БҰЙЫРАМЫН:

1. «Парниктік газдар шығарындылары мен сіңірулерін есептеу жөніндегі әдістемелерді бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрінің 2023 жылғы 17 қаңтардағы №9 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 19617 болып тіркелген) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін:
жоғарыда көрсетілген бұйрыққа 1-қосымшада:
7-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«7. Компоненттік құрам көлемдік үлестермен не молярлық үлестермен беріледі. Анықталмайтын компоненттер кезіңде газдың құрамы этан негізінде консервативті қабылданады. Бұл ретте ЭЕҚ көлемдік үлестермен молярлық үлестерге автоматты түрде қайта есептеу жүргізеді. Әр түрлі компоненттердің үлесінің сомасы 1-ді құрайды;
мынадай мазмұндағы 18-1-тармақпен толықтырылсын:
«18-1. Қондырғы операторы газдың құрамы мен оның тығыздығы туралы ақпаратты газдың әрбір партиясы үшін жеке ескереді, содан кейін алынған нәтижелерді қорытындылайды және есептеулерде есепті кезеңдегі орташа көрсеткіштерді пайдаланады.»;
1-кестесі жаңа редакцияда жазылсын:
«
1-кесте
Жанғыш газдар үшін әдеттегідей коэффициенттер
Газ ата­уы
Өн­ді­рі­стік про­цесс/газ кө­зі
Га­з­дың тығ­ы­зды­ғы (стан­дарт­ты жағ­дай­лар­да)
Га­з­да­ғы кө­мір­тек­тің мас­са­лық/кө­лем­дік үле­сі
Га­з­ды жа­ғу үшін СО 2 эмис­си­я­лық ко­эф­фи­ци­ен­ті
Тө­мен­гі кө­лем­дік жа­ну жы­луы t–20 о С р–101325 Ra
ки­ло­грамм/тек­ше метр
кө­мір­те­гі­нің мас­са­сы/га­з­дың мас­са­сы
кө­мір­те­гі­нің мас­са­сы/1000 тек­ше метр газ
2 мас­са­сы / га­з­дың мас­са­сы
2 /1000 тек­ше метр га­з­дың мас­са­сы
2 /тер­ра­джо­уль мас­са­сы
тер­ра­джо­уль/1000 тек­ше метр
кокс
Кокс өн­ді­рі­сі
0,45
0,5047
0,2271
1,8495
0,8323
48,0999
0,017303
Жар­ты­лай кокс
Шұ­бар­көл кө­мі­рі­нен жар­ты­лай кокс өн­ді­ру (ар­найы кокс)
0,91
0,17
0,15
0,60
0,54
70,85
0,0076
Жа­ры­лыс га­зы
Шой­ын бал­қы­ту
1,30
0,2004
0,2605
0,7343
0,9545
217,6221
0,0044
Жа­ры­лыс га­зы
Құю цехы­ның шой­ын­да­рын бал­қы­ту
1,30
0,1838
0,2389
0,6734
0,8754
189,377
0,0046
Кә­дім­гі газ
Бо­лат бал­қы­ту
1,40
0,3657
0,5120
1,3400
1,8760
194,7959
0,0096
Фер­ро­қо­рыт­па га­зы
Фер­ро­хром өн­ді­рі­сі
1,26
0,3589
0,4522
1,3151
1,6570
176,8031
0,0094
Фер­ро­қо­рыт­па га­зы
Си­ли­ко­мар­га­нец өн­ді­рі­сі
1,26
0,3811
0,4802
1,3965
1,7596
179,6387
0,0098
Фер­ро­қо­рыт­па га­зы
Фер­ро­си­ли­ций өн­ді­рі­сі
1,26
0,3621
0,4562
1,3267
1,6716
172,0869
0,000714
Фер­ро­қо­рыт­па га­зы
Фер­ро­мар­га­нец өн­ді­рі­сі
1,26
0,3927
0,4949
1,4391
1.8133
174,3199
0,011
»
2-кестесі жаңа редакцияда жазылсын:
«
2-кесте
Көлемдік көрсеткіштердің кестелік мәндері
газ ал­ма­су
Газ/про­цесс кө­зі
Га­з­дың тығ­ы­зды­ғы (стан­дарт­ты жағ­дай­лар­да)
Га­з­да­ғы кө­мір­тек­тің мас­са­лық/кө­лем­дік үле­сі
Га­з­ды жа­ғу­ға ар­нал­ған CO2 эмис­си­я­лық ко­эф­фи­ци­ен­ті
Тө­мен­гі кө­лем­дік жа­ну жы­луы t–20 о С р–101325 Ra
ки­ло­грамм/тек­ше метр
тон­на кө­мір­те­гі және/тон­на газ
тон­на кө­мір­те­гі/1000 тек­ше метр газ
тон­на СО2 / тон­на газ
тон­на CO2 /1000 тек­ше метр
тон­на CO2 /тер­ра-джо­уль
тер­ра­джо­уль/1000 тек­ше метр
Р кесте
Mtabl (мас­са­лық үлес)
Mtabl (кө­лем­дік үлес)
EFtable (мас­са­лық)
EFtable (кө­лем­дік)
EFJtable
NCV кесте­сі (кө­лем­дік)
Мұ­най өң­деу за­уы­ты­ның га­зы
Ба­стап­қы мұ­най ай­дау қон­дыр­ғы­ла­ры (отын га­зын өң­де­у­сіз ті­ке­лей пай­да­ла­ну)
1,93
0,8184
1,5795
2,9987
5,7875
64,8686
0,089
Мұ­най өң­деу за­уы­ты­ның га­зы
Га­з­ды фрак­ци­я­ла­удан және/неме­се амин­ді та­зар­ту­дан кей­ін құр­ғақ газ
1,58
0,7998
1,2637
2,9307
4,6306
63,6540
0,073
Мұ­най өң­деу за­уы­ты­ның га­зы
Ма­зут­ты қы­сым­да­ғы тер­ми­я­лық кре­кинг (вис­кре­кинг)
1,89
0,8171
1,5443
2,9940
5,6586
64,7429
0,087
Мұ­най өң­деу за­уы­ты­ның га­зы
Ке­шік­ті­рі­л­ген кокс­теу
1,53
0,8068
1,2344
2,9562
4,5230
63,5517
0,071
Мұ­най өң­деу за­уы­ты­ның га­зы
Ка­та­ли­ти­ка­лық кре­кинг (бен­зин, қа­лып­ты ре­жим)
1,99
0,8095
1,6110
2,9663
5,9029
65,364
0,09
Мұ­най өң­деу за­уы­ты­ның га­зы
Ка­та­ли­ти­ка­лық ри­фор­минг (қа­лып­ты ре­жим)
1,87
0,8066
1,5084
2,9556
5,5270
64,9432
0,085
Мұ­най өң­деу за­уы­ты­ның га­зы
Гид­ро­та­за­лау
1,44
0,8059
1,1605
2,9529
4,2522
62,9705
0,068
Газ­сыз («қыш­қыл») газ
Кү­кірт­сіз­ден­ді­ру қон­дыр­ғы­ла­ры­нан ала­уда жа­ғу­ға ар­нал­ған пай­да­ла­ны­л­ған га­з­дар
1,45
0,0197
0,0285
0,0721
0,1045
5,0964
0,021
Іле­с­пе мұ­най га­зы
Жы­лы­ту қон­дыр­ғы­ла­рын­да және жо­ға­ры қы­сым­ды ала­у­лар­да жа­ну
1,13
0,7424
0,8389
2,7204
3,0740
61,3524
0,05
Іле­с­пе мұ­най га­зы
Тө­мен қы­сым­ды жа­ғу
1,36
0,7620
1,0363
2,7922
3,7974
62,5716
0,061
».
жоғарыда көрсетілген бұйрыққа 2-қосымшада:
10-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«10. Көрсеткіш: отынның тотығу коэффициенті (а нұсқасы).
1) көрсеткіштерді қалыптастыру кезеңділігі мен мерзімдері: жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі жылдың 1 наурызына дейін.
2) ақпарат көздері: осы Әдістемеге сәйкес квоталау субъектісінің бастапқы деректері.
3) көрсеткіштерді қалыптастыру (есептеу) әдісінің сипаттамасы:
мұндағы:
OFотын- отынның тотығу коэффициенті, үлесі;
q4-қатты отын жануының механикалық толық болмауы салдарынан жылу шығындары, %.
Көрсеткіш жеке аттестатталған өндірістік зертханада не Кодекстің 186-бабының 8-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының сәйкестікті бағалау саласындағы аккредиттеу туралы заңнамасында белгіленген тәртіппен аккредиттелген тәуелсіз зертханада есептеледі.
Көрсеткіш өз өндірістік зертханасында немесе Кодекстің 186-бабының 8-тармағына сәйкес сәйкестікті бағалау саласындағы аккредиттеу туралы Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен аккредиттелген тәуелсіз зертханада өлшенген шлактардағы және алып кетудегі отынның жанбауымен жабдықтың жылу үнемділігі туралы Электр станциясының есебін жасау жөніндегі әдістемелік нұсқауларға сәйкес айқындалады.
Сұйық отын шығыны жалпы отын шығынының 1%-на тең немесе одан аз болған кезде көрсеткіш нөлге тең деп қабылданады.
Қатты және сұйық отынның жануының механикалық толық болмауына байланысты жылуды жоғалту коэффициентін анықтау мүмкіндігі болмаса, көрсеткіш нөлге тең деп қабылданады.
q3- отынның химиялық толық жанбауы салдарынан жылу шығыны, %.
Көрсеткіш жабдықтың жылу үнемділігі туралы Электр станциясының есебін жасау жөніндегі әдістемелік нұсқауларға сәйкес немесе қазандықтардың нормативтік энергетикалық сипаттамалары бойынша анықталады. Деректер болмаған кезде көрсеткіш нөлге тең деп қабылданады.
Квоталау субъектісі қарастырылып отырған кезеңде қатты немесе сұйық отынның жануының механикалық толық болмауы салдарынан жылу ысырабының орташа көрсеткішін пайдаланады.
Анықтау кезінде отынның тотығу коэффициенті, дөңгелектеу үтірден кейінгі төртінші цифрға дейін жүргізіледі.
4) шығыс ақпараттың орналасу орны: көрсеткіш Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 28-бабының 9 тармағына сәйкес жарияланбайды.»;
21-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«21. Көрсеткіш: Шығарындылар
1) көрсеткіштерді қалыптастыру кезеңділігі мен мерзімдері: жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі жылдың 1 наурызына дейін.
2) ақпарат көздері: осы Әдістемеге сәйкес квоталау субъектісінің бастапқы деректері.
3) көрсеткіштерді қалыптастыру (есептеу) әдісінің сипаттамасы:
мұндағы:
- қатты және сұйық отынды жағу кезіндегі CH4 шығарындылары (қатты, сұйық және газ тәрізді әкімшілендіру субъектілері үшін), тонна СО2-эквиваленті;
- есепті кезеңде жағылған қатты немесе сұйық отынның мөлшері (қатты, сұйық және газ тәріздес отынды әкімшілендіру субъектілері үшін), тонна;
- осы Әдістемеге қосымшаның 2, 3-кестелеріне сәйкес қатты және сұйық (қатты, сұйық және газ тәрізді әкімшілендіру субъектілері үшін) отынды жағу кезіндегі CH4 шығарындыларының коэффициенті, тонна CH4/ТДж.;
Qt - қатты және сұйық отынның төменгі жану жылуы (қатты, сұйық және газ тәрізді басқару субъектілері үшін), ТДж/тонна отын. Көрсеткішті отын жеткізушісі әрбір ұсынылған отын партиясы мен түрі бойынша береді (отын паспорты) немесе қатты және сұйық отынның төменгі калориялық құндылығын талдау өзінің сертификатталған өндірістік зертханасында немесе Кодекстің 186-бабының 8-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының сәйкестікті бағалау саласындағы аккредиттеу туралы заңнамасында белгіленген тәртіппен аккредиттелген тәуелсіз зертхананың зертханалық зерттеулерінің нәтижелері бойынша айқындалады. Зертханада талдаулар жүргізу кезінде зерттеулердің кезеңділігі мен кезеңділігін квота субъектісі дербес белгілейді және Мониторинг жоспарында белгіленеді. Деректер болмаған жағдайда көрсеткіш осы Әдістемеге 1-кестеге сәйкес қабылданады;
OFотын- осы Әдістеменің 10-тармағына немесе 11-тармағына сәйкес есептелген отынның тотығу коэффициенті, үлесі. Деректер болмаған жағдайда көрсеткіш 1-ге тең қабылданады.
Квоталау субъектілері отын түріне және пайдаланылатын жабдықтың түріне байланысты Әдістеменің 3-кестесіне сәйкес N2O шығарындыларының коэффициентін пайдаланады.
Әкімшілік субъектілері N2O шығарындыларының коэффициентін отын түріне және қолданылатын жабдықтың түріне байланысты Әдістеменің 2-кестесіне сәйкес пайдаланады.
Осы Әдістеменің 2, 3-кестелерінде N2O шығарындыларының қолайлы коэффициенттері болмаған кезде агрегаттық жай-күйдің ұқсастығы және жабдық пен жағу технологиясының ұқсас түрін пайдалану қағидаты бойынша таңдалған N2O шығарындылары коэффициенттерінің мәндері пайдаланылады.
–
метан үшін ғаламдық жылыну потенциалының коэффициенті, тонна СО2 эквиваленті/тонна CH4. Көрсеткіш Кодекстің 282-бабының 3 тармағына сәйкес айқындалады және көміртегі саудасы жүйесінің операторының ресми интернет-ресурсында жарияланады.
4) шығыс ақпараттың орналасу орны: көрсеткіш Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 28-бабының 9 тармағына сәйкес жарияланбайды.»;
22-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«22. Көрсеткіш: N2O шығарындылары:
1) көрсеткіштерді қалыптастыру кезеңділігі мен мерзімдері: жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі жылдың 1 наурызына дейін.
2) ақпарат көздері: осы Әдістемеге сәйкес квоталау субъектісінің бастапқы деректері.
3) көрсеткіштерді қалыптастыру (есептеу) әдісінің сипаттамасы:
мұндағы:
-
қатты және сұйық отынды жағу кезіндегі N2O шығарындылары (қатты, сұйық және газ тәрізді әкімшілендіру субъектілері үшін), тонна СО2-эквиваленті;
-
есепті кезеңде жағылған қатты немесе сұйық отынның мөлшері (қатты, сұйық және газ тәріздес отынды әкімшілендіру субъектілері үшін), тонна;
Qt- қатты, сұйық және газ тәрізді жұмыс отынының төменгі жану жылуы, ТДж/тонна отын. Көрсеткішті отын жеткізушісі әрбір ұсынылған отын партиясы мен түрі бойынша береді (отын паспорты) немесе қатты және сұйық отынның төменгі калориялық құндылығын талдау өзінің сертификатталған өндірістік зертханасында немесе Кодекстің 186-бабының 8-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының сәйкестікті бағалау саласындағы аккредиттеу туралы заңнамасында белгіленген тәртіппен аккредиттелген тәуелсіз зертхананың зертханалық зерттеулерінің нәтижелері бойынша айқындалады. Зертханада талдаулар жүргізу кезінде зерттеулердің кезеңділігі мен кезеңділігін квота субъектісі дербес белгілейді және Мониторинг жоспарында белгіленеді. Деректер болмаған жағдайда көрсеткіш осы Әдістемеге 1-кестеге сәйкес қабылданады;
OFотын- осы Әдістеменің 10-тармағына немесе 11-тармағына сәйкес есептелген отынның тотығу коэффициенті, үлесі. Деректер болмаған жағдайда көрсеткіш 1-ге тең қабылданады.
-
қатты және сұйық (қатты, сұйық және газ тәрізді әкімшілендіру субъектілері үшін) отынды жағу кезіндегі N2O шығарындылар коэффициенті, осы Әдістемеге қосымшаның 2,3-кестесіне сәйкес, тонна N2O/ТДж;
Квоталардың субъектілері отын түріне және пайдаланылатын жабдық түріне байланысты Әдістеменің 3-кестесіне сәйкес N2O шығарындылар коэффициентін пайдаланады.
Әкімшілік субъектілер отын түріне және қолданылатын жабдық түріне байланысты Әдістеменің 2-кестесіне сәйкес N2O шығарындылар коэффициентін пайдаланады.
Осы Әдістеменің 2, 3-кестелерінде сәйкес N2O шығарындылар коэффициентін болмаған жағдайда, агрегаттық күйдің ұқсастығы және ұқсас жабдық түрін және жану технологиясын пайдалану негізінде таңдалған N2O шығарындылар коэффициентін мәндері пайдаланылады.
-
азот оксиді үшін ғаламдық жылыну потенциалының коэффициенті, тонна СО2-эквивалент/тонна N2O көрсеткіш Кодекстің 282-бабының 3 тармағына сәйкес анықталады және көміртегі саудасы жүйесінің операторының ресми интернет-ресурсында жарияланады.
4) шығыс ақпараттың орналасу орны: көрсеткіш Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 28-бабының 9 тармағына сәйкес жарияланбайды.»;
1-кесте жаңа редакцияда жазылсын:
«
1-кесте
Отын түрінің атауы
Төменгі калориялық мәні (төменгі жану жылуы) әдепкі бойынша (ТДж/тонна)
Әдепкі бойынша CO2 шығарындыларының тиімді коэффициенті, (тонна/ТДж)
Шикі мұнай
0,0423
73,3
Оримульсия
0,0275
77
Сұйытылған табиғи газ
0,0442
64,2
Бензин
Автомобиль бензині
0,0443
69,3
Авиациялық бензин
0,0443
70
Реактивті қозғалтқыштарға арналған Бензин
0,0443
70
Реактивті қозғалтқыштарға арналған Керосин
0,0441
71,5
Керосиннің басқа түрлері
0,0438
71,9
Тақтатас майы
0,0381
73,3
Газойль / дизель отыны
0,043
74,1
От жағатын мазут
0,0404
77,4
Сұйытылған мұнай газы
0,0473
63,1
Этан
0,0464
61,6
Нафта
0,0445
73,3
Битум
0,0402
80,7
Майлау материалдары
0,0402
73,3
Мұнай коксы
0,0325
97,5
Мұнай өңдеу шикізаты
0,043
73,3
Өзге де мұнай өнімдері
Мұнай газы
0,0495
57,6
Қатты парафиндер
0,0402
57,6
Уайт-спирит және СОТК
0,0402
73,3
Басқа мұнай өнімдері
0,0402
73,3
Антрацит
0,0267
98,3
Кокстелетін көмір
0,0282
94,6
Битуминозды көмірдің басқа түрлері
0,0258
94,6
Жартылай битуминозды көмір
0,0189
96,1
Лигнит
0,0119
101
Жанғыш тақтатас және битуминозды құмдар
0,0089
107
Брикеттелген қоңыр көмір
0,0207
97,5
Патенттелген отын
0,0207
97,5
Кокс
Пеш және лигнитті кокс
0,0282
107
Газ коксы
0,0282
107
Көмір тар
0,028
81
Табиғи газдар
Зауыт газы
0,0387
44,4
Кокс газы
0,0387
44,4
Домна газы
0,00247
260
Оттегі болат балқыту пештерінің газы
0,00706
182
Табиғи газ
0,048
56,1
Тұрмыстық қалдықтар (биологиялық емес фракциялар)
0,01
91,7
Өнеркәсіптік қалдықтар
қолданылмайды
143
Мұнай қалдықтары
0,0402
73,3
Шымтезек
0,00976
106
Қатты биоотын
Ағаш/ағаш қалдықтары
0,0156
112
Щелок (қара щелок)
0,0118
95,3
Бастапқы қатты биомассалардың өзге де түрлері
0,0116
100
Ағаш көмір
0,0295
112
Сұйық биоотын
Биобензин
0,027
70,8
Биодизотын
0,027
70,8
Сұйық биоотынның басқа түрлері
0,0274
79,6
Биогаз
Органикалық қалдықтардан Газ
0,0504
54,6
Кәріз газы
0,0504
54,6
Басқа биогаздар
0,0504
54,6
Қазылмайтын басқа түрлері
Тұрмыстық қалдықтар (биомасса фракциясы)
0,0116
100
»;
2-кесте жаңа редакцияда жазылсын:
«
2-кесте
Утилитарлық көздерден шығарындылар коэффициенттері
Негізгі технология
Конфигурациясы
шығарындылар коэффициенттері1 (тонна/ТДж жеткізілетін энергия)
СН4
N2O
Сұйық отын түрлері
Жағатын мазуттағы/тақтатас майындағы қазандар
Қалыпты жану
r 0,0008
0,0003
Тангенциалды жағу
r 0,0008
0,0003
Газойль/ дизель отынындағы қазандар
Қалыпты жану
0,0009
0,0004
Тангенциалды жағу
0,0009
0,0004
Үлкен дизельді қозғалтқыштар >600л.с. ((447 кВт)
0,004
NA
Қатты отын түрлері
Шашыратылған битумды жағатын қазандар
Құрғақ түбі, қабырғаға жағу
0,0007
r 0,0005
Құрғақ түбі, тангенциалды жағу
0,0007
r 0,0014
Дымқыл түбі
0,0009
r 0,0014
Битумды механикалық тиеу және тарату қазандары
Қайта жүктеумен және онсыз
0,001
r 0,0007
Битуммен құйылған қабаты бар пеш
Айналым қабаты
0,001
r 0,061
Қайнаған қабат
0,001
r 0,061
Битум циклондық пеш
0,0002
0,0016
Атмосфералық қысым кезінде сұйытылған қабаты бар лигнитті пеш
NA
r 0,071
Табиғи газ
Қазандықтар
r 0,001
n 0,001
Газ турбиналары > 3 МВт
r 0,004
n 0,001
Үлкен екі отынды қозғалтқыштар
r 0,285
NA
Біріктіру қондырғысы. цикл
r 0,001
n 0,003
Шымтезек
Сұйық қабаты бар пештер
Айналым қабаты
n 0,003
0,007
Қайнаған қабат
n 0,003
0,003
Биомасса
Ағаш/ағаш қалдықтарындағы қазандар
n 0,011
n 0,007
Ағаштағы кәдеге жарату қазандары
n 0,001
n 0,001
Ескерту:
NA - деректер жоқ
n - 1996 ж. КӨҮСТ-тің басшылық нұсқауларында ұсынылмаған шығарындылардың жаңа коэффициентін көрсетеді.
r - 1996 ж. КӨҮСТ-тің басшылық нұсқаулары шыққаннан кейін қайта қаралған шығарындылар коэффициентін көрсетеді.
3-кесте жаңа редакцияда жазылсын:
«
3-кесте.
Өнеркәсіптік көздерден шығарылатын шығарындылар коэффициенттері
Негізгі технология
Конфигурация
Шығарындылар коэффициенттері1 (тонна/ТДж жеткізілетін энергия)
СН4
N2O
Сұйық отын түрлері
Жағатын мазуттағы қазандар
0,003
0,0003
Газойль/ дизель отынындағы қазандар
0,0002
0,0004
Үлкен стационарлық дизельді қозғалтқыштар >600л.с. ((447 кВт)
r 0,004
NA
Сұйытылған мұнай газындағы қазандар
n 0,0009
n 0,004
Қатты отын түрлері
Басқа битум/жоғарыдан механикалық жүктемесі бар жартылай битум қазандықтары
0,001
r 0,0007
Басқа битум/төменнен механикалық жүктемесі бар жартылай битум қазандықтары
0,014
r 0,0007
Бүркілген отындағы басқа битумдық/жартылай битумдық атомдалған отын қазандықтары
Құрғақ түбі, қабырғаға жағу
0,0007
r 0,0005
Құрғақ түбі, тангенциалды жағу
0,0007
r 0,0014
Дымқыл түбі
0,0009
r 0,0014
Басқа битуминозды/жартылай сұйық қабаты бар пештер
0,001
r 0,0007
Басқа битум/жартылай битумды сұйық қабатты пештер
Айналым қабаты
0,001
r 0,061
Қайнаған қабат
0,001
r 0,061
Табиғи газ
Қазандықтар
r 0,001
n 0,001
Газ турбиналары 2 > 3 МВт
0,004
0,001
Табиғи газ поршеньді қозғалтқыштар 2
2-соққы, таусылған қоспасы
r 0,693
NA
4-соққы, таусылған қоспасы
r 0,597
NA
4-соққы, байытылған қоспасы
r 0,110
NA
Биомасса
Ағаш/ағаш қалдықтарындағы қазандар3
n 0,011
n 0,007
Ескерту:
1 Коэффициент тек жоғары жүктемелерде жұмыс істейтін қондырғылар бойынша алынды (80%).
2 Газ поршеньді қозғалтқыштардың көпшілігі газ өнеркәсібінде, құбырлар мен қоймалардың компрессорлық қондырғыларында және газ өңдеу зауыттарында қолданылады.
NA - деректер жоқ
n - 1996ж. КӨҮСТ-тің нұсқаулықта көрсетілмеген шығарындылардың жаңа коэффициентін көрсетеді
r - 1996ж. басшылық нұсқаулар шыққаннан кейін қайта қаралған шығарындылар коэффициентін көрсетеді
».
жоғарыда көрсетілген бұйрыққа 3-қосымшада:
4-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«4. Көрсеткіш: қондырғының жалпы парниктік газдар шығарындылары
1) көрсеткіштерді қалыптастыру кезеңділігі мен мерзімдері: жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі жылдың 1 наурызына дейін.
2) ақпарат көздері: осы Әдістемеге сәйкес квоталар субъектісінің бастапқы деректері.
3) көрсеткіштерді қалыптастыру (есептеу) әдісінің сипаттамасы:
мұнда:
E өндірісі – өндіру процесінде СО2 эквивалентінің жалпы жылдық шығарындылары, y жылы, СО2 эквивалентінің тоннасы;
ETOTAL – парниктік газдардың жалпы шығарындылары, СО2 эквивалентінің тоннасы;
Egas, COMB, y – y жылы газ тәрізді отынды жағудан болатын жалпы жылдық СО2 шығарындылары, СО2 эквивалентінің тоннасы;
Eliq, COMB, y – сұйық отынды жағу кезіндегі жалпы жылдық CO2 шығарындылары, тонна CO2 эквиваленті;
Eflare, y – ілеспе мұнай газын алауда жағудан және алаудағы газ тәрізді отынның басқа түрлерінен жалпы СО2 шығарындылары, СО2 эквивалентінің тоннасы;
– y жылындағы i өндіріс орнындағы (кен орны) ағып кетулерден және кездейсоқ төгулерден болатын жалпы жылдық CH4 шығарындылары, СО2 эквивалентінің тоннасы;
– СО2 жалпы жылдық шығарындылары және пилоттық жанарғыларда жанармай газының жануы, СО2 эквивалентінің тоннасы;
- мұнай мен газды тасымалдау кезіндегі жалпы жылдық CH4 шығарындылары, СО2 эквивалентінің тоннасы
- алау коллекторларының жарылуынан, техникалық тоқтаулардан, іске қосудан және басқа процестерден жалпы жылдық CH4 шығарындылары, тонна CO2 баламасы.
Өлшем бірлігі тонна болса, дөңгелектеу екі ондық таңбаға дейін орындалады.
4) шығыс ақпараттың орналасу орны: көрсеткіш Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 28-бабының 9 тармағына сәйкес жарияланбайды.
Алайда, қондырғы операторы көрсеткіштердің есептеулерін мұнай мен газ өндіру процесінің ерекшелігіне қатысты көрсеткіштердің қолданылуын негізге ала отырып, осы Әдістеменің төменде келтірілген тармақтарына сәйкес пайдаланады.»;
мынадай мазмұндағы 21-1-тармақпен толықтырылсын:
«21-1. Қондырғының бөлігі болып табылатын жылжымалы көздерде сұйық отынды жағудан шығарындылар осы Әдістеменің 15-тармағына сәйкес стационарлық ретінде ескерілсін.»;
мынадай мазмұндағы 23-1-тармақпен толықтырылсын:
«23-1. Объектіде ағып кетуді аспаптық өлшеулер болмаған жағдайда, ағып кетуден болатын бұл шығарындыларды диапазонның орташа мәні бар дамыған елдер үшін коэффициенттерді пайдалана отырып, парниктік газдар шығарындыларын есептеудің халықаралық әдістемелеріне сәйкес объектінің операторы есептейді.»;
мынадай мазмұндағы 25-1-тармақпен толықтырылсын:
«25-1. Қондырғыда мұнай мен газды өндіру кезінде аспаптық өлшеулер болмаған жағдайда, ағып кетуден болатын бұл шығарындыларды орнату операторы диапазонының орташа мәні бар дамыған елдер үшін коэффициенттерді пайдалана отырып, парниктік газдар шығарындыларын есептеудің халықаралық әдістемелеріне сәйкес есептейді.»;
мынадай мазмұндағы 28-1-тармақпен толықтырылсын:
«28-1. Газды тасымалдау және сақтау кезінде аспаптық өлшеулер болмаған жағдайда, ағып кетуден болатын бұл шығарындыларды зауыт операторы диапазонның орташа мәні бар дамыған елдер үшін коэффициенттерді пайдалана отырып, парниктік газдар шығарындыларын есептеудің халықаралық әдістемелеріне сәйкес есептейді.»;
1-кестесі жаңа редакцияда жазылсын:
«
1-кесте
Жанармай түрінің атауы
Әдепкі таза жылу мәні (Төменгі қыздыру мәні) (ТДж/тонна)
Тиімді CO 2 эмиссия коэффициенті Әдепкі, (тонна/ТДж)
Шикізат майы
0,0423
73,3
Оримульсия
0,0275
77
Сұйытылған табиғи газ
0,0442
64,2
Бензин
Автомобильдік бензин
0,0443
69,3
Авиациялық бензин
0,0443
70
Реактивті қозғалтқыштарға арналған бензин
0,0443
70
Реактивті қозғалтқыштарға арналған керосин
0,0441
71,5
Керосиннің басқа түрлері
0,0438
71,9
Сланец мұнайы
0,0381
73,3
Газ майы/дизельдік отын
0,043
74,1
Жылыту майы
0,0404
77,4
Сұйытылған мұнай газы
0,0473
63,1
Этан
0,0464
61,6
Нафта
0,0445
73,3
Битум
0,0402
80,7
Майлау материалдары
0,0402
73,3
Мұнай коксы
0,0325
97,5
Мұнай өңдеу шикізаты
0,043
73,3
Басқалар
Мұнай газы
0,0495
57,6
мұнай өнімдері
Қатты парафиндер
0,0402
57,6
Уайт-спирит және СОТК
0,0402
73,3
Басқа да мұнай өнімдері
0,0402
73,3
Антрацит
0,0267
98,3
Кокстелетін көмір
0,0282
94,6
Битумды көмірдің басқа түрлері
0,0258
94,6
Суббитумды көмір
0,0189
96,1
Қоңыр көмір
0,0119
101
Мұнайлы тақтатас және шайырлы құмдар
0,0089
107
Брикеттелген қоңыр көмір
0,0207
97,5
Меншікті отын
0,0207
97,5
кокс
Пеш және қоңыр көмір кокс
0,0282
107
Газ кокс
0,0282
107
Көмір шайыры
0,028
80,7
Туынды газдар
Зауыттық газ
0,0387
44,4
Кокс газы
0,0387
44,4
Жарылыс газы
0,00247
260
Оттегі болат пештерінің газы
0,00706
182
Табиғи газ
0,048
56,1
Тұрмыстық қалдықтар (биологиялық емес фракциялар)
0,01
91,7
Өндірістік қалдықтар
жатпайды
143
Мұнай қалдықтары
0,0402
73,3
Шымтезек
0,00976
106
Қатты биоотындар
Ағаш/ағаш қалдықтары
0,0156
112
Лай (қара ликер)
0,0118
95,3
Қатты бастапқы биомассаның басқа түрлері
0,0116
100
Көмір
0,0295
112
Сұйықтық
Биобензин
0,027
70,8
биоотын
Био-дизель
0,027
70,8
Сұйық биоотынның басқа түрлері
0,0274
79,6
Биогаз
Полигон газы
0,0504
54,6
Ағынды газ
0,0504
54,6
Басқа биогаздар
0,0504
54,6
Басқа қазба емес түрлер
Тұрмыстық қалдықтар (биомасса фракциясы)
0,0116
100
»
жоғарыда көрсетілген бұйрыққа 4-қосымшада:
1-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«1. Осы Шойын, болат, агломерат және түйіршіктер өндірісінен парниктік газдар шығарындыларын есептеу әдістемесі (бұдан әрі – Әдістеме) Қазақстан Республикасы Экология кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 294-бабының 3-тармағына сәйкес әзірленді және темір, болат, агломерат және түйіршіктер өндірісінен парниктік газдар шығарындыларын есептеуге арналған.
Пештерде отынды жағудан (химиялық реакциялар жүргізу және пайдалы компоненттерді алу мақсатында шикізатты пештерде жоғары температурада өңдеу) өндірістік процестер парниктік газдар шығарындыларын есептеудің халықаралық әдістеріне сәйкес есептеледі.»;
9-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«9. Болат өнеркәсібіндегі ең көп CO2 шығарындылары шойын өндірісінен келеді. Энергетика секторындағы отын шығынындағы көміртекті есепке алу кезінде кокс немесе басқа тотықсыздандырғыштарды тұтынудан түсетін көміртек есепке алынбайды. Шойында ұсталатын көміртектің аздаған мөлшерін қоспағанда, кокс пен флюстердегі барлық көміртегі жану және күйдіру өнімі ретінде шығарылады.
Көрсеткіш: темір өндірісінен СО2 шығарындылары
1) көрсеткіштерді қалыптастыру кезеңділігі мен мерзімдері: жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі жылдың 1 наурызына дейін;
2) ақпарат көздері: осы Әдістемеге сәйкес қондырғы операторының бастапқы деректері;
3) көрсеткіштерді қалыптастыру (есептеу) әдісінің сипаттамасы:
ECO2, BF= [(ORE × CORE)+Σ(CARBF × CCAR,BF)+ Σ (FLBF× CFL,BF)+ Σ (OT× COT) – (IOUT × CI,out) – (NM× CNM ) - (BFGout × CBFG,out) – (RBF × CR,BF)] × 44/12, (4),
мұнда:
E CO2, BF – темір өндірісінен CO2 шығарындылары , тонна CO 2 ;
ORE – жеткізілетін кен мөлшері (кен, түйіршіктер, агломерат), тонна;
CORE – кендегі көміртегі мөлшері, бірлік фракциялары. Көрсеткіш өз өндірісінің немесе Кодекстің 186-бабының 8-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының сәйкестікті бағалау саласындағы аккредиттеу туралы заңнамасында белгіленген тәртіппен аккредиттелген тәуелсіз зертхананың зертханалық зерттеулерінің нәтижелері бойынша айқындалады.
Σ - қосынды (математикалық белгі);
CARBF – көміртекті технологиялық материалдардың мөлшері, тонна. Домна пешіне берілген көрсеткіш осы Кодекстің 186-бабы 8-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының сәйкестікті растау саласындағы аккредиттеу туралы заңнамасында белгіленген тәртіппен аккредиттелген өз өндірісінің немесе тәуелсіз зертхананың зертханалық зерттеулерінің нәтижелері бойынша анықталады.
CCAR, BF - осы Әдістеменің қосымшасының 1-кестесіне сәйкес көміртегі бар технологиялық материалдардағы көміртегі мөлшері, бірліктердің үлестері;
FLBF – домна пешіне тиелген флюс материалдарының мөлшер, тонна;
CFL,BF – осы Әдістемеге қосымшаның 1-кестесіне сәйкес флюс материалдарындағы көміртегі мөлшері, бірліктердің үлестері;
ОТ – пешке тиелген басқа материалдардың мөлшері, тонна;
СОТ – басқа материалдардағы көміртегі мөлшері, бірлік фракциялары. Көрсеткіш жеке өндірістік немесе Кодекстің 186-бабының 8-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының сәйкестікті бағалау саласындағы аккредиттеу туралы заңнамасында белгіленген тәртіппен аккредиттелген тәуелсіз зертхананың зертханалық зерттеулерінің нәтижелері бойынша айқындалады.
IOUT – балқытылған шойын мөлшері, тонна;
CI,out – осы Әдістемеге қосымшаның 1-кестесіне сәйкес өндірілген шойындағы көміртегі мөлшері , бірлік үлестері;
НМ – өндірілген металл емес өнімнің мөлшері, тонна;
CNM - өндірілген металл емес өнімдегі көміртегі мөлшері, бірлік үлестер;
BFGout – жұмыс аймағынан өндірілген және шығарылған домна газының мөлшері, тонна;
CBFG,out – өндірілетін домна газындағы көміртегі мөлшері, бірлік фракциялары. Көрсеткіш жеке өндірістік немесе Кодекстің 186-бабының 8-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының сәйкестікті бағалау саласындағы аккредиттеу туралы заңнамасында белгіленген тәртіппен аккредиттелген тәуелсіз зертхананың зертханалық зерттеулерінің нәтижелері бойынша айқындалады.
RBF – домна цехының газ тазарту қондырғылары ұстайтын шаң мөлшері, тонна;
CR,BF - домна цехының шаңындағы көміртегі мөлшері, агрегаттардың фракциялары. Көрсеткіш жеке өндірістік немесе Кодекстің 186-бабының 8-тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының сәйкестікті бағалау саласындағы аккредиттеу туралы заңнамасында белгіленген тәртіппен аккредиттелген тәуелсіз зертхананың зертханалық зерттеулерінің нәтижелері бойынша айқындалады.
4) шығыс ақпараттың орналасу орны: көрсеткіш Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 28-бабының 9 тармағына сәйкес жарияланбайды.»;
мынадай мазмұндағы 18-1-тармақпен толықтырылсын:
«18-1. Көрсетілген параметрлер болмаған жағдайда түйіршіктер өндірісінен зауыт операторы жанғыш газдарды жағу кезіндегі парниктік газдар шығарындыларын есептеу әдістемесін пайдаланады.»;
жоғарыда көрсетілген бұйрыққа 5-қосымшада:
1-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«1. Осы Цемент және әк өндіру кезіндегі парниктік газдар шығарындыларын есептеу әдістемесі (бұдан әрі – Әдістеме) Қазақстан Республикасы Экология кодексінің (бұдан әрі – Кодекс) 294-бабының 3-тармағына сәйкес әзірленген және цемент пен әк өндірісінен парниктік газдар шығарындыларын есептеуге арналған.
Пештерде отынды жағудың өндірістік процестері (химиялық реакцияларды жүргізу және пайдалы компоненттерді алу мақсатында пештерде шикізатты жоғары температурада өңдеу) парниктік газдар шығарындыларын есептеудің халықаралық әдістеріне сәйкес есептеледі.»;
мынадай мазмұндағы 8-1-тармақпен толықтырылсын:
«8-1. Өндірілген клинкер көлемі туралы деректер болса, зауыт операторлары өндірілген клинкер мөлшерін есептемейді.»;
9-тармағы алып тасталсын;
мынадай мазмұндағы 10-1-тармақпен тармақпен толықтырылсын:
«10-1. Өндірілетін цемент көлемі туралы деректер болса, зауыт операторлары өндірілген цемент мөлшерін есептемейді.»;
38-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«38. Әктастың күйдірілуін есептеу үшін зауыт операторларында деректердің болуына байланысты келесі формуланы пайдалану керек:
МСО2 = kCO2,әқ х Мәқ i х kип,i х ki сөндірілген әк, i (19),
мұнда:
MCO2 - әк өндірісінен шығарындылар, тонна CO2 эквиваленті;
kCO2,әкi - «i» әк түріне арналған СО2 эмиссия коэффициенті, тонна СО2/әк тонна;
Мәк i – әк түрiнiң «i» өндiрiсi, тонна;
kun, i - әк шаңы үшін түзету коэффициенті әк түрі «i», салыстырмалы бірлік. Бұл түзетуді цемент шаңын түзету сияқты есепке алуға болады;
k сөндірілген әк, i - «i» типті сөнген әк үшін түзету коэффициенті, салыстырмалы бірлік;
«i» - Әдістемеге Қосымшаның 5-кестесінде келтірілген әктің кез келген түрі.».
жоғарыда көрсетілген бұйрыққа 6-қосымшада:
2-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«2. Пештерде отынды жағудың өндірістік процестері (химиялық реакцияларды жүргізу және пайдалы компоненттерді алу мақсатында пештерде шикізатты жоғары температурада өңдеу) парниктік газдар шығарындыларын есептеудің халықаралық әдістеріне сәйкес есептеледі.»
10-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«10. Көрсеткіш: C2 F6 алюминий өндірісінің шығарындылары
EC2F6 = ( ECF4 × FC2F6 / CF4 ) × GWPC2F6 (5),
мұнда:
EC2F6 – C2 F6 алюминий өндірісінен шығарындылар, кг C2 F6;
FC2F6/CF4 - салмақ қатынасы C2 F6/CF4, кг (осы Әдістемеге Қосымшаның 4-кестесінің деректері);
GWPC2F6 - жаһандық жылыну әлеуеті C2F6 Кодекстің 282-бабының 3-тармағына сәйкес.
Өлшем бірлігі тонна болған жағдайда дөңгелектеу екі ондық белгіге дейін жүргізіледі.
4) шығыс ақпараттың орналасу орны: көрсеткіш Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 28-бабының 9 тармағына сәйкес жарияланбайды.
ПФУ шығарындылары коэффициенттерінің белгісіздігі (±15%) шегінде.»;
4-кесте жаңа редакцияда жазылсын:
«
4-кесте
Әр түрлі технологиялар бойынша ПФУ шығарындыларын есептеу үшін
CF4 және C2 F6 үшін бұрыштық коэффициенттер
Технология а
Бұрыштық коэффициент b , c CF үшін 4 кг/тонна, ( килограмм CF4 /тонна алюминий)/(анодтық әсер минуттары/ванна-күн)
Асқын кернеу коэффициенті b , c , d , [(кгCF4 /TAl )/ (мB )]
Салмақ қатынасы C2 F6 /CF4
CF4
Белгісіздік, (+/-) %
CF4
Белгісіздік, (+/-) %
C2 F6 / CF4
Белгісіздік, (+/-) %
GWPB
0,143
6
1,16
24
00,121
11
SWPB
0,272
15
3,65
43
00,252
23
VSS
0,092
17
Қолданылмайды
Қолданылмайды
00,053
15
HSS
0,099
44
00,085
48
Ескерту:
а Орталық престеу (GWPB), бүйірлік алдын ала өңдеу (SWPB), тік Sodeberg Stud әдісі (VSS).
b Дереккөз: IAI -ға хабарланған өлшемдер, АҚШ қаржыландыратын өлшемдер EPA, әртүрлі өсімдіктердің өлшемдері.
в Әрбір бұрыштық кернеу коэффициенті әртүрлі технологиялар бойынша шығарындылардың арақатынасын болжайды: GWPB 98%, SWPB 90%, VSS 85%, HSS 90%. Бұл пайыздар PFC фракциясының өлшемдері, фтор газының шығымдылығы өлшеу және сарапшылардың қорытындысы негізінде ұсынылды.
г Көрсетілген коэффициенттер оң асқын кернеуді тіркейтін бірнеше кәсіпорындарда және алгебралық асқын кернеуді тіркейтін басқа кәсіпорындарда жүргізілген өлшемдерді көрсетеді. Қазіргі уақытта оң және алгебралық асқын кернеу арасындағы тұрақты байланыс орнатылмаған. Оң асқын кернеу алгебралық асқын кернеуге қарағанда PFC шығарындыларымен жақсы корреляция беруі керек. Толқын факторлары VSS және HSS технологияларына қолданылмайды.
».
жоғарыда көрсетілген бұйрыққа 8-қосымшада:
3-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«3. Көмірді ашық әдіспен өндіру келесі процестердің-көмір өндіру, көмір өндіруден шығарындылары, төмен температурадағы тотығу және эндогендік өрттер шығарындылары нәтижесінде парниктік газдар шығарындыларын тудырады.»;
5-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«5. Ашық немесе жерасты көмір өндіруден CH4 шығарындылары
1) көрсеткіштерді қалыптастыру кезеңділігі мен мерзімдері: жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі жылдың 1 наурызына дейін.
2) ақпарат көздері: осы Әдістемеге сәйкес квоталар субъектісінің бастапқы деректері.
3) көрсеткіштерді қалыптастыру (есептеу) әдісінің сипаттамасы:
EСН4 = М×ВСН4 × КСН4 (1),
мұнда:
ECH4 – есепті кезеңдегі ашық немесе жабық көмір өндіру кезіндегі метан шығарындылары, тонна;
М – есепті кезеңдегі ашық немесе жабық көмір өндіруде өндірілген көмір көлемі, тонна;
BСН4 -де - өндірілген көмірдің метан мөлшері, м3 СН4 /тонна;
Өндірілетін көмірдегі метанның құрамы оның сертификатталған өндірістік зертханасының немесе Қазақстан Республикасының сәйкестікті бағалау саласындағы аккредиттеу туралы заңнамасында белгіленген тәртіппен аккредиттелген тәуелсіз зертхананың нәтижелері бойынша осы Кодекстің 186-бабының 8-тармағына сәйкес айқындалады.
КСН4 - 0,67 кг/м3 тең массалық бірліктерге (тонна немесе килограмм) түрлендіру коэффициент;
20°С температурада метанның тығыздығын ескере отырып жүзеге асырылады.
Өндірілетін көмірдің метан құрамы туралы деректер болмаған жағдайда, қондырғылардың операторлары объектінің геологиялық паспортына сәйкес геологиялық қабаттардың деректерін немесе өндірілген көмірдің 1 тоннасына есептегенде шахталардағы метанның құрамы бойынша ішкі мониторинг жүйесі деректерінің орташа тәуліктік мәндерін пайдаланады.
Көмірді жерасты және ашық әдіспен өндіру кезіндегі метан құрамын өлшеу деректері болмаған жағдайда көмір өндіру кезінде және көмірді өндіруден кейінгі барлық процестер үшін зауыт операторлары келесі орташа өлшенген эмиссиялық коэффициенттерді пайдаланады:
жерасты көмірді өндіру үшін орташа өлшенген СН4 коэффициенті 28,56 м3/т немесе 20,478 кг/т кг/т (көмірді өндіру және өндіруден кейінгі);
көмірді ашық әдіспен өндіру үшін орташа өлшенген СН4 коэффициенті 1,225 м3/т немесе 0,878 кг/т (көмірді өндіру және өндіруден кейінгі);
КСН4 - көлемдік өлшем бірліктерін (м), массалық бірліктерге (тоннаға немесе килограммға) 0,717 кг / м3 тең түрлендіру коэффициенті.
Түрлендіру қалыпты атмосфералық жағдайда және 0°С температурада метанның тығыздығын есепке алу арқылы жүзеге асырылады.
4) шығыс ақпараттың орналасу орны: көрсеткіш Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 28-бабының 9 тармағына сәйкес жарияланбайды.»;
6-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«6. Көмір өндіру кезіндегі және көмірді өндіруден кейінгі барлық процестер үшін зауыт операторы келесі орташа өлшенген СО2 эмиссиялық коэффициенттерін пайдалана:
жерасты көмірі үшін - 3,927 м3/т немесе 7,679 кг/т (көмір өндіру және өндіруден кейін).
көмірді ашық әдіспен өндіру үшін - 0,35 м3/т немесе 0,686 кг/т (көмір өндіру және өндіруден кейін).
CO2 - көлемдік өлшем бірліктерін (м3), 1,96 кг/м3 тең массалық бірліктерге (тонна немесе килограмм) түрлендіру коэффициент;
Түрлендіру қалыпты атмосфералық жағдайларда және 0°С температурада көмірқышқыл газының тығыздығын есепке алу арқылы жүзеге асырылады.»;
8-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«8. Уақытша сақтауда тұрған немесе тұтынушыларға жөнелту үшін тиелген өндірілген көмірден парниктік газ қалдықтарының шығуы ашық және жабық өндіру кезіндегі негізгі парниктік газдар шығарындыларын есепке алудағы маңызды қадам болып табылады.
Көрсеткіш: Ашық немесе жерасты көмір өндіруден CH4 шығарындылары
1) көрсеткіштерді қалыптастыру кезеңділігі мен мерзімдері: жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі жылдың 1 наурызына дейін.
2) ақпарат көздері: осы Әдістемеге сәйкес квоталар субъектісінің бастапқы деректері.
3) көрсеткіштерді қалыптастыру (есептеу) әдісінің сипаттамасы:
E CH4уг=M × C CH4 × K CH4 (3),
мұнда:
ECH4уг – есепті кезеңдегі ашық немесе жабық көмір өндіруден кейінгі метан шығарындылары, тонна;
М – есепті кезеңде өндірілген көмір көлемі, тонна;
CCH4 - көмірді ашық немесе жабық өндіруден кейінгі көмірдегі CH4 мөлшері, м3 CH4/тонна, егер 5-тармақта көрсетілген жерасты немесе ашық көмір өндіру үшін бір, орташа өлшенген CH4 коэффициенті қолданылмаса ғана қолданылады.
KCH4 - 0,717 кг/м3 тең көлем бірліктерін (м3) массалық бірліктерге (тонна немесе килограмм) түрлендіру коэффициенті;
Түрлендіру қалыпты атмосфералық жағдайларда және 0°С температурада метанның тығыздығын есепке алу арқылы жүзеге асырылады.
4) шығыс ақпараттың орналасу орны: көрсеткіш Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 28-бабының 9 тармағына сәйкес жарияланбайды.»;
9-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«9. Көрсеткіш: көмірді ашық немесе жерасты өндіруден СО2 шығарындылары
1) көрсеткіштерді қалыптастыру кезеңділігі мен мерзімдері: жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі жылдың 1 наурызына дейін.
2) ақпарат көздері: осы Әдістемеге сәйкес квоталар субъектісінің бастапқы деректері.
3) көрсеткіштерді қалыптастыру (есептеу) әдісінің сипаттамасы:
ECO2y = M × CCO2 × KCO2, (4),
мұнда:
ECO2уг. - есепті кезеңдегі ашық немесе жабық көмір өндіруден кейінгі СО2 шығарындылары, тонна;
М - есепті кезеңде өндірілген көмір көлемі, тонна;
Өндірілетін көмірдегі CCO2 - СО2 мөлшері, м3 СО2 /тонна, осы Әдістеменің 6-тармағында көрсетілген көмірді жерасты немесе ашық әдіспен өндіру үшін бір, орташа өлшенген CO2 коэффициенті қолданылмаған жағдайда ғана қолданылады.
KСO2 - көлем бірліктерін түрлендіруге арналған түрлендіру коэффициенті өлшемдер (м3), масса бірлігінде (тонна немесе килограмм), 1,96 кг/м3;
Түрлендіру көмірқышқыл газының қалыпты атмосфералық жағдайдағы және 0°C температурадағы тығыздығын ескере отырып жүзеге асырылады.
4) шығыс ақпараттың орналасу орны: көрсеткіш Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 28-бабының 9 тармағына сәйкес жарияланбайды.»;
2 параграфтың тақырыбы мынадай редакцияда жазылсын:
«2-параграф. Эндогендік өрттерден көмір өндіру кезіндегі парниктік газдар шығарындыларын есептеу»;
12-тармақ алып тасталсын;
13-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«13. Көрсеткіш: Эндогенді өрттер үшін СО2 шығарындыларын есептеу
1) көрсеткіштерді қалыптастыру кезеңділігі және мерзімдері: жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі жылдың 1 наурызына дейін.
2) ақпарат көздері: осы Әдістемеге сәйкес квоталау субъектісінің бастапқы деректері.
3) көрсеткіштерді қалыптастыру (есептеу) әдісінің сипаттамасы:
Е = М*К1* К2*ТНЗ*К3* 44/12*10-3 (6),
мұндағы:
Е - эндогенді өрттер үшін СО2 жылдық шығарылымы, тонна/жыл;
М - сақталатын ішкі жүктеменің мөлшері, тонна/жыл;
К1 - ішкі жабынның жану коэффиценті, тау жыныстары үйіндісіндегі ішкі үйіндінің жалпы сақталған көлемінің 1%-дан кем емес.
Егер мән 1%-дан асса, қондырғы операторы келесі формула бойынша ішкі жану коэффициентін есептейді:
К1 = (S * Р* Н)/M (6.1),
мұндағы:
К1 -ішкі артық жүктеменің жану коэффициенті;
S – бір жылдағы маркшейдер өлшемдері бойынша анықталған өрттер ауданы, м2;
P – геологиялық барлау деректері бойынша төсеніш тығыздығы, т/м3;
Н – аспаптық жолмен анықталған өрттің орташа тереңдігі;
М – сақталатын ішкі үстеменің мөлшері, тонна/жыл.
К2 – көмірдегі көміртектің тотығу коэффициенті, 0,98 тең.
ТНЗ – ішкі жинақталған үстеменің төменгі жылу шығару қабілеті, ТДж/тонна.
Көрсеткіш Кодекстің 186-бабының 8-тармағына сәйкес меншікті өндірістік зертханасында немесе Қазақстан Республикасының сәйкестікті бағалау саласындағы аккредиттеу туралы заңнамасында белгіленген тәртіппен аккредиттелген тәуелсіз зертханасында зертханалық зерттеулердің нәтижелері бойынша айқындалады.
К3 - көміртегі шығарындыларының коэффициенті, кг/ТДж;
Көрсеткіш Кодекстің 186-бабының 8-тармағына сәйкес меншікті өндірістік зертханасында немесе Қазақстан Республикасының сәйкестікті бағалау саласындағы аккредиттеу туралы заңнамасында белгіленген тәртіппен аккредиттелген тәуелсіз зертханасында зертханалық зерттеулердің нәтижелері бойынша айқындалады.
44/12 – көміртекті көмірқышқыл газына айналдыру коэффициенті;
10-3 - кг-ды тоннаға айналдыру.
4) шығыс ақпараттың орналасу орны: көрсеткіш Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 28-бабының 9 тармағына сәйкес жарияланбайды.»;
26-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«26. СО2 шығарындылары осы Әдістеменің 12-тармағына сәйкес есептеледі.».
жоғарыда көрсетілген бұйрыққа 9-қосымшада:
2-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«2. Пештерде отынды жағудың өндірістік процестері (химиялық реакциялар жүргізу және пайдалы компоненттерді алу мақсатында пештерде шикізатты жоғары температурада өңдеу) жылу қазандықтарынан парниктік газдар шығарындыларын есептеу әдістемесіне сәйкес IPCC сәйкес есептелуі керек себебі. Электр станцияларында, жылу электр станцияларында және қазандықтарда пештерде отынды жағуға арналған есептеулер қарастырылмаған.»;
7-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«7. Көрсеткіш: аммиак өндірісінен СО2 шығарындылар;
1) көрсеткіштерді қалыптастыру кезеңділігі мен мерзімдері: жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі жылдың 1 қаңтарына дейін.
2) ақпарат көздері: осы Әдістемеге сәйкес қондырғы операторының бастапқы деректері
3) көрсеткіштерді қалыптастыру (есептеу) әдісінің сипаттамасы:
ECO2,y =∑nj =1 (RMCj,yxEFCO2j,yxOFj,y) - RCO2 (1),
мұнда:
ECO2,y - «y» кезеңіндегі аммиак өндірісінен СО2 шығарындылары, СО2 эквивалентінің тоннасы;
RMCj,y - көміртегі бар шикізаттың (отынның) «у» кезеңінде аммиак өндіруге жұмсалған шығыны, мың м3, тонна эталондық отын немесе ТДж;
Құрамында көміртегі бар шикізаттың (отынның) және аммиак өндірісінде технологиялық және энергетикалық мақсаттарға пайдаланылған отынның шығыны зауыт операторының есепті кезеңдегі нақты деректері бойынша алынады.
EFCO2j,y – көміртекті шикізатты (отынды) пайдаланудан СО2 эмиссия коэффициенті «j», t СО2/т. Көрсеткіш жылу электр станцияларының қазандықтарынан парниктік газдар шығарындыларын есептеу әдістемесіне сәйкес формулалар бойынша Кодекстің 294-бабының 3-тармағына сәйкес әзірленген зауыттар мен қазандықтардан бөлінетін газтәрізді отынның құрамдас құрамы мен қатты және сұйық отындағы көміртегінің мөлшері туралы нақты деректер негізінде есептеледі.
Есепті кезеңде газтәрізді отынның құрамдас химиялық құрамы және қатты және сұйық отындардағы көміртегі мөлшері туралы нақты деректер болмаған жағдайда отынның тиісті түрлері үшін шығарындылар коэффициенттерінің мәндері осы Әдістемеге қосымшаның 1-кестесіне сәйкес пайдаланылады.
OFj,y - құрамында көміртегі бар шикізаттың (отынның) тотығу коэффиценті « j » «y» кезеңіндегі үлесі, газ тәрізді, сұйық және қатты көміртегі бар шикізаттың (отынның) барлық түрлері үшін әдепкі бойынша 1,0-ге тең қабылданады. (100% тотығуға сәйкес).
RCO2 – аммиак өндіру кезінде түзілетін, одан әрі тауарлық өнімге шикізат ретінде пайдалану үшін алынған СО2 массасы, тонна;
j – көміртекті шикізаттың түрі (отын);
n – «у» кезеңінде пайдаланылатын көміртегі бар шикізат (отын) түрлерінің саны.
Өлшем бірлігі тонна болса, дөңгелектеу үш үтірден кейін орындалады.
4) шығыс ақпараттың орналасу орны: көрсеткіш Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 28-бабының 9 тармағына сәйкес жарияланбайды.».
жоғарыда көрсетілген бұйрыққа 10-қосымшада:
2-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«2. Пештерде отынды жағудың өндірістік процестері (химиялық реакцияларды жүргізу және пайдалы компоненттерді алу мақсатында пештерде шикізатты жоғары температурада өңдеу) парниктік газдар шығарындыларын есептеудің халықаралық әдістеріне сәйкес есептеледі.»;
16-тармақ жаңа редакцияда жазылсын:
«16. Карбонатты шикізатты, әктас пен доломитті тұтыну деректеріне негізделген СО2 шығарындылары келесі формула бойынша есептеледі:
Көрсеткіш: минералды материалдар өндірісінде карбонаттарды пайдаланудан СО2 шығарындылары;
1) көрсеткіштерді қалыптастыру кезеңділігі мен мерзімдері: жыл сайын, есепті кезеңнен кейінгі жылдың 1 наурызына дейін.
2) ақпарат көздері: осы Әдістемеге сәйкес қондырғы операторының бастапқы деректері
3) көрсеткіштерді қалыптастыру (есептеу) әдісінің сипаттамасы:
ECO2 = ∑ni =1 (Mi × EFi × Fi) (3),
мұнда:
EСО2 - минералды материалдар өндірісінде карбонаттарды пайдаланудан - СО2 шығарындылары, т.
Mi – тұтынылған карбонаттың массасы «i», тонна;
EFi – «i» карбонатының эмиссиялық коэффициенті, тонна CO2/карбонаттың тоннасына Әдістемеге қосымшаның 2-кестесіне сәйкес;
Қажетті деректер болмаған жағдайда коэффициент CO2 молекулалық массасының карбонаттың молекулалық массасына стехиометриялық қатынасы ретінде есептеледі.
Fi – карбонат «i» үшін қол жеткізілген кальцийлену дәрежесі, бөлшек.
Белгілі бір карбонаттың күйдіру дәрежесінің мәні болмаған жағдайда күйдіру дәрежесі 1,00-ге тең қабылданады;
«i» - қолданылатын карбонат.
Пайдаланылған «i» карбонатының массасын Кодекстің 186-бабының 8 тармағына сәйкес Қазақстан Республикасының техникалық реттеу және метрология саласындағы заңнамасында белгіленген тәртіпте аккредиттелген меншікті өндірістік немесе тәуелсіз зертхананың нәтижелері бойынша алынған ылғал мен қоспалардың құрамын шегергендегі (тиісті деректер болған жағдайда) нақты деректер бойынша қондырғы операторы қабылдайды.
4) шығыс ақпараттың орналасу орны: көрсеткіш Қазақстан Республикасы Кәсіпкерлік кодексінің 28-бабының 9 тармағына сәйкес жарияланбайды.».

3) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркегеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Экология және табиғи ресурстар министрлігінің Заң қызметі департаментіне осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтердің ұсынылуын қамтамасыз етсін.

«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасы
Өнеркәсіп және құрылыс министірлігі
«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасы
Энергетика министрлігі
«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасы
Стратегиялық жоспарлау және реформалар агенттігі
Ұлттық статистика бюросы