«Мемлекет басшысының 2012 жылғы 14 желтоқсандағы «Қазақстан-2050» стратегиясы: қалыптасқан мемлекеттің жаңа саяси бағыты» атты Қазақстан халқына Жолдауын іске асыру жөніндегі шаралар туралы» Қазақстан Республикасы Президентінің 2012 жылғы 18 желтоқсандағы № 449 Жарлығына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

2) Жауапты орталық және жергілікті атқарушы органдар, ұлттық холдингтер, компаниялар мен ұйымдар (келісім бойынша) «Салалық бағдарламаларды әзірлеу, іске асыру, мониторингілеу, бағалау және бақылау ережесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 18 наурыздағы № 218 қаулысымен бекітілген Салалық бағдарламаларды әзірлеу, іске асыру, мониторингілеу, бағалау және бақылау ережесіне сәйкес Бағдарламаның іске асырылу барысы туралы ақпарат берсін.

2) «Қазақстан Республикасында агроөнеркәсіптік кешенді дамыту жөніндегі 2010 – 2014 жылдарға арналған бағдарламаны бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 12 қазандағы № 1052 қаулысына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2011 жылғы 1 шілдедегі № 749 қаулысы;

3) «Қазақстан Республикасында агроөнеркәсіптік кешенді дамыту жөніндегі 2010 – 2014 жылдарға арналған бағдарламаны бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2010 жылғы 12 қазандағы № 1052 қаулысына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2012 жылғы 11 маусымдағы № 776 қаулысы.

4. Осы қаулы қол қойылған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі.
Қазақстан Республикасының
Премьер-Министрі                                 С. Ахметов
Қазақстан Республикасы
Үкіметінің
2013 жылғы 18 ақпандағы
№ 151 қаулысымен
бекітілген
Қазақстан Республикасында агроөнеркәсіптік кешенді дамыту жөніндегі 2013 – 2020 жылдарға арналған «Агробизнес-2020» бағдарламасы

Ата­уы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен­ді да­мы­ту жө­нін­де­гі 2013 – 2020 жыл­дар­ға ар­нал­ған «Аг­ро­биз­нес-2020» бағ­дар­ла­ма­сы
Әзір­леу үшін негіз­де­ме
Мем­ле­кет бас­шы­сы­ның 2012 жы­л­ғы 14 жел­тоқ­сан­да­ғы «Қа­зақ­стан-2050» стра­те­ги­я­сы: қа­лып­тас­қан мем­ле­кет­тің жа­ңа са­я­си ба­ғы­ты» ат­ты Қа­зақ­стан хал­қы­на Жол­да­уы
Жа­у­ап­ты орын­да­у­шы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стр­лі­гі (бұ­дан әрі – ҚР АШМ) об­лы­стар­дың, Аста­на және Ал­ма­ты қа­ла­ла­ры­ның әкім­дік­те­рі
Мақ­са­ты
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы (бұ­дан әрі – ҚР) аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­ше­ні (бұ­дан әрі – АӨК) субъ­ек­ті­ле­рі­нің бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті­лі­гін арт­ты­ру үшін жағ­дай­лар жа­сау
Мін­дет­те­рі
1. АӨК субъ­ек­ті­ле­рін қар­жы­лық са­уық­ты­ру.
2. АӨК субъ­ек­ті­ле­рі үшін та­у­ар­лар­дың, жұ­мыстар­дың және көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­тер­дің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру:
1) өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы та­у­ар­лар­дың, жұ­мыстар­дың және көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­тер­дің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру;
2) астық сақ­тау жө­нін­де­гі қыз­мет­тер­дің фи­зи­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру;
3) АШТӨ үшін су­дың эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру;
4) мал ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы және та­у­ар­лы ба­лық өсі­ру­де­гі та­у­ар­лар­дың, жұ­мыстар­дың және көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­тер­дің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру;
5) ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ши­кі­за­тын те­рең қай­та өң­деу өні­мі­нің өн­ді­рі­сі үшін та­у­ар­лар­дың, жұ­мыстар­дың және көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­тер­дің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру;
6) қар­жы­лық қыз­мет­тер­дің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру;
7) ба­сым ин­ве­сти­ци­я­лық жо­ба­лар­ды іс­ке асы­ру шең­бе­рін­де та­у­ар­лар­ға, жұ­мыстар мен көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­тер­ге қол­же­тім­ді­лік­ті арт­ты­ру;
8) бі­лім бе­ру қыз­мет­те­рі­нің, аг­рар­лық ғы­лым нәти­же­ле­рі­нің және кон­суль­та­ци­я­лық қыз­мет­тер­дің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру.
3. АӨК субъ­ек­ті­ле­рін қам­та­ма­сыз ету­дің мем­ле­кет­тік жүй­е­ле­рін да­мы­ту:
1) фи­то­са­ни­та­ри­я­лық қа­уіп­сіз­дік жүй­е­сін да­мы­ту;
2) ве­те­ри­на­ри­я­лық қа­уіп­сіз­дік жүй­е­сін да­мы­ту.
4. АӨК-ні мем­ле­кет­тік рет­теу жүй­е­ле­рі­нің ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру:
1) ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы­на аг­ро­хи­ми­я­лық қыз­мет көр­се­ту ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру;
2) АӨК субъ­ек­ті­ле­рін ақ­па­рат­тық қам­та­ма­сыз ету жүй­е­ле­рін да­мы­ту;
3) ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы да­қыл­да­ры­ның мем­ле­кет­тік сорт­тық сы­нау ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру;
4) АӨК субъ­ек­ті­ле­рі үшін мем­ле­кет­тік қыз­мет­тер көр­се­ту жүй­е­сін да­мы­ту;
4-1) су­ар­ма­лы жер­лер­дің ме­ли­о­ра­тив­тік жағ­дай­ын мо­ни­то­ринг­теу мен ба­ға­ла­удың ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру;
5) ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы тех­ни­ка­лық рет­теу жүй­е­сін да­мы­ту;
6) АӨК-де­гі мем­ле­кет­тік ба­қы­лау және қа­да­ға­лау жүй­е­сі­нің ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру;
7) ор­га­ни­ка­лық ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рі­нің өн­ді­рі­сі мен ай­на­лы­мын да­мы­ту үшін жағ­дай­лар жа­сау;
8) ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ко­опе­ра­ци­я­сын да­мы­ту;
9) аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен са­ла­сын­да­ғы ха­лы­қа­ра­лық ын­ты­мақ­та­стық­ты да­мы­ту.
Іс­ке асы­ру мер­зім­де­рі
2013 – 2020 жыл­дар
Ны­са­на­лы ин­ди­ка­тор­лар
1) АӨК субъ­ек­ті­ле­рін суб­си­ди­я­лау есе­бі­нен ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғын мем­ле­кет­тік қол­дау кө­ле­мін 2020 жы­лы 4,5 есе ұл­ғай­ту;
2) АӨК субъ­ек­ті­ле­рі­нің бо­ры­штық жүк­те­ме­сін қары­здар­ды қай­та қар­жы­лан­ды­ру және қай­та құ­ры­лым­дау есе­бі­нен жал­пы со­ма­сы 500 млрд. тең­ге­ге ке­мін­де 9 жы­л­ға ұзар­ту;
3) кре­дит­тер мен ли­зинг­тің қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру жө­нін­де­гі ша­ра­лар есе­бі­нен АӨК-ге тар­ты­л­ған мем­ле­кет­тік емес кре­дит қа­ра­жа­ты­ның кө­ле­мі 2013 – 2020 жыл­да­ры 2 трлн. тең­ге­ге дей­ін;
4) ка­ран­т­ин­дік және аса қа­уіп­ті зи­ян­ды ор­га­низмдер та­ра­луы­ның қа­уіп­ті­лік ко­эф­фи­ци­ен­ті 2020 жы­лы 0,88;
5) мо­ни­то­ринг­тік зерт­ха­на­лық зерт­те­улер­ге ұшы­рай­тын та­мақ өнім­де­рі­нің үле­сі 2020 жы­лы 0,4 %;
6) элек­трон­дық фор­мат­қа кө­ші­рі­л­ген мем­ле­кет­тік қыз­мет­тер үле­сі 2015 жы­лы 62 %.
«Қар­жы­лан­ды­ру көз­де­рі мен кө­лем­де­рі»:
«Бағ­дар­ла­ма­ны 2013 – 2020 жыл­да­ры іс­ке асы­ру­ға рес­пуб­ли­ка­лық және жер­гі­лік­ті бюд­жет­тер­де көз­дел­ген жал­пы шы­ғы­стар бар­лы­ғы 3 393,2 млрд. тең­ге­ні құ­рай­ды, оның ішін­де:
2013 жы­лы – 339,7 млрд. тең­ге
2014 жы­лы – 466,0 млрд. тең­ге*
2015 жы­лы – 543,2 млрд. тең­ге*
2016 жы­лы – 356,7 млрд. тең­ге
2017 жы­лы – 396,7 млрд. тең­ге
2018 жы­лы – 417,3 млрд. тең­ге
2019 жы­лы – 421,4 млрд. тең­ге
2020 жы­лы – 452,2 млрд. тең­ге
* – со­ма­лар ти­іс­ті қар­жы жы­лы­на ар­нал­ған мем­ле­кет­тік бюд­жет­ке сәй­кес нақ­ты­ла­на­тын бо­ла­ды

ҚР тәуелсіздігі кезеңінде елдің АӨК-де айтарлықтай нәтижелерге қол жеткізілді: нарықтық қатынастар негізінде өндірістің тұрақты өсуі байқалады, еңбек өнімділігі мен өндіргіштігі артуда, саланың негізгі қорларын жаңарту және инфрақұрылымын қалпына келтіру жүргізілуде, негізгі тамақ өнімдері бойынша өзін-өзі қамтамасыз етуге қол жеткізілді, дәнді, майлы дақылдар, балық аулау өнімдері экспортының айтарлықтай өсуіне қол жеткізілді.
2011 жылы елдің жалпы ішкі өнімінің (бұдан әрі – ЖІӨ) көлеміндегі ауыл шаруашылығы өнімінің үлесі 5,1 %-ды құрады, ауыл шаруашылығында жұмыс істейтіндердің еңбек өндіргіштігі 2005 жылдан бастап 2011 жылдар аралығындағы кезеңде жылына 9,3 % орташа жылдық өсу қарқынымен бір жұмыс істейтін адамға 304,2 мың теңгеден 498 мың теңгеге дейін өзгерді, ауылды жерлерде шамамен 7,48 млн. адам немесе Қазақстанның жалпы халқының 45%-ы тұрды.
Қазіргі уақытта әлемдік аграрлық экономика мен демографияның жаңа үрдістері қалыптасуда, өңірдегі ықпалдастыру процестері нақты дами бастады, жаһандық климаттық өзгерістер болуда. Қазақстан Кеден одағына (бұдан әрі – КО) кірді, таяу кезеңде Дүниежүзілік сауда ұйымына (бұдан әрі – ДСҰ) кіруі жоспарлануда. Алайда, саладағы еңбек өндіргіштігінің төмен деңгейі, пайдаланылатын технологиялардың жетілдірілмегендігі, өндірістің ұсақ тауарлы болуы ауыл шаруашылығы өндірісін қарқынды негізде жүргізуге, материалдық, еңбек және басқа ресурстарды неғұрлым толық пайдалануды қамтамасыз етуге, экологиялық талаптарды сақтауға мүмкіндік бермейді. Осы факторлар отандық аграрлық сектордың бәсекеге қабілеттілігін төмендетеді, бұл ДСҰ мен КО жағдайларында шетелдік өнім импортының басым болуына, жергілікті өндірушілерді өткізу нарықтарынан ығыстыруға әкелуі мүмкін.
Азық-түлік өнімдерін тұтынудың қарқынды өсуімен және тұтыну құрылымының неғұрлым сапалы өнімдер жағына қарай өзгеруімен ел халқының өсуі орын алуда. Елді азық-түлікпен қамтамасыз етудегі, халықты жұмыспен қамтуды арттырудағы және республиканы экономикалық дамытудағы ауыл шаруашылығының рөлін Мемлекет Басшысы бірнеше рет, оның ішінде ҚР Президенті Н.Ә. Назарбаевтың «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты векторы» атты 2012 жылғы 27 қаңтардағы Қазақстан халқына Жолдауында атап өтті.
Сыртқы және ішкі ортаның өзгерген жағдайларында Қазақстанның КО-ға кіруі мен ДСҰ-ға алдағы кіруіне, саланы мемлекеттік реттеу мен жаңғыртудың жаңа тетіктерін қолдану қажеттілігіне байланысты ҚР АӨК-ті дамытудың жаңа салалық бағдарламасы әзірленді.

ҚР АӨК жалпы өнімінің көлемі ауыл шаруашылығы өнімдерінің 2007 жылғы 1089,4 млрд. теңгеден 2011 жылғы 2286 млрд. теңгеге дейінгі және қайта өңдеу өнімдерінің 2007 жылғы 490,8 млрд. теңгеден 2011 жылғы 828 млрд. теңгеге дейінгі өсуімен орнықты үрдісті көрсетті. Соңғы 5 жылда ауыл шаруашылығы өнімдерінің жалпы көлемінің орташа өсу қарқыны 20 %-ды, қайта өңдеу өнімдері 12,2 %-ды құрады.
1-сурет. Ауыл шаруашылығының жалпы өнімдерін өндіру көлемі
Дерек көзі: ҚР Статистика агенттігі
2-сурет. Тамақ өнімдері өндірісінің көлемі
Дерек көзі: ҚР Статистика агенттігі
5 жылда шешуші қайта өңдеу өнімдері өндірісінің орташа жылдық жалпы көлемі 650 млрд.-тан астам теңгені құрады.
1-кесте. Қайта өңдеу өнімдерін өндіру, млрд. теңге
Көр­сет­кіш
2007
2008
2009
2010
2011
Та­мақ өнім­де­рін өн­ді­ру
490,8
623,5
629,8
695,2
828,0
Ет­ті қай­та өң­деу мен кон­сер­ві­леу және ет өнім­де­рін өн­ді­ру
50,2
59,7
69,7
77,6
102,8
Ба­лық­ты, ша­ян тә­р­із­ді­лер­ді және ұлу­лар­ды қай­та өң­деу және кон­сер­ві­леу
6,3
6,9
7,3
8,1
9,6
Же­мі­стер­ді және кө­кө­ні­стер­ді қай­та өң­деу мен кон­сер­ві­леу
68,2
60,8
69,6
68,3
87,6
Өсім­дік және жа­ну­ар­лар май­ла­ры мен тоң­май­ла­рын өн­ді­ру
43,6
60,4
42,9
85,6
72,3
Сүт өнім­де­рін өн­ді­ру
89,4
101,5
103,5
117,3
132,8
Ұн тар­ту өнер­к­ә­сі­бі­нің өнім­де­рін, крах­мал­дар мен крах­мал өнім­де­рін өн­ді­ру
79,3
133,2
128,0
119,6
168,2
Нан-то­қаш және ұн өнім­де­рін өн­ді­ру
89,8
110,8
115,3
120,1
133,6
Өзге де та­мақ өнім­де­рін өн­ді­ру
57,0
82,5
86,2
90,9
109,0
Жа­ну­ар­лар­ға ар­нал­ған дай­ын жем­шөп өн­ді­ру
6,9
7,6
7,4
7,8
12,1
Дерек көзі: ҚР Статистика агенттігі
ҚР ауыл шаруашылығы әлемдік азық-түлік нарықтарына ықпалдасты және сауда теңгерімін қалыптастыруға белсене қатысады.
Алайда, АӨК қайта өңдеу өнімдерінің көптеген түрлері бойынша Қазақстанның импортқа тәуелділігі қалыптасты, жеміс-көкөніс өнімдері, етті және сүтті қайта өңдеу өнімдері бойынша импортқа тәуелділік деңгейі жоғары.
2 -кесте. Қазақстанда 2009 – 2011 жылдары өнімдерді тұтынудағы импорттың үлесі, мың тонна
Өнім
Им­порт
Тұ­ты­ну
Тұ­ты­ну­да­ғы им­порт үле­сі %
2009 – 2011 жыл­дар­да ор­та­ша, мың тон­на
Же­мі­стер, жү­зім және олар­ды қай­та өң­деу өнім­де­рі
573,6
678,3
84,57 %
Ба­лық және ба­лық өнім­де­рі
67,2
88,7
75,72 %
Өсім­дік майы және құ­ра­мын­да майы бар өнім­дер
165,4
342,3
48,33 %
Ет және ет өнім­де­рі
209,2
1 122,2
18,64 %
Сүт және сүт өнім­де­рі
870,6
5 756,8
15,12 %
Күн­ба­ғыс тұқы­мы
28,7
316,4
9,06 %
Кө­кө­ні­стер, бау-бақ­ша да­қыл­да­ры және олар­ды қай­та өң­деу өнім­де­рі
193,2
3 169,0
6,10 %
Кар­топ және оны қай­та өң­деу өнім­де­рі
145,3
2 518,7
5,77 %
Астық­ты қай­та өң­деу өнім­де­рі
43,8
1 989,8
2,20 %
Жұ­мырт­қа және жұ­мырт­қа өнім­де­рі, млн. да­на
33,4
3 565,5
0,94 %
Астық
110,0
11 973,7
0,92 %
Дерек көзі: ҚР Қаржы министрлігінің Кедендік бақылау комитеті (өзара сауда-саттықты қоса алғанда); ҚР Статистика агенттігі; «АӨК экономикалық саясатты талдау орталығы» ЖШС
2011 жылы ауыл шаруашылығында 2 196,1 мың адам (жұмыспен қамтылғандардың жалпы санының 26 %-ы) жұмыс істеді, оның ішінде жалданғандар – 604,8 мың адам (секторда жұмыс істейтіндердің 27,5 %-ы), өзін-өзі жұмыспен қамтығандар – 1591,3 мың адам (секторда жұмыс істейтіндердің 72,5 %-ы).
ҚР-дағы егіс алаңдары 2011 жылы 21 083 мың гектарды құрады. Барлық егіс алаңдарының шамамен 65,7 %-на (13 848,9 мың гектар) бидай егілді. Дәнді дақылдарға 2011 жылы барлық егіс алаңдарынан 76,9 % (16 219,4 мың гектар) бөлінді. Мал басының саны 2012 жылдың басында 5,7 млн. бас ірі қара малды (бұдан әрі – ІҚМ), 18,1 млн. бас ұсақ малды (бұдан әрі – ҰМ), 1,6 млн бас жылқыны, 1,2 млн. бас шошқаны, 0,17 млн. бас түйені және 32,9 млн. бас құсты құрады.

Нарықтарды, оның ішінде Қазақстан үшін дәстүрлі Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығындағы (бұдан әрі – ТМД) экспорттық өнім өткізу нарықтарын игеру бойынша бірқатар мүмкіндіктер пайдаланылмауда.
Жүргізілген талдау нәтижесінде қазақстандық өндіріс өнімдерін өткізудің мынадай перспективалы нарықтары анықталды.
Бидай нарығында Орталық Азия (бұдан әрі – ОА), Еуропа одағында (бұдан әрі – ЕО) елдерінде, Ауғанстанда Қазақстан ОА елдері мен Ауғанстан халқының тез өсуін ескере отырып, 2020 жылы астық эквивалентінде (бидай, ұн, бидайды терең өңдеу өнімдері) 10 млн. тоннадан астам өнім өткізе алады. Шешуші міндеттердің бірі ұн экспорты бойынша көшбасшылық позицияны сақтап қалу болып табылады, ол импорттаушы елдердің ұн өндіру жөніндегі меншікті қуаттылықтарын дамытуға бағдарлануына байланысты қысқаруы мүмкін. Бидайды терең өңдеу өнімдерінің (крахмал, глютен, дән маңызы және басқалары) экспорты қазіргі уақытта іске қосылып жатқан ұнды терең өңдеу жобалары ойдағыдай болған жағдайда шикізат эквивалентінде 0,3 – 0,5 млн. тоннаны құрайды.
Ресей Федерациясы (бұдан әрі – РФ) шамамен 1 млн. тонна алманы экспорттайды, оның ішінде Қазақстан 2020 жылы 400 мың тоннаға дейінгі жеткізулерді қамтамасыз ете алады. Бұл ретте, Қазақстанның ішкі нарығы 2020 жылы шикізат эквивалентінде шамамен 600 мың тонна алма және 400 мың тонна алманы қайта өңдеу өнімдерін құрайды. Осы өнім түрі бойынша толығымен өз-өзін қамтамасыз ету және Қазақстанда өсірілген алмалардың РФ шығыс бөлігінде дәстүрлі өткізу нарықтарын қалпына келтіру мақсат болып табылады.
Көкөніс өнімдерінің, оның ішінде қызанақтардың ішкі нарығы 2020 жылы шамамен 3 млн. тоннаны құрайды, оның ішінде жергілікті өндірушілер ішкі сұраныстың 100 %-на дейін қамтамасыз ете алады. Көкөніс өнімдерінің экспорты 2020 жылы негізінен КО елдеріне 300 мың тоннаны құрауы мүмкін. Консервіленген көкөністердің ішкі өндірісі 2020 жылы болжамдар бойынша 85 мың тоннаға дейін өседі.
Ішкі нарықтағы жүгеріге деген сұраныс 2020 жылға қарай негізінен мал шаруашылығы тарапынан шамамен 1 млн. тоннаны құрайды және жергілікті өніммен қамтамасыз етілетін болады. Иран қазіргі уақытта жыл сайын 3 млн. тоннадан астам астық түріндегі жүгері импорттайды және осы өнімді өткізудің перспективалы әлеуетті нарығы болып табылады.
Рапстың ішкі нарығы 2020 жылы шамамен 500 мың тонна құрайды, ол жергілікті өніммен қамтамасыз етілетін болады. Сондай-ақ ЕО елдеріне экспорт көлемін 70 мың тоннаға дейін шамамен екі есеге арттыру әлеуеті бар.
Сояның ішкі нарығы 2020 жылы шамамен 350 мың тонна құрайды, ол жергілікті өніммен қамтамасыз етілетін болады.
РФ-та импорттық сиыр етінің әлеуетті нарығы жыл сайын 600 мың тоннадан кем емес құрайды, оған Қазақстан 2016 жылы шамамен 60 мың тонна салқындатылған ІҚМ етін жеткізе алады. Сондай-ақ сиыр етінің ішкі нарығы 2020 жылға қарай шамамен 500 мың тоннаны құрайды, қой еті – 200 мың тонна, жылқы еті – 120 мың тонна, ол отандық өніммен қамтамасыз етілетін болады.
Қой еті мен жылқы еті бойынша ішкі нарықты қамтамасыз етуге бағдар перспективалы, өйткені шектес елдердің ішкі нарықтарының ерекшелігіне байланысты осы өнім түрлерін үлкен көлемдерде экспорттау мүмкін болмайды.
Етті қайта өңдеу өнімдерінің ішкі нарығы болжамдар бойынша 2020 жылға қарай шамамен 115 мың тонна шұжық өнімдерін, 85 мың тоннадан астам өзге өнімдерді құрайды, оның ішінде жергілікті өнім шамамен 100 мың тонна шұжық өнімдерін және 60 мың тоннадан астам өзге өнімдерді құруы мүмкін.
РФ-та импорттық салқындатылған қызыл балық (арқан балық) нарығы жылына шамамен 75 мың тоннаны құрайды, оның ішінде Қазақстан 2020 жылға қарай 1,9 мың тоннасын импорттай алады, сондай-ақ РФ, ЕО мен басқа елдерге 2 мың тоннаға дейін бекіре мен қара уылдырық экспорты мүмкін болады. Балық пен балық өнімдерінің ішкі нарығы шамамен 196 мың тонна құрайды, оның ішінде жергілікті өнім шамамен 84 мың тоннаны құрауы мүмкін.
Сүт өнімдерінің ішкі нарығы Қазақстанда 2020 жылы сүт эквивалентінде шамамен 1,6 млн. тоннаны құрауы мүмкін, оның ішінде жергілікті өнім сүт эквивалентінде шамамен 1,5 млн. тоннаны құрауы мүмкін.
Мал шаруашылығына арналған құрама жемге деген қажеттілік жылына 3 млн. тоннаға дейін өседі.
Күріш бойынша Қазақстан өзін-өзі қамтамасыз етуге қол жеткізді, саланың басты проблемалары шешілген жағдайда ТМД елдеріне күріш жармасы экспортының көлемін 2020 жылға қарай 100 мың тоннаға дейін өсіру әлеуеті бар.
Мақта өндірісінде өсіру үшін жарамды аумақтар ауданы Оңтүстік Қазақстан облысының үш ауданымен шектелген, осыған байланысты өндіріс пен экспорттың айтарлықтай өсуі мүмкін болмай отыр.
Биязы жүн нарығында өндірісті 6-8 мың тоннаға дейін өсіру мүмкін болады, сондай-ақ өндірілетін жартылай қылшықты және қылшық жүнді қайта өңдеу көлемдері жылына бірнеше мың тоннаға арттыруға мүмкіндік бар.
Жергілікті өндірістің жүгері дәнін терең өңдеу өнімдерінің ішкі нарығы 2020 жылға қарай болжам бойынша шамамен 44,8 мың тоннаны құрайды, бұл ретте шамамен 11,0 мың тонна крахмал-сірне өнімдері экспортталады.

Қазіргі сәтте АӨК-ні дамытуды мемлекеттік реттеу саясаты мынадай нысандарда іске асырылады:

Қазақстанда негізінен ақшалай және қаржылық қолдау құралдары басым болуда.
3-кесте. 2007 – 2011 жылдары АӨК-ні дамытуға бөлінген бюджет қаражатының құрылымы
Р/с №
Қар­жы­лан­ды­ру ба­ғы­ты
Үле­сі, %
1
Суб­си­ди­я­лар
28 %
2
Кре­дит­тер
20 %
3
Ин­ве­сти­ци­я­лар мен ин­ве­сти­ци­я­лық жо­ба­лар
30 %
4
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы­на, мал ша­ру­а­шы­лы­ғы­на, қай­та өң­де­у­ге ар­нал­ған қыз­мет­тер
20 %
5
ҒЗТ­КЖ және кон­суль­та­ци­я­лар
2 %
Жиы­ны
100 %
Дерек көзі: ҚР АШМ
Сандық мәндегі жалпы сома тек 2011 жылы 283,5 млрд.-тан астам теңгені құрады.
3-сурет. 2007 – 2011 жылдары АӨК-ні дамытуға бағытталған бюджет қаражатының көлемі, млн. теңге
Дерек көзі: ҚР АШМ
4-кесте 2007-2011 жылдардағы субсидиялау түрлері мен көлемдері, млн. теңге
Суб­си­ди­я­лар түр­ле­рі
2007-2011 ж.ж. ор­та­ша, млн. тең­ге
Үле­сі %
2011, млн. тең­ге
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғын да­мы­ту­ға ар­нал­ған суб­си­ди­я­лар
22 820,5
50,8
30 011,4
Мал ша­ру­а­шы­лы­ғын да­мы­ту­ға ар­нал­ған суб­си­ди­я­лар
14 757,4
32,9
26 211,3
Қай­та өң­де­у­ге ар­нал­ған суб­си­ди­я­лар
3 140,8
7,0
5 000,0
Экс­порт­қа ар­нал­ған суб­си­ди­я­лар
2 555,8
5,7
5 000,0
Су­а­ру суы­на ар­нал­ған суб­си­ди­я­лар
1 201,1
2,7
1 248,7
Сақ­тан­ды­ру­ға ар­нал­ған суб­си­ди­я­лар
360,7
0,8
1 203,3
Стан­дарт­тар­ды ен­гізу­ге ар­нал­ған суб­си­ди­я­лар
55,5
0,1
40,0
ЖИЫ­НЫ
44 891,7
100
68 714,6
Дерек көзі: ҚР АШМ
Соңғы 5 жылда АӨК-ні субсидиялау 3 еседен астамға ұлғайды.
4-сурет. 2007 – 2011 жылдары АӨК салалары бойынша республикалық және жергілікті бюджет қаражаты есебінен субсидиялау көлемі, млн. теңге
Дерек көзі: ҚР АШМ
Мемлекеттік қолдаудың жеткілікті жоғары деңгейіне қарамастан бірқатар кемшіліктер байқалады:

Негізгі дақылдар бойынша түсімділік әлемдік өнімділік көрсеткіштерімен салыстырғанда төмен деңгейде.
5-сурет. Негізгі ауыл шаруашылық дақылдарының түсімділігін салыстыру, ц/га
Дерек көзі: Қазақстан бойынша деректер – ҚР Статистика агенттігі (2011 ж.) шетелдер бойынша деректер – FAO (2008 ж.)
Негізгі ауыл шаруашылығы дақылдарын жалпы жинау 2011 жылы жеткілікті жоғары деңгейге (мың тонна) жетті: бидай – 22732,1, жүгері – 482, арпа – 2593, күріш – 347, соя – 133, күнбағыс – 409, рапс – 149, мақта – 336, картоп – 3076, көкөніс – 2878, жемшөптік жүгері – 1053, жемшөп (тамыр жемістер, бақша, дәнді дақылдар, жүгерісіз сүрлем) – 279, алма – 115 мың тонна.
Бидайдың 2011 жылғы жоғары өнімі кезінде оны асыра өндіру орын алды, бұл өнімді экспорттау кезінде қиындықтар, сондай-ақ астық тасығыштар мен сақтау қуатының тапшылығын туғызды. Майлы дақылдар бойынша сақтау қуатының тапшылығы және АШТӨ-нің агротехнологиялар білімінің жетіспеушілігі байқалды. Соя мен жүгері өндірісінде өндірістің ұсақ тауарлығы өнімділіктің төменділігіне әкелді, сондай-ақ қайта өңдеу саласында проблемалар бар. Ұсақ тауарлы АШТӨ арасында бөлінген суармалы жерлердің тапшылығы, олардың мелиоративтік жағдайының нашарлауы, сақтау қоймаларының тапшылығы, қайта өңдеу өнеркәсіптері үшін шикізаттың жетіспеушілігі жеміс-көкөніс өнімдерін өндіру үшін негізгі тежеуші факторлар болып табылады, бұл осы өнім түрі бойынша импортқа тәуелділіктің жоғары дәрежесіне әкеледі.
Жемшөп дақылдары егілетін жыртылған жерлер ауданы 2011 жылы 2484,3 мың гектарды, оның ішінде жиналған алаң 78 мың гектар жемшөпке арналған жүгері, 197,2 мың гектар бір жылдық шөптер және 1780,1 мың гектар көпжылдық шөптер құрады. Жемшөп дақылдарының өнімділігі төмендеуде, бұл жер пайдаланудың тиімсіз құрылымымен байланысты. Мал шаруашылығының өсіп келе жатқан қажеттіліктері сапалы құрама жеммен жеткіліксіз қамтамасыз етіледі.
ҚР-дағы фитосанитариялық қауіпсіздік деңгейі Қазақстаннан өсімдік шаруашылығы өнімдерін шығаруға тыйым салу жағдайларының төмен санымен қанағаттанарлық деңгейде.

Мал шаруашылығы өнімінің үлкен үлесі халықтың жеке қосалқы шаруашылықтарында өндіріледі, бұл төмен өнімділікке әкеледі, ішкі нарықтағы өсіп келе жатқан қажеттілікті қамтамасыз етуге мүмкіндік бермейді, жоғары өзіндік құнына және бәсекеге қабілеттілігінің төмендеуіне әкеледі, импортқа тәуелділіктің қалыптасуына әкеп соқтырады. Осылайша, барлық ет түрлерін негізгі өндірушілер әлі күнге дейін халықтық шаруашылықтар болып табылады, оларда 2012 жылғы 1 қаңтардағы деректер бойынша 76,7 % ІҚМ басы, 67 % қой мен ешкі, 72,5 % шошқа, 62,7 % жылқы және 40,9 % құс ұсталуда. Мал шаруашылығы өнімділігінің көрсеткіштері халықаралық көрсеткіштерден бірнеше есе төмен.
6-сурет. Мал шаруашылығы өнімділігінің көрсеткіштері
Дерек көзі: Қазақстан бойынша деректер – ҚР Статистика агенттігі (2011 ж.), шетелдер бойынша деректер – FAO (2008 ж.)
Қазақстанның мал шаруашылығының әлсіз өнімділігінің негізгі себептері асыл тұқымды мал басының төмен үлесі (мысалы, етті бағыттағы малдың үлесі – 2,5 %-дан артық емес), сапалы жемшөптердің тапшылығы, күтіп-бағудың сәйкес емес шарттары болып табылады. Мал басының үлкен бөлігі тұрғындар шаруашылықтарына шоғырлануына байланысты мал шаруашылығы саласына малдардың төмен генетикалық әлеуеті және осымен байланысты төмен өнімділік, өнімділікті және өнімдердің сапасын қамтамасыз ететін күтіп-бағудың, азықтандырудың қазіргі заманғы технологияларын және басқа да технологияларды пайдаланудың жоқтығы, малдардың саулығына жеткіліксіз қарау секілді сипаттамалар тән. Бұдан басқа малдарды суаруға арналған су көздерінің қолжетімсіз болуына байланысты табиғи жайылымдардың әлеуеті пайдаланылмайды.

Негізгі қайта өңдеу өнімдері экспортының-импортының теңгерімі бірқатар өнімдер бойынша Қазақстанның үлкен импортқа тәуелділігін көрсетеді.
7-сурет. Ішкі тұтынудағы негізгі азық-түлік тауарлары импортының үлесі, %
Дерек көзі: ҚР Статистика агенттігі деректерінің негізіндегі есептеулер
8-сурет. Қайта өңдеу өнімдері бойынша Қазақстанның импортқа тәуелділігі, тауарлар импортының құрылымы, 2011 ж., %
Дерек көзі: ҚР Қаржы министрлігінің Кедендік бақылау комитеті
2011 жылы негізгі азық-түлік тауарлары импортының көлемі 1 093,7 млн. АҚШ долларын құрады. Импорттың негізгі үлесін шикі қантты қоса алғанда, қант (31%), өсімдік майы (13%), сүт және қоюлатылған кілегей (13%) секілді өнімдер алады.
Сусындарды қоса алғанда, тамақ өнімдері өндірісінің құрылымында негізгі үлесті астық өңдеу (31,1%), ет өңдеу (9,4%), сүт өңдеу (10,2%), балық өңдеу (3,2%), жеміс-көкөніс (2,2%) өндірісі, май-тоңмай (2,6%) салалары, сусын өндірісі саласы (9,5%) алады.
Қайта өңдеу секторының дамуын негізгі тежеуші факторлар мыналар болып табылады:

Осы арада, техникалық регламенттердің талаптарына сәйкестігіне, оның ішінде жасанды тауарлардың (декларацияланбайтын өсімдік майлары, соя қоспалары және басқа да алмастырғыштар, консерванттар, хош иістендіргіштер, бояғыштар, т.б.) болуына зертханалық талдауды жүргізе отырып, тамақ өнімдерінің қауіпсіздігі мен сапасына қатысты мемлекеттік бақылауды күшейту қажет.
Өз кезегінде бұл қолданыстағы техникалық регламенттерді метрологиялық сараптау жүргізуді және жетіспейтін сынақ зертханаларын салу және жаңғырту, олардың материалдық-техникалық базасын нығайту, сондай-ақ сынақтар стандарттары мен әдістемелерін әзірлеу бойынша шаралар қабылдауды талап ететін болады.
Үкіметтік емес ұйымдарға нарықта қолдан жасалған тамақ өнімдерін анықтау жөніндегі іс-шаралар жүргізу құқығын беретін мәртебе беру мүмкіндігін пысықтау қажет.
Қазіргі уақытта жүнді және былғары илеу шикізатын қайта өңдеу үлесі өте төмен деңгейде қалуда. Негізінен бұл осы тауарға сұраныстың болмауымен байланысты болып отыр. Жуылған жүнді және өңделген былғары шикізатын сату көлемдерін арттыруға жеңіл және тоқыма өнеркәсібінің кәсіпорындарын дамыту ықпал ететін болады.
Нарықты қорғау жөніндегі іс-шаралар идеологиялық қолдаумен нығайтылуы тиіс. Бұл үшін отандық тамақ өнімдерін тұтынуды насихаттау және халықтың отандық өнімдерге сенімділігін арттыру бойынша кең ауқымды науқан жүргізу қажет.

Қаржыландыруға қол жеткізу
2001 жылдан бастап экономикада берілген кредиттер көлемі 18 есеге жуық өсті. Екінші деңгейдегі банктердің (бұдан әрі – ЕДБ) ауыл шаруашылығына беретін кредиттері де өсті, алайда, барынша аз ауқымда  2003 – 2011 жылдар кезеңінде бар болғаны 3,88 есеге өсті.
9-сурет. 2001 – 2011 жылдары жыл соңында берілген кредиттер көлемі, млрд. АҚШ доллары
Дерек көзі: ҚР Ұлттық Банкі
2011 жылғы 1 қыркүйектегі жағдай бойынша берілген кредиттер көлемі 545 млрд. теңгеден астамды құрады. Күдікті және үмітсіз кредиттер үлесі ауыл шаруашылығында жалпы экономикамен салыстырғанда айтарлықтай төмен.
10-сурет. 2012 жылғы 1 қаңтарға банктердің кредиттерін жіктеу, %
Дерек көзі: ҚР Ұлттық Банкі
2012 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша ЕДБ және «Қаз Агро» ұлттық басқарушы холдингі АҚ (бұдан әрі – «ҚазАгро» ҰБХ» АҚ) еншілес ұйымдарының АӨК саласындағы кредиттік портфелі (595 млрд. теңге). Ауыл шаруашылығы өндірушілеріне берілген күдікті және үмітсіз кредиттер сомасы мынадай негізгі факторлар әсерінің нәтижесінде шамамен 300 млрд. теңгені құрады:

Нәтижесінде ауыл шаруашылығы кәсіпорындары бұрын қабылдаған кредиттік міндеттемелер бойынша жоғары сыйақы ставкасын және кредиттер бойынша негізгі борыштың бөлігін төлеу проблемасына тап болды.
Осыған байланысты кредиттер мен жобаларды қайта құрылымдау, қайта қаржыландыру, қаржыландыру, сондай-ақ АШТӨ бар берешектерін өтеуге қаржыландыру жолымен АӨК субъектілерін бір реттік қаржылық сауықтыру шараларын қабылдау қажет.
Жалпы АӨК-ні дамытуға республикалық бюджет қаражатынан 2007 – 2011 жылдар ішінде 1 571,9 млн. теңге бағытталды, оның ішінде, субсидиялар үлесіне (суды пайдалануды субсидиялауды есептемегенде) 25,9% немесе 407 млн. теңге келді. Сондай-ақ соңғы 5 жылда (2007 – 2011 жылдар) «ҚазАгро» ҰБХ» АҚ құрамына кіретін қаржы ұйымдары арқылы АӨК-ні қолдауға республикалық бюджет қаражатынан 332,2 млрд. теңге, Ұлттық қор қаражатынан 120 млрд. теңге бөлінді.
Ауыл шаруашылығын кредит ресурстарымен қамтамасыз етуде айтарлықтай үлесті «ҚазАгро» ҰБХ» АҚ алады, ол АӨК-де іске асырылатын инвестициялық жобалардың жартысын қаржыландырады.
11-сурет. 2012 жылғы 1 қаңтардағы кредиттік портфель, млрд. теңге
Дерек көзі: ҚР Ұлттық Банкі, «ҚазАгро» ҰБХ» АҚ
2007 – 2011 жылдар кезеңінде ауыл шаруашылығы өнімдерін қайта өңдеуші өнеркәсіптерге ЕДБ берген кредиттер 1 289 млрд. теңгені құрады.
12-сурет. 2007 – 2011 жылдары АӨК-нің қайта өңдеуші салаларына ЕДБ-нің берген кредиттері, млн. теңге
Дерек көзі: ҚР Ұлттық Банкі
Соңғы 5 жылда ауыл шаруашылығындағы негізгі капиталға инвестициялардың жыл сайынғы көлемдері шамамен 2 есе, атап айтқанда 2007 жылғы 56 млрд. теңгеден 2011 жылғы 107,4 млрд. теңгеге дейін артты. ҚР-ның экономикасына инвестициялардың жалпы сомасынан ауыл шаруашылығындағы негізгі капиталға салынған инвестициялар үлесі соңғы 5 жылда іс жүзінде дәл сол деңгейде қалып, 2007 және 2011 жылдары тиісінше 1,7% және 2,2% құрады, бұл ретте елдің ЖІӨ-дегі өнімнің үлесі 5%-дан астамды құрады. Осылайша, ҚР АӨК-нің салыстырмалы инвестициялық тартымдылығы басқа салалармен салыстырғанда осы жылдары өскен жоқ.
Ауыл шаруашылығы саласының инвестициялық тартымдылығын арттыру үшін АӨК жобаларын қаржыландыруға тартылатын кредиттерді арзандатуға бағытталған бірқатар қаржылық құралдарды және кредиторлар мен инвесторлардың тәуекелдерін төмендету құралдарын енгізу қажет.
Логистика қызметтері
Дәнді дақылдардың орташа жылдық өнімділігінің өсуі кезінде тасымалдау және сақтау қуаттылықтарының тапшылығы, бидайды дәстүрлі өткізу нарықтарына экспорттау кезінде қиындықтар пайда болады. Астық тасығыштар тапшылығы 3000 бірлікке, дәнді дақылдардың сақтау қуаттылықтарының тапшылығы – шамамен 2 млн. тоннаға, майлы дақылдардың – шамамен 200 мың тоннаға, жеміс-көкөніс өнімдерінің – шамамен 200 мың тоннаға бағаланады.
Жер ресурстарын пайдалану
Жерлерді пайдалану және топырақтың құнарлылығын сақтау мәселелерінде белгілі теңгерімсіздік бар. Ұзақ мерзімді жалға берілген ауыл шаруашылығы жерлерінің мәнді көлемі мақсаты бойынша пайдаланылмауда немесе ең төмен дәрежеде пайдаланылуда. Жалға алушылар пайдаланатын ауыл шаруашылығы жерлерінде топырақтың құнарлылығын сақтау және жел мен су эрозиясының алдын алу жөніндегі жеткіліксіз тиімді іс-шаралар жүргізіледі. ҚР Өңірлік даму министрлігі Жер ресурстарын басқару комитетінің деректері бойынша ҚР-да ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің 15%-ына дейін ұтымсыз пайдаланылады. Қазіргі таңда шамамен 125 млн. гектар жайылым суландырылмаған және пайдаланылмауда. Бұдан басқа, елді мекендерге жанасып жатқан 20 млн. гектардан астам жайылым ұтымсыз пайдалану салдарынан азып-тозған деп жіктеледі.
Топырақ құнарлылығын сақтау және қалпына келтіру, минералдық тыңайтқыштарды ұтымды пайдалану және осы негізде ауыл шаруашылығы өнімдерін орнықты өндіруге жағдай жасау мақсатында ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерде топырақ құнарлылығының тұрақты мониторингін жүргізу қажет. Бұдан басқа, жер, табиғат және басқа ресурстарды ұтымды пайдалануды ынталандыру мақсатында АӨК субъектілеріне салық салу жүйесін жетілдіру қажет.
Республикадағы суармалы жерлер 2013 жылғы жағдай бойынша 1991 жылмен салыстырғанда 0,26 млн.га азайды және олардың көлемі 2,09 млн.га құрайды, жыл сайын олардың шамамен 1,5 млн.га пайдаланылады. Пайдаланылмайтын суармалы жерлерден өсімдік шаруашылығы өнімін өндіру кезіндегі жыл сайынғы шығындар шамамен 275 млрд.теңгені құрайды.
Ветеринариялық қауіпсіздік
Тұрақсыз эпизоотиялық жағдай АӨК-ні дамыту үшін негізгі қауіп болып табылады. Шекара маңы өңірлері ауруларға неғұрлым ұшыраған, сол жерлерден инфекциялар одан әрі елдің басқа бөліктеріне тарайды. 2011 жылы жіті инфекциялық аурулардың 227 ошағы тіркелді, осының нәтижесінде Қазақстанның бірқатар облыстары үшін мал шаруашылығы өнімінің экспортына тыйым салынды.
13-сурет. ҚР-дағы жануарлар аурулары жағдайларының саны, 2011 жыл
Дерек көзі: «Республикалық ветеринариялық зертхана» РМК
Неғұрлым таралған аурулар ІҚМ мен ҰМ бруцеллезі және ІҚМ лейкозы болып табылады. 2011 жылы бруцеллезге оң нәтижені 75 038 ІҚМ сынамасы және 32 705 ҰМ сынамасы көрсетті, сондай-ақ лейкозға 58 046 оң нәтиже анықталды, бұл 2010 жылмен салыстырғанда аурулар санының тиісінше 14%, 15% және 10%-ға төмендеуін көрсетеді.
Ветеринариялық және тамақ қауіпсіздігі жүйесін дамытуды бірқатар факторлар тежеуде. Мал басының басым бөлігі жеке үй шаруашылықтарында ұсталады, бұл ветеринариялық бақылауды қиындатады. Қазіргі таңда ақпараттық жүйелер «фермадан үстелге дейінгі» өнімді бақылауды қамтамасыз етпейді, эпизоотиялық қадағалау, аурулардың пайда болу мониторингі мен болжам жүргізуге қауқарлы емес. Малды бірдейлендіру рәсімі орталықтандырылмаған сатып алу, сырғаларды қайталау, жоғалту, сырға құнын иелерінің қайтармауы секілді бірқатар проблемалармен қиындатылған, сондай-ақ электронды бірдейлендіру жүйесі интернет желісімен қамтамасыз етілмеген ауылдық елді мекендер үшін қол жетімсіз. Ветеринариялық препараттарды, диагностикумдарды қатаң бақылау жоқ. Қолданыстағы инфрақұрылым ветеринариялық қауіпсіздіктің тиісті деңгейін қамтамасыз етпейді, ветеринариялық ұйымдар (коммуналдық мемлекеттік кәсіпорындар, облыстық және аудандық ветеринариялық зертханалар) барлық қажетті жабдықпен тиісті түрде жарақталмаған.
Сақтандыру
Қазіргі таңда өсімдік шаруашылығындағы міндетті сақтандыру саласында заңнамалық базаның бар болуына қарамастан аталған институттың әрекеті жеткілікті дәрежеде тиімді емес. Сақтандыру сыйақыларының мөлшері төлемдерге мемлекеттің қатысуына қарамастан іс жүзіндегі шығыстар мен әкімшілік ету шығындары мөлшерін жаппайды.
14-сурет. Өсімдік шаруашылығын сақтандыру нарығындағы сақтандыру сыйақылары мен төлемдерінің серпіні, млн. теңге
Дерек көзі: «Ауыл шаруашылығын қаржылай қолдау қоры» АҚ
Бұл ретте, саладағы сақтандыру жүйесінің дамуына және тұрақты қызмет етуіне деген қажеттілік маңызды болып табылады, бұл оны жетілдіруге қажеттілік мәніне зерделеуді талап етеді.
Аграрлық ғылым
2007 жылы ауыл шаруашылығы зерттеулерін басқарудың заманауи жүйесін қалыптастыру мақсатында ҚР АШМ құрамында «ҚазАгроИнновация» АҚ құрылды, оның құрамына барлық салалық ғылыми-зерттеу ұйымдары және ауыл шаруашылығы тәжірибе станциялары кірді.
«ҚазАгроИнновация» АҚ ұйымдастыру құрамында 5 600 астам адам жұмыс істейді, олардың ішінде шамамен 1 100 (20%) – ғылыми қызметкерлер. Ғылыми қызметкерлердің жалпы санынан 60%-дан астамында ғылыми дәрежесі бар, ғылыми қызметкерлердің орташа жасы 46,7 жасты құрайды. Едәуір материалдық-техникалық базасы – 280 мың гектардан астам жері, ауданы 900 мың шаршы м ғимараттары мен құрылыстары, шамамен 4 500 бірлік зерттеу жабдығы ауыл шаруашылығы техникасы бар.
Ғылыми зерттеулерді қаржыландыру көлемі соңғы үш жылда орташа 3,3 млрд. теңгені құрады, бұл саланың жалпы өнімінен 0,17 – 0,25 % құрайды.
ҚР барлық негізгі ауыл шаруашылығы өңірлері мен отандық АӨК салалары зерттеулермен қамтылған.
2009 жылдан бастап «ҚазАгроИнновация» АҚ құрамында білім тарату жүйесі, технологияларды коммерцияландырудың салалық кеңсесі, «Асыл - Түлік» республикалық асыл тұқымды мал шаруашылығы орталығы және «Бастау» баспасы жұмыс істейді.
Отандық ғылыми әзірлемелерді енгізу ауқымдары жыл сайын артуда. Мысалға, 2011 жылы егіншілік шаруашылығында ылғал-ресурс үнемдеу технологияларын қолдану 11,7 млн. га. құрады (өсу 2007 жылмен салыстырғанда – 2,3 есе), бидайдың отандық сорттарын өсіру алқаптары 6,8 млн. га (бидайдың егістік алқаптарынан 42 %) құрады. Зерттеу процесіне тартылған ірі қара мал басының саны 760 мың бас құрады.
Сонымен қатар, АӨК өндіргіштігін және бәсекеге қабілеттілігін арттыру факторы ретіндегі ауыл шаруашылығы ғылымының одан әрі дамуын тежейтін жүйелі сипаттағы бірқатар проблемалар бар. Олардың ішінде негізгілер мыналар болып табылады:

Осыған байланысты, АШТӨ үшін білім беру және консультациялық қызметтердің қолжетімділігін арттыру мақсатында аграрлық ғылымға реформалау жүргізу қажет.
Ауыл шаруашылығы техникасының паркі
Қазіргі таңда машиналар мен жабдықтардың абсолютті санының өсу серпініне қарамастан ҚР-дағы ауыл шаруашылығы техникасы паркінің 80 %-ы тозған. Қазіргі уақытта пайдаланудың нормативтік мерзімі 8-10 жыл кезінде 80 %-дан астам астық жинау комбайндары мен тракторларының орташа пайдаланылған жылы 13-14 жыл, 71 % астық жинау комбайндары, 93 % тракторлар және 95 % тұқым себетін машина есептен шығаруға жатады, ауыл шаруашылығы техникаларының қолда бар паркі жалпы 87 % шегінде тозған. 2004-2009 жылдары техниканың қатардан шығып қалуының орташа коэффициенті оң болды (жылына 0,7 %).
5-кесте. ҚР-да ауыл шаруашылығы машиналарының негізгі түрлерінің бар болуы (жылдың басынан), бірлік
Тех­ни­ка­лар тү­рі
2006
2007
2008
2009
2010
2011
Трак­тор­лар
132 676
134 799
137 213
156 037
156 656
155 580
Астық жи­нау ком­байн­да­ры
44 339
44 621
45 454
48 032
49 503
46 997
Тұқым се­бе­тін ма­ши­на­лар
87 625
90 362
90 743
91 599
90 960
77 187
Егу ке­шен­де­рі
771
1 126
1 520
1 995
2 408
2 651
Орақ­тар
15 458
15 575
15 243
15 439
15 200
15 233
Дерек көзі: ҚР АШМ
АШТӨ соңғы бес жылда жетекші шетелдік өндірушілердің өнімділігі жоғары техникаларын сатып алуда. Нәтижесінде ауыл шаруашылығы өндірісін энергиямен қамтамасыз ету 2002 жылмен салыстырғанда 19,5 %-ға өсті және 165 жылқы күшін немесе 100 гектар жыртылған жерге 123 кВт құрайды. Салыстыру үшін, Ресейде ауыл шаруашылығы өндірісінің энергиямен қамтамасыз етілуі 259 кВт, Германия, Голландия, Италияда – 350 кВт, Францияда - 364 кВт, Ұлыбританияда - 404 кВт, АҚШ-та – 405 кВт құрайды. Бұл ретте, мәселен жалпы техника санының 4,9 %-ын құрайтын «Хорш», «Джон-Дир», «Кейс», «Морис» өнімділігі жоғары егу кешендері егіс алаңдарының 35,2 %-ын егеді.
ҚР-ның КО-ға кіруі КО шегінен тыс жерлерден импортталатын ауыл шаруашылығы техникаларының кедендік бажын айтарлықтай арттырды, бұл ретте, Қазақстан жағдайына қажетті no-till және mini-till технологияларын қолдануға арналған техника КО шегінде қажетті мөлшерде және номенклатурада шығарылмайды. ҚР-да құрастыру деңгейін оқшаулау бойынша жоғары талаптар, сондай-ақ, тұрақсыз өткізу нарығы ҚР-да құрастыру өндірісін құруды шектейді.
Ауыл шаруашылығы техникасының паркін жаңарту және кеңейту мақсатында лизинг құралын және лизинг төлемдерін субсидиялау тетігін пайдалана отырып мемлекеттік қолдауды жалғастыру қажет.
Агрохимия
ҚР Статистика агенттігінің деректері бойынша Қазақстанда жыл сайын 87,4 мың тонна минералды тыңайтқыш пайдаланылады, осының негізінде тыңайтқыштарға қажеттілік жылына 1,8 млн. тоннаға бағаланады. Сол уақытта ҚР АШМ Мемлекеттік инспекция комитетінің облыстық аумақтық инспекцияларының деректері бойынша гербицидтер жеткіліксіз қолданылады – жылына 30 млн. литр қажеттілігі кезінде бар болғаны 8-10 млн. литр.
Қазақстан құрамында азот және фосфоры бар тыңайтқыштарды тұтынуға тең көлемде өндіреді, алайда, тыңайтқыштардың үлкен бөлігі экспортталады, ал ішкі сұраныс импорт есебінен қанағаттандырылады. Қазақстанда тұтынылатын калийлі тыңайтқыштар қазіргі уақытта толық көлемде импортталады.
Биологиялық тыңайтқыштар да жеткіліксіз пайдаланылады.
Қазақстанда жыл сайын шамамен 3,5 мың тонна пестицид өндіріледі, бұл ретте шамамен 17,5 мың тонна импортталады. Пестицидтерді тұтынудың ішкі нарық көлемі жыл сайын 21 мың тоннаға жуық құрайды және жылына 10-12 % өсу үрдісіне ие. Пестицидтерді формуляциялауды республикада шамамен 6 жергілікті кәсіпорын жүзеге асырады.
Қазіргі бар проблемаларды шешу мақсатында минералды тыңайтқыштар құнын, сондай-ақ ауыл шаруашылығы дақылдарын гербицидтермен өңдеуге жұмсалатын шығындарды арзандату бойынша мемлекеттік қолдау шараларын жалғастыру қажет.

Тамақ өнімдерін тұтынудың қарқынды өсуімен және бір уақытта су, жер, отын-энергетика ресурстары тапшылығының артуымен әлемдік халықтың өсуі орын алуда, бұл азық-түлік өнімдеріне бағаның өсуіне әкеледі. Жалпы 2020 жылға қарай әлем халқы 7,6 млрд. адам құрайды, яғни 2011 жылмен салыстырғанда 600 млн. адамға өседі. Тамақ өнімдерін тұтыну құрылымы өзгереді: етті, сүтті және сүт өнімдерін, балықты, көкөніс пен жемістерді тұтыну үлесі артады. Әлемде ауыл шаруашылығы алдында тұрған негізгі міндет өндірісті 2050 жылға қарай 70 %-ға арттыру болып табылады. Осы мақсатқа қол жеткізу ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігі өсуінің баяулай түсуімен және су ресурстарының шектеулі болуымен қиындайды. Ауыл шаруашылығы жерлерінің шөлейттену және тозу процесі жүруде. Біріккен Ұлттар Ұйымының (бұдан әрі – БҰҰ) Қоршаған орта жөніндегі бағдарламасының деректері бойынша жыртылған жерлердің үштен бірі тозуға ұшырауда, бұл 100-ден астам елдегі 1 млрд. астам адамның өмір сүруіне кері әсерін тигізеді.
1998 жылы Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымына (бұдан әрі – ЭЫДҰ) кіретін әлемнің дамыған елдері өкілдерінің министрлері кездесуінде аграрлық сектордағы мемлекеттік саясаттың бірлескен қағидаттары туралы келісімге қол жеткізілді, оларға сәйкес мемлекеттік саясаттың қолданылатын шаралары мынадай сипатқа ие болуы тиіс:

ЭЫДҰ ауыл шаруашылығын мемлекеттік қолдау саясаты азық-түлікке деген жылдам өсіп келе жатқан әлемдік сұранысты, бағалардың күрт ауытқуын және жаһандық нарықтардың өзгергіштігін ескеруі тиіс деп санайды. Сол ұйымның ЭЫДҰ елдерінің, сондай-ақ Бразилия, Қытай, Ресей, Украина және Оңтүстік Африканың статистикаларын талдау негізіндегі соңғы зерттеулерінің (2011 ж.) нәтижелері бойынша жасаған ұсынымдарында аграрлық саясатты әзірлеу кезінде акцентті мемлекеттік дотациялардан өндіргіштікті арттыруға, ресурстарды ұтымды пайдалануға арналған инвестицияларға ауыстыру ұсынылады.
Әлемнің әр түрлі елдерінің ауыл шаруашылығын қолдау тәжірибесін қорыту көптеген елдердің субсидиялауды ауыл шаруашылығы өндірісін қолдаудың шешуші құралы ретінде пайдаланатынын көрсетті. Алайда алдыңғы қатарлы ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттаушы елдер (Австралия, Жаңа Зеландия, Аргентина, Бразилия және т.б.) өндірушілерді тікелей субсидиялауды қолдамайды.
Дамыған елдерде пайдаланылатын субсидиялау жүйелерінен аграрлық секторды мемлекеттік реттеудің мынадай негізгі нысандарын бөлуге болады: бағаны қолдау (АҚШ), гектар мен мал басына төлемдер арқылы табысты қолдау (ЕО елдері), тарихи табыс деңгейінің негізіндегі төлемдер арқылы табыстарды қолдау (Канада) және кредит берудің артықшылық режимдері (Бразилия). Әкімшілендіру тұрғысынан алғанда субсидиялаудың қарапайым түрі гектарға немесе мал басына төлеу болып табылады.
Экономиканың аграрлық секторын қолдау деңгейінің көрсеткіштері бойынша Қазақстан салыстырмалы көрсеткіштерде орташа деңгейде тұр. Ауыл шаруашылығын жалпы қолдау бұл жағдайда ауыл шаруашылығы құрылымдарына бюджеттен төлемдерді де, жанама қолдау шараларын да (мысалы, тарифтік қорғау) қамтиды.
15-сурет. Елдің ЖІӨ-нің үлесі ретінде а/ш жалпы қолдау, 2008 – 2010 жылдардағы орташа көрсеткіш, %
Дерек көзі: ЭЫДҰ PSE/CSE деректер базасы; Қазақстан бойынша деректер алдын ала, түпкілікті деректер OECD Review of Agricultural Policies in Kazakhstan, 2013. OECD, Paris (Қазақстанның ауыл шаруашылығы саясатын ЭЫДҰ шолуы, 2013 жыл., Париж) жарияланатын болады.
Қазіргі уақытта ДСҰ шеңберінде ауыл шаруашылығын тікелей мемлекеттік қолдау шараларынан бас тарту бойынша үрдіс басым болуда. ДСҰ мен әлемдік аграрлық азық-түлік нарықтарында Керн тобының елдері (Австралия, Аргентина, Жаңа Зеландия, Канада және басқалары) неғұрлым көп мәнге ие болуда, оларда ауыл шаруашылығына тікелей субсидиялардың ең төмен деңгейі бар және саланы өндірістің бәсекеге қабілеттілігін және тиімділігін өсіру есебінен дамытуда. Ауыл шаруашылығын тікелей қолдауды пайдаланбайтын Керн тобы елдерінің тәжірибесі субсидиялардан бас тартқаннан кейінгі кезеңдегі өндіріс факторларының жиынтық өндіргіштігінің неғұрлым жоғары өсуін көрсетеді.
Қазақстанға қатысты бұл әрбір ел өзінің ауыл шаруашылығын қолдау жүйесін әзірлейтінін растайды, бастысы сол қолдау өндірушілерді ынталандыруы, жер мен малдардың өнімділігін арттыруы, экспортты ынталандыруы тиіс.
Аграрлық саладағы алдыңғы қатарлы елдердің қазіргі даму үрдістерін талдау Қазақстанның АӨК одан әрі дамуы мемлекеттік қолдаудың тиімділігін арттыру және аграрлық бизнесті дамыту үшін тең қолайлы жағдайлар жасау есебінен ауыл шаруашылығы өнімдерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыруға бағдарлануы тиіс екендігін көрсетті.
Бұдан басқа дамыған елдерде ауыл шаруашылығының жеке бағыты – органикалық өнімнің өндірісі қалыптасты. Әлемдегі органикалық өнім нарығының дамуы дәстүрлі ауыл шаруашылығы өнімдерімен салыстырғанда неғұрлым жоғары және тұрақты бағаларға қарамастан жеткілікті жоғары өсу қарқынын көрсетуде. Органикалық өндірістің отандық өнімдері әлемнің дамыған елдерінде мойындалған органикалық өндірісті сертификаттау жүйесін енгізгеннен кейін ғана шетелдік тауарларға қатысты бәсекеге қабілетті болуы мүмкін.

ҚР-да АӨК-ні дамытудың күшті жақтары қазіргі уақытта даму бағдарламаларын мемлекеттік қолдау, агротехнологияларды қолданудың жинақталған мол тәжірибесі болып табылады. АӨК-ні дамытудың әлсіз жақтары сақтау қуаттылықтарының, логистикалық қуаттылықтардың жеткілікті мөлшерінің болмауы, ғылыми-зерттеу тәжірибе-конструкторлық жұмыстарды (бұдан әрі – ҒЗТКЖ) енгізудің төмен деңгейі, ветеринариялық қауіпсіздіктің төмен деңгейі және дамудағы басқа теңгерімсіздіктер болып табылады.
6-кесте. АӨК-ні SWOT талдау
Кү­ш­ті жақ­та­ры:
- АӨК жал­пы өні­мі­нің тұ­рақ­ты өсуі;
- Қа­зақ­стан би­дай мен би­дай ұны өн­ді­рі­сін­де әлем­дік көш­бас­шы бо­лып та­бы­ла­ды;
- Қа­зақ­стан­ның АӨК-сі ед­әу­ір мем­ле­кет­тік қол­дау ала­ды;
- жер және су ре­сур­ста­ры­мен қам­та­ма­сыз еті­луі;
- ор­га­ни­ка­лық өнім өн­ді­рі­сі мен экс­пор­ты­ның жо­ға­ры әле­уе­ті.
Әл­сіз жақ­та­ры:
- мал­дар­дың тө­мен өнім­ді­лі­гі;
- өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның негіз­гі да­қыл­да­ры­ның тө­мен шы­ғым­ды­лы­ғы;
- тө­мен ең­бек өнім­ді­лі­гі;
- кә­сіп­кер­лік субъ­ек­ті­ле­рі рен­та­бел­ді­лі­гі­нің тө­мен дең­гейі;
- ҒЗТ­КЖ тө­мен ен­гі­зі­луі;
- за­ма­на­уи аг­ро­тех­но­ло­ги­я­лық бі­лім­ді та­ра­ту­дың тө­мен дә­ре­же­сі;
- қар­жы­лан­ды­ру және сақ­тан­ды­ру жүй­е­сі­нің тө­мен ти­ім­ді­лі­гі.
Мүм­кін­дік­те­рі:
- бір­қа­тар АӨК са­ла­ла­рын­да им­порт ал­ма­сты­ру­ды да­мы­ту және экс­порт­тық әле­ует­ті іс­ке асы­ру;
- са­ла­ны ти­ім­ді мем­ле­кет­тік қол­да­уды қа­лып­та­сты­ру;
- та­у­ар­лық ба­лық аула­уды, ІҚМ еті­нің экс­пор­тын, жай­ы­лым­дық мал ша­ру­а­шы­лы­ғын, ал­ма, май­лы да­қыл­дар және бас­қа өнім түр­ле­рі өн­ді­рі­сін да­мы­ту.
Қа­уіп­те­рі мен тәу­е­кел­де­рі:
- са­ла өні­міне әлем­дік ба­ға­ның іш­кі және сырт­қы ко­ньюнк­ту­ра­сы­ның на­шар­ла­у­ы­мен шар­ттал­ған мак­ро­эко­но­ми­ка­лық тәу­е­кел­дер;
- ДСҰ-ға кі­ру­ге бай­ла­ны­сты бір­қа­тар өнім түр­ле­рі бой­ын­ша ха­лы­қа­ра­лық на­рық­тар­да­ғы бә­се­ке­ле­стіктің өсуі;
- та­би­ғи-кли­мат­тық жағ­дай­лар­дың қы­сқа мер­зім­ді де, ұзақ мер­зім­ді де қо­лай­сыз өзге­ру­ле­рі (кли­мат­тың жа­һандық жы­лы­нуы және осы­мен бай­ла­ны­сты шөл­ді және шө­лейт­ті жер­лер­дің ар­туы, су ре­сур­ста­ры тап­шы­лы­ғы­ның ар­туы, ауа-райы жағ­дай­ла­ры­ның тұ­рақ­сызды­ғы және бас­қа­лар);
- өнім­ді ны­са­на­лы өт­кі­зу на­рық­та­ры­на дей­ін та­сы­мал­дау на­ры­ғы­ның сы­ни то­зуы және осы­мен бай­ла­ны­сты жет­кі­зу құ­ны­ның қым­бат­та­уы;
- жа­ну­ар­лар мен өсім­дік­тер ау­ру­ла­ры­ның та­ра­луы және та­би­ғи ор­та­ның ла­ста­нуы, өсім­дік­тер­дің, жа­ну­ар­лар­дың, ба­лық­тар­дың, жән­дік­тер­дің зи­ян­кес түр­ле­рі­нің та­ра­луы, бұл жер, су және бас­қа ре­сур­стар қол­же­тім­ді­лі­гі­нің тө­мен­де­уін және жал­пы са­ла өнім­ді­лі­гі­нің тө­мен­де­уін ту­ды­ра­ды, ҚР АӨК экс­порт­тық әле­уе­тін тө­мен­де­туі мүм­кін;
- пай­да­ға қы­сқа мер­зім­ді бағ­дар­ла­ну, қар­жы­лан­ды­ру тап­шы­лы­ғы, ре­сур­стар­ды пай­да­ла­ну­дың ғы­лы­ми ұсы­ны­л­ған нор­ма­тив­те­рін сақ­та­мау нәти­же­сін­де жер, су, био­ло­ги­я­лық ре­сур­стар әле­уе­ті­нің, жа­ну­ар­лар­дың, өсім­дік­тер мен ба­лық­тар­дың ге­не­ти­ка­лық әле­уе­ті­нің тө­мен­де­уі;
- са­ла­ны ти­ім­сіз мем­ле­кет­тік рет­теу тәу­е­ке­лі, бұл АШТӨ тран­зак­ци­я­лық шы­ғын­дар­дың өсу­ін, са­ла­ны да­мы­ту­ды қол­да­у­ға бө­лін­ген мем­ле­кет­тік қа­ра­жат­тың ти­ім­сіз пай­да­ла­ны­луын, на­рық сиг­нал­да­рын бұр­ма­ла­уды және өнім­ді өн­ді­ру мен тұ­ты­ну құ­ры­лы­мын­да­ғы қай­шы­лық­тар­ды ту­ды­руы мүм­кін.
Дерек көзі: Салаларды талдау

Мемлекет басшысының 2014 жылғы 17 қаңтардағы «Қазақстан жолы – 2050: бір мақсат, бір мүдде, бір болашақ» атты Қазақстан халқына жыл сайынғы Жолдауында:

13) ауыл шаруашылығы мен денсаулық сақтауда ғылыми зерттеулерді кеңейтуге, оның ішінде сынақтық ғылыми-инновациялық кластерлерді құруға және құрғақшылыққа төзімді гендік түрлендірілген өнімдер мәселесін зерделеуге бағытталған агроөнеркәсіптік кешенді дамыту жөніндегі шараларды әзірлеуді тапсырған болатын.
Республиканың агроөнеркәсіптік кешенін дамыту мақсатын белгілеу кезінде Мемлекет басшысының жоғарыда көрсетілген тапсырмалары мен сыртқы ортада және еліміздің АӨК-тегі ағымдағы жағдайлардың қалыптасқан түйінді үрдістері ескерілді:

2) алдағы ДҰС-ға кіру және КО шеңберіндегі қызмет жағдайларында, халықаралық сауданы, көлік және коммуникация құралдарын белсенді дамыту, өнім стандарттарын көтеру, тұтынушылар қалауының өзгеруі кезінде бәсекеге қабілеттілігіне және онымен тікелей байланысты еңбек өнімділігі, АШТӨ-нің экономикалық тиімділігі, өнім сапасы мен оның маркетингі мәселелеріне қойылатын талаптар бірінші кезекке қойылады;

3) өсімдік шаруашылығы мен мал шаруашылығындағы субсидиялауды қоса алғанда, саланы қаржылық сауықтыру, АШТӨ үшін тауарлардың, жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің қолжетімділігін арттыру, сондай-ақ АӨК субъектілерін ветеринариялық, фитосанитариялық қауіпсіздік және сумен қамтамасыз ету саласында мемлекеттік қамтамасыз етуді дамыту, жер қатынастары, техникалық реттеу саласындағы мемлекеттік реттеу мен мемлекеттік бақылау және қадағалау жүйесінің тиімділігін арттыру мақсатында АӨК салаларын мемлекеттік қолдау жөніндегі бірқатар жүйелі шаралар талап етіледі.
Бағдарламаның мақсаттарын іске асыру үшін Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің және ведомстволық бағынысты ұйымдардың күш-жігерін мынадай бағыттарға жұмылдыру қажет.
Өсімдік шаруашылығы.
Өсімдік шаруашылығы саласын дамыту дақылдарды өңдеудің ғылыми негізделген ылғал-ресурс үнемдеуші технологияларына көшу, ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді ұтымды пайдалануды қамтамасыз ету, ауыл шаруашылығы айналымына жаңа және қазір пайдаланылмайтын жерлерді тарту жолымен ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіру көлемін арттыруға бағытталатын болады.
Бұл ретте егістік алаңдарын әртараптандыру жалғастырылатын болады, ол майлы, жемшөп, бақша сияқты және басқа басым ауыл шаруашылығы дақылдарына арналған егіс алаңдарын ұлғайтуды болжайды.
Егіс алаңдарын белгіленген ғылыми-негізделген ауыспалы егістерге сәйкес келтіру қажет.
Өсімдік шаруашылығында өнімділікті арттыру мақсатында минералдық тыңайтқыштарды, өсімдіктерді қорғау құралдарын, тұқымдар мен көшеттерді сатып алу кезіндегі шығындарды субсидиялау түрінде ауыл шаруашылығы өндірушілерін мемлекеттік қолдау жалғастырылатын болады.
Суармалы егіншілік салалардың қолайсыз табиғат жағдайларына тәуелділігін төмендетуге, тұрақты ауыл шаруашылығы өндірісін және ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін арттыруды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді. Осыған байланысты суармалы жер алаңдарын қалпына келтіру және су үнемдеу (тамшылатып және жаңбырлатып суару) технологияларын қолдану кезінде инвестициялық субсидиялау тетігін енгізу жөніндегі жұмыс жүргізілетін болады.
Астық өндірісінің инфрақұрылымын дамытуға ерекше назар аудару қажет, өйткені дәнді дақылдар ауыл шаруашылығы өнімдерін экспорттау құрылымында неғұрлым үлкен үлеске ие. Элеваторлар мен астық тасығыштардың жетіспеушілігі проблемасын астықты өңдеу мен сақтауға, сондай-ақ оны тасымалдауға арналған қуатты құру және кеңейту есебінен шешу керек.
Мал шаруашылығы.
Мал шаруашылығы саласында ІҚМ етінің экспорттық әлеуетін арттыру және АШТӨ-ні етті мал шаруашылығын дамытуға ынталандыру бойынша жұмысты жалғастыру қажет. Осы мақсатқа қол жеткізу үшін асыл тұқым базасын дамыту және мал мен құстың генетикалық әлеуетін арттыру бойынша жұмысты, оның ішінде одан әрі репродукциялау үшін асыл тұқымды малдарды импорттау есебінен жалғастыру қажет.
Дәстүрлі мал шаруашылығы салаларын дамыту үшін жайылымдық мал шаруашылығын, оның ішінде қой шаруашылығын дамытуды ынталандыратын іс-шаралар кешені қабылданатын болады.
Сондай-ақ шағын және орта фермаларды және отбасылық үлгідегі шаруашылықтарды құру бойынша жұмыс күшейтілетін болады.
Мал шаруашылығы үшін мықты жемшөп базасын құру жөнінде бірқатар шаралар қабылданатын болады. АШТӨ-нің шахталы және құбырлы құдықтарды салу және қалпына келтіру кезінде жайылымдарды суландыруға; жемшөп дақылдарын өсіруге арналған суармалы жүйені сатып алу және енгізу кезінде; мал шаруашылығы мен құс шаруашылығы кәсіпорындарының қажеттілігін сапалы және құнарлы жемшөптермен қамтамасыз ету үшін жемшөп зауыттарын салуға салған инвестициялық салымдарының бір бөлігі өтелетін болады.
Мал шаруашылығында еңбек өнімділігін арттыруға, қуаң аймақтарда ауыл шаруашылығы жануарларын суаруды қамтамасыз ету үшін суды сақтау жүйесін енгізуге бағытталған заманауи технологиялар енгізілетін болады.
Өңдеу өнеркәсібі.
Ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу саласында отандық өнім сапасын арттыру, азық-түлік тауарларының түр-түрін кеңейту және сол арқылы КО бойынша негізгі сауда әріптестерімен бәсекелестікке тең жағдайлар жасау үшін өндірісті техникалық және технологиялық қайта жарақтау, халықаралық сапа стандарттарына көшу өзекті болып қалуда.
Осы арада, мемлекеттік органдардың стратегиялық құжаттарына техникалық реттеу, сауда, бәсекелестікті қорғау, ақпарат, кеден және шекара қызметтері мәселелерінде түзетулерді жүргізу қажет. Отандық тамақ және өңдеу өнеркәсібі өнімдерінің ішкі нарығын ұлғайту және сыртқы нарығын кеңейту мақсатында мүдделі уәкілетті органдармен ынтымақтастықта ішкі нарықты импорттық тауарлардың жасырын демпингінен қорғау; техникалық реттеу саласындағы заңнаманың сақталуын бақылауды күшейту; отандық тамақ өнімдерін басым сатып алу бөлігінде заңнама талаптарының орындалуын қамтамасыз ету; отандық өнімдерді сауда желілерінің сөрелеріне жеткізу тетігін жетілдіру; сауда-логистикалық инфрақұрылымды дамыту; отандық өнімді сыртқы нарықтарға шығару; аралас салаларды дамыту; ақпараттық-түсіндіру жұмысын жүргізу бойынша шаралар қабылдау қажет.
Ветеринария және фитосанитария.
Ветеринариялық және фитосанитариялық қауіпсіздік жүйесін дамытуға ерекше назар аудару қажет. Жоспарланып отырған ДСҰ-ға кіру АШТӨ-ден азық-түлік қауіпсіздігінің халықаралық стандарттарына сәйкес келетін сапалы және қауіпсіз өнімді жеткізуді талап етеді. Осыған байланысты халықаралық ұйымдармен ынтымақтастық шеңберінде заңнамалық базаны жетілдіру мәселесін пысықтау қажет, малдардың аурулары қарсы күрес стратегиясын қайта қарап, ауруларға бақылау, қадағалау және мониторингтеу үшін ықпалдастырылған кеңейтілген ақпараттық жүйесі бар зертханалардың тармақталған желісін құру керек. Мемлекеттік ветеринариялық ұйымдардың ауылдар деңгейінде жұмыс істеуін қамтамасыз ету қажет. Фитосанитария саласында аса қауіпті организмдермен күресудің заманауи қауіпсіз әдістерін енгізу жөнінде бірқатар іс-шаралар жүргізу қажет.
Агробизнес жүргізуге, кооперация процесіне, тиімді жер пайдалануға бөгет болатын кедергілерді жою.
Мемлекет басшысының кәсіпкерлерге мемлекеттік бақылау мен қадағалау жүйесінің тиімділігін арттыру, оларға әкімшілік қысым көрсетуді азайту жөніндегі тапсырмаларын орындау мақсатында мемлекет тарапынан жүргізілетін тексерістерді жоспарлауды жүйелендіру мен азайту жөнінде жұмыс жүргізілетін болады.
Отандық инвесторлар үшін де және шетелдіктер үшін де ауыл шаруашылығы мақсатындағы жер учаскелерін жалға беру мерзімін ұзарту, сондай-ақ ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді тиімді пайдалану мәселесі пысықталатын болады.
Мемлекеттік қолдау шараларын жетілдіру.
«Агробизнес-2020» бағдарламасының бағыттарын нақтылау АӨК басым бағыттарын дамыту жөніндегі шебер-жоспарларда көзделеді.
Импортқа тәуелділікті азайту және отандық АӨК өнімдерінің экспортын ұлғайту жөнінде Бағдарлама көрсеткіштеріне қол жеткізу шебер-жоспарларды іске асырудың негізгі мақсаты болып табылады. Шебер-жоспарлар Бағдарламаның жылдар бойынша және олардың мамандануын ескере отырып, өңірлер бөлісінде жоспарлы көрсеткіштерін (оның ішінде) жан-жақты бөлуді көздейтін болады.
Жергілікті атқарушы органдардың шебер-жоспарларда бекітілген көрсеткіштерге қол жеткізуін Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігі тұрақты негізде ресми сайтта тиісті ақпаратты орналастыру арқылы жұртқа жеткізеді.
Бұдан басқа табиғи-климаттық жағдайларды, өткізу нарығы мен өңірлердің даму әлеуетін ескере отырып, ауыл шаруашылығы өнімдерінің нақты түрлерін өндіру үшін ауыл шаруашылығы жерлерін оңтайлы пайдалану бойынша өңірлерді мамандандыру енгізілетін болады. Өңiрлердi мамандандыруды енгізу ескерілген егіс алқаптарының жоспарлы құрылымы осы Бағдарламаға 1-қосымшада ұсынылған.
Өңірлерді мамандандыру схемасы АӨК-те мемлекеттік саясатты сараланған түрде және неғұрлым тиімді өткізуге мүмкіндік береді. Осыған байланысты агроөнеркәсіптік кешен субъектілеріне мемлекеттік қолдау шараларын беру қағидалары өңірлерді мамандандыру схемасын ескере отырып, түзетіледі және өңірлерді мамандандыру схемасы шеңберінде ұсынылмайтын ауыл шаруашылығы өндірісін субсидиялауды кезең-кезеңмен тоқтатуды көздейтін болады.
Бұл ретте жергілікті атқарушы органдар аудандар бөлінісінде өңірлерді мамандандыру схемасына сәйкес 2016 жылға дейін дайындау кезеңін көздейтін ауыл шаруашылығы өндірісін субсидиялауға; мамандандыру схемасының тиісті ұсынымдарына 50 %-ға сәйкес келетін ауыл шаруашылығы өндірісін 2017 жылдан бастап 2019 жылға дейін субсидиялауға, ал 2020 жылдан бастап толығымен өңірлерді мамандандыру схемасына сәйкес ауыл шаруашылығы өндірісін субсидиялауға кезең-кезеңмен ауысу жоспарларын әзірлеп, аумақтарды дамыту бағдарламаларына енгізетін болады.
Сондай-ақ Қазақстан Республикасының азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету шаралары мен тетіктері әзірленетін болады.
Озық технологияларды енгізуді ынталандыру және отандық ауыл шаруашылығы өнімдерінің өндіріс көлемін ұлғайту мақсатында қолданыстағы қолдау шараларымен қатар жеке дақылдарды тікелей субсидиялаудан жеңілдетілген қаржыландыру арқылы қолдауға біртіндеп көшуді (кредиттер және лизинг бойынша пайыздық мөлшерлемені субсидиялау, қаржы ұйымдары алдындағы АШТӨ қарыздарын кепілдендіру жүйесін және сақтандыру жүйесін енгізу), сондай-ақ жобаларды іске асыру кезінде инвестициялық субсидиялауды көздеу қажет. Ауыл шаруашылығы кәсіпорындарының қаржылық тұрақсыздығын болдырмау және олардың қысқаруына жол бермеу мақсатында аталған кәсіпорындарды қаржылық сауықтыруды жүзеге асыру қажет.
Мемлекеттік қолдау тиімділігін арттыру мақсатында субсидиялау жүйесін жетілдіру қажет. ДСҰ-ға кіру, сондай-ақ КО мен Бірыңғай экономикалық кеңістіктегі мүшелік аясында отандық АШТӨ-ге тең жағдайларды қамтамасыз ету үшін жоспарланып отырған кезеңде мемлекеттік қолдау деңгейін ықпалдастыру процестері шеңберінде тиісті келісілген көрсеткіштерге дейін жеткізу қажет.

Бағдарламаның негізгі мақсаты ҚР АӨК субъектілерінің бәсекеге қабілеттілігін арттыру үшін жағдайлар жасау болып табылады.
Бағдарламаның мақсатына қол жеткізу үшін мынадай төрт бағыт бойынша жұмыс жүргізілетін болады:

Бағдарламаның нысаналы индикаторлары:

6) электрондық пішімге көшірілген мемлекеттік көрсетілетін қызметтер үлесі 2015 жылға қарай – 62 %.
4.1 Қаржылық сауықтыру
АӨК субъектілерінің төлем қабілеттілігін жақсарту, кредиттік жүктемесін төмендету және банкрот тәуекелдерін барынша азайту мақсатында қайта құрылымдау, қайта қаржыландыру, сондай-ақ АӨК субъектілерін бар берешектерін өтеуге қаржыландыру жолымен бір реттік қаржылық сауықтыру шараларын қабылдау қажет.
7-кесте. АӨК-ні қаржылық сауықтыру жөніндегі нысаналы көрсеткіш
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
АӨК субъ­ек­ті­ле­рін қар­жы­лық са­уық­ты­ру шең­бе­рін­де кре­дит­тік және ли­зинг­тік мін­дет­те­ме­лер бой­ын­ша мер­зім­де­рі ұзар­ты­л­ған мін­дет­те­ме­лер­дің со­ма­сы, млрд. тең­ге
150
150
200
2
АӨК субъ­ек­ті­ле­рін қар­жы­лық са­уық­ты­ру шең­бе­рін­де қары­здар бой­ын­ша пай­ы­здық мөл­шер­ле­ме­ні суб­си­ди­я­лау кө­ле­мі, млрд. тең­ге
7,9
14,7
20,1
26,6
21,9
17,6
12,7
7,7
Қаржылық сауықтыру АӨК субъектілерінің меншік иелері, кредит берушілер мен мемлекет тарапынан көрсетілетін қолдау шараларының көлемдері бойынша бірлескен және тең өлшемді тепе-теңдік бастамада жүргізілуі тиіс.
Кредит берушілер: АӨК субъектілерінің қаржылық міндеттемелерін қайта құрылымдауды (сыйақы ставкасын төмендету, кредиттерді қайтару мерзімдерін ұзарту, негізгі қарызын қайтару бойынша жеңілдік кезеңін ұсыну, айыппұлдарды, өсімпұлдарды, мерзімі өткен сыйақыны есептен шығару, басқа шаралар арқылы), АӨК субъектілерін бар берешектерін өтеуге қайта қаржыландыруды және қаржыландыруды қамтамасыз етеді.
АӨК субъектілерінің меншік иелері: кредит берушілер алдындағы міндеттемелерді толық өтегенге дейін пайданың бір бөлігін қатысушылар арасында бөлмеу, қосымша капиталдандыру, инвесторларды тарту, кредит берушілерге қаржылық сауықтыру шарттарын орындау бойынша толық жәрдем көрсету жолымен және басқа да шаралармен қолдау көрсетеді.
Мемлекет, кредит берушілер мен меншік иелерінің қатысуына қарай қаржылық агент арқылы негізгі құралдарды сатып алуға және айналымдағы құралдарды толықтыруға қаржылық сауықтыруға жататын кредиттер және/немесе лизингтік міндеттемелер бойынша сыйақы мөлшерлемесін субсидиялауды ұсына отырып, оны түпкілікті төлеуші – АӨК субъектісі үшін төмендету арқылы қолдауды жүзеге асырады.
Сондай-ақ осы қағидаларда АӨК саласындағы шаруашылық субъектілері арасында пайда болған берешектер бойынша қаржылық сауықтыру мәселелері реттелетін болады.
АӨК субъектілерін қаржылық сауықтыруды өткізу ұйымдастырылған капитал нарықтарынан қаржы агенті тартқан қаражат, сондай-ақ екінші деңгейдегі банктердің меншікті қаражаты есебінен жүзеге асырылатын болады. Бұл ретте, қаржылық агент тартқан қаражат басқа да кезек күттірмейтін міндеттерге пайдаланылуы мүмкін.
Қаражаттың (соның ішінде субсидиялардың) тиімді пайдаланылуын және қаржылық сауықтыру көрсеткіштері мен нәтижелеріне қол жеткізуді бақылау қаржылық агент және уәкілетті орган тарапынан жүзеге асырылады.

Аталған бағыт шеңберінде мынадай міндеттерді шешу қажет:

Жоғарыда көрсетілген міндеттерді шешу үшін АӨК салаларын субсидиялау табиғи-климаттық жағдайларды, өткізу нарықтарының болуын және өңірлерді дамыту әлеуетін ескере отырып әртараптандырылып жүргізілетін болады. Осыған байланысты өңірлер бөлінісінде ауыл шаруашылығы өнімдерін өндірудің ресурстық әлеуетін бағалау және ауыл шаруашылығын субсидиялау жүйесінің тиімділігін талдау жүргізіледі.
Бұдан басқа, ҚР азық-түлік қауіпсіздігін қамтамасыз ету шаралары мен тетіктері әзірленеді.

Өсімдік шаруашылығы секторының тартымдылығын арттыру мақсатында АШТӨ үшін егіс және бау-бақшалық жұмыстардың экономикалық қолжетімділігін арттыруға бағытталған мемлекеттік қолдауды жүзеге асыру жоспарланып отыр. Белгіленген нысаналы көрсеткіштерге қол жеткізу үшін АШТӨ-нің жеміс-жидек бақшалары мен жүзімдіктер отырғызуға және өсіруге жұмсаған шығындарының бір бөлігін, көктемгі-егіс және жинау жұмыстарын жүргізумен байланысты шығындарын өтеу түрінде мемлекеттік қолдау көрсетілетін болады.
8-кесте. Егістік және бау-бақшалық жұмыстардың экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с №
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған егіс алаң­да­ры, млн. га
18,9
19,7
19,8
19,9
19,9
19,9
20,0
19,9
2
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған жа­бық то­пы­рақ­та­ғы кө­кө­ні­стер ала­ңы, га
0
364
394
424
461
461
461
461
3
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған же­міс-жи­дек пен жү­зім­нің кө­п­жыл­дық ек­пе­ле­рін отыр­ғы­зу және өсі­ру ала­ңы, га, оның ішін­де:
1-ве­ге­та­ция, га
же­міс-жи­дек
1 793
6 807
7 007
7 207
7 407
7 607
7 807
8 007
жү­зім
437
2 214
2 214
2 214
2 214
2 214
2 214
2 214
2-ве­ге­та­ция, га
же­міс-жи­дек
1 296
1 793
6 807
7 007
7 207
7 407
7 607
7 807
жү­зім
820
437
2 214
2 214
2 214
2 214
2 214
2 214
3-ве­ге­та­ция, га
же­міс-жи­дек
1 231
1 296
1 793
6 807
7 007
7 207
7 407
7 607
жү­зім
474
820
437
2 214
2 214
2 214
2 214
2 214
4-ве­ге­та­ция, га
же­міс
1271
1231
114
150
350
550
750
950
жү­зім
1153
474
5-ве­ге­та­ция, га
же­міс
114
150
350
550
750
6-ве­ге­та­ция, га
же­міс
114
150
350
550
7-ве­ге­та­ция, га
же­міс
114
150
350
4.2.1.2 Тыңайтқыштардың, гербицидтердің, биоагенттердің (энтомофагтардың) және биопрепараттардың экономикалық қолжетімділігін арттыру
АШТӨ-ні өсімдік шаруашылығы өнімдерінің өнімділігі мен сапасын арттыруға бағытталған іс-шараларды жүргізуге ынталандыру мақсатында минералды тыңайтқыштардың, гербицидтердің, биоагенттердің (энтомофагтардың) және биопрепараттардың экономикалық қолжетімділігін арттыруға бағытталған мемлекеттік қолдауды жүзеге асыру болжанады.
2017 жылдан бастап ашық және жабық топырақтағы көкөніс дақылдарын, бақша және жеміс дақылдарын өңдеуге арналған биоагенттер (энтомофагтар) мен биопрепараттар құнын арзандату жоспарлануда.
9-кесте. Тыңайтқыштардың, гербицидтердің, биоагенттердің (энтомофагтардың) және биопрепараттардың экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған са­тып алын­ған ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар кө­ле­мі, мың тон­на
231,2
255,8
269,2
303,0
334,5
360,6
386,6
412,7
2
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған са­тып алын­ған гер­би­цид­тер кө­ле­мі, мың литр
27 873,0
30 713,9
30 956,7
31 279,0
31 371,7
31 524,9
31 728,4
31 928,5
3
Егі­стер­дің жал­пы ал­қап­та­ры­мен са­лы­стыр­ған­да био­агент­тер­мен (эн­то­мо­фаг­тар­мен) өн­дел­ген ал­қап­тар­ды қам­ты­луы, %
29,0
30,5
33,6
37,6
67,5
68,3
69,0
69,3

Республиканың астық нарығының дамуы ғылыми негізделген нормалар бойынша қажетті көлемде дәнді дақылдардың тұқым шаруашылығының дамуын ынталандырды. Сонымен қатар, қатты бидай, сыра қайнатуға арналған арпа, бұршақ, жарма, майлы дақылдар, қант қызылшасы тәрізді дақылдар бойынша элиталық тұқым өндірісінің деңгейі оларға деген қажеттілікті толық қанағаттандырмайды.
Сондай-ақ шаруашылық жүргізуші субъектілерді, әсіресе ұсақ тұқымды дақылдардың тұқым шаруашылығы бойынша субъектілерді материалдық-техникалық жарақтандыру проблемасы бар. Тұқым шаруашылығы жүйесін ұйымдастырудың және көбейтуге берілген тұқымдар санының жеткіліксіздігі салдарынан оларды селекциялық жетістіктердің мемлекеттік тізіліміне енгізгеннен кейін өндіріске жіберілген жаңа сорттар мен гибридтердің баяу енуі байқалады.
Питомник шаруашылығы жүйесін қалпына келтіру, питомниктерді техникалық және технологиялық жаңғырту, отырғызу материалын сақтау мен өткізудің сервистік орталықтарын құру, егу кешендерін салу талап етіледі.
Тауарлы шаруашылықтардың бірінші репродукциялы (1-ұрпақ гибридтері) тұқымдарға қолжетімділігін арттыру, уақтылы тұқым алмасу және тұқым жаңартуды жүргізу мақсатында 2015 жылдан бастап элиталық тұқымдарды субсидиялауды алып тастауды және бірінші репродукциялы (1-ұрпақ гибридтері) тұқымдарды субсидиялауға ауысуды көздейтін тұқым шаруашылығын субсидиялау тетігі жетілдірілетін болады. Сондай-ақ АШТӨ сатылған жеміс-жидек дақылдары мен жүзімнің элиталық көшеттерінің құнын субсидиялау жалғастырылатын болады.
10-кесте. Жеміс-жидек дақылдары мен жүзімнің элиталық тұқымдары мен екпелерінің экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған са­тып алын­ған эли­та­лық тұқым кө­ле­мі, мың тон­на
73,6
96,2
102,1
110,1
120,0
140,0
150,5
168,3
2
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған са­тып алын­ған эли­та­лық ек­пе­лер кө­ле­мі, мың да­на
2433,9
1897,65
1897,65
2949,7
4001,8
4001,8
4493,2
4493,2
3
Же­міс-жи­дек да­қыл­да­ры мен жү­зім­нің кө­п­жыл­дық кө­шет­те­рі­нің ана­лық­та­рын отыр­ғы­зу ала­ңы, га
12,86
23,38
23,38
10,92
4
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған же­міс-жи­дек да­қыл­да­ры мен жү­зім­нің кө­п­жыл­дық кө­шет­те­рі­нің ана­лық­та­ры­на қыз­мет көр­се­ту ала­ңы, га
29,3
21,6
36,24
46,76
34,3
10,92

Отандық мақта талшығы мен шитті мақтаның сапасын сараптау жөніндегі қызметтердің экономикалық қолжетімділігін арттыру мақсатында сараптамалардың көрсетілген түрін жүргізуге субсидия бөлуді жалғастыру жоспарлануда. Сараптау жүргізу өнімді сертификаттауға және оны жоғары құнмен өткізуге мүмкіндік береді, бұл АШТӨ-нің және шитті мақтаны қайта өңдеушілердің кірісін толықтырады.
11-кесте. Мақтаны қайта өңдеу ұйымдарына қабылдау кезінде қазақстандық мақта талшығы мен шитті мақта сапасын сараптаудың экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіш
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Суб­си­ди­я­лау есе­бі­нен жүр­гі­зі­л­ген мақ­та тал­шы­ғы­ның са­па­сын ай­қын­да­у­ға ар­нал­ған са­рап­та­ма­лар са­ны, мың бір­лік
170
394
388
382
382
391
400
400
2
Суб­си­ди­я­лау есе­бі­нен жүр­гі­зі­л­ген шит­ті мақ­та са­па­сын ай­қын­да­у­ға ар­нал­ған са­рап­та­ма­лар са­ны, мың бір­лік
56
130
128
126
126
129
132
132

Өсірілетін ауыл шаруашылығы дақылдарының түсімділігін ұлғайту және сапасын арттыру мақсатында тұқымдардың, оның ішінде, отандық АШТӨ егуіне арналған тұқымдардың сорттық және егістік сапасын сараптауды қамтамасыз ету жоспарланып отыр.
12-кесте. Тұқымның сорттық және егістік сапасын сараптаудың экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіш
Р/с №
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Тұқым­дар­дың са­па­сын ай­қын­да­у­ға ар­нал­ған зерт­те­улер са­ны, мың да­на
330,4
330,4
330,4
330,4
330,4
330,4
330,4
330,4

Өсімдік шаруашылығындағы міндетті сақтандыру жөніндегі қызметтердің экономикалық қолжетімділігін арттыру мақсатында сақтандыру компаниялары төлеген сақтандыру төлемдерін субсидиялау нысанында АШТӨ-ні мемлекеттік қолдауды жүзеге асыру жоспарланып отыр. Сақтандыру төлемдерін субсидиялаудан сақтандыру сыйақысын субсидиялауға көшудің мақсатқа лайықтылығы туралы мәселе зерделенетін болады.
13-кесте. Өсімдік шаруашылығындағы сақтандырудың экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Сақ­тан­ды­ру­мен қам­ты­л­ған егіс алаң­да­ры­ның үле­сі, %
73
74
74
80
85
90
95
100

2013 – 2014 жылдар кезеңінде астық сақтау инфрақұрылымын дамыту мақсатында сыйымдылықтардың барынша тапшылығын бастан кешіп отырған негізгі астық өндіруші өңір Солтүстік Қазақстан аумағында астық сақтауға арналған жаңа қуаттылықтар салу жүзеге асырылатын болады. Осыған байланысты, қолданыстағы қуаттылықтар кеңейтіледі және жаңа астық сақтау қоймалары салынады.
Астық нарығына мемлекеттің қатысуын күшейту мақсатында, сондай-ақ астық экспортының батыс және оңтүстік бағыттарын дамыту үшін елдің оңтүстік және батыс өңірлеріне астықты қайта тиеу үшін жаңа қуаттылықтар салу жүзеге асырылады.
Бұдан басқа, қолда бар астық сақтау қуаттылықтарын жаңғырту, оның ішінде негізгі құралдарды жаңарту, сүрлемдік корпустардың құрылыс конструкцияларын күшейту, сондай-ақ технологиялық қайта жаңарту жүргізілетін болады. 2011 – 2012 жылдары елде жалпы қуаттылығы 1005,5 мың тонна 71 астық сақтау объектісі, соның ішінде 884,5 мың тонна АШТӨ меншікті қаражатының есебінен және 121 мың тонна «ҚазАгро» ҰБХ» АҚ қатысуы кезінде пайдалануға енгізілді.
Қазақстандық астықтың экспорттық әлеуетін ұлғайту мақсатында
2020 жылға дейін астықты батыс бағытында тиеп-жөнелту қуаты ұлғайтылатын болады.
Қытайдың өсіп келе жатқан халқын және тұтыну құрылымының бидайдан жасалған өнімдерді тұтынудың ұлғаюына қарай өзгеруін ескерсек, Қытай нарығы Қазақстан үшін барынша перспективалы болып табылады. Сонымен бірге Қытай Қазақстан астығын Оңтүстік Шығыс Азия елдеріне және осы бағыттағы басқа да елдерге экспорттау үшін транзиттік мемлекет болуға қызығушылық танытады. Осыған байланысты, астық экспортын ынталандыру үшін шығыс бағыттағы астық терминалының құрылысы жүргізілетін болады.
Қазіргі уақытта астық сақтау қуаттылықтарына деген өз қажеттілігіміздің өсуімен қатар Ислам ынтымақтастық ұйымының Азық-түліктік өзара көмек қорын (бұдан әрі – Қор) құрумен және осы мақсаттарға ҚР аумағында 2 млн. тоннаға дейін астықтың стратегиялық қорын қалыптастырумен байланысты қазақстандық астықты сатып алуға араб әлемі елдерінің тарапынан жоғары қызығушылық бар.
Осыған байланысты, 2015 – 2020 жылдар кезеңінде мемлекеттік астық сақтау қуаттылықтарын кемінде 2 млн. тоннаға дейін жеткізген және ұстаған, Қор табысты жұмыс істеген жағдайда 3 млн. тоннаға дейін жеткізген жөн болмақ.
14-кесте. Астық сақтау бойынша көрсетілетін қызметтердің физикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Қол­да­ны­с­та­ғы астық қой­ма­ла­рын ке­ңей­ту және жа­ңа­ла­рын са­лу, сон­дай-ақ жал­пы сақ­тау сый­ым­ды­лы­ғы 700 мың тон­на жа­ңа астық тер­ми­нал­да­ры мен астық қой­ма­ла­рын са­лу және жа­рақ­тау, қу­ат­ты­лық­тар­ды пай­да­ла­ну­ға ен­гі­зу­дің үле­сі, %
28,6
71,4
-
-
-
-
-
-

Су пайдаланудың бекітілген лимиті шегінде ауыл шаруашылығы дақылдарын суару үшін су беру жөніндегі қызметтерді алғаны үшін су пайдаланушылардың шығындарын өтеу мақсатында АШТӨ-ге мемлекеттік қолдау жалғасатын болады.
Су пайдаланушылардың суды үнемдеу технологияларына ауысуын ынталандыру мақсатында суды беру бойынша қызметтер құнын субсидиялау тетігі суармалы судың шаршы метріне субсидия мөлшерін есептеу әдістемесін өзгерту бөлігінде жетілдірілетін болады.
Бұдан басқа, әкімшілік рәсімдерді төмендету және су мөлшерін қолжетімді бағамен алуды жеңілдету мақсатында АШТӨ су беру бойынша қызметтер құнын субсидиялауды тікелей су берушілерге беру жоспарланады. Бұл су шаруашылығы ұйымдарының гидромелиоративтік жүйелерін тиісті күтіп-ұстау бойынша іс-шаралардың тиімділігін арттыруға мүмкіндік береді.
15-кесте. АШТӨ-ге судың экономикалық қолжетімділігін арттыру
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Суб­си­ди­я­ла­у­ға жа­та­тын су кө­ле­мі, млн. м3
7686
7781
7810
7786
6826
5924
5986
6000

Мал шаруашылығы саласын дамыту және АШТӨ-ні өндірісті технологиялық қайта жаңғыртуға ынталандыру, сондай-ақ өндірілетін мал шаруашылығы өнімдерінің көлемі мен сапасын арттыру мақсатында мал шаруашылығы өнімдерін өндірушілерді мемлекеттік қолдауды жалғастыру көзделеді.
Мал шаруашылығы үшін берік жемшөп базасын құру үшін шахталы және құбырлы құдықтарды салу және қалпына келтіру жолымен жайылымдарды суландыруға, жемшөп дақылдарын өсіру үшін суару жүйелерін сатып алуға және енгізуге, мал шаруашылығы мен құс шаруашылығы кәсіпорындарының қажеттілігін сапалы және теңгерімді жемшөптермен қамтамасыз ету үшін құрама жем-шөп зауыттарын салуға арналған ауыл шаруашылығы тауарын өндірушілердің инвестициялық салымдарының бір бөлігі өтелетін болады.
Мал шаруашылығында жаңа заманауи технологиялар енгізілетін болады, атап айтқанда, еңбек өнімділігін арттыруға бағытталған технологиялық жабдықтарды сатып алу және енгізу, ауыл шаруашылығы жануарларын суаттармен қамтамасыз ету үшін қуаңшылық аймақтарында суды сақтау жүйелерін енгізу.
«Ірі қара мал етінің экспорттық әлеуетін дамыту» жобасын іске асыру малды бордақылау инфрақұрылымын, фермерлік шаруашылықтарды құру және ірі қара малдың аналық мал басын ұлғайту жөніндегі нысаналы көрсеткіштерге сәйкес жалғастырылатын болады.
Отандық өнімдердің бәсекеге қабілеттілігін қамтамасыз ету үшін ірі, шырынды, құнарлы жемшөп пен жемшөп қоспаларын дайындау және сатып алу жөніндегі шығындарды арзандатуға берілетін субсидиялау жүзеге асырылатын болады.
16-кесте. Малды күтіп-бағудың және мал шаруашылығы өнімдері өндірісінің экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған аг­ро­құ­ры­лым­дар­да­ғы ІҚМ-нің ана­лық ба­сы­ның са­ны, мың бас
360,0
358,0
479,0
622,3
791,5
992,7
1233,1
1521,3
2
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­л­ген сиыр еті­нің кө­ле­мі, мың тон­на
28,2
34,0
37,6
41,5
46,2
52,0
59,6
69,7
3
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­л­ген сүт, қы­мыз және шұ­бат кө­ле­мі, мың тон­на
235,3
235,6
281,3
306,3
29,6
266,4
215,5
258,1
4
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­л­ген қой еті­нің кө­ле­мі, мың тон­на
3,0
5,2
7,4
8,5
9,9
11,7
13,9
16,8
5
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­л­ген жыл­қы еті­нің кө­ле­мі, мың тон­на
4,4
5,3
6,9
10,0
13,4
17,2
21,4
26,2
6
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­л­ген шош­қа еті­нің кө­ле­мі, мың тон­на
25,5
27,6
27,3
26,4
24,9
28,0
31,8
35,9
7
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­л­ген құс еті­нің кө­ле­мі, мың тон­на
126,2
138,8
152,7
168,0
184,8
203,3
223,6
245,9
8
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­л­ген та­у­ар­лық жұ­мырт­қа кө­ле­мі, млн. да­на
2205,8
2303
2157
1999
1831
1650
1457
1500
9
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­л­ген жүн кө­ле­мі, мың тон­на
1,3
1,3
1,4
1,5
1,6
1,7
1,8
1,9
16-1-кесте. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан нысаналы трансферттер есебінен бөлінген қаражат шеңберінде малды күтіп-бағудың және мал шаруашылығы өнімдері өндірісінің экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с№
Көр­сет­кіш ата­уы
Өл­шем бір­лі­гі
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Ірі, шы­рын­ды, құ­нар­лы жем­шөп­пен жем­шөп қо­с­па­ла­рын дай­ын­дау және са­тып алу жө­нін­де­гі шы­ғын­дар­ды ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған ет­ті ба­ғыт­та­ғы ІҚМ ба­сы­ның са­ны
мың бас
42,5
2
Ірі, шы­рын­ды, құ­нар­лы жем­шөп­пен жем­шөп қо­с­па­ла­рын дай­ын­дау және са­тып алу жө­нін­де­гі шы­ғын­дар­ды ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған сүт­ті ба­ғыт­та­ғы ІҚМ ба­сы­ның са­ны
мың бас
22,6
3
Ірі, шы­рын­ды, құ­нар­лы жем­шөп­пен жем­шөп қо­с­па­ла­рын дай­ын­дау және са­тып алу жө­нін­де­гі шы­ғын­дар­ды ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін құс еті­нің кө­ле­мі
мың
тон­на
37,8
4
Ірі, шы­рын­ды, құ­нар­лы жем­шөп­пен жем­шөп қо­с­па­ла­рын дай­ын­дау және са­тып алу жө­нін­де­гі шы­ғын­дар­ды ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін та­у­ар­лық жұ­мыр­тқа­ның кө­ле­мі
млн.
да­на
1 165,9
5
Ірі, шы­рын­ды, құ­нар­лы жем­шөп пен жем­шөп қо­с­па­ла­рын дай­ын­дау және са­тып алу жө­нін­де­гі шы­ғын­дар­ды ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін шош­қа еті­нің кө­ле­мі
мың
тон­на
11,0
6
Өн­ді­ру құ­нын ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін та­у­ар­лық жұ­мыр­тқа­ның кө­ле­мі
млн.
да­на
701,8
7
Өн­ді­ру құ­нын ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін құс еті­нің кө­ле­мі
мың
тон­на
20,9

Асыл тұқымды малдардың үлес салмағын арттыру, етті малдың гендік қорын, сондай-ақ АШТӨ-дегі ауыл шаруашылығы жануарларының өнімділігі сапасын қалпына келтіру және ұлғайту мақсатында отандық және шетелдік селекцияның асыл тұқымды өнімдерін сатып алу үшін АШТӨ-ні мемлекеттік қолдау жалғасатын болады.
Бұдан басқа, ауыл шаруашылығы жануарларының сапалық құрамы мен тұқымдық сапасын жақсартумен айналысатын АШТӨ-ге асыл тұқымды аналық мал басын және асыл тұқымды тұқымдық бұқаларды күтіп-бағу, селекциялық және асыл тұқымдық жұмыстар жүргізу, сондай-ақ бордақылау алаңдарына бұқаларды сату бойынша шығындарын субсидиялау түрінде қолдау көрсетілетін болады.
Мемлекеттік қолдау қой шаруашылығын, жылқы шаруашылығын, түйе шаруашылығын және құс шаруашылығын дамытуға да қолданылатын болады, бұл ауыл шаруашылығы жануарларының жалпы табынындағы асыл тұқымды мал басының үлесін ұлғайту үшін жағдай жасайды және олардың өнімділігін арттырады.
Отандық құс фабрикаларына асыл тұқымдық материал (тәуліктік балапан және инкубациялық жұмыртқа) сатып алу бойынша қолдау көрсетілетін болады.
Асыл тұқымды мал шаруашылығын субсидиялау 2011 жылы басталған ІҚМ етінің экспорттық әлеуетін арттыру жөніндегі жобаны одан әрі іске асыруды қамтамасыз етуге мүмкіндік береді.
Аталған жобаны іске асыру шеңберінде репродуктор шаруашылықтарын, бордақылау алаңдарын және етті малды көбейту жөніндегі фермерлік шаруашылықтар құру бойынша жұмыстар жалғасатын болады.
17-кесте. Асыл тұқымды өнімнің экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Бө­лін­ген суб­си­ди­я­лар шең­бе­рін­де са­тып алын­ған отан­дық се­лек­ци­я­ның асыл тұқым­ды ІҚМ са­ны, мың бас
13,6
26,2
37,9
48,0
58,4
59,3
60,2
61,3
1-1
Бар­лық са­нат­та­ғы ша­ру­а­шы­лық­та­ғы жа­ну­ар­лар­дың жал­пы мал ба­сын­да­ғы асыл тұқым­ды жа­ну­ар­лар­дың үле­сі, %
ІҚМ
8,8
9,4
9,9
10,4
10,9
11,5
12,1
12,7
жыл­қы­лар
7,1
7,5
8,0
8,5
9,0
9,5
10,1
10,7
қой­лар
14
14,7
15,4
16,2
17,0
17,9
18,8
19,7
еш­кі­лер
0
0,2
0,2
0,2
0,3
0,3
0,3
0,3
шош­қа­лар
16,3
16,8
17,3
17,8
18,3
18,9
19,5
20,0
2
Бө­лін­ген суб­си­ди­я­лар шең­бе­рін­де са­тып алын­ған ше­тел­дік се­лек­ци­я­ның ет­ті ба­ғыт­та­ғы ІҚМ са­ны, мың бас
14
16
18
-
-
-
-
-
3
Бө­лін­ген суб­си­ди­я­лар шең­бе­рін­де са­тып алын­ған ше­тел­дік се­лек­ци­я­ның сүт­ті ба­ғыт­та­ғы ІҚМ са­ны, мың бас
14
16
18
-
-
-
-
-
4
Ет­ті және сүт­ті ірі қа­ра мал ша­ру­а­шы­лы­ғын­да се­лек­ци­я­лық-асыл тұқым­ды жұ­мысты жүр­гізу­ге суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған мал ба­сы­ның са­ны, мың бас
238
266
334
406
484
567
657
804
5
Же­ке қо­сал­қы ша­ру­а­шы­лық­тар­дан қа­лып­та­сты­ры­л­ған қо­ғам­дық та­бын­да ша­ғы­лы­сты­ру үшін пай­да­ла­ны­ла­тын, ұста­у­ға суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған ет­ті тұқым­ды асыл тұқым­ды бұ­қа­лар­дың са­ны, мың бас
1
2
3
4
5
5
5
5
6
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған ауы­сты­рып са­лын­ған эм­бри­он­дар са­ны, мың да­на
1,1
2
3
4
5
5
5
5
7
Жа­сан­ды ұрық­тан­ды­ру­ға суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған ұрық до­за­ла­ры­ның са­ны, мың до­за
285
266
334
406
484
567
657
804
8
Са­тып алын­ған, суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған тәу­лік­тік ба­ла­пан­дар (ет­ті ба­ғыт­та­ғы) са­ны, мың бас
287
308
363,5
419,1
423,7
426,7
429,2
433,8
9
Са­тып алын­ған, суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған тәу­лік­тік ба­ла­пан­дар (жұ­мырт­қа ба­ғы­тын­да­ғы) са­ны, мың бас
737
876
905
934
983
990
1017
1044
10
Са­тып алы­на­тын ин­ку­ба­ци­я­лық жұ­мырт­қа са­ны, мың да­на
4381,0
4436
4580
4821
4855
4984
5120
5120
11
Са­тып алын­ған, суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған қой­лар­дың асыл тұқым­ды төл­де­рі­нің са­ны мың, бас
135,6
149,2
186,5
186,5
204,0
218,5
227,6
227,6
12
Са­тып алын­ған, суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған ма­рал­дар­дың асыл тұқым­ды төл­де­рі­нің са­ны, мың бас
0,2
0,2
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
13
Са­тып алын­ған, суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған шош­қа­лар­дың асыл тұқым­ды төл­де­рі­нің са­ны, мың бас
6,5
7,2
9,0
9,0
9,8
10,5
10,9
10,9
14
Са­тып алын­ған, суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған жыл­қы­лар­дың асыл тұқым­ды төл­де­рі­нің са­ны, мың бас
3,5
3,9
4,9
4,9
5,3
5,7
5,9
5,9
15
Са­тып алын­ған, суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған түй­е­лер­дің асыл тұқым­ды төл­де­рі­нің са­ны, мың бас
0,4
0,5
0,6
0,6
0,7
0,7
0,7
0,7
16
Қой ша­ру­а­шы­лы­ғын­да асыл­дан­ды­ру жұ­мысын жүр­гізу­ге суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған ҰМ ба­сы­ның са­ны, мың бас
1077
1185
1481
1480
1619
1735
1807
1807
17-1-кесте. Қазақстан Республикасының Ұлттық қорынан нысаналы трансферттер есебінен бөлінген қаражат шеңберінде асыл тұқымды өнімдердің экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с№
Ті­ке­лей нәти­же­лер көр­сет­кіш­те­рі
Өл­шем бір­лі­гі
Жос­пар­лы ке­зең
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Се­лек­ци­я­лық-асыл тұқым­дық жұ­мыс жүр­гізу­ге бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған ірі қа­ра мал ба­сы­ның са­ны
мың
бас
296,6

Қазақстанда тауарлы балық өсіруді (акваөсіруді) дамыту мақсатында барынша бағалы балық түрлері есебінен тауарлы балық өсіру көлемін ұлғайту және балықтың түр-түрін кеңейту үшін жағдайлар жасалатын болады.
Тауарлы балық өсіру өндірісінің 2020 жылға дейінгі әлеуеті 15 мың тоннаға бағаланады.
Тауарлы балық өсіруді қолдау мен дамыту үшін құнды балық түрлерінің асыл тұқымды толықтырушы-аналық балықтар табынын ұстауға субсидиялар енгізілетін болады.
18-кесте. Тауарлы балық өсірудегі тауарлардың, жұмыстардың және көрсетілетін қызметтердің экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған құн­ды ба­лық түр­ле­рі­нің асыл тұқым­ды то­лық­ты­ру­шы-ана­лық та­бы­ны­ның ті­рі сал­ма­ғы, кг
-
-
-
4 105
20 540
149 255
163 565
290 500
Тауарлы балық өсіруді дамыту жөніндегі іс-шараларды іске асыру және белгіленген нысаналы көрсеткіштерге қол жеткізу үшін тауарлы балық өсіру саласындағы заңнаманы жетілдіру қажет.

Шет елдердің ойдағыдай қолданылып жатқан тәжірибесін ескере отырып, ауыл шаруашылығы жануарларын сақтандырудың экономикалық қолжетімділігін арттыру бойынша мәселе пысықталатын болады.

Ауыл шаруашылығы шикізатын қайта өңдеу саласын дамыту, өндірілетін өнім сапасын арттыру мақсатында ауыл шаруашылығы шикізатын терең қайта өңдеумен және дайын өнім өндірумен байланысты шығындарды субсидиялау арқылы мемлекеттік қолдау көзделеді.
Мемлекет тарапынан жасалатын осы қолдау отандық өңдеу кәсіпорындарын Еуразиялық экономикалық одақ (бұдан әрі – ЕАЭО) елдерінің кәсіпорындарымен тең жағдайға қоюға мүмкіндік береді. Нәтижесінде бәсекеге қабілетті өнім өндірісі көлемінің ұлғаюы, ішкі тұтынудағы сүттің, қант қызылшасының және жүгері дәнінің терең өңдеу өнімдері бойынша импорт үлесінің қысқаруы және кәсіпорындардың қаржы-шаруашылық қызметіне оң әсер етуі күтіледі, бұл тұтас алғанда, АӨК-тің өндеу саласын дамытуға да оң әсерін тигізеді.
19-кесте. Ауыл шаруашылығы шикізатын терең қайта өңдеу өнімдерінің өндірісі үшін тауарлардың, жұмыстардың және көрсетілетін қызметтердің экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­л­ген өнім кө­ле­мі, мың тон­на, оның ішін­де:
- құр­ғақ сүт
-
3,2
3,4
3,7
3,9
4,2
4,5
4,8
- са­ры май
-
15,7
17,2
18,9
20,8
22,9
25,2
27,7
- ірім­шік­тер
-
7,0
7,4
7,7
8,1
8,5
8,9
9,4
- қы­зы­л­ша­дан алын­ған қант
-
51,6
54,1
57,4
61,8
67,3
72,4
-
- крах­мал­дық сірне
-
-
-
25,3
33,7
33,7
33,7
33,7

Агробизнесті тұрақты жүргізу үшін АӨК субъектілеріне (ауыл шаруашылығы техникаларының лизингін қоса алғанда) негізгі құралдарды сатып алуға және айналымдағы қаражатын толықтыруға қаражат қажет, олар негізінен қаржы институттарының қарыз қаражаты есебінен тартылады. Сонымен бірге, ауыл шаруашылығы өндірісінің ерекшелігінен (табиғат жағдайларына тәуелділік, экономиканың басқа салаларымен салыстырғандағы төмен өнімділік және рентабельділік) қаржы институттары АШТӨ-ге жоғары сыйақы ставкаларымен қысқа мерзімді кредиттер береді.
Осылайша, ҚР Ұлттық Банкінің деректері бойынша 2006 – 2011 жылдар кезеңінде АӨК субъектілеріне берілген кредиттер бойынша орташа пайыздық сыйақы ставкасы 12-16 %-ды, ал экономиканың басқа секторларында 10-13 %-ды құрайды.
Нәтижесінде АӨК субъектілері негізгі және айналым қаражатты толықтыруға арналған кредиттер бойынша жоғары сыйақы төлейді, бұл өнім бірлігін өндірудің өзіндік құнының артуына әкеліп соқтырады және оның бәсекеге қабілеттілігін төмендетеді.
АӨК субъектілері үшін қаржылық жүктемені төмендету проблемасын шешу мақсатында АӨК субъектілеріне (соның ішінде дәнді, майлы және бұршақты дақылдар өндірумен айналысатын) берілген лизинг пен кредиттер бойынша сыйақы ставкаларын субсидиялау көзделетін болады.
Ауыл шаруашылығының техникамен жарақтануының қазіргі деңгейі оның тиімді дамуын тежеуде. Осының барлығы маусымдық ауыл шаруашылығы жұмыстарын жүргізу мерзімдері мен сапасына теріс әсер етеді. Қажетті техникасының, жабдықтарының жоқтығынан, арзан және ұзақ мерзімді кредит ресурстарына қанағаттанарлықсыз қолжетімділіктен АӨК субъектілері ауыл шаруашылығы өнімін өндіру мен қайта өндеуде оңайлатылған технологияларды қолдануға мәжбүр. Ауыл шаруашылығы техникасының, қосалқы бөлшектердің, жабдықтардың жоғары құны, банктік кредиттердің/лизингтердің қысқа мерзімділігі АШТӨ басым көпшілігіне негізгі құралдарын жаңартуға мүмкіндік бермейді.
Негізгі құралдарды сатып алуға бағытталатын кредиттік қаражаттың негізгі көлемі ЕДБ-нің және лизингтік компаниялардың қарыз (тартылған) және меншікті қаражатының есебінен жүзеге асырылады. Кредиттің/лизингтің 12-15 % орташа сыйақы ставкасын ескере отырып, шаруа 7-9 жылда іс жүзінде жабдықтың/техниканың екі құнын төлейтіні шығады. Бұл ретте, АШТӨ-ге берілген кредиттер бойынша ЕДБ белгілейтін қайтару мерзімдері ауыл шаруашылығы өндірісінің ерекшелігіне сәйкес келмейді, салымдардың ұзақ өтелуімен айрықшаланады.
Осыған байланысты, аграрлық секторда берілген кредиттердің 42 %-ы «ҚазАгро» ҰБХ» АҚ еншілес акционерлік қоғамдарына келетін ахуал қаржылық нарықта қалыптасқан.
ЕДБ-нің, микрокредиттік ұйымдардың және кредиттік серіктестіктердің АӨК жобаларын қаржыландыруға аз қатысуы оларда ұзақ мерзімді қорландыру көздерінің жоқ болуымен және саланың жоғары кредиттік тәуекелдерімен түсіндіріледі.
Аталған проблеманы шешу үшін Германия тәжірибесін қолдану және АӨК субъектілері үшін қолайлы шарттармен АӨК жобаларын одан әрі қаржыландыруы үшін ЕДБ-ні қорландыруға «ҚазАгро» ҰБХ» АҚ-ның қаржы институттарын пайдалану ұсынылады.
Осылайша, «ҚазАгро» ҰБХ» АҚ-ның қаржы институттары АӨК субъектілеріне тікелей кредит беруді кезең-кезеңмен қысқартады, меншікті және тартылған қаражат негізінде ЕДБ-ні, микрокредиттік ұйымдарды және кредиттік серіктестіктерді қорландыруды жүзеге асырады. Бұл дамыған филиалдық желісі бар банктік инфрақұрылымды пайдалана отырып, қаржыландыруға қолжетімділікті кеңейтуге, сондай-ақ АӨК субъектілеріне тіркелген қолайлы мөлшерлеме бойынша ұзақ мерзімге қарыздар, сондай-ақ банктік көрсетілетін қызметтердің толық спектрін алуға мүмкіндік береді.
Ауыл шаруашылығы техникасының лизингі бойынша пайыздық ставканы субсидиялау жөніндегі іс-шараларды іске асыру үшін мемлекеттік қолдаудың осы түрі бойынша оператор ретінде жұмыс істейтін ұйым тартылатын болады.
20-кесте. Кредиттер мен лизингтің экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Ли­зинг­ті қо­са ал­ған­да, сый­а­қы став­ка­ла­рын суб­си­ди­я­лау есе­бі­нен АӨК субъ­ек­ті­ле­ріне бе­рі­л­ген кре­дит­тер со­ма­сы, млрд. тең­ге
100
326,6
457,3
600,3
747,2
886,8
951,0
1 020,9
2
ЕДБ-ні, мик­ро­кре­дит­тік ұй­ым­дар­ды және кре­дит­тік се­рік­те­стіктер­ді қор­лан­ды­ру есе­бі­нен АӨК субъ­ек­ті­ле­рі ал­ған кре­дит­тер со­ма­сы, млрд. тең­ге
3
5
8
12
14
16
18
20
3
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы тех­ни­ка­сы­ның жал­пы пар­кін­де­гі жа­ңар­ты­л­ған ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы тех­ни­ка­сы­ның үле­сі, %, оның ішін­де
5-8 тар­тым сы­ны­бы­ның трак­тор­ла­ры
49,9
47,0
44,4
42,0
39,8
37,8
36,0
3 және тө­мен тар­тым сы­ны­бы­ның трак­тор­ла­ры
55,8
51,0
47,0
43,1
39,7
36,6
33,9
астық жи­нау ком­байн­да­ры
56,6
52,2
48,4
44,8
41,6
38,7
36,1
егу ке­шен­де­рі және сеп­кіш­тер
48,7
44,8
41,6
38,4
35,6
33,1
30,9

Қазіргі уақытта АӨК шағын және орта субъектілерінің шамамен 30 %-ы тиісті өтімділігі жоғары кепілзатын қамтамасыз етудің жоқ болуынан және сенімсіз қаржылық жағдайынан қаржыландыруға қол жеткізе алмауда.
Дәл осы проблеманы аграрлық өндірістегі жеке инвестициялардың тәуекелдерін төмендету үшін қарыздарды мемлекеттік кепілдендіру мен сақтандыруды енгізу жөніндегі міндетті қоя отырып, Мемлекет басшысы «Әлеуметтік-экономикалық жаңғырту – Қазақстан дамуының басты бағыты» атты 2012 жылғы 27 қаңтардағы Қазақстан халқына Жолдауында айтты.
Осыған байланысты, АӨК субъектілері үшін кредит ресурстарының қолжетімділігін және АӨК-ні белсенді қаржыландыру процесіне қаржы институттарын тартуды қамтамасыз ету мақсатында АӨК субъектілерінің қаржы институттары алдындағы қарыздарын сақтандыру және кепілдендіру жүйесі енгізілетін болады.
21-кесте. АӨК субъектілерінің қаржы институттары алдындағы қарыздарын сақтандыру және кепілдендіру арқылы кредиттердің экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіш
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Қар­жы ин­сти­тут­та­ры АӨК субъ­ек­ті­ле­ріне қары­здар­ды сақ­тан­ды­ру және ке­піл­ден­ді­ру жүй­е­сі ар­қы­лы бер­ген кре­дит­тер со­ма­сы, млрд. тең­ге
105,9
142,2
182,4
223,1
270,2
322,1
375,1

Азық-түлікке өсіп жатқан жаһандық сұранысты ескере отырып, ауыл шаруашылығын ауқымды жандандыру шеңберінде Қазақстанның АӨК-сін дамытудың басты міндеттерінің бірі жаңа өндірістік қуаттар салуға не қолданыстағыларын кеңейтуге инвестициялар тартуды ынталандыру арқылы ауыл шаруашылығы өнімдерінің өндіріс көлемін ұлғайту болып табылады. Қазіргі уақытта «ҚазАгро» ҰБХ» АҚ еншілес ұйымдарының жеңілдікпен кредит беру өнімдері бар және мемлекеттік қолдау бағдарламалары шеңберінде негізгі және айналым қаражатын толықтыруға арналған кредиттер бойынша сыйақы мөлшерлемелерін өтеу қолданылады.
Сонымен бірге, көрсетілген құралдар ауыл шаруашылығы субъектілерін АӨК-нің басым салаларында инвестициялық жобаларды іске асыруға белсенді ынталандыру үшін жеткіліксіз.
Осыған байланысты Қазақстан Республикасында инвестициялық жобалардың капитал сыйымдылығын және өзін-өзі ақтау мерзімдерін төмендету үшін АӨК-нің басым секторларында жаңа өндірістік қуаттар салуға не қолданыстағыларын кеңейтуге бағытталған инвестициялық салымдар кезінде шығыстарды (құрылыс-монтаждау жұмыстары, жабдықтар, ауыл шаруашылығы және арнайы техникалар сатып алу) ішінара өтеу түріндегі мемлекеттік қолдау енгізілетін болады. Жылдар бойынша сандық көрсеткіштері көрсетілген инвестициялық субсидияларды бөлу үшін басым инвестициялық бағыттардың тізбесі осы Бағдарламаға 2-қосымшада ұсынылған.
22-кесте. Басым инвестициялық жобаларды іске асыру шеңберінде тауарлардың, жұмыстардың және көрсетілетін қызметтердің экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіш
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Жыл­дар
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Ин­ве­сти­ци­я­лық суб­си­ди­я­лау есе­бі­нен тар­ты­л­ған ин­ве­сти­ци­я­лар кө­ле­мі, млрд. тең­ге
100
115,3
73,4
77,9
66,8
69,2
73,1

Агробизнес субъектілеріне АӨК-дегі заманауи технологиялар мен озық ғылыми әзірлемелерге қолжетімділікті қамтамасыз ету мақсатында отандық аграрлық ғылым жүйесін реформалау бойынша жұмыс жалғастырылатын болады.
Реформалаудың түпкілікті мақсаты АӨК-де білімді генерациялау мен бәсекеге қабілетті инновацияларды таратудың орнықты жүйесін құру болып табылады.
Отандық аграрлық ғылымды реформалаудың негізгі бағыттары мыналар болып табылады:

1) ауыл шаруашылығы өнімдерін өндіруші және экспорттаушы жетекші елдердің үлгісі бойынша салалық және ЖОО ғылымы арасындағы тығыз өзара іс-қимылға, ғылыми-зерттеу ұйымдары мен агробизнес субъектілері арасындағы өзара іс-қимыл жасаудың тиімді тетіктерін қолдана отырып әлемдік ғылыми жүйеге ықпалдасуға бағдарланған ауыл шаруашылығы зерттеулерін басқарудың жаңа жүйесін құру;

Ғылыми зерттеулер нәтижелерінің нәтижелігін, тиімділігін және бәсекеге қабілеттілігін арттыру мақсатында отандық аграрлық ғылым мен білімді реформалау және дамыту мақсатында іс-шараларды қаржыландыру бойынша мемлекет қажетті жағдайлар жасайтын болады.
АӨК салаларын ғылыми қамтамасыз ету проблемаларын шешу және жүргізілетін зерттеулердің шашыраңқылығын болдырмау, міндеттер қоюда кешенді тәсіл қолдану, АӨК саласындағы ғылыми зерттеулерді бірыңғай үйлестіру үшін Аграрлық ғылым жөніндегі ұлттық ғылыми кеңес құру жоспарлануда.
Үздік әлемдік баламаларға сәйкес келетін нәтижелері бар АӨК саласындағы озық білімдерді генерациялау мен таратудың жаңа ғылыми-инновациялық жүйесін қалыптастыру үшін халықаралық деңгейдегі пәнаралық ғылыми білім беру кешенін құру бойынша жұмыс жалғастырылады.
ҒЗТКЖ нәтижелерінің практикада қолданылуын арттыру және оларды АӨК субъектілерінің іс жүзіндегі қажеттіліктеріне бағдарлау мақсатында зерттеулердің тақырыптамаларын қалыптастыру кезінде зерттелетін тақырыптамаға кешенді тәсілді, нәтижелерді тәжірибеге енгізуді және қажетті біліктілігі бар ғылыми кадрларды даярлау жөніндегі іс-шараларды көздейтін ғылыми-техникалық бағдарламалар іске асырылатын болады.
Ауыл шаруашылығында қолданбалы зерттеулерді агробизнес субъектілерінің ортақ қаржыландыруын ынталандыру жөніндегі ұсыныстар әзірленетін болады.
Ғылыми бағдарламаларды жүзеге асыру тиімділігінің негізгі критерийі қойылған нәтижелерге қол жеткізуге агробизнестің ең қолайлы қатысуы арқылы олардың идеядан коммерциялау сатысына дейін жеткізілуі болып табылады.
Зерттеулердің нәтижелерін тиімді коммерциялауға дейін жеткізу мақсатында тәжірибелік және эксперименталдық жұмыстардың әдістері мен ғылыми зерттеулердің нәтижелеріне сынақтар, тәжірибелі тексерулер жүргізілуі қажет. Бұл үшін өндіріске жаңа технологияларды енгізу бойынша шаралар шеңберінде ғылыми ұйымдар зертханаларының аспаптық жиынтығын жаңарту жөніндегі іс-шаралар іске асырылады, Қазақстан Республикасында перспективалық және пайдалануға рұқсат етілген отандық сорттар мен гибридтердің бастапқы тұқым шаруашылығын дамыту үшін селекциялық-тұқымдық техниканы жаңарту бойынша шаралар іске асырылған болатын, өйткені аграрлық ғылымның ғылыми-зерттеу инфрақұрылымының моральдық ескіруі орын алуда.
Өсімдік шаруашылығындағы өнімділіктің тұрақтылығын арттыру мақсатында қуаң өңірлерде ресурсты үнемдеу және нөлдік технологияларды әзірлеу және енгізу бойынша зерттеулер көзделетін болады.
Өндірісті экологиялық таза және қауіпсіз өнімдермен қамтамасыз ететін органикалық егіншілік қағидаттарында ауыл шаруашылығы дақылдарын өңдеп өсіру бойынша зерттеулер жүргізілетін болады.
Ауыл шаруашылығы дақылдарының егістік алқаптарын арттыру мақсатында «жасыл» экономикалық тиімді агротехнологияларды әзірлеу бойынша зерттеулер жүргізіледі.
Ауыл шаруашылығы дақылдарының жоғары өнімді сорттары мен будандарын құру бойынша және оларды өсірудің қарқынды технологиясын әзірлеу бойынша зерттеулер ауыл шаруашылығы дақылдарының өнімділігін жоғарылатуға бағытталатын болады.
Ауыл шаруашылығындағы ғылыми зерттеулерді кеңейту жөніндегі шаралар шеңберінде қуаңшылыққа төзімді гендік түрлендірілген дақылдардың (бидай, мақта, соя, рапс, жүгері) мәселелерін зерделеу бойынша зерттеу жүргізілетін болады. Жануарларды жемшөппен үздіксіз қамтамасыз ету үшін қуаңшылыққа төзімді жемшөптік дақылдар іріктеледі.
Инновациялық қызметті дамыту және технологиялық жаңартуға жәрдемдесу мақсатында ұлттық экономиканың бәсекеге қабілеттілігін ұзақ мерзімді перспективада арттыруға бағытталған нысаналы технологиялық бағдарлама іске асырылатын болады. Бағдарламаны іске асыру ғылымның, мемлекет пен бизнестің өзара іс-қимыл жасауына негізделген.
АӨК-те жаңа озық ғылыми-технологиялық бағыттарды іске асыру шеңберінде нысаналы технологиялық бағдарламалар тетігі арқылы технологиялық болжау қорытындылары бойынша мынадай сыни технологиялар: топырақтың құнарлығын молайту, прогрессивтік суару жүйелері, мал шаруашылығын қарқынды дамыту технологиялары, ауыл шаруашылығы шикізатын терең қайта өңдеу технологиялары, инженерлік энзимология, жасушалық және гендік селекция, жасушалық және молекулярлық инженерия, биопрепараттар жасау технологиялары, өнімнің биоқауіпсіздігін қамтамасыз ету әдістері дамытылады.
АӨК бойынша нысаналы технологиялық бағдарламаларды іске асыру индустриялық-инновациялық қызметті мемлекеттік қолдау саласындағы салааралық үйлестіруді жүзеге асыратын және индустриялық-инновациялық қызметті мемлекеттік қолдауды іске асыруға қатысатын уәкілетті орган нысаналы технологиялық бағдарламаларды және басқаларды іске асыру тетігін әзірлеу бойынша жұмыс жүргізгеннен кейін ғана басталады.
Білім беру қызметтері мен аграрлық ғылым нәтижелерінің экономикалық қолжетімділігін арттыру мақсатында жаңа технологиялар мен отандық әзірлемелерді енгізу тетіктері, соның ішінде, агротехнологияларды коммерцияландыру және трансферттеу, білім тарату жүйелері қызметтерімен АӨК субъектілерін қамтуды кеңейту арқылы жетілдіріледі.
Кадрмен қамтамасыз ету саласында кадр даярлау жүйесін одан әрі жетілдіру жүргізіледі, сондай-ақ Ұлттық біліктілік жүйесін енгізу бойынша жұмыстар жалғасады.
АӨК өндірістік ұжымдарында кәсіптік стандарттарды енгізуді және оларды түзету бойынша ұсыныстарды жинақтауды жүзеге асыру жоспарланып отыр.
Аграрлық мамандықтар бойынша кәсіптік стандарттарға сәйкес білім беру стандарттары жаңартылады. Жұмыс берушілердің қатысуымен тәуелсіз агроөнеркәсіптік кешен мамандарының біліктілігін сертификаттау орталығы құрылады.
64 ел мен ұйымнан 15 халықаралық ғылыми-зерттеу орталықтарын қамтитын Халықаралық ауыл шаруашылығы зерттеулерінің кеңестік тобымен (бұдан әрі – ХАШЗКТ) шетелдік агротехнологияларды алу (трансферт), генетикалық материалмен алмасу, мамандарды озық технологияларға, халықаралық ғылыми ортадағы әдістемелерге және ықпалдасуға оқыту саласында ынтымақтастықты дамыту жоспарлануда.
АӨК субъектілері мен мемлекеттік құрылымдар, аграрлық ғылым мен кәсіптік білім беру жүйесі арасында тиімді кері байланысты қолдау мақсатында білім тарату жүйесінің шеңберінде АШТӨ-ге тегін консультациялық көмек көрсету жалғастырылады.
23-кесте. Білім беру қызметтерінің, аграрлық ғылым нәтижелерінің және консультациялық қызметтердің экономикалық қолжетімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
АӨК-те прак­ти­ка­да қол­да­ны­ла­тын отан­дық ғы­лы­ми әзір­ле­ме­лер са­ны, бір­лік
0
0
17
20
22
24
26
28
2
Бі­лім­ді та­ра­ту жүй­е­сі­нің қыз­мет­те­рі­мен қам­ты­л­ған АӨК субъ­ек ті­ле­рі­нің са­ны, адам
2375
10
65
11
535
12
855
14
300
15
570
17
190
20
510
3
Аг­ро­тех­но­ло­ги­я­лар транс­фер­ті мен ком­мер­ци­я­лан­ды­ру жө­нін­де іс­ке асы­ры­л­ған ин­но­ва­ци­я­лық жо­ба­лар­дың са­ны, бір­лік
2
12
15
18
214
24
27
30

Осы бағыт шеңберінде мынадай міндеттерді шешу жоспарланып отыр:

Фитосанитариялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету мақсатында заманауи жабдықтарды қолдана отырып, карантиндік, ерекше қауіпті және зиянды организмдердің дамуы мен таралуының мониторингін уақтылы жүргізу, олардың таралу болжамын жасау, карантиндік зиянды организмдердің таралу ошақтарын оқшаулау мен жою жөніндегі және зиянды және ерекше қауіпті организмдерге қарсы күресу жөніндегі іс-шараларды өткізу үшін олардың таралу координаталарын айқындау қажет.
Фитосанитариялық қауіпсіздік жүйесін дамыту үшін өсімдіктер карантині және аумақтың фитосанитариялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету саласындағы мемлекеттік органдардың өзара іс-қимыл жасау процестерін біріздендіру мен стандарттауды қамтамасыз етудің әлемдік тәжірибесін және қалыптасқан практикасын ескере отырып, фитосанитариялық тәуекелді жүйелі талдауды (бұдан әрі – ФТТ) жүргізу қажет. Алайда, қазіргі таңда Қазақстан Республикасында ФТТ жүргізу функциялары тапсырыс негізінде жүзеге асырылады, жүйелі зерттеулер жүргізілмейді. Осыған байланысты, өсімдіктер карантинін қамтамасыз ету жөніндегі үш мемлекеттік мекеменің (Республикалық карантиндік зертхана, Интродукциялық-карантиндік жеміс-жидек дақылдары питомнигі және Интродукциялық-карантиндік дәнді дақылдар питомнигі) бар болуын ескере отырып, осы ұйымдарды біріктіру және қайта ұйымдастырылған мемлекеттік мекеменің функцияларын кеңейту бойынша жұмыс жүргізілетін болады. Қызметкерлерге қойылатын біліктілік талаптарын арттыра және еңбекақы төлеуді тиісінше көтере отырып, осы мемлекеттік мекемеге ғылыми-әдістемелік мәртебе беру бойынша жұмыс жүргізілетін болады.
Зиянкестерді, арамшөптерді және өсімдіктер ауруларын зерттеу зертханаларын заманауи, мысалға, амплификатор сияқты жабдықтармен жарақтау жөніндегі нормативтер әзірленетін болады.
Өсімдік карантині бойынша іс-шараларды жүргізу және аса қауіпті зиянды организмдердің күтпеген жаппай таралуын жоюға арналған пестицидтер (ядохимикаттар) қорын сапалы және қауіпсіз сақтау мақсатында қажетті нормалар мен талаптарға сәйкес қойманы жобалау және кейіннен салу бойынша жұмыс жүргізілетін болады.
«Е-Agriculture» бірыңғай автоматтандырылған басқару жүйесі пысықталып, фитосанитариялық қауіпсіздік саласындағы бірыңғай ықпалдастырылған ақпараттық жүйесімен толықтырылатын болады.
Ерекше қауіпті зиянды организмдерге қарсы күресудің қауіпсіз әдістерін енгізу мақсатында мақта, көкөніс, жеміс, жүзім мен басқа дақылдардың қауіпті зиянкестеріне қарсы биологиялық күресу әдісін енгізуге арналған нормативтер әзірленетін болады.
АШТӨ, өсімдіктердің биологиялық алуан түрлілігі және табиғи мекендеу орындары, сондай-ақ экожүйелер үшін карантиндік, ерекше қауіпті және зиянды организмдерден төніп тұрған көптеген жерлердегі және күшейіп келе жатқан қатерлер республиканың өсімдіктерді қорғау және карантині қызметі үшін басты проблема болып қалуда. Жаңа зиянды организмдер тұрақты түрде өзгеруде немесе белгілі зиянды организмдер климаттағы өзгерістерге байланысты неғұрлым көп таралуда және залал келтіруде, сондықтан да карантиндік, ерекше қауіпті және зиянды организмдерге қарсы күресу жалғастырылатын болады.
Елдің фитосанитариялық салауаттылығының күтілетін өзгерісін сипаттайтын негізгі индикативтік көрсеткіш карантиндік және ерекше қауіпті зиянды организмдердің таралу ауданының көрсеткіштері, химиялық өңдеулерді жүргізу ауданы және оның тиімділігі болып табылады.
Химиялық өңдеу тиімділігін жыл сайын 0,2 %-ға арттыру кезінде карантиндік және ерекше қауіпті зиянды организмдердің таралу қаупінің коэффициенті 2020 жылға қарай 0,88-ді құрайды.
Сондай-ақ, фунгицидтерді сатып алуға арналған АШТӨ шығындарын ықтимал субсидиялау бөлігінде өсімдік ауруларына қарсы күреске бағытталған іс-шараларды қаржыландыру рәсімін қайта қарау мәселесін пысықтау қажет.
24-кесте. Фитосанитариялық қауіпсіздік жүйесін дамыту жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Ка­ран­т­ин­дік және аса қа­уіп­ті зи­ян­ды ор­га­низмдер­дің та­ра­лу қа­у­пі­нің ко­эф­фи­ци­ен­ті
1,02
1,00
0,98
0,96
0,94
0,92
0,90
0,88

Ауыл шаруашылығы жануарларының барлық түрлерінің негізгі басы жеке қосалқы үй шаруашылықтарында, ұсақ тауарлы, фермерлік және кооперативтік шаруашылықтарда шоғырланған қазіргі заманғы республиканың мал шаруашылығын дамыту жағдайларында инфекциялық және инвазивтік ауруларды жою проблемасының өзектілігі едәуір өсті.
Ветеринариялық саланың проблемаларын толыққанды шешуге республика, өңірлер (соның ішінде жеке фермерлік шаруашылықтар) ауқымында жануарлардың инфекциялық және жаппай жұқпалы емес ауруларының алдын алу, профилактикасы және жою, сондай-ақ осы саладағы ветеринариялық бақылау мен қадағалауды күшейту жөніндегі іс-шаралар кешенін әзірлеу ықпал етеді.
Мемлекеттегі тұрақты эпизоотиялық ахуал республиканың ауыл шаруашылығының экспорттық әлеуетін дамытудың негізі болып табылады. Сондықтан да ветеринариялық қауіпсіздік жүйесін дамытудың негізгі мақсаты ел аумағының орнықты ветеринариялық-санитариялық салауаттылығын қамтамасыз ету және түпкі тұтынушы, яғни адам үшін тамақ өнімінің қауіпсіздігі болып табылады.
25-кесте. Ветеринариялық қауіпсіздік жүйесін дамыту жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Өн­ді­рі­сі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт бой­ын­ша сер­ти­фи­кат­тал­ған ве­те­ри­на­ри­я­лық пре­па­рат­тар­ды пай­да­ла­на оты­рып, жа­ну­ар­лар­дың ерекше қа­уіп­ті ау­ру­ла­ры­на ди­а­гно­сти­ка­лық зерт­те­улер үле­сі, %
7
20
65
80
80
80
80
80
2
Өн­ді­рі­сі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт (со­ның ішін­де GMP-стан­дар­ты) бой­ын­ша сер­ти­фи­кат­тал­ған жа­ну­ар­лар­дың ерекше қа­уіп­ті ау­ру­ла­ры­на қар­сы қол­да­ны­ла­тын им­мун­дық-про­фи­лак­ти­ка­лық ве­те­ри­на­ри­я­лық пре­па­рат­тар үле­сі, %
25
30
40
67
70
70
70
70
3
Мо­ни­то­ринг­тік зерт­ха­на­лық зерт­те­улер­ге ұшы­рай­тын та­мақ өнім­де­рі­нің үле­сі, %
0,13
0,18
0,22
0,27
0,32
0,36
0,40
Осы көрсеткіштерге қол жеткізуді жүйелі диагностикалық, емдеу-профилактикалық және жою іс-шараларын жүргізу есебінен, сол сияқты осы іс-шараларды жүргізу тиімділігін жақсартуға бағытталған жаңа бастамалар және жалпы ветеринариялық қауіпсіздік жүйесін жетілдіру есебінен жүзеге асыру жоспарлануда.
Қазіргі уақытта Халықаралық эпизоотиялық бюро (бұдан әрі – ХЭБ) мақұлдаған және келіскен ҚР ветеринариялық қызметін ұзақ мерзімді дамыту стратегиясы әзірленді, оның шеңберінде ХЭБ ұсынымдарын ескере отырып, жануарлардың аса қауіпті ауруларына қарсы эпизоотияға қарсы ветеринариялық іс-шараларды өткізу стратегиясын қайта қарауға бағытталған іс-шаралар көзделген. Бұл үшін барлық мүдделі мемлекеттік органдарды тарта отырып, жануарлардың аса қауіпті ауруларын (аусыл, бруцеллез, құтыру, эхинококкоз және басқалары) бақылау, алдын алу, жою жөніндегі кешенді жоспарлар әзірленетін болады. Бұдан басқа, осы іс-шараларды жоспарлау ел аумағын аймақтауды ескере отырып, эпизоотиялық қадағалау жүйесін енгізумен, енжар және белсенді бақылауды, математикалық модельдеу мен болжауды (бұдан әрі – ГАЖ-бағдарлама) қосумен қатерлерді талдау, бағалау және басқару қағидаттарына негізделетін болады. Бұдан басқа, жануарлардың аса қауіпті ауруларына, соның ішінде бруцеллезге қарсы ерекше иммунитеттік алдын алуды пайдалану мүмкіндігі көзделетін болады. Аусылға қарсы вакцинациялау алдын алу шарасы ретінде іске асырылады және осы ауру таралған немесе көршілес қолайсыз елдерден әкелу қаупі болған жағдайда буферлік аймақты айқындау жолымен одан әрі таралуын алдын алуға бағытталатын болады. Сондай-ақ аумақ бойынша инфекция қоздырғышының айналымын айқындау үшін жалпы ел бойынша аусыл вирусының құрылымдық емес ақуызының болуына серологиялық мониторинг көзделген. Қажет болған жағдайда, вакцинациялаумен осы әкелуден бос аумақ мәртебесін алу үшін республиканың барлық өңірлерінде сезімтал жануарларды вакцинациялау жүргізілетін болады. Сондай-ақ осы стратегияның шеңберінде Орталық Азия өңірінде аусылды бақылау жөніндегі ХЭБ үйлестіру орталығы және елдің бенефициарларына арналған вакциналар банкі құрылады.
Зертханалық жүйеде ХЭБ ұсынатын зерттеу әдістеріне көше отырып, сынамаларды математикалық дұрыс іріктеу жүйесін енгізу және диагностикалық зерттеулерді жарақтандыруды және мамандарының біліктілігін ескере отырып аудандық деңгейде жүргізу есебінен диагностикалық зерттеулер санын оңтайландыру жүргізіледі.
Бұдан басқа, алдын алу іс-шараларын жүргізу тиімділігінің негізіне отандық биоөнеркәсіпті кезең-кезеңімен дамыта отырып, халықаралық, соның ішінде GMP/GLP стандарттарына сәйкес келетін ветеринариялық диагностикалық және иммундық алдын алу препараттарын пайдалану жүйесі қаланады, оған әлемнің алдыңғы қатарлы өндірушілері қатысатын болады.
Сондай-ақ, мамандандырылған инсинераторларды жергілікті деңгейде, әрбір аудан орталығында және ауылдық округте пайдалана отырып, биологиялық қалдықтарды, жануарлардың өлекселерін, ветеринариялық препараттарды және диагностикумдарды жоюдың халықаралық практикасы енгізіледі.
Қосымша ветеринариялық-санитариялық профилактикалық, диагностикалық және жою іс-шараларын сәтті жүргізу үшін ветеринариялық ұйымдарды (мемлекеттік ветеринариялық зертханалар, эпизоотияға қарсы жасақтар, ветеринариялық станциялар және пункттер) материалдық-техникалық жабдықтау, сондай-ақ ветеринария саласындағы объектілерді салу (ветеринариялық зертханалар, ветеринария бойынша референттік орталық үшін зертханалық корпус, ветеринариялық препараттардың мемлекеттік қорын сақтау үшін арнайы қойма құрылыстары, виварийлер және басқалар) жоспарланып отыр.
Ауыл шаруашылығы жануарларын бірдейлендіру жүйесін жолға қою, жануарлардан алынатын өнімнің мониторингін және тамақ қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін оның жоқ болуына жануар иесінің жауапкершілігін арттыра отырып, мал иесіне рәсімді мемлекеттік қаражат есебінен ақысыз негізде жүргізу көзделеді. Бұдан басқа, бірдейлендіруге арналған бұйымдарды, құралдар мен атрибуттарды ICAR тіркелген АШТӨ-ден орталықтандырылған сатып алу жөніндегі функцияларды бекітіп беру жолымен процессингтік орталықтың рөлі күшейтіледі. Ақпараттық жүйелерді енгізумен ветеринариядағы процестерді тиімді басқару, өнімді «фермадан үстелге дейін» қағидатының негізінде өмірлік циклінің жалпы тізбегі бойынша бақылау және байқау мүмкін болады.
ҚР Мемлекеттік шекарасында инспекциялық бақылауды күшейту
үшін мамандандырылған өткізу пункттерін (жануарларға арналған өткізу пункттері, жануарлардан алынған өнім мен шикізатқа арналған пункттер) айқындау және оларды материалдық-техникалық жарақтау талап етіледі.
Тамақ өнімдерін өндіру объектілерінде, мал шаруашылығы объектілерінде ветеринариялық-санитариялық бақылауды қатерлерді айқындау тәсілдері мен әдістерін ескере отырып жүргізу талап етіледі. Тамақ қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін қалдық заттардың болуына тамақ өнімдерінің мониторингі жүргізілетін болады, бұл түпкі тұтынушы үшін мал шаруашылығы өнімінің қауіпсіздігін арттырады.
Ветеринариялық ғылымдағы проблемаларды шешу үшін ХЭБ, ФАО және жалпы әлем бойынша жетекші ғылыми-зерттеу ветеринариялық орталықтарымен ынтымақтастық жөнге келтіріледі және ветеринариялық ғылыми ұйымдарды заманауи жабдықпен материалдық-техникалық жарақтандыру жүргізіледі.
Бұдан басқа, осы бағдарлама шеңберінде ұлттық тізілімді құру, біліктікті жоғарылату курстарын, соның ішінде шетелде ұйымдастыру мүмкіндігімен ветеринариялық мамандарды даярлауға, халықаралық тәжірибені ескере отырып, оқыту бағдарламаларын қайта қарауға және тренингтер мен экстенши-курстар үшін халықаралық сарапшыларды тартуға ерекше назар аударылады. Ветеринариялық қызметтің тартымдылығын арттыру үшін жалақы деңгейін көбейту және ветеринариялық қызметкердің әлеуметтік мәртебесін көтеру бойынша жұмыс жүргізіледі.
Ұлттық нормативтік блокты халықаралық талаптармен үйлестіру үшін ветеринариялық заңнаманы ХЭБ және ФАО ұсынымдарын ескере отырып жетілдіруге ерекше назар аударылады, онда өткізілетін жануарлардың, жануарлардан алынатын өнім мен шикізаттың қауіпсіздігі үшін кәсіпкерлік субъектісінің жауапкершілігін арттыру көзделеді. Осы жұмыс шеңберінде «фермадан үстелге дейін» қағидаты бойынша ветеринариялық-санитариялық бақылау белгіленеді.
Сондай-ақ мемлекеттік ветеринариялық-санитариялық бақылауға жататын объектілердің орнын ауыстыру, зооантропозоондық аурулардың пайда болуы туралы және шектес мемлекеттердегі эпизоотиялық ахуалдың нашарлауы туралы уақытылы ақпараттандыруды қоса алғанда, мүдделі мемлекеттік органдармен, халықаралық ұйымдармен және қоғамдық бірлестіктермен үйлестіру күшейтіледі.

Осы бағыт шеңберінде мынадай міндеттерді шешу жоспарланып отыр:

дамыту;

Ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді ұтымды және тиімді пайдалануды қамтамасыз ету және олардың құнарлылығын арттыру жолдарының бірі олардың агрохимиялық жай-күйін нақты бақылау болып табылады.
Топырақты агрохимиялық байқап тексеру 2000 жылдан бастап жүргізілуде. 2000 – 2011 жылдары 19,1 млн. гектар немесе республиканың егістік жерлерінің ауданынан 78 % байқап тексерілді.
Топырақтар құнарлылығының агрохимиялық жай-күйін бақылау үшін топырақты агрохимиялық байқап тексеруді белгілі циклмен жүргізу қажет, ол ҚР үшін суармалы егіншілік жағдайларында бес жылда бір рет және бағара (суарылмайтын) егіншілік жағдайларында жеті жылда бір рет жүргізуді құрайды.
Мұндай циклдік байқап тексерудің бірінші турын аяқтауды жеделдетуге және құнарлылық деңгейі бойынша базалық көрсеткіштерді қалыптастыруға мүмкіндік береді. Алайда, агрохимиялық байқап тексерудің 1,5 млн. гектардан артық емес аудандағы қолданыстағы жыл сайынғы көлемі мұндай циклділікті сақтауға мүмкіндік бермейді.
Көрсетілген циклділікке қол жеткізу үшін 3,5 млн. гектардан кем емес аудандағы топырақты жыл сайын агрохимиялық байқап тексеруді қамтамасыз ету қажет.
26-кесте. Ауыл шаруашылығына агрохимиялық қызмет көрсету тиімділігін  арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіш
Р/с
№
Көр­сет­кіш­тің ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Егі­стік жер­ле­рін аг­ро­хи­ми­я­лық бай­қап тек­се­ру ауда­ны, млн. га
3,5
3,5
3,5
3,5
3,5
3,5
3,5
3,5
Топырақ құнарлылығының агрохимиялық мониторингін жүргізу критерийлерінің бірі ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің агрохимиялық жай-күйі туралы ақпараттық дерекқорды жүргізу және егістік жерлердің гумуспен, қоректі заттардың жылжымалы нысандарымен қамтамасыз етілуінің агрохимиялық картограммаларын құру болып табылады. Картограммалар негізінде минералдық тыңайтқыштарды ұтымды пайдалану және топырақ құнарлылығын сақтау жөніндегі ұсынымдар әзірленеді.
Дерекқор және агрохимиялық картограммалар топырақ құнарлылығының сақталуын 5-7 жылдан кейін қайталама тексеру кезінде бақылау негізі болып табылады.
Алдағы уақытта топырақты агрохимиялық байқап тексеру жөніндегі қорытындыларды жерді пайдалану және қорғау жөніндегі мемлекеттік инспекторларға беру жоспарлануда, олардың негізінде инспекторлар жер учаскесін топырақ құнарлылығының айтарлықтай төмендеуін туындайтындай пайдаланған жағдайда ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлерді алып қоюға дейінгі әкімшілік сипаттағы шаралар қабылдайтын болады.
4.4.1-1 Суармалы жерлердің мелиоративтік жағдайын мониторингтеу мен бағалау тиімділігін арттыру
Суармалы жерлердің өнімділігін арттыру және оларды ұтымды пайдалану үшін олардың жай-күйіне тұрақты мелиоративтік мониторинг қажет.
Қазіргі уақытта суармалы жерлердің жалпы алаңының 70 %-ы мониторингпен қамтылған. Барлық суармалы жерлерді мелиоративтік мониторингпен қамти отырып зерттелетін жерлер алаңын кеңейту қажет.
Суармалы жерлерді мониторингтеу нәтижесінде жерасты сулары деңгейінің орналасу тереңдігі, олардың минералдануы және жердің сорлану карталарын жасау болып табылады. Осы материалдардың негізінде суармалы жерлердің мелиоративтік жай-күйін бағалау жүргізіледі және су мен жерді тиімді пайдалануды жақсарту мен ұтымды пайдалану жөніндегі ұсынымдар әзірленеді.
26-1-кесте. Суармалы жерлердің мелиоративтік жағдайын мониторингтеу мен бағалау тиімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіш
р/с
№
Көр­сет­кіш­тің ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Аг­ро­ме­ли­о­ра­тив­тік зерт­те­улер­мен қам­ты­л­ған, су­ар­ма­лы жер­лер­дің ала­ңы, мың га
1467
1467
1467
1467
1467
1624
1799
2094

«Ауыл шаруашылығы дақылдарын сорттық сынау жөніндегі мемлекеттік комиссия» ММ (бұдан әрі – Мемлекеттік комиссия) басты міндеті ауыл шаруашылығы дақылдарының шаруашылық құнды белгілері мен қасиеттерінің кешені бойынша ең жақсы сорттарын анықтай отырып, жаңа отандық және шетелдік селекция сорттарының шаруашылық пайдалығына мемлекеттік сынауды және патент қабілеттілігіне сараптаманы ұйымдастыру мен жүргізу болып табылады.
Қазіргі сәтте республикада Мемлекеттік комиссияның құрамында 12 облыстық, 3 өңірлік инспектура, 3 мемлекеттік сорт станциясы және 73 сорт сынау учаскесі жұмыс істейді.
Мемлекеттік сорт сынау учаскелерінің зертханалық, ауыл шаруашылығы (соның ішінде арнайы) техникасымен және жабдықтарымен жарақтануы проблема болып қалуда, ол қазіргі уақытта қажеттіліктен 46 % құрайды.
Мемлекеттік сорт сынау учаскелерін материалдық-техникалық жарақтауды және зертханалық жабдықты жақсарту сыналатын сорттарды шаруашылық пайдалыққа және патент қабілеттілікке сапалы бағалауды жүргізуге, жүргізілетін талдаулар бойынша шынайы деректер алуға мүмкіндік беретінін атап өту қажет. Сорт сынау процесінің техникалық жарақтануы оны тиімді дамытудың басты факторы болып табылады, аймақтық ауыл шаруашылығын жүргізу жүйесі ұсынған барлық агротехникалық жұмыстарды толық көлемде уақытылы орындау есебінен сорт сынауды жүргізу сапасын арттырады. Бұл өндіріске енгізу үшін жоғары өнімді сорттарды анықтауға мүмкіндік береді, ол өсімдік шаруашылығы өнімінің өндіріс көлемін арттыруға мүмкіндік береді.
Сондай-ақ, осы бағдарлама шеңберінде біліктілікті арттыру курстарын, оның ішінде шетелде ұйымдастыру, сондай-ақ шет елдерге іс-сапарларға қатысу мүмкіндігімен, сорттық сынау саласында мамандарды даярлауға ерекше назар аударылатын болады.
28-кесте. Ауыл шаруашылығы дақылдарын мемлекеттік сорттық сынау тиімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіш
Р/с
№
Көр­сет­кіш­тің ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Неғұр­лым өнім­ді және құн­ды сорт­тар­ды анық­тау жө­нін­де­гі сорт­тық тә­жі­ри­бе­лер са­ны, бір­лік
6725
6725
6725
6725
6725
6725
6725
6725

АӨК субъектілері үшін мемлекеттік қызметтер көрсету жүйесін дамыту мақсатында мемлекеттік қызмет көрсетуді автоматтандыру және мемлекеттік органдардың халыққа қызмет көрсету орталықтары арқылы қызметтер көрсету бойынша қызметін жандандыру жөніндегі іс-шараларды жүзеге асыру жоспарлануда.
Мемлекеттік қызмет көрсетуді автоматтандыру
Қазіргі заманда мемлекеттік билік органдары әлемде ақпараттық және телекоммуникациялық технологияларды халыққа қызмет көрсету сапасын арттыру мақсатында кеңінен пайдалануда.
Қазақстан аумағының үлкен екенін және ауылдық елді мекендер арасы қашық екенін ескере отырып, онда жаңа компьютерлік технологияларды қолдану АШТӨ-нің және ауыл тұрғындарының еңбек шығындарын төмендету үшін қажетті болып табылады.
Қазіргі уақытта ауыл шаруашылығы саласында тек екі қызмет ішінара автоматтандырылған, бұл ҚР АШМ көрсететін барлық мемлекеттік қызметтерден 4 %-ды құрайды.
Тиісінше, мемлекеттік қызметтерді электрондық форматта көрсету аясын кеңейтуді дамытудың Қазақстанда үлкен әлеуеті бар.
29-кесте. Мемлекеттік қызметтерді автоматтандыру жөніндегі нысаналы көрсеткіш
Р/с
№
Көр­сет­кіш­тің ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Элек­трон­дық фор­мат­қа кө­ші­рі­л­ген мем­ле­кет­тік қыз­мет­тер үле­сі, %
55 (20 қыз­мет)
28 (10 қыз­мет)
17 (6 қыз­мет)
Мемлекеттік қызметтерді халыққа қызмет көрсету орталықтарына беру
Мемлекеттік қызметтер көрсету кезіндегі неғұрлым маңызды міндеттердің бірі билік өкілдерінің қызметтер алушылармен байланыстарын жою, сондай-ақ «жалғыз терезе» қағидатын пайдалана отырып, тұтынушы үшін қызметті алу процесін жеңілдету болып табылады.
30-кесте. Мемлекеттік қызметтерді Халыққа қызмет көрсету орталықтарына беру жөніндегі нысаналы көрсеткіш
Р/с
№
Көр­сет­кіш­тің ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Ха­лық­қа қыз­мет көр­се­ту ор­та­лық­та­ры­на бе­рі­л­ген мем­ле­кет­тік қыз­мет­тер­дің үле­сі, %
22 (8 қыз­мет)
14 (5 қыз­мет)

Адамның өмірі мен денсаулығы және қоршаған орта үшін өнімнің қауіпсіздігін, ұлттық қауіпсіздікті қамтамасыз ету, бизнеске қысымды төмендету, нарыққа импорттық өнімнің түсуін шектеу мақсатында техникалық регламенттер қабылданған.
Техникалық регламенттер тұтынушылар үшін тұтынылатын өнім қауіпсіздігінің кепілі, ал өндірушілер, импорттаушылар мен өткізушілер үшін біріншілердің қауіпсіздігін қамтамасыз ету үшін мемлекеттің талаптарын толық қамтитын құжат болып табылады.
ЕАЭО-да АӨК саласындағы интеграциялық процестерді тереңдету және жеделдету мақсатында КО-ның 7 техникалық регламенті бекітілді, ЕАЭО-ның тағы 6 техникалық регламентін қосымша әзірлеу қажет.
ЕАЭО-ның техникалық регламенттері кедендік аумақта тікелей қолданылады және барлық бес ел үшін бірыңғай талаптар белгілейді. ЕАЭО-ның техникалық регламенттері қабылданған соң, осы техникалық регламенттің талаптарын сақтай отырып өндірілген өнімдерді ЕАЭО аумағы бойынша қандай да бір шектеусіз, құжаттарды қосымша растаусыз және қайта ресімдеусіз өткізуге болады.
Техникалық регламенттердің талаптарын орындау үшін халықаралық және еуропалық стандарттармен үйлестірілген, кейіннен мемлекетаралық стандарттар етіп қайта пысықталатын АӨК өнімдерінің түрлеріне арналған стандарттардың бірыңғай тізбелері қалыптастырылған.
Сондай-ақ республикалық ветеринариялық зертханалардың сынау зертханаларын АӨК өнімдерін бірдейлендіру үшін қажетті жабдықтармен және қосалқы материалдармен жарақтауды жүргізу қажет.
31-кесте. Ауыл шаруашылығында техникалық реттеу жүйесін дамыту жөніндегі нысаналы көрсеткіш
Р/с
№
Көр­сет­кіш ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
АӨК өнім­де­рі­нің ЕА­ЭО тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­теу жүй­е­сі­мен қам­ты­лу үле­сі, %
58,3
75
83,3
91,7
100
-
-
-

Мемлекет басшысының мемлекеттік бақылау және қадағалау жүйесінің тиімділігін арттыру жөніндегі тапсырмаларын іске асыру, сондай-ақ кәсіпкерлерге АӨК-дегі мемлекеттік органдар тарапынан тексерулерді жоспарлауды жүйелендіру және олардың санын азайту бөлігінде әкімшілік қысымды төмендету мақсатында ҚР АШМ мыналарды жоспарлап отыр:
Алдын алу-профилактикалық сипаттағы шаралардың тиімділігін арттыру:

32-кесте. Алдын алу-профилактикалық сипаттағы шаралардың тиімділігін арттыру жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с
№
Көр­сет­кіш­тің ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы және фи­то­са­ни­та­ри­я­лық қа­уіп­сіз­дік са­ла­сын­да­ғы ҚР заң­на­ма­сы­ның та­лап­та­рын бұз­ға­ны үшін бе­рі­л­ген нұс­қа­ма­лар­дың орын­да­лу үле­сі
85
87
88
89
90
91
92
95
2
ҚР ве­те­ри­на­рия са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­сы­ның та­лап­та­рын бұз­ға­ны үшін бе­рі­л­ген нұс­қа­ма­лар­дың орын­да­лу үле­сі
86
88
89
90
91
92
93
96
тәуекелдерді басқару жүйесін ескере отырып, бақылау-қадағалау субъектілерін тексерулер жоспарына енгізу процесін автоматтандыру
Қазіргі уақытта тексерулер жоспары тәуекелдерді басқару жүйесін ескере отырып жасалады, яғни тексерулерді жүргізу критерийлері айқындалған, бақылау және қадағалау субъектілері тәуекел топтары бойынша бөлінген, әрбір тәуекел тобы үшін тексерулер жүргізу кезеңділігі айқындалған.
Сонымен бірге, қазіргі уақытта тексерулер жоспарларын қалыптастыру кезінде субъективті тәсілді қолдану ықтималдылығы бар. Жоспарларды қалыптастыру кезінде субъективизмді барынша болдырмау үшін бақылау-қадағалау субъектілерін тексерулер жоспарына енгізуді тәуекелдерді басқару жүйесін ескере отырып автоматтандыру ұсынылады.
33-кесте. Тәуекелдерді басқару жүйесін ескере отырып, бақылау-қадағалау субъектілерін тексерулер жоспарына енгізу процесін автоматтандыру жөніндегі нысаналы көрсеткіштер
Р/с №
Көр­сет­кіш­тің ата­уы
Іс­ке асы­ру жыл­да­ры
2013
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
1
Ақ­па­рат­тық жүй­е­лер­ді пай­да­ла­на оты­рып, өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы және фи­то­са­ни­та­ри­я­лық қа­уіп­сіз­дік са­ла­сын­да­ғы тек­се­ру­лер жос­па­ры­на ен­гі­зі­л­ген субъ­ек­ті­лер­ді қам­ту үле­сі, %
50
60
70
80
90
100
2
Ақ­па­рат­тық жүй­е­лер­ді пай­да­ла­на оты­рып, ве­те­ри­на­ри­я­лық қа­уіп­сіз­дік са­ла­сын­да­ғы тек­се­ру­лер жос­па­ры­на ен­гі­зі­л­ген субъ­ек­ті­лер­ді қам­ту үле­сі, %
50
70
80
90
100
100
4.4.7 Органикалық ауыл шаруашылығы өнімінің өндірісін және айналымын дамыту үшін жағдайлар жасау
Республикада органикалық ауыл шаруашылығы өнімінің өндірісін және айналымын дамыту, сондай-ақ органикалық өнімнің экспорттық әлеуетін іске асыру үшін органикалық өнімді өндіру және сертификаттау жүйесінің жұмыс істеуі үшін жағдайлар жасау қажет.
Органикалық өнімді өндіру мен өткізудің құқықтық, экономикалық және ұйымдастырушылық негіздерін айқындайтын нормативтік құқықтық актілерді әзірлеу мәселесін зерделеу бірінші кезектегі мәселе болып табылады.
Органикалық ретінде таңбаланған тауарлар мен шикізатқа тұтынушылардың сенімділігін қамтамасыз ету мақсатында органикалық өнімді өндірудің барлық кезеңдерінде бақылау жүйесін, органикалық өнім өндіруді, қайта өңдеуді инспекциялау және сертификаттау, өндіріс субъектілерін тіркеу рәсімдерін енгізу қажет.
Органикалық өнімдер өндіруді мемлекеттік қолдау тетіктерін әзірлеу талап етіледі.

Мемлекет басшысының кооперацияның дамуына бөгет жасайтын тосқауылдарды жоюға қатысты тапсырмасын орындау мақсатында талдау жүргізілді және елдегі кооперация процесін тежейтін мынадай тосқауылдар анықталды:

Аталған тосқауылдарды жою мақсатында Қазақстан Республикасының кооперацияны дамыту мәселелері жөніндегі қолданыстағы заңнамасына өзгерістер мен толықтырулар енгізу болжанады.
Бұл ретте, АШТӨ-ні субсидиялау мәселелері фермерлерді кооперативтендіру міндетімен тығыз өзара байланыста балады.

Агроөнеркәсіптік кешеннің дамуы шетел мамандарын тарта отырып талдамалық зерттеулерді жүргізуді және ұсыныстарды әзірлеуді, озық шетел тәжірибесін зерттеуді және енгізуді, сондай-ақ шетел инвестицияларын тарту процесін жандандыруды және АӨК өнімін өткізудің жаңа шетел нарықтарын іздеуді көздейді.
Осыған байланысты халықаралық ұйымдармен ынтымақтастық ерекше өзектілікке ие.
Қазіргі уақытта Қазақстан ЭЫДҰ, БҰҰ Азық-түлік және ауыл шаруашылығы ұйымымен (бұдан әрі – ФАО), ХЭБ, Исламдық ынтымақтастық ұйымымен (бұдан әрі – ИЫҰ) белсенді ынтымақтастық жасауда.
ЭЫДҰ-мен ынтымақтастық шеңберінде Қазақстан әртараптандыру және тікелей шетел инвестицияларын ұлғайту, сондай-ақ Қазақстан экономикасының түрлі салаларының, оның ішінде агроөнеркәсіптік кешеннің бәсекеге қабілеттілігін арттыру мәселелері бойынша консультациялар алуда.
ЭЫДҰ-мен ынтымақтастық бағыттарының бірі Қазақстан Республикасында аграрлық саясаттың шолуын әзірлеу болып табылады, оның ішіне инвестицияланған мемлекеттік ресурстардың тиімділігін бағалау үшін саланың егжей-тегжейлі талдауын жүргізу кіреді. 2011 жылы ЭЫДҰ-дың әдістемесі бойынша Қазақстанның аграрлық саясатының шолуы әзірленген болатын.
Жүргізілген шолудың негізінде екі жыл сайын ЭЫДҰ әдістемесі бойынша ауыл шаруашылығы нарықтарындағы негізгі ойыншылар болып табылатын елдердің өндірушілерін қолдау деңгейін айқындайтын және түрлі елдерде ауыл шаруашылығын мемлекеттік қолдау туралы сенімді және салыстырмалы сандық мәліметтердің жалғыз көзі болып табылатын Аграрлық саясаттың мониторингі жүргізіледі.
ФАО-мен ынтымақтастық аграрлық саясатты әзірлеуде біліктілігі жоғары ауыл шаруашылығы мамандарынан жедел консультациялар алуға, АӨК басым бағыттарында техникалық және консультациялық көмекке, аграрлық саясатта болып жатқан өзгерістерге жылдам ден қоюға, ел үкіметтерімен бірге ұсыныстарды әзірлеуге және өңірдің мамандануын ескере отырып, ауыл шаруашылығы дамуының басым бағыттарын айқындауға мүмкіндік береді. Бұдан басқа, Қазақстандағы ФАО өкілеттігі трансшекаралық проблемаларды шешуге бағытталған Қазақстан Республикасы қатысатын өңірлік жобаларды іске асыруға бағытталатын болады.
Қазақстанның ДСҰ-ға кіру қарсаңында жануарлар мен жануарлар әлеміндегі саулықты қамтамасыз ету мәселелерінде халықаралық стандарттарды, ХЭБ аясында әзірленген жарлықтар мен ұсынымдарды қолдану аса өзекті. ХЭБ-пен ынтымақтастық шеңберінде техникалық және әдіснамалық көмек көрсетіледі, Қазақстан Республикасы Үкіметі мен ХЭБ арасындағы ынтымақтастық бағдарламасы туралы қол қойылған келісімді іске асыру бойынша жұмыс жүргізіледі, ветеринария жөніндегі референттік орталықтың жануарлар бруцеллезі бойынша ХЭБ референттік зертханасының мәртебесін алу бойынша көмек көрсетілетін болады. Сонымен қатар, Астана қаласында ашылған Орта Азиялық аймақ бойынша аусылды бақылау жөніндегі ХЭБ қосалқы аймақтық реттеуші кеңсесі аусылды бақылауды күшейту, өңірлік деңгейдегі аусылға қарсы күрес бойынша бірыңғай тәсіл мен стратегияны әзірлеу, ХЭБ өңірлік және арнайы комиссияларымен бірлесіп, аусылға қарсы күрес бойынша Орта Азиялық өңірлік ветеринариялық қызметтердің күш-жігерін біріктіру бойынша жұмыс жалғастырылатын болады.
ИЫҰ шеңберінде штаб-пәтері Астана қаласында болатын Исламдық Азық-түлік қауіпсіздігі бойынша ұйымды құру бойынша жұмыс жүргізілуде. Аталған ұйымның құрылуы ИЫҰ кедей елдеріне халықаралық қаржы ұйымдары қаражаты есебінен қазақстандық астықты және азық-түліктің басқа түрлерін жеткізуін ұйымдастыруға мүмкіндік береді. Бұл қазақстандық астық нарығын өткізудің қосымша нарығын қамтамасыз етеді деп болжанады, сондай-ақ Қазақстан Республикасындағы және басқа да елдердегі инфрақұрылымдық жобалардың проблемаларын шешуге мүмкіндік беретін ірі инвестициялық жобалары іске асыруға ықпал етеді, ол экспорт көлемін ұлғайтуға мүмкіндік береді.
Сонымен қатар, Қазақстанның шаруашылығы халықаралық ауыл шаруашылығы ғылыми орталықтарының әлемдегі ең ірі бірлестігі АШЗХКТ-ге кіруі жоспарланып отыр. АШЗХКТ-ге мүшелік ауыл шаруашылығы өсімдіктері мен жануарларының гендік қорына, әлемдегі аса бай ауыл шаруашылығы өсімдіктері мен жануарларының аса маңызды түрлерінің топтамасына, сондай-ақ АШЗХКТ ақпараттық және ресурстық жүйелеріне, әзірлемелеріне, инновациялар мен технологияларына қол жеткізуге мүмкіндік береді. АШЗХКТ орталықтары мен ғалымдары әлемдік деңгейде сапалы консультациялық қызмет көрсете алады және коммерцияланатын және сатып алынатын технологиялардың, ғылыми-техникалық жобалардың сараптамасын (қайтарымсыз негізде) жүзеге асыратын болады, Қазақстанның биоқауіпсіздігінің халықаралық деңгейін қамтамасыз етуде жәрдемдесе алады.

АӨК-ні дамытудың 2013 – 2020 жылдарға арналған бағдарламасы екі кезеңде іске асырылатын болады.

Бірінші кезеңде АӨК-ні дамытудың берік іргетасын қалау қажет:

сондай-ақ қаржыландыру арқылы АӨК-ні қаржылық сауықтыру бойынша шаралар қабылдау;

Нәтижесінде саланы одан әрі дамыту үшін жағдайлар қалыптастырылады.

Екінші кезеңде ауыл шаруашылығы өнімдерінің өндіріс көлемін елеулі түрде өсіру, барлық негізгі тамақ өнімдері бойынша Қазақстанның импортқа тәуелділігін қысқарту, экспорттық әлеуетті іске асыру, Бағдарламада қойылған мақсаттарға қол жеткізу қажет.
Екінші кезеңде қойылған міндеттерді шешу нәтижелері:

Мемлекеттік реттеудің тиімді шараларын пайдалану, ҚР АӨК бизнесін дамыту үшін қолайлы жүйелі жағдайлар жасау, қамтамасыз етуші инфрақұрылымды дамыту, секторға тартылатын орташа жылдық инвестицияларды екі есе арттыру, өнімділікті өсіру нәтижесінде Бағдарламаның мынадай негізгі нысаналы индикаторларына қол жеткізу күтіледі:

АӨК-ні дамытудың 2013 – 2020 жылдарға арналған бағдарламасын іске асыруға қажетті жалпы шығыстар мынаны құрайды:
34-кесте. АӨК-ні дамыту бағдарламасын іске асыруға қажетті ресурстар, 2013 – 2020 жылдар, мың теңге
Жыл­дар
Бар­лық бюд­жет­тік қар­жы­лан­ды­ру
Ұлт­тық қор қа­ра­жа­ты есе­бі­нен
Об­ли­га­ци­я­лық қары­здар есе­бі­нен
«АКК» АҚ-тың мен­шік­ті қа­ра­жа­ты есе­бі­нен
«Қа­зА­гро» ҰБХ» АҚ-тың мен­шік­ті қа­ра­жа­ты есе­бі­нен
Жиы­ны
РБ есе­бі­нен
ЖБ есе­бі­нен
Бар­лы­ғы
(РБ және ЖБ)
2013
156 295 487
28 266 609
184 562 096
150 000 000
2 155 000
3 000 000
339 717 096
2014
282 765 241
28 205 879
310 971 120
150 000 000
5 000 000
465 971 120
2015
286 849 751
27 878 622
314 728 373
20 500 000
200 000 000
8 000 000
543 228 373
2016
317 294 163
27 389 139
344 683 302
12 000 000
356 683 302
2017
355 346 330
27 393 139
382 739 469
14 000 000
396 739 469
2018
373 921 418
27 395 139
401 316 557
16 000 000
417 316 557
2019
376 004 817
27 396 139
403 400 956
18 000 000
421 400 956
2020
404 796 751
27 396 639
432 193 390
20 000 000
452 193 390
Жиы­ны
2 553 273 958
221 321 305
2 774 595 263
20 500 000
500 000 000
2 155 000
96 000 000
3 393 250 263
Бағдарламада көзделген іс-шараларды қаржыландыру көлемі ҚР-дың заңнамасына сәйкес тиісті қаржы жылына арналған республикалық және жергілікті бюджеттерді бекіту кезінде нақтыланатын болады.
АӨК дамытуға жалпы қаржыландырудың қажетті көлемі 2013 жылмен салыстырғанда 2020 жылға қарай 1,3 есе, ал облигациялық қарыздарды, «Азық-түлік келісім шарт корпорациясы» АҚ және «ҚазАгро» ҰБХ» АҚ меншікті қаражатын есепке алмай, бюджеттік қаржыландыру көлемі 2,3 есе өседі және 432 млрд. теңгені құрайды. АӨК субъектілерін қаржылық сауықтыру жөніндегі іс-шаралар облигациялық қарыздар, республикалық бюджет және Ұлттық қор қаражаты есебінен жүзеге асырылады, олардың көлемі 629,3 млрд. теңгені құрайды.
АӨК субъектілері үшін тауарлар, жұмыстар және көрсетілетін қызметтер қолжетімділігінің артуы Бағдарламаның жалпы қаржыландыру көлемінде 2,9 есе өседі.
АӨК субъектілерін мемлекеттік қамтамасыз етуді дамытуға бөлінген қаражат үлесі және мемлекеттік реттеу жүйесінің тиімділігін арттыруға шығыстар үлесі 2013 жылмен салыстырғанда 2020 жылы 1,2 есе өседі.
35-кесте. Бағыттар бойынша қажетті қаржыландыру көлемі, мың теңге
Ба­ғыт
2013 жыл
2020 жыл
Қар­жы­лан­ды­ру кө­ле­мі, мың тең­ге
Қар­жы­лан­ды­ру кө­ле­мі, мың тең­ге
АӨК субъ­ек­ті­ле­рін қар­жы­лық са­уық­ты­ру
157 980 000
7 740 316
АӨК субъ­ек­ті­ле­рі үшін та­у­ар­лар­дың, жұ­мыстар­дың және көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­тер­дің қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
127 865 830
380 253 597
АӨК субъ­ек­ті­ле­рін мем­ле­кет­тік қам­та­ма­сыз ету­ді да­мы­ту
51 123 538
60 805 990
АӨК-ті мем­ле­кет­тік рет­теу жүй­е­сі­нің ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру
2 747 728
3 393 487
Бар­лы­ғы
339 717 096
452 193 390
36-кесте. Қаржыландыру көздері бөлінісіндегі қажетті бюджеттік қаржыландыру көлемі, мың теңге
Қай­нар­көз
2013 жыл
2020 жыл
Бюд­жет­тік қар­жы­лан­ды­ру кө­ле­мі,
мың тең­ге
Мем­ле­кет­тік бюд­жет­те­гі бюд­жет­тер үле­сі, %
Бюд­жет­тік қар­жы­лан­ды­ру кө­ле­мі,
мың тең­ге
Мем­ле­кет­тік бюд­жет­те­гі бюд­жет­тер үле­сі, %
Рес­пуб­ли­ка­лық бюд­жет
156 295 487
85
404 796 751
94
Жер­гі­лік­ті бюд­жет
28 266 609
15
27 396 639
6
Бюд­жет­тік қар­жы­лан­ды­ру жиы­ны
184 562 096
100
432 193 390
100

№
Ата­уы
Өл­шем бір­лі­гі
Орын­дау мер­зі­мі
Аяқ­тау ны­са­ны
Орын­да­у­ға жа­у­ап­ты­лар
Бо­лжа­на­тын шы­ғы­стар, мың тең­ге
Қар­жы­лан­ды­ру кө­зі
2013
2014*
2015*
2016
2017
2018
2019
2020
Бар­лы­ғы
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
Негіз­гі мақ­сат: Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­ше­ні субъ­ек­ті­ле­рі­нің бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті­лі­гін арт­ты­ру үшін жағ­дай жа­сау
НИ
АӨК субъ­ек­ті­ле­рін суб­си­ди­я­лау есе­бі­нен ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғын мем­ле­кет­тік қол­дау кө­ле­мін 2020 жы­лы 4,5 есе­ге ұл­ғай­ту
76 466 289
225 059 143
251 138 478
257 742 619
278 488 059
296 598 669
315 382 899
342 667 421
НИ
АӨК субъ­ек­ті­ле­рі­нің бо­ры­штық жүк­те­ме­сін қары­здар­ды қай­та қар­жы­лан­ды­ру және қай­та құ­ры­лым­дау есе­бі­нен жал­пы со­ма­сы 500 млрд. тең­ге­ге ке­мін­де 9 жы­л­ға ұзар­ту
млрд. тең­ге
150
150
200
НИ
Кре­дит­тер мен ли­зинг­тің қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру жө­нін­де­гі ша­ра­лар есе­бі­нен АӨК-ге тар­ты­л­ған мем­ле­кет­тік емес кре­дит­тік қа­ра­жат кө­ле­мін 2013 – 2020 жыл­да­ры 2 трлн. тең­ге­ге дей­ін жет­кі­зу
млн. тең­ге
86 682
250 941
225 695
258 084
292 755
329 846
312 515
312 424
2 070 942
НИ
Ка­ран­т­ин­дік және аса қа­уіп­ті зи­ян­ды ор­га­низмдер та­ра­лу қа­у­пі­нің ко­эф­фи­ци­ен­ті 2020 жы­лы 0,88
1,02
1,00
0,98
0,96
0,94
0,92
0,90
0,88
НИ
Мо­ни­то­ринг­тік зерт­ха­на­лық зерт­те­улер­ге ұшы­рай­тын та­мақ өнім­де­рі­нің үле­сі 2020 жы­лы 0,4 %
0,13
0,18
0,22
0,27
0,32
0,36
0,40
ЦИ
Элек­трон­дық пі­шім­ге кө­ші­рі­л­ген мем­ле­кет­тік көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­тер үле­сі 2015 жы­л­ға қа­рай – 62 %.
55 (20 көр­се­ті­ле­тін қыз­мет)
28 (10 көр­се­ті­ле­тін қыз­мет)
17 (6 көр­се­ті­ле­тін қыз­мет)
НИ
2020 жы­лы ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы ең­бек өнім­ді­лі­гі 1440 мың тең­ге­ні құ­рай­ды
515
720
750
990
1050
1100
1300
1440
4.1-мін­дет. Қар­жы­лық са­уық­ты­ру
ТН
АӨК субъ­ек­ті­ле­рін қар­жы­лық са­уық­ты­ру шең­бе­рін­де кре­дит­тік және ли­зинг­тік мін­дет­те­ме­лер
млрд. тең­ге
150
150
200
ТН
АӨК субъ­ек­ті­ле­рін қар­жы­лық са­уық­ты­ру шең­бе­рін­де қары­здар бой­ын­ша пай­ы­здық мөл­шер­ле­ме­ні суб­си­ди­я­лау кө­ле­мі
млрд. тең­ге
7,9
14,7
20,1
26,6
21,9
17,6
12,7
7,7
І
АӨК субъ­ек­ті­ле­рін қар­жы­лық са­уық­ты­ру жө­нін­де­гі ша­ра­лар­ды іс­ке асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
150 000 000
150 000 000
200 000 000
0
0
0
0
0
500 000 000
Об­ли­га­ци­я­лық қарыз
оның ішін­де: та­мақ және өн­деу өнер­к­ә­сі­бі кә­сі­по­рын­да­ры­на
10 000 000
20 000 000
0
0
0
0
0
0
30 000000
Об­ли­га­ци­я­лық қарыз
Қар­жы аген­ті­нің көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­те­ріне ақы тө­ле­уді ес­ке­ре оты­рып, АӨК субъ­ек­ті­ле­рін қар­жы­лық са­уық­ты­ру жө­нін­де­гі ба­ғыт шең­бе­рін­де кре­дит­тік және ли­зинг­тік мін­дет­те­ме­лер бой­ын­ша пай­ы­здық мөл­шер­ле­ме­ні суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
7 980 000
14 700 000*
13 087 233*
26 562 314
21 988 600
17 587 302
12 672 422
7 740 316
122 318 187
РБ
7 000 000
7000000
ҰҚ
4.2-мін­дет. Аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен субъ­ек­ті­ле­рі үшін та­у­ар­лар­дың, жұ­мыстар­дың және көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­тер­дің қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
4.2.1
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы та­у­ар­лар­дың, жұ­мыстар­дың және көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­тер­дің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
4.​2.​1.​1
Егі­стік және бау-бақ­ша жұ­мыста­ры­ның эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған егіс алаң­да­ры
млн. га
18,9
19,7
19,8
19,9
19,9
19,9
20,0
19,9
ТН
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған жа­бық то­пы­рақ­та­ғы кө­кө­ні­стер ала­ңы
га
0
364
394
424
461
461
461
461
ТН
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған же­міс-жи­дек пен жү­зім­нің кө­п­жыл­дық ек­пе­ле­рін отыр­ғы­зу және өсі­ру ала­ңы, оның ішін­де:
1-ве­ге­та­ция:
га
же­міс-жи­дек
1 793
6 807
7 007
7 207
7 407
7 607
7 807
8 007
жү­зім
437
2 214
2 214
2 214
2 214
2 214
2 214
2 214
2-ве­ге­та­ция:
га
же­міс-жи­дек
1 296
1 793
6 807
7 007
7 207
7 407
7 607
7 807
жү­зім
820
437
2 214
2 214
2 214
2 214
2 214
2 214
3-ве­ге­та­ция:
га
же­міс-жи­дек
1 231
1 296
1 793
6 807
7 007
7 207
7 407
7 607
жү­зім
474
820
437
2 214
2 214
2 214
2 214
2 214
4-ве­ге­та­ция:
га
же­міс
1 271
1 231
114
150
350
550
750
950
жү­зім
1 153
474
5-ве­ге­та­ция:
га
же­міс
114
150
350
550
750
6-ве­ге­та­ция:
га
же­міс
114
150
350
550
7-ве­ге­та­ция:
га
же­міс
114
150
350
І
Көк­тем­гі егіс және жи­нау жұ­мыста­рын жүр­гізу­ге қа­жет­ті жа­нар-жа­ғар­май ма­те­ри­ал­да­ры­ның құ­нын суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
12 735 096*
12 904 894*
13 094 825
13 001 886
13 118 088
13 151 854
13 098 772
91 105 415
РБ-ден НАТ
18 636 352
18 636 352*
18 636 352*
18 636 352
18 636 352
18 636 352
18 636 352
18 636 352
149 090 816
ЖБ
Кө­кө­ні­стер­ді жа­бық то­пы­рақ­та өсі­ру­ге суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
2015 жыл­дан ба­стап жыл сай­ын 15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
0
2 932 402*
3 181 709*
3 431 016
3 738 494
3 738 494
3 738 494
3 738 494
24 499 103
РБ-ден НАТ
Же­міс-жи­дек да­қыл­да­рын және жү­зім отыр­ғы­зу­ды суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
1 429 189
1 429 189*
1 429 189*
1 429 189
1 429 189
1 429 189
1 429 189
1 429 189
11 433 512
ЖБ
1 072 635
6 620 625*
7 276 716*
7 655 849
7 822 367
8 004 285
8 192 848
8 394 016
55 039 341
РБ-ден НАТ
4.​2.​1.​2
Ты­ңайт­қы­штар­дың, гер­би­цид­тер­дің, био­агент­тер­дің (эн­то­мо­фаг­тар­дың) және био­пре­па­рат­тар­дың эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған са­тып алын­ған ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар кө­ле­мі
мың тон­на
231,2
255,8
269,2
303,0
334,5
360,6
386,6
412,7
ТН
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған са­тып алын­ған гер­би­цид­тер кө­ле­мі
мың литр
27 873,0
30 713,9
30 956,7
31 279,0
31 371,7
31 524,9
31 728,4
31 928,5
ТН
Егі­стер­дің жал­пы ал­қап­та­ры­мен са­лы­стыр­ған­да био­агент­тер­мен (эн­то­мо­фаг­тар­мен) өң­дел­ген ал­қап­тар­дың қам­ты­луы
%
29,0
30,5
33,6
37,6
67,5
68,3
69,0
69,3
І
Ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар са­тып алу­ға шы­ғын­дар­ды суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
9 581 352*
10 512 168*
12 758 669
14 600 062
16 100 006
17 600 066
19 100 025
100 252 348
РБ-ден НАТ
5 400 000
5 400 000*
5 400 000*
5 400 000
5 400 000
5 400 000
5 400 000
5 400 000
43 200
ЖБ
Гер­би­цид­тер­ді са­тып алу­ға ар­нал­ған шы­ғын­дар­ды суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
1 053 760
1 053 760*
1 053 760*
1 053 760
1 053 760
1 053 760
1 053 760
1 053 760
8 430 080
ЖБ
19 644 878
26 506 994*
26 685 818*
26 934 809
27 010 396
27 133 461
27 295 231
27 455 261
208 666 847
РБ-ден НАТ
Өсім­дік­тер­ді қор­ғау мақ­са­тын­да ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы да­қыл­да­рын өң­де­у­ге ар­нал­ған био­агент­тер (эн­то­мо­фаг­тар) мен био­пре­па­рат­тар құ­ны бой­ын­ша ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы та­у­а­рын өн­ді­ру­ші­лер­дің шы­ғын­да­рын суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
2015 жыл­дан ба­стап жыл сай­ын 15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
0
459 936*
459 936*
615 164
658 210
845 128
904 257
1 128 893
5 071 524
РБ-ден НАТ 223-Аста­на және Ал­ма­ты қа­ла­ла­ры ның бюд­жет те­ріне ауыл ша­ру­а­шы лы­ғы та­у­а­рын өн­ді­ру­ші лер­ге өсім­дік­тер ді қор­ғау мақ­са­тын­да ауыл ша­ру­а­шы лы­ғы да­қыл­дар ын өң­де­у­ге ар­нал­ған био­агент тер­дің (эн­то­мо­фаг­тар­дың) және био­пре­па рат­тар­дың құ­нын ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін ағым­да­ғы ны­са­на­лы транс­ферт тер
4.​2.​1.​3
Же­міс-жи­дек да­қыл­да­ры мен жү­зім­нің тұқым­да­ры мен ек­пе­ле­рі­нің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған са­тып алын­ған эли­та­лық тұқым кө­ле­мі
мың тон­на
73,6
96,2
102,1
110,1
120,0
140,0
150,5
168,3
ТН
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған са­тып алын­ған эли­та­лық ек­пе­лер кө­ле­мі
мың да­на
2 433,9
1 897,65
1 897,65
2 949,7
4 001,8
4 001,8
4 493,2
4 493,2
ТН
Же­міс-жи­дек да­қыл­да­ры мен жү­зім­нің кө­п­жыл­дық кө­шет­те­рі­нің ана­лық­та­рын отыр­ғы­зу ала­ңы
га
12,86
23,38
23,38
10,92
ТН
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған же­міс-жи­дек да­қыл­да­ры мен жү­зім­нің кө­п­жыл­дық кө­шет­те­рі­нің ана­лық­та­ры­на қыз­мет көр­се­ту ала­ңы
га
29,3
21,6
36,24
46,76
34,3
10,92
І
Бі­ре­гей және эли­та­лық тұқым­дар­ды суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
2 528 468
2 640 002*
2 801 288*
3 019 888
3 291 432
3 840 039
4 120 004
4 616 233
26 857 354
РБ-ден НАТ
4.​2.​1.​4
Мақ­та­ны қай­та өң­деу ұй­ым­да­ры­на қа­был­дау ке­зін­де­гі қа­зақ­стан­дық мақ­та тал­шы­ғы мен шит­ті мақ­та са­па­сын са­рап­та­удың эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Суб­си­ди­я­лау есе­бі­нен жүр­гі­зі­л­ген мақ­та тал­шы­ғы­ның са­па­сын ай­қын­да­у­ға ар­нал­ған са­рап­та­ма­лар са­ны
мың бір­лік
170
394
388
382
382
391
400
400
ТН
Суб­си­ди­я­лау есе­бі­нен жүр­гі­зі­л­ген шит­ті мақ­та са­па­сын ай­қын­да­у­ға ар­нал­ған са­рап­та­ма­лар са­ны
мың бір­лік
56
130
128
126
126
129
132
132
І
Мақ­та тал­шы­ғы­ның және шит­ті мақ­та­ның са­па­сын са­рап­та­у­ға ар­нал­ған шы­ғын­дар­ды суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
181 365
181 365*
181 365*
181 365
181 365
181 365
181 365
181 365
1 450 920
ЖБ
237 787*
231 741*
224 890
224 890
234 562
244 235
244 235
1 642 339
РБ-ден НАТ
4.​2.​1.​5
Тұқым­ның сорт­тық және егі­стік са­па­сын са­рап­та­удың эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Тұқым­дар­дың са­па­сын ай­қын­да­у­ға ар­нал­ған зерт­те­улер са­ны
мың да­на
330, 4
330, 4
330, 4
330, 4
330, 4
330, 4
330, 4
330, 4
І
Тұқым­дық және отыр­ғы­зу ма­те­ри­а­лы­ның сорт­тық және егі­стік са­па­ла­рын са­рап­та­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
324 807
353 568*
388 925*
420 039
453 642
489 933
529 128
571 458
3 531 500
РБ 214 - Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғын да­мы­ту және азық-тү­лік қа­уіп­сіз­ді гін қам­та­ма­сыз ету
4.​2.​1.​6
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы сақ­тан­ды­ру­дың эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Сақ­тан­ды­ру­мен қам­ты­л­ған егіс алаң­да­ры­ның үле­сі
73
74
74
80
85
90
95
100
І
Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы сақ­тан­ды­ру ке­зін­де сақ­тан­ды­ру тө­лем­де­рін суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
153 652
719 513*
883 160*
974 665
985 414
1 088 912
1 141 023
1 196 055
7 142394
РБ 214 - Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғын да­мы­ту және азық-тү­лік қа­уіп­сіз­ді гін қам­та­ма­сыз ету
4.2.2
Астық сақ­тау бой­ын­ша қыз­мет­тер­дің фи­зи­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Қол­да­ны­с­та­ғы астық қой­ма­ла­рын ке­ңей­ту және жа­ңа­ла­рын са­лу, сон­дай-ақ жал­пы сақ­тау сый­ым­ды­лы­ғы 700 мың тон­на жа­ңа астық тер­ми­нал­да­ры мен астық қой­ма­ла­рын са­лу және жа­рақ­тау, қу­ат­тар­ды пай­да­ла­ну­ға ен­гі­зу­дің үле­сі
%
28,6
71,4
-
-
-
-
-
-
І
Астық тер­ми­нал­да­ры мен астық қой­ма­ла­рын са­лу­ды, қол­да­ны­с­та­ғы эле­ва­тор­лар­ды ке­ңей­ту­ді, сон­дай-ақ АШТӨ-нің ста­ци­о­нар­лық астық сақ­тау қой­ма­ла­рын са­лу­ды, оның ішін­де «Қа­зА­гро» ҰБХ» АҚ-ның қа­ты­суы­мен жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
2 155 000
0
0
0
0
0
0
0
2 155 000
«АКК» АҚ мен­шік­ті қа­ра­жа­ты
0
14 385 000*
0
0
0
0
0
0
14 385 000
РБ 043 – Аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен­ді да­мы­ту­ды ын­та­лан­ды­ру жө­нін­де­гі мем­ле­кет тік са­я­сат­ты іс­ке асы­ру үшін «Қа­зА­гро» ұлт­тық бас­қа­ру­шы хол­дин­гі» АҚ жар­ғы­лық ка­пи­та­лын арт­ты­ру
4.2.3
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы та­у­ар­ла­рын өн­ді­ру­ші­лер­ге су­дың эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Суб­си­ди­я­ла­у­ға жа­та­тын су кө­ле­мі
млн. м3
7686
7781
7810
7786
6826
5924
5986
6000
І
АШТӨ-ге су бе­ру жө­нін­де­гі көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­тер­дің құ­нын суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
1 565 943
1 505 213*
1 177 956*
688 473
692 473
694 473
695 473
695 973
7 715 977
ЖБ
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Үкі­ме­ті­нің 2006 жы­л­ғы 4 сәу­ір­де­гі № 237 қа­улы­сы­мен бе­кі­ті­л­ген Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы та­у­а­рын өн­ді­ру­ші­лер­ге су­ар­ма­лы су­ды бе­ру жө­нін­де­гі қыз­мет­тер­дің құ­нын суб­си­ди­я­лау қа­ғи­да­сы­на су пай­да­ла­ну­шы­лар­дың су­ды үнем­деу тех­но­ло­ги­я­ла­ры­ның ке­ле­сі дең­гей­іне кө­шу­ін ын­та­лан­ды­ру бой­ын­ша өзге­рі­стер ен­гі­зу
мың тең­ге
2014 жы­л­ғы 1 ақ­пан
ҚР Үкі­ме­ті­нің қа­улы­сы
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
4.2.4
Мал ша­ру­а­шы­лы­ғын­да­ғы және та­у­ар­лы ба­лық өсі­ру­де­гі та­у­ар­лар­дың, жұ­мыстар­дың және көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­тер­дің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
4.​2.​4.​1
Мал­ды кү­тіп-ба­ғу­дың және мал ша­ру­а­шы­лы­ғы өнім­де­рі өн­ді­рі­сі­нің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Аг­ро­құ­ры­лым­дар­да­ғы суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған ІҚМ-нің ана­лық ба­сы­ның са­ны
мың бас
360,0
358,0
479,0
622,3
791,5
992,7
1233, 1
1521,3
ТН
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін сиыр еті­нің кө­ле­мі
мың тон­на
28,2
34,0
37,6
41,5
46,2
52,0
59,6
69,7
ТН
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­л­ген сүт, қы­мыз және шұ­бат кө­ле­мі
мың тон­на
235,3
235,6
281,3
306,3
29,6
266,4
215,5
258,1
ТН
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін қой еті­нің кө­ле­мі
мың тон­на
3,0
5,2
7,4
8,5
9,9
11,7
13,9
16,8
ТН
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­л­ген жыл­қы еті­нің кө­ле­мі
мың тон­на
4,4
5,3
6,9
10,0
13,4
17,2
21,4
26,2
ТН
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін шош­қа еті­нің кө­ле­мі
мың тон­на
25,5
27,6
27,3
26,4
24,9
28
31,8
35,9
ТН
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін құс еті­нің кө­ле­мі
мың тон­на
126,2
138,8
152,7
168,0
184,8
203,3
223,6
245,9
ТН
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін та­у­ар­лық жұ­мырт­қа кө­ле­мі
млн. да­на
2205, 8
2303, 0
2157, 0
1999, 0
1831, 0
1650, 0
1457, 0
1500,0
ТН
Құ­ра­ма және құ­нар­лы жем­шө­птер­ді ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін жүн кө­ле­мі
мың тон­на
1,3
1,3
1,4
1,5
1,6
1,7
1,8
1,9
ТН
Ірі, шы­рын­ды және құ­нар­лы жем­шөп пен жем­шөп­тік қо­с­па­лар­ды дай­ын­дау мен са­тып алу бой­ын­ша шы­ғын­дар­ды ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған ет­ті ба­ғыт­та­ғы ІҚМ ба­сы­ның са­ны
мың бас
42,5
ТН
Ірі, шы­рын­ды және құ­нар­лы жем­шөп пен жем­шөп­тік қо­с­па­лар­ды дай­ын­дау мен са­тып алу бой­ын­ша шы­ғын­дар­ды ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған сүт­ті ба­ғыт­та­ғы ІҚМ ба­сы­ның са­ны
мың бас
22,6
ТН
Ірі, шы­рын­ды және құ­нар­лы жем­шөп пен жем­шөп­тік қо­с­па­лар­ды дай­ын­дау мен са­тып алу бой­ын­ша шы­ғын­дар­ды ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін құс еті­нің кө­ле­мі
мың тон­на
37,8
ТН
Ірі, шы­рын­ды және құ­нар­лы жем­шөп пен жем­шөп­тік қо­с­па­лар­ды дай­ын­дау мен са­тып алу бой­ын­ша шы­ғын­дар­ды ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін та­у­ар­лық жұ­мыр­тқа­ның кө­ле­мі
млн. да­на
1 165,9
ТН
Ірі, шы­рын­ды және құ­нар­лы жем­шөп пен жем­шөп­тік қо­с­па­лар­ды дай­ын­дау мен са­тып алу бой­ын­ша шы­ғын­дар­ды ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін шош­қа еті­нің кө­ле­мі
мың тон­на
11,0
ТН
Өн­дi­ру құ­нын ар­зан­да­ту­ға суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін та­у­ар­лық жұ­мыр­тқа­ның кө­ле­мі
млн. да­на
701,8
ТН
Өн­дi­ру құ­нын ар­зан­да­ту­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­ле­тін құс еті­нің кө­ле­мі
мың тон­на
20,9
І
Мал ша­ру­а­шы­лы­ғы­ның өнім­ді­лі­гін және өнім са­па­сын арт­ты­ру­ды суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
28 032 871
32 866 277*
36 577 190*
41 085 625
44 904 606
49 730 715
57 421 020
71 009 108
361 627 412
РБ-ден НАТ 222-Мал ша­ру­а­шы­лы­ғын да­мы­ту­ды қол­да­у­ға об­лы­стық бюд­жет­тер­ге, Аста­на және Ал­ма­ты қа­ла­ла­ры­ның бюд­жет­те­ріне ны­са­на­лы ағым­да­ғы транс­ферт­тер
6 160 933,0
6 160 933,0
ҰҚ-дан НАТ 228-105 Об­лы­стық бюд­жет­тер­ге, Аста­на және Ал­ма­ты қа­ла­ның бюд­жет­те­ріне Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен­ді да­мы­ту жө­нін­де­гі 2013 - 2020 жыл­дар­ға ар­нал­ған «Аг­ро­биз­нес-2020» бағ­дар­ла­ма­сы шең­бе­рін­де өңір­лер­де аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен субъ­ек­ті­ле­рін қол­да­у­ға бе­рі­ле­тін ағым­да­ғы ны­са­на­лы транс­ферт­тер
4.​2.​4.​2
Асыл тұқым­ды өнім­нің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Ша­ру­а­шы­лық­тың бар­лық са­нат­та­рын­да­ғы, жал­пы мал ба­сын­да­ғы асыл тұқым­ды жа­ну­ар­лар­дың үлес сал­ма­ғы,оның ішін­де:
%
ІҚМ
8,8
9,4
9,9
10,4
10,9
11,5
12,1
12,7
жыл­қы
7,1
7,5
8,0
8,5
9,0
9,5
10,1
10,7
қой
14
14,7
15,4
16,2
17,0
17,9
18,8
19,7
еш­кі
0
0,2
0,2
0,2
0,3
0,3
0,3
0,3
шош­қа
16,3
16,8
17,3
17,8
18,3
18,9
19,5
20,0
ТН
Бө­лін­ген суб­си­ди­я­лар шең­бе­рін­де са­тып алын­ған отан­дық се­лек­ци­я­ның асыл тұқым­ды ІҚМ са­ны
мың бас
13,6
26,2
37,9
48,0
58,4
59,3
60,2
61,3
ТН
Бө­лін­ген суб­си­ди­я­лар шең­бе­рін­де са­тып алын­ған ше­тел­дік се­лек­ци­я­ның ет­ті ба­ғыт­та­ғы ІҚМ са­ны
мың бас
14
16
18
-
-
-
-
-
ТН
Бө­лін­ген суб­си­ди­я­лар шең­бе­рін­де са­тып алын­ған ше­тел­дік се­лек­ци­я­ның сүт­ті ба­ғыт­та­ғы ІҚМ са­ны
мың бас
7
9
10
10
-
-
-
-
ТН
Ет­ті және сүт­ті мал ша­ру­а­шы­лы­ғын­да се­лек­ци­я­лық-асыл тұқым­дық жұ­мысты жүр­гізу­ге бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған мал ба­сы­ның са­ны
мың бас
238
266
334
406
484
567
657
804
ТН
Кү­тіп-ба­ғу­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған же­ке қо­сал­қы ша­ру­а­шы­лық­тар­дан қа­лып­та­сты­ры­л­ған, қо­ғам­дық та­бын­да ша­ғы­лы­сты­ру үшін пай­да­ла­ны­ла­тын ет­ті тұқым­ды асыл тұқым­ды бұ­қа­лар­дың са­ны
мың бас
1
2
3
4
5
5
5
5
ТН
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған ауы­сты­рып са­лын­ған эм­бри­он­дар­дың са­ны
мың да­на
1,1
2
3
4
5
5
5
5
ТН
Жа­сан­ды ұрық­тан­ды­ру­ға бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған ұрық до­за­ла­ры­ның са­ны
мың до­за
285
266
334
406
484
567
657
804
ТН
Са­тып алын­ған, суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған тәу­лік­тік ба­ла­пан­дар (ет­ті ба­ғыт­та­ғы) са­ны
мың бас
287
308
363,5
419,1
423,7
426, 7
429,2
433,8
ТН
Са­тып алын­ған, суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған тәу­лік­тік ба­ла­пан­дар (жұ­мырт­қа ба­ғы­тын­да­ғы) са­ны
мың бас
737
876
905
934
983
990
1017
1044
ТН
Са­тып алы­на­тын ин­ку­ба­ци­я­лық жұ­мырт­қа са­ны
мың да­на
4381,0
4436
4580
4821
4855
4984
5120
5120
ТН
Са­тып алын­ған, суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған қой­лар­дың асыл тұқым­ды төл­де­рі­нің са­ны
мың бас
135,6
149, 2
186,5
186,5
204,0
218, 5
227,6
227,6
ТН
Са­тып алын­ған, суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған ма­рал­дар­дың асыл тұқым­ды төл­де­рі­нің са­ны
мың бас
0,2
0,2
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
0,3
ТН
Са­тып алын­ған, суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған шош­қа­лар­дың асыл тұқым­ды төл­де­рі­нің са­ны
мың бас
6,5
7,2
9,0
9,0
9,8
10,5
10,9
10,9
ТН
Са­тып алын­ған, суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған жыл­қы­лар­дың асыл тұқым­ды төл­де­рі­нің са­ны
мың бас
3,5
3,9
4,9
4,9
5,3
5,7
5,9
5,9
ТН
Са­тып алын­ған, суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған түй­е­лер­дің асыл тұқым­ды төл­де­рі­нің са­ны
мың бас
0,4
0,5
0,6
0,6
0,7
0,7
0,7
0,7
ТН
Қой ша­ру­а­шы­лы­ғын­да асыл­дан­ды­ру жұ­мысын жүр­гізу­ге бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған ұсақ мал ба­сы­ның са­ны
мың бас
1077
1185
1481
1480
1619
1735
1807
1807
ТН
Се­лек­ци­я­лық-асыл тұқым­дық жұ­мыс жүр­гізу­ге бе­рі­ле­тін суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған ірі қа­ра мал ба­сы­ның са­ны
мың бас
296,6
І
Асыл тұқым­ды мал ша­ру­а­шы­лы­ғын да­мы­ту­ды суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
15 590 610
20 036 308*
26 876 819*
26 602 039
29 564 327
34 224 999
39 256 665
45 658 779
237 810 546
РБ-ден НАТ 222-Мал ша­ру­а­шы­лы­ғын да­мы­ту­ды қол­да­у­ға об­лы­стық бюд­жет­тер­ге, Аста­на және Ал­ма­ты қа­ла­ла­ры­ның бюд­жет­те­ріне ны­са­на­лы ағым­да­ғы транс­ферт­тер
5 339 067
5 339 067
ҰҚ-дан НАТ 228-105 Об­лы­стық бюд­жет­тер­ге, Аста­на және Ал­ма­ты қа­ла­ның бюд­жет­те­рін Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен­ді да­мы­ту жө­нін­де­гі 2013 - 2020 жыл­дар­ға ар­нал­ған «Аг­ро­биз­нес-2020» бағ­дар­ла­ма­сы шең­бе­рін­де өңір­лер­де аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен субъ­ек­ті­ле­рін қол­да­у­ға бе­рі­ле­тін ағым­да­ғы ны­са­на­лы транс­ферт­тер
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы мал­да­ры­ның тұқым­да­ры мен түр­ле­рі бой­ын­ша қо­ғам­дық бір­ле­стіктер ар­қы­лы асыл тұқым­ды жа­ну­ар­лар­ды бас­қа­ру жө­нін­де­гі про­це­сті ғы­лы­ми-кон­сал­тинг­тік сүй­е­мел­де­уді жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
105 000
125 000*
150 000*
150 000
530 000
РБ
4.​2.​4.​3
Та­у­ар­лы ба­лық өсі­ру­де­гі та­у­ар­лар­дың, жұ­мыстар­дың және көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­тер­дің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған құн­ды ба­лық түр­ле­рі­нің асыл тұқым­ды то­лық­ты­ру­шы-ана­лық үй­ір­дің ті­рі сал­ма­ғы
кг
-
-
-
4 105
20 540
149 255
163 565
290 500
І
Та­у­ар­лы ба­лық өсі­ру­ді да­мы­ту­ды көз­дей­тін заң жо­ба­сы­ның тұ­жы­рым­да­ма­сын әзір­леу
мың тең­ге
2013 жы­л­ғы IV тоқ­сан
ВАК қо­ры­тындысы
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
Та­у­ар­лы ба­лық өсі­ру са­ла­сын да­мы­ту үшін нор­ма­тив­ті-әді­сте­ме­лік ба­за­ны қам­та­ма­сыз ету
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
101 500
158 000*
0
0
0
0
0
0
259 500
РБ 001 - Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да­ғы жос­пар­лау, рет­теу, бас­қа­ру
Құн­ды ба­лық түр­ле­рі­нің то­лық­ты­ру­шы-ана­лық үй­ір­дің кү­тіп-ба­ғу­ға ар­нал­ған шы­ғын­дар­ды суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
2017 жыл­дан ба­стап жыл сай­ын 15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
0
0
0
13 400
70 800
412 800
462 800
798 700
1 758 500
РБ-ден НАТ
4.2.5
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ши­кі­за­тын те­рең өң­деу өнім­де­рі­нің өн­ді­рі­сі үшін та­у­ар­лар­дың, жұ­мыстар­дың және көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­тер­дің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Суб­си­ди­я­ла­у­мен қам­ты­л­ған өн­ді­рі­л­ген өнім кө­ле­мі, мың тон­на, оның ішін­де:
- құр­ғақ сүт
-
3,2
3,4
3,7
3,9
4,2
4,5
4,8
- са­ры май
-
15,7
17,2
18,9
20,8
22,9
25,2
27,7
- ірім­шік­тер
-
7,0
7,4
7,7
8,1
8,5
8,9
9,4
- қы­зы­л­ша­дан алын­ған қант
-
51,6
54,1
57,4
61,8
67,3
72,4
-
- крах­мал­дық сірне
25,3
33,7
33,7
33,7
33,7
І
Өң­деу кә­сі­по­рын­да­ры­ның ақ қант өн­ді­ру үшін ши­кі­зат (қант қы­зы­л­ша­сын) са­тып алу­ға кет­кен шы­ғын­да­рын суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
2015 жыл­дан ба­стап жыл сай­ын 15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
0
2 033 100*
1 916 700*
1 675 700
1 313 700
826 300
313 600
0
8 079 100
РБ-ден НАТ
Өң­деу кә­сі­по­рын­да­ры­ның құр­ғақ сүт, са­ры май және ірім­шік өн­ді­ру үшін ши­кі­зат са­тып алу­ға ар­нал­ған шы­ғын­да­рын суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
2015 жыл­дан ба­стап жыл сай­ын 15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
0
9 927 600*
9 412 200*
8 617 700
7 478 400
5 445 800
2 459 800
1 057 000
44 398 500
РБ-ден НАТ
Өң­деу кә­сі­по­рын­да­ры­ның крах­мал өнім­дер­дің өн­ді­ру үшін жү­ге­рі са­тып алу­ға ар­нал­ған шы­ғын­да­рын суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
2017 жыл­дан ба­стап жыл сай­ын 15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
729 216
918 272
810 240
756 224
648 192
3 862 144
РБ-ден НАТ
4.2.6
Қар­жы­лық қыз­мет­тер­дің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
4.​2.​6.​1
Кре­дит­тер мен ли­зинг­тің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Ли­зинг­ті қо­са ал­ған­да, сый­а­қы мөл­шер­ле­ме­ле­рін суб­си­ди­я­лау есе­бі­нен АӨК субъ­ек­ті­ле­ріне бе­рі­л­ген кре­дит­тер со­ма­сы
млрд. тең­ге
100
326,6
457,3
600,3
747,2
886,8
951,0
1 020,9
ТН
ЕДБ-ні, мик­ро­кре­дит­тік ұй­ым­дар­ды және кре­дит­тік се­рік­те­стіктер­ді қор­лан­ды­ру есе­бі­нен АӨК субъ­ек­ті­ле­рі ал­ған кре­дит­тер со­ма­сы
млрд. тең­ге
3
5
8
12
14
16
18
20
ТН
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы тех­ни­ка­сы­ның жал­пы пар­кін­де­гі жа­ңар­ты­л­ған ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы тех­ни­ка­сы­ның үле­сі:
%
5-8 тар­тым сы­ны­бы­ның трак­тор­ла­ры
49,9
47,0
44,4
42,0
39,8
37,8
36,0
3 және одан тө­мен тар­тым сы­ны­бы­ның трак­тор­ла­ры
55,8
51,0
47,0
43,1
39,7
36,6
33,9
астық жи­нау ком­байн­да­ры
56,6
52,2
48,4
44,8
41,6
38,7
36,1
егу ке­шен­де­рі және сеп­кіш­тер
48,7
44,8
41,6
38,4
35,6
33,1
30,9
І
АӨК субъ­ек­ті­ле­ріне негіз­гі және ай­на­лым қа­ра­жа­тын то­лық­ты­ру­ға бе­рі­л­ген кре­дит­тер мен ли­зинг бой­ын­ша сый­а­қы мөл­шер­ле­ме­сін өтеу
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
6 400 000
21 393 148*
30 347 045*
40 132 488
50 083 025
59 394 698
63 112 330
67 058 694
337 921 428
РБ
1 500 000
1 500 000
ҰҚ НТ
оның ішін­де: та­мақ және өң­деу өнер­к­ә­сі­бі кә­сі­по­рын­да­ры­на
3 400000
4 017 462*
4 017462*
4 820955
5 785146
6 942175
8 330610
9 996732
47 310542
РБ
АӨК да­мы­ту­ды ын­та­лан­ды­ру бой­ын­ша мем­ле­кет­тік са­я­сат­ты іс­ке асы­ру үшін «Қа­зА­гро» ҰБХ» АҚ жар­ғы­лық ка­пи­та­лын арт­ты­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
14 100 000
0
0
0
0
0
0
0
14 000 000
РБ 043 –Аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен­ді да­мы­ту­ды ын­та­лан­ды­ру жө­нін­де­гі мем­ле­кет тік са­я­сат­ты іс­ке асы­ру үшін «Қа­зА­гро» ұлт­тық бас­қа­ру­шы хол­дин­гі» АҚ жар­ғы­лық ка­пи­та­лын арт­ты­ру
ЕДБ қор­лан­ды­ру жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды іс­ке асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын
10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
3 000 000
5 000 000
8 000 000
12 000 000
14 000 000
16 000000
18 000 000
20 000000
96 000 000
«Қа­зА­гро» ҰБХ» АҚ мен­шік­ті қа­ра­жа­ты
4.​2.​6.​2
Аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен субъ­ек­ті­ле­рі­нің қар­жы ин­сти­тут­та­ры ал­дын­да­ғы қары­зда­рын сақ­тан­ды­ру және ке­піл­ден­ді­ру ар­қы­лы кре­дит­тер­дің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Қар­жы ин­сти­тут­та­ры АӨК субъ­ек­ті­ле­ріне қары­здар­ды сақ­тан­ды­ру және ке­піл­ден­ді­ру жүй­е­сі ар­қы­лы бер­ген кре­дит­тер со­ма­сы
млрд. тең­ге
105,9
142,2
182,4
223,1
270,2
322,1
375,1
І
АШТӨ-нің қар­жы ин­сти­тут­та­ры ал­дын­да­ғы қары­зда­рын ке­піл­ден­ді­ру және сақ­тан­ды­ру қа­ғи­да­ла­рын әзір­леу және бе­кі­ту
мың тең­ге
2013 жы­л­ғы
III тоқ­сан
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Үкі­ме­ті­нің қа­улы­сы
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
АӨК субъ­ек­ті­ле­рі­нің қар­жы ин­сти­тут­та­ры ал­дын­да­ғы қары­зда­рын ке­піл­ден­ді­ру және сақ­тан­ды­ру жө­нін­де­гі іс-ша­ра­лар­ды іс­ке асы­ру
мың тең­ге
2015 жыл­дан ба­стап жыл сай­ын
10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
7 625 613*
9 931 367*
12 023 392
14 646 589
17 097 099
20 303 843
23 060 777
104 688 680
РБ
оның ішін­де: та­мақ және өң­деу өнер­к­ә­сі­бі кә­сі­по­рын­да­ры­на
0
2 091 386*
2 509 663*
2 509 663
3 011 592
3 011 592
3 511 580
3 511 580
20 157 056
РБ
4.2.7
Ба­сым ин­ве­сти­ци­я­лық жо­ба­лар­ды іс­ке асы­ру шең­бе­рін­де та­у­ар­лар­дың, жұ­мыстар­дың және көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­тер­дің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Ин­ве­сти­ци­я­лық суб­си­ди­я­лау есе­бі­нен тар­ты­л­ған ин­ве­сти­ци­я­лар кө­ле­мі
млрд. тең­ге
100
115,3
73,4
77,9
66,8
69,2
73,1
І
Жа­ңа өн­ді­рі­стік қу­ат­тар­ды са­лу­ға не жұ­мыс іс­теп тұр­ған­да­рын ке­ңей­ту­ге ба­ғыт­тал­ған ин­ве­сти­ци­я­лық са­лым­дар ке­зін­де АӨК субъ­ек­ті­ле­рі шек­кен шы­ғы­стар­дың бір бө­лі­гін өтеу жө­нін­де­гі қа­ғи­да­лар­ды әзір­леу және бе­кі­ту
мың тең­ге
2013 жы­л­ғы
1 та­мыз
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Үкі­ме­ті­нің қа­улы­сы
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
АӨК ба­сым ба­ғыт­та­рын да­мы­ту­ға ин­ве­сти­ци­я­лық са­лым­дар ке­зін­де АӨК субъ­ек­ті­ле­рі шек­кен шы­ғы­стар­ды суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
2015 жыл­дан ба­стап жыл сай­ын
10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
25 483 943*
29 402 180*
19 233 322
21 036 680
18 898 211
20 789 562
21 764 282
156 608 180
РБ
оның ішін­де: та­мақ және өң­деу өнер­к­ә­сі­бі кә­сі­по­рын­да­ры­на
0
1 551 500*
1 551 500*
1 551 500
1 551 500
1 551 500
1 551 500
1 551 800
10 860 800
РБ
4.2.8
Бі­лім бе­ру қыз­мет­те­рі­нің, аг­рар­лық ғы­лым нәти­же­ле­рі мен кон­суль­та­ци­я­лық қыз­мет­тер­дің эко­но­ми­ка­лық қол­же­тім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
АӨК-те прак­ти­ка­да қол­да­ны­ла­тын отан­дық ғы­лы­ми әзір­ле­ме­лер са­ны
бір­лік
0
0
17
20
22
24
26
28
ТН
Бі­лім та­ра­ту жүй­е­сі­нің қыз­мет­те­рі­мен қам­ты­л­ған АӨК субъ­ек­ті­ле­рі­нің са­ны
адам
2 375
10 165
11 535
12 855
14 300
15 570
17 190
20 510
ТН
Аг­ро­тех­но­ло­ги­я­лар транс­фер­ті мен ком­мер­ци­я­лан­ды­ру жө­нін­де іс­ке асы­ры­л­ған ин­но­ва­ци­я­лық жо­ба­лар­дың са­ны
бір­лік
2
12
15
18
21
24
27
30
І
АӨК-ті ғы­лы­ми қам­та­ма­сыз ету­ді жү­зе­ге асы­ру, оның ішін­де:
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
5 640 577
10 162 942*
9 926 661*
10 002 309
10 425 748
11 072 816
11 818 093
12 534 195
81 583 341
РБ
бағ­дар­ла­ма­лық-ны­са­на­лы
3 457 805
4 794 378*
4 608 472*
4 777 611
5 126 111
5 440 808
5 844 308
6 283 308
40 332 801
212 –Аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен және та­би­ғат пай­да­ла­ну са­ла­сын­да­ғы ғы­лы­ми зерт­те­улер және іс-ша­ра­лар
грант­тық қар­жы­лан­ды­ру
0
2 000 000*
2 000 000*
2 000 000
2 000 000
2 000 000
2 000 000
2 000 000
14 000 000
РБ
ба­за­лық қар­жы­лан­ды­ру
2 182 772
3 368 564*
3 318 189*
3 224 698
3 299 637
3 632 008
3 973 785
4 250 887
27 250 540
130 -Ғы­лы­ми және (неме­се) ғы­лы­ми-тех­ни­ка­лық қыз­мет субъ­ек­ті­ле­рін ба­за­лық қар­жы­лан­ды­ру
Бі­лім бе­ру жүй­е­сін да­мы­ту­ды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
136 236
504 669*
557 449*
604 089
670 623
679 892
711 000
731 804
4 595762
РБ 001 -Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да­ғы жос­пар­лау, рет­теу, бас­қа­ру
Аг­ро­тех­но­ло­ги­я­лар­ды транс­ферт­теу және ком­мер­ци­я­лан­ды­ру жүй­е­сін же­тіл­ді­ру­ді және оған қыз­мет көр­се­ту­ді жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
4 273 100*
4 379 928*
4 489 426
4 601 661
4 716 703
4 834 620
4 955 482
32 250 920
РБ
79 336
157 579*
167 034*
177 056
187 679
198 940
210 876
223 529
1 402 029
РБ
«Шор­тан­ды» ха­лы­қа­ра­лық ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы зерт­теу ор­та­лы­ғы­ның және Оң­тү­стік Қа­зақ­стан зерт­теу ор­та­лы­ғы­ның ба­за­сын­да ық­пал­да­сты­ры­л­ған ғы­лы­ми-бі­лім бе­ру ке­шен­де­рін (ор­та­лық­та­рын) құ­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
286 900*
956 300*
4 785 400
20 040 300
20 040 300
2 193 500
2 133 500
50 436 200
РБ
Ғы­лы­ми-зерт­теу ин­фра­құ­ры­лы­мын жаң­ғыр­ту және да­мы­ту
мың тең­ге
2015 жыл­дан ба­стап жыл сай­ын
10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
3 652 044*
1 781 699*
1 797 920
873 920
0
0
0
8 105583
РБ 048 –Аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен­ді ғы­лы­ми-тех­ни­ка­лық да­мы­ту үшін «Қа­зА­гро­Ин­но­ва­ция» АҚ жар­ғы­лық ка­пи­та­лын арт­ты­ру
Ғы­лы­ми әзір­ле­ме­лер­ді ен­гізу­ге АШТӨ шы­ғын­да­рын суб­си­ди­я­ла­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
2016 жыл­дан ба­стап жыл сай­ын
10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
0
450 000*
500 000
550 000
600 000
650 000
700 000
3 450 000
РБ
АӨК субъ­ек­ті­ле­рін ақ­па­рат­тық-кон­суль­та­ци­я­лық қам­та­ма­сыз ету­ді жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
533 651
587 866*
647 538*
591 485
662 927
741 501
845 028
959 436
5 569432
РБ 001 -Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы са­ла­сын­да­ғы жос­пар­лау, рет­теу, бас­қа­ру
FAO-ның Қа­зақ­стан­да­ғы өкіл­ді­гін ашу
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
20 038*
20 038*
20 038
20 038
20 038
20 038
20 038
140 266
РБ
4.3-мін­дет. Аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен субъ­ек­ті­ле­рін мем­ле­кет­тік қам­та­ма­сыз ету жүй­е­ле­рін да­мы­ту
4.3.1
Фи­то­са­ни­та­ри­я­лық қа­уіп­сіз­дік жүй­е­сін да­мы­ту
ТН
Ка­ран­т­ин­дік және аса қа­уіп­ті зи­ян­ды ор­га­низмдер­дің та­ра­лу қа­у­пі­нің ко­эф­фи­ци­ен­ті
1,02
1,00
0,98
0,96
0,94
0,92
0,90
0,88
І
Фи­то­са­ни­та­ри­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
6 184 468
5 923 283*
5 920 187*
6 334 601
6 778 022
7 252 484
7 760 158
8 303 369
54 456572
РБ 215 -Фи­то­са­ни­та­ри­я­лық қа­уіп­сіз­дік­ті қам­та­ма­сыз ету
Өсім­дік­тер зи­ян­кесте­рін, арам­шө­пте­рін және ау­ру­ла­рын зерт­теу жө­нін­де­гі зерт­ха­на­лар­ды және фи­то­са­ни­та­ри­я­лық  қа­уіп­сіз­дік­ті ұй­ым­дар­ды қам­та­ма­сыз ету  за­ма­на­уи жаб­дық­тар­мен жа­рақ­та­уды жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
2015 жыл­дан ба­стап жыл сай­ын
15 ақ­пан
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
33 600
127 975*
57 945*
37 800
59 366
59 617
69 405
69 600
515 308
РБ 217 -Мем­ле­кет тік ве­те­ри­на­ри­я­лық ұй­ым­дар­ды ма­те­ри­ал­дық тех­ни­ка­лық жа­рақ­та­у­ға об­лы­стық бюд­жет­тер­ге, Аста­на және Ал­ма­ты қа­ла­ла­ры­ның бюд­жет­те­ріне ны­са­на­лы ағым­да­ғы транс­ферт­тер
4.3.2
Ве­те­ри­на­ри­я­лық қа­уіп­сіз­дік жүй­е­сін да­мы­ту
ТН
Өн­ді­рі­сі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт бой­ын­ша сер­ти­фи­кат­тал­ған ве­те­ри­на­ри­я­лық пре­па­рат­тар­ды пай­да­ла­на оты­рып, жа­ну­ар­лар­дың аса қа­уіп­ті ау­ру­ла­ры­на ди­а­гно­сти­ка­лық зерт­те­улер үле­сі
%
7
20
65
80
80
80
80
80
ТН
Өн­ді­рі­сі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт (со­ның ішін­де GMP-стан­дар­ты) бой­ын­ша сер­ти­фи­кат­тал­ған жа­ну­ар­лар­дың аса қа­уіп­ті ау­ру­ла­ры­на қар­сы қол­да­ны­ла­тын им­мун­дық-про­фи­лак­ти­ка­лық ве­те­ри­на­ри­я­лық пре­па­рат­тар үле­сі
%
25
30
40
67
70
70
70
70
ТН
Мо­ни­то­ринг­тік зерт­ха­на­лық зерт­те­улер­ге ұшы­рай­тын та­мақ өнім­де­рі­нің үле­сі
%
0,13
0,18
0,22
0,27
0,32
0,36
0,40
І
Өн­ді­рі­сі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт бой­ын­ша сер­ти­фи­кат­тал­ған ве­те­ри­на­ри­я­лық пре­па­рат­тар­ды пай­да­ла­на оты­рып, аса қа­уіп­ті ин­фек­ци­я­лар­ға жа­ну­ар­лар ау­ру­ла­ры­ның ди­а­гно­сти­ка­лық зерт­те­уле­рін жүр­гі­зу
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
7 235 488
7 741 972*
8 283 910*
8 863 784
9 484 249
10 148 146
10 858 516
11 618 613
74 234678
РБ 216 -Ве­те­ри­на­ри­я­лық іс-ша­ра­лар және та­мақ қа­уіп­сіз­ді­гін қам­та­ма­сыз ету
Жер­гі­лік­ті дең­гей­де эпи­зоо­ти­я­ға қар­сы іс-ша­ра­лар жүр­гі­зу
мың тең­ге
жыл сай­ын
15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
11 150 207
11 930 721*
12 765 872*
13 659 483
14 615 647
15 638 742
16 733 454
17 904 796
114 398 922
РБ-ден НАТ 009-Эпи­зоо­ти­я­ға қар­сы іс-ша­ра­лар жүр­гізу­ге об­лы­стық бюд­жет­тер­ге, Аста­на және Ал­ма­ты қа­ла­ла­ры­ның бюд­жет­те­ріне ны­са­на­лы ағым­да­ғы транс­ферт­тер
Ве­те­ри­на­рия бой­ын­ша ре­фе­рент­тік зерт­те­улер жүр­гі­зу
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
287 370
307 486*
329 010*
352 041
376 683
403 051
431 265
461 453
2 948359
РБ 216 -Ве­те­ри­на ри­я­лық іс-ша­ра­лар және та­мақ қа­уіп­сіз­ді гін қам­та­ма­сыз ету
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы жа­ну­ар­ла­рын бір­дей­лен­ді­ру рә­сі­мін жүр­гі­зу
мың тең­ге
2015 жыл­дан ба­стап жыл сай­ын
10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ, об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
0
1 451 030*
1 552 602*
1 661 284
1 777 574
1 902 004
2 035 144
2 177 604
12 557 242
РБ-ден НАТ
Жа­ну­ар­лар­ға ар­нал­ған ве­те­ри­на­ри­я­лық зерт­ха­на­лар мен ви­ва­рий­лер са­лу­ды аяқ­тау
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
5 637 782
893134*
52 024*
0
0
0
0
0
6 582 940
РБ 220 -Ве­те­ри­на рия са­ла­сын­да ғы объ­ек­ті­лер ді са­лу
Ве­те­ри­на­ри­я­лық зерт­ха­на­лар­ды ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық жа­рақ­та­уды қам­та­ма­сыз ету
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
1 935 700
3 011 090*
0
0
0
0
0
0
4 946 790
РБ 201 -Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стр­лі­гі­нің ве­дом­ство лық ба­ғы­ны­сты мем­ле­кет­тік ұй­ым­да­ры ның күр­де­лі шы­ғы­ста­ры
500 000
500 000
ҰҚ НАТ
Жа­ну­ар­лар­дың аса қа­уіп­ті ау­ру­ла­ры бой­ын­ша ин­фек­ция ошақ­та­рын уақ­ты­лы анық­та­уды, оқ­ша­у­ла­уды және са­уық­ты­ру­ды қам­та­ма­сыз ету
мың тең­ге
жыл сай­ы­н10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
3 258 474
3 486 567*
3 730 627*
3 991 771
4 271 195
4 570 178
4 890 091
5 232 397
33 431300
РБ 216 -Ве­те­ри­на­ри­я­лық іс-ша­ра­лар және та­мақ қа­уіп­сіз­ді гін қам­та­ма­сыз ету
Өн­ді­рі­луі ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт бой­ын­ша сер­ти­фи­кат­тал­ған жа­ну­ар­лар­дың аса қа­уіп­ті ау­ру­ла­ры­на қар­сы ве­те­ри­на­ри­я­лық пре­па­рат­тар­ды са­тып алу­ды қам­та­ма­сыз ету
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
5 311 780
6 027 901*
6 901 285*
10 511 371
11 454 923
12 256 767
13 114 741
14 032 773
79 611 541
РБ 216 -Ве­те­ри­на­ри­я­лық іс-ша­ра­лар және та­мақ қа­уіп­сіз­ді гін қам­та­ма­сыз ету
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы АШМ-нің ве­дом­ство­лық ба­ғы­ны­сты ұй­ым­да­рын ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық жа­рақ­та­уды қам­та­ма­сыз ету
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
418 500
140 125*
103 875*
0
0
0
0
0
662 500
РБ 201 -Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стр­лі­гі­нің ве­дом­ство­лық ба­ғы­ны­сты мем­ле­кет­тік ұй­ым­да­ры ның күр­де­лі шы­ғы­ста­ры
Жер­гі­лік­ті ат­қа­ру­шы ор­ган­дар ел­ді ме­кен­дер­ді кә­де­ге жа­ра­ту қон­дыр­ғы­ла­ры­мен (ин­си­не­ра­тор­лар­мен) қам­та­ма­сыз ете оты­рып құр­ған, ве­те­ри­на­ри­я­лық пункт­те­рі бар ве­те­ри­на­ри­я­лық ұй­ым­дар­ды ма­те­ри­ал­дық-тех­ни­ка­лық қам­та­ма­сыз ету
мың тең­ге
жыл сай­ын
15 ақ­пан
АШМ-ге ақ­па­рат
Об­лы­стар­дың әкім­дік­те­рі
9 670 169
6 319 916*
0
0
0
0
0
0
15 990 085
РБ-ден НАТ 217-Мем­ле­кет­тік ве­те­ри­на­ри­я­лық ұй­ым­дар­ды ма­те­ри­ал­дық тех­ни­ка­лық жа­рақ­та­у­ға об­лы­стық бюд­жет­тер ге, Аста­на және Ал­ма­ты қа­ла­ла­ры­ның бюд­жет­те­ріне ны­са­на­лы ағым­да­ғы транс­ферт тер
ҚР Та­мақ қа­уіп­сіз­ді­гі мә­се­ле­ле­рі бой­ын­ша ве­те­ри­на­ри­я­лық заң­на­ма­сын ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­тар­ға сәй­кес же­тіл­ді­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
Та­мақ өнім­де­рін жа­ну­ар­лар­дан алы­на­тын өнім­дер­де қал­дық заттар­дың бар-жоқ­тығ­ы­на мо­ни­то­ринг­теу
мың тең­ге
2015 жыл­дан ба­стап жыл сай­ын
10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
134 899*
205 166*
302 230
500 726
664 397
838 061
1 005 385
3 650 864
РБ
Ве­те­ри­на­ри­я­лық қыз­мет­тің қыз­мет­кер­ле­ріне ең­бе­ка­қы тө­леу жүй­е­сін же­тіл­ді­ру жө­нін­де ұсы­ны­стар әзір­леу және ен­гі­зу
мың тең­ге
2013 жы­л­ғы
IV тоқ­сан
ЭБ­ЖМ-ге ұсы­ны­стар
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
4.4-мін­дет. Аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен­ді мем­ле­кет­тік рет­теу жүй­е­ле­рі­нің ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру
4.4.1
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы­на аг­ро­хи­ми­я­лық қыз­мет көр­се­ту ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Егі­стік жер­лер­ді аг­ро­хи­ми­я­лық бай­қап тек­се­ру ауда­ны
млн. га
3,5
3,5
3,5
3,5
3,5
3,5
3,5
3,5
І
То­пы­рақ­тар­дың аг­ро­хи­ми­я­лық құ­ра­мын ай­қын­дау жө­нін­де­гі ғы­лы­ми-әді­сте­ме­лік қыз­мет­тер көр­се­ту
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
573 154
470 400*
408 309*
402 722
422 582
415 024
443 257
478 717
3 614165
РБ 214 -Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғын да­мы­ту азық-тү­лік қа­уіп­сіз­ді гін қам­та­ма­сыз ету
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы өн­ді­рі­сі­нің аг­ро­ме­тео­ро­ло­ги­я­лық және ға­ры­штық мо­ни­то­рин­гін жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
48 408
48 408*
48 408*
51 797
55 422
59 302
63 453
67 894
443 092
РБ 214 -Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғын да­мы­ту азық-тү­лік қа­уіп­сіз­ді гін қам­та­ма­сыз ету
Трак­тор­лар­ды, тір­ке­ме­лер­ді, өзді­гі­нен жү­ре­тін ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ме­ли­о­ра­тив­тік және жол-құ­ры­лыс ма­ши­на­ла­ры мен ме­ха­низмде­рін мем­ле­кет­тік есеп­ке алу мен тір­ке­уді жү­зе­ге асы­ру
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
6 956
6 956*
6 956*
7 400
8 000
8 500
9 100
9 800
63 668
РБ 214 -Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғын да­мы­ту азық-тү­лік қа­уіп­сіз­ді гін қам­та­ма­сыз ету
4.4.3
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы да­қыл­да­рын мем­ле­кет­тік сорт­тық сы­нау ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Неғұр­лым өнім­ді және құн­ды сорт­тар­ды анық­тау жө­нін­де­гі сұ­рып­тық тә­жі­ри­бе­лер са­ны
бір­лік­тер
6725
6725
6725
6725
6725
6725
6725
6725
І
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы да­қыл­да­рын сұ­рып­тық сы­нау бой­ын­ша қыз­мет­тер көр­се­ту
мың тең­ге
жыл сай­ын 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
514 301
3 576 977*
4 569 839*
2 195 146
3 717 253
3 451 944
3 009 611
2 837 076
23 872147
РБ 214 -Өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғын да­мы­ту азық-тү­лік қа­уіп­сіз­ді гін қам­та­ма­сыз ету
4.4.4
Аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен субъ­ек­ті­ле­рі үшін мем­ле­кет­тік қыз­мет­тер көр­се­ту жүй­е­сін да­мы­ту
ПР
Элек­трон­дық пі­шім­ге кө­ші­рі­л­ген мем­ле­кет­тік көр­се­ті­ле­тін қыз­мет­тер­дің үле­сі
%
55 (20 көр­се­ті­ле­тін қыз­мет)
28 (10 көр­се­ті­ле­тін қыз­мет)
17 (6 көр­се­ті­ле­тін қыз­мет)
І
«АӨК са­ла­сын­да­ғы бі­рың­ғай ақ­па­рат­тық ке­ңі­стікте элек­трон­дық-ақ­па­рат­тық ре­сур­стар­ды, жүй­е­лер­ді және ақ­па­рат­тық-ком­му­ни­ка­ци­я­лық же­лі­лер­ді да­мы­ту» ТЭН-ін іс­ке асы­ру (АӨК-Тұ­ғыр­на­ма)
мың тең­ге
2014 жы­л­ғы 10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
1 604 909
0
0
0
0
0
0
0
1 604 909
РБ 200 -Бі­рың­ғай ақ­па­рат­тық ке­ңі­стікте элек­трон­дық ақ­па­рат­тық ре­сур­стар­ды, жүй­е­лер­ді және ақ­па­рат­тық-ком­му­ни­ка­ци­я­лық же­лі­лер­ді да­мы­ту
«АӨК са­ла­сын­да­ғы бі­рың­ғай ақ­па­рат­тық ке­ңі­стікте элек­трон­дық-ақ­па­рат­тық ре­сур­стар­ды, жүй­е­лер­ді және ақ­па­рат­тық-те­ле­ком­му­ни­ка­ци­я­лық же­лі­лер­ді да­мы­ту (АӨК-Тұ­ғыр­на­ма)» ТЭН-ін тү­зе­ту
мың тең­ге
2013 жы­л­ғы I тоқ­сан
ЭБ­ЖМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
4.4.5
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғын­да тех­ни­ка­лық рет­теу жүй­е­сін да­мы­ту
ТН
АӨК өнім­де­рі­нің ЕА­ЭО-ның тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­теу жүй­е­сі­мен қам­ты­лу үле­сі
%
58,3
75
83,3
91,7
100
І
«Ет және ет өнім­де­рі­нің қа­уіп­сіз­ді­гі ту­ра­лы» КО тех­ни­ка­лық ре­гла­мен­ті­нің жо­ба­сын әзір­леу
мың тең­ге
2013 жы­л­ғы III тоқ­сан
ЭБ­ЖМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
«Ты­ңайт­қы­штар­дың қа­уіп­сіз­ді­гі ту­ра­лы» КО тех­ни­ка­лық ре­гла­мен­ті­нің жо­ба­сын әзір­леу
мың тең­ге
2014 жы­л­ғы­III тоқ­сан
ЭБ­ЖМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
«Сүт­ке және сүт өнім­де­ріне ар­нал­ған тех­ни­ка­лық ре­гла­мент» КО тех­ни­ка­лық ре­гла­мен­ті­нің жо­ба­сын әзір­леу
мың тең­ге
2014 жы­л­ғы III тоқ­сан
ЭБ­ЖМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
«Жем­шөп және жем­шөп қо­с­па­ла­ры­ның қа­уіп­сіз­ді­гі ту­ра­лы» КО тех­ни­ка­лық ре­гла­мен­ті­нің жо­ба­сын әзір­леу
мың тең­ге
2015 жы­л­ғы III тоқ­сан
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
«Ба­лық және ба­лық өнім­де­рі­нің қа­уіп­сіз­ді­гі ту­ра­лы» КО тех­ни­ка­лық ре­гла­мен­ті­нің жо­ба­сын әзір­леу
мың тең­ге
2016 жы­л­ғы III тоқ­сан
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
«Құс еті­нің қа­уіп­сіз­ді­гі ту­ра­лы» КО тех­ни­ка­лық ре­гла­мен­ті­нің жо­ба­сын әзір­леу
мың тең­ге
2017 жы­л­ғы III тоқ­сан
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
ЕА­ЭО тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­те­рі­нің та­лап­та­рын орын­да­у­ға қа­жет­ті бі­рың­ғай стан­дарт­тар тіз­бе­сіне қо­су үшін ұлт­тық, мем­ле­ке­та­ра­лық, ха­лы­қа­ра­лық стан­дарт­тар­ға тал­дау жүр­гі­зу
мың тең­ге
жыл сай­ы­н10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
ЕА­ЭО тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­те­рі­нің та­лап­та­рын орын­да­уды қам­та­ма­сыз ете­тін мем­ле­ке­та­ра­лық стан­дарт­тар әзір­ле­у­ге ұсы­ны­стар дай­ын­дау
мың тең­ге
жыл сай­ы­н10 на­урыз
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
ЕА­ЭО тех­ни­ка­лық ре­гла­мент­те­рін қол­да­ны­сқа ен­гізу­ге дай­ын­дау және оның та­лап­та­рын тү­сін­ді­ру бой­ын­ша дөң­ге­лек үстел­дер, се­ми­нар­лар, кон­суль­та­ци­я­лар өт­кі­зу
мың тең­ге
ЕА­ЭО Ко­мис­си­я­сы ше­шім­де­рі­нің тү­су­іне қа­рай, жар­ты жыл­да1 рет
ҰЭМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
4.4.6
Аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен­де­гі мем­ле­кет­тік ба­қы­лау және қа­да­ға­лау жүй­е­сі­нің ти­ім­ді­лі­гін арт­ты­ру
ТН
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы және фи­то­са­ни­та­ри­я­лық қа­уіп­сіз­дік са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­сы­ның та­лап­та­рын бұз­ға­ны үшін бе­рі­л­ген нұс­қа­ма­лар­дың орын­да­лу үле­сі
%
85
87
88
89
90
91
92
95
ТН
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ве­те­ри­на­рия са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­сы­ның та­лап­та­рын бұз­ға­ны үшін бе­рі­л­ген нұс­қа­ма­лар­дың орын­да­лу үле­сі
%
86
88
89
90
91
92
93
96
Ақ­па­рат­тық жүй­е­ні пай­да­ла­на оты­рып, өсім­дік ша­ру­а­шы­лы­ғы және фи­то­са­ни­та­ри­я­лық қа­уіп­сіз­дік са­ла­сын­да­ғы тек­се­ру­лер жос­па­ры­на ен­гі­зі­л­ген субъ­ек­ті­лер­ді қам­ту үле­сі
%
50
60
70
80
90
100
ТН
Ақ­па­рат­тық жүй­е­лер­ді пай­да­ла­на оты­рып, ве­те­ри­на­ри­я­лық қа­уіп­сіз­дік са­ла­сын­да­ғы тек­се­ру­лер жос­па­ры­на ен­гі­зі­л­ген субъ­ек­ті­лер­ді қам­ту үле­сі
%
50
70
80
90
100
100
І
Ба­қы­лау мен қа­да­ға­ла­уды жүр­гіз­ген кез­де про­фи­лак­ти­ка­лық си­патта­ғы және өсім­дік­тер ка­ран­ти­ні са­ла­сын­да­ғы заң­на­ма­ны бұз­ға­ны үшін жа­у­ап­кер­ші­лік­ті қа­таң­да­ту ша­ра­ла­рын ен­гі­зу­ді көз­дей­тін заң жо­ба­сы­ның тұ­жы­рым­да­ма­сын әзір­леу
мың тең­ге
2013 жы­л­ғы IV тоқ­сан
ВАК қо­ры­тындысы
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
«АӨК са­ла­сын­да­ғы бі­рың­ғай ақ­па­рат­тық ке­ңі­стікте элек­трон­дық-ақ­па­рат­тық ре­сур­стар­ды, жүй­е­лер­ді және ақ­па­рат­тық-ком­му­ни­ка­ци­я­лық же­лі­лер­ді да­мы­ту» ТЭН-ін (АӨК-Тұ­ғыр­на­ма) әзір­леу және бел­гі­лен­ген тәр­тіп­пен бе­кі­ту
мың тең­ге
2013 жы­л­ғы IV тоқ­сан
ЭБ­ЖМ-ге ақ­па­рат
АШМ
0
0
0
0
0
0
0
0
0
та­лап етіл­мей­ді
АӨК-ті қар­жы­лан­ды­ру бой­ын­ша жиы­ны, мың тең­ге, мы­на­лар­ды қо­са ал­ған­да
339 717 096
465
971 120
543
228 373
356
683 302
396
739 469
417 316 557
421 400 956
452 193 390
3 393
250 263
РБ есе­бі­нен:
156 295 487
282
765 241
286
849 751
317
294 163
355
346 330
373
921 418
376
004 817
404
796
751
2 553
273 958
ЖБ есе­бі­нен:
28 266 609
28 205 879
27 878 622
27 389139
27 393139
27 395139
27 396139
27 396639
221 321 305
ҰҚ есе­бі­нен:
0
0
20 500 000
0
0
0
0
0
20 500 000
об­ли­га­ци­я­лық қары­здар есе­бі­нен:
150 000 000
150 000 000
200 000 000
0
0
0
0
0
500 000000
«АКК» АҚ мен­шік­ті қа­ра­жа­ты есе­бі­нен:
2 155 000
0
0
0
0
0
0
0
2 155 000
«Қа­зА­гро» ҰБХ» АҚ мен­шік­ті қа­ра­жа­ты есе­бі­нен:
3 000 000
5 000 000
8 000 000
12 000 000
14 000 000
16 000 000
18 000 000
20 000 000
96 000 000
Бюд­жет­тік қар­жы­лан­ды­ру (РБ және ЖБ) есе­бі­нен жиы­ны, мың тең­ге
184
562 096
310
971 120
314
728 373
344
683 302
382
739 469
401
316 557
403
400 956
432
193 390
2 774
595 263
* – сомалар тиісті қаржы жылына арналған мемлекеттік бюджетке сәйкес нақтыланатын болады
Аббревиатуралар мен қысқартулар
ҚР
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы
РФ
Ре­сей Фе­де­ра­ци­я­сы
АҚШ
Аме­ри­ка Құ­ра­ма Штат­та­ры
ЕО
Еуро­па­лық Одақ
КО
Ке­ден ода­ғы
ТМД
Тәу­ел­сіз Мем­ле­кет­тер До­ста­стығы
ОА
Ор­та­лық Азия
ДСҰ
Дү­ни­е­жү­зі­лік са­уда ұй­ы­мы
БЭК
Бі­рың­ғай эко­но­ми­ка­лық ке­ңі­стік
БҰҰ
Бі­рік­кен Ұлт­тар Ұй­ы­мы
ЭЫ­ДҰ/OECD
Эко­но­ми­ка­лық ын­ты­мақ­та­стық және да­му ұй­ы­мы
ФАО/FAO
Бі­рік­кен Ұлт­тар Ұй­ы­мы­ның Азық-тү­лік және ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ұй­ы­мы
АШМ
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стр­лі­гі
ЭБ­ЖМ
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Эко­но­ми­ка және бюд­жет­тік жос­пар­лау ми­ни­стр­лі­гі
Қар­жы­ми­ні КБК
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Қар­жы ми­ни­стр­лі­гі­нің Ке­ден­дік ба­қы­лау ко­ми­те­ті
USDA
Аме­ри­ка Құ­ра­ма Штат­та­ры­ның Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стр­лі­гі
FASUSDA
Аме­ри­ка Құ­ра­ма Штат­та­ры Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ми­ни­стр­лі­гі­нің Ше­тел­дік ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы қыз­ме­ті
INTA
Ар­ген­ти­на­ның Ұлт­тық ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы тех­но­ло­ги­я­ла­ры ин­сти­ту­ты
INRA
Фран­ци­я­ның Ұлт­тық ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы зерт­те­уле­рі ин­сти­ту­ты
АӨК
аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­шен
АӨК­Э­С­ТО/ACEPAS
«Аг­ро­өнер­к­ә­сіп­тік ке­ше­нін­де­гі эко­но­ми­ка­лық са­я­сат­ты тал­дау ор­та­лы­ғы» жа­у­ап­кер­ші­лі­гі шек­те­улі се­рік­те­сті­гі
ЖІӨ
жал­пы іш­кі өнім
РБ
рес­пуб­ли­ка­лық бюд­жет
ҰҚ
Ұлт­тық қор
ЖБ
жер­гі­лік­ті бюд­жет
ҒЗТ­КЖ
ғы­лы­ми-зерт­теу, тә­жі­ри­бе­лік-кон­струк­тор­лық жұ­мыстар
ЕДБ
екін­ші дең­гей­де­гі банк­тер
ЖҚШ
же­ке қо­сал­қы ша­ру­а­шы­лық
АШТӨ
ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы та­у­ар­ла­рын өн­ді­ру­ші
ІҚМ
ірі қа­ра мал
ҰМ
ұсақ мал
ГАЖ
гео­ақ­па­рат­тық жүйе
ХҚКО
ха­лық­қа қыз­мет көр­се­ту ор­та­лы­ғы
GMP
ти­іс­ті өн­ді­рі­стік прак­ти­ка
GLP
ти­іс­ті зерт­ха­на­лық прак­ти­ка
ЕА­ЭО
Еура­зи­я­лық эко­но­ми­ка­лық одақ
ҰЭМ
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы Ұлт­тық эко­но­ми­ка ми­ни­стр­лі­гі
НИ
ны­са­на­лы ин­ди­ка­тор
НК
нәти­же­лер көр­сет­кі­ші
І
АНТ
НТ
іс-ша­ра
ағым­да­ғы ны­са­на­лы транс­ферт­тер
ны­са­на­лы транс­ферт
ВАК
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Үкі­ме­ті жа­нын­да­ғы Заң жо­ба­лау қыз­ме­ті мә­се­ле­ле­рі жө­нін­де­гі ве­дом­ство­ара­лық ко­мис­сия
«АКК» АҚ
«Азық-тү­лік ке­лі­сім-шарт кор­по­ра­ци­я­сы» ак­ци­о­нер­лік қо­ға­мы
Қазақстан Республикасында
агроөнеркәсіптік кешенді дамыту
жөніндегі 2013 – 2020 жылдарға арналған
«Агробизнес-2020» бағдарламасына
1-қосымша
Ауыл шаруашылығы өнiмдерiнің нақты түрлерiн өндiру үшiн ауыл шаруашылығы алқаптарын оңтайлы пайдалану бойынша өңiрлердi мамандандыруды енгізу ескерілген егіс алқаптарының жоспарлы құрылымы
Да­қыл
2013 жыл­да­ғы бар­лық егіс ал­қа­бы, мың га
2020 жы­лы ма­ман­дан­ды­ру схе­ма­сы бой­ын­ша бар­лық ұсы­ны­ла­тын егіс ал­қа­бы, мың га
1
2
3
Би­дай
13 090
11 500
Ар­па
1 877
3 030
Қа­ра­мық
83,5
170
Сұ­лы
223
320
Та­ры
58
80
Қа­ра би­дай
36
50
Би­дай үшін жү­ге­рі
109
140
Кү­ріш
90
80
Бас­қа дән­ді және бұр­шақ
226
620
Соя бұр­ша­ғы
103
150
Күн­ба­ғыс
878
680
Сафлор
295
295
Рапс
264
400
Зығ­ыр
410
460
Мақ­та
140
105
Кө­кө­ніс
133
132
Бақ­ша
82
82
Қазақстан Республикасында
агроөнеркәсіптік кешенді дамыту
жөніндегі 2013 – 2020 жылдарға арналған
«Агробизнес-2020» бағдарламасына
2-қосымша
Инвестициялық субсидиялар бөлу үшін басым инвестициялық бағыттар тізбесі
Р/с №
Ин­ве­сти­ци­я­лық ба­ғыт­тар (ба­сым­ды­лы­ғы бой­ын­ша қой­ы­л­ған)
Өн­ді­рі­стік көр­сет­кіш­тер (қол­да­ны­сқа ен­гі­зу жос­пар­ла­нып отыр­ған өн­ді­рі­стік қу­ат­тар­дың са­ны)
Өл­шем бір­лі­гі
2014
2015
2016
2017
2018
2019
2020
Жиы­ны
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
1
Бақ­тар (ин­тен­сив­ті)
га
300
1 350
2 300
3 450
4 800
6 060
7 300
25 560
2
Бақ­тар (от­ба­сы­лық)
га
100
150
200
250
300
340
400
1 740
3
Ре­про­дук­тор­лар
бір­лік
5
10
10
5
30
4
Ет­ті мал ша­ру­а­шы­лы­ғын­да жем-шөп өн­ді­рі­сіне ар­нал­ған су­а­ру жүй­е­ле­рі
бір­лік
2
2
2
2
2
2
2
14
5
Та­у­ар­лы фер­ма­лар (ірі қа­ра мал)
бір­лік
99
200
200
200
235
234
232
1 400
6
Бор­да­қы­лау алаң­да­ры
мал ор­ны
6 000
9 000
9 000
9 000
9 000
9 000
9 000
60 000
7
50 бас­қа ар­нал­ған та­у­ар­лы сүт фер­ма­ла­ры
бір­лік
36
50
50
80
60
62
62
400
8
100 бас­қа ар­нал­ған та­у­ар­лы сүт фер­ма­ла­ры
бір­лік
18
50
50
80
60
70
72
400
9
200 бас­қа ар­нал­ған та­у­ар­лы сүт фер­ма­ла­ры
бір­лік
22
50
50
80
58
70
70
400
10
600 бас­қа ар­нал­ған та­у­ар­лы сүт фер­ма­ла­ры
бір­лік
2
3
2
2
2
2
2
15
11
Та­у­ар­ла­ры сүт фер­ма­лар­ға ар­нал­ған жем-шөп өн­ді­рі­сіне ар­нал­ған су­ар­ма және су­а­ру жүй­е­ле­рі­нің құ­ры­лы­сы
бір­лік
1
2
2
2
2
3
3
15
12
Та­у­ар­лы фер­ма­лар (қой ша­ру­а­шы­лы­ғы)
бір­лік
37
100
50
50
43
50
50
380
13
Сүт бой­ын­ша сер­ви­стік-дай­ын­дау ор­та­лық­та­ры
бір­лік
20
25
32
32
34
34
35
212
14
Сүт та­сы­мал­дау кө­лі­гін са­тып алу
бір­лік
30
30
30
35
75
75
75
350
15
Сүт өң­деу кә­сі­по­рын­да­рын ке­ңей­ту
бір­лік
2
7
2
2
1
1
1
16
16
Қы­мыз өн­ді­рі­сі бой­ын­ша за­уыт­тың құ­ры­лы­сы
бір­лік
1
1
17
Мал та­сы­мал­дау кө­лі­гін са­тып алу
бір­лік
3
4
4
4
5
5
5
30
18
Ре­фри­же­ра­тор са­тып алу
бір­лік
8
9
9
12
12
11
61
19
Қол­да­ны­с­та­ғы ет­ті қай­та өң­деу кә­сі­по­рын­да­рын ке­ңей­ту және ре­кон­струк­ци­я­лау
бір­лік
2
7
4
4
4
3
3
27
20
Жа­ңа ет ком­би­нат­та­рын са­лу
бір­лік
1
1
1
1
1
5
21
Ет­ті қай­та өң­деу ке­шен­де­рін са­лу
бір­лік
1
1
22
Астық қой­ма­ла­ры
мың тон­на
140
280
367
150
150
204
1 290
23
Жы­лы­жай­лар
га
10
16
17
17
19
20
22
120
24
Же­міс-кө­кө­ніс сақ­тау қой­ма­ла­ры
мың тон­на
9
27
30
33
37
43
46
225
25
Та­у­ар­лы фер­ма­лар (жыл­қы ша­ру­а­шы­лы­ғы)
бір­лік
50
40
40
45
50
55
280
26
Шош­қа фер­ма­ла­ры (ке­ңей­ту)
бір­лік
2
3
3
1
1
10
27
Шош­қа фер­ма­ла­ры (са­лу)
бір­лік
1
1
1
3
28
Се­лек­ци­я­лық-ги­брид­тік ор­та­лық
бір­лік
1
1
29
Құс фаб­ри­ка­ла­ры
бір­лік
1
1
1
3
30
Құс фаб­ри­ка­ла­рын ке­ңей­ту
бір­лік
3
1
1
1
6
31
Құс фаб­ри­ка­ла­ры­ның құ­ры­лы­сы (күр­ке­та­уық)
бір­лік
1
1
32
Құс фаб­ри­ка­ла­рын ке­ңей­ту (күр­ке­та­уық)
бір­лік
1
1
33
Жай­ы­лым­дар­ды су­лан­ды­ру (құ­дық­тар)
бір­лік
159
200
400
600
641
1 000
1 000
4 000
34
Құ­ра­ма жем-шөп за­уыт­та­ры
бір­лік
1
1
1
1
4
35
Там­шы­ла­тып су­а­ру
га
7 000
7 010
6 510
5 990
5 500
5 000
4 000
41 010
36
Жаң­быр­ла­тып су­а­ру жүй­е­сі
га
6 997
6 500
6 010
5 510
4 998
4 748
4 701
39 462
37
Қол­да­ны­с­та­ғы же­міс-кө­кө­ніс кон­сер­ві­леу кә­сі­по­рын­да­рын ке­ңей­ту және ре­кон­струк­ци­я­лау
бір­лік
1
1
1
1
1
1
1
7
38
Жа­ңа же­міс-кө­кө­ніс кон­сер­ві­леу кә­сі­по­рын­да­рын са­лу
бір­лік
1
1
2
39
Май­лы да­қыл­дар­ды қай­та өң­деу кә­сі­по­рын­да­рын ке­ңей­ту
бір­лік
1
1
1
1
1
1
1
7
40
Жұ­мыс іс­теп тұр­ған ма­ка­рон өнім­де­рі­нің өн­ді­рі­сі бой­ын­ша кә­сі­по­рын­дар­ды ке­ңей­ту және ре­кон­струк­ци­я­лау
бір­лік
1
1
1
1
1
1
1
7
41
Жұ­мыс іс­теп тұр­ған жар­ма өн­ді­рі­сі бой­ын­ша кә­сі­по­рын­да­рын ке­ңей­ту және ре­кон­струк­ци­я­лау
бір­лік
3
3
3
3
3
3
3
21
42
Қант за­уыт­та­рын ке­ңей­ту
бір­лік
1
1
1
1
1
1
1
7
43
Жұ­мыс іс­теп тұр­ған жү­ге­рі­ні қай­та өң­деу кә­сі­по­рын­да­рын ке­ңей­ту және ре­кон­струк­ци­я­лау
бір­лік
1
1
2
44
Жұ­мыс іс­теп тұр­ған кон­ди­тер өнім­де­рі­нің өн­ді­рі­сі бой­ын­ша кә­сі­по­рын­дар­ды ке­ңей­ту және ре­кон­струк­ци­я­лау
бір­лік
1
1
1
1
45
Ба­лық­тың бе­кі­ре түр­ле­рін кө­бей­ту бой­ын­ша ба­лық өсі­ру кә­сі­пор­ны­ның құ­ры­лы­сы
бір­лік
2
2
46
Шар­бақ ша­ру­а­шы­лы­ғы жағ­дай­ын­да ар­қан, бе­кі­ре ба­лық­та­ры­ның 2000 тон­на­сын өсі­ру бой­ын­ша ин­ду­стри­я­лық ба­лық өсі­ру кә­сі­пор­ны­ның құ­ры­лы­сы
бір­лік
1
1