео­фи­зи­ка­да қол­да­ны­ла­тын бағ­дар­ла­ма­лық-тех­ни­ка­лық ке­шен түр­ле­рі

Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­мьер-Ми­ни­стрі­нің орын­ба­са­ры - Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ин­ду­стрия және жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­ғы 9 жел­тоқ­сан­да­ғы № 404 Бұй­ры­ғы­на 2-қо­сым­ша "Гидрогеология және инженерлік геология" кәсіптік стандарты

1. Жалпы ережелер

1. Кәсіби стандарт (бұдан әрі - КС):

1) еңбек нарығының қазіргі заман қажеттілігіне жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға, кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды анықтауға;

2) қызметкерлерді басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге;

3) білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сонымен қатар тиісті оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуге;

4) кәсіби даярлықтарын бағалауды жүргізуге және мамандардың біліктілік сәйкестігін растауға арналған;

2. Кәсіби стандарттардың негізгі қолданушылары:

1) білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлер;

2) ұйымдардың басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың қызметкерлерді басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары;

3) білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар;

4) кәсіптік даярлықтарын бағалау және біліктілік сәйкестігін растау саласындағы мамандар.

3. Кәсіби стандарттардың негізінде қызметтің, лауазымның, біліктілікті арттырудың, қызметкерлерді аттестаттаудың, еңбекті ынталандыру жүйесінің және т.б. функционалдық модельдеріне қатысты ішкі, корпоративтік стандарттары әзірленуі мүмкін.

4. Осы кәсіби стандартта келесі терминдер мен анықтамалар қолданылады:

1) біліктілік – қызметкердің белгілі бір қызмет түрі шеңберінде еңбек міндеттерін сапалы орындауға дайын болуы;

2) біліктілік деңгейі – күрделілігі, еңбек қызметінің стандарттан басқа болуы, жауапкершілігі және дербестігі бойынша сараланатын қызметкерлер құзыреттілігіне қатысты талаптар жиынтығы.

3) еңбек қызметінің түрі – кәсіптік қызметтің негізгі және қосалқы функцияларды іске асыруды көздейтін құрамдас бөлігі;

4) еңбек функциясы – еңбек үдерісінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты іс-қимылдар жиынтығы;

5) еңбек мәні - белгілі бір еңбек құралдарының көмегімен өнім жасау мақсатында қызметкердің іс-қимылы бағытталатын зат;

6) еңбек құралы – қызметкердің еңбек мәнін бастапқы күйден өнімге айналдыру үшін пайдаланатын құралдары;

7) жұмыс (кәсіп) тобы – жұмыстың ұқсас түрлерін біріктіретін кәсіби жұмыстар саласы;

8) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ негізі бар және оларды орындау үшін ұқсас құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы негізгі және қосалқы функцияларды іске асыруды көздейтін сала қызметінің бір бөлігі;

9) кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі;

10) кәсіптік стандарт бірлігі – осы қызмет түрі үшін тұтас, аяқталған, дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының ашық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі;

11) құзыреттілік – еңбек қызметінде білімін, білігі және тәжірибесін қолдану қаблеті;

12) лауазым – ұйымның ұйымдастырушылық-әкімшілік жүйесіндегі функционалдық орын;

13) міндет – нақты бір еңбек мәндері мен құралдарын пайдалана отырып еңбек функциясын іске асырумен байланысты іс-қимыл жиынтығы;

14) сала - бір типті өнім құруда, өндіріс технологиясы, жұмыс істейтіндердің негізгі қорлары мен кәсіптік дағдыларында ортақ мақсаты бар кәсіпорындар мен ұйымдардың жиынтығы;

15) салалық біліктілік шеңбері – салада құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

16) ұлттық біліктілік шеңбері – еңбек нарығында құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

17) функционалдық карта – әр түрлі кәсіптік қызметтер саласында немесе шеңберінде белгіленген, қызметкер орындайтын қызмет түрлерінің, атқарымдары мен міндеттерінің құрылымданған сипаттамасы.

5. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар пайдаланылады: КҚ – кәсіптік қызмет; ҚТ – қызмет түрі; КС – кәсіби стандарт; ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері; СБШ – Салалық біліктілік шеңбері (24 желтоқсан 2013 жылы НҚА мемлекеттік тіркеу реестрінде № 9018 тіркелген ИЖТМ 22 қараша 2013 жылғы "Геология" саласында салалық біліктілік шеңберін бекіту туралы" № 371 бұйрығы); БТБА – Жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамасы; ҚР МЖ 01-2005 – "Қызметтердің жіктеуіші" 01-2005 Қазақстан Республикасының мемлекеттік жіктеуіші; ҮБС - Басшылардың, мамандардың және басқа да қызметшілері лауазымдарының Үлгілік біліктілік сипаттамалары.

2. Кәсіби стандарттың паспорты

6. Экономикалық қызметтің түрі (кәсіби қызмет саласы): Гидрогеология және инженерлік геология.

7. Экономикалық қызмет түрінің (кәсіби қызмет саласының) негізгі мақсаты: далалық геологиялық зерттеу жүргізу кезінде геологиялық материалды жинау. Далалық және камеральдық зерттеулер жүргізу. Кәсіби стандарт гидрогеология және инженерлік геология саласындағы қызметкерлердің еңбек мазмұнына, сапасына, жағдайына, біліктілігі мен құзыретіне қойылатын талаптарды белгілейді.

8. Еңбек қызметінің түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері осы КС 1 Қосымшасында көрсетілді. Стандарт талаптары осы саланың келесі қызмет түрлері мен кәсіптеріне қатысты қолданылады: гидрогеологиялық жұмыстардағы жұмысшы; техник-гидрогеолог.

3. Еңбек қызмет түрлерінің (кәсіп) карточкалары

Параграф 1. Геологиялық жұмыстардағы жұмысшы

9. СБШ – 1-2 бойынша біліктілік деңгейі.

10. Мүмкін болатын лауазым атауы: геологиялық түсіру және геологиялық іздеу жұмыстарындағы жұмысшы

11. "Геологиялық жұмыстардағы жұмысшы" кәсібі субъектіні геологиялық жұмыстарды жүргізу кезінде әр түрлі техникалық құралдардың көмегімен геологиялық материалдар жинау сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 2 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

12. Геологиялық жұмыстардағы жұмысшының еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 2 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

13. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 2 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

14. Геологиялық жұмыстардағы жұмысшының орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 2 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

15. Геологиялық жұмыстардағы жұмысшының құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 2 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 2. Гидрогеологиялық жұмыстардағы жұмысшы

16. СБШ – 2 бойынша біліктілік деңгейі.

17. Мүмкін болатын лауазым атауы: гидрогеологиялық жұмыстардағы жұмысшы.

18. "Гидрогеологиялық жұмыстардағы жұмысшы" кәсібі субъектіні геологиялық жұмыстарды жүргізу кезінде әр түрлі техникалық құралдардың көмегімен геологиялық материалдар жинау сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 3 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

19. Гидрогеологиялық жұмыстардағы жұмысшының еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 3 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

20. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 3 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

21. Гидрогеологиялық жұмыстардағы жұмысшының орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 3 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

22. Гидрогеологиялық жұмыстардағы жұмысшының құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 3 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 3. Техник-гидрогеолог

23. СБШ – 4 бойынша біліктілік деңгейі.

24. Мүмкін болатын лауазым атауы: жол жұмысшысы.

25. "Техник-гидрогеолог" кәсібі субъектіні далалық және камеральдық зерттеулер жүргізу сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 4 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

26. Техник-гидрогеологтың еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 4 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

27. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 4 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

28. Техник-гидрогеологтың орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 4 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

29. Техник-гидрогеологтың құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 4 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

4. Осы кәсіби стандарт негізінде берілетін сертификаттар түрлері

5. Кәсіби стандартты әзірлеушілер "Personnel Recruitment Center "Career-Holdings" ЖШС

6. Келісу парағы Ұй­ым ата­уы Ке­лі­сі­л­ген кү­ні Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы ин­ду­стрия және жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар ми­ни­стр­лі­гі­нің тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­ді және кадр­лар да­яр­ла­уды да­мы­ту бой­ын­ша са­ла­лық ке­ңес

7. Кәсіптік стандарттың сараптамасы және тіркелуі Осы кәсіптік стандарт ______________________ бекітілді және тіркелді. Кәсіптік стандарттар тізіліміне енгізілді. Тіркеу № _________________ Хат (хаттама) № ___________ Күні_______________________________

"Гид­ро­гео­ло­гия және ин­же­нер­лік гео­ло­гия" кә­сі­би стан­дар­ты­на 1 Қо­сым­ша Еңбек қызметінің түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері Р/н Қыз­мет тү­рі­нің ата­уы Ең­бек на­ры­ғы­ның үр­ді­сте­рін ес­ке­ру­мен кә­сіп­тің ата­уы 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­шіне сәй­кес кә­сіп ата­уы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі 1. Гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де әр түр­лі тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­дың кө­ме­гі­мен гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар жи­нау Гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­да­ғы жұ­мыс­шы Гео­ло­ги­я­лық тү­сі­ру және гео­ло­ги­я­лық із­деу жұ­мыста­рын­да­ғы жұ­мыс­шы 1-2 2. Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­да­ғы жұ­мыс­шы Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­да­ғы жұ­мыс­шы 2 3 Да­ла­лық және ка­ме­раль­дық зерт­те­улер жүр­гі­зу Тех­ник - гид­ро­гео­лог Тех­ник - гид­ро­гео­лог 4

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын із­де­удің гео­фи­зи­ка­лық әді­сте­рін із­деу және бар­лау" кә­сі­би стан­дар­ты­на 2 Қо­сым­ша Геологиялық жұмыстардағы жұмысшы 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7610 "Гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­рын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 5-шы­ға­ра­лым, 2-бө­лім, Гео­ло­ги­я­лық бар­лау және то­по­гра­фи­я­лық-гео­де­зи­я­лық жұ­мыстар, 2012 жы­л­ғы 9 сәу­ір, №124-ө-м БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­да­ғы жұ­мыс­шы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар 1-2 2-3 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры­на (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және т.б.) гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла­лық ең­бек жағ­дайы. Ауыр кө­те­ру, жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­ды­лық, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 1 Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе не/неме­се жұ­мыс ор­нын­да қы­сқа мер­зім­ді оқы­ту (нұс­қау) не/неме­се ба­ста­уы­штан кем емес ор­та бі­лі­мі болған кез­де қы­сқа мер­зім­ді кур­стар. Та­лап етіл­мей­ді 2 Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе не/неме­се негіз­гі ор­та бі­лім­нен кем емес жал­пы ор­та бі­лі­мі болған кез­де кә­сі­би да­яр­лау (бі­лім бе­ру ме­ке­ме­сі негі­зін­де қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кор­по­ра­тив­ті бі­лім бе­ру) не/неме­се ере­сек­тер­ді қай­та да­яр­лау 1-дең­гей­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Да­ла­лық гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­ды дай­ын­дау және ұй­ым­да­сты­ру. 2 Да­ла­лық гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді жүр­гіз­ген кез­де гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар (үл­гі­лер, сы­на­ма­лар және т.б.) жи­нау 3 Да­ла­лық гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­дың сал­дар­ла­рын жою 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Гео­ло­ги­я­лық құ­рал-сай­ман және жаб­дық, тау-кен жы­ны­ста­ры мен ми­не­рал­дар Гео­ло­ги­я­лық құ­рал-сай­ман мен жаб­дық­ты ора­ма­лау, та­сы­мал­дау және оны жұ­мыс ор­нын­да ор­на­ла­сты­ру схе­ма­ла­ры. 1-1) Гео­ло­ги­я­лық құ­рал-сай­ман мен жаб­дық­ты ти­еу, оны жұ­мыстар ор­ны­на та­сы­мал­дау. Да­ла ла­ге­рі­нің ала­ңы мен тұ­рақ орын­да­рын дай­ын­дау. Мү­лік­ті кү­зе­ту, тұ­рақ (да­ла ла­ге­рі) ау­ма­ғын жи­нау және қа­лып­ты са­ни­тар­лық-ги­ги­е­на­лық жағ­дай­ды қам­та­ма­сыз ету Үл­гі­лер­ді, сы­на­ма­лар­ды және түп­шай­ма­лар­ды ірік­теп алу­ға ар­нал­ған тау-кен гео­ло­ги­я­лық жабды­ғы. Үл­гі­лер, сы­на­ма­лар және түп­шай­ма ірік­теп алу нұс­қа­улық­та­ры мен әді­сте­ме­ле­рі 1-2) Үл­гі­лер, сы­на­ма­лар және түп­шай­ма ірік­теп алу­ға ар­нал­ған тех­ни­ка­лық және қо­сал­қы құ­рал­дар­ды дай­ын­да­у­ға және бап­та­у­ға қа­ты­су. Гео­ло­ги­я­лық жаб­дық­қа кү­тім жа­сау, оның жұ­мысын­да­ғы ұсақ бұ­зы­лым­дар­ды анық­тау және жою 2 Гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды ірік­теп алу­ға ар­нал­ған тау-кен гео­ло­ги­я­лық жабды­ғы. Да­ла­лық жұ­мыстар әді­сте­ме­сі және гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді ба­қы­лау схе­ма­сы. 2-1) Пай­да­лы қаз­ба­лар­дың са­па­сы мен мөл­ше­рін ай­қын­дау үшін әр түр­лі гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды (тау-кен жы­ны­ста­ры мен ми­не­рал­да­рын) ірік­теп алу. 2-2) Сы­на­ма­лар­ды тал­да­у­ға дай­ын­дау (өң­деу, шаю және жет­кі­зу). Құ­жат­та­ма ре­сім­деу. Сы­на­ма­лар­ды ірік­теп алу, тір­кеу және таң­ба­лау. Тал­дау жа­са­у­ға ар­нал­ған гео­ло­ги­я­лық жаб­дық Зерт­ха­на­лық жұ­мыстар әді­сте­ме­сі 2-3) Гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды зерт­ха­на­лық тал­дау жүр­гі­зу ке­зін­де­гі қо­сал­қы про­це­стер­ге қа­ты­су 3 Гео­ло­ги­я­лық құ­рал-сай­ман мен жаб­дық,, шанц ас­пап­та­ры Гео­ло­ги­я­лық құ­рал-сай­ман мен жаб­дық­ты бөл­шек­теп бұ­зу схе­ма­ла­ры 3-1) Гео­ло­ги­я­лық құ­рал-сай­ман мен жаб­дық­ты бөл­шек­теп бұзуға қа­ты­су Гео­ло­ги­я­лық құ­рал-сай­ман мен жаб­дық,, шанц ас­пап­та­ры. Гео­ло­ги­я­лық құ­рал-сай­ман мен жаб­дық­ты ора­ма­лау, та­сы­мал­дау және жою схе­ма­ла­ры. 3-2) Гео­ло­ги­я­лық құ­рал-сай­ман мен жаб­дық­ты ти­е­у­ге және та­сы­мал­да­у­ға, да­ла ла­ге­рі­нің, гео­ло­ги­я­лық жаб­дық­тың ала­ңы мен тұ­рақ ор­нын және гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­дың сал­дар­ла­рын жо­ю­ға қа­ты­су 5 Кесте. СБШ 1-деңгейі геологиялық жұмыстардағы жұмысшы құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар Бі­лім 1-1) 3-1) 3-2) Бас­шы­лық­тың да­ла жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру бой­ын­ша нұс­қа­у­ла­рын орын­дау. Ең­бек қор­ғау және қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өрт қа­уіп­сіз­ді­гі және іш­кі ең­бек тәр­ті­бі қа­ғи­да­ла­рын орын­дау. Түп­шай­ма ас­пап­та­ры­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс дағ­ды­ла­ры. Жа­за­тай­ым оқи­ға ке­зін­де дә­рі­гер­ге дей­ін кө­мек көр­се­ту Да­ла жа­рақ­та­рын, ас­пап­тар­ды, құ­рал­дар­ды, жаб­дық­ты, ла­герь ау­ма­ғын­да­ғы түр­лі сы­на­ма­лар­ды пай­да­ла­ну, сақ­тау, орау және та­сы­мал­ду қа­ғи­да­ла­ры. Өнім­ді қа­был­дау, сақ­тау, есеп­ке алу қа­ғи­да­ла­ры және жа­рам­д­лық мер­зі­мі 6 Кесте. СБШ 2-деңгейі геологиялық жұмыстардағы жұмысшы құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар Бі­лім 1-2) 2-1) 2-2) Гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­ды жи­нау ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік пен бел­гі­лі бір дер­бес­тік дә­ре­же­сін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­ны іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Сі­ле­сір ас­пап­та­ры­мен жұ­мыс іс­теу дағ­ды­ла­ры. Адас­пау, марш­рут­тар­ды бел­гі­лей бі­лу. Әр түр­лі тау-кен сы­на­ма­ла­ры­ның түр­ле­рін және ми­не­рал­дар­дың үл­гі­ле­рін ірік­те­у­ге ар­нал­ған тау-кен гео­ло­ги­я­лық және зерт­ха­на­лық жаб­дық­пен және ас­пап­тар­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс дағ­ды­ла­ры, Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Гео­ло­ги­я­лық тү­сі­ру және із­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу ту­ра­лы негіз­гі мә­лі­мет­тер. Жы­ны­стар­дың үл­гі­ле­рі мен сы­на­ма­лар­ды ірік­теу, орам­дау, заттаң­ба­лау және та­сы­мал­дау қа­ғи­да­ла­ры. Да­ла­лық тау-кен және гео­де­зи­я­лық ас­пап­тар­ды пай­да­ла­ну, сақ­тау және та­сы­мал­дау қа­ғи­да­ла­ры, тау жы­ны­ста­ры­ның фи­зи­ка­лық-ме­ха­ни­ка­лық қа­си­ет­те­рі және шо­ғыр­ла­ну та­лап­та­ры ту­ра­лы қа­ра­пай­ым мә­лі­мет­тер. Жер жұ­мыста­рын жүр­гі­зу қа­ғи­да­ла­ры.

"Гид­ро­гео­ло­гия және ин­же­нер­лік гео­ло­гия" кә­сі­би стан­дар­ты­на 3 Қо­сым­ша Гидрогеологиялық жұмыстардағы жұмысшы 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7610 "Гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­рын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі" ҚР Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 5-шы­ға­ра­лым, 2-бө­лім. Гео­ло­ги­я­лық бар­лау және то­по­гра­фи­я­лық-гео­де­зи­я­лық жұ­мыстар, 2012 жы­л­ғы 9 сәу­ір, №124-ө-м БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­да­ғы жұ­мыс­шы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар 2 2 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры­на (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және т.б.) гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла­лық ең­бек жағ­дайы. Ауыр кө­те­ру, жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­дық, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 2 Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе не/неме­се жұ­мыс ор­нын­да қы­сқа мер­зім­ді оқы­ту (нұс­қау) не/неме­се ба­ста­уы­штан кем емес ор­та бі­лі­мі болған кез­де қы­сқа мер­зім­ді кур­стар. "Гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­да­ғы жұ­мыс­шы" 1-дең­гей­ін­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық зерт­теу жүр­гі­зу ке­зін­де дай­ын­дау-аяқ­тау опе­ра­ци­я­ла­ры 2 Су сы­на­ма­сын алу және гедро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық өл­шем­дер­ді жүр­гі­зу 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­ға қа­жет­ті құ­рал­дар, жаб­дық­тар және те­тіктер Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді жүр­гі­зу схе­ма­сы, тех­ник-гид­ро­гео­лог нұс­қа­уын орын­дау 1-1) Жаб­дық пен бас­қа заттар­ды жұ­мыс ор­ны ше­гін­де ауы­сты­ру, жаб­дық­ты қа­рау және тек­се­ру, ұң­ғы­ма са­ға­сын ашу (ағаш тығ­ын­ды алу), су кө­те­ру құ­быр­ла­рын таң­дау, ауа жі­бе­ру, пье­зо­мет­ри­ка­лық құ­быр­лар­ды уа­қыт­ша бұ­ру, жы­л­жы­ма­лы ком­прес­сор­лық стан­ци­я­ны ор­на­ту, ұң­ғы­ма­ға сор­ғы­лар мен құ­быр­лар­ды тү­сі­ру, құ­быр­лар­ды ұң­ғы­ма үсті­нен бе­кі­ту, бұр­ғы­лау ұң­ғы­ма­сы­ның са­ға­сы­на тығ­ы­зда­ғыш са­лу, су тө­гу үш­ті­гін бұ­рау, ауа өт­кі­зу құ­быр­ла­рын ком­прес­сор­лық стан­ци­я­ға қо­су, уа­қыт­ша су бұ­ру, өл­шеу ас­пап­та­рын (ашық үл­гі­де­гі өл­шеу ыдысы) ор­на­ту. Жаб­дық­ты жұ­мыс ор­ны ше­гін­де ауы­сты­ру. Жаб­дық­ты және бас­қа заттар­ды кө­шу­ге дай­ын­дау; жаб­дық­ты, құ­рал­ды, түр­лі құ­жат­тар­ды тап­сыр­ма орын­да­ған­нан кей­ін тап­сы­ру, жұ­мыс ор­нын та­за­лау, ауы­сым­ды тап­сы­ру 2 Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­ға қа­жет­ті құ­рал­дар, жаб­дық­тар және те­тіктер Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді жүр­гі­зу схе­ма­сы, тех­ник-гид­ро­гео­лог нұс­қа­уын орын­дау 2-1) Су­ды үз­дік­сіз аай­дау, тә­жі­ри­бе ба­ры­сын­да су­дың дең­гей­ін, тем­пе­ра­ту­ра­сын және шы­ғы­нын өл­шеу, дең­гей­дің қал­пы­на ке­лу­ін ба­қы­лау, ма­ши­на мен жаб­дық­қа қыз­мет көр­се­туҒ тә­жі­ри­бе де­ректе­рін құ­жат­тау және да­ла­лық өң­деу 5 Кесте. СБШ 1-деңгейі гидрогеологиялық жұмыстардағы жұмысшы құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар Бі­лім 1-1) 2-1) Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық зерт­ту­лер­ді жүр­гі­зу үшін шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік пен бел­гі­лі бір дер­бес­тік дә­ре­же­сін көз­дей­тін, бас­шы­ның бас­қа­руы­мен нор­ма­ны іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық Ти­еу-тү­сі­ру жұ­мыста­рын орын­дау дағдысы. Түр­лі су мен то­пы­рақ сы­на­ма­ла­рын алу үшін зерт­ха­на­лық жаб­дық пен ас­пап­пен пр­ка­ти­ка­лық жұ­мыс дағдысы Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық жа­рақ­тар­ды пай­да­ла­ну, та­сы­мал­дау және сақ­тау қа­ғи­да­ла­ры, құ­ра­с­ты­ру жбды­ғы­мен жұ­мыс іс­теу тә­сіл­де­рі

"Гид­ро­гео­ло­гия және ин­же­нер­лік гео­ло­гия" кә­сі­би стан­дар­ты­на 4 Қо­сым­ша Техник-гидрогеолог 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 3117 "Кен өн­ді­ру және ме­тал­лур­гия са­ла­ла­рын­да­ғы тех­ник­тер" ҚР Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі - БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық - СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар - - Ұй­ым бас­шы­ла­ры­ның, ма­ман­да­ры­ның және бас­қа қыз­мет­ші­ле­рі ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар - - - Ұй­ым бас­шы­ла­ры­ның, ма­ман­да­ры­ның және бас­қа қыз­мет­ші­ле­рі ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар Тех­ник-гид­ро­гео­лог (Гео­ло­гия және жер қой­на­уын бар­лау ұй­ым­да­ры­ның бас­шы ла­у­а­зым­да­ры мен ма­ман­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры) ҚР ИЖТМ 2011 жы­л­ғы 8 мау­сым­да­ғы №179 бұй­ры­ғы 4 - 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс ор­ны (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және бас­қа­ла­ры) үшін гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла жұ­мыста­ры. Ауыр кө­те­ру, тө­мен неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­ды­лы­ғы, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше та­лап­та­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі Та­лап етіл­мей­ді 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді жо­ба­лау 2 Да­ла­лық гид­ро­гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді жүр­гіз­ген кез­де нәти­же­лер­ге ка­ме­рал­дық тал­дау жа­сау 3 Жұ­мыстар ауда­нын­да гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­де­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­дің сал­дар­ла­рын жою про­це­сін ұй­ым­да­сты­ру және бас­қа­ру. 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық құ­рал-сай­ма­ны мен жабды­ғы Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық құ­рал-сай­ма­ны мен жабды­ғын ора­ма­лау, та­сы­мал­дау және оны жұ­мыс ор­нын­да ор­на­ла­сты­ру схе­ма­ла­ры. 1-1) Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық құ­рал-сай­ман мен жаб­дық­ты ти­еу-тү­сі­ру, оны жұ­мыс ор­ны­на та­сы­мал­дау жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру. Да­ла ла­ге­рі­нің ала­ңын және таң­дау. Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық және зерт­ха­на­лық құ­рал-сай­ман мен жаб­дық­ты пай­да­ла­ну нұс­қа­улы­ғы мен қа­ғи­да­ла­ры. 1-2) Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­дің тех­ни­ка­лық және қо­сал­қы құ­рал­да­рын да­ла жұ­мыста­ры­на дай­ын­дау және бап­тау про­це­сте­рін ұй­ым­да­сты­ру. Гео­ло­ги­я­лық есеп­тер және гео­ло­ги­я­лық қор­лар мұ­ра­ғат­та­ры­ның ма­те­ри­ал­да­ры. Жұ­мыс ауда­ны бой­ын­ша мұ­ра­ғат­тық гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды жи­нау. 1-3) Жұ­мыс ауда­ны бой­ын­ша мұ­ра­ғат­тық гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды зер­де­леу. Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді жүр­гізу­ге жо­ба­лық-сме­та­лық және өн­ді­рі­стік құ­жат­та­ма­ны дай­ын­дау мен ре­сім­де­у­ге қа­ты­су. Жо­ба мене есеп­ке қа­ғаз және элек­трон­дық та­сығ­ы­ш­та­ғы кесте­лік және гра­фи­ка­лық ма­те­ри­ал­дар­ды дай­ын­дау 2 Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық жабды­ғы. Да­ла және гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық жұ­мыста­ры­ның әді­сте­ме­сі және тех­ни­ка­сы 2-1) Гид­ро­гео­лог­тың же­тек­ші­лік ету­і­мен зерт­теу объ­ек­ті­ле­рін­де­гі гео­ло­ги­я­лық, гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ге бай­ла­ны­сты же­ке­ле­ген жұ­мыстар­ды орын­дай­ды. Тә­жі­ри­бе­лік, та­қы­рып­тық және ка­ме­рал­дық жұ­мыстар­дың, ар­найы гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­дің орын­да­луын қам­та­ма­сыз ете­ді 2-2) Су дең­гей­ін өл­шеу және ар­найы өл­ше­улер жүр­гі­зу. Зерт­ха­на­лық зерт­теу үшін су мен то­пы­рақ сы­на­ма­ла­рын сұ­рып­тау, олар­ды тір­кеу мен есеп­ке алу­ды жүр­гі­зе­ді. Ұң­ғы­ма­лар­дан су­ды со­рып тө­гу­ді жүр­гі­зу жұ­мысы­на, же­ра­с­ты су­ла­ры ре­жи­мін гид­ро­гео­ло­ги­я­лық ба­қы­лау бой­ын­ша жұ­мыстар­ға қа­ты­са­ды 2-3) Жұ­мыс­шы­лар­дың ең­бек­ті қор­ғау, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сын, өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия және өрт­ке қар­сы қор­ға­ныс қа­ғи­да­ла­ры мен нор­ма­ла­ры­ның та­лап­та­рын сақ­та­уын қам­та­ма­сыз ете­ді. Гео­ло­ги­я­лық зерт­теу нәти­же­ле­рі Да­ла және гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық жұ­мыста­ры­ның әді­сте­ме­сі және тех­ни­ка­сы 2-4) Гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­ды орын­дау ба­ры­сы ту­ра­лы есеп­ті­лік және шұ­ғыл ақ­па­рат дай­ын­дау мен ре­сім­де­у­ге қа­ты­су. Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­дің нәти­же­сі бой­ын­ша есеп­тер­ді және өн­ді­рі­стік-гео­ло­ги­я­лық құ­жат­та­ма­ны жа­сау ке­зін­де тех­ни­ка­лық тү­зе­ту­ді орын­дай­ды. Пай­да­ла­ну ұң­ғы­ма­ла­ры мен су­тарт­қы­штар­ды тек­се­ре­ді. 3 Гео­ло­ги­я­лық жа­рақ пен жаб­дық, шанц құ­рал-сай­ма­ны Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық жа­рақ пен жаб­дық­ты ора­ма­лау, та­сы­мал­дау схе­ма­сы, жою жұ­мыста­ры­ның схе­ма­сы. 3-1) Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық жаб­дық­ты бөл­шек­теу про­це­сін ұй­ым­да­сты­ру және бас­қа­ру, олар­ды тү­сі­ру, ти­еу, қа­жет­ті ас­пап­тар­ды, да­ла құ­рал-сай­ман­да­рын са­ақ­та­у­ға тап­сы­ру 3-2) Да­ла жұ­мыста­ры­ның сал­дар­ла­рын жою про­це­сін ұй­ым­да­сты­ру және бас­қа­ру 5 Кесте. СБШ 4-деңгейі техник-гидрогеологі құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар Бі­лім 1-1) 1-2) 1-3) 3-1) 3-2) Да­ла­лық гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді ұй­ым­да­сты­ру про­це­сте­рін іс­ке асы­ру ке­зін­де мін­дет­тер­ді өз бе­ті­мен ай­қын­да­уды, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің нор­ма­ны іс­ке асы­руын ұй­ым­да­сты­ру мен ба­қы­ла­уды, нәти­же үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін бас­шы­ның бас­шы­лы­ғы­мен нор­ма­ны іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет. Прак­ти­ка­лық дағ­ды: -ең­бек­ті ұй­ым­да­сты­ру; -то­по­гра­фи­я­лық кар­та­лар­мен және тау кен жұ­мыста­ры­ның жос­па­ры­мен жұ­мыс іс­теу - гео­ло­ги­лық қор­лар мен із­де­стур-ақ­па­рат­тық жүй­е­лер­де жұ­мыс іс­теу; Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық тү­сі­ру жо­ба­лау дағдысы, тә­жі­ри­бе­лік-сү­зу дағдысы, ре­жим­дік ба­қы­лау же­лі­сі, құю мен шы­ға­ру нәти­же­ле­рін өң­деу, ре­жим­дік ба­қы­лау; ми­не­рал­ды, өнер­к­ә­сі­би және тер­маль­ды су­лар­дың қо­рын ба­ға­лау, ашық және жа­бық тау жы­ны­ста­ры­на су­дың ағуын бі­лу Қа­зақ­стан Рн­с­пуб­ли­ка­сы­ның Кон­сти­ту­ци­я­сы, Қа­зақ­стан Рес­пуб­лик­саы­ның Ең­бек ко­дек­сі, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның "Жер қой­на­уы және жер қой­на­уын пай­да­ла­ну ту­ра­лы", "Жем­қор­лық­пен кү­рес ту­ра­лы", "Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы Тіл­дер ту­ра­лы" Заң­да­ры және гео­ло­ги­я­лық (гео­фи­зи­ка­лық, гид­ро­гео­ло­ги­я­лық) зерт­теу, жер қой­на­уын пай­дал­ну және қор­ғау са­ла­сын­да­ғы бас­қа нор­ма­тив­тік ак­ті­лер; зерт­те­ле­тін жұ­мыстар ауда­ны (объ­ек­ті­сі) гео­ло­ги­я­сы ту­ра­лы мә­лі­мет­тер; Жер қой­на­уын гео­ло­ги­я­лық зерт­теу бой­ын­ша жұ­мыстар­ды жос­пар­лау мен жо­ба­лау негіз­де­рі, гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­ры­ның эко­но­ми­ка­сы 3-1) 3-3) 3-3) Да­ла­лық гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді ұй­ым­да­сты­ру мен қо­ры­тын­ды­лар­ды ка­ме­рал­дық өң­де­уді іс­ке асы­ру ке­зін­де мін­дет­тер­ді өз бе­ті­мен ай­қын­да­уды, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің нор­ма­ны іс­ке асы­руын ұй­ым­да­сты­ру мен ба­қы­ла­уды, нәти­же үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін бас­шы­ның бас­шы­лы­ғы­мен нор­ма­ны іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет. Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық жағ­дай­дың күр­де­лі­лі­гін ба­ға­лай бі­лу, гид­ро­гео­ло­ги­я­лық жағ­дай­лар­ды зерт­те­удің ұтым­ды әді­сте­рін таң­дау, қа­жет­ті зерт­те­удің ти­ім­ді кө­ле­мін жос­пар­лау, гид­ро­гео­ло­ги­я­лық зерт­теу нәти­же­ле­рін өң­деу. Ти­іс­ті жаб­дық­пен гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді жүр­гі­зу­жің прак­ти­ка­лық дағдысы. За­рдап шек­кен адам­ға ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Гео­ло­ги­я­лық бар­лау про­це­сі­нің са­ты­лы­ғы, гид­ро­гео­ло­ги­я­лық жағ­да­ай­ды зерт­теу әді­сте­рі мен жабды­ғы, гид­ро­гео­ло­ги­я­лық зерт­те­уді өтеу тә­сіл­дерр Зерт­те­ле­тін объ­ек­ті­нің (аудан­ның) гео­ло­ги­я­сы ту­ра­лы мә­лі­мет­тер. Гео­ло­ги­я­лық зерт­теу әді­сте­рін қол­да­ну әді­сте­ме­сі мен тех­ни­ка­сы Гео­ло­ги­я­лық кар­та­лар­дың са­па­сы­на қа­ты­сты та­лап­тар. Тау жы­ны­ста­ры­ның үл­гі­ле­рін іо­ік­теу, есеп­ке алу және сақ­тау қа­ғи­да­ла­ры. Да­ла ма­те­ри­ал­да­рын өң­деу тәр­ті­бі мен әді­сі. Ка­ме­раль­ды гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лік-гео­ло­ги­я­лық зерт­теу жүр­гі­зу әді­сте­ме­сі, гео­ло­ги­я­лық зерт­теу нәти­же­ле­рін өң­деу мен тү­сін­ді­ру әді­сте­рі­нің негіз­зде­рі зерт­те­улер­ді

Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­мьер-Ми­ни­стрі­нің орын­ба­са­ры - Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ин­ду­стрия және жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­ғы 09 жел­тоқ­сан­да­ғы № 404 Бұй­ры­ғы­на 3-қо­сым­ша "Пайдалы қазбалар кен орындарын геологиялық түсіру, іздеу және барлау" кәсіптік стандарты

1. Жалпы ережелер

1. Кәсіби стандарт (бұдан әрі - КС):

1) еңбек нарығының қазіргі заман қажеттілігіне жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға, кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды анықтауға;

2) қызметкерлерді басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге;

3) білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сонымен қатар тиісті оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуге;

4) кәсіби даярлықтарын бағалауды жүргізуге және мамандардың біліктілік сәйкестігін растауға арналған;

2. Кәсіби стандарттардың негізгі қолданушылары:

1) білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлер;

2) ұйымдардың басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың қызметкерлерді басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары;

3) білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар;

4) кәсіптік даярлықтарын бағалау және біліктілік сәйкестігін растау саласындағы мамандар.

3. Кәсіби стандарттардың негізінде қызметтің, лауазымның, біліктілікті арттырудың, қызметкерлерді аттестаттаудың, еңбекті ынталандыру жүйесінің және т.б. функционалдық модельдеріне қатысты ішкі, корпоративтік стандарттары әзірленуі мүмкін.

4. Осы кәсіби стандартта келесі терминдер мен анықтамалар қолданылады:

1) біліктілік – қызметкердің белгілі бір қызмет түрі шеңберінде еңбек міндеттерін сапалы орындауға дайын болуы;

2) біліктілік деңгейі – күрделілігі, еңбек қызметінің стандарттан басқа болуы, жауапкершілігі және дербестігі бойынша сараланатын қызметкерлер құзыреттілігіне қатысты талаптар жиынтығы.

3) еңбек қызметінің түрі – кәсіптік қызметтің негізгі және қосалқы функцияларды іске асыруды көздейтін құрамдас бөлігі;

4) еңбек функциясы – еңбек үдерісінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты іс-қимылдар жиынтығы;

5) еңбек мәні - белгілі бір еңбек құралдарының көмегімен өнім жасау мақсатында қызметкердің іс-қимылы бағытталатын зат;

6) еңбек құралы – қызметкердің еңбек мәнін бастапқы күйден өнімге айналдыру үшін пайдаланатын құралдары;

7) жұмыс (кәсіп) тобы – жұмыстың ұқсас түрлерін біріктіретін кәсіби жұмыстар саласы;

8) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ негізі бар және оларды орындау үшін ұқсас құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы негізгі және қосалқы функцияларды іске асыруды көздейтін сала қызметінің бір бөлігі;

9) кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі;

10) кәсіптік стандарт бірлігі – осы қызмет түрі үшін тұтас, аяқталған, дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының ашық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі;

11) құзыреттілік – еңбек қызметінде білімін, білігі және тәжірибесін қолдану қаблеті;

12) лауазым – ұйымның ұйымдастырушылық-әкімшілік жүйесіндегі функционалдық орын;

13) міндет – нақты бір еңбек мәндері мен құралдарын пайдалана отырып еңбек функциясын іске асырумен байланысты іс-қимыл жиынтығы;

14) сала - бір типті өнім құруда, өндіріс технологиясы, жұмыс істейтіндердің негізгі қорлары мен кәсіптік дағдыларында ортақ мақсаты бар кәсіпорындар мен ұйымдардың жиынтығы;

15) салалық біліктілік шеңбері – салада құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

16) ұлттық біліктілік шеңбері – еңбек нарығында құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

17) функционалдық карта – әр түрлі кәсіптік қызметтер саласында немесе шеңберінде белгіленген, қызметкер орындайтын қызмет түрлерінің, атқарымдары мен міндеттерінің құрылымданған сипаттамасы.

5. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар пайдаланылады: КҚ – кәсіптік қызмет; ҚТ – қызмет түрі; КС – кәсіби стандарт; ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері; СБШ – Салалық біліктілік шеңбері (24 желтоқсан 2013 жылы НҚА мемлекеттік тіркеу реестрінде № 9018 тіркелген ИЖТМ 22 қараша 2013 жылғы "Геология" саласында салалық біліктілік шеңберін бекіту туралы" № 371 бұйрығы); БТБА – Жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамасы; ҚР МЖ 01-2005 – "Қызметтердің жіктеуіші" 01-2005 Қазақстан Республикасының мемлекеттік жіктеуіші; ҮБС - Басшылардың, мамандардың және басқа да қызметшілері лауазымдарының Үлгілік біліктілік сипаттамалары.

2. Кәсіби стандарттың паспорты

6. Экономикалық қызметтің түрі (кәсіби қызмет саласы): Пайдалы қазбалар кен орындарын геологиялық түсіру, іздеу және барлау

7. Экономикалық қызмет түрінің (кәсіби қызмет саласының) негізгі мақсаты: пайдалы қазбалар кен орындарын геологиялық түсіру, іздеу және барлау. Кәсіби стандарт пайдалы қазбалар кен орындарын геологиялық түсіру, іздеу және барлау саласындағы қызметкерлердің еңбек мазмұнына, сапасына, жағдайына, біліктілігі мен құзыретіне қойылатын талаптарды белгілейді.

8. Еңбек қызметінің түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері осы КС 1 Қосымшасында көрсетілді. Стандарт талаптары осы саланың мынадай қызмет түрлері мен кәсіптеріне жатады: геологиялық түсіру және геологиялық іздеу жұмыстарындағы жұмысшы, геологиялық сынамаларды шаюшы; сынама іріктеуші; минералдар мен түпшаймаларды байытушы, техник-геолог

3. Еңбек қызмет түрлерінің (кәсіп) карточкалары

Параграф 1. Геологиялық жұмыстардағы жұмысшы

9. СБШ – 1-2 бойынша біліктілік деңгейі.

10. Мүмкін болатын лауазым атауы: геологиялық түсіру және геологиялық іздеу жұмыстарындағы жұмысшы.

11. "Геологиялық жұмыстардағы жұмысшы" кәсібі субъектіні геологиялық жұмыстарды жүргізу кезінде әр түрлі техникалық құралдардың көмегімен геологиялық материалдар жинау сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 2 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

12. Геологиялық жұмыстардағы жұмысшының еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 2 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

13. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 2 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

14. Геологиялық жұмыстардағы жұмысшының орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 2 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

15. Геологиялық жұмыстардағы жұмысшының құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 2 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 2. Геологиялық сынамаларды шаюшы

16. СБШ – 2 бойынша біліктілік деңгейі.

17. Мүмкін болатын лауазым атауы: геологиялық сынамаларды шаюшы

18. "Геологиялық сынамаларды шаюшы" кәсібі субъектіні геологиялық жұмыстарды жүргізу кезінде әр түрлі техникалық құралдардың көмегімен геологиялық материалдар жинау сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 3 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

19. Геологиялық сынамаларды шаюшының еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 3 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

20. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 3 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

21. Геологиялық сынамаларды шаюшының орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 3 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

22. Геологиялық сынамаларды шаюшының құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 3 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 3. Сынама іріктеуші

23. СБШ – 2 бойынша біліктілік деңгейі.

24. Мүмкін болатын лауазым атауы: сынама іріктеуші.

25. "Сынама іріктеуші" кәсібі субъектіні геологиялық жұмыстарды жүргізу кезінде әр түрлі техникалық құралдардың көмегімен геологиялық материалдар жинау сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 4 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

26. Сынама іріктеушінің еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 4 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

27. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 4 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

28. Сынама іріктеушінің орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 4 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

29. Сынама іріктеушінің құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 4 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 4. Минералдар мен түпшаймаларды байытушы

30. СБШ – 3 бойынша біліктілік деңгейі.

31. Мүмкін болатын лауазым атауы: минералдар мен түпшаймаларды байытушы

32. "Минералдар мен түпшаймаларды байытушы" кәсібі субъектіні геологиялық жұмыстарды жүргізу кезінде әр түрлі техникалық құралдардың көмегімен геологиялық материалдар жинау сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 5 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

33. Минералдар мен түпшаймаларды байытушының еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 5 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

34. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 5 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

35. Минералдар мен түпшаймаларды байытушының орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 5 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

36. Минералдар мен түпшаймаларды байытушының құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 5 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 5. Техник - геолог

37. СБШ – 4 бойынша біліктілік деңгейі.

38. Мүмкін болатын лауазым атауы: техник - геолог

39. "Техник - геолог" кәсібі субъектіні далалық және камеральдық зерттеулер жүргізу сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 6 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

40. Техник-геологтың еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 6 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

41. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 6 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

42. Техник-геологтың орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 6 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

43. Техник-геологтың құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 6 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

4. Осы кәсіби стандарт негізінде берілетін сертификаттар түрлері

5. Кәсіби стандартты әзірлеушілер "Personnel Recruitment Center "Career-Holdings" ЖШС

6. Келісу парағы Ұй­ым ата­уы Ке­лі­сі­л­ген кү­ні Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы ин­ду­стрия және жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар ми­ни­стр­лі­гі­нің тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­ді және кадр­лар да­яр­ла­уды да­мы­ту бой­ын­ша са­ла­лық ке­ңес

7. Кәсіптік стандарттың сараптамасы және тіркелуі Осы кәсіптік стандарт ______________________ бекітілді және тіркелді. Кәсіптік стандарттар тізіліміне енгізілді. Тіркеу № _________________ Хат (хаттама) № ___________ Күні______________________________

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын гео­ло­ги­я­лық тү­сі­ру, із­деу және бар­лау" кә­сі­би стан­дар­ты­на 1 Қо­сым­ша Еңбек қызметінің түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері Р/н Қыз­мет тү­рі­нің ата­уы Ең­бек на­ры­ғы­ның үр­ді­сте­рін ес­ке­ре оты­рып кә­сіп­тің ата­уы 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­шіне сәй­кес кә­сіп ата­уы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі 1. Гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де әр түр­лі тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­дың кө­ме­гі­мен гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар жи­нау Гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­да­ғы жұ­мыс­шы Гео­ло­ги­я­лық тү­сі­ру және гео­ло­ги­я­лық із­деу жұ­мыста­рын­да­ғы жұ­мыс­шы 1-2 2. Гео­ло­ги­я­лық сы­на­ма­лар­ды ша­ю­шы Гео­ло­ги­я­лық сы­на­ма­лар­ды ша­ю­шы 2 3 Сы­на­ма ірік­те­у­ші Сы­на­ма ірік­те­у­ші 2 4 Ми­не­рал­дар мен түп­шай­ма­лар­ды бай­ы­ту­шы Ми­не­рал­дар мен түп­шай­ма­лар­ды бай­ы­ту­шы 3 5 Да­ла­лық және ка­ме­раль­дық зерт­те­улер жүр­гі­зу Тех­ник - гео­лог Тех­ник - гео­лог 4

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын гео­ло­ги­я­лық тү­сі­ру, із­деу және бар­лау" кә­сі­би стан­дар­ты­на 2 Қо­сым­ша Геологиялық жұмыстардағы жұмысшы 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7610 "Гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­ры кә­сі­бі­мен ана­лы­са­тын жұ­мыс­шы­лар" ҚР Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 5-шы­ға­ра­лым, 2-та­рау Гео­ло­ги­я­лық бар­лау және то­по­гра­фи­я­лық-гео­де­зи­я­лық жұ­мыстар, 2012 жы­л­ғы 9 сәй­у­ір, № 124-ө-м БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі Гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­да­ғы жұ­мыс­шы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар 1-2 2-3 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры­на (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және т.б.) гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла­лық ең­бек жағ­дайы. Ауырт­па­лық кө­те­ру, тем­пе­ра­ту­ра­ның жо­ға­ры­ла­уы және кө­те­рі­луі, ылғал­ды­лық, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 1 Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе не/неме­се жұ­мыс ор­нын­да қы­сқа мер­зім­ді оқы­ту (нұс­қау) не/неме­се ба­ста­уы­штан кем емес ор­та бі­лі­мі болған кез­де қы­сқа мер­зім­ді кур­стар. Та­лап етіл­мей­ді 2 Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе не/неме­се негіз­гі ор­та бі­лім­нен кем емес жал­пы ор­та бі­лі­мі болған кез­де кә­сі­би да­яр­лау (бі­лім бе­ру ме­ке­ме­сі негі­зін­де қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кор­по­ра­тив­ті бі­лім бе­ру) не/неме­се ере­сек­тер­ді қай­та да­яр­лау 1-дең­гей­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Да­ла­лық гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­ды дай­ын­дау және ұй­ым­да­сты­ру. 2 Да­ла­лық гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу ке­зін­де гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды (үл­гі­лер, сы­на­ма­лар және т.б.) жи­нау және тал­дау 3 Да­ла­лық гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­дың сал­дар­ла­рын жою 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Гео­ло­ги­я­лық жа­сақ­тау және жаб­дық, тау кен жы­ны­ста­ры мен ми­не­рал­дар Гео­ло­ги­я­лық жа­сақ­тау мен жаб­дық­ты ора­ма­лау, та­сы­мал­дау және оны жұ­мыс ор­нын­да өрі­сте­ту схе­ма­ла­ры. 1-1) Гео­ло­ги­я­лық жа­сақ­тау мен жаб­дық­ты ти­еу, оны жұ­мыстар ор­ны­на та­сы­мал­дау. Да­ла ла­ге­рі­нің ала­ңы мен тұ­рақ орын­да­рын дай­ын­дау. Мү­лік­ті кү­зе­ту, тұ­рақ (да­ла ла­ге­рі) ау­ма­ғын жи­нау және он­да қа­лып­ты са­ни­тар­лық-ги­ги­е­на­лық жағ­дай­ды қам­та­ма­сыз ету Үл­гі­лер­ді, сы­на­ма­лар­ды және түп­шай­ма­лар­ды ірік­теп алу­ға ар­нал­ған тау-кен гео­ло­ги­я­лық жабды­ғы Жаб­дық­ты пай­да­ла­ну нұ­са­қулық­та­ры және үл­гі­лер­ді, сы­на­ма­лар мен түп­шай­ма­ны ірік­теп алу әді­сте­ме­ле­рі 1-2) Үл­гі­лер­ді, сы­на­ма­лар­ды және түп­шай­ма­лар­ды ірік­те­у­ге ар­нал­ған тех­ни­ка­лық және қо­сал­қы құ­рал­дар­ды дай­ын­да­у­ға және рет­ке кел­ті­ру­ге қа­ты­су. Гео­ло­ги­я­лық және зерт­ха­на­лық жаб­дық­ты кү­ту, оның жұ­мысын­да­ғы ұсақ жөн­сіз­дік­тер­ді анық­тау және жою 2 Гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды ірік­теп алу­ға ар­нал­ған тау-кен гео­ло­ги­я­лық зерт­ха­на­лық жабды­ғы Да­ла­лық жұ­мыстар әді­сте­ме­сі және гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді ба­қы­лау схе­ма­сы. 2-1) Пай­да­лы қаз­ба­лар­дың са­па­сы мен мөл­ше­рін ай­қын­дау үшін әр түр­лі гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды (тау-кен жы­ны­ста­ры мен ми­не­рал­да­рын) ірік­теу. 2-2) Сы­на­ма­лар­ды тал­да­у­ға дай­ын­дау (өң­деу, шаю және жет­кі­зу). Сы­на­ма­лар­ды ірік­теп алу, тір­кеу және таң­ба­лау бой­ын­ша құ­жат­та­ма ре­сім­деу. Тал­дау жүр­гізу­ге ар­нал­ған гео­ло­ги­я­лық жаб­дық Зерт­ха­на­лық жұ­мыстар әді­сте­ме­сі 2-3) Гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ға зерт­ха­на­лық тал­дау жа­сау ке­зін­де қо­сал­қы үде­рі­стер­ге қа­ты­су 3 Гео­ло­ги­я­лық жа­сақ­тау мен жаб­дық,, шанц ас­пап­та­ры Гео­ло­ги­я­лық жа­сақ­тау мен жаб­дық­ты бөл­шек­теп бұ­зу схе­ма­ла­ры 3-1) Гео­ло­ги­я­лық құ­рал-сай­ман мен жаб­дық­ты бөл­шек­теп бұзуға қа­ты­су Гео­ло­ги­я­лық жа­сақ­тау мен жаб­дық, шанц­ты құ­рал­дар Гео­ло­ги­я­лық жа­сақ­тау мен жаб­дық­ты орау, та­сы­мал­дау және жою жұ­мыста­ры­ның схе­ма­ла­ры. 3-2) Гео­ло­ги­я­лық жаб­дық­ты/жа­рақ­ты орау және ти­е­у­ге, да­ла ла­ге­рі­нің, гео­ло­ги­я­лық жаб­дық ала­ңы мен тұ­рақ ор­нын және гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­дың сал­дар­ла­рын жо­ю­ға қа­ты­су 5 Кесте. СБШ 1-деңгейдегі геологиялық жұмыстардағы жұмысшы құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­рі Бі­луі 1-1) 3-1) 3-2) Бас­шы­лық­тың да­ла жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру бой­ын­ша нұс­қа­у­ла­рын орын­дау. Ең­бек қор­ғау және қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өрт қа­уіп­сіз­ді­гі және іш­кі ең­бек тәр­ті­бі қа­ғи­да­ла­рын орын­дау. Шанц­ты құ­рал­дар­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс дағ­ды­ла­ры. Ас­паз­дық және ку­ли­нар­лық іс­тер негіз­де­рі. Жа­за­тай­ым оқи­ға ке­зін­де дә­рі­гер­ге дей­ін­гі кө­мек көр­се­ту Да­ла жа­рақ­та­рын, ас­пап­тар­ды, құ­рал­дар­ды, жаб­дық­ты, ла­герь ау­ма­ғын­да­ғы түр­лі сы­на­ма­лар­ды пай­да­ла­ну, сақ­тау, орау және та­сы­мал­ду қа­ғи­да­ла­ры. Өнім­ді қа­был­дау, сақ­тау, есеп­ке алу қа­ғи­да­ла­ры және жа­рам­д­лық мер­зі­мі 6 Кесте. СБШ 2-деңгейіндегі геологиялық жұмыстардағы жұмысшы құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­ті­лік­тер Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар Бі­лім 1-2) 2-1) 2-2) Гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­ды жи­нау ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік пен бел­гі­лі бір дер­бес­тік дә­ре­же­сін бо­лжай­тын бас­шы­лық­пен нор­ма­ны іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Сле­сар құ­рал­да­ры­мен жұ­мыстың прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры. Адас­пау, марш­рут­тар­ды бел­гі­лей бі­лу. Әр түр­лі тау-кен сы­на­ма­ла­ры­ның түр­ле­рін және ми­не­рал­дар­дың үл­гі­ле­рін ірік­те­у­ге ар­нал­ған тау-кен гео­ло­ги­я­лық және зерт­ха­на­лық жаб­дық­пен және ас­пап­тар­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс дағ­ды­ла­ры, Ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту. Гео­ло­ги­я­лық тү­сі­ру және із­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу ту­ра­лы негіз­гі мә­лі­мет­тер. Жы­ны­стар­дың үл­гі­ле­рі мен сы­на­ма­лар­ды ірік­теу, орам­дау, заттаң­ба­лау және та­сы­мал­дау қа­ғи­да­ла­ры. Да­ла­лық тау-кен және гео­де­зи­я­лық ас­пап­тар­ға қыз­мет көр­се­ту, пай­да­ла­ну, сақ­тау және та­сы­мал­дау қа­ғи­да­ла­ры, тау жы­ны­ста­ры­ның фи­зи­ка­лық-ме­ха­ни­ка­лық қа­си­ет­те­рі және шо­ғыр­ла­ну шар­тта­ры ту­ра­лы қа­ра­пай­ым мә­лі­мет­тер. Жер жұ­мыста­рын жүр­гі­зу қа­ғи­да­ла­ры.

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын гео­ло­ги­я­лық тү­сі­ру, із­деу және бар­лау" кә­сі­би стан­дар­ты­на 3 Қо­сым­ша Геологиялық сынамаларды шаюшы 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7610 "Гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­рын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі" ҚР Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 5-шы­ға­ра­лым, 2-та­рау Гео­ло­ги­я­лық бар­лау және то­по­гра­фи­я­лық-гео­де­зи­я­лық жұ­мыстар, 2012 жы­л­ғы 9 сәу­ір, №124-ө-м БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі Гео­ло­ги­я­лық сы­на­ма­лар­ды ша­ю­шы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар 1-2 2-5 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры­на (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және т.б.) гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла­лық ең­бек жағ­дайы. Ауыр­ды кө­те­ру, жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­дық, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 2 Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе не/неме­се негіз­гі ор­та бі­лім­нен кем емес жал­пы ор­та бі­лі­мі болған кез­де кә­сі­би да­яр­лау (бі­лім бе­ру ме­ке­ме­сі негі­зін­де қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кор­по­ра­тив­ті бі­лім бе­ру) не/неме­се ере­сек­тер­ді қай­та да­яр­лау Гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­да­ғы жұ­мыс­шы 1-дең­гей­ін­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Түп­шай­ма сы­на­ма­ла­рын шаю 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Ло­т­ок­тар, шө­міш, шаю ас­пап­та­ры мен қон­дыр­ғы­ла­ры Түп­шай­ма сы­на­ма­ла­рын шаю мен жет­кі­зу қа­ғи­да­ла­ры мен тә­сіл­де­рі 1-1) Түп­шай­ма сы­на­ма­ла­рын шаю: 2-раз­ряд. Бі­лік­ті­лі­гі ана­ғұр­лым жо­ға­ры гео­ло­ги­я­лық сы­на­ма­ны ша­ю­шы­ның же­тек­ші­лі­гі­мен түп­шай­ма сы­на­ма­ла­рын шаю. Құм­ды қа­лақ­ша­ға, шө­міш­ке, жуу ас­пап­та­ры мен қон­дыр­ғы­ла­ры­на ти­е­у­ге қа­ты­су, ұсақ ме­та­ри­ал­ды шаю, ауыр фрак­ци­я­лар­ды отыр­ғы­зу, түп­шай­ма­лар­ды тү­сі­ру, кеп­ті­ру және орау. 3-раз­ряд. Түй­ір­шік кө­ле­мі 1 мм және одан астам болған­да түп­шай­ма сы­на­ма­ла­рын оны 70 % кем емес пай­да­лы ми­не­рал­да­рын шы­ға­ру­ды қам­та­ма­сыз ете оты­рып, ауқым­ды түп­шай­ма сы­на­ма­ла­рын шаю және жек­ті­зу. Сы­на­ма­лар­дың нө­мі­рін көр­се­те оты­рып, ме­талл түп­шай­ма­лар­ды орау. Сы­на­ма­ны жу­у­ды есеп­ке алу. 4-раз­ряд. Түйр­шік кө­ле­мі 0.5-1,0 см болған­да түп­шай­ма сы­на­ма­ла­рын оны 90% пай­ы­здан кем емес пай­да­лы ми­не­рал­да­рын шы­ға­ру­ды қам­та­ма­сыз ете оты­рып, шаю және жек­ті­зу 5-раз­ряд. Түйр­шік кө­ле­мі 0.5-1,0 см кем емес болған­да түп­шай­ма сы­на­ма­ла­рын оны 95 пай­ы­здан кем емес пай­да­лы ми­не­рал­да­рын шы­ға­ру­мен шаю және жет­кі­зу. Жуы­л­ған ба­қы­лау сы­на­ма­ла­рын өң­деу, таң­ба­лау және есеп­ке алу 5 Кесте. СБШ 2-деңгейіндегі геологиялық сынамаларды шаюшы құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­ті­лік­тер Бі­лік­тер мен дағ­ды­ла­ры Бі­луі 1-1) Сы­на­ма­лар­ды жуу функ­ци­я­ла­рын жү­зе­ге асы­ру үшін шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік пен бел­гі­лі бір дер­бес­тік дә­ре­же­сін көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­ны іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Сы­на­ма­ны жуу ке­зін­де қол­да­ны­ла­тын жаб­дық­пен, ас­пап­пен жұ­мыстың прак­ти­ка­лық дағдысы За­рдап шек­кен­ге ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­те бі­лу 2-раз­ряд. Гео­ло­ги­я­лық сы­на­ма­лар­ды шаю және шо­ғыр­ла­нуын бел­гі­ле­удің негіз­гі қа­ғи­да­ла­ры, түп­шай­ма­да жиі кез­де­се­тін ми­не­рал­дар­дың құ­ра­мы, құ­ра­мын­да ме­талл бар және бос жы­ны­стар­дың сырт­қы бел­гі­ле­рі 3-раз­ряд. Түп­шай­ма сы­на­ма­ла­ры­ның мақ­са­ты, жуу мен жет­кі­зу қа­ғи­да­ла­ры мен тә­сіл­де­рі, жуы­л­ған және жет­кі­зі­л­ген ас­пап­тар жұ­мысы­ның тех­но­ло­ги­я­лық ре­жи­мі, жуы­л­ған сы­на­ма­лар­ды таң­ба­лау, орау және есеп­ке алу қа­ғи­да­ла­ры. 4-раз­ряд. Жуы­луы­на қа­рай тау жы­ны­ста­рын сы­нып­тау және олар­ды су­лау тә­сіл­де­рі, пай­да­лы және іле­с­пе ми­не­рал­дар­дың түр­ле­рі, су жыл­дамды­ғы­ның құм­нан түп­шай­ма­ның бө­лі­ну­іне әсе­рі, түп­шай­ма сы­на­ма­ла­рын өң­деу қа­ғи­да­ла­ры 5-раз­ряд. Жу­а­тын және шо­ғыр­лан­ды­ры­ла­тын ас­пап­тар­дың құ­ры­лы­сы мен рет­теу ере­же­сі, түп­шай­ма­да­ғы пай­да­лы және іле­с­пе ми­не­рал­дар­дың си­патта­ма­ла­ры мен мак­ро­бел­гі­ле­рі, ба­қы­лау сы­на­ма­ла­рын өң­деу, таң­ба­лау және есеп­ке алу қа­ғи­да­ла­ры

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын гео­ло­ги­я­лық тү­сі­ру, із­деу және бар­лау" кә­сі­би стан­дар­ты­на 4 Қо­сым­ша Сынама іріктеуші 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7610 "Гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­рын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі аза­лық топ" ҚР Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 1-шы­ға­ры­лым. Эко­но­ми­ка­ның бар­лық са­ла­сы үшін ор­тақ жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі, 2009 жы­л­ғы 30 қа­ра­ша №343-п бұй­рық 5-шы­ға­ра­лым, 2-та­рау Гео­ло­ги­я­лық бар­лау және то­по­гра­фи­я­лық-гео­де­зи­я­лық жұ­мыстар, 2012 жы­л­ғы 9 сәу­ір, №124-ө-м БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі Сы­на­ма­ны ірік­те­у­ші Гео­ло­ги­я­лық сы­на­ма­лар­ды ірік­те­у­ші СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар 2 1-3 4-5 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры­на (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және т.б.) гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла­лық ең­бек жағ­дайы. Ауыр кө­те­ру, жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­дық, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­тта­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 2 Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе не/неме­се негіз­гі ор­та бі­лім­нен кем емес жал­пы ор­та бі­лі­мі болған кез­де кә­сі­би да­яр­лау (бі­лім бе­ру ме­ке­ме­сі негі­зін­де қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кор­по­ра­тив­ті бі­лім бе­ру) не/неме­се ере­сек­тер­ді қай­та да­яр­лау 2-дең­гей­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Түр­лі жағ­дай­да түр­лі ма­те­ри­ал сы­на­ма­ла­рын алу және бө­лу (қаз­ба, ме­талл, ши­кі­зат, жар­ты­лай фаб­ри­кат, дай­ын өнім, ері­т­ін­ді, мұ­най өнім­де­рі, қат­ты ми­не­рал­ды отын, құ­ры­лыс ма­те­ри­ал­да­ры) 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Сы­на­ма алу және сы­на­ма бө­лу ма­ши­на­ла­ры мен ме­ха­низмде­рі Түр­лі жағ­дай­да түр­лі ма­те­ри­ал сы­на­ма­ла­рын ірік­теу қа­ғи­да­ла­ры мен тә­сіл­де­рі 1-1) 4-раз­ряд. Жер қой­на­уын­да­ғы қор­лар­ды есеп­теу, пай­да­лы қаз­ба­лар­дың са­ны мен са­па­сын анық­тау үшін та­у­лы өн­ді­рі­сте­гі бо­роз­да­лық, за­дир­лі, шрур­лі және бас­қа да сы­на­ма­лар­ды ірік­теу. Қол­дан жа­сал­ған, пнев­ма­ти­ка­лық, элек­тр­лі сы­на­ма ірік­те­ме­лер­ді шой бал­ға­ның кө­ме­гі­мен қа­тал және дәл­ді­лі­гі жо­ға­ры нақ­ты­лық­пен тау жы­ны­ста­рын сұ­ғу және кон­тур­лау. Қа­жет жағ­дай­да сы­на­ма мас­са­ла­ры мен кө­ле­мін, за­дир­ка алаң­да­рын, бо­роз­да­ны өл­ше­уді ке­су, бо­роз­дар­ды егеу, шпур­лар­ды бұр­ғы­лау. Сы­на­ма­лар­ды таң­ба­лау және орау. Сө­ре­лер­ді ор­на­ту және қа­тай­ту. Ауа өт­кіз­гіш және элек­тр­лі же­лі­лер­ге қо­су, пер­фо­ра­тор­лар мен шой ба­лға­лар­ды, сы­на­ма ірік­те­ме­лер­ді жұ­мысқа дай­ын­дау. 1500 метр те­рең­дік­ке дей­ін­гі те­ң­із­дер мен бас­қа да су қой­ма­ла­рын­да дон­на сы­на­ма­лар­ды ірік­теу. Қол­да­ны­ла­тын жаб­дық­тар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, олар­дың жұ­мысын­да қа­ра­пай­ым жа­рам­сыздық­тар­дың ал­дын алу және шы­ға­ру. Тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма жүр­гі­зу. Сы­на­ма­лар­ды сақ­тау және есеп­теу 5-раз­ряд. 1500 метр те­рең­дік­ке дей­ін­гі те­ң­із­дер мен бас­қа да су қой­ма­ла­рын­да дон­на сы­на­ма­лар­ды ірік­теу 5 Кесте. СБШ 2-деңгейі геологиялық сынамаларды іріктеуші құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­ті­лік­тер Бі­лік­тер мен дағ­ды­лар Бі­лім 1-1) Түр­лі жағ­дай­да түр­лі ма­те­ри­ал сы­на­ма­ла­рын ірік­теу бой­ын­ша функ­ци­я­лар­ды іс­ке асы­ру үшін шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік пен бел­гі­лі бір дер­бес­тік дә­ре­же­сін көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­ны іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық Сы­на­ма­ны жуу ке­зін­де қол­да­ны­ла­тын жаб­дық­пен, ас­пап­пен жұ­мыс­та­ғы прак­ти­ка­лыұ дағдысы За­рдап шек­кен­ге ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­те бі­лу Кен­дер­дің құ­ры­лы­мын, тек­сту­ра­ла­рын, мик­ро­тек­то­ни­ка негіз­де­рін, бө­лу сызық­та­ры­ның ба­ғыт­та­рын және тау жы­ны­ста­ры­ның фи­зи­ка­лық қа­си­ет­те­рін, шпур­лар­дың ор­на­ла­су сыз­ба­ла­ры мен олар­дың те­рең­ді­гін, элек­тр­лі және пнев­ма­ти­ка­лық құ­рал­дар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­рын, қол­да­ны­ла­тын құ­рал­дар­дың түр­ле­рін, қол­дан жа­сал­ған және ме­ха­ни­ка­лан­ды­ры­л­ған әді­стер­мен жы­ны­стар­ды өң­деу және гео­ло­ги­я­лық сы­на­ма­лар­ды ірік­теу стан­дарт­та­ры мен тех­ни­ка­лық шар­тта­рын, ор­на­ты­л­ған даб­ыл­да­ма­лар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­рын, дон­на­лы сы­на­ма ірік­те­ме­ле­рі тех­но­ло­ги­я­сын және тех­ни­ка­лық құ­рал­дар құ­ры­л­ғы­ла­рын

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын гео­ло­ги­я­лық тү­сі­ру, із­деу және бар­лау" кә­сі­би стан­дар­ты­на 5 Қо­сым­ша Минералдар мен түпшаймаларды байытушы 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7610 "Гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­рын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар кә­сіп­те­рі" ҚР Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 5-шы­ға­ра­лым, 2-та­рау Гео­ло­ги­я­лық бар­лау және то­по­гра­фи­я­лық-гео­де­зи­я­лық жұ­мыстар, 2012 жы­л­ғы 9 сәу­ір, № 124-ө-м БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі Ми­не­рал­дар мен түп­шай­ма­лар­ды бай­ы­ту­шы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар 3 2-5 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры­на (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және т.б.) гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла­лық ең­бек жағ­дайы. Ауыр кө­те­ру, жо­ға­ры неме­се тө­мен ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­дық, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру дің ерекше шар­тта­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 2 Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе не/неме­се негіз­гі ор­та бі­лім­нен кем емес жал­пы ор­та бі­лі­мі болған кез­де кә­сі­би да­яр­лау (бі­лім бе­ру ме­ке­ме­сі негі­зін­де қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кор­по­ра­тив­ті бі­лім бе­ру) не/неме­се ере­сек­тер­ді қай­та да­яр­лау Гео­ло­ги­я­лық сы­на­ма­лар­ды ша­ю­шы 2-дең­гей­ін­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Өн­ді­рі­ле­тін ми­не­рал­дың кон­ди­ци­я­лық кри­стал­да­рын (кварцғ түр­лі тү­сті өң­деу және ба­ға­лы та­стар) түр­лі тә­сіл­дер мен әді­стер­дің кө­ме­гі­мен ірік­теу ар­қы­лы ба­стап­қы ми­не­рал­ды ши­кі­затты бай­ы­ту. 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Қа­шау, ар­найы ба­лға­лар, ал­мас кес­кіш­тер мен ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры Кон­ди­ци­я­лық ми­не­рал­ды ши­кі­затты алу әді­сі. Ар­найы жаб­дық­ты қол­да­ну, пай­да­ла­ну және қыз­мет көр­се­ту қа­ғи­да­ла­ры 1-1) Өн­ді­рі­ле­тін ми­не­рал­дың кон­ди­ци­я­лық кри­стал­да­рын (кварцғ түр­лі тү­сті өң­деу және ба­ға­лы та­стар) түр­лі тә­сіл­дер мен әді­стер­дің кө­ме­гі­мен ірік­теу ар­қы­лы ба­стап­қы ми­не­рал­ды ши­кі­затты бай­ы­ту. 2-раз­ряд. Ши­кі­затты бай­ы­ту үшін сорт­тау және жуу. Ар­найы ба­лға­лар мен кес­кіш­тер­дің кө­ме­гі­мен бас­қа ара­ла­стыр­ғыш және кон­ди­ци­я­лық емес ай­мақ­тар­ды, те­мір, жа­ры­л­ған, ақа­у­лы сұ­ғу әдіс­мен кварц­тың және кри­сталл ке­сек­те­рі бар кварц­ты бай­ы­ту. Бай­ы­ты­л­ған ши­кі­затты сорт бой­ын­ша бө­лу. Ши­кі­затты сақ­тау ор­ны­на жет­кі­зу. Қал­дық­ты жою. 3-раз­ряд. Қол­мен жа­сау әді­сі­мен зер­гер­лік та­стар­ды ши­кі­за­тқа бал­қы­ту және тау хру­ста­лін бай­ы­ту. Ке­су ста­но­гын­да сорт­сыз ай­мақ­тар­ды егеу. Ши­кі­зат ақа­у­ла­рын (га­здыс­ұй­ық­тық және ми­не­рал­ды қо­сы­лу­лар), үсте­ла­сты лам­па­ла­ры мен шам үстел­де­рін­де көр­се­ті­ле­тін элек­тр­лі жа­рық­тың ақа­у­ла­рын шы­ға­ру және кө­ру. Бай­ы­ты­л­ған ши­кі­затты сорт бой­ын­ша бө­лу және оны сақ­та­у­ға өт­кізу­ге дай­ын­дау. 4-раз­ряд. Пье­з­оп­ти­ка­лық кварц­тың 1, 2 сұ­рып­та­рын, кри­сталл ши­кі­заттан жа­сал­ған ис­ланд шпа­тын және қол­дан жа­сал­ған зер­гер­лік та­стар­ды ши­кі­за­тқа бай­ы­ту. Ши­кі­затты егеу, элек­тр­лі жа­рық­та кө­рі­не­тін ши­кі­зат ақа­у­ла­рын кө­ру және шы­ға­ру. Кем­ші­лі­гі + - 1 мм ас­пай­тын штан­ге­цир­куль­мен пье­з­оп­ти­ка­лық ши­кі­заттың мо­но­ай­мақ­та­рын өл­шеу. Жаб­дық­тар­ды тоқ­тау және оның жұ­мысын ба­қы­лау, жі­бе­ру, шлих­тар­ды үр­ле­у­ге дай­ын­дау, қол­да неме­се жаб­дық­та шлих­тар­ды үр­леу жо­лы­мен бай­ы­ту. Пай­да­лы қаз­ба­лар­дың жаб­дық­қа шы­ғуын рет­теу және ми­не­рал­дар­ды ту­ра анық­тау. Жаб­дық­тың қыз­ме­т­ін­де­гі жа­рам­сыздық­тың ал­дын алу және шы­ға­ру. Бай­ы­ты­л­ған ши­кі­затты сақ­та­у­ға өт­кі­зу үшін дай­ын­дау және сұ­рып­тау 5-раз­ряд. Қол­мен жа­сау әді­сі­мен кварц-оп­ти­ка­лық және ба­ға­лы та­стар­ды, пье­за­к­варц­тың "Экс­т­ра" сұ­рып­та­рын ши­кі­за­тқа бай­ы­ту. Им­мер­ци­он­ды сұй­ық­тық­тың кө­ме­гі­мен және ви­зу­ал­ды, элек­тр­лі жа­рық­тан­дыр­ғы­шта бе­рі­л­ген ши­кі­заттың ақа­уын шы­ға­ру және егеу, қа­рау. Пье­зоо­п­ти­ка­лық ши­кі­заттың ионай­ма­ғын өл­шеу. Хи­ми­я­лық улау ері­т­ін­ді ком­по­нент­те­рі жы­ны­ста­ры­ның кө­ме­гі­мен жы­ны­с­та­ғы дақ­тар мен кри­сталл­дар­ды алып та­стау. Ба­ға­лы ши­кі­заттар­дың қал­дық­та­рын са­нау. Бай­ы­ты­л­ған ши­кі­затты сақ­та­у­ға өт­кі­зу үшін дай­ын­дау және сұ­рып­тау. 5 Кесте. СБШ 2-деңгейіндегі минералар мен түпшаймаларды байытушы құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­тер мен дағ­ды­ла­ры Бі­луі 1-1) Түр­лі жағ­дай­да түр­лі сы­на­ма­ны ірік­теу функ­ци­я­ла­рын жү­зе­ге асы­ру үшін шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік пен бел­гі­лі бір дер­бес­тік дә­ре­же­сін көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен мін­дет­ті нор­ма­ны іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық Түр­лі жағ­дай­да түр­лі сы­на­ма­ны ірік­теу ке­зін­де қол­да­ны­ла­тын жаб­дық­пен, ас­пап­пен жұ­мыс іс­те­удің прак­ти­ка­лық дағдысы За­рдап шек­кен­ге ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­те бі­лу 2-раз­ряд. Сұ­рып­тал­ған ши­кі­заттың сырт­қы бел­гі­ле­рін, тау жы­ны­ста­ры мен ма­те­ри­ал­дар­дың негіз­гі фи­зи­ка­лық-ме­ха­ни­ка­лық қа­си­ет­те­рін, нор­ма­тив­ті -тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ла­ры бар ши­кі­за­тқа қой­ы­ла­тын та­лап­тар, ши­кі­заттың түр­лі­лі­гі мен сұ­рып­та­рын клас­си­фи­ка­ци­я­ла­уда қол­да­ны­ла­тын тер­мин­дер мен анық­та­ма­лар­ды. 3-раз­ряд. Сұ­рып­тал­ған ши­кі­заттың (түр­лі тү­сті та­стар мен кварц) негіз­гі фи­зи­ка­лық-ме­ха­ни­ка­лық қа­си­ет­те­рі мен сырт­қы бел­гі­ле­рін, ши­кі­затты түр­лі­лі­гі мен сұ­рып­та­рын клас­си­фи­ка­ци­я­ла­уда қол­да­ны­ла­тын нор­ма­тив­ті-тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ла­ры бар ши­кі­за­тқа қой­ы­ла­тын та­лап­тар, қыз­мет­те­гі құ­рал­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры мен құ­ры­л­ғы­ла­рын. 4-раз­ряд. Ши­кі­заттың (кварц, түр­лі тү­сті та­стар мен ис­ланд шпа­ты) негіз­гі фи­зи­ка­лық-ме­ха­ни­ка­лық қа­си­ет­те­рі мен сырт­қы бел­гі­ле­рін, ши­кі­заттың та­би­ғи ке­мі­стікте­рі­нің мүм­кін­ді­гі, нор­ма­тив­ті-тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ла­ры бар ши­кі­за­тқа қой­ы­ла­тын та­лап­тар, ши­кі­заттың әр­бір тү­рі­нің қа­си­ет­те­рі және олар­дың бай­ы­ту ке­зін­де пай­да бо­луы, ши­кі­затты жік­те­уде қол­да­ны­ла­тын тер­мин­дер анық­та­ма­лар­ды, түр­лі тү­сті та­стар­ды жік­теу, қыз­мет көр­се­те­тін жаб­дық­тар­ды пен құ­ры­л­ғы­лар­ды, ба­қы­лау өл­ше­уіш және ал­мас жаб­дық­тар­ды қол­да­ну қа­ғи­да­ла­рын, сы­на­ма­лар­ды жөн­деу және таң­дап алу қа­ғи­да­ла­рын, шлих­тар­дың үр­ле­уін қа­был­дау, шлих­тар­да кез­де­се­тін тау жы­ны­ста­ры мен ми­не­рал­дар­ды, пай­да­лы қаз­ба­лар­ды 5-раз­ряд. Ши­кі­заттар­дың (оп­ти­ка­лық кварц, ба­ға­лы та­стар) фи­зи­ка­лық -ме­ха­ни­ка­лық қа­си­ет­те­рі мен сырт­қы бел­гі­ле­рін, та­стар­дың әр тү­ріне тән ши­кі­заттың та­би­ғи мүм­кін бо­ла­тын де­фек­ті­ле­рін, ши­кі­заттың нор­ма­тив­ті-тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ры­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды, ши­кі­заттың әр тү­рі­нің ерекше түр­ле­рін және олар­ды бай­ы­ту­да кө­рі­ні­сін, ши­кі­затты сорт­та­уда және түр­лер­ге бө­лу­де қол­да­ны­ла­тын тер­мин­дер мен анық­та­ма­лар­ды, ба­ға­лы та­стар­ды ірік­те­уді, ба­қы­лау өл­ше­уіш және ал­мас құ­рал­дар­ды қол­да­ну қа­ғи­да­ла­рын, құ­ры­л­ғы­ла­рын

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын гео­ло­ги­я­лық тү­сі­ру, із­деу және бар­лау" кә­сі­би стан­дар­ты­на 6 Қо­сым­ша Техник – геолог 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 3117 "Өн­ді­ру­ші және ме­тал­лур­гия са­ла­ла­рын­да­ғы тех­ник­тер" ҚР Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі - БТ­БА бой­ын­ша кә­сі­бі - СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар - - 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс ор­ны (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры (мұ­най-газ, тау-кен қа­зу, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және бас­қа­ла­ры) үшін гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла жұ­мыста­ры. Ауыр­ды кө­те­ру, тө­мен неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­ды­ғы, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше та­лап­та­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі бі­лік­ті­лік дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лік дең­гейі Та­лап етіл­мей­ді 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Да­ла­лық гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­ды дай­ын­дау және ұй­ым­да­сты­ру 2 Да­ла­лық гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді жүр­гі­зу және олар­дың нәти­же­ле­рін ка­ме­раль­дық тал­дау 3 Жұ­мыстар ауда­нын­да гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­дің сал­дар­ла­рын жою үде­рі­сін ұй­ым­да­сты­ру және бас­қа­ру. 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Тау-кен гео­ло­ги­я­лық құ­рал-сай­ма­ны мен жабды­ғы. Тау-кен гео­ло­ги­я­лық жа­сақ­тау мен жабды­ғын орау, та­сы­мал­дау және оны жұ­мыс ор­нын­да ор­на­ла­сты­ру схе­ма­ла­ры. 1-1) Гео­ло­ги­я­лық құ­рал-сай­ман мен жаб­дық­ты ти­еу-тү­сі­ру, оны жұ­мыс ор­ны­на та­сы­мал­дау жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру. Да­ла ла­ге­рі­нің ала­ңын және тау-кен гео­ло­ги­я­лық жа­сақ­тау мен жабды­ғын ор­на­ла­сты­ру орын­да­рын таң­дау. Тау-кен гео­ло­ги­я­лық және зерт­ха­на­лық құ­рал-сай­ман мен жаб­дық­ты пай­да­ла­ну нұс­қа­улы­ғы мен қа­ғи­да­ла­ры. 1-2) Гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­дің тех­ни­ка­лық және қо­сал­қы құ­рал­да­рын да­ла жұ­мыста­ры­на дай­ын­дау және бап­тау үде­рі­сте­рін ұй­ым­да­сты­ру. Гео­ло­ги­я­лық есеп­тер және гео­ло­ги­я­лық қор­лар мұ­ра­ғат­та­ры­ның ма­те­ри­ал­да­ры. Жұ­мыс ауда­ны бой­ын­ша мұ­ра­ғат­тық гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды жи­нау. 1-3) Жұ­мыс ауда­ны бой­ын­ша мұ­ра­ғат­тық гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды зерт­теу. Гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді жүр­гізу­ге жо­ба­лық-сме­та­лық және нді­рі­стік құ­жат­та­ма­ны дай­ын­дау мен ре­сім­де­у­ге қа­ты­су 2 Гео­ло­ги­я­лық және тау-кен бұр­ғы­лау жабды­ғы. Да­ла жұ­мыста­ры­ның әді­сте­ме­сі және гео­ло­ги­я­лық зерт­теу ба­қы­ла­у­ла­ры­ның схе­ма­сы. 2-1) Әр түр­лі тау-кен жы­ны­ста­ры мен ми­не­рал­дар­дың түр­ле­рін ірік­теу, олар­ды тір­кеу және таң­ба­лау, құ­жат­та­ма мен сы­на­ма­лар­ды есеп­ке алу және сақ­тау үде­рі­сте­рін ұй­ым­да­сты­ру және бас­қа­ру. Да­ла ас­пап­та­ры­ның көр­сет­кіш­те­рін алу және олар­ды жур­нал­ға жа­зу. Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыстар­дың са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды, ең­бек­ті қор­ғау, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия және өрт­ке қар­сы қор­ға­гу қа­ғи­да­ла­ры мен нор­ма­ла­рын сақ­та­уын ба­қы­лау 2-2) Да­ла жағ­дай­ын­да ми­не­ра­ло­ги­я­лық және өзге де тал­дау түр­ле­рін жүр­гі­зу үшін сы­на­ма­лар дай­ын­дау үде­рі­сін ұй­ым­да­сты­ру 2-3) Гео­ло­ги­я­лық ақ­па­рат жи­нау бой­ын­ша жа­яу са­пар­лар ұй­ым­да­сты­ру – гео­ло­ги­я­лық ба­қы­лау объ­ек­ті­ле­рін (ашы­лым­дар, ор­лар, шурф­тар, ұң­ғы­ма­лар және т.б.) си­паттау және өл­шеу. Ба­стап­қы гео­ло­ги­я­лық құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу, оны өң­де­уді, есеп­ке алу­ды және сақ­та­уды жү­зе­ге асы­ру Гео­ло­ги­я­лық және тау-кен бұр­ғы­лау жабды­ғы. Гео­ло­ги­я­лық зерт­теу әді­сте­рін өң­деу, маз­мұн­дау және тал­дау әді­сте­ме­сі 2-4) Гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­ды орын­дау ба­ры­сы ту­ра­лы есеп­ті­лік және шұ­ғыл ақ­па­рат дай­ын­дау мен ре­сім­де­у­ге қа­ты­су. Ка­ме­ра­лық жұ­мыстар­ды ұй­ым­да­сты­ру мен жүр­гі­зу, гео­ло­ги­я­лық есеп­ті­лік­ті құ­ру­ға қа­ты­су 3 Гео­ло­ги­я­лық жа­рақ­тар мен жаб­дық, шанц ас­па­бы. Тау-кен гео­ло­ги­я­лық жа­рақ­тар мен жабды­ғын бөл­шек­теу, орау, та­сы­мал­дау схе­ма­ла­ры, жою жұ­мыста­ры­ның схе­ма­ла­ры. 3-1) Да­ла ла­ге­рі­нің, тау-кен жабды­ғы­ның алаң­да­ры мен тұ­рақ орын­да­рын, тау-кен жұ­мыста­ры­ның сал­дар­ла­рын жою үде­рі­сте­рін ұй­ым­да­сты­ру және бас­қа­ру. 3-2) Тау-кен жабды­ғы мен жа­рақ­та­рын бөл­шек­теу, олар­ды ти­еу және та­сы­мал­дау үде­рі­сте­рін ұй­ым­да­сты­ру және бас­қа­ру.. 5 Кесте. СБШ 4-деңгейіндегі техник-геолог құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­ті­лік­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­луі 1-1) 1-2) 1-3) 3-1) 3-2) Да­ла­лық гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді ұй­ым­да­сты­ру мен жүр­гі­зу­ді іс­ке асы­ру ке­зін­де мін­дет­тер­ді өз бе­ті­мен ай­қын­да­уды, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің нор­ма­ны іс­ке асы­руын ұй­ым­да­сты­ру мен ба­қы­ла­уды, нәти­же үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­ны іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­шы­лық қыз­мет. Прак­ти­ка­лық дағ­ды: - ең­бек­ті ұй­ым­да­сты­ру; -то­по­гра­фи­я­лық кар­та­лар­мен және кен қа­зу жұ­мыста­ры­ның жос­па­ры­мен жұ­мыс; тау-кен гео­ло­ги­я­лық жабды­ғы­мен әр түр­лі гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді және жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу. За­рдап шек­кен адам­ға ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­те бі­лу Жер қой­на­уын және қор­ша­ған ор­та­ны гео­ло­ги­я­лық зерт­теу, пай­да­ла­ну және қор­ғау са­ла­сын­да­ғы заң­дар және нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер; гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­дың өн­ді­рі­сіне қа­ты­сты ұй­ым­дық-өкім­дік құ­жат­тар және әді­сте­ме­лік ма­те­ри­ал­дар; гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­ры тех­но­ло­ги­я­сы­ның түр­ле­рі, мақ­са­ты және негіз­де­рі; жер қой­на­уын гео­ло­ги­я­лық зерт­теу бой­ын­ша жұ­мыстар­ды жос­пар­лау және жо­ба­лау, гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­ры­ның эко­но­ми­ка­сы негіз­де­рі. 2-1) 2-2) 2-3) 2-4) Да­ла­лық гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді ұй­ым­да­сты­ру мен олар­дың нәти­же­ле­рін ка­ме­ра­лық өң­де­уді іс­ке асы­ру ке­зін­де мін­дет­тер­ді өз бе­ті­мен ай­қын­да­уды, ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің нор­ма­ны іс­ке асы­руын ұй­ым­да­сты­ру мен ба­қы­ла­уды, нәти­же үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­ны іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­шы­лық қыз­мет. Ти­іс­ті тау-кен гео­ло­ги­я­лық жабды­ғы­мен әр түр­лі гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді және жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу­дің прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры. За­рдап шек­кен адам­ға ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­те бі­лу Зерт­те­ле­тін объ­ек­ті­нің (аудан­ның) гео­ло­ги­я­сы ту­ра­лы мә­лі­мет­тер. Гео­ло­ги­я­лық зерт­теу әді­сте­рін қол­да­ну әді­сте­ме­сі мен тех­ни­ка­сы, гео­ло­ги­я­лық жұ­мы­тар мен ма­те­ри­ал­дар­дың са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар. Қол­да­ны­ла­тын жаб­дық­тың тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры. Тау жы­ны­ста­ры­ның үл­гі­ле­рін және сы­нам­ал­лар­дың бар­лық тү­рін ірік­теу, есеп­ке алу және сақ­тау қа­ғи­да­ла­ры. Да­ла ма­те­ри­ал­да­рын өң­деу тәр­ті­бі мен әді­сі. Ең­бек­ті қор­ғау, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия және өрт­ке қар­сы қор­ғау қа­ғи­да­ла­ры мен нор­ма­ла­ры.

Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­мьер-Ми­ни­стрі­нің орын­ба­са­ры - Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ин­ду­стрия және жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­ғы 09 жел­тоқ­сан­да­ғы № 404 Бұй­ры­ғы­на 4-қо­сым­ша "Пайдалы қазбалар кен орындарын барлау технологиясы және техникасы" кәсіптік стандарты.

1. Жалпы ережелер

1. Кәсіби стандарт (бұдан әрі - КС):

1) еңбек нарығының қазіргі заман қажеттілігіне жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға, кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды анықтауға;

2) қызметкерлерді басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге;

3) білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сонымен қатар тиісті оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуге;

4) кәсіби даярлықтарын бағалауды жүргізуге және мамандардың біліктілік сәйкестігін растауға арналған;

2. Кәсіби стандарттардың негізгі қолданушылары:

1) білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлер;

2) ұйымдардың басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың қызметкерлерді басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары;

3) білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар;

4) кәсіптік даярлықтарын бағалау және біліктілік сәйкестігін растау саласындағы мамандар.

3. Кәсіби стандарттардың негізінде қызметтің, лауазымның, біліктілікті арттырудың, қызметкерлерді аттестаттаудың, еңбекті ынталандыру жүйесінің және т.б. функционалдық модельдеріне қатысты ішкі, корпоративтік стандарттары әзірленуі мүмкін.

4. Осы кәсіби стандартта келесі терминдер мен анықтамалар қолданылады:

1) біліктілік – қызметкердің белгілі бір қызмет түрі шеңберінде еңбек міндеттерін сапалы орындауға дайын болуы;

2) біліктілік деңгейі – күрделілігі, еңбек қызметінің стандарттан басқа болуы, жауапкершілігі және дербестігі бойынша сараланатын қызметкерлер құзыреттілігіне қатысты талаптар жиынтығы.

3) еңбек қызметінің түрі – кәсіптік қызметтің негізгі және қосалқы функцияларды іске асыруды көздейтін құрамдас бөлігі;

4) еңбек функциясы – еңбек үдерісінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты іс-қимылдар жиынтығы;

5) еңбек мәні - белгілі бір еңбек құралдарының көмегімен өнім жасау мақсатында қызметкердің іс-қимылы бағытталатын зат;

6) еңбек құралы – қызметкердің еңбек мәнін бастапқы күйден өнімге айналдыру үшін пайдаланатын құралдары;

7) жұмыс (кәсіп) тобы – жұмыстың ұқсас түрлерін біріктіретін кәсіби жұмыстар саласы;

8) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ негізі бар және оларды орындау үшін ұқсас құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы негізгі және қосалқы функцияларды іске асыруды көздейтін сала қызметінің бір бөлігі;

9) кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі;

10) кәсіптік стандарт бірлігі – осы қызмет түрі үшін тұтас, аяқталған, дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының ашық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі;

11) құзыреттілік – еңбек қызметінде білімін, білігі және тәжірибесін қолдану қаблеті;

12) лауазым – ұйымның ұйымдастырушылық-әкімшілік жүйесіндегі функционалдық орын;

13) міндет – нақты бір еңбек мәндері мен құралдарын пайдалана отырып еңбек функциясын іске асырумен байланысты іс-қимыл жиынтығы;

14) сала - бір типті өнім құруда, өндіріс технологиясы, жұмыс істейтіндердің негізгі қорлары мен кәсіптік дағдыларында ортақ мақсаты бар кәсіпорындар мен ұйымдардың жиынтығы;

15) салалық біліктілік шеңбері – салада құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

16) ұлттық біліктілік шеңбері – еңбек нарығында құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

17) функционалдық карта – әр түрлі кәсіптік қызметтер саласында немесе шеңберінде белгіленген, қызметкер орындайтын қызмет түрлерінің, атқарымдары мен міндеттерінің құрылымданған сипаттамасы.

5. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар пайдаланылады: КҚ – кәсіптік қызмет; ҚТ – қызмет түрі; КС – кәсіби стандарт; ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері; СБШ – Салалық біліктілік шеңбері (24 желтоқсан 2013 жылы НҚА мемлекеттік тіркеу реестрінде № 9018 тіркелген ИЖТМ 22 қараша 2013 жылғы "Геология" саласында салалық біліктілік шеңберін бекіту туралы" № 371 бұйрығы); БТБА – Жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамасы; ҚР МЖ 01-2005 – "Қызметтердің жіктеуіші" 01-2005 Қазақстан Республикасының мемлекеттік жіктеуіші; ҮБС - Басшылардың, мамандардың және басқа да қызметшілері лауазымдарының Үлгілік біліктілік сипаттамалары.

2. Кәсіби стандарттың паспорты

6. Экономикалық қызметтің түрі (кәсіби қызмет саласы): "Пайдалы қазбалар кен орындарын барлау технологиясы және техникасы".

7. Экономикалық қызмет түрінің (кәсіби қызмет саласының) негізгі мақсаты: пайдалы қазбалар кен орнын барлау технологиясы мен техникасы. Кәсіби стандарт пайдалы қазбалар кен орнын барлау технологиясы мен техникасы саласындағы еңбек мазмұнына, сапасына, жағдайына, қызметкерлердің біліктілігі мен құзыретіне қойылатын талаптарды белгілейді.

8. Еңбек қызметінің түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері осы КС 1 Қосымшасында көрсетілді. Стандарт талаптары осы саланың келесі қызмет түрлері мен кәсіптеріне қатысты қолданылады: бұрғылау қондырғысы машинисінің көмекшісі, бұрғылау қондырғысының машинисі, техник-технолог.

3. Еңбек қызмет түрлерінің (кәсіп) карточкалары

Параграф 1. Бұрғылау қондырғысы машинисінің көмекшісі

9. СБШ – 2 бойынша біліктілік деңгейі.

10. Мүмкін болатын лауазым атауы: бұрғылау қондырғысы машинисінің көмекшісі

11. "Бұрғылау қондырғысы машинисінің көмекшісі" кәсібі субъектіні ұңғыманы бұрғылау: пайдалы қазбаларға (қатты, көмірсутекті шикізат, жер асты сулары; экономиканың түрлі салалары үшін техникалық ұңғымаларды бұрғылау сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 2 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

12. Бұрғылау қондырғысы машинисінің көмекшісінің еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 2 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

13. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 2 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

14. Бұрғылау қондырғысы машинисінің көмекшісінің орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 2 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

15. Бұрғылау қондырғысы машинисінің көмекшісінің құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 2 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 2. Бұрғылау қондырғысының машинисі

16. СБШ – 3 бойынша біліктілік деңгейі.

17. Мүмкін болатын лауазым атауы: бұрғылау қондырғысының машинисі

18. "Бұрғылау қондырғысының машинисі" кәсібі субъектіні ұңғыманы бұрғылау: пайдалы қазбаларға (қатты, көмірсутекті шикізат, жер асты сулары; экономиканың түрлі салалары үшін техникалық ұңғымаларды бұрғылау сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 3 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

19. Бұрғылау қондырғысының машинисінің еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 3 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

20. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 3 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

21. Бұрғылау қондырғысының машинисінің орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 3 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

22. Бұрғылау қондырғысының машинисінің құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 3 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 3. Техник-геолог

23. СБШ – 4 бойынша біліктілік деңгейі.

24. Мүмкін болатын лауазым атауы: техник-геолог.

25. "Техник-геолог" кәсібі субъектіні ұңғыманы бұрғылау: пайдалы қазбаларға (қатты, көмірсутекті шикізат, жер асты сулары; экономиканың түрлі салалары үшін техникалық ұңғымаларды бұрғылау сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 4 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

26. Техник-геологтың еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 4 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

27. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 4 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

28. Техник-геологтың орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 4 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

29. Техник-геологтың құзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 4 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

4. Осы кәсіби стандарт негізінде берілетін сертификаттар түрлері

5. Кәсіби стандартты әзірлеушілер "Personnel Recruitment Center "Career-Holdings" ЖШС

6. Келісу парағы Ұй­ым ата­уы Ке­лі­сі­л­ген кү­ні Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы ин­ду­стрия және жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар ми­ни­стр­лі­гі­нің тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­ді және кадр­лар да­яр­ла­уды да­мы­ту бой­ын­ша са­ла­лық ке­ңес

7. Кәсіптік стандарттың сараптамасы және тіркелуі Осы кәсіптік стандарт ______________________ бекітілді және тіркелді. Кәсіптік стандарттар тізіліміне енгізілді. Тіркеу № _________________ Хат (хаттама) № ___________ Күні____________________________

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын бар­лау тех­но­ло­ги­я­сы және тех­ни­ка­сы" кә­сі­би стан­дар­ты­на 1 Қо­сым­ша Еңбек қызметінің түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері Рет­тік нө­мі­рі Қыз­мет тү­рі­нің ата­уы Ең­бек на­ры­ғы­ның үр­ді­сте­рін ес­ке­ру­мен кә­сіп­тің ата­уы 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­шіне сәй­кес кә­сіп ата­уы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі 1. Ұң­ғы­ма­ны бұр­ғы­лау: - пай­да­лы қаз­ба­лар­ға (қат­ты, кө­мір­су­тек­ті ши­кі­зат, жер асты су­ла­ры; - эко­но­ми­ка­ның түр­лі са­ла­ла­ры үшін тех­ни­ка­лық ұң­ғы­ма­лар­ды бұр­ғы­лау Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі 2 2. Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­ның ма­ши­ни­сі Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­ның ма­ши­ни­сі 3 3. Тех­ник-гео­лог Тех­ник-гео­лог 4

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын бар­лау тех­но­ло­ги­я­сы және тех­ни­ка­сы" кә­сі­би стан­дар­ты­на 2 Қо­сым­ша Бұрғылау қондырғысы машинисінің көмекшісі 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7610 "Гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­рын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар" ҚР Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 04 шы­ға­ры­лым "Тау және тау құ­ры­лы­сы жұ­мыста­ры­на ор­тақ ма­ман­дық­тар". ҚР Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­гау ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­гы 29 сәуыр № 180-ө-м бұй­ры­ғы. ҚР Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­л­ғы 13 ма­мыр­да № 8463 тір­кел­ді) 6-шы­ға­ры­лым "Ұң­ғы­ма­лар­ды бұр­ғы­лау", "Мұ­най және га­з­ды өн­ді­ру" бө­лім­де­рі, 2009 жы­л­ғы 30 қа­ра­ша, №343-п БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі Электр­мен бұр­ғы­лау ке­зін­де ұң­ғы­ма­лар­ды пай­да­ла­ну және бар­лау бұр­ғы­лау бұр­ғы­ла­у­шы­сы­ның кө­мек­ші­сі СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар 1-2 3-5 3-5 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры (мұ­най-газ, тау-кен, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және бас­қа­ла­ры) үшін гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла жұ­мыста­ры. Ауыр­ды кө­те­ру, ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы­ның жо­ға­ры­ла­уы неме­се тө­мен­де­уі, шаң және ылғал­ды­лық, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше та­лап­та­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 2 Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе не/неме­се негіз­гі ор­та бі­лім­нен кем емес жал­пы ор­та бі­лі­мі болған кез­де кә­сі­би да­яр­лау (бі­лім бе­ру ме­ке­ме­сі негі­зін­де қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кор­по­ра­тив­ті бі­лім бе­ру) не/неме­се ере­сек­тер­ді қай­та да­яр­лау та­лап етіл­мей­ді 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Құ­рал­дар мен бұр­ғы­лау аг­ре­га­тын дай­ын­дау (бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­на қыз­мет көр­се­ту­ді ұй­ым­да­сты­ру) 2 Ұң­ғы­ма­ны бұр­ғы­ла­уды бас­қа­ру және керн­ді қа­лау про­це­сіне қа­ты­су 3 Бұр­ғы­лау қал­дық­та­рын жою жұ­мыста­ры 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Бұр­ғы­лау аг­ре­га­ты­ның эле­мент­те­рі Бұр­ғы­лау сна­ря­ды, тау жы­ны­сын бұ­за­тын құ­рал, бұр­ғы­лау ері­т­ін­ді­сі, бұр­ғы­лау мұ­на­ра­сы (мач­та), ко­лон­ка­лы ше­ген­деу құ­быр­ла­ры. 1-1) Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сын та­сы­мал­дау, алаң­ды дай­ын­дау және құ­ра­с­ты­ру­ға қа­ты­су. 1-2) Бұр­ғы­лау ері­т­ін­ді­сін дай­ын­дау және өң­деу. Тау жы­ны­сын бұ­за­тын құ­рал­ды (қа­шау және за­бой­лық қоз­ға­ғыш) дай­ын­дау және ірік­теу. 1-3) Бұр­ғы­ла­у­ға да­яр­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу (бұр­ғы­лау және ше­ген­деу құ­быр­ла­рын қа­лау, бұр­ғы­лау ба­ға­на­сы­ның тү­бін тұ­та­сты­ру, іс­ке қо­су-бап­тау жұ­мыста­ры және бас­қа­ла­ры). 2 Бұр­ғы­лау ста­но­гі, бұр­ғы­лау сор­ғы­сы, жү­кар­ба, мұ­на­ра Гео­ло­ги­я­лық-тех­ни­ка­лық на­ряд­ты орын­дау 2-1) Тү­сі­ру-кө­те­ру опе­ра­ци­я­ла­рын жүр­гі­зу, бұр­ғы­лау штан­га­ла­ры мен құ­быр­ла­рын бұ­рап са­лу және бұ­рап шы­ға­ру. Керн­ді (тау жы­ны­сы­ның үл­гі­ле­рі) шы­ға­ру, тө­сеу. 2-2) Ұң­ғы­ма­ны бұр­ғы­лау про­це­сіне қа­ты­су (ұң­ғы­ма­лау және бе­кі­ту). Бұр­ғы, қа­шау және бұр­ғы­лау ко­рон­ка­ла­рын бұр­ғы­лау про­це­сін­де ірік­теп ауы­сты­ру, ұң­ғы­ма­ны та­за­лау. Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­на ор­на­ты­л­ған электр жаб­дық­та­ры­на, ком­прес­сор­лар­ға, бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­мен бір ке­шен­де жұ­мыс іс­тей­тін жы­л­жы­ма­лы ком­прес­сор­лар­ға қыз­мет көр­се­ту. 2-3) Бұр­ғы­лау жабды­ғы­на (электр жабды­ғы­на, за­бой­лық қоз­ғалт­қыш­қа, бұр­ғы­лау сор­ғы­сы­на, ком­прес­сор­лар­ға және бас­қа­лар­ға) про­фи­лак­ти­ка­лық жөн­деу жүр­гі­зу, бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сын жи­нау, ұң­ғы­ма­да­ғы қо­ры­тын­ды жұ­мыстар 3 Бұр­ғы­лау құ­ра­лы Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сын бөл­шек­теу бой­ын­ша нор­ма­тив­тік құ­жат 3-1) Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сын бөл­шек­теу және та­сы­мал­дау бой­ын­ша опе­ра­ци­я­лар­ды жүр­гі­зу 3-2) Жою жұ­мыста­рын жүр­гі­зу 5 Кесте. СБШ 2-деңгейі бұрғылау қондырғысы машинисінің көмекшісі құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­луі 1-1) 1-2) 1-3) 3-1) 3-2) Кө­мек­ші функ­ци­я­лар­ды: бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сын бұр­ғы­ла­у­ға дай­ын­дау (бұр­ғы­лау жабды­ғын құ­ра­с­ты­ру, бұр­ғы­лау ері­т­ін­ді­сі мен құ­рал­дар­ды дай­ын­дау), бұр­ғы­ла­уды аяқ­тау бой­ын­ша қо­ры­тын­ды жұ­мыстар­ды іс­ке асы­ру ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Ар­қан­дау жұ­мыста­рын жүр­гі­зу (ти­еу-тү­сі­ру жұ­мыста­ры), бұр­ғы­лау құ­рал­да­ры­мен және аг­ре­гат­та­ры­мен (элек­тр­лік, ме­ха­ни­ка­лық және бас­қа) жұ­мыс іс­теу Бұр­ғы­лау және күш жабды­ғы­ның мақ­са­ты, құ­ры­лы­сы, құ­ра­с­ты­ру, бөл­шек­теу және пай­да­ла­ну ере­же­сі, олар­дың си­патта­ма­сы. Бұр­ғы­лау мұ­на­ра­ла­ры мен мач­та­ла­ры­ның құ­ры­лы­сы, олар­ды жи­нау және бөл­шек­теу ере­же­сі. Кә­сі­по­рын­ның ҚТ бой­ын­ша ере­же­ле­рін, рә­сім­де­рін орын­дау 2-1) 2-2) 2-3) Негіз­гі функ­ци­я­лар­ды: бұр­ғы­лау про­це­сіне қа­ты­су (кө­те­ру-тү­сі­ру опе­ра­ци­я­ла­рын жүр­гі­зу, ұң­ғы­ма­ны бұр­ғы­лау ке­зін­де бұр­ғы­лау штан­га­ла­рын ұзар­ту және бас­қа­ла­рын) іс­ке асы­ру ке­зін­де­гі шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Ері­т­ін­ді­ні ме­ха­ни­ка­лық және қол­мен ара­ла­сты­ру, хи­ми­я­лық қо­с­па­лар­дың ти­ім­ді қа­ты­на­сын ірік­теу Қа­лып­ты және күр­де­лі жағ­дай­лар­да керн­ді ірік­теп және ірік­те­мей ұң­ғы­ма­лар­ды бұр­ғы­лау және ұл­ғай­ту­дың тех­но­ло­ги­я­лық ре­жим­де­рі, ере­же­ле­рі мен тә­сіл­де­рі. Ұң­ғы­ма­лар­ды це­мент­теу, би­тум­дау, си­ли­кат­тау, там­пон­дау және то­ңа­зы­ту мақ­са­ты және мәні. Та­зар­ту сұй­ық­тық­та­ры, тау жы­ны­ста­ры­ның бе­рік­ті­гін азайт­қы­штар және күр­де­лі инъ­ек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­дің мақ­са­ты, құ­ра­мы, дай­ын­дау және өң­деу тә­сіл­де­рі. Қол­да­ны­ла­тын құ­рал­дар, құ­рал-сай­ман­дар мен ма­те­ри­ал­дар­дың мақ­са­ты, си­патта­ма­сы, түр­ле­рі. Бұр­ғы­ла­на­тын тау жы­ны­ста­ры­ның бе­рік­ті­гіне бай­ла­ны­сты бұр­ғы­лау жабды­ғы­мен қам­та­ма­сыз ету са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар. Тех­ни­ка­лық ақа­у­лар мен апат­тар­дың туын­дау се­беп­те­рі, олар­дың ал­дын алу және жою бой­ын­ша ша­ра­лар. Керн­ді ірік­теу және сақ­тау бой­ын­ша нұс­қа­улық. То­пы­рақ құ­ра­лы­лы­ғын қал­пы­на кел­ті­ру әді­сте­рі. Ба­стап­қы тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу ере­же­сі, оның ны­сан­да­ры. Энер­ге­ти­ка­лық то­рап­тар­дың құ­ры­лы­сы және схе­ма­сы және ток ке­ту­ін жою әді­сте­рі. Апат­ты жою, ең­бек қор­ғау, өн­ді­рі­стік та­за­лық сақ­тау және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі, же­ке қор­ға­ныс затта­рын пай­да­ла­ну жос­пар­ла­ры.

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын бар­лау тех­но­ло­ги­я­сы және тех­ни­ка­сы" кә­сі­би стан­дар­ты­на 3 Қо­сым­ша Бұрғылау қондырғысының машинисі 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7610 "Гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­рын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар кі­сіп­те­рі" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 04 шы­ға­ры­лым "Тау және тау құ­ры­лы­сы жұ­мыста­ры­на ор­тақ ма­ман­дық­тар". ҚР Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­гау ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­гы 29 сәуыр №180-ө-м бұй­ры­ғы. ҚР Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­л­ғы 13 ма­мыр­да № 8463 тір­кел­ді) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы ма­ши­ни­сі СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар 3 3-6 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс ор­ны (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры (мұ­най-газ, тау-кен, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және бас­қа­ла­ры) үшін гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла жұ­мыста­ры. Ауыр­ды кө­те­ру, тө­мен неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­ды­лы­ғы, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше та­лап­та­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі 2-дең­гей­ін­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Құ­рал­дар мен бұр­ғы­лау аг­ре­га­тын дай­ын­дау 2 Ұң­ғы­ма­ны бұр­ғы­ла­уды про­це­сін бас­қа­ру 3 Бұр­ғы­лау сал­дар­ла­рын жою жұ­мыста­ры 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Бұр­ғы­лау аг­ре­га­ты­ның эле­мент­те­рі Бұр­ғы­лау жұ­мыста­ры­ның пас­пор­ты­на сай ұң­ғы­ма­ны бел­гі­леу. Бұр­ғы­лау құ­рал­да­ры мен бұр­ғы­лау аг­ре­га­тын құ­ра­с­ты­ру схе­ма­сы. Тех­но­ло­ги­я­лық ре­гла­мент және ре­жим­дік-тех­но­ло­ги­я­лық құ­жат­та­ма 1-1) Бұр­ғы­лау жабды­ғын ор­на­ту­ға ар­нал­ған алаң­ды таң­дау, жос­пар­лау және та­зар­ту. Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сын та­сы­мал­дау және құ­ра­с­ты­ру­ды ұй­ым­да­сты­ру. 1-2) Дай­ын­дау жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру – бұр­ғы­лау құ­ра­лын (бұр­ғы, қа­шау және бұр­ғы­лау ко­рон­ка­сы) ірік­теу, та­зар­ту сұй­ық­тық­та­рын және там­пон­дау қо­с­па­ла­рын дай­ын­дау, бұр­ғы­лау аг­ре­гат­та­рын іс­ке қо­су және рет­ке кел­ті­ру жұ­мыста­ры. 1-3) Кө­мек­ші жаб­дық­тар­ды (от­пен бұр­ғы­лау ке­зін­де қол­да­ны­ла­тын га­з­бен жаб­дық­тау қон­дыр­ғы­ла­рын, со­рап­тар­ды, от­те­гіне ар­нал­ған ыдыс­тар­ды және та­ғы бас­қа­ла­рын) дай­ын­дау және іс­ке қо­су-бап­тау жұ­мыста­ры 2 2-1) Ұң­ғы­ма­ны бұр­ғы­лау және ұл­ғай­ту ке­зін­де­гі трак­тор ба­за­сын­да­ғы өзі жү­ре­тін қон­дыр­ғы­лар­ды қо­са ал­ған­да, бұр­ғы­лау ста­н­ок­та­рын және әр түр­лі қон­дыр­ғы­лар­ды бас­қа­ру. 2-2) Гео­ло­ги­я­лық жағ­дай­лар, қиын­дық­тар туын­да­уы, бұр­ғы­лау жабды­ғы мен құ­рал­да­ры­ың жай-күй­іне бай­ла­ны­сты бұр­ғы­лау про­це­сін бас­қа­ру. Ұң­ғы­ма­лар­ды це­мент­теу, там­пон­дау, ше­ген­деу құ­быр­ла­ры­мен бе­кі­ту, тех­но­ло­ги­я­лық ре­гла­мент­пен және ре­жим­дік-тех­но­ло­гия-лық құ­жат­та­ма­мен қа­рас­ты­ры­л­ған бас­қа да жұ­мыстар­ды орын­дау. Тү­сі­ру-кө­те­ру жұ­мыста­ры, штан­га­ны ұзар­ту, құ­быр­лар­ды шы­ға­ру. Бі­лік кү­шін, құ­рал­дың ай­на­лу жи­і­лі­гін, бе­рі­ле­тін та­зар­ту сұй­ық­тығ­ы­ның ти­ім­ді бұр­ғы­лау ре­жи­мін қам­та­ма­сыз ету­ге ар­нал­ған бе­рі­ле­тін ауа­ны таң­дау. 2-3) Ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­да­ры­ның көр­сет­кіш­те­рін қа­да­ға­лау. Оң­тай­лы ұң­ғы­ма­лау жыл­дамды­ғын ту­ра­лау үшін бұр­ғы­лау про­це­сі­нің па­ра­метр­ле­рін рет­теу оның ішін­де ССК әді­сі­мен бұр­ғы­лау ке­зін­де екі, үш қа­бат­ты ко­лон­на құ­быр­ла­ры­ның те­сік­те­рін рет­ке кел­ті­ру. Ұң­ғы­ма­да­ғы қи­сық­тық­ты, ава­ри­я­лар­ды және қиын­дық­тар­ды бол­дыр­мау бой­ын­ша жұ­мыстар­ды орын­дау. Керн, бұр­ғы­лау қал­дық­та­рын, тау жы­ны­сы үл­гі­ле­рін ірік­теу және бұр­ғы­лау бой­ын­ша тау жы­ны­ста­ры­ның бе­рік­тік са­на­тын анық­тау. Ба­стап­қы тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу 3 Бұр­ғы­лау және шанц­ты құ­рал Ұң­ғы­ма са­ға­сын жа­бу схе­ма­сы және бұр­ғы­лау сал­дар­ла­рын жою жос­па­ры 1-1) Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы мен аг­ре­гат­та­рын бөл­шек­теу және та­сы­мал­да­уды ұй­ым­да­сты­ру. 1-2) Жою жұ­мыста­ры про­це­сін бас­қа­ру (бұр­ғы­лау жұ­мыста­ры аяқ­тал­ған­нан кей­ін то­пы­рақ құ­нар­лы­лы­ғын қал­пы­на кел­ті­ру). 5 Кесте. СБШ 3-деңгейі бұрғылау қондырғысы машинисінің құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­луі 1-1) 1-2) 1-3) 3-1) 3-2) Ұң­ғы­ма­ны бұр­ғы­лау про­це­сіне дай­ын­да­у­ға қа­жет­ті жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­дің орын­да­луы­на жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз ер­кі­мен жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Прак­ти­ка­лық дағ­ды: -ең­бек­ті ұй­ым­да­сты­ру; - бұр­ғы­лау ста­но­гі, қон­дыр­ғы­сы және аг­ре­га­ты­мен жұ­мыс іс­теу Бұр­ғы­лау және күш жабды­ғы­ның мақ­са­ты, құ­ры­лы­сы, құ­ра­с­ты­ру, бөл­шек­теу және пай­да­ла­ну ере­же­сі, олар­дың си­патта­ма­сы; бұр­ғы­лау мұ­на­ра­ла­ры мен мач­та­ла­ры­ның құ­ры­лы­сы, олар­ды жи­нау және бөл­шек­теу ере­же­сі; шаю сұй­ық­тық­та­ры мен күр­де­лі инъ­ек­ци­я­лық ері­т­ін­ді­лер­дің мақ­са­ты, құ­ра­мы, дай­ын­дау және өң­деу тә­сіл­де­рі; қол­да­ны­ла­тын құ­рал­дар, құ­рал-сай­ман­дар мен ма­те­ри­ал­дар­дың мақ­са­ты, си­патта­ма­сы, түр­ле­рі; бұр­ғы­ла­на-тын тау жы­ны­ста­ры­ның бе­рік­ті­гіне бай­ла­ны­сты бұр­ғы­лау жабды­ғы­мен қам­та­ма­сыз ету са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар; то­пы­рақ құ­нар­лы­лы­ғын қал­пы­на кел­ті­ру әді­сте­рі; трак­тор мен өзі жү­ре­тін қон­дыр­ғы­ның құ­ры­лы­сы, олар­ды пай­да­ла­ну және жөн­деу ере­же­сі; апат­ты жою жос­пар­ла­ры 2-1) 2-2) 2-3) Негіз­гі функ­ци­я­лар­ды: ұң­ғы­ма­лар­ды қа­ра­пай­ым және күр­де­лі жағ­дай­лар­да бұр­ғы­лау, гео­ло­и­я­лық ма­те­ри­ал­ды (керн­ді) алу­ды іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­дің орын­да­луы­на жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, өз ер­кі­мен жос­пар­ла­уды көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­лар­дың жиын­тық­та­луы, ма­те­ри­ал мен ме­ха­низмдер­ді ірік­теу әді­сте­рі Қа­лып­ты және күр­де­лі жағ­дай­лар­да керн­ді ірік­теп және ірік­те­мей, ұң­ғы­ма­лар­ды бұр­ғы­лау және ұл­ғай­ту­дың тех­но­ло­ги­я­лық ре­жим­де­рі, ере­же­ле­рі мен тә­сіл­де­рі; ұң­ғы­ма­ның гео­ло­ги­я­лық-тех­ни­ка­лық на­ря­ды; бұр­ғы­лау-қо­па­ру жұ­мыста­ры­ның пас­пор­ты­ның маз­мұ­ны және тол­ты­ру тәр­ті­бі; ұң­ғы­ма­лар­ды це­мент­теу, би­тум­дау, си­ли­кат­тау, там­пон­дау және то­ңа­зы­ту мақ­са­ты және мәні; гео­ло­ги­я­лық жағ­дай­лар­ды, бұр­ғы­лау жабды­ғы мен құ­рал­дар­дың жай-күй­іне бай­ла­ны­сты қиын­дық­тар туын­да­уын ес­ке­ре оты­рып, бұр­ғы­лау про­це­сін бас­қа­ру тә­сі­лі және мақ­са­ты; пай­да­лы қаз­ба­лар жа­тқан орын ны­сан­да­ры және шар­тта­ры; тех­ни­ка­лық ақа­у­лар мен апат­тар­дың туын­дау се­беп­те­рі, олар­дың ал­дын алу және жою бой­ын­ша ша­ра­лар; керн­ді ірік­теу және сақ­тау бой­ын­ша нұс­қа­улық; қар­мау жұ­мыста­рын орын­дау тә­сіл­де­рі; гео­ло­гия, гид­ро­гео­ло­гия, кен қа­зу жұ­мыста­ры, электр тех­ни­ка, гид­рав­ли­ка, пнев­ма­ти­ка негіз­де­рі; ба­стап­қы тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу ере­же­сі, оның ны­сан­да­ры; энер­ге­ти­ка­лық то­рап­тар­дың құ­ры­лы­сы және схе­ма­сы және ток ке­ту­ін жою әді­сте­рі

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен орын­да­рын бар­лау тех­но­ло­ги­я­сы және тех­ни­ка­сы" кә­сі­би стан­дар­ты­на 4 Қо­сым­ша Техник-геолог 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 3117 "Тау-кен және ме­тал­лур­гия са­ла­ла­рын­да­ғы тех­ник­тер" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі - БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық - СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­тар - - Ұй­ым бас­шы­ла­ры­ның, ма­ман­да­ры­ның және бас­қа қыз­мет­ші­ле­рі ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар - - - Ұй­ым бас­шы­ла­ры­ның, ма­ман­да­ры­ның және бас­қа қыз­мет­ші­ле­рі ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар Тех­ник-тех­но­лог (Гео­ло­гия және жер қой­на­уы ұй­ым­да­ры­ның бас­шы ла­у­а­зым­да­ры мен ма­ман­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры) ҚР ИЖТМ 2011 жы­л­ғы 8 мау­сым­да­ғы № 179 бұй­ры­ғы 4 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс ор­ны Эко­но­ми­ка­ның әр түр­лі са­ла­ла­ры (мұ­най-газ, тау-кен, ин­же­нер­лік құ­ры­лы­стар са­лу, эко­ло­гия және бас­қа­ла­ры) үшін гео­ло­ги­я­лық қыз­мет­тер көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Да­ла жұ­мыста­ры. Ауыр­ды кө­те­ру, тө­мен неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­ды­лы­ғы, күн сәу­ле­сі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше та­лап­та­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі та­лап етіл­мей­ді 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Бұр­ғы­лау ор­нын таң­дау және гео­ло­ги­я­лық-тех­ни­ка­лық дай­ын­дық, ұң­ғы­ма­ны бұр­ғы­лау пас­пор­ты 2 Керн, бұр­ғы­лау қал­дық­та­рын, тау жы­ны­ста­рын си­паттау және жы­ны­стар­дың бұр­ғы­лау бе­рік­ті­гі бой­ын­ша са­на­тын анық­тау. Ба­стап­қы гео­ло­ги­я­лық құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу 3 Ұң­ғы­ма­ны жа­бу 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Жұ­мыс ауда­ны бой­ын­ша гео­ло­ги­я­лық ма­те­ри­ал­дар Геол­ги­я­лық зерт­те­улер әді­сте­ме­сі 1-1) Гео­ло­ги­я­лық мін­дет­тер­ді ше­шу үшін гео­ло­ги­я­лық-тех­ни­ка­лық өн­ді­рі­стік құ­жат­та­ма­ны әзір­леу Гео­ло­ги­я­лық және то­по­гра­фи­я­лық кар­та­лар Гео­де­зи­я­лық құ­рал­дар 1-2) Ұң­ғы­ма са­ға­сы­ның жер­гі­лік­ті жер­ге сәй­кестен­ді­ру 2 Керн, бұр­ғы­лау қал­дық­та­ры, тау жы­ны­ста­ры үл­гі­ле­рі Керн, бұр­ғы­лау қал­дық­та­рын, тау жы­ны­ста­рын зерт­теу әді­сте­ме­сі 2-1) Бұр­ғы­лау те­рең­ді­гіне қа­рай керн, бұр­ғы­лау қал­дық­та­ры, тау жы­ны­ста­ры си­патта­ма­сы 2-2) Ұң­ғы­ма­ның гео­ло­ги­я­лық қи­ма­сын құ­ру 3 Ұң­ғы­ма­ның гео­ло­ги­я­лық қи­ма­сы Бұр­ғы­лау жұ­мыста­рын жүр­гі­зу нұс­қа­улы­ғы 3-1) Ұң­ғы­ма­ны жа­бу бой­ын­ша гео­ло­ги­я­лық-тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны ре­сім­деу 5 Кесте. СБШ 4-деңгейі техник-геологінің құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­луі 1-1) 1-2) 2-1) 3-2) 3-2) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, бұр­ғы­лау жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру про­це­сте­рін іс­ке асы­ру нәти­же­сі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Прак­ти­ка­лық дағ­ды: - ең­бек­ті ұй­ым­да­сты­ру; -то­по­гра­фи­я­лық кар­та­лар­мен және кен қа­зу жұ­мыста­ры­ның жос­па­ры­мен жұ­мыс іс­теу Прак­ти­ка­лық дағ­ды: Ти­іс­ті тау-кен гео­ло­ги­я­лық жабды­ғы­мен әр түр­лі гео­ло­ги­я­лық зерт­те­улер­ді және жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу. За­рдап шек­кен адам­ға ал­ғаш­қы кө­мек көр­се­ту Жер қой­на­уын және қор­ша­ған ор­та­ны гео­ло­ги­я­лық зерт­теу, пай­да­ла­ну және қор­ғау са­ла­сын­да­ғы заң­дар және нор­ма­тив­тік құқық­тық ак­ті­лер; гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­дың өн­ді­рі­сіне қа­ты­сты ұй­ым­дық-өкім­дік құ­жат­та­ма және әді­сте­ме­лік ма­те­ри­ал­дар; гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­ры тех­но­ло­ги­я­сы­ның түр­ле­рі, мақ­са­ты және негіз­де­рі Жер қой­на­уын гео­ло­ги­я­лық зерт­теу бой­ын­ша жұ­мыстар­ды жос­пар­лау және жо­ба­лау, гео­ло­ги­я­лық бар­лау жұ­мыста­ры­ның эко­но­ми­ка­сы негіз­де­рі. Өрт­тен қор­ғау және ең­бек қор­ғау ере­же­сі. Зерт­те­ле­тін жұ­мыс ны­са­ны­ның (ай­ма­ғы­ның) гео­ло­ги­я­сы ту­ра­лы мә­лі­мет­тер. Гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар мен ма­те­ри­ал­дар­дың са­па­сы­на қой­ы­ла­тын та­лап­тар. Қол­да­ны­ла­тын жаб­дық­ты тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну ере­же­сі. Тау жы­ны­ста­ры үл­гі­ле­рін және сы­на­ма­лар­дың бар­лық түр­ле­рін ірік­теу, есеп­ке алу және сақ­тау ере­же­сі. Да­ла­лық ма­те­ри­ал­дар­ды өң­деу тәр­ті­бі мен әді­сте­рі.

Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­мьер-Ми­ни­стрі­нің орын­ба­са­ры - Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ин­ду­стрия және жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­ғы 09 жел­тоқ­сан­да­ғы № 404 Бұй­ры­ғы­на 5-қо­сым­ша "Пайдалы қазбалар кен орындарының жерастыигеру" кәсіби стандарты

1. Жалпы ережелер 1.Кәсіби стандарт (бұдан әрі - КС):

1) еңбек нарығының қазіргі заман қажеттілігіне жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға, кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды анықтауға;

2) қызметкерлерді басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге;

3) білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сонымен қатар тиісті оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуге;

4) кәсіби даярлықтарын бағалауды жүргізуге және мамандардың біліктілік сәйкестігін растауға арналған;

2. Кәсіби стандарттардың негізгі қолданушылары:

1) білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлер;

2) ұйымдардың басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың қызметкерлерді басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары;

3) білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар;

4) кәсіптік даярлықтарын бағалау және біліктілік сәйкестігін растау саласындағы мамандар.

3. Кәсіби стандарттардың негізінде қызметтің, лауазымның, біліктілікті арттырудың, қызметкерлерді аттестаттаудың, еңбекті ынталандыру жүйесінің және т.б. функционалдық модельдеріне қатысты ішкі, корпоративтік стандарттары әзірленуі мүмкін.

4. Осы кәсіби стандартта келесі терминдер мен анықтамалар қолданылады:

1) біліктілік – қызметкердің белгілі бір қызмет түрі шеңберінде еңбек міндеттерін сапалы орындауға дайын болуы;

2) біліктілік деңгейі – күрделілігі, еңбек қызметінің стандарттан басқа болуы, жауапкершілігі және дербестігі бойынша сараланатын қызметкерлер құзыреттілігіне қатысты талаптар жиынтығы.

3) еңбек қызметінің түрі – кәсіптік қызметтің негізгі және қосалқы функцияларды іске асыруды көздейтін құрамдас бөлігі;

4) еңбек функциясы – еңбек үдерісінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты іс-қимылдар жиынтығы;

5) еңбек мәні - белгілі бір еңбек құралдарының көмегімен өнім жасау мақсатында қызметкердің іс-қимылы бағытталатын зат;

6) еңбек құралы – қызметкердің еңбек мәнін бастапқы күйден өнімге айналдыру үшін пайдаланатын құралдары;

7) жұмыс (кәсіп) тобы – жұмыстың ұқсас түрлерін біріктіретін кәсіби жұмыстар саласы;

8) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ негізі бар және оларды орындау үшін ұқсас құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы негізгі және қосалқы функцияларды іске асыруды көздейтін сала қызметінің бір бөлігі;

9) кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі;

10) кәсіптік стандарт бірлігі – осы қызмет түрі үшін тұтас, аяқталған, дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының ашық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі;

11) құзыреттілік – еңбек қызметінде білімін, білігі және тәжірибесін қолдану қаблеті;

12) лауазым – ұйымның ұйымдастырушылық-әкімшілік жүйесіндегі функционалдық орын;

13) міндет – нақты бір еңбек мәндері мен құралдарын пайдалана отырып еңбек функциясын іске асырумен байланысты іс-қимыл жиынтығы;

14) сала - бір типті өнім құруда, өндіріс технологиясы, жұмыс істейтіндердің негізгі қорлары мен кәсіптік дағдыларында ортақ мақсаты бар кәсіпорындар мен ұйымдардың жиынтығы;

15) салалық біліктілік шеңбері – салада құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

16) ұлттық біліктілік шеңбері – еңбек нарығында құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

17) функционалдық карта – әр түрлі кәсіптік қызметтер саласында немесе шеңберінде белгіленген, қызметкер орындайтын қызмет түрлерінің, атқарымдары мен міндеттерінің құрылымданған сипаттамасы.

5. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар пайдаланылады: КҚ – кәсіптік қызмет; ҚТ – қызмет түрі; КС– кәсіби стандарт; ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері; СБШ – Салалық біліктілік шеңбері (24 желтоқсан 2013 жылы НҚА мемлекеттік тіркеу реестрінде № 9018 тіркелген ИЖТМ 22 қараша 2013 жылғы "Геология" саласында салалық біліктілік шеңберін бекіту туралы" № 371 бұйрығы); БТБА – Жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамасы; ҚР МЖ01-2005 – "Қызметтердің жіктеуіші" 01-2005 Қазақстан Республикасыныңмемлекеттік жіктеуіші; ҮБС - Басшылардың, мамандардың және басқа да қызметшілері лауазымдарының Үлгілік біліктілік сипаттамалары.

2. Кәсіби стандарттың паспорты

6. Экономикалық қызметтің түрі (кәсіптік қызмет саласы): "Кен өндіру өнеркәсібі және ашық карьерлердіигеру".

7. Экономикалық қызмет түрінің (кәсіптік қызмет саласының) негізгі мақсаты: пайдалы қазбалар кен орнын жер асты игеру. Кәсіби стандарт"Пайдалы қазбалар кен орнын жер асты игеру" кәсіптік қызмет саласында еңбек мазмұнына, сапасына, жағдайына, қызметкердің біліктілігі мен құзыреттеріне қойылатын талаптарды айқындайды.

8. Еңбек қызметінің түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері осы КС 1 Қосымшасында көрсетілді. Стандарт талаптары осы саланың мынадай қызмет түрлері мен кәсіптеріне қатысты қолданылады: жерасты қондырғыларының машинисі, электровоз бен дизельді пойыз машинисі, жерасты тау-кен жұмысшысы, тау-кен қазбаларын жөндеу бойыншажұмысшысы, техник-технолог.

3. Еңбекқызмет түрлерінің (кәсіп) карточкалары

Параграф 1. Жер асты қондырғыларының машинисі

9. СБШ – 2-4 бойынша біліктілік деңгейі.

10. Мүмкін болатын лауазым атауы: тауды қазу машиналарының машинисі, бұрғылау қондырғысының машинисі, жер асты қондырғыларының машинисі.

11. "Жер асты қондырғыларының машинисі" кәсібі субъектініжер асты қондырғысын басқарусияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысыосы КС 2 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

12. Жер асты қондырғыларының машинисінің еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 2 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

13. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 2 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

14. Жер асты қондырғыларының машинисінің орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасыосы КС 2 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

15. Жер асты қондырғыларының машинисінің құзыреттеріне қойылатын талаптаросы КС 2 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 2. Электровоз бен дизельді пойыздың машинисі

16. СБШ – 3-4 бойынша біліктілік деңгейі.

17. Мүмкін болатын лауазым атауы: электровозмашинисі дизельді пойыздың машинисі.

18. "Электровоз бен дизельді пойыздың машинисі" кәсібі субъектініжер асты көлік қондырғыларын басқару сияқтынегізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысыосы КС 3 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

19. Электровоз бен дизельді пойыздың машинисініңеңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 3 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

20. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 3 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

21. Электровоз бен дизельді пойыздың машинисініңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасыосы КС 3 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

22. Электровоз бен дизельді пойыздың машинисініңқұзыреттеріне қойылатын талаптаросы КС 3 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 3. Жер асты тау-кен жұмысшысы

23. СБШ – 2-4 бойынша біліктілік деңгейі.

24. Мүмкін болатын лауазым атауы: тазарту кенініңтау-кен жұмысшысы, жер асты тау-кен құрылысшысы.

25. "Жер асты тау-кен жұмысшысы" кәсібі субъектініпайдалы қазбаларды игеру бойынша жер асты кен жұмыстарын орындау сияқтынегізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысыосы КС 4 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

26. Жер асты тау-кен жұмысшысының еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 4 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

27. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 4 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

28. Жер асты тау-кен жұмысшысыныңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасыосы КС 4 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

29. Жер асты тау-кен жұмысшысыныңқұзыреттеріне қойылатын талаптаросы КС 4 Қосымшасының 5, 6 және 7 кестесінде көрсетілді.

Параграф 4. Тау-кен қазбаларын жөндеу бойыншажұмысшы

30. СБШ – 3-4 бойынша біліктілік деңгейі.

31. Мүмкін болатын лауазым атауы: тау-кен қазбаларын жөндеу бойынша жұмысшысы, бекітуші.

32. "Тау-кен қазбаларын жөндеу бойыншажұмысшы" кәсібі субъектініТау-кен кендерінтазарту, бекітпенің барлық түрлерімен жөндеу және бекітутсияқтынегізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысыосы КС 5 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

33. Тау-кен қазбаларын жөндеу бойыншажұмысшының еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 5 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

34. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 5 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

35. Тау-кен қазбаларын жөндеу бойыншажұмысшыныңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасыосы КС 5 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

36. Тау-кен қазбаларын жөндеу бойыншажұмысшыныңқұзыреттеріне қойылатын талаптаросы КС 5 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 5. Техник-технолог

37. СБШ – 3-4 бойынша біліктілік деңгейі.

38. Мүмкін болатын лауазым атауы: техник-технолог.

39. "Техник-технолог" кәсібісубъектініпайдалы қазбаларды өндірудің технологиялық процестерін басқару мен бақылау сияқтынегізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысыосы КС 6 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

40. Техник-технологтың еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 6 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

41. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 6 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

42. Техник-технологтыңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасыосы КС 6 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

43. Техник-технологтыңқұзыреттеріне қойылатын талаптаросы КС 6 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

4. Осы кәсіби стандарт негізінде берілетін сертификаттар түрлері

5. Кәсіби стандартты әзірлеушілер "Personnel Recruitment Center "Career-Holdings" ЖШС

6. Келісу парағы Ұй­ым ата­уы Ке­лі­сі­л­ген кү­ні Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы ин­ду­стрия және жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар ми­ни­стр­лі­гі­нің тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­ді және кадр­лар да­яр­ла­уды да­мы­ту бой­ын­ша са­ла­лық ке­ңес

7. Кәсіптік стандарттың сараптамасы және тіркелуі Осы кәсіптік стандарт ______________________ бекітілді және тіркелді. Кәсіптік стандарттар тізіліміне енгізілді. Тіркеу № _________________ Хат (хаттама) № ___________ Күні_______________________________

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын же­ра­с­ты иге­ру" кә­сі­би стан­дар­ты­на 1 Қо­сым­ша Еңбек қызметінің түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері Рет­тік № Қыз­мет тү­рі­нің ата­уы Ең­бек на­ры­ғы­ның ба­ғыт­та­ры ес­ке­рі­л­ген кә­сіп ата­уы 01-2005Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ны­ң­мем­ле­кет­тік жік­те­уі­шіне сәй­кес кә­сіп ата­уы СБШ сәй­кес бі­лік­ті­лік дең­гейі 1. Жер асты қон­дыр­ғы­сын бас­қа­ру Жер асты қон­дыр­ғы­ла­ры­ның ма­ши­ни­сі та­уды қа­зу ма­ши­на­ла­ры­ның ма­ши­ни­сі, бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­ның ма­ши­ни­сі, жер асты қон­дыр­ғы­ла­ры­ның ма­ши­ни­сі 3-4 2. Жер асты кө­лік қон­дыр­ғы­ла­рын бас­қа­ру Элек­тро­воз бен ди­зель­ді пой­ы­здың ма­ши­ни­сі элек­тро­воз­ма­ши­ни­сі ди­зель­ді пой­ы­здың ма­ши­ни­сі 3-4 3. Пай­да­лы қаз­ба­лар­ды иге­ру бой­ын­ша жер асты кен жұ­мыста­рын орын­дау Жер асты тау-кен жұ­мыс­шы­сы та­зар­ту ке­ні­нің­тау-кен жұ­мыс­шы­сы, жер асты тау-кен құ­ры­лыс­шы­сы 3 4. Тау-кен кен­де­рін­та­зар­ту, бе­кіт­пе­нің бар­лық түр­ле­рі­мен жөн­деу және бе­кі­ту Тау-кен қаз­ба­ла­рын жөн­деу бой­ын­ша­жұ­мыс­шы тау-кен қаз­ба­ла­рын жөн­деу бой­ын­ша жұ­мыс­шы­сы, бе­кі­ту­ші 2-3 5. Пай­да­лы қаз­ба­лар­ды өн­ді­ру­дің тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сте­рін бас­қа­ру мен ба­қы­лау Тех­ник-тех­но­лог тех­ник-тех­но­лог 4

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын ашық түр­де иге­ру" кә­сі­би стан­дар­ты­на 2 Қо­сым­ша Жер асты қондырғыларының машинисі 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 8113 "Ұн­ғы­мы­лар мен кұ­дық­тар­ды бұр­ғы­ла­у­шы­лар және тек­тес кә­сіп­тер" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, та­ра­уы 04 шы­ға­ры­лым "Тау және тау құ­ры­лы­сы жұ­мыста­ры­на ор­тақ ма­ман­дық­тар". ҚР Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­гау ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­гы 29 сәуыр № 180-ө-м бұй­ры­ғы. ҚР Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­л­ғы 13 ма­мыр­да № 8463 тір­кел­ді) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Тау-кен қа­зу ма­ши­на­сы ма­ши­ни­сі Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­ның ма­ши­ни­сі Же­ра­с­ты қон­дыр­ғы­ла­ры­ның ма­ши­и­ни­сі СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры 3 2-4 3-4 2 4 5-6 5-6 3-4 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның түр­лі са­ла­ла­ры үшін пай­да­лы қаз­ба­лар­ды өн­ді­ру бой­ын­ша қыз­мет көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар(мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру­ші, ин­же­нер­лік ғи­ма­рат­тар құ­ры­лы­сы, эко­ло­гия және т.б.) Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Жер асты ең­бек жағ­дайы. Ауыр кө­те­ру, тө­мен­де­ті­л­ген неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, шаң және ылғал­ды­лық, шу, тау соқ­қы­ла­ры бой­ын­ша, кө­мір­дің, тұқым және га­з­дың оқыс шы­ғуы бой­ын­ша қа­уіп-қа­тер, га­з­ды­лық Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­ты ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сіп­тік бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Та­лап етіл­мей­ді 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Жұ­мыс ауы­сы­мы­на тап­сыр­ма алу. Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­ры үшін жұ­мыс ор­нын дай­ын­дау, Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рін жет­кі­зу 2 Тау-кен жұ­мыста­ры өн­ді­рі­сін Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету 3 Тау-кен жұ­мыста­ры­ның про­це­сін орын­дау үшін тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­рын бас­қа­ру 4 Тау-кен жұ­мыста­ры­ның ке­ле­сі цик­л­да­ры үшін жи­на­сты­ру, жұ­мыс ор­ны мен жаб­дық­тар­ды тәр­тіп­ке кел­ті­ру, тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­рын сөн­ді­ру 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек мәні Ең­бек­құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Тау-кен ма­ши­на­ла­ры және жаб­дық­тар Аз ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес, шанц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры 1-1) Жұ­мыс ор­ны және тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­рын тап­сыр­ма орын­да­у­ға дай­ын­дау. 1-2) Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 1-3) Жұ­мыс объ­ек­ті­сі бой­ын­ша ма­те­ри­ал­дар­ды зер­де­леу 2 Аз ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес, қазуға қол­да­на­тын және сле­сарь құ­рал­да­ры.Сле­сарь құ­рал­да­ры 2-1)Өн­ді­рі­стік про­це­сті орын­дау ба­ры­сын­да Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рін жет­кі­зу 3 Тау-кен жұ­мыста­рын жүр­гізу­ге тап­сыр­ма 3-1)Тау-кен жұ­мыста­рын жүр­гі­зу тап­сыр­ма­сы­на сәй­кест­ау-кен жаб­дық­та­ры­нұй­ым­да­сты­ру мен бас­қа­ру. 4 Аз ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес, қазуға қол­да­на­тын және сле­сарь құ­рал­да­ры.Сле­сарь құ­рал­да­ры 4-1) Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­рын сөн­ді­ру, жаб­дық­тар­ды ке­ле­сі ауы­сым­ға өт­кі­зу 5 Кесте. СБШ 3-деңгейібойынша жер асты қондырғыларының машинисінің құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-1) Ти­еу-тү­сі­ру жұ­мыста­ры­на, жа­рақ пен жаб­дық­ты жұ­мыс ор­ны­на та­сы­мал­да­у­ға қа­ты­су; жұ­мыс орын­да­рын дай­ын­дау, гео­ло­ги­я­лық зерт­те­удің тех­ни­ка­лық және қо­сал­қы құ­рал­да­рын дай­ын­да­у­ға және бап­та­у­ға қа­ты­су; гео­ло­ги­я­лық жаб­дық­ты кү­тіп ұстау, оның жұ­мысын­да­ғы еле­у­сіз ақа­у­лар­ды анық­тау және жою бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Ти­еу-тү­сі­ру жұ­мыста­ры­ның прак­ти­ка­лық дағдысы Мі­нез-құлық әде­бін сақ­тау. Ди­а­гно­сти­ка жүр­гі­зу, өт­кі­зу-жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу Жа­рақ­тар­ды, жаб­дық­тар­ды жіне ас­пап­тар­ды қол­да­ну, сақ­тау және та­сы­мал­дау қа­ғи­да­ла­ры, құ­ра­с­ты­ру және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс іс­те­удің негіз­гі тә­сіл­де­рі. Тау-кен шах­та­сы жаб­дық­та­ры мен ма­ши­на­ла­ры­ның әре­кет ету құ­ры­л­ғы­сы мен қа­ғи­да­сы, со­ны­мен қа­та­ро­лар­ды пай­да­ла­ну мен тех­ни­ка қа­уіп­сіз­ді­гі­нің қа­ғи­да­ла­ры. Ең­бек­ті қор­ғау мен қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы­ның, өрт қа­уіп­сіз­ді­гі­нің та­лап­та­рын және іш­кі тәр­тіп қа­ғи­да­сын орын­дау. 1-2) Түр­лі жұ­мыстар­ды жүр­гізу­ге ар­нал­ған тех­ни­ка­лық және қо­сал­қы құ­рал­дар­ды дай­ын­дау және бап­тау; жаб­дық­ты кү­тіп ұстау, оның жұ­мысын­да­ғы еле­у­сіз ақа­у­лар­ды анық­тау және жою бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Түр­лі жұ­мыс түр­ле­рін ат­қа­ру үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс жа­са­удың прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Жаб­дық­тар мен құ­рал­дар­дың әре­кет ету­құ­ры­л­ғы­сы мен қа­ғи­да­сы, со­ны­мен қа­та­ро­лар­ды пай­да­ла­ну мен қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­сы 1-3) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, жұ­мыс объ­ек­ті­сі бой­ын­ша ма­те­ри­ал­дар­ды зерт­теу қо­ры­тындысы үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Компь­тер және кө­бейт­кіш тех­ни­ка­сы­мен жұ­мыс жа­са­удың прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Бе­рі­л­ген тап­сыр­ма­ға дұ­рыс мақ­сат қоя бі­лу есе­бі­мен 2-1) Түр­лі үл­гі­де­гі бұр­ғы­лау ста­н­ок­та­ры мен тау-кен қон­дыр­ғы­ла­рын бас­қа­ру­ды, ұң­ғы­ма­ны иге­ру, өт­кі­зу, бұр­ғы­лау на­ря­ды­ның та­лап­та­рын орын­дау, пай­да­лы қаз­ба­лар­ды шы­ға­ру, өт­кі­зу, бұр­ғы­ла­удың тех­но­ло­ги­я­лық па­ра­метр­ле­рін қол­дау және ба­қы­лау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Түр­лі жұ­мыс түр­ле­рін ат­қа­ру үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс жа­са­удың прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры. Жаб­дық­тар мен ас­пап­тар­дың әре­кет ету­құ­ры­л­ғы­сы мен қа­ғи­да­сы, со­ны­мен қа­та­ро­лар­ды пай­да­ла­ну мен қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­сы 4-1) Жо­ба­лау-құ­ра­с­ты­ру құ­жат­та­ма­сын әзір­ле­уде шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Мін­дет шең­бе­рін дұ­рыс анық­тау. Қол астын­да­ғы қыз­мет­кер­лер­дің жұ­мысын ұй­ым­да­сты­ру және ба­қы­лау. Мақ­сат­қа же­ту­де­гі түп­кі­лік­ті нәти­же­ге жа­у­ап­кер­ші­лік. Өн­ді­ру, өту, бұр­ғы­лау ре­гла­мен­тін бел­гі­лей­тін нор­ма­тив­тік құ­жат­тар. ТБ бой­ын­ша са­ла­ның қа­ғи­да­ла­рын, нұс­қа­улық­та­рын, қа­ғи­да­ла­рын сақ­тау. 6 Кесте. СБШ 4-деңгейібойынша жер асты қондырғыларының машинисінің құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 3-1) Тау-кен ма­ши­на­ла­рын бас­қа­ру­да шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Түр­лі жұ­мыс түр­ле­рін ат­қа­ру үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс жа­са­удың прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Пай­да­ла­ну және тех­ни­ка­лық қа­уіп­сіз­дік қа­ғи­да­ла­ры

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын же­ра­с­ты иге­ру" кә­сі­би стан­дар­ты­на 3 Қо­сым­ша Электровоз бен дизельді пойыздың машинисі 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 8113 "Ұн­ғы­мы­лар мен кұ­дық­тар­ды бұр­ғы­ла­у­шы­лар және тек­тес кә­сіп­тер" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, та­ра­уы 04 шы­ға­ры­лым "Тау және тау құ­ры­лы­сы жұ­мыста­ры­на ор­тақ ма­ман­дық­тар". ҚР Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­гау ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­гы 29 сәуыр № 180-ө-м бұй­ры­ғы. ҚР Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­л­ғы 13 ма­мыр­да № 8463 тір­кел­ді) Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ны­ңҮл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры (ҮБС) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, та­ра­уы 04 шы­ға­ры­лым "Тау және тау құ­ры­лы­сы жұ­мыста­ры­на ор­тақ ма­ман­дық­тар". ҚР Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­гау ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­гы 29 сәуыр №180-ө-м бұй­ры­ғы. ҚР Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­л­ғы 13 ма­мыр­да №8463 тір­кел­ді) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Шах­та­лық элек­тро­воз ма­ши­ни­сі СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­та­ры 3 3-4 4 5 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның түр­лі са­ла­ла­ры үшін пай­да­лы қаз­ба­лар­ды өн­ді­ру бой­ын­ша қыз­мет көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру­ші, ин­же­нер­лік ғи­ма­рат­тар құ­ры­лы­сы, эко­ло­гия және т.б.) Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Жер асты ең­бек жағ­дайы. Ауыр­ды кө­те­ру, тө­мен­де­ті­л­ген неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, шаң және ылғал­ды­лық, шу, тау соқ­қы­ла­ры бой­ын­ша, кө­мір­дің, тұқым және га­з­дың оқыс шы­ғуы бой­ын­ша қа­уіп-қа­тер, га­з­ды­лық Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­ты ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ­бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сіп­тік бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Та­лап етіл­мей­ді 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі 3-дең­гей­де 2 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Жұ­мыс ауы­сы­мы­на тап­сыр­ма алу, тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­ры үшін жұ­мыс ор­нын дай­ын­дау, Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рін жет­кі­зу 2 Тау-кен жұ­мыста­ры өн­ді­рі­сін Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету 3 Тау-кен жұ­мыста­ры­ның про­це­сін орын­дау үшін тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­рын бас­қа­ру 4 Тау-кен жұ­мыста­ры­ның ке­ле­сі цик­л­да­ры үшін жи­на­сты­ру, жұ­мыс ор­ны мен жаб­дық­тар­ды тәр­тіп­ке кел­ті­ру, тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­рын сөн­ді­ру 4 кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер 1 Элек­тро­воз бен­ди­зель­ді пой­ыз Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес шанц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы 1-1) Тап­сыр­ма­ны орын­да­у­ға жұ­мыс ор­ны мен тау-кен ма­ши­на­сын және жаб­дық­тар­ды дай­ын­дау 1-2) Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 1-3) Жұ­мыс объ­ек­ті­сі бой­ын­ша ма­те­ри­ал­дар­ды зерт­теу 2 Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші.Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес шанц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы.Сле­сарь құ­рал­да­ры. 2-1) Өн­ді­рі­стік про­це­сті орын­дау ба­ры­сын­да ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рін жет­кі­зу. 3 Тау-кен жұ­мыста­рын жүр­гі­зу тап­сыр­ма­сы 3-1) Тау-кен жұ­мыста­рын жүр­гі­зу тап­сыр­ма­сы­на сәй­кес тау-кен жаб­дық­та­рын ұй­ым­да­сты­ру мен бас­қа­ру. 4 Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­сті тап­сыр­ма­ға сәй­кес.Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес шанц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы.Сле­сарь құ­рал­да­ры 4-1) Тау-кен­ма­ши­на­сы мен жаб­дық­та­рын өші­ру, жаб­дық­тар­ды ке­ле­сі ауы­сым­ға бе­ру 5 кесте. СБШ 3-деңгейінің электровоз және дизельді пойыз машинисінің құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-1) Ең­бек­ті қор­ғау және қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өрт қа­уіп­сіз­ді­гі және тау-кен жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру ке­зін­де бас­шы­лар­дың нұс­қа­у­ла­рын орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Ти­еу-тү­сі­ру жұ­мыста­ры­ның прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар. Мі­нез-құлық әде­бін сақ­тау. Ди­а­гно­сти­ка өт­кі­зу, өт­кі­зу-жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу. Жа­за­тай­ым оқи­ға­лар­да дә­рі­гер­ге дей­ін­гі кө­мек көр­се­ту. Жа­рақ­тар­ды, жаб­дық­тар­ды жіне ас­пап­тар­ды қол­да­ну, сақ­тау және та­сы­мал­дау қа­ғи­да­ла­ры, құ­ра­с­ты­ру және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс іс­те­удің негіз­гі тә­сіл­де­рі. Тау-кен шах­та­сы жаб­дық­та­ры мен ма­ши­на­ла­ры­ның әре­кет ету құ­ры­л­ғы­сы мен қа­ғи­да­сы, со­ны­мен қа­тар олар­ды пай­да­ла­ну мен тех­ни­ка қа­уіп­сіз­ді­гі­нің қа­ғи­да­ла­ры. 1-2) Бас­шы­лық қой­ған мін­дет­тер­ді орын­дау, оның орын­да­луы үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, эко­ло­ги­я­лық нор­ма­лар мен өнер­к­ә­сі­би са­ни­та­рия та­лап­та­рын сақ­тау, жұ­мыс ор­ны мен өн­дір­стік ай­мақ­та са­ни­тар­лық-тех­ни­ка­лық іс-ша­ра­лар­ды орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Түр­лі жұ­мыс түр­ле­рін ат­қа­ру үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс жа­са­удың прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Жаб­дық­тар мен ас­пап­тар­дың әре­кет ету­құ­ры­л­ғы­сы мен қа­ғи­да­сы, со­ны­мен қа­та­ро­лар­ды пай­да­ла­ну мен қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­сы. 2-1) Түр­лі үл­гі­де­гі бұр­ғы­лау ста­н­ок­та­ры мен тау-кен қон­дыр­ғы­ла­рын бас­қа­ру­ды, ұң­ғы­ма­ны иге­ру, өт­кі­зу, бұр­ғы­лау на­ря­ды­ның та­лап­та­рын орын­дау, пай­да­лы қаз­ба­лар­ды шы­ға­ру, өт­кі­зу, бұр­ғы­ла­удың тех­но­ло­ги­я­лық па­ра­метр­ле­рін қол­дау және ба­қы­лау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Түр­лі жұ­мыс түр­ле­рін ат­қа­ру үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс жа­са­удың прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Жаб­дық­тар мен ас­пап­тар­дың әре­кет ету құ­ры­л­ғы­сы мен қа­ғи­да­сы, со­ны­мен қа­тар олар­ды пай­да­ла­ну мен қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­сы. 3-1) Тау-кен ма­ши­на­ла­рын бас­қа­ру­да шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Түр­лі жұ­мыс түр­ле­рін ат­қа­ру үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мысты­ң­прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Жаб­дық­тар мен құ­рал­дар­дың әре­кет ету құ­ры­л­ғы­сы мен қа­ғи­да­сы, со­ны­мен қа­тар олар­ды пай­да­ла­ну мен қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­сы 6 кесте. СБШ 3-деңгейінің электровоз және дизельді пойыз машинисінің құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-3) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет. Мін­дет­тер­ді ше­шу­дің нәти­же­ле­рі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік Ком­пью­тер­мен және кө­бейт­кіш тех­ни­ка­мен жұ­мыс іс­те­удің прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Бе­рі­л­ген тап­сыр­ма­ға мақ­сат­ты қоя бі­лу есе­бі­мен 4-1) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, өн­ді­ру, өт­кі­зу және бұр­ғы­лау бой­ын­ша тау-кен жер асты ма­ши­на­ла­ры­мен, те­тіктер­мен және құ­рал-сай­ман­дар­мен жұ­мыс үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Мін­дет шең­бе­рін дұ­рыс анық­тау. Қол астын­да­ғы қыз­мет­кер­лер­дің жұ­мысын ұй­ым­да­сты­ру және ба­қы­лау. Мақ­сат­қа же­ту­де­гі түп­кі­лік­ті нәти­же­ге жа­у­ап­кер­ші­лік Өн­ді­ру, өту, бұр­ғы­лау ре­гла­мен­тін бел­гі­лей­тін нор­ма­тив­тік құ­жат­тар ТБ бой­ын­ша са­ла­ның нұс­қа­у­ла­рын, қа­ғи­да­ла­рын сақ­тау

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын ашық түр­де иге­ру" кә­сі­би стан­дар­ты­на 4 Қо­сым­ша Жер асты тау-кен жұмысшысы 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7111 "Тау-кен жұ­мыс­шы­ла­ры және же­ра­с­ты және ашық тә­сіл­дер­мен пай­да­лы қаз­ба­лар өн­ді­ру жө­нін­де­гі бас­қа да кә­сіп­тер жұ­мыс­шы­ла­ры Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 04 шы­ға­ры­лым "Тау және тау құ­ры­лы­сы жұ­мыста­ры­на ор­тақ ма­ман­дық­тар". ҚР Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­гау ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­гы 29 сәуыр № 180-ө-м бұй­ры­ғы. ҚР Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­л­ғы 13 ма­мыр­да № 8463 тір­кел­ді) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Жер асты тау-кен жұ­мыс­шы­сы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры 3 1-4 Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ны­ңҮл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры (ҮБС) СБШ бі­лі­кьі­лік дең­гейі Са­нат­тар Тау-кен та­зар­ты­л­ған за­бой жұ­мыс­шы­сы Жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код 11721 (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. № 181-п бұй­ры­ғы) Тау-кен мон­таж­да­у­шы­сы Жер асты (Жұ­мыс­шы кә­сіп­те­рі­нің, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 13193, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. № 181-п бұй­ры­ғы)) 3 4-6 3-5 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның түр­лі са­ла­ла­ры үшін пай­да­лы қаз­ба­лар­ды өн­ді­ру бой­ын­ша қыз­мет көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру­ші, ин­же­нер­лік ғи­ма­рат­тар құ­ры­лы­сы, эко­ло­гия және т.б.) Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Жер асты ең­бек жағ­дайы. Ауыр­ды кө­те­ру, тө­мен­де­ті­л­ген неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, шаң және ылғал­ды­лық, шу, тау соқ­қы­ла­ры бой­ын­ша, кө­мір­дің, тұқым және га­з­дың оқыс шы­ғуы бой­ын­ша қа­уіп-қа­тер, га­з­ды­лық Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­ты ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ­бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сіп­тік бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі - 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Ауы­сым жұ­мысы­на тап­сыр­ма алу. Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­ры үшін жұ­мыс ор­нын дай­ын­дау, Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рін жет­кі­зу 2 Тау-кен жұ­мыста­ры про­це­сін орын­дау бой­ын­ша тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­рын бас­қа­ру үшін шар­ттар­ды орын­дау мен дай­ын­да­лу 3 Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­рын өші­ру. Тау-кен жұ­мыста­ры­ның ке­ле­сі цик­лы үшін жұ­мыс ор­ны мен жаб­дық­та­рын қал­пы­на кел­ті­ру және жи­на­сты­ру 4 кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер 1 Шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы. Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің қа­ғи­да­сы 1-1)Тап­сыр­ма­ны орын­да­у­ға жұ­мыс ор­нын, тау-кен ма­ши­на­ла­рын және жаб­дық­тар­ды дай­ын­дау. 2 Тау ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­тар. Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы. Тау-кен жұ­мыста­ры­ның пас­пор­ты 2-1)Өн­ді­рі­стік про­це­сті орын­дау ба­ры­сын­да Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рін жет­кі­зу.Тау-кен жұ­мыста­ры про­це­сін орын­дау бой­ын­ша­жаб­дық­тар мен тау-кен ма­ши­на­ла­рын ти­ім­ді бас­қа­ру үшін ке­ректі шар­ттар­ды орын­дау. 3 Шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы. Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. 3-1)Ауы­сым­ды өт­кі­зу және қа­был­дау жұ­мыста­ры, жұ­мыс ор­нын жи­на­сты­ру, құ­рал­ды бей­ім­деу, ти­ісіт күй­ге кел­ті­ру. 5 кесте. СБШ 3-деңгейінің жер асты тау-кен жұмысшысының құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-1) Ти­еу-тү­сі­ру жұ­мыста­ры, жа­рақ­тау мен жаб­дық­ты жұ­мыс ор­ны­на та­сы­мал­да­у­ға қа­ты­су; жұ­мыс орын­да­рын дай­ын­дау, гео­ло­ги­я­лық зерт­те­удің тех­ни­ка­лық және қо­сал­қы құ­рал­да­рын дай­ын­да­у­ға және бап­та­у­ү­шін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет.Жаб­дық­ты кү­тіп ұстау, оның жұ­мысын­да­ғы еле­у­сіз ақа­у­лар­ды анық­тау және жою Ти­еу-тү­сі­ру жұ­мыста­ры­ның прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар.Түр­лі жұ­мыс түр­ле­рін жа­сау үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мысты­ң­прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Ди­а­гно­сти­ка у, іс­ке қо­су мен рет­теу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу­дағ­ды­ла­ры Тау-кен іс­і­нің негі­зі. Құ­рал-жаб­дық­тар мен ма­те­ри­ал­ды сақ­тау,қол­да­ну және та­сы­мал­да­у­қа­ғи­да­ла­рын. Шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс іс­те­удің негіз­гі тә­сіл­де­рі Тау шах­та­сы жабды­ғы мен ма­ши­на­сын ор­на­ту құ­ры­л­ғы­сы мен қа­ғи­да­ты. Ең­бек­ті қор­ғау мен тех­ни­ка қа­уіп­сіз­ді­гі, өрт қа­уіп­сіз­ді­гі не қой­ы­ла­тын та­лап­тар және іш­кі тәр­тіп қа­ғи­да­ла­ры 2-1) Ауы­сым­ды қа­был­дау мен тап­сы­ру, жұ­мыс ор­нын та­за­лау, құ­рал-сай­ман­дар­ды жи­нау, олар­ды жа­рам­ды күй­ге кел­ті­ру үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет 3-1) Өн­ді­ру, өт­кі­зу на­ря­ды­ның та­лап­та­рын орын­дау ке­зін­де­гі жұ­мыста шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті және шек­те­улі бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Түр­лі жұ­мыс түр­ле­рін жа­сау үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс жа­са­удың прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Жаб­дық­тар мен ас­пап­тар­ды ор­на­ту­құ­ры­л­ғы­сы мен қа­ғи­да­ты, со­ны­мен қа­та­ро­лар­ды пай­да­ла­ну мен тех­ни­ка қа­уіп­сіз­ді­гі­нің қа­ғи­да­ла­ры

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын ашық түр­де иге­ру" кә­сі­би стан­дар­ты­на 5 Қо­сым­ша Тау-кен қазбаларын жөндеу бойыншажұмысшы 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7111 "Тау-кен жұ­мыс­шы­ла­ры және же­ра­с­ты және ашық тә­сіл­дер­мен пай­да­лы қаз­ба­лар өн­ді­ру жө­нін­де­гі бас­қа да кә­сіп­тер жұ­мыс­шы­ла­ры" Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ны­ңҮл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры (ҮБС) СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар Тау-кен қаз­ба­ла­рын жөн­деу жө­нін­де­гі тау-кен жұ­мыс­шы­сы (Жұ­мыс­шы ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 11721, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. №181-п бұй­ры­ғы)) Бе­кі­ту­ші (Жұ­мыс­шы ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 13193, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. №181-п бұй­ры­ғы)) 2 2 3 3 3-5 4-5 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның түр­лі са­ла­ла­ры үшін пай­да­лы қаз­ба­лар­ды өн­ді­ру бой­ын­ша қыз­мет көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру­ші, ин­же­нер­лік ғи­ма­рат­тар құ­ры­лы­сы, эко­ло­гия және т.б.) Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Жер асты ең­бек жағ­дайы. Ауыр­ды кө­те­ру, тө­мен­де­ті­л­ген неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, шаң және ылғал­ды­лық, шу, тау соқ­қы­ла­ры бой­ын­ша, кө­мір­дің, тұқым және га­з­дың оқыс шы­ғуы бой­ын­ша қа­уіп-қа­тер, га­з­ды­лық Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­ты ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ­бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сіп­тік бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 2 Прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе не/неме­се негіз­гі ор­та бі­лім­нен кем емес жал­пы ор­та бі­лі­мі болған кез­де кә­сі­би да­яр­лау (бі­лім бе­ру ме­ке­ме­сі негі­зін­де қы­сқа мер­зім­ді кур­стар неме­се кор­по­ра­тив­ті бі­лім бе­ру) не/неме­се ере­сек­тер­ді қай­та да­яр­лау Та­лап етіл­мей­ді 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі 2-дең­гей­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Ауы­сым жұ­мысы­на тап­сыр­ма алу. Бе­кіт­пе­ні ор­на­ту мен өн­ді­ру жөн­деу жұ­мыста­ры жө­нін­де­гі жұ­мыс ор­нын дай­ын­дау,Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рін жет­кі­зу 2 Тау-кен қаз­ба­ла­рын бе­кі­ту және жөн­деу, бе­кіт­пе­нің бар­лық түр­ле­рі­нің та­зар­ту кен­жар­ла­ры, ан­кер бе­кіт­пе­ле­рін тұр­ғы­зу 3 Кей­ін­гі тау-кен жұ­мыста­ры үшін жұ­мыс ор­ны мен жаб­дық­тар­ды қал­пы­на кел­ті­ру және жи­на­сты­ру 4 кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер 1 Өн­ді­рі­стік на­ряд­қа сәй­кес шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы.Кі­ші­ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы­ж­әне­кен­жар мен өн­ді­ру­ді жөн­деу үшін бе­кі­ту эле­мент­те­рі. 1-1) Өн­ді­рі­стікна­ряд­ты орын­да­у­ға жаб­дық­тар­ды және жұ­мыс ор­нын дай­ын­дау, Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рін жет­кі­зу. 2 Шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы­ж­әне­кен­жар мен өн­ді­ру­ді жөн­деу үшін бе­кі­ту эле­мент­те­рі. Шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы. Аз ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. 2-1) Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға және тау-кен жұ­мыста­ры­ның пас­пор­ты­на­қа­жет­ті жұ­мыстар­ды орын­дау. 3 Шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы. Аз ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры.Бі­лек кү­ші. 3-1) Ауы­сым­ды өт­кі­зу және қа­был­дау жұ­мыста­ры, жұ­мыс ор­нын, ке­рек-жа­рақ, құ­рал-сай­ман­ды­жи­на­сты­ру, ти­іс­ті күй­ге кел­ті­ру 5 кесте. СБШ 3-деңгейінің тау-кен қазбаларын жөндеу жөніндегі тау-кен жұмысшысының құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-1) Ти­еу-тү­сі­ру жұ­мыста­ры, құ­рал-сай­ман мен жаб­дық­ты жұ­мыс ор­ны­на та­сы­мал­дау бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес­тік дең­гей­ін жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет;тех­ни­ка­лық және қо­сал­қы құ­рал­да­рын дай­ын­да­у­ға және бап­та­у­ға қа­ты­су,жаб­дық­ты кү­тіп ұстау, оның жұ­мысын­да­ғы еле­у­сіз ақа­у­лар­ды анық­тау және жою Ти­еу-тү­сі­ру жұ­мыста­ры­ның прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры. Түр­лі жұ­мыс түр­ле­рін жа­сау үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мысты­ң­прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Құ­рал- жаб­дық­тар­ды және ас­пап­тар­ды сақ­тау,қол­да­ну және та­сы­мал­да­у­қа­ғи­да­ла­рын, құ­ра­с­ты­ру және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс іс­те­удің негіз­гі тә­сіл­де­рін. Ең­бек­ті қор­ғау мен қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы­ның, өрт қа­уіп­сіз­ді­гі­нің та­лап­та­рын және­іш­кі тәр­тіп қа­ғи­да­сын. 3-1) Ауы­сым­ды қа­был­дау мен тап­сы­ру, жұ­мыс ор­нын та­за­лау, ке­рек-жа­рақ­ты жи­нау, олар­ды жа­рам­ды күй­ге кел­ті­ру үшін шек­те­улі жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, бел­гі­лі бір дер­бес­тік дең­гей­ін көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет 6 кесте. СБШ 4-деңгейінің тау-кен қазбаларын жөндеу жөніндегі тау-кен жұмысшысының құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 2-1) Түр­лі үл­гі­де­гі бұр­ғы­лау ста­н­ок­та­ры мен тау-кен қон­дыр­ғы­ла­рын бас­қа­ру­ды, ұң­ғы­ма­ны иге­ру, өт­кі­зу, бұр­ғы­лау на­ря­ды­ның та­лап­та­рын орын­дау, пай­да­лы қаз­ба­лар­ды шы­ға­ру, өт­кі­зу, бұр­ғы­ла­удың тех­но­ло­ги­я­лық па­ра­метр­ле­рін қол­дау және ба­қы­лау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Түр­лі жұ­мыс түр­ле­рін ат­қа­ру үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс жа­са­удың прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Жаб­дық­тар мен құ­рал­дар­ды ор­на­ту және әре­кет ету қа­ғи­да­ты, со­ны­мен қа­тар олар­ды пай­да­ла­ну мен қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы қа­ғи­да­сы

Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын ашық түр­де иге­ру кә­сі­би стан­дар­ты­на 6 Қо­сым­ша Техник-технолог 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7233 "Өнер­к­ә­сіп­тік жаб­дық­тар­дың сле­сарьө­ме­ха­ник­те­рі, сле­сарьө­жи­на­у­шы­ла­ры және сле­сарьө­жөн­де­у­ші­ле­рі" Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ны­ңҮл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры (ҮБС) СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар Тех­ник-тех­но­лог 4 - 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның түр­лі са­ла­ла­ры үшін пай­да­лы қаз­ба­лар­ды өн­ді­ру бой­ын­ша қыз­мет көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру­ші, ин­же­нер­лік ғи­ма­рат­тар құ­ры­лы­сы, эко­ло­гия және т.б.) Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Жер асты ең­бек жағ­дайы. Ауыр­ды кө­те­ру, тө­мен­де­ті­л­ген неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, шаң және ылғал­ды­лық, шу, тау соқ­қы­ла­ры бой­ын­ша, кө­мір­дің, тұқым және га­з­дың оқыс шы­ғуы бой­ын­ша қа­уіп-қа­тер, га­з­ды­лық Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­ты ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ­бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сіп­тік бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі Та­лап етіл­мей­ді 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Жұ­мыс ауы­сы­мы­на тап­сыр­ма алу және ке­лі­сті­ру.. Ауы­сым қол астын­да­ғы­лар­ға на­ряд –тап­сыр­ма­ла­рын бе­ру 2 Тап­сыр­ма­ға сәй­кес тау-кен жұ­мыста­рын жүр­гі­зу про­це­сте­рін бас­қа­ру және ба­қы­лау 3 Тап­сыр­ма­ны орын­дау бой­ын­ша қо­ры­тын­дыл дай­ын­дау 4 кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер 1 Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес, қазуға қол­да­на­тын және сле­сарь құ­рал­да­ры Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. 1-1) Тап­сыр­ма­ны орын­да­у­ға тау ма­ши­на­ла­рын мен жұ­мыс ор­нын,жаб­дық­тарды­дай­ын­да­уды ба­қы­лау. 2 Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­тар. Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­тар. Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры Та­сы­мал­да­удың схе­ма­сы, тау жаб­дық­та­рын қол­да­ну­дың,Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рі­нің және оның жұ­мыс ор­ны­на ор­на­ла­сты­ру­дың қа­ғи­да­ла­ры мен нұс­қа­у­ла­ры. Аяқ­тай­тын жұ­мыстар­дың схе­ма­сы 2-1) Өн­ді­рі­стік про­це­сті орын­дау ба­ры­сын­да ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рін жет­кі­зу­ді ба­қы­ла­у­ұй­ым­да­сты­ру. 3 Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес, қазуға қол­да­на­тын және сле­сарь құ­рал­да­ры Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. 3-1) Аяқ­тай­тын жұ­мыстар­дың про­це­сте­рін ұй­ым­да­сты­ру мен бас­шы­лық ету­ж­әне ке­ле­сі жұ­мыстар үшін тау-кен жаб­дық­та­рын дай­ын­дау. 5 кесте. СБШ 4-деңгейінің техник-технологтың құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-1) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, тау-кен жұ­мыста­рын же­тіл­ді­ру үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Се­нім­ді­лік пен үнем­ді­лік­тің ор­та­ша ста­ти­сти­ка­лық көр­сет­кіш­те­рін пай­да­ла­ну. Жұ­мысқа қа­бі­лет­ті­лік пен жаб­дық­тың ти­ім­ді­лі­гін, мен­шік­ті шы­ғын­дар­ды тө­мен­де­ту­ді қам­та­ма­сыз ету. Ақ­па­рат­тық тех­но­ло­ги­я­лар.Қон­дыр­ғы­лар мен тау жаб­дық­та­рын тоқ­та­ту мен іс­ке қо­су­дың қа­ғи­да­ла­ры 2-1) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сті ұй­ым­да­сты­ру үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Же­дел, жос­пар­лы және­жос­пар­дан тыс ди­а­гно­сти­ка­лық жаб­дық­тау.То­лық жұ­мыс цик­лын бас­қа­ру.Жаб­дық­тың тех­ни­ка­лық жағ­дай­ын ба­ға­лау Жұ­мыс өн­ді­рі­сін­де­гі қа­уіп­сіз­дік қа­ғи­да­сы бой­ын­ша нұс­қау.Тех­но­ло­ги­я­лық про­це­стер мен опе­ра­ци­я­лар­ды ба­қы­лау, пай­да­ла­ны­ла­тын ма­те­ри­ал­дар мен тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­дың са­па­сы. 3-1) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, жаб­дық жұ­мысы­ның ти­ім­ді­лі­гін ба­қы­лау және қа­да­ға­лау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет На­ряд­тың тап­сыр­ма­ла­ры­на сәй­кес тех­но­ло­ги­я­лық про­це­стің сұл­ба­ла­рын әзір­леу.Тех­но­ло­ги­я­лық цик­л­дан ауыт­қу­лар­ды та­бу Кон­струк­тив­тік құ­ры­л­ғы және жаб­дық­тың мақ­са­ты..Тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер­ге сәй­кес тех­но­ло­ги­я­лық про­це­стер­дің әзір­ле­ме­сіне қой­ы­ла­тын та­лап­тар, кен­жар­лар са­па­сы­ның негіз­гі көр­сет­кіш­те­рі.

Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­мьер-Ми­ни­стрі­нің орын­ба­са­ры - Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ин­ду­стрия және жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­ғы 09 жел­тоқ­сан­да­ғы № 404 Бұй­ры­ғы­на 6-қо­сым­ша "Пайдалы қазбалар кен орнын ашық түрде игеру" кәсіби стандарты

1. Жалпы ережелер

1. Кәсіби стандарт:

1) еңбек нарығының қазіргі заман қажеттілігіне жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға, кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды анықтауға;

2) қызметкерлерді басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге;

3) білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сонымен қатар тиісті оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуге;

4) кәсіби даярлықтарын бағалауды жүргізуге және мамандардың біліктілік сәйкестігін растауға арналған.

2. Кәсіби стандарттардың негізгі қолданушылары:

1) білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлер;

2) ұйымдардың басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың қызметкерлерді басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары;

3) білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар;

4) кәсіптік даярлықтарын бағалау және біліктілік сәйкестігін растау саласындағы мамандар.

3. Кәсіби стандарттардың негізінде қызметтің, лауазымның, біліктілікті арттырудың, қызметкерлерді аттестаттаудың, еңбекті ынталандыру жүйесінің және т.б. функционалдық модельдеріне қатысты ішкі, корпоративтік стандарттары әзірленуі мүмкін.

4. Осы кәсіби стандартта келесі терминдер мен анықтамалар қолданылады:

1) біліктілік – қызметкердің белгілі бір қызмет түрі шеңберінде еңбек міндеттерін сапалы орындауға дайын болуы;

2) біліктілік деңгейі – күрделілігі, еңбек қызметінің стандарттан басқа болуы, жауапкершілігі және дербестігі бойынша сараланатын қызметкерлер құзыреттілігіне қатысты талаптар жиынтығы.

3) еңбек қызметінің түрі – кәсіптік қызметтің негізгі және қосалқы функцияларды іске асыруды көздейтін құрамдас бөлігі;

4) еңбек функциясы – еңбек үдерісінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты іс-қимылдар жиынтығы;

5) еңбек мәні - белгілі бір еңбек құралдарының көмегімен өнім жасау мақсатында қызметкердің іс-қимылы бағытталатын зат;

6) еңбек құралы – қызметкердің еңбек мәнін бастапқы күйден өнімге айналдыру үшін пайдаланатын құралдары;

7) жұмыс (кәсіп) тобы – жұмыстың ұқсас түрлерін біріктіретін кәсіби жұмыстар саласы;

8) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ негізі бар және оларды орындау үшін ұқсас құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы негізгі және қосалқы функцияларды іске асыруды көздейтін сала қызметінің бір бөлігі;

9) кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі;

10) кәсіптік стандарт бірлігі – осы қызмет түрі үшін тұтас, аяқталған, дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының ашық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі;

11) құзыреттілік – еңбек қызметінде білімін, білігі және тәжірибесін қолдану қаблеті;

12) лауазым – ұйымның ұйымдастырушылық-әкімшілік жүйесіндегі функционалдық орын;

13) міндет – нақты бір еңбек мәндері мен құралдарын пайдалана отырып еңбек функциясын іске асырумен байланысты іс-қимыл жиынтығы;

14) сала - бір типті өнім құруда, өндіріс технологиясы, жұмыс істейтіндердің негізгі қорлары мен кәсіптік дағдыларында ортақ мақсаты бар кәсіпорындар мен ұйымдардың жиынтығы;

15) салалық біліктілік шеңбері – салада құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

16) ұлттық біліктілік шеңбері – еңбек нарығында құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

17) функционалдық карта – әр түрлі кәсіптік қызметтер саласында немесе шеңберінде белгіленген, қызметкер орындайтын қызмет түрлерінің, атқарымдары мен міндеттерінің құрылымданған сипаттамасы.

5. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар пайдаланылады: КС – кәсіби стандарт; СБШ – Салалық біліктілік шеңбері (Қазақстан Республикасының Индустория және жаңа технологиялар министрінің 2013 жылғы 22 қарашадағы № 371 бұйрығы Қазахстан Республикасының Әділет министрлігінде 2013 жылы 24 желтоқсанда № 9018 тіркеді); БТБА – Жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамасы.

2. Кәсіби стандарттың паспорты

6. Экономикалық қызметтің түрі (кәсіптік қызмет саласы): "Кен өндіру өнеркәсібі және карьерлерді игеру".

7. Экономикалық қызмет түрінің (кәсіптік қызмет саласының) негізгі мақсаты: пайдалы қазбалар кен орнын ашық түрде игеру. Кәсіби стандарт "Пайдалы қазбалар кен орнын ашық түрде игеру" кәсіптік қызмет саласында еңбек мазмұнына, сапасына, жағдайына, қызметкердің біліктілігі мен құзыреттеріне қойылатын талаптарды айқындайды.

8. Еңбек қызметінің түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері осы КС 1 Қосымшасында көрсетілді. Стандарт талаптары осы саланың мынадай қызмет түрлері мен кәсіптеріне қатысты қолданылады: тау-кен машиналар мен құрылғылары машинисі, (экскаватор, электровоз, дизельді пойыз) машинисінің көмекшісі,жол жұмысшы, кезекші және жабдықты жөндеу бойынша электрслесарь (слесарь), электрслесарь-түйстіруші,слесарь-жөндеуші, экскаватор және бульдозер машинисі, электровоз және тепловоз машинисі, техник-механик.

3. Еңбек қызмет түрлерінің (кәсіп) карточкалары

Параграф 1. Тау-кен машиналар мен құрылғылары машинисі

9. СБШ – 3-4 бойынша біліктілік деңгейі.

10. Мүмкін болатын лауазым атауы: бұрғылау қондырғылардың машинисі, компрессор қондырғылардың машинисі, дірілді жүк тиейтін қондырғылардың машинисі, конвейер машинисі, уатқыш қондырғылардың машинисі,штабель құрау машинасыныңмашинисі, толық бейінмен шахта бұрғылау бойынша қондырғылар машинисі.

11. "Тау-кен машиналар мен құрылғылары машинисі" кәсібі субъектінітау-кен машиналары мен құрылғыларды жүргізу сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 2 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

12. Тау-кен машиналар мен құрылғылары машинисінің еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 2 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

13. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 2 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

14. Тау-кен машиналар мен құрылғылары машинисінің орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 2 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

15. Тау-кен машиналар мен құрылғылары машинисінің құзыреттеріне қойылатын талаптаросы КС 2 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 2. Машинис көмекшісі (Экскаватор, электровоз, дизельді пойыз)

16. СБШ – 3 бойынша біліктілік деңгейі.

17. Мүмкін болатын лауазым атауы: экскаватор машинисінің көмекшісі, электровоз машинисінің көмекшісі, поезд дизелі машинисінің көмекшісі.

18. "Машинис көмекшісі (Экскаватор, электровоз, дизельді пойыз)" кәсібі субъектінішахта машиналарын (экскаватор, электровоз жәнедизельді пойызды) күту және техникалық қызмет көрсету, отын санын тексеру, электр қуатын есептеуішініңкөрсеткіші, рекуперациялар, машинистің тапсырмаларын орындау сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 3 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

19. Машинис көмекшісінің (Экскаватор, электровоз, дизельді пойыз) еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 3 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

20. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 3 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

21. Машинис көмекшісінің (Экскаватор, электровоз, дизельді пойыз)орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 3 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

22. Машинис көмекшісінің (Экскаватор, электровоз, дизельді пойыз) құзыреттеріне қойылатын талаптаросы КС 3 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 3. Жол жұмысшысы

23. СБШ – 3 бойынша біліктілік деңгейі.

24. Мүмкін болатын лауазым атауы: жол жұмысшысы.

25. "Жол жұмысшысы" кәсібі субъектіні кен ошағында (карьерде) рельс жолдарын салу, жөндеу және ағымдағы қалпын сақтау кезде күрделі жұмыстар атқару. Жол ауыстыру, алшақтату, құрастыру, қолмен және балдақ балғамен оларды шпалдарға және бөренелерге бекіту сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 4 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

26. Жол жұмысшысының еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 4 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

27. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 4 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

28. Жол жұмысшысыныңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 4 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

29. Жол жұмысшысының құзыреттеріне қойылатын талаптаросы КС 4 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 4. Кезекші және жабдықты жөндеу бойынша электрслесарь (слесарь)

30. СБШ – 3-4 бойынша біліктілік деңгейі.

31. Мүмкін болатын лауазым атауы: кезекші және жабдықты жөндеу бойынша электрслесарь (слесарь).

32. "Кезекші және жабдықты жөндеу бойынша электрслесарь (слесарь)" кәсібі субъектініәртүрлі мақсаттағы және әртүрлі қиындық деңгейіндегі тау-кен жабдығын құрастыру, бөлшектеу, жөндеу, қызмет көрсету, жөндеу, сынапу, қолданысқа жіберу сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 5 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

33. Кезекші және жабдықты жөндеу бойынша электрслесарьдың (слесарь) еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 5 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

34. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 5 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

35. Кезекші және жабдықты жөндеу бойынша электрслесарьдың (слесарь)орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 5 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

36. Кезекші және жабдықты жөндеу бойынша электрслесарьдың (слесарь) құзыреттеріне қойылатын талаптаросы КС 5 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 5. Электрслесарь - түйстіруші

37. СБШ – 3-4 бойынша біліктілік деңгейі.

38. Мүмкін болатын лауазым атауы: электрслесарь - түйістіруші электрслесарь - түйстіруші.

39. "Электрслесарь - түйстіруші" кәсібі субъектіні қарапайым және күрделі қорғанысы бар 10 кВ дейін және жоғары кернеудегі электрмен қамтамасыз ету объектілерін ретке келтіру сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 6 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

40. Электрслесарь - түйстірушінің еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 6 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

41. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 6 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

42. Электрслесарь - түйстірушініңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 6 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

43. Электрслесарь - түйстірушінің құзыреттеріне қойылатын талаптаросы КС 6 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 6. Слесарь – жөндеуші

44. СБШ – 4 бойынша біліктілік деңгейі.

45. Мүмкін болатын лауазым атауы: слесарь – жөндеуші.

46. "Слесарь – жөндеуші" кәсібі субъектініқырғыштары бар конвейерлер, крептер және басқа тау-кен жабдықтар мен тетіктерді, тау-кен машиналарының механикалық бөлшектерін құрастыру және бөлшектеу сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 7 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

47. Слесарь – жөндеушінің еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 7 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

48. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 7 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

49. Слесарь – жөндеушініңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 7 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

50. Слесарь – жөндеушінің құзыреттеріне қойылатын талаптаросы КС 7 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 7. Экскатор және бульдозер машинисі

51. СБШ – 3-4 бойынша біліктілік деңгейі.

52. Мүмкін болатын лауазым атауы: экскаватор машинисі, бульдозер машинисі, роторлық экскаватор машинисі.

53. "Экскаватор және бульдозер машинисі" кәсібі субъектініәр түрлі, сонымен қатар, роторлық экскаваторлар және бульдозерлерді жүргізу сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 8 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

54. Экскаватор және бульдозер машинисінің еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 8 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

55. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 8 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

56. Экскаватор және бульдозер машинисініңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 8 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

57. Экскаватор және бульдозер машинисінің құзыреттеріне қойылатын талаптаросы КС 8 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 8. Электровоз және тепловоз машинисі

58. СБШ – 3-4 бойынша біліктілік деңгейі.

59. Мүмкін болатын лауазым атауы: электровоз машинисі, тепловоз машинисі, электровоз машинисінің көмекшісі, тепловоз машинисінің көмекшісі.

60. "Электровоз және тепловоз машинисі" кәсібі субъектініэлектровоздар мен тепловоздарды жүргізу сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 9 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

61. Электровоз және тепловоз машинисінің еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 9 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

62. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 9 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

63. Электровоз және тепловоз машинисініңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 9 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

64. Электровоз және тепловоз машинисінің құзыреттеріне қойылатын талаптаросы КС 9 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 9. Техник - механик

65. СБШ – 4 бойынша біліктілік деңгейі.

66. Мүмкін болатын лауазым атауы: Техник – механик, техник - технолог.

67. "Техник - механик" кәсібі субъектіні пайдалы қазбаларды шығару бойынша технологиялық үрдісті басқару және тексеру сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 10 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

68. Техник - механигінің еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 10 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

69. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 10 Қосымшасының 3 кестсінде көрсетілді.

70. Техник - механигінің орындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 10 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

71. Техник - механигінің құзыреттеріне қойылатын талаптаросы КС 10 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

4. Осы кәсіби стандарт негізінде берілетін сертификаттар түрлері

5. Кәсіби стандартты әзірлеушілер "Personnel Recruitment Center "Career-Holdings" ЖШС

6. Келісу парағы Ұй­ым ата­уы Ке­лі­сі­л­ген кү­ні Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы ин­ду­стрия және жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар ми­ни­стр­лі­гі­нің тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­ді және кадр­лар да­яр­ла­уды да­мы­ту бой­ын­ша са­ла­лық ке­ңес

7. Кәсіптік стандарттың сараптамасы және тіркелуі Осы кәсіптік стандарт ______________________ бекітілді және тіркелді Кәсіптік стандарттар тізіліміне енгізілді. Тіркеу № _________________ Хат (хаттама) № ___________ Күні______________________________

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын ашық түр­де иге­ру" кә­сі­би стан­дар­ты­на 1 Қо­сым­ша Еңбек қызметінің түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері Рет­тік № Қыз­мет тү­рі­нің ата­уы Ең­бек на­ры­ғы­ның ба­ғыт­та­ры ес­ке­рі­л­ген кә­сіп ата­уы 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­шіне сәй­кес кә­сіп ата­уы СБШ сәй­кес бі­лік­ті­лік дең­гейі 1. Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен құ­ры­л­ғы­лар­ды жүр­гі­зу Тау-кен ма­ши­на­лар мен құ­ры­л­ғы­ла­ры ма­ши­ни­сі Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­лар­дың ма­ши­ни­сі, ком­прес­сор қон­дыр­ғы­лар­дың ма­ши­ни­сі, ді­ріл­ді жүк ти­ей­тін қон­дыр­ғы­лар­дың ма­ши­ни­сі, кон­вей­ер ма­ши­ни­сі, уат­қыш қон­дыр­ғы­лар­дың ма­ши­ни­сі,шта­бель құ­рау ма­ши­на­сы­ны­ң­ма­ши­ни­сі, то­лық бей­ін­мен шах­та бұр­ғы­лау бой­ын­ша қон­дыр­ғы­лар ма­ши­ни­сі 3-4 2. Шах­та ма­ши­на­ла­рын (экс­ка­ва­тор, элек­тро­воз жә­не­ди­зель­ді пой­ы­зды) кү­ту және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, отын са­нын тек­се­ру, электр қу­а­тын есеп­те­уі­ші­нің­көр­сет­кі­ші, ре­ку­пе­ра­ци­я­лар. Ма­ши­ни­стің тап­сыр­ма­ла­рын орын­дау. (Экс­ка­ва­тор, элек­тро­воз, ди­зель­ді пой­ыз) ма­ши­ни­сі кө­мек­ші­сі Экс­ка­ва­тор ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі, элек­тро­воз ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі, по­езд ди­зе­лі ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі 3 3. Кен оша­ғын­да (ка­рьер­де) рельс жол­да­рын са­лу, жөн­деу және ағым­да­ғы қал­пын сақ­тау кез­де күр­де­лі жұ­мыстар ат­қа­ру. Жол ауы­сты­ру, ал­шақ­та­ту, құ­ра­с­ты­ру, қол­мен және бал­дақ бал­ға­мен олар­ды шпал­дар­ға және бө­ре­не­лер­ге бе­кі­ту. Жол жұ­мыс­шы­сы Жол жұ­мыс­шы­сы 3 4. Әр­түр­лі мақ­сат­та­ғы және әр­түр­лі қиын­дық дең­гей­ін­де­гі тау-кен жабды­ғын құ­ра­с­ты­ру, бөл­шек­теу, жөн­деу, қыз­мет көр­се­ту, жөн­деу, сы­на­пу, қол­да­ны­сқа жі­бе­ру Ке­зек­ші және жаб­дық­ты жөн­деу бой­ын­ша элек­тр­сле­сарь (сле­сарь) Ке­зек­ші және жаб­дық­ты жөн­деу бой­ын­ша элек­тр­сле­сарь (сле­сарь) 3-4 5. Қа­ра­пай­ым және күр­де­лі қор­ға­ны­сы бар 10 кВ дей­ін және жо­ға­ры кер­не­уде­гі электр­мен қам­та­ма­сыз ету объ­ек­ті­ле­рін рет­ке кел­ті­ру Элек­тр­сле­сарь - түй­сті­ру­ші Элек­тр­сле­сарь - түй­і­сті­ру­ші Элек­тр­сле­сарь - түй­сті­ру­ші 3-4 6. Қыр­ғы­шта­ры бар кон­вей­ер­лер, креп­тер және бас­қа тау-кен жаб­дық­тар мен те­тіктер­ді, тау-кен ма­ши­на­ла­ры­ның ме­ха­ни­ка­лық бөл­шек­те­рін құ­ра­с­ты­ру және бөл­шек­теу Сле­сарь – жөн­де­у­ші Сле­сарь – жөн­де­у­ші 4 7. Әр түр­лі, со­ны­мен қа­тар, ро­тор­лық экс­ка­ва­тор­лар және буль­до­зер­лер­ді жүр­гі­зу экс­ка­ва­тор және буль­до­зер ма­ши­ни­сі Экс­ка­ва­тор ма­ши­ни­сі, буль­до­зер ма­ши­ни­сі, ро­тор­лық экс­ка­ва­тор ма­ши­ни­сі 3-4 8. Элек­тро­воз­дар мен теп­ло­воз­дар­ды жүр­гі­зу элек­тро­воз және теп­ло­воз ма­ши­ни­сі Элек­тро­воз ма­ши­ни­сі, теп­ло­воз ма­ши­ни­сі, элек­тро­воз ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі, теп­ло­воз ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі 3-4 9. Пай­да­лы қаз­ба­лар­ды шы­ға­ру бой­ын­ша тех­но­ло­ги­я­лық үр­ді­сті бас­қа­ру және тек­се­ру Тех­ник - ме­ха­ник Тех­ник – ме­ха­ник, Тех­ник - тех­но­лог 4

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын ашық түр­де иге­ру" кә­сі­би стан­дар­ты­на 2 Қо­сым­ша Тау-кен машиналар мен құрылғылары машинисі 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 8113 "Ұн­ғы­мы­лар мен кұ­дық­тар­ды бұр­ғы­ла­у­шы­лар және тек­тес кә­сіп­тер" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 04 шы­ға­ры­лым "Тау және тау құ­ры­лы­сы жұ­мыста­ры­на ор­тақ ма­ман­дық­тар". ҚР Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­гау ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­гы 29 сәуыр № 180-ө-м бұй­ры­ғы. ҚР Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­л­ғы 13 ма­мыр­да № 8463 тір­кел­ді) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Тау-кен қа­зу ма­ши­на­сы ма­ши­ни­сі Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­ның ма­ши­ни­сі Же­ра­с­ты қон­дыр­ғы­ла­ры­ның ма­ши­и­ни­сі СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры 3 2-4 2-4 2-3 4 5-6 5-6 4 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның түр­лі са­ла­ла­ры үшін пай­да­лы қаз­ба­лар­ды өн­ді­ру бой­ын­ша қыз­мет көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру­ші, ин­же­нер­лік ғи­ма­рат­тар құ­ры­лы­сы, эко­ло­гия және т.б.) Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Та­уда­ғы ең­бек жағ­дайы. Ауыр­ды кө­те­ру, ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы­ның жо­ға­ры­ла­уы неме­се тө­мен­де­уі, шаң және ылғал­ды­лық, шуыл, күн ра­ди­а­ци­я­сы­ның әсе­рі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­ты ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сіп­тік бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Та­лап етіл­мей­ді 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі 3-дең­гей­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Жұ­мыс ауы­сы­мы­на тап­сыр­ма алу. Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­ры үшін жұ­мыс ор­нын дай­ын­дау, ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рін жет­кі­зу 2 Тау-кен жұ­мыста­ры өн­ді­рі­сін ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету 3 Тау-кен жұ­мыста­ры­ның про­це­сін орын­дау үшін тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­рын бас­қа­ру 4 Тау-кен жұ­мыста­ры­ның ке­ле­сі цик­л­да­ры үшін жи­на­сты­ру, жұ­мыс ор­ны мен жаб­дық­тар­ды тәр­тіп­ке кел­ті­ру, тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­рын сөн­ді­ру 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Тау-кен ма­ши­на­ла­ры және жаб­дық­тар Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы. 1-1) Тап­сыр­ма­ны орын­да­у­ға жұ­мыс ор­ны мен тау-кен ма­ши­на­сын және жаб­дық­тар­ды дай­ын­дау. 1-2) Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 2 Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы. 2-1) Жұ­мыс объ­ек­ті­сі бой­ын­ша ма­те­ри­ал­дар­ды зерт­теу 3 Тау-кен жұ­мыста­рын жүр­гізу­ге ар­нал­ған тап­сыр­ма­лар 3-1) Тау-кен жұ­мыста­рын жүр­гі­зу тап­сыр­ма­сы­на сәй­кес тау-кен жабды­ғын ұй­ым­да­сты­ру мен бас­қа­ру. 4 Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы. 4-1) Тау-кен ма­ши­на­сы мен жаб­дық­та­рын өші­ру, жаб­дық­тар­ды ке­ле­сі ауы­сым­ға өт­кі­зу 5 Кесте. СБШ 3-деңгейі бойынша тау-кен машиналары мен қондырғылары машинисінің құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сіп­тік құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-1) Ең­бек­ті қор­ғау және қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өрт қа­уіп­сіз­ді­гі және тау-кен жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру ке­зін­де бас­шы­лар­дың нұс­қа­у­ла­рын орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша Ти­еу-тү­сі­ру жұ­мыста­ры­ның прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры. Мі­нез-құлық әде­бін сақ­тау. Ди­а­гно­сти­ка жа­сау, өт­кі­зу-жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу. Жа­за­тай­ым оқи­ға­лар­да дә­рі­гер­ге дей­ін­гі кө­мек көр­се­ту. Құ­рал- жаб­дық­тар­ды және ас­пап­тар­ды сақ­тау, қол­да­ну және та­сы­мал­да­у­қа­ғи­да­ла­рын, құ­ра­с­ты­ру және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс іс­те­удің негіз­гі тә­сіл­де­рі. Тау-кен шах­та­сы жабды­ғы мен ма­ши­на­лар­дың құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты, олар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры,со­ны­мен қа­тар өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры. Іш­кі тәр­тіп ере­же­сі. 1-2) Түр­лі жұ­мыстар­ды жүр­гізу­ге ар­нал­ған тех­ни­ка­лық және қо­сал­қы құ­рал­дар­ды дай­ын­дау және бап­тау; жаб­дық­ты кү­тіп ұстау, оның жұ­мысын­да­ғы еле­у­сіз ақа­у­лар­ды анық­тау және жою бой­ын­ша қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Түр­лі жұ­мыс түр­ле­рін жа­сау үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс жа­са­удың прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Жаб­дық­тар мен ас­пап­тар­дың­құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты, олар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры, со­ны­мен қа­тар өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры. 2-1) Түр­лі үл­гі­де­гі бұр­ғы­лау ста­н­ок­та­ры мен тау-кен қон­дыр­ғы­ла­рын бас­қа­ру­ды, ұң­ғы­ма­ны иге­ру, өт­кі­зу, бұр­ғы­лау на­ря­ды­ның та­лап­та­рын орын­дау, пай­да­лы қаз­ба­лар­ды шы­ға­ру, өт­кі­зу, бұр­ғы­ла­удың тех­но­ло­ги­я­лық па­ра­метр­ле­рін қол­дау және ба­қы­лау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Түр­лі жұ­мыс түр­ле­рін жа­сау үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс жа­са­удың прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Жаб­дық­тар мен ас­пап­тар­дың құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты, олар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры, со­ны­мен қа­тар өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры. 3-1) Түр­лі үл­гі­де­гі бұр­ғы­лау ста­н­ок­та­ры мен тау-кен қон­дыр­ғы­ла­рын бас­қа­ру­ды орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Түр­лі жұ­мыс түр­ле­рін жа­сау үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс жа­са­удың прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Жаб­дық­тар мен ас­пап­тар­дың құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты, олар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры, со­ны­мен қа­тар өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры.

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын ашық түр­де иге­ру" кә­сі­би стан­дар­ты­на 3 Қо­сым­ша Машинис көмекшісі (Экскаватор, электровоз, дизельді пойыз) 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 8113 "Ұн­ғы­мы­лар мен кұ­дық­тар­ды бұр­ғы­ла­у­шы­лар және тек­тес кә­сіп­тер" Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ны­ңҮл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры (ҮБС) СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар Ди­зель­ді пой­ыз ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі (Жұ­мыс­шы ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 16856, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. №181-п бұй­ры­ғы)) По­мощ­ник ма­ши­ни­ста элек­тро­во­за (Жұ­мыс­шы ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 16885, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. №181-п бұй­ры­ғы)) 3 - - 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Тау-кен кә­сі­по­рын­да­ры Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Же­ра­с­ты ең­бек жағ­дайы. Ауыр­ды кө­те­ру, ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы­ның жо­ға­ры­ла­уы неме­се тө­мен­де­уі, шаң және ылғал­ды­лық Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­ты ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сіп­тік бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Та­лап етіл­мей­ді 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Жүк­тер мен адам­дар­ды та­сы­мал­да­у­ға ар­нал­ған ка­рьер­ма­ши­на­ла­рын (экс­ка­ва­тор­лар, элек­тро­воз­дар­ж­ә­не­ди­зель­ді пой­ы­здар) дай­ын­дау 2 (Экс­ка­ва­тор­лар, элек­тро­воз­дар­ж­ә­не­ди­зель­ді пой­ы­здар) ка­рьер ма­ши­на­лар­ды кү­ту және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту,отын са­нын тек­се­ру, электр қу­а­тын есеп­те­уі­ші­нің көр­сет­кі­ші, ре­ку­пе­ра­ци­я­лар. Ма­ши­ни­стің тап­сыр­ма­сын орын­дай­ды. 3 Тұ­р­ақ­қа шах­та ло­ко­мо­тив­те­рі­нің ка­рьер ма­ши­на­ла­рын тап­сы­ру (экс­ка­ва­тор­лар, элек­тро­воз­дар жә­не­ди­зель­ді пой­ы­здар) және орын­дал­ған жұ­мыстар­дың тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ла­рын жа­сау 4 кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер 1 Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры Жү­ру марш­рут­та­ры­ның схе­ма­сы Экс­ка­ва­тор­лау тап­сыр­ма­сы 1-1) Тұ­рақ­та қа­был­дау ке­зін­де ло­ко­мо­тив­ті соң­ғы рет тек­се­ру 1-2) Отын са­нын тек­се­ру, электр қу­а­тын есеп­те­уі­ші­нің көр­сет­кі­ші, ре­ку­пе­ра­ци­я­лар 1-3) Ло­ко­мо­тив­ті құ­рам­ға тір­кеу кез­де те­же­гіш ма­ги­страль­дің жең­де­рін жал­ғау 2 2-1) Жол­дың бос бо­луын және сиг­нал­дар­ды, құ­рам­ның жағ­дай­ын, за­бой жағ­дай­ын бай­қау. 2-2) Ма­ши­нис­ке бағ­дар­шам­дар­дың сиг­нал­да­ры, ке­зек­ші­лер­дің сиг­нал­да­ры, жол ара­лық­та­ғы және стан­ци­я­лық жол­дар­да қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғы ту­ра­лы, жыл­дам­дық шек­теу жер­дер­де­гі по­ез­дар және олар­дың жүр­ген жо­лы ту­ра­лы ха­бар­лау 2-3) Ло­ко­мо­тив жаб­дық­та­ры­ның жұ­мыс іс­те­уін тек­се­ру, кей­ін оның нәти­же­сін ма­ши­нис­ке ха­бар­лау. 3 3-1) Ло­ко­мо­тив­ті құ­рам­нан ажы­ра­ту 3-2) Ди­зель­ден неме­се жүк трас­фор­ма­тор­дың түп­қой­ма­сы­нан май­ды сүр­ту, ТО-1 пункт­те­рін ат­қа­ру 3-3) Ма­ши­на­лар­ды тұ­р­ақ­қа тап­сы­ру және орын­дал­ған жұ­мыстар­дың тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­сын ре­сім­деу 5 кесте. СБШ 3-деңгейінің экскаватор, электровоз және дизельді пойыз машинисінің көмекшісінің құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-1) 1-2) 1-3) 3-1) 3-2) 3-3) Ма­ши­на­лар­ды жұ­мысқа дай­ын­дау бой­ын­ша қо­сым­ша функ­ци­я­лар­ды орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс іс­те­уде­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар, сле­сар­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зу, ма­ши­на­лар­дыі ақа­у­ла­рын та­бу және жою, ра­дио­бай­ла­ны­сты пай­да­ла­ну Электр тех­ни­ка­сы, ма­те­ри­ал жүр­гі­зу негіз­де­рі. Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры 2-1) 2-2) 2-3) Ма­ши­на­лар­дың қа­уіп­сіз қоз­ға­лы­сын қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша негіз­гі функ­ци­я­лар­ды іс­ке асы­ру мін­дет­те­рін орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ды қол­да­ну­да­ғы прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар Те­мір жол, жаб­дық­тар­ды және­ло­ко­мо­тив­ті қол­да­ну қа­ғи­да­ла­ры, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка қа­ғи­да­ла­ры, өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын ашық түр­де иге­ру" кә­сі­би стан­дар­ты­на 4 Қо­сым­ша Жол жұмысшысы 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7111 – Тау-кен жұ­мыс­шы­ла­ры және же­ры­сты және ашық тә­сіл­дер­мен пац­да­лы қаз­ба­лар­ды өн­ді­ру жө­нін­де­гі бас­қа кә­сіп­тер жұ­мыс­шы­ла­ры Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 04 шы­ға­ры­лым "Тау және тау құ­ры­лы­сы жұ­мыста­ры­на ор­тақ ма­ман­дық­тар". ҚР Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­гау ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­гы 29 сәуыр № 180-ө-м бұй­ры­ғы. ҚР Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­л­ғы 13 ма­мыр­да № 8463 тір­кел­ді) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Жол жұ­мыс­шы­сы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры 3 2-4 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Тау-кен кә­сі­по­рын­да­ры Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Же­ра­с­ты және ашық ең­бек жағ­дайы. Ауыр­ды кө­те­ру, ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы­ның жо­ға­ры­ла­уы неме­се тө­мен­де­уі, шаң және ылғал­ды­лық Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­ты ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сіп­тік бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Та­лап етіл­мей­ді 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Құ­рал­ды жұ­мысқа дай­ын­дау 2 Рельс жол­да­ры мен ба­ғыт­та­ғыш бұр­ма­сын­құ­ра­с­ты­ру мен бөл­шек­теу, олар­ды шпал­ға және бө­ре­не­лер­ге бе­кі­ту 3 Рельс жол­да­ры мен ба­ғыт­та­ғыш бұр­ма­сы­ның нор­ма­лар­ға және са­па­сы­ның сәй­кест­і­гі 4 кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер 1 Тап­сыр­ма­ға сәй­кес сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры құ­ра­мы Жол­дар құ­ра­с­ты­ру ере­же­сі 1-1) Ма­те­ри­ал­дар мен жаб­дық­тар­ды ор­на­ла­сты­ру үшін орын­ды дпй­ын­дау 1-2) Тау-кен қаз­ба­ла­ры қа­был­дау-жі­бе­ру алаң­да­рын­да ма­те­ри­ал­дар мен жаб­дық­тар­ды қа­был­дау, ти­еу, апа­ру және бел­гі­лен­ген жер­лер­де те­тіктер ар­қы­лы және қол­мен тү­сі­ру 2 Тап­сыр­ма­ға сәй­кес сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры құ­ра­мы Рельс жол­да­ры мен ба­ғыт­та­ғыш бұр­ма­сын ор­на­ту және жөн­деу жұ­мыста­ры бой­ын­ша ере­же мен тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма 2-1) Рельс жол­да­ры мен ба­ғыт­та­ғыш бұр­ма­сы, кө­мек­ші жаб­дық­тар­ды, жаб­дық­тар­дың ка­рьер жол­да­рын құ­ру кез­де қол­да­ны­ла­тын, қон­дыр­ғы­лар мен жа­рақ­тар­ды құ­ра­с­ты­ру және бө­лу. 3 3-1) Ке­зек­ті қа­был­дау және тап­сы­ру бой­ын­ша жұ­мыстар, жұ­мыс ор­нын, жа­рақ­тар­ды, құ­рал-сай­ман­дар­ды та­за­лау, со­ны­мен қа­тар, олар­ды қа­лып­ты жағ­дай­да­сақ­тау, жаб­дық­тар­ды та­за­лау 5 кесте. СБШ 3-деңгейінің жол жұмысшысының құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-1) 1-2) 3-1) Ка­рьер­лік жол­дар мен жаб­дық­ты құ­ра­с­ты­ру мен бөл­шек­те­у­ге дай­ын­дау бой­ын­ша қо­сым­ша функ­ци­я­лар­ды орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс жа­са­удың прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Тау-кен іс­і­нің негіз­де­рі; құ­ры­ла­тын және қыз­мет көр­се­те­тін жол­дар мен жа­рақ­тар­ды ор­на­ту, бел­гі­леу және тех­ни­ка­лық си­патта­ма­ла­ры; та­ке­ла­ждық­те­тіктер­ді ор­на­ту және бе­кі­ту ере­же­сі; жүк­тер­ді, бөл­шек­тер­ді, то­рап­тар­ды­буып бай­лау және бе­кі­ту әді­сте­рі; қыз­мет көр­се­те­тін те­тіктер­ге, жа­рақ­тар­ға, тір­кеу құ­рал­да­ры­на рұқ­сат еті­ле­тін жүк­те­ме; құ­ра­с­ты­ру жұ­мыста­рын жүр­гі­зу тәр­ті­бі, өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры 2-1) Жаб­дық­ты құ­ра­с­ты­ру мен бөл­шек­те­у­ге дай­ын­дау бой­ын­ша қо­сым­ша функ­ци­я­лар­ды орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс жа­са­удың прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Құ­ры­ла­тын және қыз­мет көр­се­те­тін жол­дар мен жа­рақ­тар­ды, те­тіктер­ді, электр қон­дыр­ғы­ла­рын, ав­то­ма­ти­ка құ­рал­да­рын, қа­шық­тан бас­қа­ру мен бас­қа жаб­дық­тар­ды ор­на­ту, бел­гі­ле­уж­әне тех­ни­ка­лық си­патта­ма­ла­ры, олар­ды құ­ра­с­ты­ру, бө­лу, рет­теу, жөн­деу және­жұ­мыс іс­те­уін тек­се­ріп кө­ру әді­сте­рі; жұ­мыс іс­теу ре­жи­мін, жүк­те­ме­ні, қыз­мет көр­се­те­тін жаб­дық­тың жұ­мыс іс­те­уін тек­се­ріп кө­ру про­це­сін­де қол­да­ну си­патта­ма­сын және диа­грам­ма­лар алу; жо­ға­ры нақ­ты­лық­пен ба­қы­лау-өл­ше­уіш сай­ман­дар­ды ор­на­ту және олар­ды қол­да­ну қа­ғи­да­сы, өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын ашық түр­де иге­ру" кә­сі­би стан­дар­ты­на 5 Қо­сым­ша Кезекші және жабдықты жөндеу бойынша электрслесарь (слесарь) 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7233 "Өнер­к­ә­сіп­тік жаб­дық­тар­дың сле­сарьө­ме­ха­ник­те­рі, сле­сарьө­жи­на­у­шы­ла­ры және сле­сарьө­жөн­де­у­ші­ле­рі" 7150 "Шах­та­лар (руд­ник­тер) мен ка­рьер­лер (раз­рез­дер), мет­ро­по­ли­тенд­нр, тон­нель­дер және ар­найы бел­гі­лен­ген же­ра­с­ты има­рат­та­рын са­лу­мен ай­на­лы­са­тын жұ­мыс­шы­лар" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 04 шы­ға­ры­лым "Тау және тау құ­ры­лы­сы жұ­мыста­ры­на ор­тақ ма­ман­дық­тар". ҚР Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­гау ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­гы 29 сәуыр №180-ө-м бұй­ры­ғы. ҚР Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­л­ғы 13 ма­мыр­да №8463 тір­кел­ді) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Жаб­дық­ты жөн­деу жө­нін­де­гі эле­тр­сле­сарь СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры 3 3-5 4 6-7 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Тау-кен кә­сі­по­рын­да­ры Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Же­ра­с­ты ең­бек жағ­дайы. Ауыр­ды кө­те­ру, ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы­ның жо­ға­ры­ла­уы неме­се тө­мен­де­уі, шаң және ылғал­ды­лық Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­ты ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сіп­тік бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Та­лап етіл­мей­ді 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі 3-дең­гей­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Тау-кен жабды­ғы­н­жөн­деу мен тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ге дай­ын­дау 2 Әр­түр­лі мақ­сат­та қол­да­ны­ла­тын және күр­де­лі­лік дә­ре­же­сі әр­түр­лі тау-кен жабды­ғын құ­ра­с­ты­ру, бө­лу, жөн­деу 3 Тау-кен жабды­ғын­сы­на­ма­лау мен қол­да­ны­сқа бе­ру және іле­с­пе құ­жат­тар­ды жа­сау 4 кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер 1 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­жиын­тығы Жұ­мыс іс­те­у­ге рұқ­сат бе­ру ере­же­сі 1-1) Тау-кен жабды­ғын сөн­ді­ру 1-2) Тау-кен жабды­ғы­н­жөн­деу және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ге дай­ын­дау(шаң мен лай­дан та­за­лау, жаб­дық­қа өту­ді қам­та­ма­сыз ету және т.б.) 1-3) Тау-кен жабды­ғын жөн­деу және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту үшін элек­тр­сле­сар­дың жұ­мыс ор­нын дай­ын­дау 2 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­жиын­тығы Ти­іс­ті тау-кен жабды­ғын және өл­шеу құ­рал­да­рын құ­ра­с­ты­ру, бө­лу, жөн­деу және өң­деу қа­ғи­да­сы мен тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­сы 2-1) Тау-кен жабды­ғын бө­лу 2-2) Тау-кен жабды­ғын жөн­деу және өң­деу, ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­да­рын, ма­но­метр­лер­ді, вольт­метр­лер­ді, ам­пер­метр­лер­ді ауы­сты­ру және іс­ке қо­су 2-3) Қай­та жа­сау қон­дыр­ғы­ла­рын, ара­лық стан­ци­я­лар, ДОБ (даб­ыл­да­ма, ор­та­лық­тан­ды­ру және бл­ок­тау) және рельс кө­лі­гі­нің ав­то­матт­тан­ды­ры­л­ған бағ­дар­шам бло­ка­да­лау (АББ) құ­рал­да­ры­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту 2-4) Күр­де­лі ма­ши­на­лар­ға, то­рап­тар­ға­ж­әне те­тіктер­ге, ап­па­ра­ту­ра­ға, ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­да­ры­на, ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған қон­дыр­ғы­лар­ға, те­ле­ме­ха­ни­ка құ­рал­да­ры­на, ме­ха­ни­ка­лық және электр бөл­шек­тер­ге тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту 2-5) Аса күр­де­лі ма­ши­на­лард­ға, то­рап­тар­ға және те­тіктер­ге, ап­па­ра­ту­ра­ға, тек­се­ру-өше­уқұ­рал­да­ры­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту. Элек­трон­ды, те­ле­ме­ха­ни­ка­лық ра­дио­ре­ле­лік ап­па­ра­ту­ра­лар­ды, изо­топ­тық ре­ле құ­ры­л­ғы­ла­ры, асин­хрон­дық-үй­ле­сім­дел­ген рет­те­гіш электр же­те­гін рет­теу және сы­нау. 2-6) Күр­де­лі ап­па­рат­тар­ға, ма­ши­на­лар­ға, те­тіктер­ге, ап­па­ра­ту­ра­ға, элек­трон­ды бас­қа­ру жүй­е­сі мен схе­ма­сы бар электр же­тек­те­ріне тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту. Ти­ри­стор­лық қоз­ды­ру элек­трон­ды бл­ок­та­рын, мик­ро­про­цес­сор­лық бағ­дар­ла­на­тын кон­трол­лер негі­зін­де рет­те­ле­тін электр же­те­гі­нің ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған жүй­е­сін (асин­хрон­дық және син­хрон­дық) бап­тау және сы­нау 3 3-1) Тау-кен жабды­ғын­сы­на­ма­ла­у­кө­ру және пай­да­ла­ну­ға бе­ру 3-2) Іле­с­пе құ­жат­та­ма­лар­ды жа­сау 5 кесте. СБШ 3-деңгейінің кезекші және жабдықты жөндеу жөніндегі электрслесарінің құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-1) 1-2) 1-3) 2-1) 2-2) 2-3) 3-1) 3-2) Тау-кен жабды­ғы­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу үшін тех­ни­ка­лық және бас­қа қо­сал­қы құ­рал­дар­ды дай­ын­дау про­це­сте­рін іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры мен ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­дар­мен жұ­мыс іс­те­уде­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар Қыз­мет көр­се­те­тін ма­ши­на­лар, ме­ха­низ­см­дер және электр ап­па­ра­ту­ра­сы­ның мас­қа­ты, тех­ни­ка­лық си­патта­ма­сы, олар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­туі нор­ма­ла­ры мен кө­лем­де­рі, өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры 6 кесте. СБШ 4-деңгейінің кезекші және жабдықты жөндеу жөніндегі электрслесарінің құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 2-4) 2-5) 2-6) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, тау-кен жабды­ғы­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу үшін тех­ни­ка­лық және бас­қа қо­сал­қы құ­рал­дар­ды дай­ын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры мен ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­дар­мен жұ­мыс іс­те­уде­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар Қыз­мет көр­се­те­тін ма­ши­на­лар, ме­ха­низ­см­дер және электр ап­па­ра­ту­ра­сы­ның мас­қа­ты, тех­ни­ка­лық си­патта­ма­сы, олар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­туі нор­ма­ла­ры мен кө­лем­де­рі, өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын ашық түр­де иге­ру" кә­сі­би стан­дар­ты­на 6 Қо­сым­ша Электрслесарь – түйстіруші 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7233 "Өнер­к­ә­сіп­тік жаб­дық­тар­дың сле­сарьө­ме­ха­ник­те­рі, сле­сарьө­жи­на­у­шы­ла­ры және сле­сарьө­жөн­де­у­ші­ле­рі" Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ны­ңҮл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар Элек­тр­сле­сарь-түй­і­сті­ру­ші (Жұ­мыс­шы ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 19910, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. № 181-п бұй­ры­ғы) 3 2 4 3-4 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Тау-кен кә­сі­по­рын­да­ры Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Же­ра­с­ты ең­бек жағ­дайы. Ауыр­ды кө­те­ру, ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы­ның жо­ға­ры­ла­уы неме­се тө­мен­де­уі, шаң және ылғал­ды­лық Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­ты ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сіп­тік бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Та­лап етіл­мей­ді 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі 3-дең­гей­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Тау-кен өнер­кі­сі­бін электр қу­а­ты­мен қам­та­ма­сыз ету объ­ек­ті­ле­рін жөн­де­у­ге дай­ын­дық 2 Кер­не­уі 10 кВ дей­ін және одан жо­ға­ры қа­ра­пай­ым және күр­де­лі қор­ға­ны­сы ба­ры электр­мен жаб­дық­тау объ­ек­ті­ле­рін рет­ке кел­ті­ру 3 Электр қу­а­ты­мен қам­та­ма­сыз ету объ­ек­ті­ле­рін қол­да­ны­сқа бе­ру және ти­іс­ті іле­с­пе құ­жат­тар­ды жа­сау 4 кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер 1 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­дың жиын­тығы Электр қон­дыр­ғы­ла­рын ор­на­ту қа­ғи­да­ла­ры 1-1) Электр­мен жаб­дық­тау объ­ек­ті­сін электр қу­а­ты­нан ажы­ра­ту 1-2) Электр­мен жаб­дық­тау объ­ек­ті­сін­рет­ке кел­ті­ру­ге дай­ын­дау (шаң мен лай­дан та­зар­ту, жаб­дық­қа өту­ді қам­та­ма­сыз ету және т.б.) 1-3) Электр­мен жаб­дық­тау объ­ек­ті­сін рет­ке кел­ті­ру үшін электр­мон­таж­да­у­шы-рет­ке кел­ті­ру­ші жұ­мыс ор­нын дай­ын­дау 2 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­дың жиын­тығы Әр­түр­лі қиын­дық­та­ғы электр­мен қам­та­ма­сыз ете­тін объ­ек­ті­лер­ді жөн­де­удің ере­же­сі мен тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­сы. Өң­деу жұ­мыста­рын жа­са­ған кез­де өл­шеу және тек­се­ру схе­ма­ла­ры. Электр қон­дыр­ғы­ла­рын ор­на­ту ере­же­сі 2-1) 1 кВ дей­ін кер­не­уде­гі тау-кен өнер­к­ә­сі­бі­нің электр­мен жаб­дық­тау объ­ек­ті­сін, сон­дай-ақ қа­ра­пай­ым бас­қа­ру схе­ма­ла­ры бар 1 кВ дей­ін­гі ауы­спа­лы ток электр же­тек­те­рін­рет­ке кел­ті­ру 2-2) Ам­пер­метр­лер, вольт­метр­лер, есеп­те­уіш­тер, оқ­ша­у­ла­уды тек­се­ру құ­рал­да­ры­ның іс­ке қо­сы­луын тек­се­ру. Ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған сөн­дір­гіш­тер мен маг­нит­тік іс­ке қо­сқы­штар­ды­ң­мак­си­мал­ды және жы­лу қор­ға­ны­сын тек­се­ру. Қы­сқа-бе­кі­ту­лі ро­то­ры бар ауы­спа­лы тоқ­тың электр же­те­гін бас­қа­ру схе­ма­сын тек­се­ру. Ток пен кер­не­удің электр маг­нит­тік ре­ле­сін бап­тау 2-3) Өнер­к­ә­сіп­тік және аза­мат­тық құ­ры­лы­ста кер­не­уі 10 кВ дей­ін­гі қа­ра­пай­ым қор­ғал­ған электр­мен жаб­дық­тау объ­е­кі­ле­рін рет­ке кел­ті­ру. Кер­не­уі 10 кВ дей­ін­гі ту­ра қо­сы­ла­тын ауы­спа­лы ток элек­тр­же­те­гін рет­ке кел­ті­ру. 2-4) Тау-кен кә­сі­по­рын­да­рын­да күр­де­лі ре­ле қор­ға­ны­сы бар электр­мен жаб­дық­тау объ­ек­ті­ле­рін рет­ке кел­ті­ру. Ав­то­ма­ти­ка эле­мент­те­рі бар­кер­не­уі 10 кВ дей­ін­гі ауы­спа­лы ток электр же­тек­те­рін, ре­ле­лік-түй­іспе­лік бас­қа­ру және рет­теу схе­ма­сы бар тұ­рақ­ты ток электр же­тек­те­рін рет­ке кел­ті­ру. Ба­ғыт­тал­ған қор­ға­ны­сы бар, транс­фор­ма­тор­ла­ры мен қоз­ғалт­қы­шта­ры­ның са­ра­лан­ған қор­ға­ны­сы бар кер­не­уі 10 Кв дей­ін­гі фи­дер­лер­ді рет­ке кел­ті­ру 2-5) Қу­а­ты 1000 кВА және кер­не­уі 10 кВ дей­ін­гі жиын­тық­ты транс­фор­ма­тор­лық қо­сал­қы стан­ци­я­лар­дың (ЖТҚС) ре­ле қор­ға­ны­сы мен бас­қа­ру схе­ма­ла­рын тек­се­ру. Электр­мен жаб­дық­тау және ағын­ды-кө­лік­тік жүй­е­лер объ­ек­ті­ле­рі­нің дис­пет­чер­лік бас­қа­ру және даб­ыл­да­ма жүй­е­сін рет­ке кел­ті­ру. Тө­мен раз­ряд­та­ғы электр мон­таж­да­у­шы-рет­ке кел­ті­ру­ші­лер­ді бас­қа­ру 2-6) Тұ­рақ­ты тоқ­тың рет­те­мей­тін көз­де­рін жөн­деу: қу­ат көз­де­рі (ВПТ, БПН), ак­ку­му­ля­тор­ба­та­ре­я­ла­ры. Кү­ш­тік транс­фор­ма­тор­лар мен қоз­ғалт­қы­штар­дың са­ра­лан­ған және ба­ғыт­тал­ған қор­ға­ны­сын рет­ке кел­ті­ру. Тұ­рақ­ты тоқ­ты же­дел бас­қа­ру­дың күр­де­лі схе­ма­ла­рын, қу­а­ты 500 кВт дей­ін­гі жар­ты­лай же­тек­ті және ма­ши­на аг­ре­гат­та­рын рет­ке кел­ті­ру. Тө­мен раз­ряд­та­ғы электр мон­таж­да­у­шы-рет­ке кел­ті­ру­ші­ні бас­қа­ру. 3 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­дар­дың жиын­тығы Ти­іс­ті тау-кен жабды­ғын сы­нау және тап­сы­ру қа­ғи­да­сы мен тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­сы 3-1) Тау-кен жабды­ғын­сы­на­ма­ла­у­кө­ру және пай­да­ла­ну­ға бе­ру 3-2) Іле­с­пе құ­жат­та­ма­лар­ды жа­сау 3-3) Бел­гі­лен­ген тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу 5 кесте. СБШ 3-деңгейінің электрслесарь-түйістірушісінің құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-1) 1-2) 1-3) 3-1) 3-2) 3-3) Тау-кен кә­сі­пор­ны объ­ек­ті­ле­рін рет­теу жұ­мыста­рын дай­ын­дау бой­ын­ша негіз­гі функ­ци­я­лар­ды іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры мен ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­да­ры­мен жұ­мыс іс­те­уде прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар Электр тех­ни­ка­сы­ның негіз­де­рі.Электр өл­шеу құ­рал­дар­дың, электр­ма­ши­на­лар­дың және ап­па­рат­тар­дың жұ­мыс мақ­са­ты және қа­ғи­да­ты. Элек­тр­схе­ма­ла­ры­ның эле­мент­те­рі­нің негіз­гі гра­фи­ка­лық бел­гі­ле­рі. 2-1) 2-2) 2-3) Тау-кен кә­сі­пор­ны объ­ек­ті­ле­рін рет­теу жұ­мыста­рын орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­да­ры және ап­па­ра­ту­ра­мен, дәне­кер­ле­гі­шпен және бас­қа мон­таж­дау құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс іс­те­уде­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар. Электр тіз­бек­те­рін құ­ра­с­ты­ру­дың негіз­гі тә­сіл­де­рі Мак­си­мал­ды ток және жы­лу қор­ға­ны­ста­ры­ның жұ­мыс мақ­са­ты, жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты және құ­ры­лы­сы. Іс­ке қо­су мен рет­ке кел­ті­ру жұ­мыста­ры­ның ба­ры­сын­да өл­шеу және сы­нау схе­ма­ла­ры.Электр қон­дыр­ғы­ла­рын ор­на­ту қа­ғи­да­ла­ры 6 кесте. СБШ 4-деңгейінің электрслесарь-түйістірушісінің құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 2-4) 2-5) 2-6) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, тау-кен кә­сі­пор­ны объ­ек­ті­ле­рін рет­теу жұ­мыста­рын дай­ын­дау бой­ын­ша негіз­гі функ­ци­я­лар­ды іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­да­ры және ап­па­ра­ту­ра­мен, дәне­кер­ле­гі­шпен және бас­қа мон­таж­дау құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс іс­те­уде­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар. Электр тіз­бек­те­рін құ­ра­с­ты­ру­дың негіз­гі тә­сіл­де­рі Ав­то­ма­ти­ка мен жар­ты­лай же­тек­ті тех­ни­ка­ның негіз­де­рі. Электр ма­ши­на­ла­ры мен ап­па­рат­та­ры­ның кон­струк­ци­я­сы мен құ­ры­лы­сы. Электр­мен жаб­дық­тау және ауы­спа­лы ток электр же­те­гі­нің сұл­ба­ла­ры.Электр­мен жаб­дық­тау объ­ек­ті­ле­рін, оның ішін­де ре­ле қор­ға­ны­сы мен және ауы­спа­лы тоқ электр же­те­гін рет­ке кел­ті­ру әді­сте­рі. рет­ке Рет­ке кел­ті­ру ке­зін­де қол­да­ны­ла­тын ас­пап­тың үл­гі­ле­рі мен тех­ни­ка­лық си­патта­ма­ла­ры.өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын ашық түр­де иге­ру" кә­сі­би стан­дар­ты­на 7 Қо­сым­ша Слесарь – жөндеуші 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7233 "Өнер­к­ә­сіп­тік жаб­дық­тар­дың сле­сарьө­ме­ха­ник­те­рі, сле­сарьө­жи­на­у­шы­ла­ры және сле­сарьө­жөн­де­у­ші­ле­рі" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 02-шы­ға­ры­лым "Сле­сар­лық және сле­сар­лық -жи­нау жұ­мыста­ры" ҚР Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­гау ми­ни­стрі­нің 2012 жы­л­ғы 1 на­уры­зда­ғы № 66-ө-м бұй­ры­ғы. ҚР Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2012 жы­л­ғы 19 на­уыры­зда № 7478 тір­кел­ді) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Сле­сарь-жөн­де­у­ші СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры 4 2-8 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Тау-кен кә­сі­по­рын­да­ры Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Же­ра­с­ты ең­бек жағ­дайы. Ауыр­ды кө­те­ру, ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы­ның жо­ға­ры­ла­уы неме­се тө­мен­де­уі, шаң және ылғал­ды­лық Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­ты ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сіп­тік бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі 3-дең­гей­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Тау-кен жабды­ғын­тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ге, жөн­де­у­ге және мо­дер­ни­за­ци­я­ға дай­ын­дау. 2 Қыз­мет көр­се­те­тін жаб­дық­тар мен қон­дыр­ғы­лар­дың ақа­у­сыз бо­луын, ава­ри­я­сыз және се­нім­ді жұ­мыс іс­те­уін, олар­дың дұ­рыс қол­да­ны­луын, мер­зім­ді са­па­лы жөн­де­уді және мо­дер­ни­за­ци­я­лай­ды қам­та­ма­сыз ету 3 Се­нім­ді­лік­ті арт­ты­ру, бе­кі­ті­л­ген тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­дың жұ­мыс іс­теу са­па­сы, қол­да­ны­с­та­ғы қон­дыр­ғы­лар­ды мең­ге­ру және мо­дер­ни­за­ция бой­ын­ша іс-ша­ра­лар­ды әзір­леу 4 кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер 1 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­дың жиын­тығы Тау-кен жаб­дық­та­ры мен қон­дыр­ғы­ла­рын қол­да­ну ере­же­сі 1-1) Тау-кен жаб­дық­та­ры мен қон­дыр­ғы­ла­ры­ның жұ­мыс іс­теу шар­тта­рын мең­ге­ре­ді,уа­қы­ты­нан бұ­рын то­зу се­беп­те­рін анық­тай­ды, олар­дың ал­дын алу және жою бой­ын­ша ша­ра­лар қол­да­на­ды. 1-2) Осы жаб­дық­ты неме­се қон­дыр­ғы­ны қол­да­на­тын, жұ­мыс­шы­лар­ға оны қол­да­ну­дың қа­ғи­да­сы және өн­ді­ріс зия­ян­да­ры­ның ал­дын алу ша­ра­ла­ры ту­ра­лы ха­бар­лай­ды. 1-3) Жаб­дық­тың бұ­зы­лу се­беп­те­рін із­де­у­ге және апат және өн­ді­рі­стік за­лал­дар­дың ал­дын алу жө­нін­де іс-ша­ра­лар әзір­ле­у­ге қа­ты­са­ды 2 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жиын­тығы Тау-кен жаб­дық­та­ры мен қон­дыр­ғы­лар­ды қол­да­ну, тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу жө­нін­де ере­же мен тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма 2-1) Қыз­мет көр­се­те­тін жаб­дық­тар мен қон­дыр­ғы­лар­дың жа­рам­ды жағ­дай­ын, ава­ри­я­сыз және се­нім­ді жұ­мыс іс­те­уін, олар­дың дұ­рыс қол­да­ны­луын, уа­қы­тын­да са­па­лы жөн­деу мен мо­дер­ни­за­ци­я­ла­уды қам­та­ма­сыз ете­ді. 2-2) Электр­мон­тер­жұ­мысын бас­қа­ра­ды, орын­да­ған жұ­мыста­ры­ның са­па­сын, тех­но­ло­ги­я­лар­дың, қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, ең­бек­ті қор­ғау, өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия және өрт қа­уіп­сіз­ді­гі ере­же­ле­рін орын­да­уды ба­қы­лай­ды 2-3) Қон­дыр­ғы­ның жұ­мыс іс­те­уін­де­гі ақа­улық­тар­ды жо­ю­ға, олар­ды жөн­де­у­ге, құ­ру мен рет­те­у­ге, элек­тр­тех­ни­ка­лық өл­шеу мен тек­се­ру­ге қа­ты­са­ды.Бе­кі­ті­л­ген қон­дыр­ғы тү­рі бой­ын­ша тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­дің, құ­ру­дың және бас­қа жұ­мыстар­дың про­грес­сив­ті әді­сін мең­ге­ре­ді және ең­гі­зе­ді 3 3-1) Жұ­мыс ор­нын ма­те­ри­ал­дар­мен, ши­кі­затпен, қо­сал­қы бөл­шек­тер­мен, өл­шеу құ­рал­да­ры­мен, қор­ға­ныс құ­рал­да­ры­мен, құ­рал-сай­ман­дар­мен, жа­рақ­тар­мен, тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­мен қам­та­ма­сыз ету­ге қа­ты­са­ды. 3-2) Жаб­дық­тың бұ­зы­лу се­беп­те­рін із­де­у­ге және апат және өн­ді­рі­стік за­лал­дар­дың ал­дын алу іс-ша­ра­ла­рын әзір­ле­у­ге қа­ты­са­ды 3-3) Тау-кен жаб­дық­та­ры мен қон­дыр­ғы­лар­дың жұ­мыс іс­теу шар­тта­рын мең­ге­ре­ді,уа­қы­ты­нан бұ­рын то­зу се­беп­те­рін анық­тай­ды, олар­дың ал­дын алу және жою бой­ын­ша ша­ра­лар­ды қол­да­на­ды. 5 кесте. СБШ 4-деңгейінің слесарь-жөндеушісінің құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-1) 1-2) 1-3) 3-1) 3-2) 3-3) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, қыз­мет көр­се­те­тін жаб­дық­тар мен қон­дыр­ғы­лар­дың жа­рам­ды жағ­дай­ын, ава­ри­сыз және се­нім­ді жұ­мыс іс­те­уін, олар­дың дұ­рыс қол­да­ны­луын, уа­қы­тын­да са­па­лы жөн­де­луі мен мо­дер­ни­за­ци­я­сын қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша негіз­гі функ­ци­я­лар­ды іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен, ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­дар­мен жұ­мыс іс­те­уде­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар. Электр тіз­бек­те­рін­де ақа­улық­ты та­бу­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе Электр тех­ни­ка­сы, ра­дио­тех­ни­ка, те­ле­ме­ха­ни­ка негіз­де­рі. Ас­пап пен жаб­дық­тар­дың құ­ры­лы­сы мен, жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты, тех­ни­ка­лық си­патта­ма­сы және құ­ра­с­ты­ру­шы­лық ерекше­лік­те­рі. Қон­дыр­ғы­лар мен элек­тр­тех­ни­ка­лық өл­шем­дер­ді­сы­нау қа­ғи­да­ла­ры мен тәр­ті­бі. Элек­тр­тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­дың өзін­дік ақау түр­ле­рі және олар­ды жою тә­сіл­де­рі. Элек­тро­мон­таж­дау жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру және жүр­гі­зу тех­но­ло­ги­я­сы. Қон­дыр­ғы мен жаб­дық­тың жа­ңа үл­гі­ле­рі бой­ын­ша прин­циптік схе­ма­лар жа­сау тәр­ті­бі. өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры 2-1) 2-2) 2-3) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, қыз­мет көр­се­те­тін жаб­дық­тар мен қон­дыр­ғы­лар­дың жа­рам­ды жағ­дай­ын, ава­ри­я­сыз және се­нім­ді жұ­мыс іс­те­уін, олар­дың дұ­рыс қол­да­ны­луын, уа­қы­тын­да са­па­лы жөн­де­луі мен мо­дер­ни­за­ци­я­сын қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша негіз­гі функ­ци­я­лар­ды іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Жаб­дық­тар пен қон­дыр­ғы­лар­дың электр схе­ма­лар мен схе­ма­лар­ды оқу­да прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар. Электр­ме­ха­ник­тің жұ­мысын ре­гла­мент­тей­тін, бұй­рық­тар, нұс­қа­уықт­лар, өкім­дер, тап­сыр­ма­лар және бас­қа нор­ма­тив­тік- өкім­дік құ­жат­тар. Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын ашық түр­де иге­ру" кә­сі­би стан­дар­ты­на 8 Қо­сым­ша Экскаватор және бульдозер машинисі 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 8332 "Жер қаз­ғыш және ұқсас ма­ши­на­лар­дың ма­ши­ни­сте­рі" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 04 шы­ға­ры­лым "Тау және тау құ­ры­лы­сы жұ­мыста­ры­на ор­тақ ма­ман­дық­тар". ҚР Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­гау ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­гы 29 сәуыр № 180-ө-м бұй­ры­ғы. ҚР Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­л­ғы 13 ма­мыр­да № 8463 тір­кел­ді) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Экс­ка­ва­тор ма­ши­ни­сі Ро­тор­лық экс­ка­ва­тор ма­ши­ни­сі Буль­до­зер ма­ши­ни­сі СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры 3 2-4 2-4 2-4 4 5-8 5-8 5-8 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның түр­лі са­ла­ла­ры үшін пай­да­лы қаз­ба­лар­ды өн­ді­ру бой­ын­ша қыз­мет көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар (мұ­най-газ, тау-кен, ин­же­нер­лік ғи­ма­рат­тар құ­ры­лы­сы, эко­ло­гия және т.б.) Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Та­уда­ғы ең­бек жағ­дайы. Ауыр­ды кө­те­ру, ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы­ның жо­ға­ры­ла­уы неме­се тө­мен­де­уі, шаң және ылғал­ды­лық, шуыл, күн ра­ди­а­ци­я­сы­ның әсе­рі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­ты ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сіп­тік бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Та­лап етіл­мей­ді 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі 3-дең­гей­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Жұ­мыс ауы­сы­мы­на тап­сыр­ма алу. Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­ры үшін жұ­мыс ор­нын дай­ын­дау, ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рін жет­кі­зу 2 Ашық тау-кен жұ­мыста­ры өн­ді­рі­сін ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету 3 Ашық тау-кен жұ­мыста­ры­ның про­це­сін орын­дау үшін тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­рын бас­қа­ру 4 Тау-кен жұ­мыста­ры­ның ке­ле­сі цик­л­да­ры үш­ін­жұ­мыс ор­ны мен жаб­дық­тар­ды жи­на­сты­ру,тәр­тіп­ке кел­ті­ру, тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­рын сөн­ді­ру 4 кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер 1 Экс­ка­ва­тор­лар, буль­до­зер­лер және жаб­дық Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы. 1-1) Тап­сыр­ма­ны орын­да­у­ға жұ­мыс ор­ны мен тау-кен ма­ши­на­сын және жаб­дық­тар­ды дай­ын­дау 1-2) Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 1-3) Жұ­мыс объ­ек­ті­сі бой­ын­ша ма­те­ри­ал­дар­ды зерт­теу 2 Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ны­ң­жи­на­ғы Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы. 2-1) Өн­ді­ріс про­це­сін жү­зе­ге асы­ру ба­ры­сын­да ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рін жет­кі­зу 3 Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы. 3-1) Тау-кен жұ­мыста­рын жүр­гізу­ге тап­сыр­ма бе­ру 4 Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы. 4-1) Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­тар­ды сөн­ді­ру, жаб­дық­тар­ды ке­ле­сі ауы­сым­ға тап­сы­ру 5 кесте. СБШ 3-деңгейінің экскаватор және бульдозер машинисінің құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-1) Ең­бек­ті қор­ғау және қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өрт қа­уіп­сіз­ді­гі та­лап­та­рын орын­дау және жұ­мыс ор­нын, тау-кен ма­ши­на­ла­рын және жаб­дық­ты дай­ын­дау ке­зін­де бас­шы­лар­дың нұс­қа­у­ла­рын орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­ду­шы­лық қыз­мет Ти­еу-тү­сі­ру жұ­мыста­ры­ның прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры. Мі­нез-құлық әде­бін сақ­тау. Ди­а­гно­сти­ка жа­сау, өт­кі­зу-жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу. Жа­за­тай­ым оқи­ға­лар­да дә­рі­гер­ге дей­ін­гі кө­мек көр­се­ту. Құ­рал-жаб­дық­тар­ды және ас­пап­тар­ды сақ­тау, қол­да­ну және та­сы­мал­да­у­қа­ғи­да­ла­ры, құ­ра­с­ты­ру және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс іс­те­удің негіз­гі тә­сіл­де­рі. Тау-кен ма­ши­на­ла­ры­ның­құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты, олар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры, со­ны­мен қа­тар өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры. Іш­кі тәр­тіп ере­же­сі. 1-2) Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­ды қам­та­ма­сыз ету үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­ду­шы­лық қыз­мет Әр­түр­лі жұ­мыс тү­рін жүр­гі­зу үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс іс­те­уде­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар. Жұ­мыс ор­нын­да және өн­ді­рі­стік ай­мақ­та са­ни­тар­лық-тех­ни­ка­лық іс-ша­ра­лар­ды орын­дау Жаб­дық пен ас­пап­тың құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты, олар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры,со­ны­мен қа­тар өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры. Эко­ло­ги­я­лық нор­ма­лар мен өнер­к­ә­сіп­тік са­ни­та­рия та­лап­та­ры 2-1) Пай­да­лы қаз­ба­лар­ды бұ­зу мен ауы­сты­ру бой­ын­ша түр­лі үл­гі­де­гі қон­дыр­ғы­лар­ды бас­қа­ру, экс­ка­ва­тор­лау на­ря­ды та­лап­та­рын орын­дау, пай­да­лы қаз­ба­лар­ды қа­зу­дың тех­но­ло­ги­я­лық па­ра­метр­ле­рін қол­дау мен ба­қы­лау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Әр­түр­лі жұ­мыс тү­рін жүр­гі­зу үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс іс­те­уде прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар. Жаб­дық пен ас­пап­тың құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты, олар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры, со­ны­мен қа­тар өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры. Эко­ло­ги­я­лық нор­ма­лар мен өнер­к­ә­сіп­тік са­ни­та­рия та­лап­та­ры 3-1) Ашық тау-кен жұ­мыста­рын жүр­гі­зу на­ря­ды­на сәй­кес тау-кен жабды­ғын бас­қа­ру үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Әр­түр­лі жұ­мыс тү­рін жүр­гі­зу үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс іс­те­уде прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар. Жаб­дық пен ас­пап­тың құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты, олар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры, со­ны­мен қа­тар өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры. Эко­ло­ги­я­лық нор­ма­лар мен өнер­к­ә­сіп­тік са­ни­та­рия та­лап­та­ры 6 кесте. СБШ 4-деңгейінің экскаватор және бульдозер машинисінің құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет шиф­ры Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-3) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, жұ­мыс объ­ек­ті­сі бой­ын­ша ма­те­ри­ал­дар­ды зерт­теу нәти­же­ле­рі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Ком­пью­тер­лік және кө­бейт­кіш тех­ни­ка­мен жұ­мыс іс­те­уде­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар Ал­ды­на қой­ған мін­дет­тер­ді ес­ке­ріп, тап­сыр­ма­ны дұ­рыс бе­ре бі­лу. Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры 4-1) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, пай­да­лы қаз­ба­лар­ды бұз мен ауы­сты­ру бой­ны­ша тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен, те­тікте­рі­мен және құ­рал­да­ры­мен жұ­мыс іс­теу нәти­же­ле­рі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Мін­дет­тер шең­бе­рін өз бе­тін­ше анық­тау. Қа­ра­ма­ғын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мысын ұй­ым­да­сты­ру және тек­се­ру. Тап­сыр­ма­лар­ды орын­да­удың соң­ғы нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік Пай­да­лы қаз­ба­лар­дың экс­ка­ва­ци­я­сы мен ауы­сун ре­гла­мент­тей­тін, нор­ма­тив­тік құ­жат­тар. ТҚ бой­ын­ша қа­ғи­да­ны, са­ла нұс­қа­улы­ғын орын­дау

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын ашық түр­де иге­ру" кә­сі­би стан­дар­ты­на 9 Қо­сым­ша Электровоз және тепловоз машинисі 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 8311 "Ло­ко­мо­тив ма­ши­ни­сте­рі" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бө­лі­мі 04 шы­ға­ры­лым "Тау және тау құ­ры­лы­сы жұ­мыста­ры­на ор­тақ ма­ман­дық­тар". ҚР Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­гау ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­гы 29 сәуыр № 180-ө-м бұй­ры­ғы. ҚР Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­л­ғы 13 ма­мыр­да № 8463 тір­кел­ді) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Элек­тро­воз ма­ши­ни­сі СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры 3 3 4 4-5 Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ны­ңҮл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры (ҮБС) СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар Теп­ло­воз ма­ши­ни­сі (Жұ­мыс­шы ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 14241, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. №181-п бұй­ры­ғы) 3 - 4 - 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның түр­лі са­ла­ла­ры үшін пай­да­лы қаз­ба­лар­ды өн­ді­ру бой­ын­ша қыз­мет көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру­ші, ин­же­нер­лік ғи­ма­рат­тар құ­ры­лы­сы, эко­ло­гия және т.б.) Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Та­уда­ғы ең­бек жағ­дайы. Ауыр­ды кө­те­ру, ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы­ның жо­ға­ры­ла­уы неме­се тө­мен­де­уі, шаң және ылғал­ды­лық, шуыл, күн ра­ди­а­ци­я­сы­ның әсе­рі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­ты ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сіп­тік бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Та­лап етіл­мей­ді 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі 3-дең­гей­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Жұ­мыс ауы­сы­мы­на тап­сыр­ма алу. Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­ры үшін жұ­мыс ор­нын дай­ын­дау, ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рін жет­кі­зу 2 Ашық тау-кен жұ­мыста­ры өн­ді­рі­сін ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету 3 Ашық тау-кен жұ­мыста­ры­ның про­це­сін орын­дау үшін тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­рын бас­қа­ру 4 Тау-кен жұ­мыста­ры­ның ке­ле­сі цик­л­да­ры үшін жұ­мыс ор­ны мен жаб­дық­тар­ды жи­на­сты­ру, тәр­тіп­ке кел­ті­ру, тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­рын сөн­ді­ру 4 кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер 1 Элек­тро­воз­дар және теп­ло­воз­дар Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ны­ң­жи­на­ғы 1-1) Тап­сыр­ма­ны орын­да­у­ға жұ­мыс ор­ны мен тау-кен ма­ши­на­сын және жаб­дық­тар­ды дай­ын­дау. 1-2) Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­мен қам­та­ма­сыз ету 1-3) Жұ­мыс объ­ек­ті­сі бой­ын­ша ма­те­ри­ал­дар­ды зерт­теу 2 Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы Тау-кен жұ­мыста­рын жүр­гізу­ге тап­сыр­ма бе­ру 2-1) Өн­ді­ріс про­це­сін жү­зе­ге асы­ру ба­ры­сын­да ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рін жет­кі­зу. 3 Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ның жи­на­ғы 3-1) Ашық тау-кен жұ­мыста­рын жүр­гізу­ге тап­сыр­ма­ға сәй­кес тау-кен жабды­ғы­нұй­ым­да­сты­ру және бас­қа­ру. 4 Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші. Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­ны­ң­жи­на­ғы 4-1) Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­тар­ды сөн­ді­ру, жаб­дық­тар­ды ке­ле­сі ауы­сым­ға тап­сы­ру 5 кесте. СБШ 3-деңгейінің электровоз және тепловоз машинисінің құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-1) Ең­бек­ті қор­ғау және қа­уіп­сіз­дік тех­ни­ка­сы, өрт қа­уіп­сіз­ді­гі та­лап­та­рын орын­дау және жұ­мыс ор­нын, тау-кен ма­ши­на­ла­рын және жаб­дық­ты дай­ын­дау ке­зін­де бас­шы­лар­дың нұс­қа­у­ла­рын орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­ду­шы­лық қыз­мет Ти­еу-тү­сі­ру жұ­мыста­ры­ның прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры. Мі­нез-құлық әде­бін сақ­тау. Ди­а­гно­сти­ка жа­сау, өт­кі­зу-жөн­деу жұ­мыста­рын жүр­гі­зу. Жа­за­тай­ым оқи­ға­лар­да дә­рі­гер­ге дей­ін­гі кө­мек көр­се­ту. Құ­рал-жаб­дық­тар­ды және ас­пап­тар­ды сақ­тау, қол­да­ну және та­сы­мал­да­у­қа­ғи­да­ла­ры, құ­ра­с­ты­ру және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс іс­те­удің негіз­гі тә­сіл­де­рі. Тау-кен ма­ши­на­ла­ры­ның­құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты, олар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры, со­ны­мен қа­тар өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры. Іш­кі тәр­тіп ере­же­сі. 1-2) Ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­ды қам­та­ма­сыз ету үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­ду­шы­лық қыз­мет Әр­түр­лі жұ­мыс тү­рін жүр­гі­зу үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс іс­те­уде­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар Жаб­дық пен ас­пап­тың құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты, олар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры, со­ны­мен қа­тар өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры. Эко­ло­ги­я­лық нор­ма­лар мен өнер­к­ә­сіп­тік са­ни­та­рия та­лап­та­ры.Жұ­мыс ор­нын­да және өн­ді­рі­стік ай­мақ­та са­ни­тар­лық-тех­ни­ка­лық іс-ша­ра­лар ұй­ым­да­сты­ру 2-1) Өді­рі­стік про­це­сті орын­дау ба­ры­сын­да ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету эле­мент­те­рін жет­кі­зу үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­ду­шы­лық қыз­мет Әр­түр­лі жұ­мыс тү­рін жүр­гі­зу үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс іс­те­уде­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар. Жаб­дық пен ас­пап­тың құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты, олар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры, со­ны­мен қа­тар өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры 3-1) Түр­лі үл­гі­де­гі қон­дыр­ғы­лар­ды бас­қа­ру­ды орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­ду­шы­лық қыз­мет Әр­түр­лі жұ­мыс тү­рін жүр­гі­зу үшін жаб­дық­тар­мен және те­тіктер­мен жұ­мыс іс­те­уде­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар Жаб­дық пен ас­пап­тың құ­ры­лы­сы және жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ты, олар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры, со­ны­мен қа­тар өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры 6 кесте. СБШ 4-деңгейінің электровоз және тепловоз машинисінің құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-3) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, жұ­мыс объ­ек­ті­сі бой­ын­ша ма­те­ри­ал­дар­ды зерт­теу нәти­же­ле­рі үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Ком­пью­тер­лік және кө­бейт­кіш тех­ни­ка­мен жұ­мыс іс­те­уде прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар. Ал­ды­на қой­ған мін­дет­тер­ді ес­ке­ріп, тап­сыр­ма­ны дұ­рыс бе­ру іс­кер­лі­гі 4-1) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­та­рын сөн­ді­ру, ке­ле­сі ауы­сым­ға тап­сы­ру үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Мін­дет­тер шең­бе­рін өз бе­тін­ше анық­тау. Қа­ра­ма­ғын­да­ғы жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мысын ұй­ым­да­сты­ру және тек­се­ру. Тап­сыр­ма­лар­ды орын­да­удың соң­ғы нәти­же­сіне жа­у­ап­кер­ші­лік Пай­да­лы қаз­ба­лар­дың экс­ка­ва­ци­я­сы мен ауы­сун ре­гла­мент­тей­тін, нор­ма­тив­тік құ­жат­тар. ТҚ бой­ын­ша қа­ғи­да­ны, са­ла нұс­қа­улы­ғын орын­дау

"Пай­да­лы қаз­ба­лар кен ор­нын ашық түр­де иге­ру" кә­сі­би стан­дар­ты­на 10 Қо­сым­ша Техник - механик 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 3115 "Тех­ник-ме­ха­ник­тер" Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­ла­ры (Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ең­бек және әле­умет­тік қор­ғау ми­ни­стрі­нің 2012 жы­л­ғы 21 ма­мыр­да­ғы № 201-ө-м Бұй­ры­ғы. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2012 жы­лы 25 мау­сым­да № 7755 тір­кел­ді) СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар Тех­ник - ме­ха­ник 4 ка­те­го­ри­я­сыз 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Эко­но­ми­ка­ның түр­лі са­ла­ла­ры үшін пай­да­лы қаз­ба­лар­ды өн­ді­ру бой­ын­ша қыз­мет көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар/ұй­ым­дар (мұ­най-газ, тау-кен өн­ді­ру­ші, ин­же­нер­лік ғи­ма­рат­тар құ­ры­лы­сы, эко­ло­гия және т.б.) Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Та­уда­ғы ең­бек жағ­дайы. Ауыр­ды кө­те­ру, ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы­ның жо­ға­ры­ла­уы неме­се тө­мен­де­уі, шаң және ылғал­ды­лық, шуыл, күн ра­ди­а­ци­я­сы­ның әсе­рі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше шар­ты ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сіп­тік бі­лім алу және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі 3-дең­гей­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Жұ­мыс ауы­сы­мы­на тап­сыр­ма алу және ке­лі­су. Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кре­лер­ге ауы­сым­ға на­ряд-тап­сыр­ма алуы 2 Тап­сыр­ма­ға сәй­кес тау-кен жұ­мыста­рын жүр­гі­зу про­це­сін бас­қа­ру және ба­қы­лау 3 Тап­сыр­ма­ны орын­дау бой­ын­ша қо­ры­тын­ды шы­ға­ру 4 кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер 1 Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес, шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­тар. Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­тар. Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші Тау-кен жаб­дық­та­ры мен ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ете­тін эле­мент­тер­ді та­сы­мал­дау схе­ма­ла­ры, нұс­қа­улық­тар, қол­да­ну қа­ғи­да­сы және оны жұ­мыс ор­нын­да ор­на­ла­сты­ру Соң­ғы жұ­мыс схе­ма­ла­ры 1-1) Тап­сыр­ма­ны орын­да­у­ға жұ­мыс ор­ны мен тау-кен ма­ши­на­сын және жаб­дық­тар­ды дай­ын­дау. 2 Өн­ді­рі­стік тап­сыр­ма­ға сәй­кес, шланц­ты және сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­тар. Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры Кі­ші ме­ха­ни­ка­лан­ды­ру құ­рал­да­ры. Бі­лек кү­ші Тау-кен жаб­дық­та­ры мен ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ете­тін эле­мент­тер­ді та­сы­мал­дау схе­ма­ла­ры, нұс­қа­улық­тар, қол­да­ну қа­ғи­да­сы және оны жұ­мыс ор­нын­да ор­на­ла­сты­ру 2-1) Өн­ді­ріс про­це­сін орын­дау ба­ры­сын­да ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ете­тін эле­мент­тер­ді жет­кі­зу­ді ұй­ым­да­сты­ру және тек­се­ру. 3 Тау-кен ма­ши­на­ла­ры мен жаб­дық­тар. Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры Соң­ғы жұ­мыс схе­ма­ла­ры 3-1) Соң­ғы жұ­мыспро­це­сін ұй­ым­да­сты­ру және бас­қа­ру және кей­ін­гі жұ­мыстар үшін тау-кен жабды­ғын ор­на­ту. 5 кесте. СБШ 4-деңгейінің техник-механигінің құзыретіне қойылатын талаптар Ең­бек мін­де­ті­нің № Же­ке және кә­сі­би құ­зы­рет­те­рі Дағ­ды­ла­ры мен бі­лік­те­рі Бі­лі­мі 1-1) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, тау-кен жұ­мыста­рын же­тіл­ді­ру үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Се­нім­ді­лік пен үнем­ді­лік­тің ор­та ста­ти­сти­ка­лық көр­сет­кі­шін пай­да­ла­ну. Жаб­дық­тың жұ­мыс іс­теу қа­бі­ле­тін, ти­ім­ді­лі­гін қам­та­ма­сыз ету, са­лы­стыр­ма­лы за­лал­ды тө­мен­де­ту Ақ­па­рат­тық тех­но­ло­ги­я­лар. Тау-кен жаб­дық­та­ры мен қон­дыр­ғы­ла­рын қо­су және тоқ­та­ту қа­ғи­да­сы. Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры 2-1) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, тех­но­ло­ги­я­лық про­це­сті ұй­ым­да­сты­ру үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Жаб­дық­ты же­дел,жос­пар­лы және жос­пар­дан тыс ди­а­гно­сти­ка­лау. То­лық жұ­мыс цик­лын бас­қа­ру. Жаб­дық­тың тех­ни­ка­лық жағ­дай­ын ба­ға­лау Жұ­мыс жа­сау ке­зін­де­гі қа­уіп­сіз­дік ере­же­ле­рі бой­ын­ша нұс­қа­улық­тар. Тех­но­ло­ги­я­лық үде­рі­сті және опе­ра­ци­я­лар­ды, қол­да­ны­с­та­ғы ма­те­ри­ал­дар­ды және тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­ды тек­се­ру. Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры 3-1) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, тех­но­ло­ги­я­лық жаб­дық жұ­мысы­ның ти­ім­ді­лі­гін ба­қы­лау мен қа­да­ға­лау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Жүк­те­ме тап­сыр­ма­сы­на сәй­кес тех­но­ло­ги­я­лық үр­ді­стің схе­ма­сын әзір­леу. Тех­но­ло­ги­я­лық ке­зең­нен ауыт­қуын анық­тау Жаб­дық­тың құ­ра­с­ты­ры­лу құ­ры­лы­сы мен мақ­са­ты. Тех­но­ло­ги­я­лық про­це­стер­ді әзір­леу та­лап­та­ры, тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­тер­ге сәй­кес за­бой­лар­дың са­па­сы­ның негіз­гі көр­сет­кіш­те­рі. Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік нор­ма­ла­ры мен қа­ғи­да­ла­ры­ның та­лап­та­ры

Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Пре­мьер-Ми­ни­стрі­нің орын­ба­са­ры - Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ин­ду­стрия және жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­ғы 09 жел­тоқ­сан­да­ғы № 404 Бұй­ры­ғы­на 7-қо­сым­ша "Тау-кен электр механикалық жабдықтарды жөндеу және техникалық қызмет көрсету" кәсіптік стандарты

1 Жалпы ережелер

1. Кәсіби стандарт (бұдан әрі - КС):

1) еңбек нарығының қазіргі заман қажеттілігіне жауап беретін біліктілік талаптарын жаңартуға, кәсіби қызметтің мазмұнына бірыңғай талаптарды анықтауға;

2) қызметкерлерді басқару саласында кең шеңбердегі міндеттерді шешуге;

3) білім беру стандарттарын, оқу жоспарларын, модульдік оқу бағдарламаларын әзірлеуге, сонымен қатар тиісті оқу-әдістемелік материалдарды әзірлеуге;

4) кәсіби даярлықтарын бағалауды жүргізуге және мамандардың біліктілік сәйкестігін растауға арналған;

2. Кәсіби стандарттардың негізгі қолданушылары:

1) білім беру ұйымдарының түлектері, қызметкерлер;

2) ұйымдардың басшылары мен қызметкерлері, ұйымдардың қызметкерлерді басқару бөлімшелерінің басшылары мен мамандары;

3) білім беру бағдарламаларын әзірлейтін мамандар;

4) кәсіптік даярлықтарын бағалау және біліктілік сәйкестігін растау саласындағы мамандар.

3. Кәсіби стандарттардың негізінде қызметтің, лауазымның, біліктілікті арттырудың, қызметкерлерді аттестаттаудың, еңбекті ынталандыру жүйесінің және т.б. функционалдық модельдеріне қатысты ішкі, корпоративтік стандарттары әзірленуі мүмкін.

4. Осы кәсіби стандартта келесі терминдер мен анықтамалар қолданылады:

1) біліктілік – қызметкердің белгілі бір қызмет түрі шеңберінде еңбек міндеттерін сапалы орындауға дайын болуы;

2) біліктілік деңгейі – күрделілігі, еңбек қызметінің стандарттан басқа болуы, жауапкершілігі және дербестігі бойынша сараланатын қызметкерлер құзыреттілігіне қатысты талаптар жиынтығы.

3) еңбек қызметінің түрі – кәсіптік қызметтің негізгі және қосалқы функцияларды іске асыруды көздейтін құрамдас бөлігі;

4) еңбек функциясы – еңбек үдерісінің бір немесе бірнеше міндеттерін шешуге бағытталған өзара байланысты іс-қимылдар жиынтығы;

5) еңбек мәні - белгілі бір еңбек құралдарының көмегімен өнім жасау мақсатында қызметкердің іс-қимылы бағытталатын зат;

6) еңбек құралы – қызметкердің еңбек мәнін бастапқы күйден өнімге айналдыру үшін пайдаланатын құралдары;

7) жұмыс (кәсіп) тобы – жұмыстың ұқсас түрлерін біріктіретін кәсіби жұмыстар саласы;

8) кәсіптік қызмет саласы – біріккен ортақ негізі бар және оларды орындау үшін ұқсас құзыреттер жинағы бар сала қызметі түрлерінің жиынтығы негізгі және қосалқы функцияларды іске асыруды көздейтін сала қызметінің бір бөлігі;

9) кәсіп – арнайы дайындықтың, жұмыс тәжірибесінің нәтижесінде пайда болған арнайы теориялық білім мен практикалық дағдылар кешенін білуді талап ететін еңбек қызметінің түрі;

10) кәсіптік стандарт бірлігі – осы қызмет түрі үшін тұтас, аяқталған, дербес және маңызды болып табылатын нақты еңбек функциясының ашық сипаттамасынан тұратын кәсіптік стандарттың құрылымдық элементі;

11) құзыреттілік – еңбек қызметінде білімін, білігі және тәжірибесін қолдану қаблеті;

12) лауазым – ұйымның ұйымдастырушылық-әкімшілік жүйесіндегі функционалдық орын;

13) міндет – нақты бір еңбек мәндері мен құралдарын пайдалана отырып еңбек функциясын іске асырумен байланысты іс-қимыл жиынтығы;

14) сала - бір типті өнім құруда, өндіріс технологиясы, жұмыс істейтіндердің негізгі қорлары мен кәсіптік дағдыларында ортақ мақсаты бар кәсіпорындар мен ұйымдардың жиынтығы;

15) салалық біліктілік шеңбері – салада құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

16) ұлттық біліктілік шеңбері – еңбек нарығында құпталатын біліктілік деңгейлерінің құрылымдалған сипаттамасы;

17) функционалдық карта – әр түрлі кәсіптік қызметтер саласында немесе шеңберінде белгіленген, қызметкер орындайтын қызмет түрлерінің, атқарымдары мен міндеттерінің құрылымданған сипаттамасы.

5. Осы кәсіби стандартта мынадай қысқартулар пайдаланылады: КҚ – кәсіптік қызмет; ҚТ – қызмет түрі; КС – кәсіби стандарт; ҰБШ – Ұлттық біліктілік шеңбері; СБШ – Салалық біліктілік шеңбері (24 желтоқсан 2013 жылы НҚА мемлекеттік тіркеу реестрінде № 9018 тіркелген ИЖТМ 22 қараша 2013 жылғы "Геология" саласында салалық біліктілік шеңберін бекіту туралы" № 371 бұйрығы); БТБА – Жұмыс және жұмысшылар кәсіптерінің Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамасы; ҚР МЖ 01-2005 – "Қызметтердің жіктеуіші" 01-2005 Қазақстан Республикасының мемлекеттік жіктеуіші; ҮБС - Басшылардың, мамандардың және басқа да қызметшілері лауазымдарының Үлгілік біліктілік сипаттамалары.

2. Кәсіби стандарт паспорты

6. Экономикалық қызметтің түрі (кәсіби қызмет саласы): Тау-кен электр механикалық жабдықтарды жөндеу және техникалық қызмет көрсету.

7. Экономикалық қызмет түрінің негізгі мақсаты (кәсіби сала): тау-кенэлектрмеханикалық жабдығына техникалық қызмет көрсету және жөндеу Кәсіби стандарт тау-кен электрмеханикалық жабдығына техникалық қызмет көрсету және жөндеусаласындағыеңбек мазмұнына, сапасына, шарттарына, қызметкерлердің біліктілігі мен құзіретіне қойылатын талаптарды белгілейді.

8. Еңбек қызметінің түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері осы КС 1 Қосымшасында көрсетілді. Стандарт талаптары осы саланың келесі қызмет түрлері мен кәсіптеріне қатысты қолданылады:жер асты электрслесары, электр құрастырушы-реттеуші, электр қондырғыларына қызмет көрсету жөніндгі электр жөндеушісі, гидромониторшы, жер асты тау-кен құрастырушысы, үздіксіз әрекет ететін көтеру-тасымалдау жабдығыныңқұрастырушысы, (электровоз, дизельді пойыз), локомотив машинисінің көмекшісі, жер асты қондырғыларының машинисі.

3. Еңбек қызмет түрлерінің (кәсіп) карточкалары

Параграф 1. Жер асты электрслесары

9. СБШ – 3-4 бойынша біліктілік деңгейі.

10. Мүмкін болатын лауазым атауы: жер асты электрслесары, кезекші және жабдықтарды жөндеу бойынша электрслесарь, автоматиканы және өлшеу құралдарын жөндеу және қызмет көрсету бойынша электрслесарь, тау астынан жабдықтарының электрслесары – құрастырушысы

11. "Жер асты электрслесары" кәсібі субъектіні құрастыру, бөлшектеу, жөндеу, сынау, әртүрлі мақсаттағы және күрделілігі әртүрлі деңгейдегі тау-кен жабдығын пайдалануға тапсыру сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 2 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

12. Жер асты электрслесарыныңеңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 2 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

13. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 2 Қосымшасының3 кестесінде көрсетілді.

14. Жер асты электрслесарыныңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 2 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

15. Жер асты электрслесарыныңқұзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 2 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 2. Электрқұрастырушы-реттеуші

16. СБШ – 3-4 бойынша біліктілік деңгейі.

17. Мүмкін болатын лауазым атауы: электрқұрастырушы-реттеуші, электрқұрастырушы және реттеуші.

18. "Электрқұрастырушы-реттеуші" кәсібі субъектіні жай және күрделі қорғану түрлері бар 10 кВ дейін және одан жоғары кернеулі электр жабдығының нысандарын жөндеу сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 3 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

19. Электрқұрастырушы-реттеушініңеңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 3 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

20. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 3 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

21. Электрқұрастырушы-реттеушініңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 3 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

22. Электрқұрастырушы-реттеушініңқұзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 3 Қосымшасының 5 және 6 кестесінде көрсетілді.

Параграф 3. Электр қондырғыларына қызмет көрсету жөніндегі электр жөндеушісі

23. СБШ – 3 бойынша біліктілік деңгейі.

24. Мүмкін болатын лауазым атауы: электр қондырғыларына қызмет көрсету жөніндегі электр жөндеушісі, электр қондырғыларына қызмет көрсету бойынша электр жөндеушісі.

25. "Электр қондырғыларына қызмет көрсету жөніндегі электр жөндеушісі" кәсібі субъектіні электр қондырғыларына, әртүрлі қозғалтқыштарға, генераторларға, аккумуляторларға, зарядтау-тоғынан айыру және қуаттық қалқандарға, түзеткіштерге ағымдағы қызмет көрсету сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 4 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

26. Электр қондырғыларына қызмет көрсету жөніндегі электр жөндеушісініңеңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 4 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

27. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 4 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

28. Электр қондырғыларына қызмет көрсету жөніндегі электр жөндеушісініңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 4 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

29. Электр қондырғыларына қызмет көрсету жөніндегі электр жөндеушісініңқұзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 4 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 4. Электрмеханик

30. СБШ – 4 бойынша біліктілік деңгейі.

31. Мүмкін болатын лауазым атауы: электрмеханигі.

32. "Электрмеханик" кәсібі субъектіні қызмет көрсетілетін қондырғылар мен жабдықтардың дұрыс жай-күйін, авариясыз және сенімді жұмысын, олардың дұрыс пайдаланылуын, уақтылы және сапалы жөндеуді және жаңартуды қамтамасыз ету сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 5 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

33. Электрмеханиктіңеңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 5 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

34. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 5 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

35. Электрмеханиктіңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 5 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

36. Электрмеханиктіңқұзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 5 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 5. Гидромониторшы

37. СБШ – 3 бойынша біліктілік деңгейі.

38. Мүмкін болатын лауазым атауы: гидромониторшы.

39. "Гидромониторшы" кәсібі субъектіні жер мен тау жыныстарын дайындау, шаю, жуу, тасымалдау кезінде гидромониторды басқару сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 6 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

40. Гидромониторшыныңеңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 6 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

41. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 6 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

42. Гидромониторшыныңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 6 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

43. Гидромониторшыныңқұзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 6 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 6. Жер асты тау-кен құрастырушысы

44. СБШ – 3 бойынша біліктілік деңгейі.

45. Мүмкін болатын лауазым атауы: жер асты тау-кен құрастырушысы.

46. "Жер асты тау-кен құрастырушысы" кәсібі субъектіні тау машиналарының механикалық бөлігін (қазу және өту комбайндарын, қырғыш конвейерлерді, гидроланған бекіткіштер мен басқа да тау-кен жабдығы мен механизмдерін) құрастыру сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 7 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

47. Жер асты тау-кен құрастырушысыныңеңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 7 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

48. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 7 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

49. Жер асты тау-кен құрастырушысыныңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 7 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

50. Жер асты тау-кен құрастырушысыныңқұзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 7 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 7. Үздіксіз әрекет ететін көтеру-тасымалдау механизмдерінің құрастырушысы

51. СБШ – 3 бойынша біліктілік деңгейі.

52. Мүмкін болатын лауазым атауы: үздіксіз әрекет ететін көтеру-тасымалдау механизмдерінің құрастырушысы.

53. "Үздіксіз әрекет ететін көтеру-тасымалдау механизмдерінің құрастырушысы" кәсібі субъектіні үздіксіз әрекет ететін көтеру-көлік механизмдерін құрастыру сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 8 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

54. Үздіксіз әрекет ететін көтеру-тасымалдау механизмдерінің құрастырушысыныңеңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 8 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

55. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 8 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

56. Үздіксіз әрекет ететін көтеру-тасымалдау механизмдерінің құрастырушысыныңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 8 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

57. Үздіксіз әрекет ететін көтеру-тасымалдау механизмдерінің құрастырушысыныңқұзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 8 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 8. Локомотив (электровоз, дизельді пойыз) машинисінің көмекшісі

58. СБШ – 3 бойынша біліктілік деңгейі.

59. Мүмкін болатын лауазым атауы: электровоз машинисінің көмекшісі, дизельдіпойыз машинисінің көмекшісі.

60. "Локомотив (электровоз, дизельді пойыз) машинисінің көмекшісі" кәсібі субъектіні шахталық локомотивтерге (электровоздар мен дизельмен жүретін пойыздарға) техникалық қызмет көрсету және оларды күту, жанармай мөлшерін, электр энергиясын өлшеуіштердің көрсеткіштерін, рекуперацияны бақылау. Машинистің тапсырмасын орындау сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 9 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

61. Локомотив (электровоз, дизельді пойыз) машинисінің көмекшісініңеңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 9 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

62. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 9 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

63. Локомотив (электровоз, дизельді пойыз) машинисінің көмекшісініңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 9 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

64. Локомотив (электровоз, дизельді пойыз) машинисінің көмекшісініңқұзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 9 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

Параграф 9. Жер асты қондырғыларының машинисі

65. СБШ – 3 бойынша біліктілік деңгейі.

66. Мүмкін болатын лауазым атауы: Техник – механик, техник - технолог.

67. "Жер асты қондырғыларының машинисі" кәсібі субъектіні адамдар мен әртүрлі жүктерді, материалдар мен жабдықтарды тасымалдауға арналған әртүрлі жер асты қондырғыларын (механизмдерді, агрегаттарды) басқару сияқты негізгі функцияларды жүзеге асыруға байланысты міндеттерді білуге және істей алуға міндеттейді. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы осы КС 10 Қосымшасының 1 кестесінде көрсетілді.

68. Жер асты қондырғыларының машинисініңеңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар осы КС 10 Қосымшасының 2 кестесінде көрсетілді.

69. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі осы КС 10 Қосымшасының 3 кестесінде көрсетілді.

70. Жер асты қондырғыларының машинисініңорындайтын еңбек іс-әрекеттері және кәсіби стандарттың бірлігін сипаттайтын функционалдық картасы осы КС 10 Қосымшасының 4 кестесінде көрсетілді.

71. Жер асты қондырғыларының машинисініңқұзыреттеріне қойылатын талаптар осы КС 10 Қосымшасының 5 кестесінде көрсетілді.

4. Осы кәсіби стандарт негізінде берілетін сертификаттар түрлері

5. Кәсіби стандартты әзірлеушілер "Personnel Recruitment Center "Career-Holdings" ЖШС

6.Келісу парағы Ұй­ым ата­уы Ке­лі­сі­л­ген кү­ні Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы ин­ду­стрия және жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар ми­ни­стр­лі­гі­нің тех­ни­ка­лық және кә­сіп­тік бі­лім­ді және кадр­лар да­яр­ла­уды да­мы­ту бой­ын­ша са­ла­лық ке­ңес

7. Кәсіптік стандарттың сараптамасы және тіркелуі Осы кәсіптік стандарт ____________________ бекітілді және тіркелді. Кәсіптік стандарттар тізіліміне енгізілді. Тіркеу № ___________ Хат (хаттама) № ___________ Күні__________________

"Тау-кен электр ме­ха­ни­ка­лық жаб­дық­тар­ды жөн­деу және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту" кә­сі­би стан­дар­ты­на 1 Қо­сым­ша Еңбек қызметінің түрлері, кәсіптер, біліктілік деңгейлері р/с№ Қыз­мет түр­ле­рі­нің ата­уы Ең­бек на­ры­ғы­ның үр­ді­сі ес­ке­рі­л­ген ма­ман­дық ата­уы 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік жік­те­уі­шіне сәй­кес кә­сіп ата­уы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі 1. Құ­ра­с­ты­ру, бөл­шек­теу, жөн­деу, сы­нау, әр­түр­лі мақ­сат­та­ғы және күр­де­лі­лі­гі әр­түр­лі дең­гей­де­гі тау-кен жабды­ғын пай­да­ла­ну­ға тап­сы­ру Жер асты элек­тр­сле­са­ры Жер асты элек­тр­сле­са­ры, ке­зек­ші және жаб­дық­тар­ды жөн­деу бой­ын­ша элек­тр­сле­сарь, ав­то­ма­ти­ка­ны және өл­шеу құ­рал­да­рын жөн­деу және қыз­мет көр­се­ту бой­ын­ша элек­тр­сле­сарь, тау асты­нан жаб­дық­та­ры­ның элек­тр­сле­са­ры – құ­ра­с­ты­ру­шы­сы 3-4 2. Жай және күр­де­лі қор­ға­ну түр­ле­рі бар 10 кВ дей­ін және одан жо­ға­ры кер­не­улі электр жабды­ғы­ның ны­сан­да­рын жөн­деу Элек­тр­құ­ра­с­ты­ру­шы-рет­те­у­ші Элек­тр­құ­ра­с­ты­ру­шы– рет­те­у­ші, Элек­тр­құ­ра­с­ты­ру­шы және рет­те­у­ші 3-4 3. Электр қон­дыр­ғы­ла­ры­на, әр­түр­лі қоз­ғалт­қы­штар­ға, ге­не­ра­тор­лар­ға, ак­ку­му­ля­тор­лар­ға, за­ряд­тау-то­ғы­нан ай­ы­ру және қу­ат­тық қал­қан­дар­ға, тү­зет­кіш­тер­ге ағым­да­ғы қыз­мет көр­се­ту Электр қон­дыр­ғы­ла­ры­на қыз­мет көр­се­ту жө­нін­де­гі электр жөн­де­у­ші­сі Электр қон­дыр­ғы­ла­ры­на қыз­мет көр­се­ту жө­нін­де­гі электр жөн­де­у­ші­сі, электр қон­дыр­ғы­ла­ры­на қыз­мет көр­се­ту бой­ын­ша электр жөн­де­у­ші­сі 3 4. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін қон­дыр­ғы­лар мен жаб­дық­тар­дың дұ­рыс жай-күй­ін, ава­ри­я­сыз және се­нім­ді жұ­мысын, олар­дың дұ­рыс пай­да­ла­ны­луын, уақ­ты­лы және са­па­лы жөн­де­уді және жа­ңар­ту­ды қам­та­ма­сыз ету Электр­ме­ха­ни­гі Электр­ме­ха­ни­гі 4 5. Жер мен тау жы­ны­ста­рын дай­ын­дау, шаю, жуу, та­сы­мал­дау ке­зін­де гид­ро­мо­ни­тор­ды бас­қа­ру Гид­ро­мо­ни­тор­шы Гид­ро­мо­ни­тор­шы 3 6. Тау ма­ши­на­ла­ры­ның ме­ха­ни­ка­лық бө­лі­гін (қа­зу және өту ком­байн­да­рын, қыр­ғыш кон­вей­ер­лер­ді, гид­ро­лан­ған бе­кіт­кіш­тер мен бас­қа да тау-кен жабды­ғы мен ме­ха­низмде­рін)құ­ра­с­ты­ру Жер асты тау-кен құ­ра­с­ты­ру­шы­сы Жер асты­тау-кен құ­ра­с­ты­ру­шы­сы 3 7. Үз­дік­сіз әре­кет ете­тін кө­те­ру-кө­лік ме­ха­низмде­рін құ­ра­с­ты­ру. Үз­дік­сіз әре­кет ете­тін кө­те­ру-та­сы­мал­дау ме­ха­низмде­рі­нің құ­ра­с­ты­ру­шы­сы Үз­дік­сіз әре­кет ете­тін кө­те­ру-та­сы­мал­дау ме­ха­низмде­рі­нің құ­ра­с­ты­ру­шы­сы 3 8. Шах­та­лық ло­ко­мо­тив­тер­ге (элек­тро­воз­дар мен ди­зель­мен жү­ре­тін пой­ы­здар­ға) тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және олар­ды кү­ту, жа­нар­май мөл­ше­рін, электр энер­ги­я­сын өл­ше­уіш­тер­дің көр­сет­кіш­те­рін, ре­ку­пе­ра­ци­я­ны ба­қы­лау. Ма­ши­ни­стің тап­сыр­ма­сын орын­дай­ды Ло­ко­мо­тив (элек­тро­воз, ди­зель­ді пой­ыз) ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі элек­тро­воз ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі, ди­зель­ді­пой­ыз ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі 3 9. Адам­дар мен әр­түр­лі жүк­тер­ді, ма­те­ри­ал­дар мен жаб­дық­тар­ды та­сы­мал­да­у­ға ар­нал­ған әр­түр­лі жер асты қон­дыр­ғы­ла­рын (ме­ха­низмдер­ді, аг­ре­гат­тар­ды) бас­қа­ру Жер асты қон­дыр­ғы­ла­ры­ның ма­ши­ни­сі Кө­те­ру ма­ши­на­сы­ның ма­ши­ни­сі, кон­вей­ер ма­ши­ни­сі, жүк ти­еу ма­ши­ни­сі, ком­прес­сор­лық қон­дыр­ғы­лар­дың ма­ши­ни­сі, ва­ку­ум­дық қон­дыр­ғы­лар­дың ма­ши­ни­сі, сор­ғыш қон­дыр­ғы­лар­дың ма­ши­ни­сі 3

"Тау-кен электр ме­ха­ни­ка­лық жаб­дық­тар­ды жөн­деу және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту" кә­сі­би стан­дар­ты­на 2 Қо­сым­ша Жер асты электрслесары 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 8283 "Жер асты элект­сле­са­ры" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бі­лі­мі 04 шы­ға­ры­лым "Тау-кен және тау-кен құ­ры­лы­сы жұ­мыста­ры­на ор­тақ ма­ман­дық­тар". ҚР ЕХ­ӘҚМ 2013. 19.04. №180-ө-м (ӘМ №8463 2013.15.05.) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Жер асты элект­сле­са­ры СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА бой­ын­ша раз­ряд­та­ры 3 3 4 4-5 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Тау-кен кә­сі­по­рын­да­ры Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Жер асты ең­бек жағ­дайы. Ауыр кө­те­ру, тө­мен неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, шаң және ылғал­ды­лық Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше та­лап­та­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі 2-дең­гей­де 1 жыл 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі 3-дең­гей­де 2 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Тау-кен жабды­ғын тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ге және жөн­де­у­ге дай­ын­дау 2 Әр­түр­лі мақ­сат­та­ғы және күр­де­лі­лі­гі әр­түр­лі дең­гей­де­гі тау-кен жабды­ғын құ­ра­с­ты­ру, бөл­шек­теу, жөн­деу, рет­теу 3 Тау-кен жабды­ғын сы­нау және пай­ла­ла­ну­ға бе­ру және іле­с­пе құ­жат­та­ма­ны ре­сім­деу 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры жиын­тығы Жұ­мысқа жі­бе­ру қа­ғи­да­ла­ры 1-1): Тау-кен жабды­ғын сөн­ді­ру 1-2) Тау-кен жабды­ғын тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ге және жөн­де­у­ге дай­ын­дау (шаң мен кір­ден та­за­лау, жаб­дық­тар­ға қол жет­кі­зу­ді қам­та­ма­сыз ету және т.б.) 1-3) Тау-кен жабды­ғы­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу үшін элек­тр­сле­са­ры­ның жұ­мыс ор­нын дай­ын­дау 2 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры жиын­тығы Ти­іс­ті тау-кен жабды­ғы мен өл­шеу құ­рал­да­рын құ­ра­с­ты­ру, бөл­шек­теу, жөн­деу және рет­теу қа­ғи­да­ла­ры мен тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­сы 2-1) Тау-кен жабды­ғын бөл­шек­теу 2-2) Тау-кен жабды­ғын жөн­деу және рет­теу – ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­да­рын: ма­но­метр­лер­ді, вольт­метр­лер­ді, ам­пер­метр­лер­ді ауы­сты­ру және қо­су 2-3) Қай­та жа­са­у­шы қон­дыр­ғы­лар­ға, кі­ші стан­ци­я­лар­ға, СОБ (сиг­нал бе­ру, ор­та­лық­тан­ды­ру және бл­ок­тау) және рельс кө­лі­гін ав­то­мат­ты бағ­дар­шам­дық бл­ок­тау (АББ)құ­рал­да­ры­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту. 2-4) Күр­де­лі ма­ши­на­лар­дың ме­ха­ни­ка­лық және элек­тр­лік бө­лік­те­ріне, түй­ін­дер мен ме­ха­низмдер­ге, ап­па­ра­ту­ра­лар­ға, ба­қы­лау өл­шеу ас­пап­та­ры­на, ав­то­мат­тық әре­кет­тер­дің қон­дыр­ғы­ла­ры­на, те­ле­ме­ха­ни­ка құ­рал­да­ры­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту 2-5) Ай­рық­ша күр­де­лі ма­ши­на­лар­ға, түй­ін­дер мен ме­ха­низмдер­ге, ап­па­рат­тар­ға, ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту. Элек­трон­дық, те­ле­ме­ха­ни­ка­лық, ра­дио­ре­ле­лік ап­па­ра­ту­ра­лар­дың ав­то­мат­ты жүй­е­ле­рін, дат­чик­тер­дің изо­топ­тық ре­ле­ле­рін, асин­хрон­дық-син­хрон­дық рет­те­ле­тін электр же­тек­те­рін рет­теу және сы­нау 2-6) Ай­рық­ша күр­де­лі ап­па­рат­тар­ға, ма­ши­на­лар­ға, ме­ха­низмдер­ге, элек­трон­дық бас­қа­ру жүй­е­ле­рі мен схе­ма­ла­ры бар электр же­тек­те­ріне тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту. Ти­ри­строн­дық қоз­ды­ру­дың элек­трон­дық бл­ок­та­рын, ша­ғын про­цес­сор­лық бағ­дар­ла­ма­ла­на­тын ба­қы­ла­у­шы­лар­дың ба­за­сын­да рет­те­ле­тін электр же­тек­те­рі­нің ав­то­мат­ты жүй­е­сін рет­теу және сы­нау. 3 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры жиын­тығы Ти­іс­ті тау-кен жабды­ғын сы­нау және тап­сы­ру­дың қа­ғи­да­ла­ры мен тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­сы 3-1) Тау-кен жабды­ғын сы­нау және пай­да­ла­ну­ға бе­ру 3-2) Іле­с­пе құ­жат­та­ма­ны рет­теу 5 Кесте. СБШ 3-деңгейі жер астыэлектрслесары құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би­қү­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лім 1-1) 1-2) 1-3) 2-1) 2-2) 2-3) 3-1) 3-2) Тау-кен жабды­ғы­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу үшін тех­ни­ка­лық және бас­қа қо­сал­қы құ­рал­дар­ды дай­ын­дау про­це­сте­рін іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен тек­се­ру-өл­шеу құ­рал­дар­мен жұ­мыс іс­те­уде­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар Қыз­мет көр­се­те­тін ма­ши­налр, ме­ха­низ­см­дер және электр ап­па­ра­ту­ра­ның мақ­са­ты, тех­ни­ка­лық си­патта­ма­сы, олар­дың тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­і­нің нор­ма­ла­ры мен кө­лем­де­рі 6 Кесте. СБШ 4-деңгейі жер астыэлектрслесары құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би­қү­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лі­мі 2-4) 2-5) 2-6) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, тау-кен жабды­ғы­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және жөн­деу үшін тех­ни­ка­лық және бас­қа қо­сал­қы құ­рал­дар­ды дай­ын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен, тек­се­ру-өл­шеу құ­рал­дар­мен жұ­мыс іс­те­уде­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар Қыз­мет көр­се­те­тін ма­ши­на­лар, ме­ха­низмдер және электр ап­па­ра­ту­ра­ның мақ­са­ты, тех­ни­ка­лық си­патта­ма­сы, олар­ға тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту нор­ма­ла­ры мен кө­лем­де­рі

"Тау-кен электр ме­ха­ни­ка­лық жаб­дық­тар­ды жөн­деу және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту" кә­сі­би стан­дар­ты­на 3 Қо­сым­ша Электрқұрастырушы-реттеуші 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7137 "Сле­сарь­лер мен құ­ры­лыс элек­тро­сле­сарь­ле­рі, элек­тро­мон­та­ж­шы­лар және тек­тес кә­сіп­тер" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бі­лі­мі - БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Элек­тр­құ­ра­с­ты­ру­шы-рет­те­у­ші (Жұ­мыс­шы ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 19798, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. №181-п бұй­ры­ғы) СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА раз­ряд­та­ры 3 4 4 5-6 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Тау-кен кә­сі­по­рын­да­ры Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Жер асты ең­бек жағ­дай­ла­ры. Ауыр кө­те­ру, ауа­ның тө­мен және жо­ға­ры тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­ды­лық, күн сәу­ле­сі­нің тү­суі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше та­лап­та­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Та­лап етіл­мей­ді 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі 3-дең­гей­де 1жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Тау-кен кә­сі­пор­нын электр­мен жаб­дық­та­у­объ­ек­ті­ле­рін рет­те­у­ге дай­ын­дау 2 Қор­ға­ну­дың жай және күр­де­лі түр­ле­рі бар 10 кВ дей­ін және жо­ға­ры кер­не­улі электр­мен жаб­дық­та­у­объ­ек­ті­ле­рін рет­теу 3 Электр­мен жаб­дық­та­у­объ­ек­ті­ле­рін пай­да­ла­ну­ға бе­ру және ти­іс­ті іле­с­пе құ­жат­тар­ды ре­сім­деу 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры жиын­тығы Электр қон­дыр­ғы­ла­ры­ның қа­ғи­да­ла­ры 1-1) Электр қо­рек­тен­ді­ру көз­де­рі­нен электр­мен жаб­дық­та­у­объ­ек­ті­ле­рін ағы­ту 1-2) Электр­мен жаб­дық­та­у­объ­ек­ті­ле­рін рет­те­у­ге дай­ын­дау (шаң-то­заң­нан та­за­лау, жаб­дық­қа қол­же­тім­ді­лік­ті қам­та­ма­сыз ету және т.б.) 1-3) Электр­мен жаб­дық­та­у­объ­ек­ті­ле­рін рет­теу үшін электр құ­ра­с­ты­ру – рет­те­у­ші­нің жұ­мыс ор­нын дай­ын­дау 2 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры жиын­тығы Күр­де­лі­лі­гі әр­түр­лі электр­мен жаб­дық­та­у­объ­ек­ті­ле­рін рет­теу қа­ғи­да­ла­ры мен тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­сы. Рет­теу жұ­мыста­ры­ның өн­ді­рі­сі ке­зін­де өл­шеу және сы­нау схе­ма­ла­ры. Электр қон­дыр­ғы­ла­рын ор­на­ту қа­ғи­да­ла­ры 2-1) Тау кә­сі­пор­ны­ның 1 кВ дей­ін кер­не­улі электр­мен жаб­дық­та­у­объ­ек­ті­ле­рін, сон­дай-ақ бас­қа­ру­дың жай схе­ма­ла­ры бар 1 кВ дей­ін кер­не­улі ауы­спа­лы­т­оқ­тың электр же­тек­те­рін рет­теу 2-2) Ам­пер­метр­лер­ді, вольт­метр­лер­ді, есеп­теу құ­рал­да­рын, оқ­ша­у­ла­удың ба­қы­лау ас­пап­та­рын қо­су­ды тек­се­ру. Ав­то­мат­ты сөн­дір­гіш­тер мен маг­нит­ті қо­сқы­штар­да­ғы мак­си­маль­ды және жы­лу қор­ға­ны­ста­рын тек­се­ру. Қы­сқа тұй­ық­тау ро­то­ры­мен электр же­тек­те­рін бас­қа­ру схе­ма­сын тек­се­ру. Тоқ пен кер­не­удің электр маг­нит­тік ре­ле­ле­рін икем­деу. 2-3) Өн­ді­рі­стік және аза­мат­тық құ­ры­лы­ста қор­ға­ну­дың жай түр­ле­рі бар 10 кВ дей­ін кер­не­улі элек­тр­жаб­дық­тау объ­ек­ті­ле­рін рет­теу. 10 кВ дей­ін кер­не­улі ті­ке­лей қо­са­тын ауы­спа­лы тоқ­тың электр же­тек­те­рін рет­теу 2-4) Тау кә­сі­по­рын­да­рын­да ре­ле­лік қор­ға­ну­дың күр­де­лі түр­ле­рі бар 10 кВ дей­ін кер­не­улі электр жабды­ғы­ның объ­ек­ті­ле­рін рет­теу. Бас­қа­ру мен рет­те­удің ре­ле­лік-кон­так­тор­лық схе­ма­сы бар тұ­рақ­ты тоқ­тың электр же­тек­те­рін ав­то­ма­ти­ка эле­мент­те­рі­мен 10 кВ дей­ін кер­не­улі ауы­спа­лы тоқ­тың электр же­тек­те­рін рет­теу. Қу­ат транс­фор­ма­тор­лар мен қоз­ғалт­қы­штар­дың ба­ғыт­тал­ған қор­ға­нуы, са­ра­лан­ған қор­ға­нуы бар 10 кВ дей­ін кер­не­улі фи­дер­лер­ді рет­теу 2-5) Қу­ат­ты­лы­ғы 1000 кВА дей­ін және кер­не­уі10 кВ дей­ін жиын­тық­тық транс­фор­ма­тор­лық қо­сал­қы стан­ци­я­лар­ды (ЖТҚС) ре­ле­лік қор­ғау және бас­қа­ру схе­ма­ла­рын тек­се­ру. Дис­пет­чер­лік бас­қа­ру мен электр­мен жаб­дық­тау және ағым­дық-кө­лік­тік жүй­е­лер­дің объ­ек­ті­ле­рі­нің сиг­нал бе­ру­ін рет­теу. Тө­мен раз­ряд­ты электр құ­ра­с­ты­ру­шы-рет­те­у­ші­лер­ді бас­қа­ру. 2-6) Тұ­рақ­ты тоқ­тың рет­тел­мей­тін көз­де­рін: қо­рек­тен­ді­ру бл­ок­та­рын (ВПТ, БПН), ак­ку­му­ля­тор ба­та­ре­я­ла­рын рет­теу. Қу­ат­тық транс­фор­ма­тор­лар мен қоз­ғалт­қы­штар­дың күр­де­лі са­ра­лан­ған және ба­ғыт­тал­ған қор­ға­ну­ла­рын рет­теу. Тұ­рақ­ты тоқ­ты же­дел бас­қа­ру­дың, қай­та жа­сай­тын аг­ре­гат­тық ма­ши­на­лар­дың және 500 кВт дей­ін жар­ты­лай же­тек­ті рет­тел­мей­тін, қу­ат­ты­лы­ғы 500 кВт жо­ға­ры қай­та жа­сау аг­ре­гат­та­ры­ның күр­де­лі схе­ма­ла­рын рет­теу. Тө­мен раз­ряд­ты электр құ­ра­с­ты­ру­шы-рет­те­у­ші­лер­ді бас­қа­ру. 3 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры жиын­тығы Ти­іс­ті тау-кен жабды­ғын сы­нау және тап­сы­ру қа­ғи­да­ла­ры мен тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­сы 3-1) Ауы­сым­ды қа­был­дау және тап­сы­ру бой­ын­ша, жұ­мыс ор­нын, құ­рал­дар­ды, ас­пап­тар­ды жи­нау бой­ын­ша, сон­дай-ақ олар­дың ти­іс­ті жағ­дай­да ұстау, жаб­дық­ты та­за­лау бой­ын­ша жұ­мыстар 3-2) Электр жабды­ғы­ның объ­ек­ті­ле­рін сы­нау және пай­да­ла­ну­ға бе­ру 3-3) Бе­кі­ті­л­ген тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны ен­гі­зу.

5. Кесте. СБШ 3-деңгейі электрқұрастырушы-реттеуші құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би­қү­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лі­мі 1-1) 1-2) 1-3) 3-1) 3-2) 3-3) Тау-кен кә­сі­пор­ны­ның электр­мен жаб­дық­тау объ­ек­ті­ле­рін рет­теу жұ­мыста­рын іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен тек­се­ру-өл­шеу құ­рал­дар­мен жұ­мыс іс­те­уде­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар Электр тех­ни­ка­сы­ның негіз­де­рі. Электр өл­шеу құ­рал­да­рын, электр ма­ши­на­ла­ры мен ап­па­рат­тар­дың қол­да­ны­лу мақ­са­ты және әре­кет ету қа­ғи­да­ты. Электр схе­ма эле­мент­те­рі­нің шар­тты гра­фи­ка­лық бел­гі­ле­рі. 2-1) 2-2) 2-3) Тау-кен кә­сі­пор­ны­ның электр­мен жаб­дық­тау объ­ек­ті­ле­рін рет­теу жұ­мыста­рын іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­да­ры­мен және ап­па­ра­ту­ра­мен, дәне­кер­ле­у­ші және бас­қа да құ­ра­с­ты­ру­шы ас­пап­тар­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс дағ­ды­ла­ры. Электр тіз­бек­те­рін құ­ра­с­ты­ру­дың негіз­гі әді­сте­рі Мак­си­мал­ды тоқ және жы­лу қор­ға­ну­ла­рын қол­да­ны­лу мақ­са­ты, әре­кет ету қа­ғи­дат­та­ры және ұй­ым­да­сты­ру. Же­ңіл электр схе­ма­ла­ры мен ап­па­рат­та­рын тек­се­ру және икем­деу әді­сте­рі. Рет­теу жұ­мыста­ры­ның өн­ді­рі­сі ке­зін­де­гі өл­шеу және сы­нау схе­ма­ла­ры. Электр қон­дыр­ғы­ла­рын құ­ру қа­ғи­да­ла­ры. 6 Кесте. СБШ 4-деңгейі электрқұрастырушы-реттеуші құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би­қү­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лі­мі 2-4) 2-5) 2-6) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, тау-кен кә­сі­пор­ны­ның электр­мен жаб­дық­тау объ­ек­ті­ле­рін рет­теу бой­ын­ша негіз­гі функ­ци­я­ла­рын іс­ке асы­ру үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­да­ры­мен және ап­па­ра­ту­ра­мен, дәне­кер­ле­у­ші және бас­қа да құ­ра­с­ты­ру­шы ас­пап­тар­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс дағ­ды­ла­ры. Электр тіз­бек­те­рін құ­ра­с­ты­ру­дың негіз­гі әді­сте­рі Ав­то­ма­ти­ка және жар­ты­лай же­тек­ті тех­ни­ка негіз­де­рі. Электр ма­ши­на­ла­ры мен ап­па­рат­та­ры­ның құ­ры­лы­мы және олар­ды құ­ру. Электр­мен жаб­дық­тау және ауы­спа­лы тоқ­тың электр же­тек­те­рі­нің схе­ма­ла­ры. Ре­ле­лік қор­ға­ну мен ауы­спа­лы тоқ­тың электр же­тек­те­рін қо­са ал­ған­да, электр­мен жаб­дық­та­у­объ­ек­ті­ле­рі­ніңэлектр жабды­ғын рет­теу әді­сте­рі. Рет­теу ке­зін­де пай­да­ла­ны­ла­тын ас­пап­тар­дың­түр­ле­рі мен тех­ни­ка­лық си­патта­ма­сы

"Тау-кен электр ме­ха­ни­ка­лық жаб­дық­тар­ды жөн­деу және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту" кә­сі­би стан­дар­ты­на 4 Қо­сым­ша Электр қондырғыларына қызмет көрсету жөніндегі электр жөндеушісі 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7137 "Сле­сарь­лер мен құ­ры­лыс элек­тро­сле­сарь­ле­рі, элек­тро­мон­та­ж­шы­лар және тек­тес кә­сіп­тер" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бі­лі­мі - БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Электр жабды­ғы­на қыз­мет көр­се­ту жө­нін­де­гі электр жөн­де­у­ші­сі (Жұ­мыс­шы ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 19798, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. №181-п бұй­ры­ғы) СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА раз­ряд­та­ры 3 2-6 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Тау-кен кә­сі­по­рын­да­ры Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Жер асты ең­бек жағ­дайы. Ауыр кө­те­ру, тө­мен неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, шаң және ылғал­ды­лық Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше та­лап­та­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі - 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Электр қон­дыр­ғы­сын ағым­да­ғы қыз­мет көр­се­ту­ге дай­ын­дау 2 Электр қон­дыр­ғы­ла­ры­на, әр­түр­лі қоз­ғалт­қы­штар­ға, ге­не­ра­тор­лар­ға, ак­ку­му­ля­тор­лар­ға, за­ряд­тау-то­ғы­нан ай­ы­ру және қу­ат­тық қал­қан­да­ры­на, тү­зет­кіш­тер­ге ағым­да­ғы қыз­мет көр­се­ту 3 Орын­да­ла­тын жұ­мыстар бой­ын­ша электр қон­дыр­ғы­ла­рын пай­да­ла­ну­ға бе­ру және тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры жиын­тығы Электр қон­дыр­ғы­ла­рын құ­ру қа­ғи­да­ла­ры 1-1) Электр қон­дыр­ғы­сын электр қо­рек­тен­ді­ру­ден ажы­ра­ту 1-2) Электр қон­дыр­ғы­сын ағым­да­ғы қыз­мет көр­се­ту­ге дай­ын­дау (шаң-то­заң­нан та­за­лау, жаб­дық­қа өту­ді қам­та­ма­сыз ету және т.б.) 1-3) Электр қон­дыр­ғы­ла­ры­на қыз­мет көр­се­ту бой­ын­ша электр мон­те­рі­нің жұ­мыс ор­нын дай­ын­дау 2 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры жиын­тығы Күр­де­лі­лі­гі әр­түр­лі электр қон­дыр­ғы­ла­ры­на ағым­да­ғы қыз­мет көр­се­ту қа­ғи­да­ла­ры және тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­сы. 2-1) Жаб­дық жұ­мысын­да­ғы ақа­у­лар­ды ас­пап­тар­дың же­ке­ле­ген бел­гі­ле­рі мен көр­сет­кіш­те­рі бой­ын­ша анық­тау 2-2) Қоз­ғалт­қы­штар­да­ғы күр­де­лі емес за­қым­дар­ды жөн­деу. Жаб­дық­тың жар­ты­лай бөл­шек­теу және же­ке­ле­ген түй­ін­де­рін та­за­лау. Электр жа­рық­тан­ды­ру­ды құ­ра­с­ты­ру бой­ын­ша жұ­мыстар­ды орын­дау. Орын­дал­ған жұ­мыстар бой­ын­ша тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу. 2-3) Ло­ги­ка­лық эле­мент­тер­де күр­де­лі схе­ма­лар­мен ке­піл­ден­ді­рі­л­ген қо­рек­тен­ді­ру­дің ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған көз­де­рі­мен электр жабды­ғы­на қыз­мет көр­се­ту, тү­зе­ту – ин­вер­тор­лық қон­дыр­ғы­лар­ды, со­ның ішін­де ин­те­грал­дық схе­ма­лар­ды пай­да­ла­на оты­рып. Қа­шық­тық­тан бас­қа­ра оты­рып, ав­то­мат­тан­ды­ры­л­ған жаб­дық­та­ғы за­қым­дар­ды анық­тау, бас­қа­ру жүй­е­сін­де, бл­ок­тау мен сиг­нал бе­ру­де, жаб­дық­тың са­па­лық көр­сет­кіш­те­ріне электр өл­шеу жүр­гі­зу­мен. Электр қо­рек­тен­ді­ру қон­дыр­ғы­ла­ры­на қыз­мет көр­се­ту. 3 3-1) Ауы­сым­ды қа­был­дау және тап­сы­ру бой­ын­ша, жұ­мыс ор­нын, құ­рал­дар­ды, ас­пап­тар­ды, та­за­лау, сон­дай-ақ олар­ды ти­іс­ті жағ­дай­да ұстау, жаб­дық­тар­ды та­за­лау бой­ын­ша жұ­мыстар 3-2) Электр­мен жаб­дық­тау ны­сан­да­рын сы­нау және пай­да­ла­ну­ға бе­ру 3-3) Орын­да­ла­тын жұ­мыстар бой­ын­ша тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ны жүр­гі­зу 5 Кесте. СБШ 3-деңгейі электр қондырғыларына қызмет көрсету жөніндегі электрслесары құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би­қү­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лі­мі 1-1) 1-2) 1-3) 3-1) 3-2) 3-3) Түр­лі күр­де­лі­лік­ті тау-кен электр қон­дыр­ғы­ла­ры­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ге дай­ын­дау про­це­сте­рін іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­да­ры­мен және ап­па­ра­ту­ра­мен, дәне­кер­ле­у­ші және бас­қа да құ­ра­с­ты­ру­шы ас­пап­тар­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс дағ­ды­ла­ры. Электр тіз­бек­те­рін құ­ра­с­ты­ру­дың негіз­гі әді­сте­рі Электр тех­ни­ка­сы және жы­лу тех­ни­ка­сы бой­ын­ша қа­ра­пай­ым мә­лі­мет­тер. Қоз­ғалт­қы­штар­дың, ге­не­ра­тор­лар­дың, ак­ку­му­ля­тор­дың, тү­зет­кіш­тер­дің, қу­ат­тық және за­ряд­тық-то­ғы­нан ажы­ра­ту қал­қан­да­ры­ның жұ­мыс қа­ғи­дат­та­ры. Өл­шеу құ­рал­да­рын құ­ру және қол­да­ны­лу мақ­са­ты. Ак­ку­му­ля­тор ба­та­ре­я­ла­ры­ның жұ­мыс ре­жим­де­рі. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін электр қон­дыр­ғы­ла­рын тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры. 2-1) 2-2) 2-3) Түр­лі күр­де­лі­лік­ті тау-кен электр қон­дыр­ғы­ла­ры­на тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ге дай­ын­дау про­це­сте­рін іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Ба­қы­лау-өл­шеу құ­рал­да­ры­мен және ап­па­ра­ту­ра­мен, дәне­кер­ле­у­ші және бас­қа да құ­ра­с­ты­ру­шы ас­пап­тар­мен прак­ти­ка­лық жұ­мыс дағ­ды­ла­ры. Электр тіз­бек­те­рін құ­ра­с­ты­ру­дың негіз­гі әді­сте­рі Электр жаб­дық­та­ры мен электр қон­дыр­ғы­ла­рын тех­ни­ка­лық пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры; электр қон­дыр­ғы­ла­ры­ның құ­ра­мы­на кі­ре­тін бар­лық жаб­дық­тар­дың, со­ның ішін­де ке­піл­ден­ді­рі­л­ген қо­рек­тен­ді­ру көз­де­рі­нің, кез кел­ген күр­де­лі схе­ма­ла­ры бар тү­зет­кіш қон­дыр­ғы­ла­ры­ның, бас­қа­ру схе­ма­ла­ры мен ак­ку­му­ля­тор ба­та­ре­я­ла­ры­ның қо­сым­ша эле­мент­те­рі­нің ком­му­та­ция жүй­е­ле­рі ав­то­ма­ти­ка­сы­ның, кер­неу тұ­рақ­тан­дыр­ғы­шта­ры схе­ма­ла­ры­ның, ав­то­мат­ты рет­теу схе­ма­ла­ры мен олар­ды рет­теу тә­сіл­де­рі схе­ма­ла­ры­ның жұ­мыс қа­ғи­дат­та­ры және олар­ды құ­ру

"Тау-кен электр ме­ха­ни­ка­лық жаб­дық­тар­ды жөн­деу және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту" кә­сі­би стан­дар­ты­на 5 Қо­сым­ша Электрмеханик 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 3113 - "Электр ме­ха­ни­гі" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бі­лі­мі - БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық - СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА раз­ряд­та­ры - - Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар Электр­ме­ха­ни­гі (Жұ­мыс­шы ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 24419, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. №181-п бұй­ры­ғы) 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Тау-кен кә­сі­по­рын­да­ры Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Жер асты ең­бек жағ­дайы. Ауыр кө­те­ру, тө­мен неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, шаң және ылғал­ды­лық Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше та­лап­та­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 4 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз ор­та буын ма­ма­ны­ның бі­лік­ті­лі­гі 3-де­ңе­гй­де 1 жыл 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) № тру­до­вой функ­ции На­име­но­ва­ние тру­до­вой функ­ции (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Тау-кен жабды­ғын тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту­ге, жөн­де­у­ге және мо­дер­ни­за­ци­я­ла­у­ға дай­ын­дау. 2 Қыз­мет көр­се­те­тін жаб­дық­тар мен қон­дыр­ғы­лар­дың ақа­у­сыз жағ­дай­ын, ава­ри­я­сыз және се­нім­ді жұ­мыс іс­те­уін, олар­дың дұ­рыс қол­да­ны­луын, мер­зім­ді са­па­лы жөн­де­лу­і­мен мо­дер­ни­за­ци­я­сын қам­та­ма­сыз ету 3 Се­нім­ді­лік­ті арт­ты­ру, бе­кі­ті­л­ген тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­дың жұ­мыс іс­теу са­па­сы, қол­да­ны­с­та­ғы қон­дыр­ғы­лар­ды мең­ге­ру және мо­дер­ни­за­ция жө­нін­де іс-ша­ра­лар әзір­леу. 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) ең­бек функ­ци­я­сы№ Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры жиын­тығы Тау-кен жабды­ғы мен қон­дыр­ғы­ла­рын пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры 1-1) Тау-кен жабды­ғы мен қон­дыр­ғы­ла­ры­ның жұ­мыс шар­тта­рын зер­де­лей­ді, мер­зі­мі­нен бұ­рын то­зу се­беп­те­рін анық­тай­ды, олар­дың ал­дын алу және жою бой­ын­ша ша­ра­лар қа­был­дай­ды. 1-2) Бұл жаб­дық­тар мен қон­дыр­ғы­лар­ды пай­да­ла­на­тын қыз­мет­кер­лер­ге олар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры мен өн­ді­рі­стік жа­ра­қат­тың ал­дын алу бой­ын­ша ша­ра­лар қа­ғи­да­ла­ры ту­ра­лы нұс­қау бе­ре­ді 1-3) Жаб­дық­тың за­қым­да­лу се­беп­те­рін тек­се­ру­ге және апат­тар мен өн­ді­рі­стік жа­ра­қат­тар­дың ал­дын алу бой­ын­ша іс-ша­ра­лар­ды әзір­ле­у­ге қа­ты­са­ды 2 2-2) Электр мон­тер­ле­рі­нің жұ­мысы­на бас­шы­лық ете­ді, олар ат­қа­ра­тын жұ­мыстар­дың са­па­сын, тех­но­ло­ги­я­ны сақ­та­уды, тех­ни­ка қа­уіп­сіз­ді­гі, ең­бек­ті қор­ғау, өн­ді­рі­стік са­ни­та­рия мен өрт қа­уіп­сіз­ді­гі бой­ын­ша ере­же­лер­ді ба­қы­лай­ды. 2-1) Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін қон­дыр­ғы­лар­дың дұ­рыс жай-күй­ін, ава­ри­я­сыз және се­нім­ді жұ­мысты, олар­ды дұ­рыс пай­да­ла­ну­ды, қа­зір­гі за­ман­ғы са­па­лы жөн­деу мен жа­ңар­ту­ды қам­та­ма­сыз ете­ді. 2-3) Қон­дыр­ғы­лар­дың жұ­мысын­да­ғы ақа­у­лар­ды жо­ю­ға, олар­ды жөн­де­у­ге, электр тех­ни­ка­сы өл­ше­уіш­те­рі мен сы­нақ­та­рын құ­ра­с­ты­ру­ға және рет­те­у­ге қа­ты­са­ды.Бе­кі­ті­л­ген қон­дыр­ғы тү­рі бой­ын­ша тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту, жөн­деу, құ­ра­с­ты­ру және бас­қа да жұ­мыстар­дың про­гре­сив­ті әді­сте­рін иге­ре­ді және қол­да­ны­сқа ен­гі­зе­ді. 3 3-1) Жұ­мыс орын­да­рын ма­те­ри­ал­дар­мен, ши­кі­затпен, қо­сал­қы бөл­шек­тер­мен, өл­шеу құ­рал­да­ры­мен, қор­ға­ну құ­рал­да­ры­мен, ас­пап­тар­мен, тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­мен қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша ша­ра­лар қа­был­дай­ды. 3-2) Жаб­дық­тың за­қым­да­ну се­беп­те­рін зерт­те­у­ге және апат пен өн­ді­рі­стік жа­ра­қат­тың ал­дын алу бой­ын­ша іс-ша­ра­лар әзір­ле­у­ге қа­ты­са­ды 3-3) Қол­да­ны­с­та­ғы қон­дыр­ғы­лар­ды жа­ңар­ту­ды иге­ру­де бе­кі­ті­л­ген тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­дың се­нім­ді­лі­гін, жұ­мыс са­па­сын арт­ты­ру бой­ын­ша іс-ша­ра­лар әзір­ле­у­ге қа­ты­са­ды. 5 Кесте. СБШ 3-деңгейі электр механигі құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би­қү­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лі­мі 1-1) 1-2) 1-3) 3-1) 3-2) 3-3) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, қыз­мет көр­се­те­тін жаб­дық­тар мен қон­дыр­ғы­лар­дың жа­рам­ды жағ­дай­ын, ава­ри­я­сыз және се­нім­ді жұ­мыс іс­те­уін, олар­дың дұ­рыс қол­да­ны­луын, уа­қы­тын­да са­па­лы жөн­де­луі мен мо­дер­ни­за­ци­я­сын қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша негіз­гі ат­қа­рым­дар­ды іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен, тек­се­ру-өл­шеу құ­рал­дар­мен жұ­мыс іс­те­уде­гі прак­ти­ка­лық дағ­ды­лар. Электр тіз­бек­тер­де (же­лі­де) ақа­улық­ты та­бу­да прак­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе Электр тех­ни­ка­сы, ра­дио тех­ни­ка­сы, те­ле­ме­ха­ни­ка негіз­де­рі. Құ­рал­дар мен жаб­дық­тар­ды ор­на­ту, әре­кет ету қа­ғи­дат­та­ры, тех­ни­ка­лық си­патта­ма­сы және құ­ра­с­ты­ру ерекше­лік­те­рі. Қон­дыр­ғы­лар мен электр тех­ни­ка­лық өл­ше­уіш­тер­ді сы­нау қа­ғи­да­ла­ры мен тәр­ті­бі. Электр тех­ни­ка­лық құ­рал­дар­дың за­қым­да­ну түр­ле­рі және олар­ды жою әді­сте­рі. Электр құ­ра­с­ты­ру жұ­мыста­рын ұй­ым­да­сты­ру және өн­ді­ріс тех­но­ло­ги­я­сы. Қон­дыр­ғы­лар мен жаб­дық­тар­дың жа­ңа үл­гі­ле­рі бой­ын­ша ұста­ным схе­ма­ла­рын құ­ру тәр­ті­бі. 2-1) 2-2) 2-3) Ба­ғы­ны­шты қыз­мет­кер­лер­дің мін­дет­тер­ді өз ер­кі­мен бел­гі­ле­уін, нор­ма­лар­ды ұй­ым­да­сты­ру және іс­ке асы­ру­ды ба­қы­ла­у­ын, қыз­мет көр­се­те­тін жаб­дық­тар мен қон­дыр­ғы­лар­дың жа­рам­ды жағ­дай­ын, ава­ри­я­сыз және се­нім­ді жұ­мыс іс­те­уін, олар­дың дұ­рыс қол­да­ны­луын, уа­қы­тын­да са­па­лы жөн­де­луі мен мо­дер­ни­за­ци­я­сын қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша негіз­гі ат­қа­рым­дар­ды іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті көз­дей­тін, бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық-бас­қа­ру­шы­лық қыз­мет Жаб­дық пен құ­ры­л­ғы­лар­дың электр схе­ма­ла­рын, схе­ма­ла­рын оқу­дың прак­ти­ка­лық дағ­ды­ла­ры Электр ме­ха­ни­ка­сы­ның жұ­мысын рет­тей­тін бұй­рық­тар, нұс­қа­у­лар, өкім­дер, нұс­қа­у­лар мен бас­қа да нор­ма­тив­тік-өкім­дік құ­жат­тар

"Тау-кен электр ме­ха­ни­ка­лық жаб­дық­тар­ды жөн­деу және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту" кә­сі­би стан­дар­ты­на 6 Қо­сым­ша Гидромониторшы 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 8111 - "Гид­ро­мо­ни­тор­шы" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бі­лі­мі 04 шы­ға­ры­лым "Тау-кен және тау-кен құ­ры­лы­сы жұ­мыста­ры­на ор­тақ ма­ман­дық­тар". ҚР ЕХ­ӘҚМ 2013. 19.04. №180-ө-м(ӘМ №8463 2013.15.05.) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық гид­ро­мо­ни­тор­шы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА раз­ряд­та­ры 3 3-5 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Тау-кен кә­сі­по­рын­да­ры Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Жер асты және же­рү­сті ең­бек жағ­дайы. Ауыр кө­те­ру, тө­мен неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, шаң және ылғал­ды­лық, күн сәу­ле­сі­нің ра­ди­а­ци­я­сы Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше та­лап­та­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі - 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы 1 Гид­ро­мо­ни­тор­ды жұ­мысқа дай­ын­дау 2 То­пы­рақ пен тау жы­ны­ста­рын өң­деу (қо­па­ру, бұ­зу), шаю, та­сы­мал­дау ке­зін­де гид­ро­мо­ни­тор­ды бас­қа­ру 3 Жаб­дық­ты бөл­шек­теу және алаң­дық гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­дың сал­дар­ла­рын жою 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер 1 Гид­ро­мо­ни­тор Гид­ро­мо­ни­тор­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры 1-1) Гид­ро­мо­ни­тор­ды бөл­шек­теу, жи­нау, кө­ші­ру және те­ңе­сті­ру 1-2) Су та­рат­қыш пен өт­кі­зу сым­да­рын бөл­шек­теу, жи­нау, ұзар­ту және қы­сқар­ту 2 Гид­ро­мо­ни­тор Гид­ро­мо­ни­тор­мен жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ла­ры және тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма 2-1) То­пы­рақ пен тау жы­ны­ста­рын өң­деу (қо­па­ру, бұ­зу), шаю, та­сы­мал­дау ке­зін­де гид­ро­мо­ни­тор­ды бас­қа­ру, өн­ді­ру­ді ре­сім­деу, кес­сон­дар мен өт­кі­зу құ­дық­та­рын тол­ты­ру, бө­гет­тер­ді және бас­қа да жер ғи­ма­рат­та­ры мен үй­ін­ді­ле­рін жуу 2-2) Жер асты пульт өт­кіз­гіш­те­рі бой­ын­ша өрт ошақ­та­ры­на су құю, өң­дел­ген өзді­гі­нен жа­на­тын кө­мір­қа­ба­ты­на, жы­рақ­тар мен ояң­дар­ға ал­дын ала су құю. Қой­ырт­пақ ағы­мын бас­қа­ру және оны қа­жет­ті кон­си­стен­ци­я­мен қол­дау. Те­гіс құю­мен, қа­жет­ті ба­ғыт­пен және ағыс қы­сы­мы­м­ен қам­та­ма­сыз ету. 2-3) Сап­та­ма­лар мен ас­пап­тар­ды ауы­сты­ру. Өң­дел­ген ке­ңі­стікті бе­кі­ту. Тау жы­ны­ста­ры мен то­пы­рақ­тың ірі бөл­шек­те­рін ұн­тақ­тау. Жо­ға­ры қы­сым­ды қон­дыр­ғы­ның ти­егін ашу және жа­бу. 3 3-1) Гид­ро­мо­ни­тор­ға қыз­мет көр­се­ту және ал­дын ала жөн­деу 3-2) Аста­у­ша­лар­дың, өт­кіз­гіш­тер мен су та­ра­ту ком­му­ни­ка­ци­я­сы­ның жай-күй­ін ба­қы­лау, бө­тен заттар­ды қал­қып алу. 3-3) Ауы­сым­ды қа­был­дау және тап­сы­ру бой­ын­ша, жұ­мыс ор­нын, құ­рал­дар­ды, ас­пап­тар­ды, та­за­лау, сон­дай-ақ олар­ды ти­іс­ті жағ­дай­да ұстау, жаб­дық­тар­ды та­за­лау бой­ын­ша жұ­мыстар

5. Кесте. СБШ 3-деңгейі гидромониторшы құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би­қү­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лі­мі 1-1) 1-2) 1-3) 3-1) 3-2) 3-3) Гид­ро­мо­ни­тор­ды жұ­мысқа дай­ын­дау бой­ын­ша қо­сал­қы ат­қа­рым­дар­ды іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ма­ны­мен жұ­мыс іс­те­удің прак­ти­ка­лық дағдысы Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін гид­ро­мо­ни­тор­лар­ды, ас­пап­тар­ды, ти­ек­тер­ді, жо­ға­ры қы­сым­ды қон­дыр­ғы­лар мен су та­рат­қы­штар­дың құ­ры­лы­сы, құ­ра­с­ты­ру және әре­кет ету қа­ғи­дат­та­ры, то­пы­рақ ту­ра­лы негіз­гі мә­лі­мет­тер 2-1) 2-2) 2-3) То­пы­рақ пен тау жы­ны­ста­рын өң­деу (қо­па­ру, бұ­зу), шаю, та­сы­мал­дау ке­зін­де гид­ро­мо­ни­тор­ды бас­қа­ру, өн­ді­ру­ді ре­сім­деу, кес­сон­дар мен өт­кі­зу құ­дық­та­рын тол­ты­ру, бө­гет­тер­ді және бас­қа да жер ғи­ма­рат­та­ры мен үй­ін­ді­ле­рін жуу ке­зін­де мо­ни­тор­ды бас­қа­ру үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Гид­ро­мо­ни­тор­мен жұ­мыс іс­те­удің прак­ти­ка­лық дағдысы Арық­тар мен тран­ше­я­лар­ды жөн­деу қа­ғи­да­ла­ры, гид­ро­мо­ни­тор­лар­дың тех­ни­ка­лық си­патта­ма­сы, Олар­ды бөл­шек­теу, жи­нау, бе­кі­ту және те­ңе­сті­ру қа­ғи­да­ла­ры, шай­ып ке­ту ар­қы­лы өң­деу қа­ғи­да­ла­ры, тау жы­ны­ста­ры мен то­пы­рақ­тың құр­ғақ және сыз тү­рін­де­гі фи­зи­ка­лық құ­ра­мы, қат­ты­лы­ғы бой­ын­ша тау жы­ны­ста­ры мен пай­да­лы қаз­ба­лар­ды жік­теу, тау жы­ны­ста­ры мен то­пы­рақ­ты шаю мен гид­рав­ли­ка­лық та­сы­мал­да­удың тә­сіл­де­рі, амал­да­ры мен негіз­гі схе­ма­ла­ры, сап­та­ма­лар­дың түр­ле­рі және олар­ды ауы­сты­ру тә­сіл­де­рі

"Тау-кен электр ме­ха­ни­ка­лық жаб­дық­тар­ды жөн­деу және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту" кә­сі­би стан­дар­ты­на 7 Қо­сым­ша Жер асты тау-кен құрастырушысы 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 8111 - "Жер асты тау-кен құ­ра­с­ты­ру­шы­сы" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бі­лі­мі 04 шы­ға­ры­лым "Тау және тау құ­ры­лы­сы жұ­мыста­ры­на ор­тақ ма­ман­дық­тар". ҚР Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­гау ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­гы 29 сәуыр №180-ө-м бұй­ры­ғы. ҚР Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­л­ғы 13 ма­мыр­да №8463 тір­кел­ді) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Жер асты тау-кен құ­ра­с­ты­ру­шы­сы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА раз­ряд­та­ры 3 3-5 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Тау-кен кә­сі­по­рын­да­ры Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Жер асты ең­бек жағ­дайы. Ауыр кө­те­ру, тө­мен неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, шаң және ылғал­ды­лық Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше та­лап­та­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі - 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Гид­ро­мо­ни­тор­ды жұ­мысқа дай­ын­дау 2 Мон­таж и де­мон­таж ме­ха­ни­че­ской ча­сти гор­ных ма­шин (вы­емоч­ных и про­ход­че­ских ком­бай­нов, скреб­ко­вых кон­вей­е­ров, гид­ро­фи­ци­ро­ван­ной кре­пи и др. гор­но­го обо­ру­до­ва­ния и ме­ха­низ­мов Тау-кен ма­ши­на­ла­ры­ның ме­ха­ни­ка­лық бө­лік­те­рін (қа­зу және өт­кі­зу ком­байн­да­рын, қыр­ғыш кон­вей­ер­лер­ді, су­лан­ды­ры­л­ған креп және бас­қа тау-кен жабды­ғы мен ме­а­низмде­рі) құ­ра­с­ты­ру және бөл­шек­теу 3 Жаб­дық­ты бөл­шек­теу және да­ла­лық гео­фи­зи­ка­лық жұ­мыстар­дың сал­дар­ла­ры жою 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Гид­ро­мо­ни­тор Гид­ро­мо­ни­тор­ды пай­да­ла­ну­қа­ғи­да­ла­ры 1-1) Ма­те­ри­ал­дар мен жаб­дық­тар­ды ор­на­ла­сты­ру­ға ар­нал­ған орын­дар­ды дай­ын­дау 1-2) Тау-кен өн­ді­рі­сін­де­гі қа­был­дау-жө­нел­ту­а­лаң­да­рын­да ма­те­ри­ал­дар мен жаб­дық­тар­ды қа­был­дау; бел­гі­лен­ген жер­лер­де олар­ды ме­ха­низмдер­дің кө­ме­гі­мен және қол­мен ти­еу, жет­кі­зу және тү­сі­ру 2 Гид­ро­мо­ни­тор Гид­ро­мо­ни­тор­мен жұ­мыс іс­теу қа­ғи­да­ла­ры және тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­сы 2-1) Құ­быр мен ар­ма­ту­ра­лар­ды, кон­вей­ер­лік қон­дыр­ғы­лар­ды, қы­ру кон­вей­ер­ле­рін, тау-шах­та­лық жаб­дық­тар­ды құ­ра­с­ты­ру ке­зін­де қол­да­ны­ла­тын кө­мек­ші жаб­дық­тар­ды, қон­дыр­ғы­лар мен ас­пап­тар­ды құ­ра­с­ты­ру және бөл­шек­теу 2-2) Қо­па­ру және қа­зу ком­байн­да­ры­ның, за­бой­да­ғы қы­ру кон­вей­ер­ле­рі­нің, бе­кі­ту сек­ци­я­сы мен май стан­ци­я­ла­ры­ның, гид­рав­ли­ка түй­ін­де­рі­нің, су бөл­гіш­тер­дің, су құлып­та­ры­ның, бас­қа­ру бл­ок­та­ры­ның, бун­кер­лер­дің, бак­тар­дың, то­ңа­зыт­қыш кон­ден­са­тор­ла­ры­ның, жы­лу ал­ма­стыр­ғы­штар мен то­ңа­зыт­қыш қон­дыр­ғы­ла­ры­ның бу­ла­ғы­шта­ры­ның ме­ха­ни­ка­лық бө­лі­гін құ­ра­с­ты­ру және бөл­шек­теу 2-3) Элек­трон­дық тех­ни­ка­ның (жар­ты­лай өт­кіз­гіш) пнев­мо­ав­то­ма­ти­ка­ның, ра­дио­элек­тро­ни­ка­ның электр­мен жаб­дық­тау жүй­е­ле­рін­де те­ле­ме­ха­ни­ка мен изо­топ­тық ас­пап­тар­дың, ав­то­мат­тан­ды­ру және қа­шық­тық­тан бас­қа­ру эле­мент­те­рін құ­ра­с­ты­ру, бөл­шек­теу және рет­теу. 3 3-1) Ауы­сым­ды қа­был­дау және тап­сы­ру бой­ын­ша, жұ­мыс ор­нын, ас­пап­тар­ды, құ­рал­дар­ды жи­нау бой­ын­ша жұ­мыстар, сон­дай-ақ олар­ды ти­іс­ті қа­лып­та ұстап тұ­ру, жаб­дық­ты та­за­лау 5 Кесте. СБШ 3-деңгейі жер асты тау-кен құрастырушысы құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би­қү­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лі­мі 1-1) 1-2) 3-1) Тау-кен жабды­ғын құ­ра­с­ты­ру мен бөл­шек­те­у­ге дай­ын­дау бой­ын­ша қо­сал­қы ат­қа­рым­дар­ды іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ма­ны­мен жұ­мыс іс­те­удің прак­ти­ка­лық дағдысы Тау іс­і­нің негіз­де­рі; жөн­де­ле­тін және қыз­мет көр­се­те­тін ма­ши­на­лар­ды, ме­ха­низмдер мен ас­пап­тар­ды құ­ру, қол­да­ны­лу мақ­са­ты және тех­ни­ка­лық си­патта­ма­сы; Та­ке­лаж ме­ха­низмде­рін ор­на­ту және бе­кі­ту қа­ғи­да­ла­ры, строп­тау және жүк­тер­ді, бөл­шек­тер­ді, түй­ін­дер­ді, ме­ха­низмдер­ді, ас­пап­тардв, тір­ке­ме қон­дыр­ғы­ла­рын бе­кі­ту, құ­ра­с­ты­ру жұ­мыста­рын жүр­гі­зу қа­ғи­да­ла­ры 2-1) 2-2) 2-3) Тау-кен жабды­ғын құ­ра­с­ты­ру мен бой­ын­ша қо­сал­қы ат­қа­рым­дар­ды іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ма­ны­мен жұ­мыс іс­те­удің прак­ти­ка­лық дағдысы Құ­ра­с­ты­ры­ла­тын ма­ши­на­лар­ды, ме­ха­низмдер­ді, электр қон­дыр­ғы­ла­рын, ав­то­ма­ти­ка құ­рал­да­рын қа­шық­тық­тан бас­қа­ру және бас­қа жаб­дық­тар­ды құ­ру, қол­да­ны­лу мақ­са­ты, тех­ни­ка­лық си­патта­ма­сы, олар­ды құ­ра­с­ты­ру, бөл­шек­теу, рет­теу, жөн­деу және сы­нау тә­сіл­де­рі, жаб­дық­қа қыз­мет көр­се­ту ке­зін­де жұ­мыс, жүк­те­ме ре­жим­де­рін тек­се­ру, пай­да­ла­ну си­патта­ма­ла­ры мен диа­грам­ма­ны алу тә­сіл­де­рі, жо­ға­ры дәл­дік­ті ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның қон­дыр­ғы­сы және олар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры

"Тау-кен электр ме­ха­ни­ка­лық жаб­дық­тар­ды жөн­деу және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту" кә­сі­би стан­дар­ты­на 8 Қо­сым­ша Үздіксіз әрекет ететін көтеру-тасымалдау механизмдерінің құрастырушысы 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 7233 "Үз­дік­сіз әре­кет ете­тін кө­те­ру-та­сы­мал­дау жаб­дық­та­ры­ның­құ­ра­с­ты­ру­шы­сы", "Үз­дік­сіз емес әре­кет ете­тін кө­те­ру- та­сы­мал­дау жаб­дық­та­рын құ­ра­с­ты­ру­шы­сы" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бі­лі­мі - БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Үз­дік­сіз әре­кет ете­тін кө­те­ру-та­сы­мал­дау жаб­дық­та­ры­ның құ­ра­с­ты­ру­шы­сы(Жұ­мыс­шы­лар ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры мен та­риф­тік раз­ряд­тар­дың жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші, код 14607 (ҚР ЕХ­ӘҚМ 22.10.1997 ж. №181-п бұй­ры­ғы) Үз­дік­сіз емес әре­кет ете­тін кө­те­ру- та­сы­мал­дау жаб­дық­та­рын құ­ра­с­ты­ру­шы­сы(Жұ­мыс­шы­лар ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры мен та­риф­тік раз­ряд­тар­дың жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші, код 14608 (ҚР ЕХ­ӘҚМ 22.10.1997 ж. №181-п бұй­ры­ғы) СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА раз­ряд­та­ры 3 2-6 2-6 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Тау-кен кә­сі­по­рын­да­ры Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Жер асты ең­бек жағ­дайы. Ауыр кө­те­ру, тө­мен неме­се жо­ға­ры ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, шаң және ылғал­ды­лық Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше та­лап­та­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Та­лап етіл­мей­ді 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек ат­қа­ры­мы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Үз­дік­сіз әре­кет ете­тін кө­те­ру-та­сы­мал­дау ме­ха­низмде­рін құ­ра­с­ты­ру­ға дай­ын­дау 2 Үз­дік­сіз әре­кет ете­тін кө­те­ру-та­сы­мал­дау ме­ха­низмде­рін құ­ра­с­ты­ру 3 Үз­дік­сіз әре­кет ете­тін кө­те­ру-та­сы­мал­дау ме­ха­низмде­рін пай­да­ла­ну­ға бе­ру және орын­дал­ған жұ­мыстар­дың тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­сын ре­сім­деу 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) Ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры Жаб­дық­тар­ды ашу тә­сіл­де­рі 1-1) Ма­те­ри­ал­дар мен жаб­дық­тар­ды ор­на­ла­сты­ру үшін орын­да­ры дай­ын­дау 1-2) Тау өн­ді­ру­де­қабыл­дау-жө­нел­ту­а­лаң­да­рын­да ма­те­ри­ал­дар мен жаб­дық­тар­ды қа­был­дау, олар­ды бел­гі­лен­ген жер­лер­де ме­ха­низмдер­дің кө­ме­гі­мен және қол­мен ти­еу, жет­кі­зу және тү­сі­ру 2 Сі­ле­сі­рас­пап­та­ры Қа­ра­пай­ым та­ке­ла­ждық құ­рал­дар­ды құ­ру және пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры 2-1) Үз­дік­сіз әре­кет­те­гі кө­те­ру-кө­лік жаб­дық­та­рын және олар­мен бай­ла­ны­сты кон­струк­ци­я­лар­ды құ­ра­с­ты­ру ке­зін­де қа­ра­пай­ым жұ­мыстар­ды ор­на­ла­сты­ру. 2-2) Үз­дік­сіз әре­кет­те­гі кө­те­ру-кө­лік жаб­дық­та­рын және олар­мен бай­ла­ны­сты кон­струк­ци­я­лар­ды құ­ра­с­ты­ру ке­зін­де күр­де­лі­лі­гі ор­та­ша жұ­мыстар­ды ор­на­ла­сты­ру 2-3) Жо­ға­ры дәл­дік­ті та­лап ете­тін ай­рық­ша күр­де­лі жұ­мыстар­ды орын­дау. Үз­дік­сіз әре­кет­те­гі ай­рық­ша күр­де­лі кө­те­ру-кө­лік ме­ха­низмде­рін құ­ра­с­ты­ру 3 3-1) Ауы­сым­ды қа­был­дау және тап­сы­ру бой­ын­ша, жұ­мыс ор­нын, ас­пап­тар­ды, құ­рал­дар­ды та­за­лау бой­ын­ша жұ­мыстар, сон­дай-ақ олар­дың ти­іс­ті жай-күй­ін ұстап тұ­ру, жаб­дық­тар­ды та­за­лау. 3-2) Үз­дік­сіз әре­кет­тер­дің кө­те­ру-кө­лік ме­ха­низмде­рін пай­да­ла­ну­ға тап­сы­ру және орын­дал­ған жұ­мыстар­дың тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­ла­рын ре­сім­деу 5 Кесте. СБШ 3-деңгейі көтеру-тасмалдау құралдарының құрастырушысы құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би­қү­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лі­мі 1-1) 1-2) 3-1) 3-2) Үз­дік­сіз әре­кет­те­гі кө­те­ру-кө­лік ме­ха­низмде­рін құ­ра­с­ты­ру­ға дай­ын­дау про­це­сте­рін іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ма­ны­мен жұ­мыс іс­те­удің прак­ти­ка­лық дағдысы Жаб­дық­тар­ды ашу тә­сіл­де­рі. Қа­ра­пай­ым та­ке­лаж ас­пап­та­ры­ның түр­ле­рі мен олар­ды қол­да­ну тә­сіл­де­рі. Бөл­шек­тер­ді май­лау тә­сіл­де­рі. Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­рын қол­да­ны­лу мақ­са­ты. Пай­да­ла­ны­ла­тын ас­пап­тар­дың түр­ле­рі. Күр­де­лі емес құ­ра­с­ты­ру жұ­мыста­рын орын­дау тә­сіл­де­рі. Қа­ра­пай­ым та­ке­лаж құ­рал­да­ры құ­ру және пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры. 2-1) 2-2) 2-3) Үз­дік­сіз әре­кет­те­гі кө­те­ру-кө­лік ме­ха­низмде­рін құ­ра­с­ты­ру про­це­сте­рін іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Элек­тр­сле­сарь құ­рал-сай­ма­ны­мен жұ­мыс іс­те­удің прак­ти­ка­лық дағдысы Жаб­дық­тар­ға ар­нал­ған ір­ге­та­стар­дың кө­лем­де­рін тек­се­ру тә­сіл­де­рі және осы жаб­дық­тар­ды құ­ра­с­ты­ру тә­сіл­де­рі. Ме­ха­ни­ка­лан­ған ас­пап­тар­ды пай­да­ла­ну тә­сіл­де­рі. Мон­таж­дал­ған жаб­дық­тар­ды са­лы­сты­ру­дың қа­ра­пай­ым тә­сіл­де­рі. Строп­тау және жүк­тер­ді ор­на­ла­сты­ру тә­сіл­де­рі. Ме­ха­ни­ка­лан­ған та­ке­лаж жаб­дық­та­рын пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры. Мон­таж­да­ла­тын жаб­дық қон­дыр­ғы­сы.

"Тау-кен электр ме­ха­ни­ка­лық жаб­дық­тар­ды жөн­деу және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту" кә­сі­би стан­дар­ты­на 9 Қо­сым­ша Локомотив (электровоз, дизельді пойыз) машинисінің көмекшісі 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 8311 "Элек­тро­воз ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі" 8311 "Ди­зель­ді пой­ыз ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бі­лі­мі - БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық - СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА раз­ряд­та­ры - Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар - - Бас­шы­лар­дың, ма­ман­дар­дың және бас­қа қыз­мет­ші­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның үл­гі­лік бі­лік­ті­лік си­патта­ма­ла­ры СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Са­нат­тар Ди­зель­ді пой­ыз ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі (Жұ­мыс­шы­лар ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры мен та­риф­тік раз­ряд­тар­дың жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші, код 16856, (ҚРЕХ­ӘҚМ 22.10.1997 ж. №181-п бұй­ры­ғы) Элек­тро­воз ма­ши­ни­сі­нің кө­мек­ші­сі (Жұ­мыс­шы­лар ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры мен та­риф­тік раз­ряд­тар­дың жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші, код 16885, (ҚРЕХ­ӘҚМ 22.10.1997 ж. №181-п бұй­ры­ғы) 3 - - 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Тау-кен кә­сі­по­рын­да­ры Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Жер асты ең­бек жағ­дай­ла­ры. Ауыр кө­те­ру, ауа­ның тө­мен және жо­ға­ры тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­ды­лық, күн сәу­ле­сі тү­суі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше та­лап­та­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі Та­лап етіл­мей­ді 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Шах­та­лық ло­ко­мо­тив­тер­ді (элек­тро­воз­дар мен ди­зель­мен жү­ре­тін пой­ы­здар­ды) жүк­тер мен адам­дар­ды та­сы­мал­да­у­ға дай­ын­дау 2 Шах­та­лық ло­ко­мо­тив­тер­ге (элек­тро­воз­дар мен ди­зель­мен жү­ре­тін пой­ы­здар­ға) тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту және олар­ды кү­ту, жа­нар­май кө­ле­мін ба­қы­лау, электр энер­ги­я­сын есеп­те­гіш құ­рал­дар­дың көр­сет­кіш­те­рі, ре­ку­пе­ра­ция. Ма­ши­ни­стің тап­сыр­ма­ла­рын орын­дай­ды. 3 Шах­та­лық ло­ко­мо­тив­тер­ді (элек­тро­воз­дар мен ди­зель­мен жү­ре­тін пой­ы­здар­ды) де­по­ға тап­сы­ру және орын­дал­ған жұ­мыстар­дың тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­сын ре­сім­деу 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­сле­са­ры­ның ас­пап­та­ры Қоз­ға­лыс бағ­дар­ла­ры­ның схе­ма­сы 1-1) Ло­ко­мо­тив­ті де­по­ға қа­был­дау ке­зін­де оны ба­қы­лап қа­рау 1-2) Жа­нар­май кө­ле­мін, электр есеп­те­гіш құ­рал­да­ры­ның көр­сет­кі­шін ба­қы­лау, ре­ку­пе­ра­ция 1-3) Ло­ко­мо­тив­ті құ­рам­ға жал­ғау ке­зін­де те­же­гіш ма­ги­стра­лі­нің тар­мақ­та­рын қо­су 2 Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­сле­са­ры­ның ас­пап­та­ры Қоз­ға­лыс бағ­дар­ла­ры­ның схе­ма­сы 2-1) Жол мен бел­гі­лер­дің бос бо­луын, құ­рам­ның жай-күй­ін қа­да­ға­лау. 2-2) Бағ­дар­шам­ның бел­гі­ле­рі, ке­зек­ші­лер­дің бел­гі­ле­рі, ара­лық және стан­ци­я­лық жол­дар бой­ын­ша қоз­ға­лыс жыл­дам­дық­та­ры ту­ра­лы, жыл­дам­дық­ты шек­тей­тін подъ­ез­дер және олар­дың ке­ліп-ке­ту ре­ті ту­ра­лы ма­ши­нис­ке ба­ян­дау 2-3) Ло­ко­мо­тив жабды­ғы­ның жұ­мысын ба­қы­лау нәти­же­ле­рі ту­ра­лы ма­ши­нис­ке ба­ян­дау 3 3-1) Ло­ко­мо­тив­ті құ­рам­нан ажы­ра­ту 3-2) Май­ды ди­зель­ден неме­се күш транс­фор­ма­то­ры­ның асты­нан сүр­ту, ТО-1 тар­мақ­та­рын орын­дау 3-3) Шах­та­лық ло­ко­мо­тив­тер­ді де­по­ға тап­сы­ру және орын­дал­ған жұ­мыстар­дың тех­ни­ка­лық құ­жат­та­ма­сын ре­сім­деу 5 Кесте. СБШ 3-деңгейі (электровоз, дизельді пойыз) локомотив машинисінің көмекшісі құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би­қү­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лім 1-1) 1-2) 1-3) 3-1) 3-2) 3-3) Ло­ко­мо­тив­ті жұ­мысқа дай­ын­дау про­це­сте­рін іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс іс­те­удің прак­ти­ка­лық дағдысы Электр тех­ни­ка­сы­ның, ма­те­ри­ал жүр­гі­зу негіз­де­рі, ұста­лық жұ­мыстар­ды жүр­гі­зе бі­луі, ло­ко­мо­тив ақа­у­ла­рын анық­тап, жоя бі­луі, ра­дио­бай­ла­ны­сты пай­да­ла­на бі­луі ти­іс. 2-1) 2-2) 2-3) Жүк­тер мен адам­дар­ды та­сы­мал­дау ке­зін­де ва­го­нет­ка­сы бар ло­ко­мо­тив­тің қа­уп­сіз қоз­ға­луын қам­та­ма­сыз ету бой­ын­ша негіз­гі ат­қа­рым­дар­ды іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс іс­те­удің прак­ти­ка­лық дағдысы Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­жол­дар­ды, қон­дыр­ғы­лар­ды пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры, ло­ко­мо­тив­ті пай­да­ла­ну қа­ғи­да­ла­ры, тех­ни­ка қа­уіп­сіз­ді­гі­нің қа­ғи­да­ла­ры

"Тау-кен электр ме­ха­ни­ка­лық жаб­дық­тар­ды жөн­деу және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту" кә­сі­би стан­дар­ты­на 10 Қо­сым­ша Жер асты қондырғыларының машинисі 1 Кесте. Қолданыстағы нормативтік құжаттармен байланысы "Қыз­мет­тер сы­нып­та­уы­шы" 01-2005 Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік сы­нып­та­уы­шы Ба­за­лық топ 8333 "Жүк кө­те­ру ма­ши­на­сы­ның ма­ши­ни­сі", 8111 "Жер асты қон­дыр­ғы­ла­ры­ның ма­ши­ни­сі", 8111 "Кон­вей­ер ма­ши­ни­сі", 8333 "Қай­та ти­еу ма­ши­ни­сі", 8163 "Ком­прес­сор­лық қон­дыр­ғы­лар ма­ши­ни­сі", 7129 "Ва­ку­ум­дық қон­дыр­ғы­лар ма­ши­ни­сі", 8290 "Сор­ғы­штық қон­дыр­ғы­лар ма­ши­ни­сі" Жұ­мыс­шы­лар­дың жұ­мыста­ры мен кә­сіп­те­рі­нің бі­рың­ғай та­риф­тік-бі­лік­ті­лік анық­та­ма­лы­ғы (БТ­БА) БТ­БА шы­ға­ры­лы­мы, бі­лі­мі 04 шы­ға­ры­лым "Тау және тау құ­ры­лы­сы жұ­мыста­ры­на ор­тақ ма­ман­дық­тар". ҚР Ең­бек және ха­лық­ты әле­умет­тік қор­гау ми­ни­стрі­нің 2013 жы­л­гы 29 сәуыр №180-ө-м бұй­ры­ғы. ҚР Әді­лет ми­ни­стр­лі­гін­де 2013 жы­л­ғы 13 ма­мыр­да №8463 тір­кел­ді) БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Кон­вей­ер ма­ши­ни­сі Жүк кө­те­ру ма­ши­на­сы­ның ма­ши­ни­сі (Жұ­мыс­шы ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 14021, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. №181-п бұй­ры­ғы Жер асты қон­дыр­ғы­ла­ры­ның ма­ши­ни­сі(Жұ­мыс­шы ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 14010, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. №181-п бұй­ры­ғы) Қай­та ти­еу ма­ши­ни­сі (Жұ­мыс­шы ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 13977, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. №181-п бұй­ры­ғы) СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА раз­ряд­та­ры 3 2-4 - 2-4 3-5 БТ­БА бой­ын­ша ма­ман­дық Ком­прес­сор­лық қон­дыр­ғы­лар ма­ши­ни­сі (Жұ­мыс­шы ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 13775, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. №181-п бұй­ры­ғы) Ва­ку­ум­дық қн­дыр­ғы ма­ши­ни­сі (Жұ­мыс­шы ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 13600, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. №181-п бұй­ры­ғы) Сор­ғы қон­дыр­ғы­ла­ры­ның ма­ши­ни­сі (Жұ­мыс­шы ма­ман­дық­та­ры­ның, қыз­мет­кер­лер ла­у­а­зым­да­ры­ның жал­пы одақ­тық жік­те­уі­ші мен та­риф­тік раз­ряд­та­ры, код: 13910, (ҚР ЕХ­ӘҚМ 1997.22.10. №181-п бұй­ры­ғы) СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі БТ­БА раз­ряд­та­ры 2-6 5 2-5 2 Кесте. Еңбек жағдайына, біліміне және тәжірибесіне қойылатын талаптар Кә­сі­бі бой­ын­ша бо­луы мүм­кін жұ­мыс орын­да­ры (кә­сі­по­рын­дар, ұй­ым­дар) Тау-кен кә­сі­по­рын­да­ры Зи­ян­ды және қа­уіп­ті ең­бек жағ­дайы Жер асты ең­бек жағ­дай­ла­ры. Ауыр кө­те­ру, ауа­ның тө­мен және жо­ға­ры тем­пе­ра­ту­ра­сы және ылғал­ды­лық, күн сәу­ле­сі тү­суі Жұ­мысқа рұқ­сат бе­ру­дің ерекше та­лап­та­ры ҚР Заң­на­ма­сы­на сәй­кес СБШ бі­лік­ті­лік дең­гейі Кә­сі­би бі­лі­мі және оқы­ту дең­гейі Та­лап еті­ле­тін жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі 3 Тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің бел­гі­лен­ген дең­гейі және прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сі неме­се прак­ти­ка­лық жұ­мыс тә­жі­ри­бе­сін­сіз тех­ни­ка­лық және кә­сі­би бі­лім­нің жо­ға­ры дә­ре­же­лі­дең­гейі - 3 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (кәсіптің еңбек функциялары) Ең­бек функ­ци­я­сы­ның № Ең­бек функ­ци­я­сы­ның ата­уы (кә­сі­би стан­дарт­тың бір­лі­гі) 1 Жер асты қон­дыр­ғы­ла­рын адам­дар­ды және әр­түр­лі жүк­тер­ді, ма­те­ри­ал­дар­ды және жаб­дық­тар­ды та­сы­мал­да­у­ға дай­ын­дау 2 Жер асты қон­дыр­ғы­ла­рын (ме­ха­низмде­рін, аг­ре­гат­та­рын) адам­дар­ды және әр­түр­лі жүк­тер­ді, ма­те­ри­ал­дар­ды және жаб­дық­тар­ды та­сы­мал­дау үшін бас­қа­ру 3 Ауы­сым­ды қа­был­дау және тап­сы­ру, жұ­мыс ор­нын, ас­пап­тар­ды, құ­рал­дар­ды жи­нау, сон­дай-ақ олар­ды ти­іс­ті жағ­дай­да ұстап тұ­ру, жаб­дық­тар­ды та­за­лау 4 Кесте. Кәсіби стандарттың бірліктер тізімі (функционалдық карта) ең­бек функ­ци­я­сы № Ең­бек мәні Ең­бек құ­рал­да­ры Мін­дет­тер (ең­бек іс-әре­кет­те­рі) 1 Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры Қоз­ға­лыс бағ­дар­ла­ры­ның схе­ма­сы 1-1) Ауы­сым­ды қа­был­дау, жер асты қон­дыр­ғы­ла­ры­ның тех­ни­ка­лық жай-күй­ін ба­қы­лау 1-2) Сиг­нал бе­ру­дің, те­же­гіш жүй­е­ле­рін, ба­ра­бан­дар­дың, ар­қан­дар­дың, қор­ға­ну, іс­ке қо­су және ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның жай-күй­ін тек­се­ру және олар­ды ба­қы­лау 1-3) Түй­ін­дер мен бөл­шек­тер­ді май­лау 2 Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры Қоз­ға­лыс бағ­дар­ла­ры­ның схе­ма­сы 2-1) Адам­дар­ды, түр­лі жүк­тер мен ма­те­ри­ал­дар­ды та­сы­мал­дау ке­зін­де түр­лі жер асты қон­дыр­ғы­ла­рын бас­қа­ру 2-2) Қыз­мет көр­се­те­тін ма­ши­на­лар­дың, ме­ха­низмдер мен бас­қа да жаб­дық­тар­дың жұ­мыс ре­жи­мі мен тех­ни­ка­лық жай-күй­ін ба­қы­лау, олар­ды жүк­теу дең­гей­ін рет­теу, жұ­мыс ба­ры­сын­да қон­дыр­ғы­лар­дың ұсақ ақа­у­ла­рын анық­тау және жою 2-3) Жаб­дық жұ­мысын­да ақа­у­лар­ды анық­тау және жою. Қон­дыр­ғы­лар­дың жұ­мысы ту­ра­лы жур­нал­ға жа­з­ба ен­гі­зу. Ағым­да­ғы жөн­де­улер­ді орын­дау және жаб­дық­ты жөн­де­удің ана­ғұр­лым күр­де­лі түр­ле­ріне қа­ты­су 3 3-1) Ауы­сым­ды қа­был­дау және тап­сы­ру, жұ­мыс ор­нын, ас­пап­тар­ды, құ­рал­дар­ды жи­нау, сон­дай-ақ олар­ды ти­іс­ті жағ­дай­да ұстап тұ­ру, жаб­дық­тар­ды та­за­лау. 5 Кесте. СБШ 2-деңгейі жер асты қондырғыларының машинисі құзыретіне қойылатын талаптар Мін­дет­тер­дің № Же­ке және кә­сі­би­қү­зы­рет­тер Бі­лік­те­рі мен дағ­ды­ла­ры Бі­лі­мі 1-1) 1-2) 1-3) 3-1) Жер асты қон­дыр­ғы­ла­рын жұ­мысқа дай­ын­дау бой­ын­ша қо­сал­қы ат­қа­рым­дар­ды іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс іс­те­удің прак­ти­ка­лық дағдысы Гид­рав­ли­ка мен элек­тр­сле­сарь іс­те­рі­нің негіз­де­рі. Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін ма­ши­на­лар­ды, ме­ха­низмдер­ді және жаб­дық­тар­ды құ­ру, тип­те­рі және тех­ни­ка­лық си­патта­ма­ла­ры, олар­ды пай­да­ла­ну­ға бе­ру және олар­ды кү­ту қа­ғи­да­ла­ры, қыз­мет көр­се­ті­ле­тін жаб­дық­тар­дың жұ­мысын­да ақа­у­лар­ды анық­тау және жою тә­сіл­де­рі; іс­ке қо­су ап­па­ра­ту­ра­сы­ның, ба­қы­лау-өл­шеу ас­пап­та­ры­ның әре­кет ету қа­ғи­дат­та­ры және қол­да­ны­лу мақ­са­ты; қыз­мет көр­се­ту жаб­дық­та­рын жер­ге қо­су қон­дыр­ғы­ла­ры. 2-1) 2-2) 2-3) Адам­дар­ды, түр­лі жүк­тер мен ма­те­ри­ал­дар­ды та­сы­мал­дау ке­зін­де түр­лі жер асты қон­дыр­ғы­ла­рын бас­қа­ру бой­ын­ша негіз­гі ат­қа­рым­дар­ды іс­ке асы­ру­да қой­ы­л­ған мін­дет­тер­ді орын­дау үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті, дер­бес жос­пар­ла­уды көз­дей­тін бас­шы­лық­пен нор­ма­лар­ды іс­ке асы­ру бой­ын­ша орын­да­у­шы­лық қыз­мет Сле­сарь құ­рал-сай­ман­да­ры­мен жұ­мыс іс­те­удің прак­ти­ка­лық дағдысы Қыз­мет көр­се­ті­ле­тін учас­ке­де жүк­тер­ді та­сы­мал­дау схе­ма­сы; жұ­мыс ор­нын­да­ғы жол­дар­дың және бағ­дар­лар­дың бей­і­ні және тех­ни­ка­лық жай-күйі; рель­стен шы­ғып кет­кен ва­гон­дар­ды кө­те­ру тә­сіл­де­рі; сор­ғыш және кө­мір қа­зу қон­дыр­ғы­ла­ры жұ­мысы­ның оп­ти­маль­ді ре­жи­мі және олар­ды гид­рав­ли­ка­лық соқ­қы­лар­дан қор­ғау тә­сіл­де­рі; қой­ырт­пақ жи­нау, су жи­нау, кол­лек­тор­лар қон­дыр­ғы­ла­ры, со­ру­ға ар­нал­ған құ­дық­тар, ар­қан­дар­дың кон­струк­ци­я­сы, олар­дың ұзынды­ғын бе­кі­ту және рет­теу тә­сіл­де­рі, әр­түр­лі жағ­дай­лар­да скре­пер­леу;