О состоянии и мерах по усилению борьбы с бедностью, безработицей и совершенствованию форм и методов оказания адресной социальной помощи нуждающимся. Об утверждении областной Программы по снижению бедности на 2003-2005 годы и плана мероприятий по ее выполнению Күшін жойған

Жұмыссыздық пен кедейшіліктің жағдайы мен оған қарсы кұресті күшейту шаралары және мұқтаждарға атаулы элеуметтік көмекті көрсетудің әдістерін жетілдіру туралы. Облыстық кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған бағдарламаны бекіту туралы Күші жойылды - Батыс Қазақстан облыстық мәслихатының 18.02.2006 № 25-2 шешімімен. Батыс Қазақстан облыс әкімі Қ.Е. Көшербаевтың баяндамасын тыңдап және талқылап, облыстық маслихат Орал қаласы мен аудандардың өкілетті және атқарушы органдары, облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы басқа да уәкілетті органдарымен бірлесіп өздерінің жұмысын кедейшілік пен жұмыссыздықты азайтуға және атаулы әлеуметтік көмек түрлерін жетілдіруге бағыттайтынын атап өтті. Тұрмыстары аз қамтылғандарды әлеуметтік қорғау, еңбекке орналастыру, зерттеу бойынша жүргізген жұмыстар нәтижесінде үш жылда "Кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрес жөніндегі" Бағдарламасын жүзеге асыру барысында кедейлер саны 38,6 мың адамға кемітілді. Бағдарламаны орындау барысында 46,4 мың жұмыс орындары ашылды. Осы кезеңге жұмыспен қамтылған халықтың саны 10 мың адамға өсті. 20,2 мың жұмыссыз адамдар жұмыспен қамту органдары арқылы жұмысқа орналасты, сол нәтижеде жұмыссыздық деңгейі 3,6 %-дан 3,2 % дейін кемітілді. Қоғамдық жұмыстарға 20,5 мың жұмыссыздар тартылды. Бағдарламаның орындалуы халықтың өмір сүру деңгейінің көтерілуіне де әсерін тигізді, халықтың ақшалай табыстары мен шығындарының оң серпіні белгіленді. 2000 жылдың тамыз айынан бастап, тұтынуға пайдаланған жан басына шаққандағы орташа табыс мөлшері ең төменгі күнкөріс деңгейі мөлшерінен асып, 2002жылы 17% құрады. Былтырғы жылмен салыстырғанда, облыста бір адамға шаққанда орташа айлық жалақы 35,6% өсті. Кейбір мәселелердің әлі де болғанына қарамастан, өкілетті және атқарушы органдар "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы" Заңның бастапқы кезеңін жүзеге асырғанын атауға болады. 2002 жылдың ішінде 56,4 мың адам шамамен 380 млн. т. сомасына атаулы әлеуметтік көмек алды. Олардың ішінде 56 % 18 жасқа дейінгі балалар, 2,5 % - мүгедектер, 3,6 % - зейнеткерлер, 9,6 % - жұмыс жасайтындар, 14 % - жұмыссыздар және 14 % - өз бетінше жұмыспен айналысатындар мен 7 жасқа дейінгі балаларды және 80 жастан кеткен егде адамдарды қарауға қамтылған адамдар құрайды. Мұқтаж адамдарға атаулы әлеуметтік көмек көрсету түрлері үнемі жетілдіріліп отырады. Сонымен қатар, облыстық маслихат облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасымен, қалалық, аудандық әкімдіктері және басқа да уәкілетті органдарыдың кедейшілік пен жұмыссыздықты азайту бойынша және атаулы әлеуметтік көмек көрсету әдістері мен түрлерін жетілдіру шаралары бойынша жүргізіліп отырған жұмыстарды тиісті заңнамалық актілерінің талаптарына әлі де болса толық келмейтінін атап өтті. Кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрестің жай-күйін талдап, облыстық маслихаттың әлеуметтік саясат жөніндегі тұрақты комиссиясы барлық аудандарда және Орал қаласында өткізген қоғамдық тыңдаулар қортындысы бойынша бар проблемаларды шешуде өрескелік кемшіліктер бой алғанын дәлелдейді. Масылдыққа жол бермеу жұмысы жеткіліксіз жүргізілуде. Еңбекке жарамды жастағы 7,0 мың атаулы әлеуметтік көмек алушылар арасынан жұмыспен қамтылудың белсенді түрлеріне тек 40% тартылды, ал кейбір аудандарда 1,4% дейін тартылды. Бірақ, облыста уәкілетті органдарда тіркелген жұмыссыздарға қоғамдық жұмыстар ұйымдастырудың жағымды мысалдары аз емес, Бөкейорда мен Шыңғырлау аудандарында бұл жұмысты ұйымдастыра алмай отыр. Облыста отбасының біреуі де жұмыс жасамайтын 1930 отбасы бар. Былтырғы жылмен салыстырғанда осындай отбасылардың саны кемуі болар болмас, барлығы 57 отбасына азайған, ал кейбір, Ақжайық, Бөкей орда, Бөрлі, Жаңақала, Жәнібек, Шынғырлау сияқты аудандарда олардың саны тіпті өсті. Халықты жұмыспен қамтудың өсуі жаңа жұмыс орындарының ашылуымен белгіленбейді және атаулы әлеуметтік көмек алушыларды еңбекке орналастыру көрсеткіштеріне әсерін тигізбейді. Облыс бойынша еңбекке орналасқан 7 мың адам арасынан тек 1000 атаулы әлеуметтік көмек алушылар, бұл тек қана 14% құрайды? Жұмыспен қамтуды көбейту мақсатында бос орындарды анықтау мүмкіндігі нашар пайдаланады, әсіресе ауылдық жерде, орташа айлық бос орындар саны 155 орынға дейін құрайды. «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы» Заң тұрмыстары аз қамтылған халықтың жіктерімен жұмыстануға нақты сүретін айқындауға мүмкіндік береді, бірақ қала мен аудандардың өкілетті және атқарушы органдары оларды өте жеткіліксіз пайдаланады. Кейбір ережелердің жеткіліксіздігінен Заңның жүзеге асырылуы облыс тұрғындар арасында әр түрлі пікір тұғызып, еңбекке жарамды халық арасында нигилизмге, масылдыққа жол берілді. Сол себептен, барлық аудандарда көмек алу үшін, табысын, малын жасыру, қоғамдық жұмысқа бармау сияқты қолайсыз фактілер анықталды. Қоғамдық учаскелік комиссиялары жеткіліксіз жұмыс жасайды, олардың кейбір мүшелері енжарлық көзқарасты ұстап келеді. Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы облыстағы әлеуметтік саясаттының үйлестіруші орталық міндетін атқара алмады, кедейшілік пен жұмыссыздық мәселесін түбегейлі шешу мақсатында барлық меншік түрлеріне қарамастан кәсіпорындар мен мекемелердің, сондай-ақ қоғамдық ұйымдардың күшін шоғырландыра алмады. Кедейшілікті және жұмыссыздықты азайту жөніндегі жүргізілетін жұмыс халықтың сұрауларына толық мөлшерде сәйкес келмейтінін және әлеуметтік салада негізгі бағыт болатынын ескеріп, облыстық мәслихат шешті:

1. Батыс Қазақстан облысындағы кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған Бағдарламаны және оны орындау жөніндегі іс-шаралар жоспары бекітілсін. Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы мен қала және аудандар әкімдіктерінде Бағдарламаны толық көлемде жүзеге асыру үшін шаралар қабылдансын. Кедейшілікті азайту жөніндегі мемлекеттік Бағдарламасының және Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы» Заңының орындалуына ерекше назар аударылсын.

2. Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасына (С.К. Сүлеймен), аудандар мен Орал қаласы әкімдеріне атаулы әлеуметтік көмек алушылар арасында масылдықты жою жұмысын жандандырып, қала мен елді мекендерде, баспа және электрондық бұқаралық ақпарат құралдарының және көрнекі үгіт құралдарының мүмкіндігі кеңірек қолданылсын.

3. Аудандар мен Орал қаласы әкімдері, облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы (С.К. Сүлеймен), еңбек және халықты әлеуметтік қорғау департаменті (Б.Н. Нұржанов), облыстық қаржы басқармасымен (А.Ш. Хамитов) бірлесіп: - қоғамдық жұмыстардың түрлері мен нысандарын кеңейту бойынша жұмысты жандандыру, сұранысы бар мамандықтар бойынша жұмыссыздарды даярлау мен қайта даярлау үшін жергілікті кәсіби мектептердің әлеуеті тиімді пайдалансын; - қалалық, аудандық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау бөлімдеріне жұмыссыздарды еңбекке орналастыру және бос орындар туралы нақты хабарлама берілуінде жұмыс берушілердің заңнамаларды сақтауына бақылау күшейтілсін; - ұстіміздегі жылы қоғамдық жұмыстарды ұйымдастыруға, олардың түрлерін кеңейтуге бюджеттік қаражатты көбейту көзделсін.

4. Облыстық басқармалар, департаменттер және комитеттер басшылары жұмыспен қамту мәселесі жөніндегі уәкілетті органдардың есебінде тұрған атаулы әлеуметтік көмек алушыларды еңбекке орналастыру бойынша басымды шаралар қабылдансын.

5. Кәсіпорындар, ұйымдар және мекемелер басшыларына облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасымен және оның кәсіпорындар мен мекемелерде жаңа әлеуметтік жұмыс орындарын ашуға бағытталған жұмыс бөлімшелерімен тығыз қарым-қатынас пен әрекеттестігін жөнге салу ұсынылсын.

6. Бөрлі аудан және Орал қала әкімдеріне, облыстық кәсіпкерлікті қолдау және дамыту (Г.Н. Есқалиев), өнеркәсіп және отын-энергетикалық кешені (Г.И. Дүйсенбаев), ауыл шаруашылық (Қ.Е. Жакиев) департаменттеріне КИОдан босатылған жұмысшыларды еңбекке орналастыру және жұмыспен қамтамасыз ету жөнінде арнайы бағдарламалар әзірленсін.

7. Облыстық, қалалық және аудандық газет редакцияларына, телерадиокомпанияларына, барлық меншіктегі бұқаралық ақпарат құралдарына кедейшілік пен жұмыссыздықты азайту және атаулы әлеуметтік көмек көрсету мәселелері бойынша нақты жұмысты көрсету ұсынылсын.

8. Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы (С.К. Сүлеймен) жыл сайын ақпанның 1-не облыстық маслихатқа осы шешімнің орындалу барысы туралы хабарлайтын болсын.

9. Осы шешімнің орындалуын бақылау облыстық маслихаттың әлеуметтік саясат жөніндегі тұрақты комиссиясына (К.К. Бозымов) жүктелсін.

Батыс Қазақстан облысындағы кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған БАҒДАРЛАМА 1. БАҒДАРЛАМАНЫҢ ПАСПОРТЫ 4 2. КІРІСПЕ 5 3. БАТЫС ҚАЗАҚСТАН ОБЛЫСЫНДАҒЫ КЕДЕЙШІЛІКТІҢ ЖАЙ КҮЙІН ТАЛДАУ 7 3.1 Облыстағы кедейшілік деңгейін анықтау және өлшемі 7 3.1.1 Кедейшілік деңгейінің негізгі түсініктері мен бағалау корсеткіштері 7 3.1.2 Облыстың кедейшілік бейіні 8 3.1.3 Кедейшілік суреті 9 3.2. Облыстың экономикалық жағдайын талдау 10 3.2.1 Экономика дамуының деңгейі және кедейшілік 10 3.2.1.1 Экономикалық өсу және кедейшілік 10 3.2.1.2 Жүмыспен қамту және жүмыссыздық 13 3.2.1.3 Шағын кәсіпкерлік 16 3.2.1.4 Қоғамдық жұмыстар 16 3.2.1.5 Кәсіби даярлау және қайта даярлау 17 3.2.1.6 Шағын қаржыландыру 17 3.2.2 Әлеуметтік сала 17 3.2.2.1 Демография және көші-қон 17 3.2.2.2 Халықтың денсаулығы 18 3.2.2.3 Халықтың білімі 19 3.2.2.4 Халықтың әлеуметтік осал жіктеріне мемлекеттік әлеуметтік көмек көрсету жүйесі 20 3.2.3 Кедейшіліктің инфрақұрылымдық аспектісі 22 3.2.4 Кедейшіліктің аймақтық және экологиялық аспектілері 22 3.2.5 Кедейшілік деңгейін азайту бағынындағы мемлекеттік органдардың орны 23 3.2.5.1 Халықтың кедейшілік деңгейін азайту жұмысында мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігі 23 3.2.5.2 Кедейшілік деңгейін азайтуда үкіметтік емес және кәсіподақ ұйымдардың орны 24 3.2.5.3 Кедейшілік деңгейін төмендетуде жеке сектордың орны 25 3.2.5.4 Шешім қабылдауда кедейлердің ролі 26 4. Облыстық Бағдарламаның мақсаты, міндеттері, принциптері және басымдылықтары 26 4.1 Мақсаты мен міндеттері 26 4.2 Кедейшілікті азайту принциптері мен басымдылықтары 27 4.3 Кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған бағдарламаның жүзеге асыру көрсеткіштері 27 5. Кедейшілікті азайтудың басты бағыттары 29 5.1 Кедейшілікті анықтайтын көрсеткіштерді жетілдіру бойынша шаралар 29 5.1.1 Нысаналы топтарда кедейшілікті қысқарту жөніндегі шаралар 29 5.2 Облыс халқының кедейшілік деңгейін азайту шаралары 31 5.2.1 Кедейшілікті азайту және экономиканы дамыту 31 5.2.1.1 Экономикалық өсуді қамтамасыз ету және кедейшілікті азайту 31 5.2.1.2 Жұмыспен қамтуды және жұмыссыздықты азайтуды арттыру 35 5.2.1.3 Шағын кәсіпкерлікті дамыту 36 5.2.1.4 Қоғамдық жұмыстардың тиімділігін арттыру 37 5.2.1.5 Кәсіби даярлау мен қайта даярлау жұмысын жетілдіру 38 5.2.2 Әлеуметтік саланы дамыту 38 5.2.2.1 Кедейшілікке әсер ететін демографиялық және көші-қон факторларын азайту жөніндегі шаралар 38 5.2.2.2 Халыққа денсаулық сақтау саласына қол жетерлігін Жақсарту жөніндегі шаралар 39 5.2.2.3 Халықтың білім беру қызметтеріне қол жетерлігін жақсарту шаралары 40 5.2.2.4 Халықтың әлеуметтік осал жіктеріне мемлекеттік әлеуметтік көмек көрсету жүйесін жетілдіру 41 5.2.3 Халықты инфрақұрылымдар қызметімен қамтамасыз етуді жақсарту 42 5.2.3.1 Халықты тұрғын үймен, коммуналдық қызметтерімен қамтамасыз етуді жақсарту шаралары 42 5.2.3.2 Халықты сумен, соның ішінде таза ауыз суымен қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі шаралар 43 5.2.3.3 Халықты жолмен, көлікпен және байланыс қызметімен қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі шаралар 43 5.2.4 Аймақтық деңгейде кедейшілікті азайту және халықтың кедейшілігіне жайсыз экологиялық факторлардың әсері 43 5.2.4.1 Аймақтық деңгейде кедейшілікті азайту жөніндегі шаралар 43 5.2.4.2 Ауылдық аймақта, соның ішінде экономикасы негізінен тоқыраған аууылдарда кедейшілікті азайту 44 5.2.5 Халықтың кедейшілік деңгейін азайту барысында қоғам институтының қызметін жақсарту бойынша шаралар 44 5.2.5.1 Кедейшілік деңгейін азайту барысында мемлекеттік органдардың қызметін жетілдіру бойынша шаралар 44 5.2.5.2 Кедейшілікті азайтуда үкіметтік емес кәсіподақ ұйымдарының қызметін жетілдіру бойынша шаралар 45 5.2.5.3 Кедейшілік деңгейін азайту барысында жеке сектордың қызметін жетілдіру шаралары. 46 5.2.5.4 Кедей халықты шешім қабылдау процессіне тарту бойынша шаралар 46 6. Бағдарламаны жүзеге асыру тетіктері 46 7. Оларды қаржыландыруға қажетті ресурстар және қаржы көздері 46 8. Бағдарламаны жүзеге асырудан күтілетін нәтижелер 47 9. Бағдарламаның орындалуын ақпараттық қамтамасыз ету 47

1. Бағдарламаның паспорты Атауы: Батыс Қазақстан облысындағы кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған Бағдарлама Әзірлеу үшін негіздеме: Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001 жылғы 28 ақпандағы № 305 "Кедейшілікті азайту мәселелері жөніндегі ведомствоаралық комиссия құру туралы" қаулысы Негізгі әзірлеуші: Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы басқа облыстық басқармалармен және департаменттермен бірлесіп әзірледі. Бағдарламаның мақсаты: Халық табысының өсуіне және тиімді жұмыспен қамтуына мүмкіндік беретін экономикалық өсуіне әрі қарай жағдайлар жасау есебінен кедейшілікті азайту, денсаулық сақтау және білім қызметіне кедейлердің қол жетерлігін қамтамасыз ету, қабылданатын бығдарламаның тиімділігін арттыру, шешім қабылдауға қоғамдық ұйымдарды және кедейлерді тарту, әлеуметтік қорғаудың атаулығын жақсарту және тұрмыстары аз қамтылған отбастарына көмектің белсенді түрлерін кеңейтуге қолжеткізу. Міндеттері: Облыстық Бағдарламаның көздеген мақсатын жүзеге асыру үшін келесі міндеттердің шешімі қарастырылады: облыстың тұрақты экономикалық дамуын қамтамасыз ету; жұмыспен қамтылуына жәрдемдесуші белсенді шараларды әрі қарай дамыту мен жетілдіру есебінен (қосымша жұмыс орындарын ашу, ақылы қоғамдық жұмысын, жұмыссыздарды кәсіби оқытуды, біліктілігін жетілдіруді, қайта даярлауды ұйымдастыру) халықты жұмыспен қамту деңгейін көтеру және жұмыссыздықты азайту; базалық білім алуға, алғашқы медициналық көмекке, коммуналдық қызметке, таза ауыз суға, инфрақұрылымның әлеуметтік, көліктік және басқа да түрлеріне қол жеткізуді қамтамасыз ету; атаулы әлеуметтік көмек көрсету тетіктерін жетілдіру. Негізгі Принциптері: кәсіпкерліктің еркіндігін және оның мемлекеттің реттеу қызметі негізінде атқарушы органдарымен қолдауын қамтамасыз ету; еңбек пен әлеуметтік салаларында масылдықты жою; қабылданған шаралардың тиімділігін арттыру; ҚР заңнамасына сәйкес, азаматтардың еңбек және кәсіпкерлік бастамасын қолдау және көтермелеу; мемлекеттік органдар қызметінің ашық есеп бере отырып жүргізуін қамтамасыз ету; кедейшіліктің аймақтық, инфрақұрылымдық экологиялық, гендерлік, жас бойынша және басқа да ерекшеліктерін есепке алу; көмек көрсетуде әлеуметтік әділеттікті қамтамасыз ету; кедейшілік мәселесін талқылау да және оны шешуде кедей халықты тарту; Қаржыландыру көздері: Кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған облыстық бағдарламаны қаржыландыру көздері республикалық және жергілікті бюджет, жұмыс берушілер, қайырымдылық ұйымдар қаражаттары, сонымен қатар Қазақстан Республикасының заңымен тыйым салынбаған қаражат көздері қарастырылады Облыстық Бағдарламаны жүзеге асырудан күтілетін нәтиже: Облыс дамуының экономикалық көрсеткіштерін жетілдіру есебінен жалпы жұмыссыздық деңгейін 2002 жылдың ІІІ тоқсандағы 9,0%дан 2005 жылы бұл көрсеткішті 8,0%-ға дейін азайту, 2002 жылғы кедейлік деңгейін 10,0%дан 2005 жылы 6,3 %-ға дейін қысқарту Жүзеге асыру мерзімдері: 2003-2005 жылдар

2. Кіріспе Осы Бағдарлама Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2001жылғы 28 ақпандағы №305 "Кедейшілікті азайту мәселелері жөніндегі ведомствоаралық комиссия құру туралы" қаулысына сәйкес әзірленді. Бағдарламаны әзірлеу қажеттілігі облыстың экономикалық беталысына қарамастан, табыс деңгейі бойынша халықта жалғасып келе жатқан саралау өсумен, кедейшілік деңгейінің нашар төмендеуімен байланысты. Осы жағдайдың көрсеткіші болып 2002 жылы Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы" Заңын енгізуіне байланысты кедей саны көбеюі байқалды. Халық арасында кедей тобын толықтырған көп балалы және толық емес отбасыларынан, зейнеткерлерден, мүгедектерден басқа, еңбекке жарамды адамның саны азаймай отыр. Кедейшілік өсуіне мүмкіндік туғызатын негізгі экономикалық және әлеуметтік жағдайлар: Еңбек рыногында жұмыс күшінің сұранысы мен ұсынысының сәйкессіздігі, әсіресе оның бәсекеге төтеп бере алмауы себебінен; әлі де еңбекақы, зейнетақы мен жәрдемақы төлемінің төмен мөлшері (әсіресе ауылдық жерде); халық бөлшегінің біреу асырайды деген ойда болуы, оның жұмысқа орналасу мүмкіндігі туралы хабарының төмендігі; тегін медициналық көмекке қол тететіндігі қысқару; сапалы білім деңгейіне қол жетуінің жетіспеушілігі; халыққа көрсетілетін атаулы әлеуметтік көмекті тиімсіз пайдалануы; облыс аймағында табиғи климаттық және экологиялық жайсыз жерлердің болуы. Облыс Бағдарламасындағы қаралған кедейшілікті азайтудың негізгі жолдары халықтың кедейшілік себебінің көп аспектілігін ескереді және кедейшілік мәселесін шешу бойынша оны қамтамасыз ету есебінен төмендегі шараларды ұсынады: Облыстың барлық аймақтарында экономикалық дамуды; Жұмыспен қамту және жұмыссыздықты азайтуды, әсіресе ауылдық жерде; әлеуметтік көмектің атаулығын талап етеді; тұрмыстары аз қамтылғандарға базалық білім алуға, алғашқы медициналық көмекке, тұрғын үйге, коммуналдық қызметке, сонымен қатар таза ауыз суға, әлеуметтік және көліктік инфрақұрылымдарға қол жетерлігін; бюджеттік бағдарламалардың басқару тиімділігін арттыру; кедейлердің несие ресурстарына қол жетерлігін; ақпараттың қол жетерлігін арттыру; Сонымен қатар, облыстық бағдарлама тоқыраулы аудандарда және шалғайдағы экономикалық бай аудандарының елді мекендеріндегі гендерлік және кедейліктің жас бойынша аспектілері мен аймақтық ерекшеліктерін кенет күшеюін ескереді. Кедейшілік мәселесін шешу үшін барлық қоғам институттарының: мемлекеттік органдардың, жеке сектордың, үкіметтік емес ұйымдардың, соған қоса кедей халық, бірлестіктерінің, кәсіподақтардың белсенді қатысуы және әрекеттестігі ұсынылады. Қазіргі кезде облыста кедейлердің жағдайын тікелей немесе жанама түрде жақсартуға байланысты 12 бағдарлама қабылданып, жүзеге асырылып отыр. Кедейшілікті жеңу кезеңінде экономикалық аспекті шағын бизнесті қолдау, импорт алмастыру, машина жасау кәсіпорындарын жаңғырту және жаңарту, энергетикалық кешені мен облыс экономикасының ауыл шаруашылық дамыту жөніндегі бағдарламаларында көрінеді. Экологиялық аспекті «Экология» және қазіргі кезде әзірленіп жатырған «Таза су» бағдарламалары арқылы көрінеді. Тұрғын үй, құрылыс, білімді жетілдіру, халықтың денсаулығын жақсарту, мүгедектерді оңалту жөніндегі бағдарламалар арқылы әлеуметтік дамыту аспектісі анық көрсетілген. Басқару аспектісі өз құрамында әлеуметтік серіктесті, сыбайластықпен күрес жөніндегі, үкіметтік емес ұйымдармен бірлесіп істейтін бағдарламаларда көрсетілген. Республикада және соған сәйкес біздің облысымызда кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрес жөніндегі 2000-2002 жылдарға арналған бағдарламасы бірінші бағдарламалық негізгі құжат болды. Бұл бағдарламада кедейшілікпен күрес шаралары жұмыспен қамтуды арттыруға және тұрмыстары аз қамтылған азаматтарға атаулы көмек көрсетуге бағытталған. Оны жүзеге асыру барысында кейбір оң нәтижелер көрінді. Ең төменгі күнкөріс деңгейінен табыстары төмен халықтың үлесі бағдарламаны жүзеге асыру басындағы 31% дан 2001жылы 28,3% дейін азайды. Қазақстан Республикасының статистика бойынша Агенттігімен өткізген халықты жұмыспен қамтуды зерттеу мәліметтері бойынша облыста 2001 жылға жалпы жұмыссыздық деңгейі 12,6% 2000 жылы экономикалық тұрғыдан белсенді халыққа 15,2% қарсы құрады. Бірақ, қазіргі Бағдарламаға қарағанда, өткен бағдарламада кедейшілік деңгейіне әсер ететін жоғарыда айтылған аспектілер ескерілмеген, оның міндеттері экономикалық жағдайдың жай-күйімен айтылған.

3. Батыс Қазақстан облысындағы кедейшілік жай күйін талдау

3.1 Облыстағы кедейшілік деңгейін анықтау және өлшеу

3.1.1 Кедейшілік деңгейінің негізгі түсініктері мен бағалау көрсеткіштері Белгілі бір халықтың санаты алғашқы табиғи қажеттілігін қанағаттандыруда қиыншылық көріп және де толыққанды қоғам өміріне қатысуға мүмкіндігі жоқ әлеуметтік экономикалық құбылысты кедейшілік дейміз. Табыс және мемлекет кепіл берген әлеуметтік қызметтерді пайдалану бойынша кедейшілікті өлшеуде өлшемдер (критериялар) мен көрсеткіштер пайдаланады. Табыс бойынша негізгі өлшемдер (критериялар) – бұл ең төменгі күнкөріс деңгейі және кедейшілік шегі. Ең төменгі күнкөріс деңгейі кедейшілік деңгейін анықтаудың негізі болып табылады және ол ең төменгі тұтынушы қоржыны негізінде есептеліп, 70% азық-түлік пен 30% азық-түлік емес тауар мен қызметті қоса алады. Құқықтық-нормативтік актілермен белгіленген кедейшілік шегі 2001 жылы ең төменгі күнкөріс деңгейінен 38%, 2002 жылы 40% құрады. Бұл көрсеткіш ең алдымен атаулы әлеуметтік көмек көрсетуде мемлекеттің экономикалық мүмкіндігін сипаттайды. Кедейлер дегеніміз жан басына шаққандағы орташа табысы кедейшілік шегінен төмен немесе сол деңгейдегі адамдардың санаты. Жұмыссыздық -бұл экономикалық тұрғыдан белсенді халық бөлігінің еңбек рыногында қажет болмай қалуына байланысты әлеуметтік экономикалық құбылыс. Жұмыссыздар – жұмысы, табысы жоқ, лайықты жұмыс іздеп жүрген және оған кірісіп кетуіне әзір, еңбекке жарамды жастағы азаматтар. Жұмыспен қамтылу дегеніміз еңбекке жарамды адамның немесе азаматтар тобының жұмыс берушімен еңбек қатынаста жұмыс табу және нақты жұмыс орындау немесе жеке кәсіпкерлік қызметпен шұғылдану. Табыс бойынша кедейлік көрсеткіші – бұл ең төменгі күнкөріс мөлшерінен табысы төмен халықтың үлесі. Табысы бойынша емес кедейшілікті бағалаудың негізгі критериялары – бұл негізгі әлеуметтік игілік пен қызмет қол жетерлігінің ең төменгі деңгейі. Денсаулық сақтау саласында – бұл кісі басына дәрігер қызметшілердің және дәрігерлік ұйымдардың саны, дәрігерлік мекемелері жоқ елді мекендердің саны; білім беру саласында – балаларды оқытуға жұмылдыру, мектептері жоқ елді мекендердің саны, білім жүйесінен тыс қалған балалардың саны. Әлеуметтік көмек жүйесінде – кедейлерге көрсетілетін көмектің мөлшері мен қамтуы. Денсаулық, сауаттылық, білімділік, өмірдің орташа ұзақтығы, әлеуметтік бейімделсіздендіру маскүнемдік, нашақорлық, жезөкшелік, қылмыстық) экономикалық қанағаттанбау (көші-қон заңсыз жолдармен табысын қамтамасыз ету т.б.) бойынша көрсеткіштері кедейлердің әлеуметтік инфрақұрылымдарына қол жеткізудің жанама көрсеткіштері болып табылады. Бірақ, осы көрсеткіш кедейшілік аспектілерінің барлығын толық көрсетпейтінін айтып кету жөн: көрсетілетін көмектің атаулығын бейнелейтін көрсеткіш әзірленген жоқ; әлеуметтік жүйеге кірмейтін, бірақ кедей санына жататын адамның санын бағалайтын тетіктері жоқ.

3.1.2. Облыстағы кедейшілік бейіні Батыс Қазақстан облысындағы 2002 жылдың кедейшілік бейіні келесі деректермен сипатталады: Халықтың табысы 28,3% ең төменгі күнкөріс деңгей мөлшерінен төмен, халықтың 25%-дан астам таза ауыз су алуға мүмкіндігі жоқ. Облыстағы жеті ауданның тұрғындыры азғындаушылықтың және қоршаған ортаның ластауынан зардап шегуде: Ақжайық (Тайпақ аймағы), Бөкей орда, Жаңақала, Қаратөбе, Жәнібек, Казталов аудандарында - әскери сынау полигондары «Капустин Яр» және «Азғыр», Бөрлі ауданның аймағында Қарашығанақ мұнайгазконденсатының кен орны орналасқан. Ауданның шалғайдағы ауылдарында географиялық кедейшілік жиналған. Ауылда кедей халықтың үлесі облыс тұрғындарына қарағанда, 2002 жылға орташа 14,6%, облыстық 10,0% құрады. Бұрынғыдай, облыс аудандарындағы кедейшілік деңгейді көрсеткіштерінде көптеген айырмашылықтар бар. Аудандар Халықтың саны 01.01.2002 ж. Кедейлердің саны 01.01.2003 ж. Халықтан кедейлердің % Кедейлердің жалпы Санына меншікті салмағы % Ақжайық 47418 9416 19,9 15,6 Бөкей орда 18843 3633 19,3 6,0 Бөрлі 53294 595 1,1 1,0 Жанақала 23630 4954 21,0 8,2 Жәнібек 18898 3173 16,8 5,2 Зелен 53616 3639 6,8 6,0 Казталов 37645 7854 20,9 13,0 Қаратөбе 20326 3563 17,5 5,9 Сырым 28487 4427 15,5 7,3 Тасқала 19733 2404 12,2 4,0 Теректі 43202 5155 11,9 8,5 Шынғырлау 20181 2591 12,8 4,3 Орал қаласы 217302 9107 4,2 15,1 Облыс бойынша 602575 60511 10,0 100,0 Ақжайық ауданында - 19,9%, Жанақала - 21,0 %, Жәнібек - 16,8 %, Сырым - 15,5 %, Казталов - 20,9 % болып ең жоғары көрсеткіштерді көрсетеді. Жылдың басына ең жоғары жалпы жұмыссыздық деңгейі мына аудандарда: Бөкей ордасында - 19,4 %, Жанақалада - 17,2 %, Жәнібекте - 16,6 % білінді. Аудандар 1.012002 жылына халықтың саны Экономикалық тұрғыдан белсенді халық Жалпы жұмыссыздықтың деңгейі % Ақжайық 47418 20297 13,3 Бөкей орда 18843 8211 19,4 Бөрлі 53294 30508 6,7 Жанақала 23630 9723 17,2 Жәнібек 18898 9392 16,6 Зелен 53616 30067 7,9 Казталов 37645 18032 13,3( Қаратөбе 20326 10248 8,6 Сырым 28487 14764 12,3 Тасқала 19733 11434 10,2 Теректі 43202 18463 5,4 Шынғырлау 20181 10925 6,2 Орал қаласы 217302 105196 12,8 Облыс бойынша 602575 297890 11,2 2001 жылы 100 мың тұрғынға туберкулезбен ауру деңгейі 211,4-ті құрады. Бүгінгі күнге 70 %-дан астам екі қабатты әйелдер қан аздық ауруымен ауырады; Кедей үй шаруашылығының 22 %-ы көп балалы отбастарынан тұрады (5 адамнан көп), отбасы көлемінің көбеюінен кедейшілік қатері де көбейеді. Халықтың 12,5 % тасып әкелінген сумен пайдаланады, көп аудандардағы кедейшілік бау-бақшаға қажет судың жоқтығына байланысты. Кедейшілік бейініне аймақтық, инфрақұрылымдық және экологиялық аспектілерінің әсері бар.

3.1.3. Кедейшіліктің суреті 2000-2002 жылға арналған Бағдарламада қаралған кедейшілік мәселесін шешудегі, оңды сәттерге қарамай, нағыз кедейшілікте тұратын адамдарға бағытталған ерекше шаралар қабылдану қажет. Осы топтағы адамдардың өте қиын жағдайына байланысты оларға қатысты әрекеттер басым бағытта болу қажет. Кедейлердің нысаналы топтарына мыналар кіреді: Оқымайтын және жұмыссыз жастар; Балалар және көп балалы отбастары; Ұзақ уақыт жұмыссыз жүрген жұмыссыздар (12 ай және одан да көп); Жалғыз басты егде адамдар; Мүгедектер, Шектеулі топтар (тұрғын үйі жоқ адамдар, босқындар, бас бостандығынан айыру орындарынан босатылған адамдар). Жастар (15 жастан- 24 жасқа дейін) жұмыссыз халық арасында 28,3 %-ды құрайды. Оқымайтын және жұмыс жасамайтын жастар нашақорлық, қылмыстық, жезөкшелік бойынша ерекше қауіпті тобына кіреді. Балалар өз бетінше өзінің жағдайын жақсартуға мүмкіндігі аз, сондықтан қажет шаралардың қолданылмауы, болашақта кедейшіліктің көтерілуіне әкелу мүмкін. Талдау көрсеткендей, көп балалы отбасының 90 %-ы ауылдық аймақта шоғырланған. Ұзаққа созылған жұмыссыздық Еңбек рыногының қажеттілігіне, жұмыс күшінің белгілі бөлігінің біліктік, жас психологиялық параметрлерінің сәйкес келмеуімен байланысты, сонымен қатар жұмыс жасап тұрған кәсіпорындарда жұмыс орны санының жеткіліксіздігімен, мүмкіндіктің болмауы мен немесе өз бетінше жұмыспен айналысуға талабының болмауымен сондай-ақ қосалқы шаруашылықта, шағын кәсіпкерлікті жүргізуге қажет қаражат пен дағдының жеткіліксіздігімен байланысты. Коммуналдық қызметке және емделуге әл бермейтін шығындардың көбеюі, өз-өзіне қарайтын мүмкіндіктің болмауы жалғыз басты егде адамдардың мәселесі болып табылады. Мүгедек арасында жоғары кедейшілік тәуекелдігі осы адамдардың шектеулі мүмкіндігіне байланысты. Халықтың шектеулі топтарына ерекше назарына аудару қажет, өйткені олардың есебін қадағалау қиындық келтіреді және олар халықтың басқа топтарына жағымсыз әсер келтіреді. Шектеулі халықтың саны ауылдық көші-қон адамдарының есебінен көбеюде, олар қала өміріне, жұмыссыздар, ашық және жасырын келімсектер, босқындар өміріне бейімделе алмайды. Қылмыстың өсуі, әсіресе жеке мүліктің ұрлығы кедейшіліктің болымсыз салдары болып табылады. Бұл табысы төмен халықтың заңсыз жолмен табыс табудағы бірнеше әдісінің бірі. Өмір сүруге қажет қаражаттардың болмауы әр-түрлі жағымсыз мінез-құлықтың, әсіресе маскүнемдік пен нашақорлықтың көбеюіне әкеледі. Қазіргі кезде облыстық ішкі органдарының есебінде араққа салынып кеткен 13,5 мың адамдар тіркеліп тұр, медициналық мекемелердің есебінде 1250 есерткі қолданатын адам, соның ішінде 150 кәмелетке толмағандар (балалар мен жас өспірімдер), 35 әйел адам тіркелген. Қағида бойынша, оның көпшілігі оқымайтындар және жұмыссыз адамдар. Қоғамның неғұрлым әлеуметтік осал жіктерінің санына бас бостандығынан айыру орнынан босатылған тұлғалар жатады, өйткені олардың көпшілігі бостандыққа шыққан соң, кедейшілік шегінде қалады және еңбектік пен тұрмыстық жайластыру бойынша көмекке мұқтаж болады.

3.2 Облыстың экономикалық жағдайын талдау

3.2.1. Экономика дамуының деңгейі және кедейшілік 3.2.1.1 Экономикалық өсу және кедейшілік Кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрес жөніндегі 2000-2002 жылдарға арналған Бағдарламада белгіленген міндеттерге сәйкес, облыста басты әлеуметтік экономикалық көрсеткіштер бойынша оң нәтижелерге қол жетті. Өнеркәсіп өнімінің өндіріс көлемі (қазіргі бағамен) 2000 жылы 80,9 млрд. теңгеден 2002 жылы 89,4 млрд. теңгеге өсті. Экономиканың нақты секторында ең үлкен меншікті салмақ тау-кен саласы орын алады, оның үлесі 2000 жылы 80,1%-дан 2002 жылы 82,0% ға дейін өсті. Ауыл шаруашылығы жалпы өнімінің өндірісі барлық шаруашылық санатында 2001 жылы 18,8 млрд. теңге құрады. Салалық құрылымда ең жоғарғы үлес салмақты мал шаруашылығының өнімі құрайды - 55,6 %. 2000 жылы жалпы өнім өндірісі 20,4 млрд. теңге құрады немесе 2001 жылмен салыстырғанда 8,5 % көбейді. Ауыл шаруашылық малдардың тұрақтандыруы және өсуі байқалады. 2000 жылмен салыстырғанда 2002 жылы ірі қара малдың саны 4,6 пайызға, қой мен ешкі - 6,2 пайызға, шошқа - 29,3 пайызға, түйе-5,3 пайызға, құс-32,7 пайызға өсті. Негізгі капиталға инвестиция жұмсау көлемі 2000 жылға 131,8 млрд. теңгеден 2002 жылы 195,3 млрд. теңгеге дейін немесе 1,5 есеге өсті. Күрделі қаржы салымдардың басым жағы шетел инвестицияларға келіп 89,1 % -ды құрайды. Бөлшек тауар айналымның көлемі 2000 жылғы 9,3 млрд. теңгеден 2002 жылы 35,5 млрд. теңгеге дейін немесе 3,8 есеге өсуі байқалды. Өткен жылдың желтоқсанына тұтыну бағалардың индексі 2000 жылы - 108,4, 2001 жылы - 107,3 %, 2002 жылы - 105,9 % - ды құрады. Шағын кәсіпкерлікті қолдау мен дамыту жөнінде қарқынды жұмыс жүргізілуде, қаржылық қолдау процесі жандандырылды. Шағын кәсіпкерлікпен көрсетілген қызметтің және өнім өндірісінің көлемі 1999 жылғы 12,3 млн. теңгеден 2001 жылы 31,8 млн. теңгеге немесе 2,6 есеге өсті, немесе өткен жылмен салстырғанда 2002 жылдың 11 айында 5,5 млрд. теңгеге өсіп 34,7 млрд. теңге құрады (№1 қосымша). Экономиканың тұрақтандырылуы облыс бюджетінің толығуына әсер етті және де жыл сайын ұлғаю беталысы білінеді: 2000 жылы 28,2млрд. теңге түсім құрады, соның ішінде жергілікті бюджетке 10,4млрд.теңге, 2001жылы соған сәйкес – 47 және 19,7 млрд. теңге құрады. 2001 жылы пайдалануға әлеуметтік маңызы бар нысана енгізілді, соның ішінде: 40мвт КНГКМ газотурбиналық электростасы ВЛ-35 "Чапаев-Көнекеткен" - 6,1шақырым мұз айдыны бар спорт кешені Зачаган кентіндеге орта мектеп Тұрғын үй нысана, газ құбыры, су құбыры және тағы басқа нысаналары. Өнімді бөлісу туралы Соңғы келісімге сәйкес аударылатын қаражат есебінен облыстың әлеуметтік жобаларын жүзеге асыруға бағытталған 2002 жылы қаланың стадиондарын қайта жаңарту жұмысы, жүзуге арналған бассейн құрылысы, Орал қаласының көшелері мен алаңдарын жаңарту және жайландыру жұмыстары жүріп жатыр, Қазақ драма театр ғимаратының құрылысы аяқталды және А.Н. Островский атындағы драма театрының күрделі жөндеу жұмысы жүргізіліп жатыр. Экономиканың дамуы жұмыспен қамтылған халық санының өсуіне әсер етті. мың адам Көрсеткіштер 2000 жыл 2001 жыл 2002 ж. баға Халықтың орташа жылдық саны 607,4 603,1 602,0 Еңбек ресурстары 337,9 336,8 336,3 Экономикалық тұрғыдан белсенді халық 293,4 326,2 327,0 Экономика саласында қамтылған халық 269,7 285,0 289,3 Өз бетінше жұмыспен айналысушылар 132,3 128,0 128,6 Жұмыссыздар - 40,8 37,7 Халықтың өмір сүру деңгейінің жақсаруын облыс халқының ақшалай табысы мен шығымы және ең төменгі күнкөріс мөлшерінің көрсеткіштер серпіні дәлелдейді. 2000 жылдың тамыз айынан бастап тұтынуға пайдаланған жан басына шаққандағы орташа табыс мөлшері ең төменгі күнкөріс деңгейінің мөлшерінен аса бастады. Бұл беталыс 2002 жылдың 1 тоқсанында байқалды, бұны келесі диаграмма дәлелдейді: Сонымен қатар, сипаттайтын көрсеткіші ретінде тұтынуға пайдаланатын табыстары ең төменгі күнкөріс деңгейінен төмен халықтың үлесі әлі де жоғары деңгейде, төмендетуге аз ғана беталысы бар, әлі де болса облыс бойынша 28,3% құрайды. Соңғы жылдардағы экономиканың өсуі халықтың денсаулығының орташа көрсеткіштерін жақсартуына мүмкіндік туғызғанымен (мысалы өлім мен ауру көрсеткіштерінің тұрақтандыруы), әлеуметтік жайсыз аурудың саны (туберкулез және тағы басқа) көбейді және азайю беталысы да байқалмайды. Кедейлердің үлесі 2000 жылғы 16,1%-дан 2002 жылы 10,0 %-ға дейін азайды. Осының бәрі өмір сүру деңгейінің тұрақты жақсаруының байқалмайтындығын және өмір сүру деңгейін жетілдіруді қолдайтын шаралар қажеттігін дәлелдейді. 3.2.1.2. Жұмыспен қамту және жұмыссыздық Сапалы тамақтануға, денсаулыққа, білімге, халықтың ұдайы өсуіне жұмыспен қамтылу және тиісті табыс тікелей әсер етеді. Кедейшіліктің басты себебі халықтың көпшілік бөлігінің табысы төмендігінен және тұрақты жұмыспен қамтылудың төмен деңгейінен болып келеді. Соңғы жылдары облыстағы еңбек рыногы мемлекеттік емес сектордың пайдасына экономика салалары мен секторлары арасында жалғасқан жұмыс күшін қайта бөлісумен, жалдану бойынша қамтылған халықтың саны өсуімен сипатталады. Жұмыспен қамту мәселелері жөніндегі таңдаулы зерттеудің деректері бойынша 2002 жылдың III тоқсанына мемлекеттік емес секторында 68,6 % қамтылған, еңбекке жарамды жастағы қамтылғандардың жалпы саны арасында жалдану бойынша қамтылған адамдардың үлесі 58,9 %-ды құрайды, өз бетінше жұмыспен айналысатындардың үлесі - 41,1 %. Еңбекке жарамды жұмыспен қамтылған адамдардың жалпы санында 39 жасқа дейін азаматтар басым болып келеді, немесе 49,7 %-ды құрайды. Экономикалық тұрғыдан белсенді халықтың саны 306,8 мың адам, соның ішінде қамтылған халық - 279,1 мың адам, олардың арасынан жалдау бойынша қамтылған - 164,4 мың адам, жұмыссыздар - 27,7 мың адам құрайды. Жалпы жұмыссыздық деңгейі - 9,0 %-ды, жастар арасындағы жұмыссыздықтың деңгейі (15-24 жастағы) - 22,4 %-ды құрайды. Халық құрылымында әйел адамдар 52,8 %-ды, жұмыссыз құрылымында 62,7 %-ды көрсетеді. Ұзаққа созылған жұмыссыздықтың нышандары күшеюде, соның нәтижесінде жұмыссыздар бірте-бірте өз біліктілігін жояды, сонымен бірге жұмысқа орналасу мүмкіндігі де төмендейді. Жұмыссыздар арасында әрбір төртінші адам бес жылдан аса жұмыс істемей отыр немесе 25,9 % құрайды. Ұзақ мерзімді жұмыссыздықтың деңгейі 6,2 % құрады. Индикативтік жоспар бойынша жалпы жұмыссыздықтың серпіні: мың адам Жұмыспен қамту салалық құрылымында ауыл шаруашылығында, бюджеттік саласында қамтылғандар басым болып келеді, ал өнеркәсіпте азырақ, мұны сипаттайтын келесі диаграмма: мың адам Еңбек рыногында қалыптасқан жағдайға жұмыс күшінің сұранысы мен ұсынысының біліктілік, кәсіби мамандық құрылымның сәйкес келмеуі әсер етеді. Қарашығанақ кен орнының дамуына байланысты облыста кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрес жөніндегі 2000-2002 жылдарға арналған бағдарлама бойынша жаңа жұмыс орындарының ашылуы нәтижесінде кадрлардың қажеттілігі 1990 жылдармен салыстырғанда 4-5 есеге көбейді. Кадрларға орташа айлық қажеттілік 2000 жылға - 524 адам, 2001 жылға - 762 адам және 2002 жылы - 1146 адамды құрады. Халықтың жылыстау салдарынан және тәжірибелі жұмыс күшінің, әсіресе жоғары білімі бар мамандар мен жоғары білікті жұмыс кадрлар санының азаюы нәтижесінде кәсіби даярланбаған адамдардың саны көбеюде. Сол себептен, Қарашығанақ кен орнын жайластыру жұмысына шетел жұмыс күші тартылды. Сонымен қатар, қазіргі кезде жоғары және орта білімі бар белгілі мамандықтары (бухгалтер - 611 адам, мұғалім - 249 адам, экономист - 122 адам, ауыл шаруашылық маманы - 335, медбике - 252, тауар маманы - 158 адам) жұмыссыздар әлеуеті сұраусыз қалды. Жұмыссыздар арасында 6,7 % жоғары білімді, 17,2 % орта кәсіби, 45,3 % жалпы орташа білімі бар азаматтар. Тұтас алғанда, кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрес жөніндегі 2000-2002 жылдарға арналған Бағдарламада қойылған жұмыспен қамту мәселесін шешу жөніндегі міндеттер мен шаралар шешілді және орындалды. Барлық меншіктегі кәсіпорындармен және мекемелерімен 2002 жылдың 11 айында негізгі капиталға 494,4 млрд. теңге инвестициялар салынды, немесе белгіленген үш жылдан 123,8 %. Күрделі қаржы салымдардың басым бөлігі Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнын жайластыру жұмысына және әлеуметтік ОБТСК жобалардың жүзеге асыруға салынатын шетел инвестицияларына келеді. Бағдарлама бойынша 3 жылға 29806 қосымша жұмыс орындарын ашу жоспарланды, нақты 45666 орын немесе 153,2 % құрылды, Бағдарламада жоспарланған жұмыспен қамту мәселесі жөнінде уәкілетті органдарымен 22016 адам, нақты 20528 адам немесе 93,5 % жұмысқа орналасты. Жұмыспен қамту органдарынан 47240 адам көмек сұрады, жолыққан жұмыссыздардың арасынан жұмысқа орналасқандары 43,6 % құрады. 1999 жылы осы көрсеткіш 17,2 %-ды құрады. Кедейлікке әсер ететін факторлардың бірі - бұл бүркемелі жұмыссыздық, яғни кәсіпорындардың тоқтап қалуына байланысты қызметкерлердің ұзақ уақыт амалсыз еңбекақысыз демалыста болуы, қысқартылған кесте бойынша жұмыс жасауы, еңбекақы бойынша үлкен қарызы. "Бүркемелі" жұмыссыздықтың жағдайындағы адамдардың саны 5,2 есеге қысқартылды, 1.01.2000 жылда 7057 адамнан 1.12.2002 жылға 1368 адамға дейін қысқартылды. Осының барлығы облыстың әлеуметтік көрсеткішінде жағымды жағынан көрінді, бюджетке түсімдер саны көбейді. Облыс халқының өмір сүру деңгейі көтерілді. Осы жылдарға облыс бойынша орташа еңбекақы 1,8 есеге - 2000 жылы 14001 теңгеден 2002 жылдың қаңтар және қыркүйек айларына 25784,4 теңгеге дейін өсті. Осының нәтижесінде халықтың жан басына шаққандағы орташа табысы 3,1 есеге немесе 2000 жылдың І тоқсанындағы 20320 теңгеден 2002 жылы І тоқсанына 62404 теңгеге дейін өсті. Облыс бойынша көші-қонның теріс айырымы 2000 жылғы 7956 адамнан 2001 жылы 2520 адамға дейін қысқартылды, таяу мен арғы шетелден келушілер саны 2 есеге немесе 2000 жылы 1835 адамнан 2001 жылы 2526 адамға өсті. Қарашығанақ кен орнының дамуына және жайлануына байланысты 2000-2002 жылдар кезеңінде Бөрлі ауданына Орал қаласының және барлық аудандардың жұмыс күштері тартылды. Жергілікті мамандармен жұмысшылар шетел компаниясындағы жұмыс кезеңінде өз біліктіліктерін көтеріп, халықаралық үлгі бойынша еңбек рыногында бәсекеге қабілеттілігін көтеруге мүмкіндік беретін жұмыс тәжірибесін алды. Осы компанияларда жұмыс істейтін қазақстандық қызметкерлердің саны 1.01.98 жылына 229 адамнан 1.12.2002 жылға 14858 адамға өсті. Осы жылдарға шетел жұмыс күшін тартушы компанияларымен 14542 жұмыс орындары құрылды, 10 мыңнан астам адам қайта оқытылды. Кен орынның құрылысы мен жайластыруы жөніндегі КПП құрылысындағы, Ақсай - Үлкен Шаған - Атырау құбыры, газотрубиналық электростанциялар мен басқа да ірі нысаналарын құрылысындағы негізгі жұмыс аяқталуымен бірге жұмыссыздардың қысқартылуы күтіледі. Осыған байланысты облыста оларды тиімді жұмысқа орналастыру мәселесі қайта қиындық тудырады. Босатылатын адамдардың негізгі үлесі Консорциум "ССС - Сайпемде" күтіледі. Ол негізгі жұмысын 2003 жылдың I тоқсанында аяқтайды. 2005 жылға дейін 11,6 мың жұмысшылар босатылады, солардың ішінде, алдын-ала деректер бойынша Батыс Қазақстан облысының тұрғындары - 10,1 мың адам, Республиканың басқа аймақтарынан 1,5 мың адам құрайды. Бағдарламаға сәйкес барлық аудандарда және Орал қаласында жұмысқа орналасу мәселесі жөнінде жолыққан азаматтардың дербес есебін жүргізу үшін "Аист" бағдарламасы енгізілді. Жұмыссыздық дербес есебі бойынша дерекқор құрылды, кәсіпорындағы бос жұмыс орындары бойынша база құрылды, әр апта сайын дерекқоры еңбек және халықты жұмыспен қамту Министрлігінің Web-сайтіне беріледі, шетел жұмыс күшін лицензиялау бойынша дерекқоры құрылды және бірыңғай республикалық тарапына қосылды. 3.2.1.2 Шағын кәсіпкерлік Облыста шағын кәсіпкерлікті қолдау мен дамыту саласы экономикалық саясаттық басым саласы болып табылады. Шағын кәсіпкерлік кедейшілікті жеңу шешімі ретінде әр-түрлі халық санаттарына, соның ішінде әлеуметтік осал жіктеріне жұмыссыздарға, мүгедектерге, оралмандарға және басқаларға көмек көрсетуге және жұмысқа орналастыруға мүмкіндігі бар. Шағын кәсіпкерліктің тұрақты қызметі мемлекеттік бюджетке салық түсімдердің өсуін және соған сәйкес әлеуметтік қажеттілікке кететін шығының өсуін қамтамасыз етеді. Шағын кәсіпкерлік субъектілеріне атаулы қолдау көрсетіп, өндіріс көлемінің өсуін қамтамасыз етті. 2000 жылмен салыстырғанда өнім өндірісінің (жұмыстың, қызметтің) көлемі 2001 жылы 64,5 % көбейді (республика бойынша 24,7 %) бюджетке шағын кәсіпкер субъектілерінен төлемдер 2,2 есеге өсіп 4,1 млрд. теңге құрады. Шағын кәсіпорындардың қаржылық қолдау процесі жетілдірілді. Бағдарламаны жүзеге асыру жылдары шағын кәсіпкерлікте 10 мыңнан астам орын құрылды. Шағын бизнестің құру мен дамытуда белсенді түрде жеңілдікті несиелендіру, нысаналы қарыздар, тұрмыс үйлердің бірінші қабаттағы пәтерлерді қайта жоспарлануға рұқсат беру, құрылысы аяқталмаған коммуналдық және республикалық меншіктегі объектілерімен пайдаланбайтын бос бөлмелерін жалға немесе сенім басқармасына кейіннен меншігіне айналдыру жұмыстары қолданылды. 3.2.1.3 Қоғамдық жұмыстар Қоғамдық жұмыстар өз мәнінде, еңбек рыногын реттеуде ерекше қызметті атқаруға бағытталмаған, бірақ олар жұмыссыздарға әлеуметтік қолдаудың және еңбек рыногының жағдайын бәсеңдетудің нақты тетігі ретінде өзін көрсетті. Тұрақты жұмыс болмағандықтан және жұмыссыздың бойынша жәрдемақының күші жойылған соң көпшілік жұмыссыздарға қоғамдық жұмыс жалғыз табыс табатын мүмкіндік, сонымен қатар рухани психологиялық қолдаудың факторы болып келеді. Жұмыспен қамту бюджеттік бағдарламасындағы қаржыландыру бойынша қиындықтарына қарамастан, 2000 жылдан бастап қоғамдық жұмысқа қатынасушылар санның жыл сайын өсуі қамтамасыз етілді, 2001 жылы 7157 адам көрсеткішіне жетіп, 2002 жылдың 1 қаңтарына ресми түрде тіркелген жұмыссыздардың жалпы саны 78,2 % құрады. Қоғамдық жұмысқа қатысқандар арасында заң уақыт жұмыс жасамағандардың үлесі 51,0 %, тұрмыстары аз қамтылғандардың үлесі 47,1 % құрады. Басымдық түрде 2000-2001 жылдары жинау жұмыстары, елді мекендерді жайландыру мен көгалдандыру, жолдарды, әлеуметтік инфрақұрылым объектілерін жөндеу жұмыстары белгіленді. Бұл жұмыстарда қоғамдық жұмысқа 65,0 %-ға дейін жұмыссыздар қатысты. Сонымен қатар, нашар құқықтық реттеуге байланысты, осы кезеңде жұмыс берушілер есебінен жұмыссыздарды қоғамдық жұмыстарға тарту тәжірибесі таратылған жоқ. 3.2.1.4 Кәсіби даярлық және қайта даярлық 2000-2002 жылдарға бастауыш кәсіптік оқу, сапалық біліктілігін көтеру және қайта даярлау курстарымен 3557 адам қамтылды. Сонымен бірге, нысаналы топтарға жататын адамдарды кәсіптік даярлауға жолдау құқығы басым түрде қамтамасыз етілді. Ал осы жылдарда кәсіптік даярлауға жіберілген жұмыссыздарының жалпы санынан жастар саны 58,8 %-ды , тұрмыстары аз қамтылған - 64,4 % құрады. Жұмыссыздықтың гендерлік құрылымын ескеріліп, кәсіби даярлықтан өткен әйел адамдардың үлесі 72,0-ды және 58,1 %-ды құрады. Сонымен қатар, толық мөлшерде жергілікті еңбек рыногының қажеттілігіне, соның ішінде келешекте қажетті мамандықтар бойынша, әсіресе жаңа технология қолданатын мамандықтар бойынша және келешекте Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнында, басқа да жұмысқа қосылуға әзірленіп жатқан көміртегі кен орнында салынып және жұмысқа қосылған құбырлары мен машина жасау құрылысы, металл өңдеу саласына керекті мамандар қажеттілігі қанағаттанбаған. Жергілікті мемлекеттік кәсіптік мектептердің және колледждердің, әсіресе жұмыссыздарды кәсіптік оқытуда ауылдық оқу орындардың әлеуеті толығымен пайдаланылмайды. Жұмыссыздарға білім қызметін көрсететін облыстық білім ұйымдары даярлайтын мамандықтар тізімі әлі де еңбек рыногының қажеттігін қанағаттандырмай отыр. Белгілі мамандықтар бойынша артық өндіру дағдарысы білінеді, оқытылған жұмыссыздардың жұмысқа орналасу мүмкіндіктері аз. Ал 01.01.2002 жылына кәсіби оқу өткен жұмыссыздардың тек 55 %-ы ғана жұмысқа орналасты немесе өз бетінше жұмыспен айналысты. Жұмыс кадрларын әзірлеу мәселесі мектептегі кәсіптік бағдар жұмысының нашар ұйымдастырылуынан білінеді. 3.2.1.5 Шағын қаржыландыру Тұрмыстары аз қамтылған жұмысқа жарамды азаматтарды шағын қаржыландыру олардың өз бетінше жұмыспен айналысуына және материалдық жағдайын жақсартуына мүмкіндік береді. Осы жұмысты ұйымдастыру үшін облыста үкіметтік емес ұйым "Микрокредит" қоғамдық қорының филиалы құрылды және жергілікті бюджеттен қаражаттар бөлінді. 2001 жылдың тамыз айынан бастап, үкіметтік емес ұйымы "Микрокредит" филиалымен 1127 тұрмыстары аз қамтылған азаматтарға несие берілді, соның ішінде жергілікті бюджет қаражаты есебінен 768 адамға 20,2 млн. теңге сомасына, бас қоры есебінен 10,8 млн. теңге сомасына 359 адамға несие берілді. Тұрмыстары аз қамтылған азаматтарды қолдау жөніндегі Аймақтық қоры арқылы 2,6 млн. теңге сомасына 59 несие бөлінді.

3.2.2. Әлеуметтік сала 3.2.2.1 Демография және көші-қон Халықтың орта жылдың саны 2001 жылы облыс бойынша 603,1 мың адамды немесе өткен жылға 99,3 % құрады. Ауылдық халықтың үлес салмағы 58,7 %, қалалық 41,3 % құрайды. 2001 жылы халықтың табиғи өсімі 2,4 мың адамды құрады. Облыс бойынша туу еселігі 2001 жылы 1000 адамға 13,1 құрады, өлім еселігі 1000 адамға 10,6 адамды құрады, бұл 2000 жылмен салыстырғанда 0,1 промиллеге өсті. 2000 жылмен салыстырғанда 2001 жылы 1000 тірі туғандарға 21,02 деңгейге дейін төмендеуіне қарамастан, сәби өлімінің көрсеткіші әлі де жоғары болып келеді (24,29) Облыста орташа отбасының мөлшері 4,2 адамды құрайды. Бірақ, бұл аудан бойынша бөлінеді. Оңтүстік-батыс аудандардағы отбасы құрамы үлкен, соның ішінде Бөкейорда және Жаңақала - 5, Жәнібек - 5,1, Казталов - 4,9, Сырым - 5,3, Қаратөбе аудандары - 4,8. Кедейшілік шегінен табысы төмен халықтың 59,8 % көп балалы және толық емес отбастарынан тұрады. Соңғы жылдары ауылдық жерден жақын қалаларға және аудан орталықтарына көшіп-қону көбейді, бұл облыс ішіндегі көші-қонның теріс айырымына әкеледі. Ауылдық аймақтағы коммуналдық қызметтің төмен деңгейі, жұмыссыздық, тиісті медициналық қызмет көрсетудің жоқтығы көші-қонның себебі болып келеді. Егер, 2000 жылы ауылдық жерде облыс ішіндегі көші-қонның теріс айырымы - 3532 адамды құраса, 2001 жылы - 5895 адамды құрады, бұл 59,9 пайызға көп. Ауылдық халықтың негізгі бөлшегі Казталов (2001 жылы теріс айырымы 1001 адам), Сырым (1403 адам) және Ақжайық (1201 адам) аудандарынан келеді. 2000-2001 жылдары көші-қонның облыс ішіндегі ауысуы бойынша оң айырымы Бөрлі, Зелен аудандарында және Орал қаласы бойынша анықталды. Бөрлі ауданына адамдар Қарашығанақ кен орнына жұмысқа орналасу мақсатымен келеді. Зелен ауданына жеке қосалқы шаруашылығын дамыту үшін және табиғи ауа-райлық ресуртардың мүмкіншілігі болғандықтан, облыс орталығына жақын болғандықтан халықтың ағыны байқалады. Еңбекке жарамды халықтың көшіп кету ағыны жұмыс іздеумен, өз тарихи отандарына қайтуымен байланысты. Барлығы 1999 жылы облыстан 16114 адам, 2000 жылы 18976 адам, 2001 жылы - 18566 адам көшіп кетті. 2001 жылы көші-қон ағымның төмендеуі облыстың әлеуметтік экономикалық жағдайының жақсарғанынан және көші-қон теріс айырымының төмендеуінен білінеді. 2000 жылмен салыстырғанда 2001 жылы келген оралмандардың саны 50,3 %-ға өсті және 580 отбасыны құрады. Оралмандардың орташа жасы 30-31 жасты құрайды, соның ішінде 49 % жоғары және орта білімі бар. 3.2.2.2 Халықтың денсаулығы Қоршаған ортаның жағымсыз факторларының әсер етуі, психологиялық стресстері мен реформа барысында табыстардың күрт төмендетуі себебінен дұрыс тамақтанбау, таза ауыз су тапшылығы облыс денсаулығының едәуір нашарлауына әкелді. Сумен қамтамасыз ету мәселелері ішек инфекция және вирусты гепатит сияқты ауруға әкеп соғады. Облыстың денсаулық сақтау басқармасының декреттері бойынша екі қабатты әйелдер адамдардың 70 % қаны аздық аурумен аурады. Соның салдарынан жаңа туған балалардың 96 %-ы ауру болып туады. Мектеп оқушылардың диспансерлеу қорытындысы келесіні көрсетті: қаралғандардың 56 % сезім, дем алу, ас қазан мүшелерінің, қан ауруларымен ауырады, бұл табиғи дамуының тоқтауына және иммунитет жүйесін нашарлауына әкеледі. Жасөспірім арасында дене салмағы аздықтың өсуі байқалды. Соның нәтижесінде, жастардың көпшілік бөлшегі оқу процесінде қиындық көріп, жоғары ақылы жұмыс табу үшін даярлық алуға мүмкіндігі болмайды. Кедейшілік көрсеткіші, туберкулез ауруы өсуі мен байланысты. Бұл ауру көбінесе халықтың әлеуметтік осал жіктеріне, жас өспірімдер және үлкен жастағы тұлғаларға сипатталады. Экология және су мәселесінің тез шешімі жоқ және көп шығынды қажет етеді, сондықтан халықтың денсаулығын жақсарту жалғыз тәсілі тек қана денсаулық сақтау саласына барлық қаржыландыру көздерін қолданылатын шығындарды көбейту болып табылады және ол Бағдарламада қарастырылады. Өз қаражаттар мен уәкілет шеңберінде облыс қойылған міндеттерін шешеді: мемлекеттік денсаулық сақтау мекемелерінің қалыптасқан желісі сақталған (126); мемлекеттік кепілі бар денсаулық сақтау аймақтық объектілерінің желісінен халықты денсаулық сақтау объектілерімен қамтамасыз ету 97,9 % құрайды; денсаулық сақтау саласының дамуына бюджеттік қаражаттарының көпшілік бөлігі бөлінеді, 2002 жылы бюджет 2001 жылмен салыстырғанда 24,9 %-ға өсті және 3200,0 млн. теңгені құрады; мемлекеттік мекемелерде кепілденген дәрігерлік көмегінен басқа да ақылы медициналық қызметті дамытуда, денсаулық сақтаудың жеке желісі жұмыс атқарады; материалдық-техникалық базасын нығайтуда 2001 жылы 30 жедел жәрдем машиналары бөлінді; дәрігерлермен және орта мед. қызметкерлермен қамтамасыз етілді республикалық көрсеткіштермен салыстырымды (10 мың адамға 26,9 және 72,6) жайсыз аймақтағы халықты егу жұмысы жүргізілуде; медициналық мекемелердің тәжірибесіне диагноз қою мен ауруларды емдеу бойынша 36 түрден астам жаңа технологиялар енгізілді ("Диабет" диагноз қою "ОРИ/диарей" УЗИ-балалар миының зақымдалуы т.б.). 1999 жылдан бастап туберкулез ауруымен күрес жөнінде Дүниежүзілік Денсаулық сақтау Ұйымының стратегиясы жүзеге асырылуда, емдеу толықтай тегін жүргізілуде. 195 дәріханалар арқылы дәрімен қамтамасыз етілуде, оның ішінде 38 % ауылдық аймақта орналасқан, тек 12 %-ы мемлекеттің меншігіне жатады. 3.2.2.3 Халықтың білімі Оқу саласының жағдайы кедейшілік мәселесімен өзара тығыз байланыста, өйткені білім деңгейі мен кәсіптік дағдылардың бар болуы адамның табыс деңгейіне, оның әлеуметтік ұтқырлығына әсер етеді. Облыстық деңгейде білім беру саласы облыстық бюджет шығынының ең үлкен бабы болып келеді, (нақтыланған бюджеттен 01.06.02 ж. 37 %). Мектеп және орта кәсіптік оқу орындарының оқушылары облыс халқының 22 % құрайды. Елді мекендерінің оқу объектілерімен қамтылуы 95 % құрайды. Облыстың ерекшелігі аз қамтылған жалпы білім беретін мектептерінің көптігі 339 (26,4 мың оқушы), бірақ 56 елді мекендерде жалпы білім беру мектептері жоқ. Білім сапасы аз қамтылған мектептерде әлі де төмен деңгейде болып, ауылдың аймақта тұратын түлектердің әлеуметтік ұтқырлығына қиындық келтіреді. Қазіргі кезде оқушысы аз мектептің мақсатқа лайықтылық мәнін нақты зерттеу өткізіліп жатыр. 2002/2003 оқу жылында оқу процесі 522 жалпы білім мектептерінде жүзеге асырылып жатыр, соның ішінде 511 компьютерлермен жарақталды. Мемлекеттік бағдарлама шеңберінде облыс мектептерінде білімнің ақпараттандырылуы негізінде 41 лингофон бөлмелері орнатылды. Білімнің ақпараттандырылуының негізгі бағыты оқудың ара қашықтық нышаны болып келіп келесіге бағытталады: Аудандық және шағын мектептерін ашық білім кеңістігіне кіргізу; Ауылдық ұстаздарға ғылыми әдістемелік көмек көрсету. Барлық орта мектептер 11 пәннен орыс тілінде және қазақ тілінде 5 пәннен электрондық оқулықтарымен қамтылған. Облыс Ұлттық оқу теледидар базасына қосылды. Айтылған жобаның шеңберінде облыстың 67 мектебінде теледидар сигналын қабылдау және Интернет желісі пайдалану үшін сандық спутник жабдығы орнатылды. Мемлекет тегін орта білім алуды жалпы және кәсіптік мектептер және колледждер жүйесі арқылы қамтамасыз етеді. Облыста кәсіптік оқудың желісі 10 аудан орталықтарында сақталды, 20 кәсіптік мектеп 5,5 мың оқушылармен қызмет атқарып жатыр; 40 мамандық бойынша даярлық өткізетін 10 колледж бар - онда 10,7 мың оқушы оқытылады. Негізгі кәсіптік мамандық пен кәсіпкерлік дағдыларын алуға мүмкіндік беру үшін қабылдау уақыттында тұрмыстары аз қамтылған отбастарының балалары басқа балаларға қарағанда артығырақ қабылданады. Бұл келешекте жұмысқа орналасуға өте маңызды болып келеді, өйткені жастар арасындағы жұмыссыздыққа қарамастан, мамандықтары бар жастардың арасында жұмыссыздық деңгейі төмен. Сонымен қатар, оқушылар ыссы тегін тамақпен және стипендиямен қамтамасыз етіледі. 3.2.2.4 Халықтың әлеуметтік осал жіктеріне мемлекеттік әлеуметтік көмек жүйесі Қоғамның әлеуметтік саралап жіктеуінің күшеюі, денсаулық сақтау, оқу, тұрмыс коммуналдық шаруашылығы мен қоғамдық көлік саласындағы тегін қызмет көрсету көлемінің қысқартылуы халықтың әлеуметтік көмекке қажеттілігінің өсуіне әкелді. 1990 жылдың соңында кедей санаты кеңейді, оның ішінде мүгедектер, жалғыз басты аналар мен тұрмыстары аз қамтылған отбастарынан басқа да балалар, жастар, зейнеткерлер, жұмыссыздар, босқындар, тұрғын үйі жоқ адамдар жатады. Сондай-ақ, "дәстүрлі" кедейшілікті азайтудағы негізгі ролі әлеуметтік қорғау мемлекеттік органдарға жатады. 1999 жылы қабылданған "Ең төменгі күнкөріс деңгейі туралы "Заңы әлеуметтік көмек көрсетудің атаулығын көтеріп және жүйелендіру мүмкіндігін берді. Батыс Қазақстан облысы бойынша жан басына шаққандағы орташа табысы белгіленген кедейлік шегінен төмен халықтың саны 2000 жылы 99,0 мың адамнан 01.01.2002 жылға 39,3 мың адамға азайды. Әлеуметтік көмекке мұқтаж болғандарының жалпы санынан (диаграмманы қараңыз) 55 % балалар, 18 жасқа дейінгі жас өспірімдер, 4,8 % көп балалы аналар, 1,3 % мүгедектер, 0,4 зейнеткерлер және тағы басқалар – бұл жұмыс жасамайтын азаматтар мен басқа санаттарды құрайды. 2002 жылдың 1 қаңтарынан бастап, Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы" Заңын енгізуіне қарамастан, кедейшілік шегінен төмен тұратын тұлғалар саны азая қойған жоқ, баға бойынша 60,5 мың адамды құрайды. Отбасының бір мүшесіне табысы белгіленген кедейшілік шегінен аспаса және ресми құжаттармен дәлелденсе мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек тағайындалады. Коммуналдық қызметке төленетін төлем, отбасы табысының 15 %-ынан жоғары болса, тұрмыстық жәрдемақы төленеді, үйден оқытып асырап отырған мүгедек балалардың ата-аналары ай сайын 3 айлық есептік көрсеткіш мөлшерінде материалдық көмек алады. Әлеуметтік төлемдермен қамту өте кең, халықтың кедей жіктерін әлеуметтік қорғауға жергілікті бюджеттен шығындарды қаржыландыру тұрақты болып келеді. Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы"Заңымен, бұрын көрсетілген әлеуметтік көмек түрлері тууына, жерлеуге байланысты, жұмыссыздарға материалдық көмек сияқты әлеуметтік төлемдер қарастырылмаған. Соған байланысты және Қазақстан Республикасының "Жергілікті мемлекеттік басқару туралы" заңына сәйкес жергілікті өкілетті және атқарушы органдарының құқықтары іске кірістірілген және жергілікті деңгейде тұрмыстары аз қамтылған халыққа әлеуметтік қолдау бойынша тиісті шешімдер қабылданды. Әкімдіктің қабылдаған қаулысына сәйкес, жергілікті негізіндегі дербес зейнеткерлерге (1 айлық есептік көрсеткіш), соңғы әскери шақырудағы әскери қызметкерлерге (2,9 айлық есептік көрсеткіш) және басқа да халықтың санатына жәрдемақылар төленеді. Сонымен қатар, аудандарда жергілікті мүмкіндіктеріне байланысты, 258 51 бюджеттік бағдарламасына заңмен бекітілген тәртіппен өзгерістер енгізілді және халыққа қажетті көмек көрсетіледі. Мысалы, Бөрлі, Шынғырлау, Теректі аудандарында және Орал қаласында сәбилі болуына 5 айлық есептік көрсеткішке дейін, жерлеуге 10 айлық есептік көрсеткішке дейін жәрдемақы төленеді және емдеуге біржолғы жәрдемақы (5 мың теңгеге дейін) тағы басқа да арыз бойынша көмектің түрлері көрсетіледі. Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмектің орташа айлық мөлшері 2002 жылдың аяғына 559 теңгені құрайды. 01.01.2003 жылға атаулы әлеуметтік көмек алушылардың саны 56,4 мың адам құрады, атаулы әлеуметтік көмек төлеуге жоспарланған сома 378,9 млн. теңгені құрады. Облыста әлеуметтік көмектің атаулығын арттыру мақсатында әрбір отбасына оның барлық мүшесінің табысы туралы жаңарып тұратын деректер жөнінде әлеуметтік карта әзірленді. Аудандық уәкілетті органдарын компьютер мен қамту жұмысы жүргізіліп жатыр, тұрмыстары аз қамтылған отбастарына атаулы әлеуметтік көмек тағайындау және төлеу есебі бойынша өңдеу программасы енгізіліп жатыр, бұл оның толық есебін және дер кезеңде көмек көрсетуін қамтамасыз етеді. Халықты әлеуметтік-осал жіктеріне мемлекеттік және әлеуметтік көмек шаралар жүйесі № 2 қосымшасына сәйкес жыл бойынша кедейлер санның динамикасына әкелу керек.

3.2.3. Кедейшіліктің инфрақұрылымдық аспектісі Инфрақұрылым аймақтық, шашыраңқылық, материалдық және ақпараттық ресурстарынан қашықтық, қатынас құралдарының болмауы сияқты кедейшіліктің табиғи себептерін жеңуге мүмкіндік береді. Ол экономикалық белсенділікке, тұрмыс қалпының тұрақтылығына, өз-өзіне сенушілігіне мүмкіндік туғызады, әлеуметтік сала рыноктарына және қызметіне қол жетерлігін қамтамасыз етеді. 1998-2000 жылдарда тұрғын үйлердің іске қосу мөлшерінің төмендеуі байқалды. Орташа алғанда 1995-1997 жылдарда жыл сайын 75 мың шаршы м. тұрғын үйі іске қосылып тұрды, 1998-1999 жылдарда тұрғын үйдің іске асыруы жылына 50 шаршы м. асырылған жоқ, 2000 жылы 37,8 мың шаршы м. тұрғын үйі, ал 2001 жылы 78,1 шаршы м. іске қосылды. Ақылы қызмет құрылымында тұрмыстық-коммуналдық шығындарының үлесі 50 % шамасын құрайды. Халықтың төлем қабілеттілігі төмендігінен, әлі де тұрғын үйді ағымдығы күтуге өтелмеген төлемдерінің деңгейі жоғары болып қалады. Тұрмыстары аз қамтылғандарға тұрмыстық көмек беру жүйесі біраз мәселені жеңілдетеді. Халықтың электроқуатты тұтынуы шұғыл төмендеді. Орталық қазандықтардың тоқтап қалуына және жойылуына байланысты жылы қуатты жіберілуі кенет қысқартылды. Ауылдық аймақта жалпы ұзындығы 1194 шақырым, сонымен қатар 683 шақырым жұмыс жасап тұрған су құбырлары бар. Жыл сайын оны ұстауға, қайта жаңартуға және жаңа құрылысқа көп қаражаттар кетеді. Бірақ, халықты таза сумен қамтамасыз ету мәселесі әлі де толық шешілмей тұр. Көпшілік ауылдық елді мекендерде ауыз судың сапасы стандарттарға сәйкес келмеуінен жұқпалы аурулар пайда болуда. Кедейлерге көлікке қол жетерлігін жақсартуда басты қызметті автожолдар мен автокөліктер атқарады. Ауылда нарықтық реформа жылдарында көлік қызметі жүйесінде жолаушылар жүк айналым мөлшерінің шұғыл қысқаруы байқалды. Жеңіл қоғамдық көліктер үлкен көлемде қысқаруға ұшырады, әсіресе тұрғыны аз және қашық елді мекендерде. Жалпы қолданыстағы 4 мың шақырымнан астам жергілікті автокөлік жолдары жөнделмей тұр. Халыққа пошта қызметінің көрсету көлемі 2002 жылға 42,1 млн. теңгені құрайды, былайша айтқанда 2001 жылмен салыстырғанда 24,9 %-ға өсуі жоспарланды. Барлығы 2002 жылдың қорытындысы бойынша қатынас қызмет көрсетуінің мөлшері (телекоммуникациялық және пошталық) 774,3 млн. теңге құрады, бұл 2001 жылдың көлемінен 10,9 % көп.

3.2.4. Кедейшіліктің аймақтық және экологиялық аспектілері Кедейшілік әрқашан халықтың табыс деңгейімен тікелей байланыста емес. Сондықтан оның басқа да аспектілерін ескеру қажет. Кедей халықтың негізгі үлесі ауылдық аймақта орналасқан. Ауылдық тұрғындарда қалалық тұрғындарға қарағанда ақшалай табысының құны екі есе төмен. Соңғы бес жылдың арасында ауыл шаруашылық өндірісі жұмысшыларының еңбекақысы облыс бойынша ең төмен болып табылады. 2001 жылы ауылда жұмысқа орналасу 45,9 %-ды құрады. Аграрлық еңбек рыногы тар мамандықтармен механизаторларымен, мал өсірушілермен, агрономдармен, зоотехниктармен көрсетілген, олардың жұмыспен қамтылуы көпшілікте өндірістің маусымдылығымен белгіленеді. Негізгі әлеуметтік қызметінің қол жетерлігінің деңгейі бойынша ауылда әлі де қиын жағдай сақталып тұр: денсаулық сақтау және білім беру салалары, ішкі шаруашылық жолдарын, коммуникацияны күту нашарланды, халықтың көшуі күшейді. Ауылдық аймақта кедейшілік деңгейіне өндіріс құралдарын, энергоресурстарын және материалдарын жеткізетін шектес салалардан ауыл шаруашылығының экономикалық тәуелдігі, шаруашылық өнімінің қайта өңдеу базасының дамымауы, оның сақталуы және тасымалдау, табыстылығы төмендігіне байланысты саланың инвестициялық тартымсыздығы әсер етеді. Халықтың кедей жіктерінің өмір сүруіне экологиялық жайсыз жағдай елеулі әсер етеді. Негізгі факторлар су мен ауаның ластануы болып табылады. Облыста қоршаған ортаның жағдайы орташа ластанған деп бағаланған. Ауе бассейінінің негізгі ластау көзінің бірі - мұнайгаз кешенінің кәсіпорыны болып табылады. Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орны аймағында орналасқан елді мекендердің ауасында күкірт диоксидінің, көміртегі оксид концентрациясының көбеюі байқалады. Соңғы 2 жылда Березовка және Туңғыш ауылдарының ауасында меркантан концентрациясы 2 есеге көбейіп, 0,7 ПДК құрады, жер мұнай өнімдерімен және күкіртті сутегімен қарқынды ластанып жатыр. Табиғатты қорғау шараларына инвестиция көлемі 2000 жылы 1259,1 млн. теңге, 2001 жылы 2467,4 млн. теңгені құрады. Орал өзенінің үш негізгі су бассейінінде өткізілген Мемлекеттік экологиялық мониторингінің қорытындысы бойынша Орал, Шаған, Деркөл өзендері суларының ластануы процесінің ортақтығын дәлелдейді. Полигон әсерінен қалыптасқан экологиялық жайсыз жағдай облыстың 6 оңтүстік аудан халқының денсаулығын шұғыл түрінде нашарлатты. Бұл аудандарда нәрестелік өлімі облыстық көрсеткіштен 1,5 есеге асады, әсіресе балалардың және жас өспірімдердің ауру-сырқаулығы кенет көбейді. Әлі де ішек инфекциясымен ауру-сырқаулығының көрсеткіші жоғары болып келеді. Орташа көрсеткіш облыс бойынша 164,7 100 мың халыққа Жаңақала ауданында 245,7, Казталов ауданында 248,0 құрайды. "Капустин Яр" полигонына іргелес барлық аудандарда халықтың қатерлі ісік ауруының өсуі белгіленді, өмір сүрудің орташа ұзақтылығы төмендеді, ер адамдар - 56 жас, әйел адамдар - 62 жас. Қоршаған ортаның ластануы бірінші кезекте халықтың ауру-сырқаулығының өсуіне әкеледі. Еңбек рыногында сапасы кем жұмыс күші - "экологиялық топ" пайда болды. Оған еңбекке төмен уәждемесі, нашар психологиялық оңалту қасиеттері тән болып келеді. Тазалық-экологиялық жағдайларының нашарлануы, бірінші кезекте халықтың еңбектік және зияттық әлеуетін төмендетеді.

3.2.5. Кедейшілік деңгейін азайтуда мемлекеттік органдарының орны 3.2.5.1 Халықтың кедейшілік деңгейін азайту жұмысында мемлекеттік органдар қызметінің тиімділігі Кедейшіліктің деңгейін азайтуда мемлекет басты рол атқарады. Шағын және орта бизнесті және қосымша жұмыс орындарын ашатын кәсіпкерлікті дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасалып жатыр: ауданда жұмыспен қамтуды ұйымдастыру; денсаулық сақтау, білім беру, әлеуметтік қамтамасыз ету саласында мемлекеттік қызмет көрсетуі үшін бюджеті көбейтілді; неғұрлым осал, жұмысқа жарамсыз адамдардың нысаналы санаттарын тікелей әлеуметтік қамсыздандыру жүзеге асырылуда. 1999 жылдан бастап бірлік, толықтық, жариялылық және дербестік принциптері негізделген жаңа бюджеттік жүйе енгізілді. Мемлекеттік менеджментті арттыру, ақшаның өту рәсімін реттеу және ашық жүргізілуін жетілдіру біріншіден зейнетақы, әлеуметтік және тағы басқа да төлемдер мәселесін шешуге әсер етті. 2001 жылы облыста жасы бойынша 78,7 зейнеткерлерге 4297,6 млн. теңге төленді, 29,2 мың мемлекеттік жәрдемақы алушыларына 1302,7 млн. теңге төленді, арнаулы мемлекеттік жәрдемақыны республикалық бюджетінен 8,2 мың алушылары алды және жергілікті бюджеттен 35,6 мың алушылары 1566,2 млн. теңге сомасын алды. Барлық әлеуметтік төлемдер толық мөлшерінде және уақытында жасалады. Шағын кәсіпкерліктің қаржылық қолдау процесі жетілдірілді, шағын несиемен айналысатын нақты жауапты тұлғалар белгіленді, сонымен бірге тұрмыстары аз қамтылған азаматтарға шағын несие алуда ұйымдастырушылық қолдау көрсетіледі. 2001 жылы ауылдық аймақта айтылған санаттарына шағын несиелендіру үшін 11 млн. теңге бөлінді, екінші рет осы көздер есебінен 9,2 млн. теңге сомасында шағын несие берілді. Облыста жеңіл өнеркәсіпті қалпына келтіру мен дамыту, машина жасау кешені жөніндегі Бағдарламалары, аймақтың энергетикалық тәуелсіздігіне жету бойынша электроқуатты дамыту Бағдарламасы әзірленді және қазіргі кезде қолданыста. Әлеуметтік-экономикалық көрсеткіштер бойынша мемлекеттік органдарымен мониторингі қамтамасыз етіледі, бұл келешектегі басымдардың дамуын белгілеуге жәрдемдеседі, әлеуметтік саланың және облыс экономикасын нығайту бойынша алғашқы қажетті міндеттерін шешуде қаржылық қаражаттарды жинақтауға мүмкіндік береді. 3.2.5.2 Кедейшілік деңгейін төмендетуінде үкіметтік емес және кәсіподақ ұйымдарының орны Үкіметтік емес ұйымдар кедейшілікті жеңуге тікелей немесе жанама бағытталған әр түрлі әлеуметтік маңызды бағдарламаларды жүзеге асыру жұмысымен айналысады. Үкіметтік емес ұйымдар қызметі азаматтық бастаманы дамытуға, әлеуметтік мәселелерді шешуінде қоғамдық ұйымдарының ролін күшейтуге, қоғамның тұрақты дамуының жетісуіне бағытталған. Облыста 317 әр түрлі деңгейдегі үкіметтік емес±ұйымдары тіркеліп және жұмыс жасайды, оның көпшілігі әлеуметтік маңызды жобаларымен, соның ішінде кедейшілік деңгейін азайту бойынша жұмыстармен айналысады. Облыста олар келесі түрде болып келеді: Тұрмыстары аз қамтылған азаматтарды қолдау жөніндегі аймақтық қоры; "Микрокредит" үкіметтік емес ұйымның облыстық филиалы 143 - жергілікті қоғамдық ұйымдары; 156 - республикалық, аймақтық, қоғамдық ұйымдарының филиалы; 15 - саяси партиялары Әлеуметтік мәселелерді шешу барысында мемлекеттік органдар мен үкіметтік емес ұйымдардың әрекеттестік тәртібін анықтауға және қатысуын кеңейтуге қолдайтын облыста үкіметтік емес ұйымдар республикалық конфедерациясының бөлімін құру жөнінде ұйымдастыру шаралары қабылданды, бұл соңында тұрмыстары аз қамтылған азаматтардың қорғау тиімділігін арттыруына әсер ету керек. Жұмыспен қамтуын қолдау, шағын несиелендіру, кәсіпкерлікті дамыту, қайырымдылық, тұрмыстары аз қамтылған халықтың топтарына әлеуметтік қолдау, адамның құқығын қорғау, экология және тағы басқа бағдарламаларды жүзеге асыруда үкіметтік қатысады. Батыс Қазақстан облысындағы "Қазақстандағы іскер әйелдер Ассоцияциясы" филиалы, "Үміт" Приуралье әйелдерінің кәсіподағы және "Ақ жол" қоғамдық бірлестігі отбасы және әйел мәселесінің шешімінде және кедейшілікті жеңуінде көп көмек көрсетті. Бұл ұйымдар Халықаралық Бизнес-Орталығымен және "Евразия" институтымен тығыз ынтымақтасып, соның нәтижесінде оларға облыста жұмыс істейтін халықаралық қоғамдық ұйымдарының және шетел компаниялардың өкілдеріне шығуын қамтамасыз етті. Іскерлік байланыстар ОБСЕ, Каунтерпарпт-Консорциум бірлестігімен, ИSAID, "Сорос - Қазақстан" қоры, Ресей әйелдерінің кәсіподағымен, Республикалық "Волонтерлер үйімен" "Қазақстан Республикасының іскер әйелдер Ассоцияциясымен", Қазақстан үкіметтік емес ұйымдарының Конфедерациясымен байланыс іске асырды. Германия, Ұлыбритания феминистік ұйымдармен орнатылды. Халықаралық ұйымдардың қолдауымен жұмыссыз әйелдерді қайта оқыту жөніндегі 5 арнаулы бағдарлама әзірленді және жемісті түрде жүзеге асырылды. "Үміт" Приуралье әйелдер Одағы ұтып алған грант шеңберінде ОБСЕ бағытында "Әйелдер саясатта" семинарын өткізді. Кедейшілікті жеңу жөнінде мәселесін шешуіне басқа да қоғамдық-саяси бірлестіктер, соның ішінде саяси партиялар қосылады. Мысалы, республикалық қоғамдық бірлестігінің филиалы "Азаматтық партияда" тұрмыстары аз қамтылған халықтық бөлігіне қайырымдылық көмек көрсету бағытында, сонымен қатар білім беру, мәдениет, және спорт ұйымдарымен ынтымақтастығы бойынша үлкен тәжірибе бар. 2000 жылы филиал облыста өткен мүгедектер арасындағы параолимпийлік ойындарының демеушісі болды. Қоғамдық-саяси, мәдениет және спорт шараларын өткізуге, сондай-ақ тұрмыстары аз қамтылған отбастарына қолдау көрсетуде 2001-2002 жылға барлығы 11,5 млн. теңге аударылды. Тәріздестік жұмысты ардагер ұйымдарының облыстық Кеңесі, мүгедектердің, Қызыл Жарты Ай облыстық қоғамдары, "Балдырған" қоғамдық балалар қоры, Аграрлық партияның облыстық филиалы өткізеді. Тұрмыстары аз қамтылған азаматтардың қолдау жөніндегі Аймақтық қоры облыста бірінші болып кедейлерге шағын несиелер көрсете бастады. Әйелдер құқығын қорғауда белсенді ролді "Әйелдер трафигі" грантын ұтып алған "Ақжол" қоғамдық бірлестігі атқарады. Бірақ айтып кету жөн, қазіргі кезге дейін, мәселені шешуде олардың қарым-қатынасының дәл тәртібін белгілейтін мемлекеттік органдарының және үкіметтік емес ұйымдарының әрекеттестігінің концепциясы жоқ. Осыны тоқтатып тұрған факторды жою жөнінде облыста шаралар қарастырылуда. Облыстық әкімдігімен Қазақстан үкіметтік емес ұйымдардың Конфедерациясының төрағасының қатысуымен "Атқарушы, өкілдік үкімет органдарымен және үкіметтік емес ұйымдарының арасындағы әлеуметтік серіктестігінің тетігі" тақырыбына аймақтық семинар өткізілді. Кедейшіліктің себебінің бірі болып адамдардың еңбектік, әлеуметтік-экономикалық, адам құқығын қорғайтын шаралардың тиімді жүйесінің болмауы болып келеді. Өздерінің заңдық құқықтарын жұмыс берушілер алдында қорғай алмайтын, дер кезінде жасалған еңбекке лайықты жалақының төлеуіне жете алмайтын азаматтармен кедейлік жіктері толады. Халықаралық тәжірибеде адамдардың еңбек құқығының тиімді және мақұлданған түрінің бірі болып кәсіптік одақтар болып табылады, олар нарықтық экономика жағдайында еңбек қатынастарының қалыптасуына бағытталған. Бірақ, республика бойынша, сонымен қатар облыста кәсіподақтың қызметі әлі де керекті деңгейде дамытылған жоқ. Үкімет органдарының өкілдері, жұмыс берушілер және кәсіподақтар арасында мүдделерін келісу жүйесі толық емес мөлшерде жұмыс жасайды. 3.2.5.3 Кедейшілік деңгейін төмендетуінде жеке сектордың орны Кедейшілік деңгейін төмендетуде маңызды фактілердің бірі жеке сектордың дамуы болып табылады. Еңбекке жарамды халықтың бөлігін жұмыспен қамтамасыз ету және тұрмыстары аз қамтылғандарға қайырымдылық көмек көрсету нәтижесінде қоғамның әлеуметтік шиеленісін азайтуға мүмкіндік береді. Әлеуметтік бағдарламаларды қаржыландыруға жеке сектормен бюджетке салықтарды және басқа да міндетті төлемдердің аударуы мүмкіндік туғызады. Инфрақұрылымды қалыптастыру, шағын кәсіпкерлікті қолдау және дамыту мақсатында кәсіпкерлікті қолдау жөніндегі облыстық қоғамдық қор құрылды, бұл жеке істі дамытуға ақшалай қаражаттар алу рәсімін маңызды түрде жеңілдетті және облыстың тартымды инвестициялық ахуалын қалыптастыруына жәрдемдесу көрсетті. Ал, 2001 жылы облыс капиталына 167326,3 млн. теңге инвестициялары салынды, олар жаңа технологияның дамуына, ауыл шаруашылық өнімін қайта өндіруге, мал шаруашылығын, қызмет саласында, құрылыс индустриясын, жиһаз және басқа да халық тұтыну тауарлар өндірісін дамытуға бағытталған. 3.2.5.4. Шешім қабылдауда кедейлердің ролі Экономикалық талдау көрсеткендей, кедейшіліктің сапалық сипаттамасы өзгеріп, кедейлердің және осы топқа жататын халық табысының тұрақтандыру беталысы байқалады. Осы жағдайдың алдын алу бойынша қолданатын шаралардың тиімділігін, бүкіл қоғам қожырауының, оның құндылық бағдарының, әлеуметтік сәйкестендіру мүмкіндігін төмендету. Кедейшіліктің ұлғаюы қоғамдағы әлеуметтік кернеулігіне жағымсыз әсерін көрсетеді және еліміздің, аймақтық қауіпсіздігіне қауіп келтіреді. Жергілікті деңгейдегі нақты мақсаттарды шешу үшін бағытталған бағдарламалар ең тиімді екенін тәжірибе көрсетті. Облыста халықтың кедей жіктерін шешім қабылдауға тарту тәжірибесі жасақталған. 2000 жылдан бастап, облыс аудандарында облыстық мәслихат сессиясының бағдарламалық сұрақтары жөнінде облыстық мәслихаттың жұрт алдында тыңдауларды өткізуі міндетті болды. Сонымен, 8 сессия әзірленіп, 2000-2002 жылдарға арналған кедейшілікпен және жұмыссыздықпен күрес жөніндегі, білім, денсаулық сақтау, экология, әскерге шақыру мәселелері жөніндегі, ішкі істер басқармасының жұмысын жақсарту бойынша шаралар туралы, қоғамдық-саяси өмірде және өндірісте әйелдердің ролін белсендіру бойынша шаралар туралы Бағдарламалары қарастырылды. Атқарушы құрылымдардың өкілдері, облыс аудандардың қатысуымен аймақтық тыңдаулар өткізілді. Сондай-ақ, ағымдағы мәселелер, облыстық экономика және қоғамдық-саяси өмірін дамыту жөніндегі қабылданған облыстық бағдарламаларының жүзеге асыру барысы туралы талқыланатын азаматтардың ай сайын жиындар өткізуі, аймақтар мәселелерін шешуде кедейлер қатысуының тиімді нысаны болып табылады.

4. Бағдарламаның мақсаты, міндеттері, принциптері және басымдылықтары

4.1. Мақсаты мен міндеттері Батыс Қазақстан облысындағы кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған Бағдарламаның мақсаты болып экономикалық өсу үшін жағдай жасау арқылы кедейшілікті қысқарту, халықтың табысын көбейту және тиімді жұмыспен қамтамасыз ету, денсаулық сақтау және білім беру қызметтеріне кедейлердің қол жетерлігін арттыру, әлеуметтік көмек атаулығын жетілдіру және шешім қабылдауда қоғамдық институттарды тарту арқылы басқару тиімділігін арттыру болып табылады. Қойылған мақсаттарға жету үшін облыстық бағдарламамен келесі міндеттері шешімдері қарастырылды: облыстың тұрақты экономикалық дамуын қамтамасыз ету; ішкі және сыртқы рынок қажеттілігін қанағаттандыру үшін бәсекеге төтеп беретін өнім өндірісінің өсуін қамтамасыз ету; кәсіпкерлікті, сонымен қатар шағын кәсіпкерлікті дамыту үшін қолайлы жағдайлар қалыптастыру; қосымша жұмыс орындарын ашу есебінен жұмыспен қамтуға жәрдемдесетін белсенді шараларды, әрі қарай дамыту, жетілдіру, ақылы қоғамдық жұмыстарды, кәсіптік оқуды, жұмыссыздардың біліктігін көтеруді және қайта даярлауды ұйымдастыру; денсаулық сақтау және білім беру салаларында мемлекеттік қызметтерінің қол жетерлігін және тиімділігін арттыру; тұрмыстары аз қамтылған халық жіктеріне атаулы әлеуметтік көмек көрсету тетігін жетілдіру; халықты және мемлекеттік емес секторды шешім қабылдауға тарту арқылы мемлекеттік басқарудың тиімділігін арттыру; кедейшілік мәселесін шешудегі облыстық және жергілікті атқарушы органдар жұмысының бағаларын және мониторинг жүйелерін жетілдіру; кедейшілікті сипаттайтын көрсеткіштерін жетілдіру;

4.2. Кедейшілікті азайту принциптері мен басымдылықтары Облыста кедейшілікті қысқарту жөніндегі мәселелерді шешу келесі принциптер негізінде жүзеге асырылады: кәсіпкерліктің еркіндігін қамтамасыз ету; қабылданған шаралардың тиімділігін арттыру; экономикалық, инфрақұрылымдық аймақтық, гендерлық, жас бойынша, және басқа да кедейшілік ерекшеліктерін есепке алу; көмек көрсетуде әлеуметтік әділеттік пен атаулықты қамтамасыз ету; жұмыспен қамтудың өсуі үшін жағдай құру арқылы жұмыссыздықты азайту; негізгі білімге, алғашқы медициналық көмекке, таза ауыз суға, коммуналдық қызметке, көліктік инфрақұрылымға халықтың қол жетерлігін арттыру.

4.3. Кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған бағдарламаның жүзеге асыру көрсеткіштері Облыстық бағдарламаның мақсаттарына жету үшін келесі нысаналы көрсеткіштер орнатылуда. № Көрсеткіштер өлшем бірлігі 2000ж. 2001ж 2002ж Болжам Нақты нақты Баға 2003ж. 2004ж. 2005ж. 1 Жан басына шаққандағы ішкі жалпы өнім Мың Теңге 180,0 248,5 258,4 268,7 279,7 290,5 Ең төменгі күнкөріс деңгейі мөлшерінен табысы төмен халықтың үлесі % - 28,3 22,4 19,3 16,9 13,2 3 Кедейшілік деңгейі % 7,8 6,4 10,0 8,6 7,3 6,3 4 Жұмыссыздық деңгейі % 15,2 12,6 9,0 8,9 8,7 8,0 5 Берілген шағын несиелердің саны Адам 21 793 214 700 700 700 6 Жұмыспен қамту орталықтары арқылы жұмысқа орналасу Адам 5992 7247 7691 6354 6523 6850 7 Жаңа жұмыс орындарын ашу Орын 11812 20351 9806 6760 7025 7252 8 Қоғамдық жұмысқа жіберілген, соның ішінде: Бюджеттік қаражат есебінен Жұмыс берушілердің қаражаты есебінен Адам 5654 211 7157 334 7500 520 5100 1000 5600 1100 5100 1100 9 Кәсіптік оқытуға жіберілген Адам 928 1260 1000 1100 1200 1300 10 Ауылдық аймақта телефон байланысымен қамтылмаған халықтың үлесі % 71,5 79,2 78,8 78,0 75,6 70,5 11 Сапалы ауыз сумен қамтылмаған халықтың үлесі % 24,8 25,7 25,3 25,0 24,7 24,1 12 Атаулы әлеуметтік көмек алушылардың саны Мың адам 39,2 40,3 57,5 51,7 44,2 37,8 13 Мектептерде 3 кезекте оқитын оқушылардың үлесі % 0,4 1,1 0,6 0,4 0,2 - 14 100 мың адамға, туберкулез ауруынан өлгендер 21,7 23,6 24,9 15 1000 дүниеге келгендерге нәресте өлімі 19,9 18,6 18,7 16 100 мың адамға шаққанда босанған аналардың өлімі 27,9 91,6 68,2 17 Халықтың орташа өмір сүру ұзақтығы, ерлер әйелдер Жас 65,2 58,9 72,2 - - - - - Ескерту: халықтың орташа өмір сүру ұзақтығы туралы мәлімет облыстық денсаулық сақтау басқармасындағы облысаралық республикалық есептерден алынған.

5. Кедейшілікті азайтудың басты бағыттары

5.1. Кедейшілікті анықтайтын көрсеткіштерді жетілдіру бойынша шаралар Атаулы әлеуметтік қорғаудың тиімділігін арттыру үшін тамаққа, азық түлікке басқа да азық-түлік емес тауарларға, қызмет көрсетуге (тұрғын үйді күтуге, көліктік шығындарға) кететін нақты шығындарды есеп жасап, ең төменгі күнкөріс деңгейі мен құрамына үнемі талдау жасау қажет. Тиімді әлеуметтік көмектің мониторингінің жалпы мазмұнын жасақтау. Сапалы ауыз суға әлі де болса болмашығына инфрақұрылымға қол жетпей отырған халыққа өтемақы төлеу шаралар тетігін жергілікті бюджеттердің жағдайына байланысты жасақтау қажет. Бағдарламаның жүзеге асыру арқылы 2005 жылға дейін кедейшілік шегінен төмен тұратын адамдар санын 38,7 мың адамға дейін азайту керек. Халықтың жалақысы және жеке қосалқы шаруашылықтардан кірісі өсіру арқылы кісі басына орташа табысты өсіру жоспарланып отыр. Кедейшілік деңгейін азайту және халықты жұмыспен қамту арқылы тұрмыстары аз қамтылған азаматтардың өмір сүру деңгейін көтеру жоспарлануда.

5.1.1. Нысаналы топтарда кедейшілікті қысқарту жөніндегі шаралар Оқымайтын және жұмыс жасамайтын жастар (қатерлі топ). Оларды іздеп тауып және олардың өздеріне ұнайтын қызбен салаларын қосқанда еңбек, әлеуметтік өмірге қосу шараларын алу. Жастар саясаты Бағдарламасын әзірлеу. Жұмыспен қамту өкілетті органдары арқылы жастарды жұмысқа орналастыру, ақылы қоғамдық жұмыстарға тарту, шағын несие беру арқылы жастарды жұмыспен қамтуға әбден болады. Еңбекке, спортқа, өнерге тарту жолдарымен қылмыстық топтарынан әкету, арақ, есірткі пайдалану сияқты зиян әдеттерден сақтандыру мақсатында, оқымайтын және жұмыссыз жастарға ақпараттық және насихаттау шаралар ұйымдастыру. Облыста балалар мен жас өспірімдерге арналған театр ашу. Тұрмыстары аз қамтылған және көп балалы отбастарының балалары Жоғарыда айтылғандай, атаулы әлеуметтік көмек алушылардың 55%-ын балалар құрайды. Тұрмысы аз қамтылған отбастарын Мемлекеттік қолдау Қазақстан Республикасының «Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы» Заңына сәйкес жасалады. Жалпы білім беру қорынан ассигнования білім беру шығынынан 2001 жылғы 1 %-дан 2003-2005 жылдарда 2 %-ға дейін көбееді. Экономика жеке секторының қайырымдылық қаражаттар есебінен тұрмыстары аз қамтылған отбастарының балаларына тегін тамақтандыру және оларды сауықтыруы ұйымдастырылады. Мектеп жанындағы интернаттар саны көбейеді, саны 64-ке дейін жетеді және бірінші кезекте орын кедей отбастарының балаларына беріледі. Жергілікті бюджеттен облыс оқу орындарында кедей отбастарының балалары ақысыз оқуға арналған гранттар қарастыру және оларға оқып жүрген кезде қамқорлық қолдау қарастырылады. Ұзақ уақыт жұмыс жасамаған жұмыссыздар Ұзақ уақыт жұмыс жасамаған жұмыссыздар мониторингін ұйымдастыру. Ақылы қоғамдық жұмыстар ұйымдастырғанда, кәсіпкерлікке оқытқанда, кәсіптік оқыту мен қайта даярлық, әлеуметтік оңалту бойынша жұмыс жүргізгенде бірінші кезекте ұзақ уақыт жұмыс істемейтіндерге көңіл бөлу қажет. Ұзақ уақыт жұмыссыз жүрген адамдарды жұмыс іздеу Клубының жұмысына тарту. Шағын кәсіпкерлікті ұйымдастыруға осы жұмыссыздардың санатының қол жетерлігін қамтамасыз ету бойынша шараларды белгілеу. Еңбектік немесе кәсіпкерліктік қызметімен айналысуға ниетін және қабілеттігін айқындау мақсатында ұзақ уақыт жұмыс жасамайтын адамдарға тест өткізу жүйесін әзірлеу, бұл белгілі бір адамдардың біреудің асырауында болу көңіл-күйінен арылтады. Жалғыз басты егде адамдар Зейнеткерлерді әлеуметтік қорғау мәселесі орташа мерзімді міндет болып табылады. Облыста зейнеткерлердің саны 75,7 мың адамды құрайды және азаюға беталысы бар. Болжам бойынша 2003 жылы 72,7 мың, 2004 жылы - 69,9 мың, 2005 жылы - 67,1 мың адамды құрайды. Зейнетақының орташа мөлшері 2002 жылы облыстық ең төменгі күнкөріс деңгейінен асып 5336 теңгені құрады, 2003 жылы - 6258 теңге, 2004 жылы - 7339 теңге, 2005 жылы - 8606 теңгені құрады. Болжам бойынша ең төменгі мөлшер 2002 жылы 4336 теңгеден 2005 жылы 5106 теңгеге дейін көбейеді. Республикалық бюджеттен төлемдер сомасы жыл бойынша сәйкес құрайды: 2003 жылы - 5457,2 млн. теңге, 2004 жылы - 6149,6 млн. теңге, 2005 жылы - 6929,8 млн. теңге. Жалғыз басты егде адамдарға қызмет көрсету үшін жергілікті бюджет қаражаты есебінен үйдегі әлеуметтік көмек көрсету қызметінің 23 бөлімі сақталды. 2002 жылы олар 2390 жалғыз басты кәрі адамдарға қызмет көрсетті. Облыс аймағында жергілікті бюджет қолдаумен 62 орынға арналған үш аудандық интернат-үйі, 610 орынға арналған мүгедектер және қарттарға Орал интернат үйі қызмет атқарады. Оларды ұстап тұру үшін 2003 жылға 98,8 млн. теңге көлемінде ақша бөлу жоспарлануда. Ардагерлерге маңызды қайырымдылық көмекті мекемелер және ұйымдар көрсетеді. Аудан және қала бюджеттерінен тұрмыстары аз қамтылған үлкен адамдарға қосымша төлемдер және жеңілдіктер беру жағдайларын белгілеу. Мүгедектер. Мүгедекті әлеуметтік қамтуда алғашқы көңіл бөлінуде. Облыста 24681 мүгедек тұрады, яғни халықтың 4 пайызын құрайды, соның ішінде Ұлы Отан соғысының мүгедектері және оларға теңестірілген тұлғалар - 1703 адам, Ұлы Отан соғысына қатысушылардан жалпы ауру мүгедектері - 1443 адам, I-II топтағы мүгедектер - 12555 адам, III топтағы мүгедектер - 6644 адам, 16 жасқа дейінгі мүгедек балалар - 2336 адам. 2002-2005 жылдарда мүгедектерге әлеуметтік медициналық көмек көрсету жөніндегі мәселелер ҚР Үкіметінің 2001 жылғы 29 желтоқсандағы №1758 Қаулысымен бекітілген Мүгедектерді оңалтудың 2002-2005 жылдарға арналған Бағдарламасына сәйкес жүргізіледі. Осыны жүзеге асыру мақсатында облыстық бағдарламаны бекітетін облыс әкімдігінің қаулысы қабылданды. Барлық мүгедектерге мемлекеттік әлеуметтік және арнаулы мемлекеттік жәрдемақылар көрсетіледі. Республикалық бюджеттен осы мақсаттарға келесі төлемдер жоспарланды: 2003 жылы - 1482 млн. теңге, 2004 жылы - 1578,7 млн. теңге, 2005 жылы - 1680,8 млн. теңге. Жергілікті бюджеттен арнаулы мемлекеттік жәрдемақы төлеміне 2003 жылы - 541,1 млн. теңге, 2004 жылы - 581,1 млн. теңге, 2005 жылы - 622,8 млн. теңге жоспарланды. Республикалық және жергілікті бюджеттен медициналық әлеуметтік сараптамасының ұсынысы бойынша мүгедектер жыл сайын санаторлық-курорттық емдеумен қамтамасыз етіледі. Мүгедектерді кәсіби оқытуға, техникалық жылжу құралдарын (кресло-арбаларын) алуға жергілікті бюджетінен жыл сайын қаражаттар бөлу, республикалық бюджеттен сурдотифлотехникасын және басқа да құралдарды алу жоспарланды. Жергілікті уәкілетті және атқарушы органдарының шешімі бойынша мүгедектерді әлеуметтік қолдау жөніндегі басқа да шаралар қамтамасыз етіледі. 2003-2005 жылдарда мүгедектерді жұмысқа орналастыруды ұйымдастыру бойынша жұмыс берушілермен, облыстық мүгедектер қоғамымен бірлесіп неғұрлым белсенді жұмыс жүргізу жоспарланып отыр. Облыста мүгедек балаларды оқытуға арналған 665 оқушылық орынға арналған үш арнайы мектеп жұмыс атқарады. Болжам бойынша оны ұстау үшін жергілікті бюджеттен 3 жылға 390 млн. теңге бөлінеді. Өткен жылдарда мүгедектерге арналған интернат-үйінің материалдық базасы нығайтылды. 2002 жылы Круглоозерный кентінде 142 орынға арналған жаңа корпус салынды және интернатта орын саны 352-ге дейін апарылды. Қазақстан Республикасының "Кемтар балаларды әлеуметтік және медициналық-педагогикалық түзеу арқылы қолдау туралы" Заңына сәйкес кемтар балалармен әлеуметтік жұмыс қызметі құрылады. Шектеулі топтар Облыс аймағында 25 орынға есептелген кәмелетке толмағандарға арналған уақытша оқшаулау және оңалту орталығы жұмыс атқарады. 2002 жылдың 31 наурыз күні тұрақты тұрғылықты жері жоқ тұлғаларға 50 орынға есептелген әлеуметтік бейімделу орталығы ашылды. Қаңғыбастықпен күрес мақсатында тұрақты тұрғылықты жері жоқ және құжаттары жоқ азаматтарды ұстауға үшін арналған қабылдау үйлестіру ұйымы жұмыс атқарады. Бұл ұйымға көбінесе ең төменгі әлеуметтік (қайыршылар, панасыздар) өкілдері жатады. Облыста бас бостандығынан айыру орнынан рақымшылық бойынша босатылған тұлғалармен жұмыс жүргізіледі. Тек 2002 жылдың ішінде бас бостандығынан айыру жерінен босатылған 657 адамның арасынан жұмыспен қамту орталығына 62 адам жолықты, олардың ішінен 56 адам жұмысқа орналастырылды және ақылы қоғамдық жұмысқа тартылды. Қоғамның әлеуметтік осал жіктерінің шектеулігін төмендету мақсатында келесі шаралар қажет: үкіметтік емес ұйымдарды тарту арқылы мектептерде, интернаттарда, арнаулы мекемелерде, оңалту орталықтарында және тұтқындалу орындарында жұмысты күшейту. Мектеп жанындағы интернаттарының тарабын кеңейтуін қамтамасыз ету және балалар қараусыздығымен күресуде олардың қызметін күшейту. Әлеуметтік бейімделу Орталығы арқылы іске асырылатын оңалту бағдарламасын әзірлеу мақсатында үйі жоқ адамдарды айқындау жөніндегі жұмыс өткізу. СПИДпен күрес және оның алдын алу бойынша облыстық Орталық жұмысын БАҚ, бұрынғы нашақор санынан волонтерлерді тартуымен белсенді жұмысын қамтамасыз ету; Емдеу-алдыналу мекемелерінің мүмкіншілігін кеңейту және нашақорлықтан емдеу курсын өткен тұлғаларға медико-әлеуметтік оңалту Орталығын құру мүмкіндігін қарастыру; Іішкі іс органдарының қызметін облыстан жасырын көші-қон адамдардың анықтау және шығару бойынша күшейту.

5.2. Облыс халқының кедейшілік деңгейін азайтудың шаралары

5.2.1. Кедейшілікті азайту және экономиканы дамыту 5.2.1.1. Экономикалық өсуді қамтамасыз ету және кедейшілікті азайту арттыру Экономика салаларының қалыптасқан құрылымына сәйкес және 2010 жылға дейін облыс дамуының стратегиялық жоспарымен облыс экономикасын дамыту бойынша мына басымдықтары анықталды: мұнайгаз саласы арқылы экономикалық өсу, көмірсутегі шикізаттарын қайта өңдейтін кәсіпорындарды, осы саланы атқаратын шағын және орта көмекші өндірісін дамыту; жеке энергетиканы дамыту; өнеркәсіп секторын импорттың орнын басуына қайта бағдарлау, шығарылатын өнім сапасы мен бәсекеге қабілеттігін арттыру; ауыл шаруашылық өндірісін дамыту; көлік-коммуникациялық инфрақұрылымды дамыту; әлеуметтік саланың тұрақты жұмысын қамтамасыз ету; шағын кәсіпкерлікті дамыту; жергілікті бюджетті нығайту және салық салу негізін кеңейту; Жаңа жұмыс орнын құру, жұмыссыздықты қысқарту мақсатында өнеркәсіп, инфрақұрылым және құрылыс индустрия саласында, ауыл шаруашылығы мен шағын кәсіпкерлікте бар ресурстық, өнеркәсіптік табиғи ауа-райлық, еңбек әлеуетін, инвестицияларды әбден толық пайдалану міндеттері қойылады. Үш жылдың арасында 21037 жаңа жұмыс орындарын құру жоспарланды (№ 3 қосымша). Тау өндірістік өнеркәсібі дүниежүзіндегі ірінің бірі болып келетін Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнында негізделеді. Чинарев, "Саралжын", "Теплово-Токаревтік" шағын көмірсутегі кен орындарын игеру басталды. 2 жылда 2005 жылға тау-кен саласының өндіріс көлемі 105,3 млрд. тоннаға жетеді, бұл 2002 жылдың бағасымен салыстырғанда 86,7 пайызға көп. Өңдеу өнеркәсіп. 2003 жылы Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнында сұйық көмірсутегі шикізатын шығару бойынша зауытты іске қосу есебінен сала бойынша өндіріс мөлшерінің негізгі өсімі - 90 % - "мұнайды айдау" саласынан табылады. "Қарашығанақ - Үлкен Шаған - Атырау" құбыры іске қосылуда. Металл өңдеу саласында 2002 жылдың бағасымен салыстырғанда өндіріс көлемінің өсуі 2005 жылы 15,7 %-ға болжамданады. Республикалық кеме жасайтын бағдарламаны жүзеге асыруда зауыттардың қатысуы жалғастырылады, мұнайгаз кешеніне шығаратын өнімінің түрлері кеңейеді. Жабдықтың жүктеме коэффициенті 2002 жылдың 40 %-ына қарағанда 55 %-ды құрайды. Импорттың орнын басу бойынша тапсырыстың өсуіне мүмкіндік туғызатын өнеркәсіптерде (ИСО) халықаралық сапа жүйесін енгізу жалғасады. Тиімсіз жұмыс жасайтын ірі өндірістерінің сараланым тәжірибесі жалғастырылады. Тамақ өнеркәсібінде спирт зауыты және қатты бидай түрінен макарон өндірістерін енгізу есебінен 2005 жылы өндіріс көлемінің артуы 35,2 %-ға болжамдалады. Жеке шаруашылықтар жиналған ауыл шаруашылық өнімдерін өңдеуде жетістіктерге жетіп жүрген "Береке" АҚ болашақта өз жұмысын дамытады. Облыста тұтыну қоржынына кіретін негізгі азық-түліктің көпшілігі өндіріледі. Үш жылдың ішінде кәсіпорындарда 93 қосымша орындар құрылады. Жеңіл өнеркәсіп. 2003-2005 жылдарда кәсіпорындардың негізгі көлемі импорттың орнын басу бойынша (жазғы және қысқы түрінің арнаулы киім, арнаулы киім-кешек және тағы басқа) жұмыс жасайды. Өз күшімен бұйымдарды тігу және импорттың орнын басу бойынша арнаулы аяқ киім шығару үшін тері өндіру бойынша шағын кәсіпорындар желісін кеңейту жалғасады. Жергілікті шикізатты пайдаланатын және көбінесе әйелдер еңбегін қолданатын кәсіпорындарының саласын сақтау мен дамыту әйелдер жұмыссыздығының азаюына мүмкіндік береді. Берген шикізаттан тігін бұйымдарды тігу бойынша "Диана" ААҚ "ЛЛ және С Перчасинг Корпорейшн" америка фирмасымен мүмкіндігінше ынтымақтастықты сақтайды. Үш жылдың арасында кәсіпорындар саласында қосымша 36 жаңа жұмыс орындары құрылады. Электроқуатты өндіру және үйлестіру Электроқуат өндірісінінің қуатын енгізу 2005 жылы 482 млн. квт-сағ. дейінгі жеке өндірісті әкелуге мүмкіндік береді. Облыстың энергетикалық тәуелсіздігіне жету мақсатында Қарашығанақ кен орнында қуаты 120 Мвт газотурбиналық электростансаларының құрылысы жалғастырылуда. 2003-2005 жылдарға инвестициялар есебінен жалпы күші 122Мвт үш газотурбиналық қондырғылардың құрылысы жоспарланды. Ауыл шаруашылық Ауылдағы халықтың жеке қосалқы шаруашылықтан табысын өсіру, жалақының өсуі, жаңа жұмыс орындарының құрылуы ауылда кедейлікті азайту Бағдарламасының басты бағыттары болып табылады. Өндіріс көлемдерін кеңейту (егіс даласы, мал басы) және облыстың ауыл шаруашылық аймағының ресурстық әлеуетін және табиғи-ауа райлық жағдайларын ескеріп, өсімдік шаруашылық және мал шаруашылық саласын аймақтық орналастыру мен мамандандыру есебінен тиімділігін арттыру негізінде тұрақты ауыл шаруашылық өндірісі үшін жағдайлар жасалады. Ауыл шаруашылық өнімінің негізгі түрлерінің өндірісі 2005 жылына келесі құрайды: бидай -700 мың тонна немесе 2002 жылмен салыстырғанда өсуі 29,6 %-ды құрайды, картоп - 31,5 мың тонна немесе 5 %, жеміс-жидектер - 26,5 мың тонна немесе 6,0 %, ет (сойыс салмағында) - 40 мың тонна немесе 20,5 %, сүт - 206,1 мың тонна немесе 7,6 %, жұмыртқа - 45 млн. дана немесе 28,6 %, жүн - 1953 тонна немесе 5,4 %. Өндірілетін ауыл шаруашылық өнімінің мөлшері азық-түлік қауіпсіздігін көтереді, ауыл шаруашылық экспортын көбейтеді және азық-түлік импортын азайтады, қайта өңдеу өнеркәсібін және басқа да байланысты экономика салаларының дамуын қамтамасыз етеді, бюджетке түсімдерді және салық негізін кеңейтеді, 2002-2005 жылдарда 6468 жаңа жұмыс орындарын құруға септігін тигізеді (қосымша №3). Бұдан басқа, аграрлық секторде ауыл тұрғындары табысының көзінің бірі болып табылатын ауыл шаруашылық өнімінің өндірісі мен 100 мың нан астам жеке тұлғалар шұғылданады. Халықтың жеке шаруашылығын дамыту үшін жас малды сатып алуына және мал шаруашылық өнімінің өндірісіне шағын несиелер беріледі, ұрықтандыру пункттері ашылады, мал емдейтін қызмет жақсартылады, жем дайындау үшін пішен шабу жерлері беріледі. Осы шаралардың барлығы ауыл халқының табысын көтеруге және жұмыссыздық пен кедейшілік мәселесін шешуге мүмкіндік береді. Шағын және орта кәсіпкерлік. Шағын кәсіпкерліктен көрсетілген қызметтің және жасалған жұмыс өнімі өндірісінің болжамдалған көлемі 2005 жылы 2002 жылдың деңгейіне қарағанда 22,6 % өседі. Болжам бойынша 2005 жылға шағын кәсіпкерлік шаруашылық субъектілерінің саны 18802 бірлігін, соның ішінде заңды тұлғалар - 2628 бірлігін , жеке кәсіпкерлер - 16174 бірлігін құрайды. Шағын кәсіпкерлікпен айналысушылардың саны 2005 жылдың аяғына 42764 адамға дейін көбейді немесе 2002 жылдың деңгейіне үш жылға 15,1 %-ды құрайды. 2003-2005 жылдар кезеңіне облыстағы шағын кәсіпкерліктің дамуының негізгі басым бағыттары белгіленді: жабдықтардың және жаңа технологиялардың түрлерін енгізу және игеру; ауыл шаруашылық өнімдерін қайта өңдеу; алкагольсыз сусындар, тамақ, азық-түлік, және оларға буып-түю материалдарының өндірісі; жиһаз, ағаш бұйымдардың және фурнитура өндірісі; қатырма-қағаз өнімдерінің өндірісі; ауыл шаруашылығына және басқа да экономика салаларына жабдықтардың және техниканың өндірісі; құрылыс материалдарының конструкциялардың және бұйымдардың өндірісі; мал шаруашылығын дамыту; табиғи дәрілік шикізаттарды даярлау және қайта өңдеу, сондай-ақ дәрі жабдықтарының, таңу материалдарының және санитарлық-гигиеналық құралдардың өндірісі; әр-түрлі экономика салаларында импорттың орнын басатын өнімдерінің өндірістерін ашу және дамыту; қызмет саласын (тұрмыстық, медициналық, жөндеу, полиграфиялық тағы басқа) дамыту; кәсіпкерлік инфрақұрылым саласында (маркетинг, аудиторлық, кеңестік) кәсіпорындар құру. Тоқтап тұрған ірі кәсіпорындарының саралау тәжірибесі жалғасады және олардың негізінде өндірістің басымды бағыттары бойынша шағын өндірістік кәсіпорындары құрылады. Әлеуметтік-маңызды міндеттерді және мәселелерді шешуде, сонымен қатар кеңес беру-әдістемелік, ақпараттық көмек көрсетуде, ауыл шаруашылығына инвестицияларды тартуын бірігуіне күш салу мақсатында қожалық және фермерлік шаруашылығының аудандық ассоцияцияларын құру бойынша жұмыс жалғасады. Жаңа жұмыс орындарын құру, тұрмыстары аз қамтылған азаматтардың өз бетінше жұмыспен айналасуын қамтамасыз ету мақсатында, бірінші кезекте ауылдық аймақта "Микрокредит" Үкіметтік Бағдарламасына сәйкес Аймақтық қолдау қорлары арқылы шағын несиелер беру жұмысы жалғастырылады. Өткізілетін шаралар 3 жылдың ішінде 8780 жаңа жұмыс орындарын құруға мүмкіндік береді (№3 қосымша). Инвестициялық қызмет. 2003-2005 жылдары облыста инвестициялық саясат экономика салаларын дамытуға бағытталады: мұнай және газды өндіру; өңдеу өнеркәсібі (қорғаныс кәсіпорындар) ауыл шаруашылығы және ауыл шаруашылық өнімін қайта өңдеу; электроқуат, газ және су өндірісі; тағамдық азық-түліктің өндірісі; көлікті дамыту; құрылыс (офистер, МТС, қоймалар, мал шаруашылық жайлары); тұрғын үй және жол құрылысы; сауда және қызмет көрсету саласы; Болжам бойынша үш жылға экономика дамуына инвестиция мөлшері 554,7 млрд. теңгені құрайды (№4 қосымша). Инфрақұрылымды дамыту. Көліктік салаға инвестициялардың түсімін көбейту, көлік кәсіпорындарының базасын жаңғырту және қалпына келтіру бойынша жобалардың жүзеге асыруын қамтамасыз ету, коммуникация желісін кеңейту және оңалту 2003-2005 жылдарына инфрақұрылымды дамытудың басты міндеті болып келеді. Көлік-коммуникациялық қызметінде аймақтың ішкі қажеттілігін қанағаттандыру мақсатында келесі сұрақтардың шешімі жоспарланды: Облыстың барлық елді мекендерінің көлікке қол жетерлігі; Жолдардың техникалық жағдайын нормативтік талаптарға сәйкес деңгейге дейін жеткізу; Көлік коммуникация желісі қолдау және кеңейту жөніндегі инвестициялық бағдарламаларды жүзеге асыру; Дүниежүзілік ақпараттық айырбас стандарттарын қамтамасыз ету. Инфрақұрылымды дамыту бойынша белгіленген шаралар экономиканың дамуына, әсіресе ауылдық аймақта қолайлы жағдайлар жасауға мүмкіндік етіп, бірінші кезекте жұмыспен қамтылған халықтың санын өсуіне ықпал етеді. Болжам бойынша үш жылдың ішінде 3 мың жаңа жұмыс орындары құрылатын болады. 5.2.1.1 Жұмыспен қамтуды арттыру және жұмыссыздықты азайту Толық, тиімді және еркін таңдап алған жұмыспен қамтылу, жұмыссыздықты қысқарту және оны әлеуметтік құптауға лайық деңгейде қолдау, еңбек рыногының реттеуінің және іс-әрекетінің экономикалық және ұйымдастыру жағдайларын жасау істері жұмыспен қамту саясатының негізгі бөлімі болып табылады. Жұмыспен қамту саясатын жүзеге асыру үшін және еңбек рыногының жағдайын жетілдіру үшін келесі шаралар қабылдау қажет: шағын кәсіпкерлікті келешекте дамыту үшін жағдайлар жасау; жұмыс күшімен өзара айырбас мақсатында еңбек рыногының бірегей ақпараттың базасын дамытуын қамтамасыз ету, еңбек рыногының мониторингін жүзеге асыру; жұмыспен қамту жетілдіру саясатын дамыту және жүзеге асыру; ұзақ уақыт жұмыс жасамаған жұмыссыздардың мониторингін жүзеге асыру; бос орындарының банкісін дамыту және жетілдіру, бос орындар жәрмеңкелерін өткізу; Орал қалалық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының негізінде еңбек құқығы жөніндегі кеңес көрсететін жұмыссыздарды кәсіби оңалту Орталығын құру; Орал қаласындағы жұмыс іздеу Клубының жұмысын қолдау және Бөрлі ауданындағы Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнында жұмыс күшінің босатылуына байланыста жұмыс іздеу клубын құру; Еңбек төлемдері мен жағдайларын жақсарту және жұмыспен қамту мәселелерін шешуде әлеуметтік серіктестіктің ролін күшейту; Нысаналы топтарды әлеуметтік қорғау бойынша жыл сайын шаралар әзірлеу; Еңбекке орналасу мәселелері бойынша жолыққан адамдардың саны үш жылда 48,1 мың адам құрайды (№5 қосымша). Жұмыспен қамту мәселесі жөніндегі уәкілетті органдарымен 19727 адам жұмысқа орналасатын болады, соның ішінде 2003 жылы - 6354, 2004 жылы - 6523, 2005 жылы - 6850 адам (№5 қосымша). Жыл сайын 2,5 мыңнан астам әйел адамдар, соның ішінде ауылдық жерде тұратын 1,1 мың әйелдердің жұмысқа орналасуы қарастырылады. 5.2.1.2 Шағын кәсіпкерлікті дамыту Шағын кәсіпкерлікті дамытудың қолайлы жағдайларын құру үшін мыналар қажет: Отандық тауар өндірушілерді қолдау мақсатында инвестицияларды тарту және жергілікті бюджет қаражаттарының есебінен шағын кәсіпкерлік субъектілерінің қаржыландырылуын қамтамасыз ету. Несиелер ең алдымен өндіріс саласының дамуына, ауыл шаруашылық өнімінің өндірісі мен қайта өңдеуіне, аудандарда қосымша жұмыс орындарын құру шартында бағытталады; Нысаналы несие ресурстары бөлінгенде ең алдымен ауыл шаруашылық секторының, негізінен тоқыраған аудандарда қожалық және фермерлік шаруашылықтарын несиелендіруін қамтамасыз ету; Халықтың өз бетінше жұмыспен айналысуын, жаңа жұмыс орындарын құруын қамтамасыз ету мақсатында ең аз қамтылған азаматтарға шағын несие беру тәжірибесін жалғастыру; Бос тұрған бөлмелерді және мемлекеттік меншіктегі объекттерді тиімді пайдалану мақсатында өндірістік цехтарын, халыққа қызмет көрсету пункттерін ашу шартымен шағын кәсіпкерлік субъектілеріне ол объектілерді жалға немесе сенім басқармасына беру бойынша жұмысты жалғастыру. Шағын кәсіпкерлік субъектілеріне қолданыстағы заңнамаға сәйкес тұрғын үйдің бірінші қабаттарын қайта жоспарлауға рұқсат беру жұмысты жүргізу; Бәсекеге қабілетті өнімді шығарып, импорттың орнын басуға мүмкіндігі бар отандық тауар өндірушілерді қолдау мақсатында шетел инвесторлардың қызметін, өндіретін өнімдеріне, тауарларына тапсырыс орналастыру тендерларына кәсіпкерлердің қатысуын қамтамасыз ету; Жаңадан бастаған кәсіпкерлерге тәжірибелік көмек көрсету және кәсіпкерлікті жүргізу сұрақтары бойынша білім деңгейін көтеру үшін шағын кәсіпкерлікті қолдау инфрақұрылым объектілерін құру жөніндегі әдістемелік ұсыныс әзірлеу (бизнес-орталықтары, технопаркі, бизнес-инкубаторы, қолөнер және басқа да орталықтары); Мәдени салт-дәстүрлерді сақтау және халықты өз бетінше жұмыспен айналысуын қамтамасыз ету мақсатында қолөнерлік халық кәсіптерін сән, қолданбалы өнерін дамыту бойынша жұмыстар жүргізу. Үш жылда кәсіпкерлік салаласында 8780 орын құру белгіленді, соның ішінде салалар бойынша: № Салалар Жаңа жұмыс орындарын ашу- барлығы Сонымен ішінде 2003 жылға 2004 жылға 2005 жылға 1 Өнеркәсіп 429 140 143 146 2 Ауыл шаруашылық 2380 775 796 809 3 Құрылыс 783 256 262 265 4 Сауда 2877 937 960 980 5 Көлік және байланыс 523 172 174 177 6 Қонақ үйі 179 58 60 61 7 Басқалары 1609 532 535 542 Облыс бойынша қорытындысы 8780 2870 2930 2980 5.2.1.3 Қоғамдық жұмыстардың тиімділігін арттыру. Қоғамдық жұмыстың тиімділігін арттыру мақсатында келесі шаралар қабылдау қажет: Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнында құрылыс жұмыстарының көлемі қысқартылуынан алдағы жылдарда келе жатқан артық жұмыс күшінің босатылуына байланысты қоғамдық жұмыстардың қаржыландыруына жұмыссыздардың әлеуметтік қорғаудың белсенді түрінің бірі болып жергілікті бюджеттен 2003-2004 жылдардың ішінде қаржы бөлу көлемін көбейту; 2005 жылы қоғамдық жұмыстарды 20 % альтернативтік облыстық бюджет қаражаты есебінен қаржыландыру үшін (мемлекеттік емес экономика субъектілері, республикалық бюджеттен қаржыландырылатын мемлекеттік мекемелер), өтініштері бойынша жұмыс берушілер есебінен, сонымен қатар, қаржыландырудың аралас түрі бойынша қоғамдық жұмыстардың көлемін кеңейту. аудандардың, Орал қаласының әкімдеріне жыл сайын қоғамдық жұмыстары туралы шешімдер қабылдау қажет, бұл шешімдермен аталған жұмыстардың өткізілетін ұйымдардың тізбесі, түрлері, көлемі мен оған қатысуға нақты шарттары, қатынасушылардың еңбек төлемінің мөлшері және қаржыландыру көздері бекітіледі. Ауылдық тұрғындар арасында аталған жұмысқа жіберілген, жұмыссыздардың жалпы санының қоғамдық жұмысқа қатынасушылар үлесін 55-60%-ға жеткізу; Ауданның, қаланың, ауылдың әлеуметтік инфрақұрылымын қалпына келтіруге және дамытуға бағытталған қоғамдық жұмыстарды басымды тәртіпте ұйымдастыру, бұл белгілі мөлшерде кедейлердің денсаулық сақтау, білім беру салаларында, жолдармен, көлікпен, байланыс қызметімен т.б. қамтылуға қол жетерлік дәрежесінің көбеюіне мүмкіндік туғызады; Кедейлердің қоғамдық жұмыстарға қатысуын және әлеуметтік маңызды бағдарламалар мен шараларды жүзеге асыру жұмысының экономикалық тиімділігінің мониторингтарын жүргізу, бұл салынған жалпы қаражат сомасынан 0,5 пайыз құрайды. кедейшілік өлшеу көрсеткіштерінің төмендеуіне тікелей немесе жанама әсер ететін кедейшілікті азайту жөніндегі, кәмелетке толмағандар арасында құқық бұзу жөніндегі, СПИДпен және нашақорлықпен күрес жөніндегі, экологиялық сала бойынша бағдарламаларды жұмыстың басымды түрлеріне жатқызу; қоғамдық жұмыс түрін, оның ұзақтығын, санын және қатынасушылардың жеке құрамын таңдаған кезде қоғамдық диалог жүйесін енгізу, бұл шешім қабылдау процесіне нысаналы топтағы тұлғаларды тартуға жағдай туғызады; жергілікті атқарушы органдардың басшыларына жұмыс берушілермен бірлесіп, қоғамдық жұмыс қатынасушылардың бөлігін тұрақты жұмысқа орналастыру үшін барынша күш салу; Үш жылдың ішінде қоғамдық жұмысқа 15800 жұмыссыздарды жіберу жоспарланады, соның ішінде жұмыс берушілер есебінен 3200 адам жіберіледі. Барлығы 247,6млн. теңге бөлінеді, соның ішінде жергілікті бюджеттен - 212,6 млн. теңге, жұмыс берушілер қаражат есебінен - 35,0млн. теңге (№6 қосымша) 5.2.1.4 Кәсіби даярлықты және қайта даярлықты жақсарту. Еңбек рыногында кәсіби даярлық және қайта даярлық жолдары арқылы жұмыссыз азаматтардың бәсекеге қабілеттігін көтеру мақсатында мыналар қажет: 2003-2005 жылдарда жұмыссыздарды кәсіби оқытуды қаржыландыруға және соған сәйкес оқытуға жіберілетін жұмыссыздар санын жергілікті бюджеттен қаржы бөлу мөлшерін көбейту; аудандық және қалалық еңбек рыногына жұмыс күшіне қажеттілігінің жүйелі мониторингін жүргізу; КИО және басқа да шетел жұмыс күшімен жұмыс істейтін компаниялармен бірлесіп шетел мамандарды ауыстыру үшін кәсіпорындарда және ұйымдарда инженерлік техникалық жұмысшылар кадрлар қажеттілігін зерттеу, оларды даярлау үшін білім беру ұйымдарын белгілеу (кадрларды даярлау және біліктігін көтеру жөніндегі аймақтық орталығы, Қазақстанда, шетелде оқу орындары); бастауыш және орта кәсіби білім беру мемлекеттік орындарының материалдық-техникалық базасын сақтау және дамыту жөнінде, олардың әлеуетін барынша пайдалану жөнінде, әсіресе ауылдық кәсіби мектептерде жұмыссыздарды мұнайгаз экономика секторының, машина жасау, химия және басқа да өнеркәсіп салалардың мамандықтарына оқыту үшін, соның ішінде ауыл шаруашылықтың, қызмет саласының, шағын кәсіпкерлікті ұйымдастырушылардың күрделі технологияларды қолдануын талап ету жөнінде шаралар қабылдау; әрбір кәсіби мектепке қолөнер және халық кәсіп саласының мамандықтары бойынша жұмыссыздарды оқытуын жақсарту; аймақтық орталығымен шетел жұмыс күшін ауыстыру жөніндегі бағдарламаларды жүзеге асыруға қатысу мақсатымен кадрларды даярлау және біліктігін көтеру бойынша кәсіби мектептердің және колледждер қызметін үйлестіруді жүзеге асыру; еңбек құқығын міндетті түрде оқытумен шаруашылықты нарықты жүргізу бойынша неғұрлым тиімді оқыту бағдарламаларын кіргізетін жаңа оқыту әдістерін және нышандарын қалыптастыру; кәсіби оқудан өткен 70-80 % жұмыссыздарға соңынан жұмысқа орналасуын қамтамасыз ету; мүгедектерді оқыту бойынша арнаулы шараларды әзірлеу; жұмыссыздарды кәсіби оқыту бойынша жергілікті жағдайға бейімделген білім беру қызметін мемлекеттік сатып алу тетігін әзірлеу. 2003-2005 жылдары жергілікті бюджет қаражатынан кәсіби оқытуға 148,0млн. теңге бөлінеді, 3600 жұмыссыз даярланады (№7 қосымша).

5.2.1. Әлеуметтік саланы дамыту. 5.2.2.1 Кедейшілікке әсер ететін демографиялық және көші-қон факторларын азайту жөніндегі шаралар. Облыстағы кедейшілікке демографиялық және көші-қон факторларының әсерін азайту мақсатында келесі шаралар қабылданды: қайырымдылық қорлар, атаулы әлеуметтік көмекке жергілікті бюджеттен аударылған қаражаттар есебінен көп балалы отбастарына қолдау қамтамасыз етілді. ананың репродуктивтік денсаулығын нығайту бойынша халықтың денсаулығы қорғау жиыны Бағдарламасына сәйкес; отбасыны жоспарлау мәселесі жөнінде халықтың ақпараттылығы жақсартылды; қыз баланың репродуктивтік жүйесін анықтауды және емдеуді жүзеге асыру; Батыс Қазақстан облысында ауыл инфрақұрылымын және әлеуметтік саланы дамытудың 2003-2005 жылдарға арналған Бағдарламасын әзірлеу есебінен қашық елді мекендерде халықты нәтижелі жұмысқа орналастыруын қамтамасыз ету; еңбек көші-қонын дамыту мақсатында, біздің облыс аймағының, басқа да облыстардың еңбек рыногының қажеттілігі туралы халықты ақпараттау; оралмандардың орналасқан орындарында бейімделуге, жұмысқа орналастыруға, жайластыруға жәрдемдесу; экономикасы дамымаған, экологиялық зиян елді мекендердің тұрғындарын өмір сүруге және жұмыс жасауға қолайлы аймақтарға көшіру жөнінде шаралар әзірлеу; 5.2.2.2 Халыққа денсаулық сақтау саласына халықтың қол жеткізуін арттыру жөніндегі шаралар. 2003-2005 жылдар кезеңіне денсаулық сақтау желісін көбейту жоспарланады: Ақсай қаласында, Жымпиты, Казталов, Дарьинск, Шапай, Каменкі, Сайхын ауылдарында жаңа туберкулез ауруханалары салынатын болады және Қаратөбе ауданының Қоскөл ауылында 15 орынға учаскелік аурухана салынатын болады. Қашық ауылдың аудандарда тұратын тұрмыстары аз қамтылған халыққа дәрі-дәрмек көмегіне қол жетерлігін қамтамасыз ету мақсатында 2005 жылы дәріхана мекемелерінің желісін 29 бірлікке, әсіресе ауылдық аудандарда көбейту қарастырылады. көлемі Облыста ауруларды емдеу және диагноз қою жаңа технологиялардың барлық 36 енгізілген түрін пайдалану тәжірибесі кеңейеді. Күндізгі стационарларды және үйден қарайтын стационарларды дамытуы жалғастырылады, бұл денсаулық сақтау саласының стационарлық секторында жүктемені азайтады және үздіксіз, шұғыл және қауырт көмек көрсету үшін, әсіресе халықтың әлеуметтік осал жіктеріне дәрі-дәрмек қорын құруға мүмкіндік береді. 2003-2005 жылдар кезеңіне 9-14 жасар балалардың, жасөспірімдердің және 29 жасқа дейінгі адамдардың ауруға қарсы қабілеттерін күшейту жоспарланды. Халық арасында сауатты өмір салтын насихаттау жөніндегі мақсатты ұйымдастыру-әдістемелік және ғылыми-тәжірибелік жұмысы жалғастырылады. Жеке мінез-құлық және денсаулық мүддесінде құндылығын дамытуда БАҚ тиімділігі жетілдірілді. Денсаулықты күшейтуге мүмкіндік туғызатын дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының "Мектептердің Европалық желі" жобасы енгізілу керек. Осы Бағдарлама халықтың денсаулығын жақсартуға бағытталған және жыл сайын осы мақсатқа қаржыландыруды көбейтуді қарастырады. 2005 жылға дейін қаржыландыру болжамы келесі серпінімен сипатталады: Млн. теңге 5.2.2.3 Халыққа білім беру қызметіне қол жетерлігін жақсарту шаралары Бағдарлама ең алдымен, жастарды өз бетінше жұмыспен айналысуын қамтамасыз етуге және еңбек рыногында сұранысы бар білім және мамандықтарды алуға жағдай жасауға бағытталған. 2003-2005 жылдар арасында үш жаңа мектеп ашуға және он алты жалпы білім мектеп құрылысы және қайта жаңарту жоспарланды. Елді мекендердің білім беру объектілерімен қамтылуы 95,4 %-ды құрайды. Жалпы білім беру мектептері жоқ елді мекендерде мектеп жанындағы интернаттарға оқу жастағы балалардың әкелуі мен орналастыруы жоспарланды. "Ауылдық мектептерге қашықтық оқыту" жобасын енгізуі жалғастырылады, осы жобамен 201 орта және 94 негізгі мектептерді қамту жоспарланады. Сапалы білім алуына қол жетерлігін кеңейту мақсатында Бағдарламамен мектеп жанындағы интернат мекемелерінің желісін дамыту қарастырылады: мектеп жанындағы интернаттардың саны 2002 жылы 51 бірлікпен 2005 жылы 64 бірлікке дейін өседі, балалардың саны 2005 жылы 1860 адамды құрайды. Көрсеткіштер келесі диаграммамен сипатталады. адам Оқыту-кеңес беру пункттерінің және кешкі мектептердің желісі кеңейеді. Тұрмыстары аз қамтылған отбастарының оқу жастағы балаларына жазғы демалыс ұйымдастыруға ерекше назар аударылады. 2002 жылы 20231 балалар арасынан жазғы лагерлерде 16185 адам немесе 80%-ы демалды. Келешекте бұл жұмыстың бағыты дамытылады. Қаратөбе және Бөкейорда аудандарында 2005 жылға дейін 100 адамға арналған кәсіби мектеп ашу жоспарланды. Бастауыш және орта кәсіби білім беру жүйесінде өз бетінше жұмыспен айналысуға жақсырақ әзірленуге мүмкіндік беретін кәсіби білім, іскерлік және дағды алуға жастарға жағдай қамтамасыз етуге ықпал салынады. Еңбек рыногында сұранысы бар мұнайгаз құрылыс саласының мамандықтарына оқушыларды қабылдау өсетінің белгіленді. "Жалпы оқыту" қорынан қолдау тәжірибесі жалғастырылады, осының шеңберінде мектептер мұқтаж болғандарға тегін оқулықтарға, киімдерге, және ыссы тамаққа қаржы бөледі. Мектеп ұстау шығындарынын осы мақсатты 2 %-ға дейін қаржыландыруының өсуі қарастырылады. 2003-2005 жылдары оқу орындарымен оқушылардың девианттік мінез-құлқын болдырмау, оқуға ниетін, өзін-өзі бағалауын жетілдіру үшін бағдарламалар жүзеге асырылады. Қабылданған шаралар тұрмыстары аз қамтылған отбастарының балаларына сапалы білім алу мәселесін шешуге және олардың кедей санатына түсу тәуекелдігін азайтуға жәрдемдесу көрсетеді. 5.2.2.4 Халықтың әлеуметтік осал жіктеріне мемлекеттік әлеуметтік көмек жүйесін жетілдіру Тұрмыстары аз қамтылған азаматтардың өмір сүру деңгейін көтеру халықты жұмыспен қамтуын қамтамасыз ету және жұмыссыздықтың деңгейін азайту есебінен жоспарланады. Халықтың жан басына шаққандағы орташа табысы 2002 жылы бағасымен салыстырғанда 2003 жылы 17,9%-ға өседі. Ең төменгі күнкөріс деңгейінің мөлшері 2003 жылы 5143 теңгені, 2005 жылы - 5692 теңгені құрайды. Соған сәйкес 2057 және 2846 теңге кедейшілік шегі көтерілді, бұл толық мөлшерде атаулы әлеуметтік көмек көрсетуге мүмкіндік береді. Көрсетілетін көмек атаулығы есебінен әлеуметтік саясаттың тиімділігі жетілдіріледі. Тұрмыстары аз қамтылған халықтың бөлшегіне жергілікті бюджеттен мемлекеттік қолдаудың өтініш түрі дамытылады. Әлеуметтік сақтандыру жүйесінің енгізілуі жүргізіліп, өзін-өзі қамту мәселесінде азаматтардың жауапкершілігін арттыру, әділеттік және біркелкі болу негізінде әлеуметтік қамсыздандыру мәселесін тиімді шешімін жетілдіру пайда болады. Масылдықты жою жөніндегі неғұрлым белсенді жұмыс жүргізу алда белгіленді және халықтың өмірлік мәселелерін шешуде кәсіпкерлердің бастамасы мен қаракетін ынталандыратын шаралар белгілеу. Халықтың әлеуметтік осал жіктерін қызметпен қамтамасыз ететін бюджеттік бағдарламаларды басқару тиімділігін арттыруды қамтамасыз ету қажет. 2005 жылы атаулы әлеуметтік көмекке жергілікті бюджеттен аударылатын қаражат сомасы 654,2 млн. теңгеге дейін өседі.

5.2.3. Халықты инфрақұрылымдар қызметімен қамтамасыз етуді жақсарту 5.2.3.1 Халықты тұрғын үйімен, коммуналдық қызметпен қамтамасыз етуді жақсарту шаралары Бюджеттің мүмкіндігіне қарай, халықтың әлеуметтік осал жіктеріне тұрғын үйдің құрылысын жалғастыру ісі алға қойылады. Халықтың тұрмыстары аз қамтылған жіктерінің тұрғын үй жағдайларын жақсарту үшін, ипотекалық несиелендірудің мүмкіндігін кеңірек пайдалануын, тұрмыс үйді ұзақ мерзімді жалға сатып алу құқығымен беруін қамтамсыз ету қажет. Құрылысы бітпей тұрған объектілерді жою, пайдаланбай бос тұрған ғимараттарды қайта жаңарту есебінен кедей отбастарын тұрғын үймен қамсыздандыру мүмкіндігін кеңейту. 2002-2005 жылдарға арналған мүгедектерді оңалту жөніндегі Республикалық Бағдарламаға сәйкес, қайта жаңарту жобаларын әзірлеу және жүзеге асыруда, тұрғын үйдің және әлеуметтік мәдени тұрмыс объектілерінің құрылысында физикалық мүмкіндіктері шектеулі азаматтардың жағдайларын қарастыру. Кедей отбастарын коммуналдық қызметтерді есептейтін құралдармен тегін қамтамасыз ету жөніндегі шараларды әзірлеу. Ауылдық елді мекендерде газ өткізу жөніндегі жұмыстарын жалғастыру. Ауылдың инфрақұрылымын және әлеуметтік саласын дамыту жөніндегі үш жылдық Бағдарламаны жүзеге асыру барысында тұрмыстары аз қамтылған отбастарының тұрмыстық және коммуналдық мәселелерін ескеру керек. 5.2.3.2 Халықты сумен, соның ішінде таза ауыз сумен қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі шаралар "Таза ауыз су" облыстық Бағдарламасы әзірлеу сатысында тұр, бұл неғұрлым мұқтаж болған елді мекендердің сумен қамтамасыз етуін жақсартуға мүмкіндік береді. Қайта-айналым сумен жабдықтауды барынша пайдалануымен ресурстар сақтау технологияларды енгізуге, кәсіпорындарда судың қайта-айналымын пайдалану көлімін өсіруге бақылауды күшейту бойынша шаралар әзірленетін болады. Сумен жабдықтау құрылғылардың, кен орындардың және жер астындағы судың су тартқылардың түгендеуін, Камен және Орда топтық су құбырларының өзін-өзі басқаруға көшуін және реанимация, су тазартқыш құрылғылармен жергілікті сумен жабдықтау жүйелерінің құрылысын жүргізу қажет. Ауыл шаруашылығының қажеттілігіне байланысты су тарту мөлшері көбейтіледі. 5.2.3.3. Халықты жолмен, көлікпен және байланыс қызметімен қамтамасыз етуді жақсарту жөніндегі шаралар Ауылдың инфрақұрылымын және әлеуметтік саласын дамыту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған облыстық Бағдарламаның жүзеге асыру барысында, республикалық сондай-ақ жергілікті бюджеттен, инвестициялық салымдар есебінен ауылдық елді мекендермен байланысын қамтамасыз ететін жолдарды оңалту және құрылысы өткізіледі. Облыс орталығын барлық аудан орталықтарымен қара ұсақ таспен қосуын қарастыратын жол құрылысының кешенді бағдарламаның жобасы келешекте жүзеге асырылу қажет. Автомобилдік, әуе, темір жол, су көлігі дамытылып, халықтың барлық жіктеріне олардың қызметіне қол жетерлігін кеңейтуіне және арттыруына, жаңа жұмыс орындарын қалпына келтіру және құруды, яғни халықты тиімді жұмыспен қамтуды жетілдіруіне мүмкіндік береді. Жаңа технологиялар, жабдықтар енгізу есебінен, қатынас, телекоммуникация және пошта қызметінің сапасы мен тиімділігі көтеріледі.

5.2.4. Аймақтық деңгейдегі кедейшілікті азайту және халықтың кедейшілігіне жайсыз экологиялық факторлардың әсері 5.2.4.1 Аймақтық деңгейде кедейшілікті төмендету жөніндегі шаралар Ауылды дамыту жөніндегі облыстық бағдарламаға сәйкес, әлеуметтік және экономикалық деңгейлерінде айырмашылықтарды қысқарту жолы арқылы өмір сүру деңгейдегі аймақ арасындағы теңсіздігін азайту үшін бар әлеуетін барынша пайдалану, аудан дамуының басымды бағыттары анықталады. Мал шаруашылық және өсімдік шаруашылығының мүмкіндіктерін кеңейту, қайта өңдеу өндірістерін дамыту есебінен, экономиканы көтеру үшін инвестицияларды тарту мақсатында тоқыраған аймақ арасынан болашағы бар аймақтар белгіленеді. Аудан орталықтарының қашықтығына қарамай, халыққа заңда бекітілген әлеуметтік көмектің түрлеріне тең түрде қол жетерлігі жөніндегі шаралары қамтылды. "Капустин Яр", "Азғыр" әскери полигон жүйесінің қызметіне байланысты оңтүстік облыстық аудандарының халқын және аймағын оңалту жөніндегі шаралар қабылданады. Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнын игеру барысында экологиялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету бойынша жұмыс жалғастырылады. Орал өзенінің экологиялық жүйесін сақтау жөніндегі шаралар жүзеге асырылды. "Экология" орта мерзімді кешен бағдарламасы жүзеге асырылады. Курорттық аумақ есебінен Шалқар көлінің аймағын дамыту белгіленді, бұл аймақтың инфрақұрылымын және туристік кәсіпкерлікті дамытуға мүмкіндік береді. Келешекте санаторлық-курорттық демалыс үйін ашу жоспарланды. 5.2.4.2 Аудандық аймақта, соның ішінде экономикасы негізінен тоқыраған аудандарда кедейшілікті азайту Батыс Қазақстан облысында ауылдың инфрақұрылымын және әлеуметтік саласын дамыту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған Бағдарламасы жүзеге асырылады. Тоқыраған елді мекендердің мониторингі аяқталады. Әрбір қызметшіге өз әлеуетін барынша толық пайдалану үшін, және асырауда болуын, енжарлығын жою үшін жағдайлар жасау белгіленді: Несие серіктестік жүйесі арқылы ауыл шаруашылық тауар өндірушілердің қолдауын қамтамасыз ету (2 жұмыс істейді, 1 құрылуда); Ауыл техниканың лизингін дамыту; Бокей орда және Жәнібек аудандарында кәсіби мектептерін ашу; ауыл шаруашылық мамандарын әзірлеу үшін әлі де толықтай облыстың кәсіби мектептерінің желісін пайдалану; Атаулы әлеуметтік көмек, шағын несиелендіру және басқа да шаралар арқылы өз бетінше жұмыспен айналысу саласы ретінде қосалқы шаруашылығын дамытуына мүмкіндік туғызу; Салттық қолөнер дамыту үшін жергілікті шикізатты және табиғи материалдарды пайдалану; Қашық елді мекендер тұрғындарына медициналық, пошта қызметі бойынша шараларын қамтамасыз ету;

5.2.5. Халықтың кедейшілік деңгейін төмендету барысында қоғам институттар қызметін жақсарту бойынша шаралар 5.2.5.1 Кедейшілік деңгейін төмендету барысында мемлекеттік органдарының қызметін жетілдіру бойынша шаралар Кедейшілік деңгейін азайтуда мемлекеттік органдарының қызметін жетілдіру жөніндегі Бағдарламада келесі шаралар қарастырылады: білім беру жүйесінің қызметімен қамтамасыз ету үшін интернат мекемелердің желісін кеңейту; мектептері жоқ елді мекендеріндегі балалардың әкелуін ұйымдастыру; жалпы білім беру және кәсіби (лицей) мектептердің тұрмыстары аз қамтылған отбастары оқушыларына тегін ыссы тамақтандыруды қамтамасыз етуін жалғастыру; атаулы көмек, негізгі жалпы білім қызметі, алғашқы медициналық көмек көрсетуге бағытталған қаражаттардың мақсатты жаратылуына бақылауды күшейту; тұтынушыларға тарифтердің негіздеулігін, ашықтың және әділеттігін бақылауды қамтамасыз ету; ауылдық аймақта мектепке дейінгі балалар мекемелерін ашуға жәрдемдесу; тұрмыстары аз қамтылған балаларға және тәрбиелеуге қиын жасөспірімдерге жазғы демалыс және аула клубтарының жүйесін дамыту; елді мекендердің өндірістік және әлеуметтік инфрақұрылымдардың дамытуына бағытталған аймақтық инвестициялық бағдарламаларын әзірлеу; облыс бюджеттің қаражат есебінен кәсіпкерлікті қолдауды жалғастыру; кедейшілікті азайту мәселесі жөнінде мемлекеттік органдар және қоғамдық бірлестік арасында диалог жүргізу тәжірибесін дамыту; кедейшілікті азайтудың болымды тәжірибе насихатына БАҚ және мемлекет жағынан халықтың кедей жіктеріне әлеуметтік қолдау түрлерін, үкіметтік емес ұйымдардың және жеке құрылымдарын кеңірек қатыстыру; ауылдық аймақта сатып алу даярлау пункттерін ұйымдастыруда жәрдем көрсету. -5.2.5.2 Кедейшілікті азайтуда үкіметтік емес кәсіподақ ұйымдарының қызметін жетілдіру бойынша шаралар 2003-2005 жылдары Үкіметтік емес ұйымдардың қызметінің бағыттары сақталып келешекте дамытылады. Кедейшілік азайтуда олардың қатысуын қамтамасыз ету қажет: "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес аймақтың әкімдермен құрылатын учаскелік комиссия құрамына міндетті түрде үкіметтік емес ұйымдарының өкілдерін кіргізу; мұқтаж болғандардың шын (анық) саны негізінде кедейлерді қолдауға бюджеттілік қажеттіліктерді қалыптастырғанда қоғамдық бірлестіктердің өкілдерін жұмыс топтарына тарту; "Әлеуметтік серіктестік туралы" Қазақстан Республикасының Заңының орындалуын бақылауды күшейту. Бұл кедейшілікті жоюдың тетігінің бірі болып келеді. Әлеуметтік Серіктестіктің үш жақты комиссияларын пайдалану; шағын несиелендіру саласында жұмыс істейтін үкіметтік емес ұйымдардың шағын несие қызметінің оң тәжірибесін тарату. Еңбек құқығы бойынша пікірлерімен ауысу, нарықтық экономика жағдайында кәсіподақтарының орны мен ролі жөнінде облыстық БАҚ жариялауларын шығаруын ұйымдастыру; Жаңа еңбек нарық қатынастарымен оқушыларды таныстыру мақсатында мектептердегі оқыту бағдарламаларында өзгерістер кіргізу және мүмкіндігін зерттеу. 5.2.5.3 Кедейшілік деңгейін төмендету барысында жеке сектордың қызметін жетілдіру шаралары. 2003-2005 жылдарда жеке секторларды дамытуы халықты жұмыспен қамтудың көбеюіне және олардың өз бетінше жұмыспен айналысуын дамытуына, халықтың табысын өсуіне, соның ішінде тұрмыстары аз қамтылған адамдарға жәрдемдеседі. 2005 жылда шағын кәсіпкерлік шаруашылық субъектілердің саны 18802 болады, не болмаса 2002 жылға 106,8 %. Кәсіпкерлік саласында 2005 жылдың аяғында 46764 адамға өседі, бұл 2002 жылдың деңгейіне қарағанда 115,1 %-ды құрайды. Тұрмыстары аз қамтылған азаматтардың өз бетінше жұмыспен айналылуын қамсыздандыру үшін, жаңа жұмыс орнын құру бағытында бірінші кезекте ауылдық жерде Аймақтық қолдау қорлары арқылы «Микрокредит» Үкіметтік Бағдарламасына сәйкес шағын несие беру жұмысы жалғастырылады. Кедейлікті азайту ретінде жеке сектордың 2003-2005 жылдарда жетілдіру бағытында төмендегі шаралар қарастырылған: облыстық үкіметпен органдарымен үлкен инвесторлар арасында келісім-шарт жасалғанда үлкен инвесторлардың аймақтағы іс қимылдары әлеуметтік үшін жауапкершілікті дұрыс болу туралы қоғамдық тыңдаулар өткізу. әлеуметтік осал санаттарына жұмыс орындарын жасақтау, жұмысқа алу және жұмыссыздарды оқытатын жұмыс берушілерді ынталандыруға қандай мүмкіндіктер бар туралы талдау жасау. әлеуметтік осал халық тұлғаларын жұмысқа алуға және оқытуға кәсіпорындарды ынталандыру бойынша шаралар туралы облыстық мәслихатқа ұсыныс түсіру. қажет мамандар туралы жұмыссыздарды дайындау және қайта дайындау курстарын ұйымдастыру барысына жұмыс берушілердің ассоциацияларын тарту; тұрмыстары аз қамтылған халықтың жіктеріне қайырымдылық шаралар түрінде әлеуметтік көмек көрсету жүйесін дамыту 5.2.5.4 Кедей халықты шешім қабылдау процесіне тарту бойынша шаралар Бағдарламаларды талқылауда, тиісті шешімдер қабылдауда кедейлерді қатыстыру мақсатында келесі жұмыстар өткізу қажет: жергілікті бағдарламалар бойынша әзірленген қоғамдық тыңдаулар өткізу, оған кедейлерді тиісті түрде қатыстыру. ауылдық аймақтар әкімдерінің жанынан қоғамдық әйелдер кеңесін құруға жәрдемдесу, оған көп балалы аналарды және кедей отбастарының мүшелерін тарту, халықтың өз бетінше жұмыспен айналысуын белсендіру, масылдықты жою мақсатында Бағдарламаларды жасауға және облыстық отбасы мен әйелдер комиссиясының жұмыстарына тарту. Бағдарламаның жүзеге асыру барысы жөнінде және ауылдық әкімдерінің есептерін халықтың жиындарында талқылауды кеңірек қолдану. атаулы әлеуметтік көмекті тағайындайтын учаскелік комиссиясының құрамын халықтың жиындарында бекіту, ол үшін облыс әкімдігінің 16 қаңтар 2002 жылының №4 қаулысымен бекітілген «учаскелік комиссия жөніндегі ережелерді» өзгерту бойынша ұсыныстар енгізу.

6. Бағдарламаны жүзеге асыру тетіктері Облыстық деңгейде Бағдарламаны орындау бағытында оны жүзеге асыру шаралардың жоспары жасақталды, онда белгіленген шаралар кезең бойынша орындалды. Облыстық және жергілікті атқарушы органдардық, жұмыс берушілердің және кәсіподақ бірлестіктердің мүмкіндігін шоғырлау және қызметін барынша үйлестіруге шаралардың кешеңдігі мүмкіндік береді. Бағдарламаның жүзеге асыру тетігінің тиімділігі әлеуметтік экономикалық қызметінің барлық бағыттары бойынша мақсатты және келісілген іс қимылдар арқылы қамтамасыз етуі белгіленеді. Сондықтан, Бағдарламаны жүзеге асырудың нақты шаралары мен тетіктері облыс экономикасының тиісті салаларының дамуын қарастыратын басқа да салалық бағдарламаларда көрінеді. Сонымен қатар, бүкіл аудандарда және Орал қаласында кедейшілікті азайту жөніндегі аймақтық ұқсас бағдарламалар әзірленеді.

7. Оларды қаржыландыруға қажетті ресурстар мен қаржы көздері Батыс Қазақстан облысы бойынша 2003-2005 жылдарға арналған кедейшілікті азайту жөніндегі облыстық бағдарламаның қаржыландыру көздері болып республикалық, облыстық, және жергілікті бюджеттерінің, қайырымдылық қорлардың, кәсіпорындары мен барлық меншік нысаны ұйымдардың, қызыл жарты ай қоғамының қаражаттары, сондай-ақ басқа да Қазақстан Республикасының заңымен тыйым салынбаған қаржыландыру көздері болып келеді. 2003-2005 жылдарда облыста кедейшілікті азайтуға бағытталған негізгі қаражаттар белгілі экономика саласында кедейшілікті азайту мәселесін тікелей немесе жанама шешетін тиісті қолданыстағы және әзірленіп жатырған облыстық және аймақтық бағдарламалардың шеңберінде қарастырылады. Оларға келесі бағдарламалар жатады: шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау; халықтың денсаулығын қорғау; "Білім" ауыл шаруашылық өндірісін дамыту; машина жасау кешенін дамыту; жеңіл өнеркәсіпті қалпына келтіру және дамыту; нашақорлықпен және нашақорлық кәсіпкерлігімен күрес; "Экология"; қылмыстықпен күрес; аймақтық энергетикалық тәуелсіздігіне жету бойынша Батыс Қазақстан облысында электроқуатты дамыту; Барлығы әлеуметтік қолдауға 31,2 млрд. теңге жаратылады, соның ішінде: Республикалық бюджет - 24,8 млрд. теңге (зейнетақы, мемлекеттік әлеуметтік жәрдемақы және арнаулы жәрдемақы) жергілікті бюджет - 6,1 млрд. теңге (атаулы әлеуметтік көмек, жалпы білім беру, арнаулы мекемелерді ұстау, жергілікті атқарушы органдардың шешімі бойынша жеке санаттағы азаматтарға әлеуметтік төлемдер бағдарламасы 105-60, шағын несиелер) кәсіпорындардың, қоғамдық ұйымдардың, жеке кәсіпкерлердің қайырымдылық қызметі - 0,22 млрд. теңге, жұмыс берушілердің қаражаттары - 0,045 Қажет қаражаттардың көлемі тиісті жылға облыстық және жергілікті бюджеттердің жобаларын қалыптастыру барысында анықталады.

8. Бағдарламаны жүзеге асырудан күтілетін нәтиже Бағдарламаны жүзеге асыру және осында қарастырылған барлық шараларды қабылдау халықтың өмір сүру деңгейін көтеруге және кедейшілікті азайтуға мүмкіндік береді. Бағдарламаны орындау нәтижесінде ішкі жалпы өнімнің деңгейін халықтың жан басына 290,5 мың теңгеге дейін жеткізу, жалпы жұмыссыздықтың деңгейін 2002 жылы 11,5 %-ға 2005 жылы 10,4 % дейін азайту, облыстық кедейлік деңгейін 2002 жылмен салыстырғанда 2005 жылға 3,7 %-ға қысқарту. Үш жылға 21037 жұмыс орнын құрды, жұмыспен қамту уәкілетті органдарымен 19727 адамды жұмысқа орналастыру белгіленді. Бұл нәтиже халықтың өмір сүру деңгейіне әсер ететін негізгі экономикалық және әлеуметтік факторлардың жақсаруына, сондай-ақ денсаулық сақтау, білім беру, көлікпен және коммуникация саласында, әсіресе қашық аудандарда қызмет көрсетуін жетілдіру, неғұрлым мұқтаж болған елді мекендердің сумен қамтамасыз етілуін, жол құрылысы бағдарламасының шешімін жақсарту, жайсыз экологиялық факторлардың әсерін азайту есебінен болады.

9. Бағдарламаның орындалуын ақпараттық қамтамасыз ету Бағдарламаны ақпараттық қамтамасыз ету мақсатында келесі шаралар қабылданады: Бағдарламаның жүзеге асырылу барысын бұқаралық ақпарат құралдарында жариялау; Бұқаралық ақпарат құралдары арқылы бос жұмыс орындары туралы халықты мәліметтеу, еңбек және жұмыспен қамту заңдары және жұмысқа орналасу сұрақтары бойынша кеңес жүргізу; Еңбек рыногында жағдай жасау туралы, жұмысқа орналасу, қайта оқу және кәсіптік бағдар беруде халыққа жұмыссыздардың біліктілігін көтеру туралы ақпараттық анықтамалық және статистикалық құралдарын қол жетерлігімен сапасын арттыру; Кедейшілікті азайту мәселесі жөнінде пресс-конференциялар өткізуін, БАҚ баяндамаларын ұйымдастыру; Облыс бойынша кедейшілікті азайту жөнінде қабылданатын шаралар туралы бұқаралық ақпарат құралдарында басқарма және департамент басшылардың баяндамалары.

Қосымша №1 Шағын кәсіпкерліктің құрылымы Салалар 1.12.2001 жылға Барлығы Соның ішінде Саны Көлемі (млн. т.) Меншікті салмақ % Заңды тұлғалар Жеке тұлғалар Саны Көлемі Саны Көлемі (млн.т) Саны Көлемі (млн.т) Өнеркәсіп өндірісі 1364 4609,4 3,6 15,8 1100 4496,7 264 112,7 Ауыл шаруашылық 10429 4074,5 27,8 13,9 4732 1086,9 5697 2987,6 Құрылыс 3157 2000,9 8,4 6,8 3118 1983,4 39 17,5 Көлік және байланыс 2424 1108,4 6,5 3,8 613 621,2 1811 487,2 Сауда 11995 15098,8 32,0 51,7 2644 1944,1 9351 13154,7 Қонақ үйлер және мейрамханалар 798 154,8 2,1 0,5 161 28,3 637 126,5 Басқалар 7372 2173,5 19,6 7,4 5936 1724,6 1436 448,9 Барлығы 37539 29220,3 100 100 18304 11885,2 19235 17335,1 кестенің жалғасы 1.12.2002 жылға Барлығы Соның ішінде Саны Көлемі (млн. т) Меншікті салмақ % Заңды тұлғалар Жеке тұлғалар Саны Көлемі Саны Көлемі (млн.т) Саны Көлемі (млн.т) 2375 3274,4 5,8 9,4 2172 3166,5 203 107,9 11782 4835,9 29,0 13,9 4389 1208,6 7393 3627,3 4415 4840,4 10,9 13,9 4365 4760,4 50 80 2810 1423,9 6,9 4,1 782 649,5 2028 774,4 14438 16835,0 35,6 48,5 4010 3311,2 10428 13523,8 939 1247,8 2,3 3,6 239 1055,5 700 192,3 3841 2272,7 9,5 6,5 2081 1386,2 1760 886,5 40600 34730,1 100 100 18038 15537,9 22562 19192,2 *Кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департаментінің мәліметтері бойынша

№2 Қосымша Кедейшілік шегінен төмен тұратын азаматтардың саны (жыл аяғына) № Аудан атауы 2002 жыл 2003 жыл 2004 жыл 2005 жыл 1 Ақжайық 9416 8051 6884 5886 2 Бөкей ордасы 3633 3106 2656 2271 3 Бөрлi 595 509 435 372 4 Жаңақала 4954 4236 3622 3097 5 Жәнiбек 3173 2713 2320 1984 6 Зеленов 3639 3111 2660 2274 7 Казталов 7854 6715 5741 4909 8 Қаратөбе 3563 3046 2604 2226 9 Сырым 4427 3785 3236 2767 10 Тасқала 2404 2055 1757 1502 11 Теректi 5155 4408 3769 3222 12 Шынғырлау 2591 2215 1894 1619 13 Орал қаласы 9107 7787 6657 5692 Облыс бойынша 60511 51737 44235 37821

Қосымша №3 Жаңа жұмыс орындарын ашу* орын Аудандар 2003 жыл Барлығы жұмыс орындары ашылды Соның ішінде Өнеркәсіпте Шағын бизнесте Ауыл шаруашылығында Құрылыста Басқа салаларда Ақжайық 449 159 175 63 52 Бөкей орда 214 52 90 12 60 Бөрлі 663 379 249 35 Жанақала 237 76 17 20 124 Жәнібек 353 70 180 48 55 Зелен 362 167 156 2 37 Казталов 329 74 90 15 150 Қаратөбе 306 66 200 40 Сырым 252 98 110 25 19 Тасқала 367 92 268 7 Теректі 393 103 220 70 Шынғырлау 335 109 213 13 Орал қаласы 2500 385 1425 30 265 395 Облыс бойынша 6760 385 2870 1998 450 1057 кестенің жалғасы Аудандар 2004 жыл Барлығы жұмыс орындары ашылды Соның ішінде Өнеркәсіпте Шағын бизнесте Ауыл шаруашылығында Құрылыста Басқа салаларда Ақжайық 495 166 197 71 61 Бөкей орда 236 56 95 15 70 Бөрлі 661 382 244 35 Жанақала 268 79 24 25 140 Жәнібек 395 77 190 53 75 Зелен 411 170 181 2 58 Казталов 279 81 110 18 70 Қаратөбе 340 70 230 40 Сырым 265 102 115 28 20 Тасқала 391 100 277 14 Теректі 419 109 230 80 Шынғырлау 355 113 225 17 Орал қаласы 2510 395 1425 25 270 395 Облыс бойынша 7025 395 2930 2143 482 1075 кестенің жалғасы Аудандар 2005 жыл Барлығы жұмыс орындары ашылды Соның ішінде Өнеркәсіпте Шағын бизнесте Ауыл шаруашылығында Құрылыста Басқа салаларда Ақжайық 526 168 205 78 75 Бөкей орда 256 56 100 20 80 Бөрлі 626 385 241 Жанақала 292 80 37 25 150 Жәнібек 425 77 200 55 93 Зелен 464 180 208 2 74 Казталов 223 83 120 20 Қаратөбе 395 74 280 41 Сырым 292 104 130 33 25 Тасқала 411 103 284 24 Теректі 450 110 250 90 Шынғырлау 372 115 237 20 Орал қаласы 2520 415 1445 35 256 369 Облыс бойынша 7252 415 2980 2327 489 1041 *Аудандардың, облыстық басқармалардың және департаменттердің ұсыныстары бойынша әзірленді.

Қосымша №4 2003-2005 жылдарға Батыс Қазақстан облысына инвестицияларды тарту* № п\п Инвестициялар Инвестициялардың мөлшері, млн. теңге Соның ішінде: 2003 жыл 2004 жыл 2005 жыл 1 Республикалық бюджет қаражаттары 30774,1 4280,4 14283,2 12210,5 2 Шетел несиелер және қарыздар 495338,8 76664,9 163811,6 154862,3 3 Кәсіпорындардың, мекемелердің және халықтың қаражаттары 22250,8 7362,8 7489,6 7398,4 4 Жергілікті бюджет қаражаттары 6372,3 1947,9 2388,6 2035,8 Барлығы 554736 190256 187973 176507 *Облыстық мәслихатпен бекітілген 2002 жылғы 29 қарашадағы №27-2 2003-2005 жылдарға арналған облыстың әлеуметтік экономикалық дамуының индикативтік жоспарына сәйкес.

Қосымша №5 Жұмыспен қамту мәселесі жөніндегі өкілетті органдарға жолыққан халықтың саны Аудандар 2001 ж. факт. 2002 ж. күтілетін Болжам 2003 ж. 2004 ж. 2005 ж. Ақжайық 765 710 721 652 420 Бөкей орда 922 650 655 640 625 Бөрлі 855 1050 1400 1700 2100 Жанақала 711 612 556 520 466 Жәнібек 420 427 530 517 449 Зеленов 764 991 945 831 673 Казталов 1585 1500 1220 810 607 Қаратөбе 635 680 600 555 624 Сырым 756 750 759 763 681 Тасқала 614 595 701 736 628 Теректі 666 950 1050 1007 750 Шынғырлау 301 485 690 720 478 Орал қаласы 6612 7124 7407 6805 6160 Барлығы облыс бойынша 15606 16524 17234 16256 14661 Жұмыспен қамту мәселесі жөніндегі өкілетті органдар арқылы жұмысқа орналасқандардың саны Аудандар 2001 ж. факт. 2002 ж. күтілетін Болжам 2003 ж. 2004 ж. 2005 ж. Ақжайық 565 179 187 196 205 Бөкей орда 264 265 267 270 272 Бөрлі 674 945 510 405 370 Жанақала 347 195 237 268 292 Жәнібек 210 249 267 260 270 Зелен 285 275 311 349 388 Казталов 369 300 320 340 360 Қаратөбе 455 430 450 500 600 Сырым 341 274 218 225 238 Тасқала 346 243 247 250 255 Теректі 388 488 500 520 560 Шынғырлау 161 150 160 170 180 Орал қаласы 2842 3698 2680 2770 2860 Барлығы облыс бойынша 7247 7691 6354 6523 6850 Мәліметтер облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасымен әзірленді.

№6 қосымша 2003-2005 жылдарға қоғамдық жұмыстарға жолдама № п/п Аудандар 2003 Бағдарлама бой ынша адам Бюджет қаражат. қаржыландыру мың теңге Жұмыс беруші есебінен жолдама адам Жұмыс беруші есебін қаржыландыру мың теңге Қоғамдық жұмысқа жіберілген барлығы адам гр. 3+5+7 Қаржы бөлінеді барлығы мың теңге (гр.4+6+8) 1 Ақжайық 230 3646,32 56 560,0 286 4206,3 2 Бөкей орда 120 1902,44 29 290,0 149 2192,4 3 Бөрлі 210 3329,25 51 510,0 261 3839,3 4 Жанақала 200 3170,71 49 490,0 249 3660,7 5 Жәнібек 125 1981,69 30 300,0 155 2281,7 6 Зелен 210 3329,25 51 510,0 261 3839,3 7 Казталов 230 3646,32 56 560,0 286 4206,3 8 Қаратөбе 130 2060,96 32 320,0 162 2381,0 9 Сырым 150 2378,03 37 370,0 187 2748,0 10 Тасқала 135 2140,22 33 330,0 168 2470,2 11 Теректі 130 2060,96 32 320,0 162 2381,0 12 Шынғырлау 150 2378,03 37 370,0 187 2748,0 13 Орал қаласы 2080 32975,82 507 5070,0 2587 38045,8 Барлығы облыс бойынша 4100 65000,00 1000 10000,0 5100 75000,0 кестенің жалғасы № п/п Аудандар 2004 Бағдарлама бойынша адам Бюджет қаражат. қаржыландыру мың теңге Жұмыс беруші есебінен жолдама адам Жұмыс беруші есебін қаржыландыру мың теңге Қоғамдық жұмысқа жіберілген барлығы адам гр. 3+5 Қаржы бөлінеді барлығы мың теңге (гр. 4+6) 1 Ақжайық 252 4229,4 62 676,0 314 4905,4 2 Бөкей орда 132 2215,4 33 361,0 165 2576,4 3 Бөрлі 230 3860,1 56 611,0 286 4471,1 4 Жанақала 220 3692,3 53 578,0 273 4270,3 5 Жәнібек 137 2299,3 34 371,0 171 2670,3 6 Зелен 230 3860,1 56 611,0 286 4471,1 7 Казталов 252 4229,4 62 676,0 314 4905,4 8 Қаратөбе 143 2400,0 35 384,0 178 2784,0 9 Сырым 165 2769,2 40 436,0 205 3205,2 10 Тасқала 148 2483,9 36 393,0 184 2876,9 11 Теректі 143 2400,0 35 384,0 178 2784,0 12 Шынғырлау 165 2769,2 40 436,0 205 3205,2 13 Орал қаласы 2283 38316,2 558 6083,0 2841 44399,2 Барлығы облыс бойынша 4500 75524,5 1100 12000,0 5600 87524,5 кестенің жалғасы № п/п Аудандар 2005 Бағдарлама бойынша адам Бюджет қаражат. қаржыландыру мың теңге Жұмыс беруші есебінен жолдама адам Жұмыс беруші есебін қаржыландыру мың теңге Қоғамдық жұмысқа жіберілген барлығы адам гр. 3+5+7 Қаржы бөлінеді барлығы мың теңге (гр.4+6+8) 1 Ақжайық 224 4036,0 62 725,8 286 4761,8 2 Бөкей орда 117 2108,0 33 379,2 150 2487,2 3 Бөрлі 205 3693,0 56 660,8 261 4353,8 4 Жанақала 195 3513,0 53 639,2 248 4152,2 5 Жәнібек 122 2198,0 34 400,8 156 2598,8 6 Зелен 205 3693,0 56 660,8 261 4353,8 7 Казталов 224 4036,0 62 725,8 286 4761,8 8 Қаратөбе 127 2288,0 35 411,6 162 2699,6 9 Сырым 146 2630,0 40 476,6 186 3106,6 10 Тасқала 132 2378,0 36 433,2 168 2811,2 11 Теректі 127 2288,0 35 411,6 162 2699,6 12 Шынғырлау 146 2630,0 40 476,6 186 3106,6 13 Орал қаласы 2030 36576,0 558 6598,0 2588 43174,0 Барлығы облыс бойынша 4000 72067,0 1100 13000,0 5100 85067,0 Ескерту: есеп облыстық, еңбек жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасының болжамды деректері негізінде жасалған.

Қосымша № 7 2003-2005 жылдары жұмыссыздарды кәсіби оқыту № п/п Ауданның атауы 2003 жыл Жіберіледі- барлығы адам саны Кәсіби оқыту шығындардың құны- барлығы мың т. соның ішінде: бастауыш кәсіби даярлық біліктілігін жетілдіру, қайта даярлау адам мың т. адам мың т. 1 Ақжайық 60 2176,0 10 356,0 50 1820,0 2 Бөкей орда 41 1493,6 6 219,6 35 1274,0 3 Бөрлі 70 2540,0 10 356,0 60 2184,0 4 Жанақала 30 1085,6 8 284,8 22 800,8 5 Жәнібек 30 1085,6 8 284,8 22 800,8 6 Зелен 60 2176,0 10 356,0 50 1820,0 7 Казталов 55 1994,0 10 356,0 45 1638,0 8 Қаратөбе 30 1093,2 6 219,6 24 873,6 9 Сырым 32 1158,4 8 284,8 24 873,6 10 Тасқала 33 1194,8 8 284,8 25 910,0 11 Теректі 35 1267,6 8 284,8 27 982,8 12 Шынғырлау 24 867,2 8 284,8 16 582,4 13 Орал қаласы 600 21868,0 100 3668,0 500 18200,0 Барлығы облыс бойынша 1100 40000,0 200 7240,0 900 32760,0 кестенің жалғасы № п/п Ауданның атауы 2004 жыл жіберіледі- барлығы адам саны Кәсіби оқыту шығындардың құны- барлығы мың т. соның ішінде: бастауыш кәсіби даярлық біліктілігін жетілдіру, қайта даярлау адам мың т. адам мың т. 1 Ақжайық 68 2831,1 18 720,0 50 2111,1 2 Бөкей орда 42 1760,1 6 240,0 36 1520,0 3 Бөрлі 85 3555,5 15 600,0 70 2955,5 4 Жанақала 36 1495,5 11 440,0 25 1055,5 5 Жәнібек 36 1495,5 11 440,0 25 1055,5 6 Зелен 68 2838,0 15 600,0 53 2238,0 7 Казталов 60 2500,0 15 600,0 45 1900,0 8 Қаратөбе 33 1376,0 8 320,0 25 1056,0 9 Сырым 37 1536,0 12 480,0 25 1056,0 10 Тасқала 44 1824,5 15 600,0 29 1224,5 11 Теректі 45 1866,6 15 600,0 30 1266,6 12 Шынғырлау 34 1402,2 15 600,0 19 802,2 13 Орал қаласы 612 25519,1 144 5760,0 468 19759,7 Барлығы облыс бойынша 1200 50000,0 300 12000,0 900 38000,0 кестенің жалғасы № п/п Ауданның атауы 2005 жыл жіберіледі- барлығы адам саны Кәсіби оқыту шығындардың құны- барлығы мың т. соның ішінде: бастауыш кәсіби даярлық біліктілігін жетілдіру, қайта даярлау адам мың т. адам мың т. 1 Ақжайық 70 3131,7 18 668,6 52 2463,1 2 Бөкей орда 43 1965,2 7 260,0 36 1705,2 3 Бөрлі 90 4079,1 18 668,6 72 3410,5 4 Жанақала 40 1852,8 15 668,6 25 1184,2 5 Жәнібек 40 1852,8 15 668,6 25 1184,2 6 Зелен 80 3585,0 20 743,0 60 2842,0 7 Казталов 62 2763,0 17 631,4 45 2131,6 8 Қаратөбе 35 1555,6 10 371,4 25 1184,2 9 Сырым 40 1852,8 15 668,6 25 1184,2 10 Тасқала 50 2194,5 17 631,4 33 1563,1 11 Теректі 65 2874,7 20 743,0 45 2131,7 12 Шынғырлау 45 1927,2 20 743,0 25 1184,2 13 Орал қаласы 640 28365,6 158 5533,8 482 22831,8 Барлығы облыс бойынша 1300 58000,0 350 13000,0 950 45000,0

Кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005жылдарға арналған Бағдарлама бойынша жаңа жұмыс орындарды ашудың салалық құрылымы Жұмыссыздарды әлеуметтік қорғаудың белсенді түрлері Батыс Қазақстан облысындағы кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған Бағдарламаны жүзеге асыру бойынша іс-шаралар жоспары. № Іс-шараның атауы Аяқтау нысаны Орындауға жауаптылар Орындалу мерзімі Күтілетін шығындар Қаржыландыру көздері 1 Басымдылық. Облыстың тұрақты экономикалық дамуын қамтамасыз ету 1.1 Таукен өнеркәсіп 1.1.1 "Чинаревский", "Саралжын", "Теплово-Токаревское" шағын кен орындарын игеру арқылы көмірсутегі өндірісінің көлемін көбейту Облыс әкіміне хабарлама Өнеркәсіп және отын энергетикалық кешеннің департаменті 2003-2005 ж.ж. Жыл сайын 10 қаңтарға, 10 шілдеге Инвестициялар 1.2 Өңдеу өнеркәсіп 1.2.1. Кеме құрылысы жөніндегі Республикалық бағдарламаны жүзеге асыруында зауыттардың қатысуын жалғастыру Облыс әкіміне хабарлама Өнеркәсіп және отын энергетикалық кешеннің департаменті 2004-2005 ж.ж. Жыл сайын 10 қаңтар Республикалық бюджет 1.2.2 Мұнайгаз кешені үшін өндіретін кәсіпорындардың өнім түрлерін кеңейту Облыс әкіміне хабарлама Өнеркәсіп және отын энергетикалық кешеннің департаменті 2004-2005 ж.ж. жыл сайын 10 қаңтар Инвестициялар 1.2.3 Өнеркәсіп қәсіпорындарында (ИСО) халықаралық сапа жүйесін енгізу арқылы өнімнің бәсекеге қабілет тілігін күшейтіп, импорттың орнын басу бойынша тапсырыстарды көбейтуге қолжету Облыс әкіміне хабарлама Өнеркәсіп және отын энергетикалық кешеннің департаменті 2003-2005 жылдар арасында 1.2.4 Шағын кәсіпорындарды құру мақсатында, тиімсіз жұмыс жасайтын ірі кәсіпорындардың саралауын жүргізу Облыс әкіміне хабарлама Өнеркәсіп және отын энергетикалық кешеннің, кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департаменттері. 2004 жылдың 1 қаңтарға дейін 1.3. Электроқуаттың өндірісі мен бөлісі 1.3.1 Орал энергетикалық орталығында 25 МВт қуатты және Орал қаласында 57 МВт қуатты газотурбиналық электростанциялардың құрылысын жүзеге асыру Хабарлама Өнеркәсіп және отын энергетикалық кешеннің департаменті 2003-2005 ж.ж. Жыл сайын 10 қаңтарға, 10 шілдеге Инвестициялар 1.4. Тамақ өнеркәсіп 1.4.1 Спирт зауытты және макарон өндірісін енгізу есебінен өндіріс көлемін ұлғайту Хабарлама Өнеркәсіп және отын энергетикалық кешеннің департаменті 2003-2005 ж.ж. Жыл сайын 10 қаңтарға, 10 шілдеге 1.4.2 Халықтың жеке қосалқы шаруашылығын және дайындама жүйесін дамыту есебінен ауыл шаруашылық өнімді қайта өңдеу көлемін ұлғайту. Өнеркәсіп және отын энергетикалық кешеннің департаменті, ауыл шаруашылық департаменті 2003-2005 ж.ж. Жыл сайын 10 қаңтарға, 10 шілдеге 1.5. Жеңіл өнеркәсіп 1.5.1 Бұйымдар тігуге теріні қайта өңдеу бойынша шағын бизнес кәсіпорындардың жүйесін кеңейту. Тері өндірісін құруға жеңілдік несие беруге жәрдемдесу Шағын кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департаменті, өнеркәсіп және отын энергетикалық кешеннің департаменті 2003-2005 ж.ж. Жыл сайын 10 қаңтарға, 10 шілдеге Жергілікті бюджетте көзделген сома шегінде Жергілікті бюджет 1.5.2 Өндірістік қуаттарды пайдалану көлемдерін ұлғайту мақсатында "Диана" ААҚ-ды ұсыну, франчайзинг әдісін қолдану мәселесін қарастыру Өнеркәсіп және отын энергетикалық кешеннің департаменті 2003-2005 жылдар аралығында Инвестициялар 1.6. Ауыл шаруашылық 1.6.1 Егіс даласын, мал басын көбейту есебінен ауыл шаруашылық өнімді өндіріс көлемді кеңейту. 6468 жұмыс орындары құрылады. Облыс әкіміне хабарлама Орал қаласы және аудандар әкімдері, ауыл шаруашылық департаменті 2003-2005 жылдар аралығында 1.6.2 Жеке қосалқы шаруашылықты дамыту арқылы халықтың өз бетінше жұмыспен айналысуды ұлғайту Облыс әкіміне хабарлама Орал қаласы және аудандар әкімдері, ауыл шаруашылық департаменті 2003-2005 жылдар аралығында 2 Басымдылық. Шағын кәсіпкерлікті дамыту мақсатында қолайлы жағдайлар жасау 2.1 Шағын кәсіпкерлікті дамыту және қолдау жөніндегі 2003-2005 жылдарға арналған Аймақтық бағдарла маны жүзеге асыру Облыс әкіміне хабарлама Кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департаменті Тоқсан сайын әр айдың 2-не Инвестициялар, несиелер, жергілікті бюджет 2.2 Үш жыл арасында 2400 жаңа жұмыс орындарын ашу мақсатында шағын кәсіпкерлік субъектілерді жеңілдік несиелен діруге жергілікті бюджеттен қаражаттар аудару. Облыстық мәслихат сессиясының шешімі Облыстық қаржы басқармасы, кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департаменті 2003-2005 жылдар арасында 2003- 229,3 млн.т. 2004- 400,0 млн.т. 2005- 450,0 млн.т. Жергілікті бюджет 2.3 Жаңа жұмыс орындарын ашу мақсатында банктер, арнаулы қорлар арқылы шағын кәсіпкерліктің жобалау ұсыныстарына жәрдем көрсету. Облыс әкіміне хабарлама Кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департаменті Әр айдын 3-не Несиелер 2.4 Пайдалынылмай бос тұрған және мемлекеттік меншіктегі құрылысы бітпей тұрған объектілергі түгендеу жүргізіп, кейінен бергіленген тәрпіп бойынша шағын кәсіпкерлік субъектілеріне беру арқылы 3 жылдың ішінде 900 жаңа жұмыс орындарын ашу Облыс әкіміне хабарлама Кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департаменті, коммуналдық меншіктер басқармасы, аудан әкімдері Әр айдын 1-не 2.5 Кәсіпкерлік саласына несиелер ресурстарды тарту жұмысын жалғастыру және серіктестік несиелер құру арқылы қаржыландырудың жаңа көздерін іздеу Облыс әкіміне хабарлама Кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департаменті, Орал қаласы және аудан әкімдері Жыл сайын 10 қаңтар, 10 шілде 2.6 Үш жыл ішінде 900 жаңа жұмыс орындарынашу мақсатында тұрғын үйлердің бірінші қатарынанбөлінген пәтерлерді қайта жобалауғарұқсат беру жолымен кәсіпкерлерге шағын кәсіпорынашуға көмек көрсету. Облыс әкіміне хабарлама Кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департаменті, Орал қаласы және Бөрлі аудан әкімдері Ай сайын әр айдын 1-не 2.7 Тұрмыстары аз қамтылғаназаматтарға шағын несиелер беру арқылы үш жылдың арасында 2100 жаңа жұмыс орындар ашу. Облыс әкіміне хабарлама Кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департаменті, Орал қаласы және аудан әкімдері Ай сайын әр айдын 1-не Шағын несиелендіруге көзделген сома шегінде Үкіміттік емес ұйым "Микрокредит", Жергілікті бюджет 3 Басымдылық. Кедейлердің инфрақұрылымға қол жетерлігін қамтамасыз ету 3.1.1 Тұрмыстары аз қамтылған халықтың тұрмыстық жағдайларын жақсартуға шаралар белгілеу Облыс әкіміне хабарлама Орал қаласы және аудан әкімдері, облыстық құрылыс және инфрақұрылым басқармасы 2003-2005 жылда аралығында 3.1.2 БҚО халқын сумен жабдықтау бағдарламасының шеңберінде, неғұрлым мұқтаж елді мекендерді сумен жабдықтауды қамтамасыз ету Облыс әкіміне хабарлама 2003 жыл аралығында 949,0 млн.т. 2003г. - 168,4млн.т. 2004ж. - 1793,8млн.т. 2005ж.- 445,2млн.т. Республикалық бюджет, Жергілікті бюджет 3.1.3 Ауылдық алдын-алу емдеу ұйымдарға телефон өткізу Облыс әкіміне хабарлама Батыс Қазақстан облыстық телекоммуникациясының дирекциясы, денсаулық сақтау басқармасы 2003 жыл бойынша Жергілікті бюджет 3.1.4 Елді мекендерді газбен қамтамасыз ету жұмысын жалғастыру Облыс әкіміне хабарлама Аудан әкімдері 2003-2005 жж. 2003- 151,8 млн.т. 2004- 41,8млн.т. 2005- 43,9млн.т. Жергілікті бюджет, жеке сектордың қаражаттары 3.1.5 Шалқар көлінің аймағында курорттық зонасын құру Облыс әкіміне хабарлама Ауыл шаруашылық департаменті, мемлекеттік қазыналық коммуналдық кәсіпорны "Шалқар табиғаты", Теректі ауданның әкімі. 2003-2005ж.ж. Бюджетте көзделген қаражат шегінде Инвестициялар, Жергілікті бюджет 4 Басымдылық. Жұмыспен қамтудың белсенді шараларын жетілдіру және әрі қарай дамыту 4.1. Жұмыспен қамтуды арттыру және жұмыссыздықты азайту 4.1.1 Экономикасаласында жұмыс орындарды қалпына келтіру және ашу Облыс әкіміне хабарлама Аудан және Орал қаласы әкімдері, облыстық экономика басқармасы, өнеркәсіп және отын энергетикалық кешеннің департаменті, ауыл шаруашылық департаменті Әр айдын 1-не Көзделмеген Жұмыс берушілердің қаражаттары, инвестициялар 4.1.2 Жұмыстың белсенді түрлерімен қамтылған жұмыссыздардың меншікті салмағын арттыру Облыс әкіміне хабарлама Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы, Орал қаласы және аудан әкімдері Әр айдың 1-не 4.1.3 Жұмыссыздар және бос орындар жөніндегі біркелкі ақпараттық дерекетер базасын дер кезеңде және толықтай жаңартуды қамтамасыз ету Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау Министрлігіне, облыс әкіміне хабарлама Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы, Орал қаласы және аудан әкімдері Ай сайын әр айдың 1-не Республикалық бюджет 4.1.3.1 Халықтың облыста бос орындары туралы хабарлығын арттыру Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау Министрлігіне, облыс әкіміне хабарлама Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы, Орал қаласы және аудан әкімдері Ай сайын әр айдын 1-не Республикалық бюджет 4.1.4 Жұмыспен қамту органдарда ұзақ уақыт жұмыс жасамай тындардың монито рингін енгізу және оларды жұмыспен қамтамасыз ету жөнінде шаралар қабылдау Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау Министрлігіне, облыс әкіміне хабарлама Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы, Орал қаласы және аудан әкімдері Әр айдын 1-не 4.1.5 Жұмыссыздарға жұмыс іздеу және еңбек құқығы бойынша кеңестік қызмет алу мүмкіндігін қамтама сыз ету Хабарлама Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы 2003ж. наурыз Штаттық бірлік шегінде Жергілікті бюджет 4.1.5.1 Орал қалалық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы жанынан жұмыссыздарды психологиялық және кәсіптік оңалту Орталығын ашу Хабарлама Орал қаласы әкімі 2003ж. наурыз Штаттық бірлік шегінде Жергілікті бюджет 4.1.5.2 Еңбек құқығы бойынша мамандарды әзірлеу Орал қаласы және аудан әкімдігінің қаулысы Орал қаласы және аудан әкімдері 2003ж. наурыз Штаттық бірлік шегінде Жергілікті бюджет 4.1.5.3 Қарашығанақ мұнайгазконденсат кен орнында қазақстандық жұмысшылардың күтілетін босауына байланысты Ақсай қаласында жұмыс іздеу Клубын ашу Орал қаласы және Бөрлі аудан әкімдігінің қаулысы Бөрлі ауданның әкімі 2003ж. наурыз Штаттық бірлік шегінде Жергілікті бюджет 4.1.6 Бос орын жәрменкелерді жүйелі жүргізуді қамтамаыз ету Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау Министрлігіне, облыс әкіміне хабарлама Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы, аудандық қалалық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау бөлімдері Тоқсан сайын 2004- 600,0мың т. 2005- 600,0мың т. 4.2. Жұмыссыздарды әлеуметтік қорғау 4.2.1 Жұмыссыздарды әлеуметтік қорғаудың негізгі белсенді түрінің бірі ретінде қоғамдық жұмыстың көлемін көбейту Облыстық мәслихат шешімі Орал қаласы және аудан әкімдері, облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы Әр айдың 1-не 2003- 65,0млн.т. 2004-75,5 млн.т. 2005-72,1млн.т. Жергілікті бюджет 4.2.2 Жұмыс берушілер есебінен, сондай -ақ аралас қаржыландыру түрі бойынша нысаналы топтағы жұмыссыздарды қоғамдық жұмысқа қатысуын көбейту Орал қаласы және аудан әкімдіктердің қаулысы Орал қаласы және аудан әкімдері, жұмыс берушілер Әр айдың 1-не 2003- 10,0млн.т. 2004- 12,0млн.т. 2005- 13,0млн.т. Жұмыс берушілер қаражаты 4.2.3 Қоғамдық жұмысты ұйымдастыру және қаржыландыру туралы жыл сайын шешім қабылдау, әр аймаққа осы бөлімнің әлеуметтік маңызды басылымдылықтарын анықтау Аудандық және Орал қала әкімдерінің шешімі Орал қаласы және аудан әкімдері Жыл сайын Қаңтар 4.2.4 Қоғамдық жұмысқа кедейлердің қатысу мониторингін жүргізу Облыс әкімі аппаратына хабарлама Орал қаласы және аудан әкімдері, облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы әр айдың 1-не 4.2.5 Әлеуметтік маңызды бағдарламалар мен іс- шараларды жүзеге асыруда қоғамдық жұмыстардың экономикалық тиімділігін және ролін арттыру Облыс әкімі аппаратына хабарлама Орал қаласы және аудан әкімдері, облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы Тоқсан сайын 1-не 4.2.6 Қоғамдық жұмысқа қатынасушылардың бөлігін тұрақты жұмысқа ауысу үшін күш салу, бұл нысаналы топтағы тұлғаларды әлеуметтік қорғауға мүмкіндік тұғызады Облыс әкімі аппаратына хабарлама Аудандық және Орал қаласы әкімдермен жұмыс берушілер бірлесіп. Тоқсан сайын 1-не 4.3. Жұмыссыздарды кәсіби оқыту 4.3.1 Облыстың еңбек рыногының қажаттілігіне сәйкес жұмыссыздарды кәсіби оқытуын ұйымдастыру Облыс әкімдігіне хабарлама Орал қаласы және аудан әкімдері, облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау, экономика, білім басқармалары 2002 желтоқсан 2003 желтоқсан 2004 желтоқсан 2003-40,0 млн.т. 2004- 50,0млн.т. 2005- 58,0млн.т. Жергілікті бюджет 4.3.1.1 Облыс кәсіпорындарында кадрлар қажеттілігі туралы талдау жүргізу Облыс әкімдігіне хабарлама Орал қаласы және аудан әкімдері, облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау, экономика, білім басқармалары, өнеркәсіп және отын энергетикалық кешеннің, ауыл шаруашылық департаменттері 4.3.1.2 Облыстың еңбек рыногында сұранысы бар мамандықтар туралы мемлекеттік бастауыш және орта кәсіби білім беру мекемелерді ақпарлау Облыс әкімдігіне хабарлама Орал қаласы және аудан әкімдері, облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау, экономика, білім басқармалары 4.3.2 Мемлекеттік бастауыш және орта білім беру мекемелердің материалдық техникалық базасын сақтау мен дамыту, жергілікті еңбек рыногында сұранысы бар мамандыққа жұмыссыздарды оқыту үшін олардың әлеуетін барынша пайдалану, әсіресе ауылдық КМ Облыс әкім аппаратына хабарлама Облыстық білім басқармасы, Орал қаласы және аудан әкімдері Жыл сайын 1 қаңтарға және 1 шілдеге 4.3.3 Шағын бизнесті, халық кәсіпті және қолөнерді, өз бетінше жұмыспен айналалысуды дамытуға бағытталған КТМ және лицейлердің негізінде жұмыссыздарды оқытуын ұйымдастыру Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау,білім басқармалары Жыл сайын 1 қаңтарға және 1 шілдеге 4.3.4 Салалық технологиялар және мұнай мен газ Орал колледж негізінде кадрларды даярлау мен біліктігін көтеру жөніндегі аймақтық орталығын ашу Облыс әкімінің шешімі Облыстық білім басқармасы 2003ж. қаңтар Көзделген қаражат шегінде Жергілікті бюджет 5 Басымдылық. Денсаулық сақтау және білім беру сектордағы мемлекеттік қызметке кедейлердің қол жетерлігін арттыру 5.1. Денсаулық сақтау қызметіне халықтың қол жетерлігін жақсарту жөніндегі шаралар 5.1.1 Халыққа заңнамамен кепілді тегін медициналық көмек мөлшерін орындауды қамтамасыз ету Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық денсаулық сақтау басқармасы ІІ,ІV тоқсан жыл сайын 2003-3417,0 млн.т. 2004-3550,0млн.т. 2005- 3700,0млн.т. Жергілікті бюджет 5.1.2 Туберкулез ауруханалардың құрылысы Бөрлі ауданында (Ақсай қаласы) -50 орынға, Сырым (Жымпиты) - 25 орынға, Казталов (Казталов) - 50 орынға, Зеленов (Дарьинск) - 25 орынға, Ақжайық (Чапай) - 50 орынға. Облыс әкімдігіне, Қазақстан Республикасының денсаулық сақтау Министрлігіне Хабарлама Облыстық денсаулық сақтау басқармасы 2003-2005ж ІV-тоқсан Жыл сайын 2003- 818,42млн.т. 2004-480,6млн.т. 2005-74,4 млн.т. Республикалық бюджет 5.1.3 Туберкулез ауруханалардың құрылысы Тасқала ауданында (Каменка ауылы) - 25 орынға, Бөкей орда (Сайхын) - 25 орынға және Қаратөбе ауданның (Қоскөл) 15 орынға учаскелік аурухананың құрылысы. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық денсаулық сақтау басқармасы 2003- 2005ж ІV-тоқсан Жыл сайын Бюджетке көзделген қаражат шегінде Жергілікті бюджет 5.1.4 Туберкулез және басқа да әлеуметтік маңызды аурулар мен күрес жөніндегі шараларды орындауды қамтамасыз ету. Облыс әкімдігіне хабарлама Орал қаласы және аудан әкімдері, облыстық денсаулық сақтау басқармасы IV-тоқсан Жыл сайын 2003-440,0млн.т. 2004-448,0млн.т. 2005-455,0млн.т. Жергілікті бюджет 5.1.5 Нәрестелік және аналар өлімін төмендету жөнінде шаралар қабылдау, анамен баланың денсаулығын күшейту жағдайларын жасау Облыс әкімдігіне хабарлама Орал қаласы және аудан әкімдері, облыстық денсаулық сақтау басқармасы ІІ,IV тоқсан Жыл сайын 2003-340,0млн.т. 2004-326,0млн.т. 2005-342,0млн.т. 5.1.5.1 Отбасын құру мәселесі бойынша халықтың ақпараттығын арттыру Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық денсаулық сақтау басқармасы IV тоқсан жыл сайын Жергілікті бюджет 5.1.5.2 Қыздардың репродуктивтік жүйесін айқындау және емдеу Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық денсаулық сақтау басқармасы IV тоқсан жыл сайын Жергілікті бюджет 5.1.6 Экологиялық жайсыз аудандарда Жәнібек ауданның Т.Жароков ауылында, Жаңақала ауылының Жаңақазан ауылында ауылдық участелік ауруханаларды және Қызылоба ауылында дәрігерлік амбулаториясын қалпына келтіру. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық денсаулық сақтау басқармасы, Жаңақала және Жәнібек аудандарының әкімдері IV тоқсан жыл сайын Бюджетте көзделген қаражат шегінде Жергілікті бюджет 5.1.7 Ауылда жылжымалы медициналық көмек көрсету, үй ішінде қарау жүйесін дамыту Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық денсаулық сақтау басқармасы ІІІ,IV тоқсан жыл сайын 2003-6,4млн.т. 2004-6,72млн.т. 2005-7,04млн.т. Жергілікті бюджет 5.1.8 Ауру түрі бойынша жеке санаттағы халықты дәрі-дәрмек көмегімен қамтамасыз ету Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық денсау лық сақтау басқармасы IV тоқсан жыл сайын 2003-40,0млн.т. 2004-42,0млн.т. 2005-45,0млн.т. Жергілікті бюджет 5.1.9 Мемлекеттік тапсырысты орындайтын БАҚ мен салауатты өмір салтын насихаттау жұмысын қамтамасыз ету Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық денсаулық сақтау басқармасы IV тоқсан жыл сайын 2003-6,6млн.т. 2004-6,8млн.т. 2005-7,0млн.т. Жергілікті бюджет 5.1.10 Салауатты өмір салтын насихаттау мақсатында оқушыларды спортпен қамту Облыс әкімдігіне хабарлама Аудандық және қалалық әкімдіктері, облыстық денсаулық сақтау басқармасы, туризм және спорт басқармасы 2003ж ІІ тоқсан IV тоқсан жыл сайын Жергілікті бюджет 5.1.11 Халыққа қызмет көрсететін дәріхана ұйымдардың желісін көбейту, әсіресе ауылдық жерде Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық денсаулық сақтау басқармасы IV тоқсан жыл сайын 2003-15бірлік 2004-15бірлік 2005-20бірлік 5.1.12 Облыстық нашақорларды медициналық әлеуметтік оңалту Орталығын ұйымдастыру (30 орын) Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық денсаулық сақтау, қаржы басқармалары 2003ж 1 жарты жылдығы Бюджетте көзделген қаражат шегінде Жергілікті бюджет 5.1.13 Арнаулы емдеу орындардың жанынан 50 орынға емдеу корпусының құрылысы. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық денсаулық сақтау,қаржы басқармалары, 2003ж 2 жарты жылдығы 50млн. т. Жергілікті бюджет 5.2. Білім беру қызметіне халықтың қол жетерлігін арттыру жөніндегі шаралар 5.2.1 Барлық түрдегі интернаттық мекемелерді, жалпы білім беретін мектептер санын ҚР Үкіметімен бекітілген кепілді мемлекеттік норматив желісіне дейін жеткізу. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық білім басқармасы IV тоқсан жыл сайын 2003- 4634,3млн.т. 2004- 4994,8млн.т. 2005- 5259,5млн.т. Жергілікті бюджет 5.2.2 Мектеп жанындағы интернаттардың, кешкі мектептердің, оқу-кеңестік пунктілер желісін қайта қалыптастыру Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық білім басқармасы, аудандық әкімдері IV тоқсан жыл сайын 2003-15,4млн.т. 2004-22млн.т. 2005-25млн.т. Жергілікті бюджет 5.2.3 "Всеобуч"қорларына бюджеттік қаражаттарды дер кезенде және толық аударуды қамтамасыз ету, қаражаттар шығынын бақылауды күшейту және тиімділігін арттыру. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық білім басқармасы IV тоқсан жыл сайын 2003-64,6млн.т. 2004-74,1млн.т. 2005-78,1млн.т. Жергілікті бюджет 5.2.4 Оқымайтын мектеп жастағы балалардың дұрыс есебін жүргізу тетігін жетілдіру. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық білім басқармасы, аудандық және қалалық әкімдіктері IV тоқсан жыл сайын 5.2.5 Мектептері жоқ елді мекендердегі балаларды мектепке жеткізуді ұйымдастыру. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық білім басқармасы, аудандық әкімдері Жыл сайын 2003-1,0млн.т. 2004-1,0млн.т. 2005-1,0млн.т. Жергілікті бюджет 5.2.6 Мемлекеттік жалпы білім беру және кәсіби мектептерде (лицейлерде) тұрмыстары аз қамтылған отбастарының оқушыларына ыссы тамақтандыруды ұйымдастыру Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық білім басқармасы, аудандық әкімдері І,IV тоқсан жыл сайын 2003-126,4млн.т. 2004-160,0млн.т. 2005-180,0млн.т. Жергілікті бюджет 5.2.7 Тұрмыстары аз қамтылған отбастарының балаларына жазғы демалыс ұйымдастыру Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық білім басқармасы, аудандық және Орал қаласы әкімдері IІ,ІІІ тоқсан жыл сайын 2004-45,0млн.т. 2005-50,0млн.т. Жергілікті бюджет 5.2.8 Ауыл шаруашылық өндірісі үшін орта кәсіби білімді мамандарды даярлау бойынша және мемлекеттік кәсіби мектептердің желін кеңейту бойынша шаралар қабылдау. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық білім басқармасы ІІІ,IV тоқсан жыл сайын 2003-429,2мың т. 2004-550,0мың т. 2005-600,0мың т. Жергілікті бюджет 5.2.9 Қаратөбе және Бөкей орда аудандарында 100 оқушыға кәсіби мектеп- терді ашу. Облыс әкімдігінің қаулысы Облыстық білім басқармасы 2003ж. IVтоқсан 2004 ж. IV тоқсан 2003-12,6млн.т. 2004-20,0млн.т. Жергілікті бюджет 5.2.10 Тұрмыстары аз қамтылған отбастарының балаларына облыстық орталығында мектеп интернатын ұйымдастыру Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық білім, ішкі істер басқармалары, Орал қала әкімдігі 2003ж. ІІ тоқсан 21,7млн.т. Жергілікті бюджет 5.2.11 Сырым ауданның Өленті ауылында 444 оқушыға мектеп салу. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық білім басқармасы 2004ж. 2004-297,9млн.т. Республикалық бюджет 5.2.12 Бірінші сыныптағы оқушыларды мектеп формасымен қамтуды жалғастыру. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық білім басқармасы Жыл сайын 18,0млн.т. Жергілікті бюджет 6 Басымдылық. Халықтың әлеуметтік осал жіктеріне мемлекеттік әлеуметтік көмек жүйесін жетілдіру 6.1 Әлеуметтік карта негізінде атаулы әлеуметтік көмек алушылардың біртұтас деректер базасын қалыптастыру. Есеп Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы, аудандық және Орал қаласы әкімдіктері 2003жІтоқсан 6.2 Халықтың тұрмысы төмен бөлігіне атаулы әлеуметтік көмек тағайындауды және төлемді қамтамасыз ету. Есеп Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы Ай сайын 2003-569,1млн.т. 2004-642,4млн.т 2005-654,2млн.т. Жергілікті бюджет 6.3 Нормативтік-құқықтық актілерге сәйкес тұрғын үй жәрдемақының төлемін жалғастыру. Есеп Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы, аудандық және Орал қаласы әкімдіктері Тоқсан сайын 2003-170,4млн.т. 2004-212,1млн.т 2005-248,1млн.т. Жергілікті бюджет 6.4 Жалғыз басты егде адамдарға әлеуметтік үйлерін ашу мүмкіндігін іздеу. Әкімдер шешімдері Аудандық және Орал қаласы әкімдіктері Жыл сайын 6.5 Тұрмыстары аз қамтылғандарға барлық меншік түріндегі кәсіпорындармен қайырымдылық негізіндегі (шаштараздар, моншалар,кедейлерге арналған дүкендер, қала мен ауылдық жерде қоғамдық көлік) тұрмыстық қызметтерін арттыру бойынша шаралар қабылдау. Ауылдық және Орал қала әкімдер шешімдері, облыс әкімдігіне хабарлама Аудандық және Орал қаласы әкімдіктері Тоқсан сайын Кедейшілікті азайту жөніндегі 2003-2005жылдарға арналған аймақтық Бағдарламаға сәйкес 6.5.1 Көкөніс және картоп дайындайтын мезгілде шалғайдағы аудандардың кедей отбастарына төмендетілген бағамен сататын пункттерін ашу. Ауылдық және Орал қала әкімдер шешімдері, облыс әкімдігіне хабарлама Аудандық және Орал қаласы әкімдіктері, қожалық шаруашылық Ассоциациялар Жыл сайын ІІІ тоқсан 6.6 Тұрақты тұратын жерлері жоқ тұлғаларға арналған әлеуметтік бейімдеу Орталығында орналасқан тұлғалардың әлеуметтік оңалту бойынша шаралар. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық ішкі істер басқармасы, Орал қаласының әкімі, облыстық қаржы басқармасы 2003ж. желтоқсан Жергілікті бюджет 6.7 Бас бостандығын айыру орындарынан босатылып келген тұлғалардың уақытша оңалту және бейімдеу орталығын ашу. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық ішкі істер басқармасы, Орал қаласының әкімі, облыстық қаржы басқармасы 2005ж. желтоқсан Облыстық бюджет 6.8 Кедей отбастарының балаларына облыстағы жоғары оқу орындарында, колледждерде және кәсіби мектептерде оқыту үшін облыстық бюджеттен гранттар қарастыру. Облыстық мәслихат сессиясының шешімі, облыс әкімдігінің қаулысы, хабарлама Облыстық білім басқармасы Жыл сайын ІV тоқсан Жергілікті бюджет 6.9 Жеке сектордың және қоғамдық ұйымдардың қайырымдылық көмек көрсету тиімділігін және атаулығын қамтамасыз ету. Облыс әкімдігіне хабарлама Ауылдық округтердің, аудандардың әкімдері Үнемі 7. Басымдылық. Халықтың кедейшілік деігейін азайтуда қоғамдық институттардың қызметін арттыру жөніндегі шаралар 7.1. Кедейшілік деігейін азайтуда мемлекеттік органдар қызметін жетілдіру бойынша шаралар 7.1.1 Облыста кедейлер арасында масылдықты жою және кедейшілікті азайту жөнінде насихаттау бойынша ақпараттық кампанияны жүргізуді қамтамасыз ету. Еңбек және халықты жұмыспен қамту Министрлігіне, облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық ақпарат және қоғамдық келісім, еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармалары 1тоқсан, IV тоқсан Жыл сайын 7.1.2 Кедейшілікті азайту мәселесі жөніндегі кеңестік мәжіліс комиссия жұмысына қоғамдық ұйымдарды үнемі тарту. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы, Орал қаласы әкімдері Жыл сайын 7.1.3 Нысаналы топтағы кедейлердің санын азайту бойынша шаралар әзірлеу. Облыс әкімдігіне хабарлама Аудандық және Орал қаласы әкімдері Үнемі 7.1.4 Алғашқы медициналық көмек көрсетуге, жалпы білім беру қызмет және АӘК көрсетуге бөлінген бюджеттік қаражаттарды мақсатты пайдаланудың бақылауын күшейту. Облыс әкімдігіне хабарлама Аудандық және Орал қаласы әкімдері, облыстық қаржы басқармасы Үнемі 7.1.5 Мемлекет, үкіметтен тыс ұйымдар және жеке құрылымдар тарапынан халық арасындағы ең кедей адамдарға көрсетіп отырған әлеуметтік көмек туралы белсенді ақпарат насихаттау жұмыстарын жүргізу. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық ақпарат және қоғамдық келісім, еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармалары Тоқсан сайын 1-не 7.1.6 Тұтынушыларға тұрғын үй коммуналдық қызметке тарифтердің ашықтығын, негіздеуін, әділеттігінің бақылауды қамтамасыз ету. Облыс әкімдігіне хабарлама Табиғи монополияларды реттеу жөніндегі департаменті Тоқсан сайын 1-не 7.1.7 Элеуметтік жұмыс орындарына нысаналы топтағы кедейлерді жұмысқа ораналастыру бойынша Қостанай облысының жұмыс тәжірибесін зерттеу. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы, кәсіпкерлер Ассоциациясы Үнемі Көзделген қаражат шегінде Жергілікті бюджет 7.2. Кедейшілік деңгейін азайтуда үкіметтік емес ұйымдардың және кәсіподақтардың қызметін жетілдіру бойынша шаралар. 7.2.1 Бұқаралық ақпарат құралдары арқылы нарық экономика жағдайында кәсіподақтардың ролі мен орны, олардың кедейшілікті жою жұмысында ролі мен орны туралы кең пікірталастарды әзірлеу және өткізуді қамтамасыз ету. Хабарлама Облыстық ақпарат және қоғамдық келісім басқармасы, облыстық кәсіподақ кеңесі 2003ж.1 тоқсан 7.2.2 Елімізде еңбек қарым қатынас мәселелерін дамыту бағытында атқарушы, заң органдары, жұмыс берушілер және кәсіподақ өкілдерінің қатысуымен дөңгелек үстөл өткізуді тәжірибеге енгізу. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық ақпарат және қоғамдық келісім, еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармалары, кәсіпкерлер Ассоциациясы Жыл сайын 1қаңтарға 7.2.3 Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 17 шілдедегі "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы" Заңына сәйкес аймақ әкімдер құратын учаскелік комиссиялардың жұмысына үкіметті кемес ұйымдардың өкілдерін қатысуды қамтамасыз ету. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы, аудандық және Орал қаласы әкімдері Жыл сайын 1 қаңтарға 7.2.4 Қазақстан Республикасының "Мемлекеттік атаулы әлеуметтік көмек туралы" Заңын орындауда бақылауды күшейту, кедейшілікті жеңу ретінде үш жақты әлеуметтік серіктестік комиссияларын пайдалану. Облыс әкімдігіне хабарлама Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы, аудандық және Орал қаласы әкімдері Жыл сайын IV тоқсан 7.2.5 Шағын несиелендіру саласындағы үкіметтік емес ұйымдар қызметінің оң тәжірибесін тарату. Хабарлама Кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департаменті Үнемі 7.3. Кедейшілік деңгейін азайтуда жеке сектордың қызметін жетілдіру бойынша шаралар 7.3.1 Әлеуметтік жауапкершілікті нақты бөлу мақсатында жергілікті үкімет органдар мен ірі инвесторлар арасында шарт жасау барысында қоғамдық тыңдаулар жүргізу Хабарлама Сыртқы экономикалық байланыс бөлімі өнеркәсіп және отын энергетикалық кешеннің департаменті V тоқсан жыл сайын 7.3.2 Қайырымдылық шаралар ретінде көлік, өнеркәсіп, байланыс және құрылыс ірі кәсіпорындарды, кәсіпкерлікті тартумен тұрмыстары аз қамтылған отбастарына әлеуметтік көмек жүйесін дамыту. Хабарлама Аудандық және Орал қаласы әкімдері ІV тоқсан жыл сайын 7.3.3 Жұмыс берушілерді ынталандыру мақсатында халыққа соның ішінде әлеуметтік осал санаттарына жұмыс орындарын ашу мүмкіндігін талдауын жүргізу және облыстық мәслихатқа ұсыныс беру. Ұсыныс Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау, экономика басқармалары, кәсіпкерлікті қолдау және дамыту департаменті ІV тоқсан жыл сайын 7.3.4 Жұмыс беруші ассоциациялары жұмыссыздарды даярлау және қайта даярлау курстарын ұйымдастырғанда кәсіпорындарға керекті мамандардың қажеттілігін анықтауында қатынасың кеңейту. Хабарлама Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы, аудандық және Орал қаласы әкімдері Үнемі 7.4. Шешім қабылдау процесіне кедей халықты тарту бойынша шаралар 7.4.1 Жергілікті маңыздағы мәселелерді шешу мен талқылауда кедейлердің қатысуын ұйымдастыру Облыс әкімдігіне хабарлама Аудандық пен ауылдық округ және Орал қала әкімдері Жыл сайын 7.4.2 Әлеуметтік Бағдарламаларды орындау барысы туралы ақпарлайтын азаматтардың жиындарын жүйелі өткізуді қамтамасыз ету. Хабарлама Облыстық еңбек, жұмыспен қамту және халықты әлеуметтік қорғау басқармасы, аудандық және Орал қаласы әкімдері Жыл сайын 7.4.3 Әйелдер, ардагерлер кеңестердің, мүгедек қоғамдардың және басқа да қоғамдық ұйымдардың қатысуымен өз бетінше жұмыспен айналасуды дамыту, масылдықты жою бойынша, кедей отбастарын қоғамдық өмірге белсенді қатысуға тарту жұмыстарды жетілдіру. Хабарлама Аудандық және Орал қаласы әкімдері Үнемі