«Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы Заңының 6 бабына және «Жайылымдар туралы» Қазақстан Республикасының 2017 жылғы 20 ақпандағы Заңының 8 бабының 1) тармақшасына сәйкес аудандық мәслихат ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

2. Осы шешімнің орындалуын қадағалау аудандық мәслихаттың әлеуметтік қоғамдық дамуы, үкіметтік емес ұйымдар мен қоғамдық бірлестіктері, қоғамдық құқық тәртібін қамтамасыз ету, экология, табиғатты пайдалану, әкімшілік аумақтық құрылым, жер учаскесін сатып алу туралы шарттар жобаларын қарау, өнеркәсіп салаларын, энергетиканы, құрылысты, ауыл шаруашылығы мәселелері жөніндегі тұрақты комиссиясына жүктелсін.

Қордай аудандық мәслихатының
2017 жылғы 27 қазандағы
№21-2 шешіміне қосымша
Қордай ауданы бойынша 2017-2018 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспары
КІРІСПЕ
Қордай ауданы Жамбыл облысының оңтүстік – шығыс бөлігінде орналасқан және солтүстігі мен шығысында Алматы облысымен, батысында Жамбыл облысының Шу ауданымен және оңтүстігінде Қырғызстан Республикасының жерлерімен шектеседі. Аудан орталығы – Қордай ауылы.
Ауданның жалпы жер көлемі 897 329га жерді құрайды. Ауыл шаруашылығы мақсатында пайдаланылатын жер көлемі төмендегі кестеде көрсетілген.
Ауыл шаруашылығы жерлерінің 2017 жылғы 1 қаңтардағы құрамы.
Жал­пы
ауда­ны,
га
Егі­стік
Көпжылдық екпелер
Шабындық
Жайылым
Бар­лық ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы жер­ле­рі
Бөгде жер­лер
Бар
лы­ғы
Оның ішін­де бақ­тар
бар­лы­ғы
жақ­сар
ты­л­ған
бар­лы­ғы
Оның ішінде
жақ­сар
ты­л­ған
Су­лан
ды­ры­л­ған
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Барлық жерлер
897329
142086
1924
1724
9569
158
651581
42996
458040
805160
92169
Ауданның солтүстік бөлігінің шаруашықтарының басым бағыты – мал шаруашылығы, қосымша саласы ретінде айдалмалы жерлерде дәнді дақылдар өндірумен айналысады, сонымен қатар сүтті – етті ірі қара мал мен жылқы өсіріледі. Оңтүстік бөлігінде суармалы егістік жерлерде бақша және өзге де дақылдар өнідірілуімен қатар, сүтті – етті бағыттағы ірі қара мал өсіріледі.
Еліміздің азық-түлікпен толық қамтамасыз ету міндетін орындауда мал шаруашылығын дамыту айрықша орын алатын болса, оның негізі - табиғи жайылымдарды тиімді және ұтымды пайдалану болып табылады.
Жер пайдаланушылар мен меншік иелері үшін табиғи жайылымдарды тиімді пайдалану, жайылымның тозуын болдырмай, жақсарту шараларын жүзеге асыруға қажетті іс-шаралардың бірі болып табылады.
Аудан көлеміндегі жайылымдардың геоботаникалық жай – күйі бойынша жер бедері таулы, тау бөктері мен далалық зонасының топырағы төрт түрлі болып келеді. Олар: қара-қоңыр түсті, ашық-қоңыр түсті, кәдімгі солтүстік сұртопырағы мен солтүстік ашық сұртопырағы. Өзендер мен бұлақтар аңғарларында жартылай гидроморфты топырақта астық тұқымдастары көптеп кездеседі: жатаған бидайық, шалғын қоңырбасы, кәдімгі қамыс және алуан шөпті өсімдіктер: шөлдік шалфей, кәдімгі мыңжапырақ, кәдімгі цикорий, шығысқазтабаны, қызылбас беде және бүлдірген беде. Тұрғылықты жерлердің маңында арамшөптер кең таралған, соның ішінде торғай көкбас гүлкекіре, кәдімгі ақмия. Бетегелі жайылымдар кең таралған болып келеді және жер бедерінің барлық түрлерінде, қара-қызғылт ткарбонатты аз шайылған және қара-қызғылт сазды топырақта кездеседі. Бетегелі-алуаншөпті, бетегелі-алуан шөпті-эфемерлі, бетегелі- қияқты-алуан шөпті түрлермен және қияқты-алуан шөпті-бетегелі, қияқты-алуан шөпті-жусанды модификациялармен көрінеді.
Бетегелі жайылымдар негізгі басым болып келетін жайылым түрі болып табылады. Доминант – кәдімгі бетеге. Субдоминанттар – әртүрлі шөптесінді өсімдіктер: киікоты, бұдыр шәйқурай, шығыс қазтабаны, түзу қазтабан, кәдімгі жұпаргүл (киікшөп), нағыз қызылбояу, тарбиған гүлкекіре және толық қияқөлең. Топырақтың өсімдік жабынымен жобалық қамтылуы 70-75%. Бетеге мен алуан шөптердің биіктігі 15-50 см, қияқтың биіктігі 5-15 см. Өсімдіктер жабынының құрылымы бірярусты. Құрғақ өнімнің жаздық жалпы массасы 4,6-6,9 ц/га. Азықтық массаның желіну есебіне байланысты бетегелі жайылымдар малдың барлық түрін жаюға арналған көктемдік-жаздық-күздік жайылым түріне жатқызылады. Мал жаю жылы кезеңде іске асырылады.
Ауданның климаттық жағдайына Шу-Іле тауларының орналасуы үлкен әсерін тигізеді. Қысқы мерзімде азиялық циклонның әсерінен қайталануы 30 дан 60 % аралықты құрайтын солтүстік-шығыс бағыттан соғатын жел басымдыққа ие. Осының салдарынан аудан территориясының қысы суық және орташа ауа температурасы -7-100С құрайды.
Көктемгі уақыт тұрақсыз жылы режиммен ерекшеленеді. Соңғы аязды уақыт сәуір айының екінші жартысы мен мамыр айының басында қайталануы мүмкін. Аязсыз уақыттың орташа ұзақтығы 140 – 180 күнді құрайды. Жазы ыстық, ұзақтығы 120-140 күнді құрайды. Ауаның жоғары температурасы құрғақ ауа райымен қатар келеді. Шілде айының орташа температурасы +24,5 +25,50С құрайды.
Жауын-шашынның жылдық орташа мөлшері – 300мм-ден төмен.
Қазіргі таңда аудан бойынша жылқы 16838 бас, ірі қара мал 53455 бас, уақ мал 425106 басты құрайды және аталған малдарға арналған барлығы 3 ветеринарлық ғимарат, 4 биотермиялық шұңқырлар, 2 қасапхана, 2 мал сою орындары және 34 мал тоғыту орны бар.
Қордай ауданы 19 ауылдық округ аумағының жерінен құралған.
Ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәлімет
№
Аудан округтері
Ветеринарлық
ғимарат
Биотермиялық
шұңқырлар
Қасапхана
Мал сою алаңдары
Тоғытпалар
1
2
3
4
5
6
7
1
Алға
2
Аухатты
3
Бетқайнар
2
4
Жамбыл
1
5
Кенен
1
1
6
Қақпатас
1
1
7
Қаракемер
1
1
1
3
8
Қарасай
2
9
Қарасу
1
10
Қасық
1
3
11
Қордай
1
1
2
12
Масаншы
1
13
Ноғайбай
10
14
Отар
1
1
15
Сарыбұлақ
1
16
Сортөбе
17
Степное
18
Сұлутөр
3
19
Үлкен Сұлутөр
2
Барлығы:
3
4
2
34
Ауыл шаруашылығы жануарлары мал
басының саны туралы деректер
№
Ауылдық округ атауы
Мал түрі
Мал басы
1
2
3
4
1
Алға ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
475
Уақ мал
8077
Жылқы
845
Барлығы:
9397
Алға ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
1420
Уақ мал
6655
Жылқы
336
Барлығы:
8411
Жалпы:
17808
2
Аухатты ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
1975
Уақ мал
14395
Жылқы
476
Барлығы:
16846
Аухатты ауылдық округі Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
1647
Уақ мал
6982
Жылқы
296
Барлығы:
8925
Жалпы:
25771
3
Бетқайнар ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
3714
Уақ мал
19866
Жылқы
485
Барлығы:
24065
Бетқайнар ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
376
Уақ мал
9498
Жылқы
590
Барлығы:
10464
Жалпы:
34529
4
Жамбыл ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
1312
Уақ мал
6587
Жылқы
157
Барлығы:
8056
Жамбыл ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
731
Уақ мал
12159
Жылқы
210
Барлығы:
13100
Жалпы:
21156
5
Кенен ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
645
Уақ мал
8993
Жылқы
635
Барлығы:
10273
Кенен ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
2807
Уақ мал
29013
Жылқы
1383
Барлығы:
33203
Жалпы:
43476
6
Қақпатас ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
660
Уақ мал
13054
Жылқы
231
Барлығы:
13945
Қақпатас ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
656
Уақ мал
13178
Жылқы
292
Барлығы:
14126
Жалпы:
28071
7
Қаракемер ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
3334
Уақ мал
28871
Жылқы
2165
Барлығы:
34370
Қаракемер ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
61
Уақ мал
4185
Жылқы
75
Барлығы:
4321
Жалпы:
38691
8
Қарасай ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
2272
Уақ мал
16204
Жылқы
1800
Барлығы:
20276
Қарасай ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
439
Уақ мал
6094
Жылқы
175
Барлығы:
6708
Жалпы:
26984
9
Қарасу ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
1673
Уақ мал
3318
Жылқы
235
Барлығы:
5226
Қарасу ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
282
Уақ мал
17633
Жылқы
181
Барлығы:
18096
Жалпы:
23322
10
Қасық ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
1673
Уақ мал
3318
Жылқы
235
Барлығы:
5226
Қасық ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
109
Уақ мал
2359
Жылқы
151
Барлығы:
2619
Жалпы:
7845
11
Қордай ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
844
Уақ мал
6786
Жылқы
70
Барлығы:
7700
Қордай ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
2852
Уақ мал
21004
Жылқы
286
Барлығы:
24142
Жалпы:
31842
12
Масаншы ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
2969
Уақ мал
20154
Жылқы
556
Барлығы:
23679
Масаншы ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
306
Уақ мал
1426
Жылқы
44
Барлығы:
1776
Жалпы:
25455
13
Ноғайбай ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
407
Уақ мал
8679
Жылқы
756
Барлығы:
9842
Ноғайбай ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
5659
Уақ мал
36232
Жылқы
621
Барлығы:
42512
Жалпы:
52354
14
Отар ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
777
Уақ мал
13564
Жылқы
237
Барлығы:
14578
Отар ауылдық округі Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
123
Уақ мал
4146
Жылқы
23
Барлығы:
4292
Жалпы:
18870
15
Сарыбұлақ ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
2568
Уақ мал
13586
Жылқы
277
Барлығы:
16431
Сарыбұлақ ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
913
Уақ мал
5835
Жылқы
85
Барлығы:
6833
Жалпы:
23264
16
Сортөбе ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
3294
Уақ мал
6853
Жылқы
555
Барлығы:
10702
Сортөбе ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
95
Уақ мал
0
Жылқы
1
Барлығы:
96
Жалпы:
10798
17
Степное ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
1871
Уақ мал
9837
Жылқы
190
Барлығы:
11898
Степное ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
0
Уақ мал
400
Жылқы
4
Барлығы:
404
Жалпы:
12302
18
Сұлутөр ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
2247
Уақ мал
24600
Жылқы
1500
Барлығы:
28347
Сұлутөр ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
269
Уақ мал
400
Жылқы
0
Барлығы:
669
Жалпы:
29016
19
Үлкен Сұлутөр ауылдық округі
Жеке шаруашылық бойынша
Мүйізді ірі қара
794
Уақ мал
15181
Жылқы
573
Барлығы:
16548
Үлкен Сұлутөр ауылдық округі
Шаруа қожалықтары бойынша
Мүйізді ірі қара
1206
Уақ мал
5984
Жылқы
107
Барлығы:
7297
Жалпы:
23845
Аудан бойынша
495399
Ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын
қалыптастыру туралы мәліметтер
№
Аудан округтері
Түйе,
бас
Жылқы,
бас
Ірі қара мал,
бас
Уақ мал,
бас
1
2
3
4
5
6
1
Алға
-
1181
1895
14732
2
Аухатты
-
772
3622
21377
3
Бетқайнар
-
1075
4090
29364
4
Жамбыл
-
367
2043
18746
5
Кенен
-
2018
3452
38006
6
Қақпатас
-
523
1316
26232
7
Қаракемер
-
2240
3395
33056
8
Қарасай
-
1975
2711
22298
9
Қарасу
-
416
1955
20951
10
Қасық
-
386
1782
5677
11
Қордай
-
356
3696
27790
12
Масаншы
-
600
3275
21580
13
Ноғайбай
-
1377
6066
44911
14
Отар
-
260
900
17710
15
Сарыбұлақ
-
362
3481
19421
16
Сортөбе
-
556
3389
6853
17
Степное
-
194
1871
10237
18
Сұлутөр
-
1500
2516
25000
19
Үлкен Сұлутөр
-
680
2000
21165
Барлығы:
16838
53455
425106
Жайылымдарды суландыру жағдайына байланысты аудан аумағындағы ауыл округтері бойынша жалпы құдықтардың саны - 113, оның ішінде жұмыс істейтіні – 20, жұмыс істемейтіні – 70, жөндеуді қажет ететіні - 23.
Сонымен қатар, Қаракемер, Қарасай, Қарасу, Жамбыл, Алға, Степное, Сұлутөр, Үлкен Сұлутөр және Ноғайбай ауыл округтерінде таулардың ағын суы және қайнарлардың сулары пайдаланылып отыр.
Құдықтар туралы мәлімет
№
Ауыл округі
Құдықтардың жалпы саны
Соның ішінде
Жұмыс істейтіні
Жұмыс істемейтіні
Жөндеуді қажет ететіні
1
2
3
4
5
6
1
Алға
2
Аухатты
31
10
21
3
Бетқайнар
4
Жамбыл
5
Кенен
21
2
19
6
Қақпатас
3
3
7
Қаракемер
8
Қарасай
9
Қарасу
10
Қасық
11
Қордай
9
3
6
12
Масаншы
13
Ноғайбай
14
Отар
15
Сарыбұлақ
4
1
3
16
Сортөбе
17
Степное
18
Сұлутөр
23
23
19
Үлкен Сұлутөр
22
4
18
Барлығы
113
20
70
23
Шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын қалыптастыру туралы: Қазіргі таңда аудан бойынша барлығы 651581 гектар жайылым алқаптары бар және жалпы мал басының саны 495399 басты құрайды. Ауылдық елді мекендердің аумағы шегінде орналасқан, мемлекет меншігіндегі жайылымдар жергілікті халықтың ауыл шаруашылығы жануарларының (сауын) мал басын ұстау бойынша мұқтаждығын қанағаттандыру үшін пайдаланылуы қажет.
Екпе және аридтік жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері: Өзге де мал бастарын жаю үшін жыл мезгілін ескере отырып шалғайда екпе және аридтік жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ұсынылады. Алға, Көкадыр, Мұзбел, Жамбыл және Қасық ауылдарына «Қақпатас» шалғай жайылымын, Степное және Қалғұты ауылдарына «Қақпатас» шалғай жайылымын, Бетқайнар ауылына Соғанды таулы аумағындағы жайылымдарын, Қақпатас, Беріктас, Сарыбұлақ және Қайнар ауылдарына «Жайсан» шалғай жайылымын, Отар ауылына «Аңырахай», «Қопа» шалғай жайылымдарын, Сортөбе ауылына «Күнбатыс» жайылымын, Аухатты, Қызылсай және Бәйтерек ауылдарына «Қасқасу» жайылымын, Үлкен Сұлутөр және Сұлутөр ауылдарына «Кіндіктас» және «Ой-Жайлау» шалғай жайылымдарын, «Арпатектір» учаскесіндегі жайылмадарын пайдаланулары қажет.
Малды айдап өтуге арналған сервитуттар туралы мәліметтер: Аудан аумағында жер есебі бойынша 5415,0 га, оның ішінде 4349,0 га жайылым және 1066,0га бөгде жерлерде мал айдау жолдары орналасқан. Ауылдық округтер бойынша мал айдау жолдарының орналасуы төмендегідей:
- Кенен ауылдық округі 188,0 га, соның ішінде 113,0 га жайылым, 75,0 га бөгде жерлер;
- Қақпатас ауылдық округі 1346,0 га, соның ішінде 1091,0 га жайылым, 255,0 га бөгде жерлер;
- Қарасай ауылдық округі бойынша 157,0 га, соның ішінде 125,0 га жайылым, 32,0 га бөгде жерлер;
- Қарасу ауылдық округі 55,0 га жайылым;
- Масаншы ауылдық округі 362,0 га жайылым;
- Отар ауылдық округі 1804,0 га, соның ішінде 1190,0 га жайылым, 614,0 га бөгде жерлер;
- Сарыбұлақ ауылдық округі 179,0 га жайылым;
- Сортөбе ауылдық округі 34,0 га жайылым;
- Сұлутөр ауылдық округі 420,0 га жайылым;
- Үлкен Сұлутөр ауылдық округі 870,0 га, соның ішінде 780,0 га жайылым, 90,0 га бөгде жерлер.
Осы іс-шара жайылымдарды ұтымды пайдалануға байланысты қоғамдық қатынастарды реттейді және аудандағы жайылымдар мен олардың инфрақұрылымын жай-күйін жақсартуға, жайылымдардың тозу процестерін болғызбауға бағытталған. Іс-шара, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңының, Жер кодексінің негіздерінде, Қордай ауданы әкімдігінің жер қатынастары бөлімі тарапынан дайындалды. Ауылдық округтері әкімдеріне ауылшаруашылық саласының басшылары мен мамандарына басшылыққа алу үшін және күнделікті жұмысқа қолдануға ұсынылады. Қордай ауданы бойынша жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі іс-шара жоспары 2017-2018 жылдар бойына арналып қолданылады.
Қордай ауданы әкімдігінің жер қатынастары бөлімі
Қордай ауданында ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың және
айдаудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымдарды
пайдалану жөніндегі күнтізбелік графигі
Наурыз,
сәуір
Мамыр, маусым, шілде,
тамыз, қыркүйек
Қазан,
қараша
Елді мекен маңындағы жайылымдарды пайдалану
Шалғайдағы жайылым жерлерді пайдалану
Елді мекен маңындағы жайылымдарды пайдалану