О Программе развития зернового производства Западно-Казахстанской области на 2001 год Күшін жойған

Батыс Қазақстан облысында 2001 жылға астық өндірісін дамыту Бағдарламасы туралы 📌 Ескерту. Күші жойылды - Батыс Қазақстан облыстық мәслихатының 02.07.2004 № 9-4 шешімімен. "Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару туралы» Заңының 6-шы бабына, Қазақстан Республикасы Үкіметінің 25 мамыр 2000 жылғы №789 "Қазақстан Республикасындағы бағдарламаларды дайындау Ережесін бекіту туралы» қаулысына сәйкес облыстық мәслихат шешім ЕТТІ:

1. Батыс Қазақстан облысында 2001 жылы астық өндірісін дамыту Бағдарламасы бекітілсін.

БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСТЫҚ АУЫЛ ШАРУАШЫЛЫҒЫ ДЕПАРТАМЕНТІ БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДА 2001 Ж. АСТЫҚ ӨНДІРІСІН ДАМЫТУ БАҒДАРЛАМАСЫ Орал қаласы, 2001 ж. БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСТЫҚ МӘСЛИХАТ СЕССИЯСЫНЫҢ 2001 ЖЫЛҒЫ 25 НАУРЫЗДАҒЫ ШЕШІМІМЕН БЕКІТІЛГЕН Мәслихаттың хатшысы Облыс әкімінің Орынбасары --------------------Г.Г. Шамшаева ------------------А.Қ.Есенғалиев Келісілді: Облыстың экономика басқармасының бастығы --------------------- Е.М.Жұмағалиев

Батыс Қазақстан облысында 2001 ж. астық өндірісін дамыту БАҒДАРЛАМАСЫ Төлқұжат Батыс Қазақстан облысында 2001 ж. астық өндірісін дамыту БАҒДАРЛАМАСЫ Атауы: Батыс Қазақстан облысында 2001 ж. Астық өндірісін дамыту бағдарламасы Бағдарламаны әзірлеу жөніндегі шешім: Облыс әкімінің орынбасары Есенғалиев А.Қ. тапсырмасы. Негізгі әзірлеуші: Облыстық ауыл шаруашылығы департаменті Бағдарламаның мерзімі: Наурыз - желтоқсан 2001 ж.

1. Кіріспе Астық өндірісі облысымыздағы ауылшаруашылығының басты саласының бірі болып, тек аграрлық сектор емес, сонымен бірге облыстың экономикасын дамытуға әсер етуде. Сондықтан болашақта 2001-2005 жылдарға облысымызда астық өндірісіне алдыңғы қатарлы мән беріліп отыр. Астық өндірісі, біркелкі ылғалы мол облыстың солтүстік бөлігіндегі құнарлы жерлерге шоғырландырылады. Бұл аймақтың қолайлы табиғи ерекшелігі, бұл аймақта ақ бидайдың нарықтық экономикада жоғары сұранысқа ие болып отырған, құрамында белок пен клейковинасының мөлшері көп, қатты, жұмсақ, күшті және бағалы сорттарын өндіруге мүмкіндік береді. Сонымен бірге мерзімді несиелеу жүйесінің жоқтығы, ауылшаруашылықтауарөндірушілерге дәнді-дақылдар саласын материалды-техникалық жағынан қамтамасыз етуді шешуге жағдай туғызбай отыр. Ауылшаруашылықтауарөндірушілерді қолдау мақсатында бағдарламада жергілікті бюджеттен дәнді-дақылдар тұқымын сатып алуға қаражат бөліп, осы жылдың өнімінен қайтарылып берілуі қаралған. Схема почвенно-климатических зон Западно-Казахстанской области

1.1. Батыс Қазақстан облысының табиғи - экономикалық зоналарының мінездемесі

1. А\Ш аймақ-далалық, астықты - Мал шаруашылық, (облыстың солтүстік аймағында) онда қара-қоңыр және қоңыр топырақ таралған, жер қыртысы топырағының сапасы 23-тен 47 балға дейін. 1 аймақ біркелкі ылғалмен қалтамасыз етілген. Жауынның жылдық мөлшері 270-300 мм, ал жылы кездерде 125-135 мм дейін жауады. Ауаның пайдалы температурасының қосындысы 10 градустан асып Цельсиямен - 2800 градус шамасын құрайды. Бұл аймақта дәнді-дақылдардың, мал азығы дақыллдары, майлы дақылдар, кортоп, көкөністер өндірісі шоғырланады. Мұнда: Сүтті мүйізді ірі қара, шошқа және ет-жүнді мал шаруашылықтары дамытылады .

2. А\Ш аймақ-құрғақдалалық, дәнді-дақылдар-мал шаруашылық (облыстық орталық аймақтарында) оған тән қоңыр топырақ, егістіктің жер қыртысынаң сапасы 18 бен 23 арасында болады. Екінші аймақ құрғақшылдау, жылдық жауынның мөлшері 240-260 мм дейін, жылы мерзімде 100-130 мм дейін. Ауаның пайдалы температурасының қосындысы 10 градустан асып Цельсиямен 2800-3000 шамасында болады. Бүл аймақта мал шаруашылығына қажетті, жем щоп дақылдарын өндіру, топырақ құнарлығы 21 балдан төмен емес жерлерге орналастыру қарастырылған. Мал шаруашылығы саласында етті мал шаруашылығын, қой шаруашылығын, жылқы шаруашылығын дамытуы белгіленіп отыр.

3. А\Ш аймақ - жартылай шолді, мал шаруашылық бағытында (облыстың оңтүстік бөлігінде). Топырағының бет жағы қоңыр топырақты, қоректілігі төмен, топырақ құнарлығы 17 балдан аспайды. Жылдық жауынның мөлшері 190-230 мм дейін. Ауының пайдалы температурасының қосындысы 10 градустан жоғары Цельсияның 3000-3400 градусына тең, бұл мерзімде жауынның мөлшері 100-120 мм жетеді. Бұл аймақта майлы-ет тұқымды қой шаруашылығы, жылқы шаруашылығы табыны, түйе шаруашылығы мен етті мал шаруашылығының дамуы жалғастырылады. Бұл аймақта дәнді-дақылдарды себу қарастырылмаған. Су көзіне жақын жерлерде бау-бақша дақылдары өсіріледі.

2. Астық өндірісін дамыту проблемалары жағдайының талдауы Қолайсыз табиғи жағдайларының салдарынан, қуаңшылықтың жиі қайтлануына байланысты 1995-1999 жылдары дәнді-дақылдардың жалпы түсім көлемі анағұрлым төмендеп кетті. Облыс бойынша жалпы өнім түсімнің құрағаны: 1993 жыл - 3,2 ц\га, 188 мың тонна, 1996 жыл - 2,6 ц\га, 165,1 мың тонна, 1997 жыл - 9,5 ц\га, 681 мың тонна, 1998 жыл - 1 ц\га, 42 мың тонна, 1999 жыл - 2,5 ц\га, 75 мың тонна. Ауылшаруашылықтауарөндірушілер осы жылдарда өздерін егіске қажетті тұқыммен қамтамасыз ете алмады. Қарызға берілген тұқымның бөлінуі жыл сайын үлкен қиыншылықтармен өтін, оның бөліну көлемі азайтып отырды. Мысалы 1999 жылы ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау фондасы арқылы, облыстық бюджеттің кепілдігімен 56,4 мың тонна көлемінде 2000 жылы мемлекет қорынан, қайтып беру негізінде 35,0 мың тонна тұқым қарызы бөлінген болатын. Осының нәтижесінде төленбеген үлкен тұқым қарызы пайда болды. 2000 жылы облыс бойынша 385,8 мыңға жер көлемінде егіс егіліп, жиналған дәнді-дақылдардың жалпы түсімі 330,0 мың тонна құрады, орташа өнімділігі - 8,6 ц\га. Облысымыз техниканың ескілігіне, ЖЖМ-мен техника қорының, жоғарғы көлік арендасының бағаларына қарамастан егін науқанын қысқа мерзімде, ұйымдасқан түрде өткізе алды. Бірақ бұл жағдайлар өз кезегінде қосымша шығын шығаруға әкеліп соқтырды. Мысалы техника қорын сатып алу, егін орү техникасын жөндеу, электроқуатын төлеу астық тасу, соған қоса тұқым қарызының орнын ауыстырған кездегі бережақ, көктем мезгіліндегі астыққа жұмсалған шығын 57,1 мың тонна құрады. ЖЖМ сатып алу үшін 47,0 мың тонна бағытталды. Сонымен тек егін орағы жұмысына 104,1 мың тонна тұқым шығыны шығып, немесе жалпы түсімнің 1\3 құрады. Егін орағындағы жұмысшылардың еңбек ақысына 31,3 мың тонна немесе 9,5%, 38,0 мың тонна жемге құйылған болатын. 1999 - 2000 жж. ауылшаруашылықтауарөндірушілердің тұқым қарызын қайтып беруге - 47 мың тонна тұқым және тауар астығы бағытталған болатын. Барлық жиналған өнімнің көп жұмсалғанына байланысты ауылшаруашылық өнімдерін өндірушілер 2001 жылға қажетті тұқымның тек қана 28,9 мың тоннасын ғана немесе 57,9 %-н әзірлей алды. Жазғы дақылдардың егісіне керекті тұқым 21 мың тонна құрайды. Бұл тұқымдар көлемі шешілген жағдайда дәнді дақылдардың егіс көлемі 434 мың га болады. Бұл ауылшаруашылығын дамытудың 2001 жылға қараған индикативтік жоспарына сәйкес.

2.1. Дәнді дақылдардың барлық өнімінің жыл сайын 15 жылдық көрсеткіші мың тонн Жылдар Барлық алынған өнім Оның ішінде Күздік % 1986 1614,6 203,6 12,6 1987 719,9 143,2 19,9 1988 978,5 426,8 43,6 1989 1699,5 443,6 26,1 1990 2272,1 757,5 33,3 1991 1105,9 534,9 48,4 1992 1627,6 420,3 25,8 1993 2041,7 855,2 41,9 1994 1202,5 378,5 31,5 1995 188,0 39,5 21,0 1996 165,1 12,7 7,0 1997 681,2 11,4 1,7 1998 41,8 10,1 24,2 1999 74,7 9,7 13,0 2000 330,0 10,0 3,0 Барлығы 14743,1 4257 28,9 1 жылдық орташа 982,9 283,8 28,9 Соңғы 15 жылғы орташа барлық өнім 983 мың тонна, оның ішінде күздік дақыл 284 мың тонна. Күздік дақылдар ауа-райының қуаңшылдығына төзімді сондықтан ауылшаруашылық өнімөңдірушілердің өнімсіз қалу қаупін төмендетеді.

2.2. Бірінші аймақ бойынша дәнді дақылдардың 15 жылдық орташа өнім көрсеткіші ц\га Жылдар Орташа өнім Барлық күздік бидай Ақ бидай Арпа Тары 1986 10,4 9,2 10,2 10,3 11,0 1987 5,3 6,1 4,7 4,6 10,8 1988 6,8 13,3 5,0 5,2 5,8 1989 12,0 11,8 12,4 16,2 1990 15,6 18,6 14,5 16,1 20,5 Облыс бойынша 5 жылдық орташа көрсеткіші 10,2 11,8 9,2 9,7 12,8 1991 8,3 13,9 6,1 7,5 5,7 1992 12,0 13,0 11,5 12,3 9,5 1993 14,0 20,3 12,0 15,0 8,6 1994 9,7 12,8 8,8 9,5 5,5 1995 2,6 3,3 2,5 2,6 2,0 Облыс бойынша 5 жылдық орташа көрсеткіші 9,6 12,7 8,1 9,3 6,2 1996 2,6 3,1 2,5 3,7 0,5 1997 9,5 11,1 9,0 10,7 10,8 1998 0,7 1,8 0,5 0,7 0,6 1999 2,5 5,8 2,3 2,8 2,0 2000 8,6 8,9 7,2 13,6 6,8 Облыс бойынша 5 жылдық орташа көрсеткіші 4,8 5,3 4,3 5,8 4,1 Облыс бойынша 10 жылдық орташа көрсеткіші 8,1 12,3 7,1 8,7 6,1 Облыс бойынша 15 жылдық орташа көрсеткіші 8,6 11,9 7,2 8,9 8,6 Дәнді дақылдардың 15 жылдық орташа көрсеткіші (1996-2000) 8,6 ц\га құрайды, күздік дақылдардың - 11,9 ц\га, бидай - 7,2 ц\га, арпа 8,9 ц\га тары 8,6 ц\га. Өте қатты қуаңшылық болған 1995, 1996, 1998 және 1999 жылдарды есептемегенде.

3. Бағдарламаның мақсаты мен міндеттері Дақылдар өндірісін дамыту бағдарламасы облысымызда 2001 жылы оның көлемін өсіруге бағытталған. Бағдарламаның негізгі мақсаттарының бірі облысымызды азық- түлік және жем - шөп дақылдарымен қамтамасыз ету, тұқым және дәнді-дақылдар қарызын қайтарып беру, ауыл шаруашылық өндірісінде жаңадан жұмыс орындарын ашу. Алға қойған мақсаттарды орындау үшін көктемгі егістік кезінде тұқыммен кең көлемде қамтамасыз ету міндеттерін шешу керек.

4. Бағдарламаның негізгі шаралары астықтың жалпы түсімін өсіру. Алға қойылған мақсаттардың іске асуы келесі жағдайларға байланысты: - 1 ауылшаруашылық аймақтағы құнарлы және ылғалды жерлерді тиімді пайдалану; - ауыспалы егіс айналымын меңгеріп және оған қара сүрі жер мен күздік дақылдар енгізу; - ерте өсетін, құрғақшылыққа төзімді аудандастырылған дақылдардың сорттарын пайдалану; - тұқым шаруашылығының жүйесін қалпына келтіру; - дәнді -дақылдар егістігінің көлемін кеңейту.

4.1. 2001 жылы дәнді дақылдарды ауылшаруашылық аймақтар бойынша орналастыру. мың. га Дақылдар 2001 жыл Егілген егіс барлығы Оның ішінде 1 аймақ балл бонитеті 32-47 2 аймақ балл бонитеті 26-31 Күздік дәнді дақыл 16 16 - Ақ бидай 344 344 Арпа 68 47 20 Тары 22 22 Барлығы 450 430 20 Жердің құнарлылығына, ылғалдылығына, экономикалық тиімділгіне байланысты дәнді дақылдар 450 мың га жерге бірінші аймаққа егіледі. Ақжайық, Бөкей Орда, Жаңақала, Казталовка және Қаратобе аудандары ақбидай егісін облыстың солтүстік аймағында 25,1 мың га жерге егеді. Топырақтың балл бонитеті 26-31 болатын екінші аймаққа жем-шөп мақсатында 20 мың га жерге арпа егіледі.

4.2. Күздік дақылдар және қара парларды ендіре отырып қысқа айналымдағы ауыспалы танапты жолға қою. Облыстық ғылыми мекемелердің кеңесін басшылыққа ала отырып, аймақтық топырақ қорғау жүйесіндегі тұқым ауыстыру және классикалық шөптесін танаптарды қолдану арқылы 3.4.5. және 6 танапты ауыспалы егісті игеру. Ауыспалы егістіктің схемасы Үш танапты астық пар Төрт танапты астық пар 1. Қара пар 1. Қара пар 2. Күздік бидай (қара бидай) 2. Күздік бидай (қара бидай) 3. Қатты сортты, жұмсақ жаздық бидай 3. Жаздық бидай (тары) 4. Жаздық бидай Бес танапты астық пар Алты танапты астық пар 1. Қара пар 1. Қара пар 2. Күздік бидай (қара бидай) 2. Күздік бидай (қара бидай) 3. Жаздық бидай (тары) 3. Жаздық бидай 4. Жаздық бидай 4. Қыша (күнбағыс) 5. Арпа 5. Арпа 6. Көпжылдық шөптің бөлек шығарылған танабы Осы жылы, алдағы жылдың есебіне 200 мың гектарға пар көтеру жұмысы жоспарланып отыр. Парға дайындалған жерге күздік дақылдар, және осы жерге екінші, үшінші жылдары жаздық бидай орналастырылады. Пар дайындаудың технологиясы сақтаған жағыдайда күздік дақылдардан гектарына 14-20 центнер, жаздық бидайдан 11-14 центнер өнім алуға болады.

4.3. Қуаңшылыққа шыдамды, аудандастырылған дәнді дақылдар сортарын пайдалану Астықты дақылдардың өнімі 1997 жылы Батыс Қазақстан облысы мемлекеттік сортты тұқым егу жерінің дәнді дақылдар сортсынау мәліметіне сәйкес. Аудандастырылған сортты дақылдар Қара пар Жаздық ақ бидай Тары Зеленов мемлекеттік сорт бөлімшесі Жазғы ақ бидай Саратов-42 25,4 15,3 24,4 Альбидум -28 27,3 19,6 25,2 Казахстан-17 25,3 18,9 21,0 Сырым мемлекеттік сорт бөлімшесі Арпа - - - Донецк-8 - 22,7 - Целинный-30 - 23,8 - Целинный-91 - 20,7 - Саратов-3 - - - Зеленов мемлекеттік сорт бөлімшісі Орал-109 - - - - 34,7 - - 29,6 - Селекциялық жетістіктерді сынау және қорғау РММ-і филиалының 1997 жылы конкурстік сортсынауында алған астықты дақылдардың өнімі, жазғы дақылдардың аудандырылған сорттарының биологиялық потенциалы дақылды егіп өсіру кезінде 18,9 ц\ға мен 27,3 ц\га аралығында екенін көрсетеді.

4.3.1. Қара бидай, күздік және жаздық бидай сорттарының белгілері. Аудандастырылған сорттар Жаздық бидай

1. Ерте пісетін Қазақстан сорты - ерте пісетін сорт, өсіп жетілу мерзімі 62-68 күн.

2. Саратовская-42 - уақытынан ертелеу пісетін сорт, өсіп жетілу 64-70 күн.

3. Альбидум - 28 - уақытынан ертелеу пісетін сорт, өсіп жетілу мерзімі - 63-70 күн. Күздік бидай.

1. Мироновская-808 - уақытынан ертелеу пісетін сорт, өсіп жетісу мерзімі - 300-305 күн.

2. Лютесценс-72 - уақытынан ертелеу пісетін сорт, өсіп жетілу мерзімі 300-305 күн.

3. Куйбышевка - уақытынан ертелеу пісетін сорт, өсіп жетілу мерзімі 300-305 күн. Қара бидай.

1. Саратовская-5 - уақытынан ертелеу пісетін сорт, өсіп жетілу мерзімі 290-300 күн. Жаздық бидайдың аудандастырылмаған, басқа жерден әкелінген сорттары.

1. Омская - 23 - уақытынан ертелеу пісетін сорт, өсіп жетілу мерзімі 87-90 күн.

2. Омская-18 - уақытынан ертелеу пісетін сорт, өсіп жетілу мерзімі 88-94 күн.

3. Омская-20 - уақытынан ертелеу пісетін сорт, өсіп жетілу мерзімі 78-82 күн.

4. Омская-22 - уақытынан ертелеу пісетін сорт, өсіп жетілу мерзімі 88-92 күн.

5. Иртышанка-10 - уақытынан ертелеу пісетін сорт, өсіп жетілу мерзімі 68-72 күн.

4.4.1. 2002 жылғы егіске арналған дәнді дақылдардың аудандастырылған сортты тұқымын өндіру. тонн 2001 ж. егілуге бөлінген элита 2001 жылға тұқым өндіру ақ бидай арпа барлық тұқым Соның ішінде тұқым қалыптастыру Элита 1 2 3 4 Орал А.Ш.Т.С. - - 2750 650 2100 Обл.мемлекеттік сорттау стансасы 5 - 50 50 Тұқым шаруашылықтары 595 300 12460 4050 6310 2100 Тауар өндірушілер - - 42540 - - - 4200 38340 Барлығы 600 300 57800 650 6200 6310 6300 38340 Аудандастырылған жоғары сапалы тұқым қалыптастыру, сорттарын өндіру және көбейту мақсатында арнайы бағдарлама жасалынды, онда 1-ші қалыптастыру тұқымын өндіруді қолдау мақсатында жергілікті бюджеттен 24 мың тенге көлемінде қосымша қайтарымсыз қаржылай көмек қаралған. Элита тұқым өндіруге қайтарымсыз қаржылай көмек республикалық бюджеттен қаралады.

4.4. Тұқым шаруашылығы жүйесін қалыптастыру

4.5. Дәнді дақылдар өндіру бағдарламасы мың га, ц\га, мың теңге 2000 жылғы есеп бойынша 2001 жыл –индикат жоспар 2001 жылдың -2000 жылға проценті Егіс көлемі Орташа өнім Барлық өнім Егіс көлемі Орташа өнім Барлық өнім Егіск көлемі Барлық өнім Барлық дәнді дақылдар 385,8 8,6 330 450,0 10,0 450,0 116 136 Жаздық дәнді дақылдар 378,7 8,5 320 434 9,9 429 115 134 Оның ішінде ақ бидай 305,0 7,2 218 344,0 9,5 326,0 112 149 арпа 49,3 16,0 78,9 65,0 11,5 75,0 132 95 тары 19,8 8,6 17 22,0 12,0 25,0 112 147 Әр тұрлі 4,5 13,2 6,1 3,0 10,0 3,0 65 49 Барлық кұздік бидай 4,0 12,7 5,1 9,6 14,0 13,0 240 255 Кұздік қара бидай 3,1 15,8 4,9 6,4 14,0 8,0 206 163 Дәнді дақылдар егіс көлемін 2001 жылы 450 мың. га жерге, оның ішінде жаздық ақ бидай 434 мың. га, кұздік дәнді дақылдар 16 мың. га жеткізу көздеген. Егіс ету көлемі өткен жылмен салыстырғанда 116 % оның ішінде жаздық дақылдар 115 %, кұздік дақылдар 225 % өседі. Дәнді дақылдар егіс көлеміңің құрылымы ішкі және сыртқа сұранысқа байланысты қалыптастырылған. Ақ бидайға 78,6 %, арпаға 14,4 %, тарыға 1,9 %, қара бидай 1,4 % басқа дәнді дақылдарға 0,7% егіс көлемі бөлінген. Дәнді дақылдардың негізгі егіс көлемі Зелен ауданында 145 мың га, Теректіде 75 мың га, бөрліде 50 мың.га, Сырымда 50 мың.га, Шынғырлауда 38 мың.га, Тасқала ауданында 35 мың.га жерге орналасуы көзделген.

4.5.1. 2001 жылғы астық дақылдары өнімдерінің балансасы (мың.га, ц\га, мың тонн) Дақыл дар Егіс қө лем Ор та ша өнім Бар лық өнім Өлі қал дық тар Та зар тыл ған ас тық Тұқым Қарызды қайтару Са ты ла тың ас тық Дән қал дық тары қа жетті мөл шері құй ып алы на ты ны Азық-түлік корпорациясына Ай мақ тық фонд Бар лық 1999 2001 Қара бидай 6,4 14 8 0,4 7,6 2,6 2,6 4,2 0,8 Күздік бидай 9,6 14 13 0,6 12,4 2,6 2,6 8,5 1,3 Жаздық бидай 344 9,5 326 16,8 309,2 40,3 40,3 50,0 28,0 22,0 3,7 182,2 33 Арпа 65 11,5 75 3,8 71,2 11,8 11,8 44,4 15 Тары 22 12 25 1,3 23,7 0,5 0,5 20,7 2,5 Тағы басқа дақыл дар 3 10 3 0,1 2,9 - - 2,6 0,3 Жиын тығы 450 10 450 23,0 427 57,8 57,8 50,0 28,0 22,0 3,7 262,6 52,9 2001 жылы алынатын 450 мың тонна астық өнімінен дәндей алынған қарыз ушін барлығы 53,7 мың тонна қайтарылады, соның ішінде мемлекеттік азық-түлік корпорациясына 50,0 мың тонна, аймақтың қорға 3,7 мың тонна. Облыс тұрғындарын астық өнімімен қамтамасыз жасау үшін 150 мың тонна ақ бидай ұнға тартуға жіберіледі. Астық өндіру кезендерінде материалды және техникалық жабдықтаған мекемелермен есептесу үшін 112,6 мың тоннасы, мал азығы үшін 52,9 мың тоннасы жұмсалады. Ауылшаруашылық өнімдерін өндірушілер 2002 жылғы түскен өнімнен өздеріне қажетті 57,8 мың тонна тұқыммен қамтамасыз етеді.

5. Қажетті қорлар және оларды қаржыландыру көздері. 434 мың гектарға жазғы астық дақылдарын себу үшін 49,8 мың тонна тұқым қажет. Бүгінгі күні ауылшаруашылығы өнімін өндірушілердің қолында 28,8 мың тнна тұқым бар, жетпей тұрғаны 21,0 мың тонна.

5.1. Облыс аудандарының 2001 жылға қажетті тұқыммен қамтылуы және қажеті. (мың.га. тонн) Аудандар Жазғы астық дақылдары - барлығы Жазғы ақ бидай Егіс көлемі Керегі Бары Жетпейтіні Егіс көлемі Керегі Бары Жетпейтіні Ақжайық 12,1 1420 600 820 11,3 1300 480 820 Бөкейорда 2,3 265 165 100 1,9 210 110 100 Бөрлі 49,7 5450 4710 740 26,7 3070 2330 740 Жаңғала 1,4 160 160 1,4 160 160 Жәнібек 14,3 1500 1500 9,3 900 900 Зеленов 137,1 14995 8500 6495 109,6 12795 6300 6495 Казталовка 6,4 740 280 460 6,4 740 280 460 Қаратөбе 10,7 1310 220 1090 9,8 1280 190 1090 Сырым 49,5 5535 2525 3010 46 5180 2170 3010 Тасқала 33,0 3750 1570 2180 27 3230 1050 2180 Теректі 72,4 8050 4660 3390 57 6650 3260 3390 Шыңғырлау 37,8 4010 1600 2410 33 3620 1210 2410 Орал 7,3 2705 2515 190 4,6 2310 2120 190 Барлығы: 434 49890 28845 21045 344 41445 20400 21045 Ауылшаруашылық өнімдерін өндірушілердің жетпейтін тұқымды алуға берілген қаржысы және банкі кепілдігі болмағандықтан жергілікті бюджет есебінен 21 мың тонна тұқым алу үшіын 388,2 млн.тенге ақшалай жәрдем көрсету қарастырылған.

5.2. 2001 жылы астық өндіру бағдарламасын қаржыландыру шаралары Атқарылатын шаралардың атауы Көлемі мың тонн 1 тоннаның бағасы, тенге Құны, млн.тенге Қаржыландыру көздері Жазғы ақ бидайдың тұқымын алу 21,0 18476 388,2 Жергілікті бюджет Ауылшаруашылық өнімдерін өндірушілерді астық өнімдерін дамыту бағдарламасына енгізу ушін аудан әкімдері ауылшаруашылық өнімдерін өндірушілердің ішінен техникасы, өнделіп дайындалған жері және басқада қорлары барларын астық өндірісін жүргізуге іріктеп шығарады. Аудан әкімдерінің әзірлеген тізімінің негізінде, ауылшаруашылық департаменті бағдарламаға басшылық жүргізші ретінде аудан әкімдерімен және ауылшаруашылық өнімдерін өндірушілерімен астық дақылдарының тұқымдарын алуға және алған тұқымды осы жылғы өнімнен қайтаруға келсім-шарт жасайды.

6. Астық өндіру саласында жаңа жұмыс орындарын ашу Қолдағы бар айқын мүмкіндіктерді есептей отырып, 2001 жылғы ауылшаруашылығы өндірісі саласында жаңа жұмыс орындарын ашу, егіс алқаптарының көлемін көбейту және астық дақылдарының таза өнімінің түсімін арттыру, сонымен қатар қосалқы және өңдеу өндірістерін ашу арқылы жүзеге асырылады. Облыс ауылшаруашылық құрылымдарында жұмысшылар санының өсуі. (адам саны) 2001 жыл Жаңа жұмыс орындарын ашу: барлығы соның ішінде 2015 - астық дақылдары алқаптарының көлемін көбейту есебінен 1435 - қосалқы және көрсету өндірісінің көлемін көбейту есебінен 580 Облыс бойынша ауылшаруашылығы өндірісі салсында жұмысшылар санының өсуі 2015 адамды құрайды. Өндіріс тиімділігінің жоғарлауы және өнім көлемінің ұлғаюы облыстың ауылшаруашылық құрылымдарында еңбек ақыны 2000 жылға қарағанда 120-130 % көтеруге мумкіндік береді.

7. Бағдарламадан күтетін қорытынды. Осы бағдарламаның шараларын жасағанда 2001 жылы астықтан көлемі 450 мың тонна жалпы өнім алу көзделген. Осы алынатын дәнді-дақылдардың көлемі, облыс бойынша азық-түлік, тұқым, мал азықтық жем қажетін толық қамтамасыз етуге, өндірістік наубаиханаларды, ұн тартатын мекемелерді, агросервистік құрылымдарды, жабдықтау орындарын, ауылдық жерлердегі шағын кәсіпкерліктерді жұмыспен айналысуына мумкіндік жасайды. Сондықтан облыс бойынша ауыл шаруашылығы құрылымдарында қосымша жұмыс орындары ашылып, халықтың жұмыспен айналысатындарының саны өседі, сөйтіп ауыл тұрғындарының экономикалық-әлаухаты жақсарады. Кірістің (пайданың) көбейуіне қарай, облыс ауыл шаруашылығы өнім өндірушілерінің қаражат жағыдайы жақсарып, олар бұрынғы бережақтарынан, қарызынан құтылып, алдағы уақытта өздерінің қаражат және басқа қорларының арқасында шаруашылықтарын ұлғайтып, таза пайдаға жұмыс жасауына болады. Облыс ауылшаруашылығы департаментінің бастығы: Т.Сапаров