жайылымдарды басқару
және оларды пайдалану
жөніндегі 2017-2018 жылдарға
арналған жоспарын бекіту
туралы
«Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» 2001 жылғы 23 қаңтардағы Қазақстан Республикасының Заңының 6 бабының 1 тармағының 15) тармақшасына және «Жайылымдар туралы» 2017 жылғы 20 ақпандағы Қазақстан Республикасының Заңының 8 бабының 1) тармақшасына сәйкес аудандық мәслихат ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

2) осы мәслихат шешімі мемлекеттік тіркелген күнінен бастап күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмесін қағаз және электронды түрде қазақ және орыс тілдерінде «Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне ресми жариялау және енгізу үшін жолданылуын;

мәслихатының 2017 жылғы
21 желтоқсандағы №22-152/VI
шешімімен бекітілген
Сайрам ауданының жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2017-2018 жылдарға арналған жоспары
Осы Сайрам ауданы бойынша 2017-2018 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар (бұдан әрі-Жоспар) Қазақстан Республикасының 2017 жылғы 20 ақпандағы «Жайылымдар туралы», 2001 жылғы 23 қаңтардағы «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңдарына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары-Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі №173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 28 сәуір 2017 жылы №15090 тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» (Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 15 мамыр 2015 жылы №11064 тіркелген) бұйрығына сәйкес әзірленді.
Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, жемшөпке қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозу процестерін болғызбау мақсатында қабылданады.
Жоспар мазмұны:

Жоспар жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қараудың жай-күйі туралы мәліметтер, ветеринариялық-санитариялық мекемелер туралы деректер, иелерін-жайылым пайдаланушыларды, жеке және (немесе) заңды тұлғаларды көрсете отырып, ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер, ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық жас топтары бойынша қалыптастырылған үйірлердің, отарлардың, табындардың саны туралы деректер, шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын қалыптастыру туралы мәліметтер, екпе және аридтік жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері, малды айдап өтуге арналған сервитуттар туралы мәліметтер, мемлекеттік органдар,жеке және (немесе) заңды тұлғалар берген өзге де деректер ескеріле отырып қабылданды.
Сайрам ауданы Оңтүстік Қазақстан облысының орта бөлігін алып жатыр. Өзінің өндірістік-экономикалық потенциалымен облыстағы перспективті аудан болып есептеледі.
Аудан халқының тығыздығы жағынан өте үлкен, этнодемографиялық жағдайы күрделі, әрі даму потенциалы аса жоғары көпұлтты аймақ. Бұл аудан бүгінде аумағы 1,15 мың шақырымды қамтитын 11 ауылдық округі, 42 елді мекенді біріктіріп отыр. Көпұлтты ауданда 200,6 мың халық тұрады, бұл жалпы облыс халқының 7,0 пайызын құрайды.
Шығысында-Түлкібас, оңтүстігінде-Төлеби, батыста-Шымкент қаласы, солтүстікте-Бәйдібек, оңтүстік-батыста-Қазығұрт және Ордабасы аудандарымен шектеседі. Аудан орталығы Ақсу елді мекені.
Сайрам ауданының барлық жер көлемі 114761 гектарды құрайды. Барлық ауыл шаруашылығы алқаптарының жиынтығы 87361 гектар, оның ішінде егістік жерлер 59248 гектар, суармалы егістік 17254 гектар, көп жылдық ағашты өсімдіктер 2727 гектар, шабындық жерлер 42 гектар, жайылымдар 22156 гектар.
Жер санаттары бойынша
- Ауыл шаруашылық мақсаттары бойынша пайдаланатын жерлері 87361 гектар.
-Елді мекендердің жерлері 22411 гектар,
-Өнеркәсіп, көлік байланыс, қорғаныс және ауыл шаруашылық емес басқа мақсаттарда пайдаланатын жерлер 2254,0 гектар,
-Ерекше қорғаудағы табиғи аумақтардың жерлері 37 гектар,
-Орман қорының жерлері 233 гектар,
-Су қорының жерлері 114 гектар,
Аудандағы ауыл шаруашылығы жерлерінің басым көпшілігі мемлекеттік емес тұлғалар иелігінде. Яғни, 46137 гектар 8030 шаруа қожалықтарына, 41013 гектар 244 мелекеттік емес заңды тұлғаларға, 129 гектар 12 мемлекеттік заңды тұлғаларға берілген.
Бүгінгі заман талабына сәйкес қалыптасып отырған меншік иелері үшін табиғи жайылымды сақтау мен пайдалану арасындағы қатынасты сақтай отырып, мал шаруашылығын тұрақты дамыту талабы кезек күттірмейтін міндет. Әрине, бұл мәселені шешудің төте жолы - жайылымдық жерлердің жағдайын жақсарту шараларын іске асырып, жайылымдарды тиімді де ұтымды пайдалану болып табылады.
Осыған орай, Оңтүстік Қазақстан облысы әкімдігінің 2015 жылдың 22 мамырындағы № 152 «Оңтүстік Қазақстан облысында жайылымдық жерлердің жағдайын жақсарту бойынша 2015-2017 жылдарға арналған іс-шаралар жоспарын бекіту туралы» қаулысына сәйкес Сайрам аудандық ауыл шаруашылығы және жер қатынастары бөлімі тарапынан Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2015 жылдың 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымның жалпы алаңы жүктемесінің, шекті рұхсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығы негізінде аудан аумағындағы төрт түлік малды жайылымдық жерлермен қамтылу денгейіне сараптама жүргізілген.
Қазіргі таңда аудан бойынша ірі қара мал 176146 бас, уақ мал 109883 бас, жылқы 56109 басты құрайды және аталған малдарға барлығы 13 ветеринариялық станциялар, 15 ұсақ малдарды шомылдыру орны, 21 жасанды ұрықтандыру пункттері, 11 биотермиялық шұңқыр салынған.
Әкімшілік бөлінісі: Сайрам ауданының ауыл округтері
Ақбұлақ ауылдық округі
Ақсукент ауылдық округі
Арыс ауылдық округі
Жибек жолы ауылдық округі
Қайнарбұлақ ауылдық округі
Қарабұлақ ауылдық округі
Қарамұрт ауылдық округі
Қарасу ауылдық округі
Құтарыс ауылдық округі
Көлкент ауылдық округі
Манкент ауылдық округі
Мазмұны:
1 Табиғаты
2 Климаты
3 Гидрографиясы
4 Топырағы, өсімдік және жануарлар дүниесі
5 Халқы
6 Ауыл шаруашылығы
7 Әкімшілік бөлінісі
8 Сайрам ауданының ауыл округтері
Табиғаты:
Ауданда туризм және демалыс орындары үшін пайдалануға болатын табиғи ландшафтар мен шырайлы жерлер көп.
Соңғы деректерге қарағанда аудан территориясында құстың 267, сүт қоректілердің 52, бауырымен жорғалаушылардың 11, қос мекенділердің 3 және балықтың 5 түрі мекендейді. Шыбын-шіркей, құрт-құмырсқаның 2124 түрлері бар.
Сайрам ауданы өсімдіктер дүниесіне бай. Оның территориясында мүктің 63 қынаның 64-тен астам қозықұйрықтың 235, жоғары сатыдағы өсімдектердің 1312 түрі өседі. Соның ішінде бұтаның 62 түрі, ағаштың 16 түрі кездеседі. Бұл бүкіл Қазақстанның өсімдік құрамының төрттен бірі.
Климаты:
Аудан тау етегінде орналасқан, суық болмайтын күндері 185-200 күнді құрайды, жылдық ауаның ылғалдылығы 330-390 мм. Қыс айларында қардың қалындығы 20-30 см-ге барады. Ұзақтығы 120-126 күнге созылады. Жер қыртысы ылғалды ашық сұр топырақты болып келеді. Ауданның ауыл шаруашылығы көп салалы егіншілік және мал шаруашылығымен айналысады. Ауданның тура ортасынан тау етегінен бастау алатын Ақсу өзені өтеді.
Егін шаруашылығында басты егілетін дәнді дақылдар (бидай, арпа, жүгері), мақсары, көкөніс, бау, жүзім, мал азықтық жоңышқалар.
Аграрлық құрылымында 8030 шаруа қожалығы, 244 өндірістік кооператив пен жауапкершілігі шектеулі серіктестіктер және тағы басқа ауыл шаруашылық өнімдерін өндіретін мекемелер жұмыс істейді. Олардың ішінде 2 егін тұқым шаруашылығы, 1 цемент зауыты және бір неше консервілеу зауыты. Бүгінгі таңда Сайрам ауданында алма бау өсірумен айналысатын «Қара казим» ӨК-20 гектар, «Галия», «Сарман тәжі», «Нұрлы жол», «Айша» ШҚ-ры 32,25 гектар, жүзім 98 гектар, интенсивті баумен айналысатын «Dala Fruit» ЖШС-і 211 гектар алма бау өсіріп, бүгінгі таңда жоғары өнім алынуда.
Су қорлары:
Ауданның дамыған гидрографиялық жүйесі бар. Аудан аумағынан өтетін Ақсу, Арыс және Машат өзендері негізгі суландыру көздері болып табылады. Құрамында минералды бай қоспалары бар емдік жылы суы арқылы Республика көлемінде жақсы танымал «Манкент» шипажайы бар.
Сайрам ауданы аумағын ағын сумен барлығы 50 канал қамтамасыз етеді. Бұл каналдардың 43 Сайрам аудандық коммуналдық меншігінде, бұдан бөлек-5 канал жеке меншікте. Сайрам ауданы әкімдігінің «Ақсу» МКК-ның шаруашылығына жалға берілген 43 каналдың жалпы ұзындығы 391,24 шақырым, оның ішінде бетонды канал 6, ұзындығы 51,44 шақырым, жер каналдар 37, ұзындығы 339,8 шақырым. Осы каналдарда 173 су бөлу бекеттері орнатылған. Бұл каналдардың су басы Ақсу, Арыс өзендерінен және кішігірім көл, бұлақтардан басталады. Ақсу өзенінен су бөлетін 2 бөгет Оңтүстік Қазақстан облысы Ауыл шаруашылығы басқармасының «Табиғат қорғау» МКК меншігінде. Арыс өенінде су бөгеті жоқ.
Аудан көлемінде 17254 га суармалы жер көлемі орналасқан.
Өзендер
Аудан көлемінде үлкенді-кішілі 3 өзен бар. Аудан аумағында өзендер таулы аймақтардан бастау алады.
Өзендер: Ақсу өзені-ұзындығы 53 км, Арыс өзені-ұзындығы 37 км, Машат өзені-5 км. Жалпы ұзындығы 95 шақырым
Топырағы, өсімдік және жануарлар дүниесі
Сайрам ауданының топырақ жамылғысы табиғаттың зоналық заңына сәйкес таралатындықтан аумағында биік таулы салқын альпілік топырақтардан бастап тау бөктеріндегі әртүрлі қоңыр және сұр топырақтарға жалғасып жатады.
Өсімдер тау етегінде бетегелі-жусанды дала, тауларында жеміс ағаштары, арша, альпілік шалғын өседі.
Жануарлардан қасқыр, түлкі, қоян, қарсақ, елік, арқар, таутеке, жабайы шошқа, қоңыр, сусар, борсық, тіршілік етеді. Құстардан ұлар, кекілік, бүркіт, шіл, торғайдың көптеген түрлері мекендейді.
Агроклиматтық аймақтары:
Аудан аумағы агроклиматтық жағдайына байланысты таулы аймақтар Тянь-Шань тауының батыс бөлігін қамтиды Агроклиматтық табиғи-шаруашылық жағдайына қарай мынадай:
-тау алды-далалы суармалы аймақ,
-суармалы, орташа тұрақты суармалы және суарылмайтын аймақтық топтарға бөлінеді.
Ауданның су қорының мол және ауа райының жылы болуы егін шаруашылығымен айналысуға ыңғайлы.
Ауданымыз тау алды аймақта суармалы және суарылмайтын жерлерде орналасқан.
Тянь-Шань тауының батыс таулы тізбектері оңтүстік-батысқа қарай созылады. Тау қыраттарында тауаралық аңғарлар мен қазаншұңқырлар кездеседі.
Жер бедері өте күрделі, тау қыраттарын мәңгі мұз жамылған жайылымдар, суармалы жерлер алып жатыр. Теңіз деңгейінен биікте болуы және жер бедерінің күрделігі топырақтың әр түрлілігіне әсер етеді.
Өсімдіктер дүниесі
Аудан өсімдіктер дүниесіне бай. Шығысында Машат шатқалы орналасқан. Оның аумағында мүктің 61, қынаның 58-ден астамы, жоғарғы сатыдағы өсімдіктердің 1400 түрі өседі.
Бұл - бүкіл Қазақстанның өсімдік құрамының төрттен бірі.
Таудағы тоғайларда жапырақты ағаштардан Талас терегі, тал мен қайыңның бірнеше түрлері кездеседі.
Тау беткейлерінде жабайы алма, Түркістан доланасы, жоңғар доланасы кездеседі. Бұта тектестерден ағаштардың 60-тай түрі бар. Олардың ішінде ұшқаттың 8 түрі, итмұрынның 10 түрі, қарақат бұталар көбірек тараған. Сондай-ақ, ақ тікенектің 3 түрі, тобылғының 2 түрі, шиенің 3 түрі бар.
Жем-шөптік, дәрі-дәрмектік, техникалық эфир майы, жеміс беретін өсімдіктер өте көп. Қазақстанда шипалы маңызы бар 3 мың өсімдік түрі болса, оның 100-дейі біздің ауданымыздан табылады. Мұнда әсіресе, емдік қасиеті жоғары қылша, қарандыз, шайқурай сияқты өсімдіктердің қоры көп. Сонымен қатар халық медицинасында талас, уқорғасын, ұсақ гүлді киікоты, жиек жалбыз, құмзере өсімдіктері пайдаланылып келеді.
Сондай-ақ тауға әртүрлі реңді сән беретін қызғалдақ (Грейг, Кауфман) Қызыл кітапқа енген және де құртқашаш, жарықгүл, желайдар, қалампыр сияқты өсімдіктер гүлдеген кезінде маңайды құлпыртып жібереді.
Қызғалдақтардың аттары әлгіндей аталғанымен, олардың о баста осы өңірден таралғаны анықталып отыр.
Ауыл шаруашылығы.
Сайрам ауданы Оңтүстік Қазақстан облысының ірі агроөнеркәсіптік аудандардьң бірі болып саналады. Аудан негізінен ет-сүт, дәнді дақылдар, май өнімдері, жеміс-жидектер, көкініс өнімдерін өндірумен айналысады.
Ауданның ауыл шаруашылығына жарамды жерінің аумағы 87361 гектар. Оның ішінде егістік жерлер 59248 гектар, суармалы егістік 17254 гектар, көп жылдық ағашты өсімдіктер 2727 гектар, шабындық жерлер 42 гектар, жайылымдар 22156 гектар.
Халқымызды азық-түлікпен толық қамтамасыз ету бірінші кезекте , мал шаруашылығы азығының негізі болып табылатын-табиғи жайылымдарды тиімді пайдалану болып табылады.
Сайрам ауданы мал шаруашылығы дамып келе жатқан өлке. Сондықтан, табиғи жайылымдарды басқару және оларды тиімді пайдалану жөніндегі жоспар-жайылымдарды ұтымды пайдалану, жұртшылық шаруашылық малдарын жемшөпке деген қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозу процестерін болғызбаудың негізгі мақсаты болып табылады.
Бүгінгі заман талабына сәйкес қалыптасып отырған меншік иелері үшін табиғи жайылымды сақтау мен пайдалану арасындағы қатынасты сақтай отырып,мал шаруашылығын тұрақты дамыту талабы кезек күттірмейтін міндет. Әрине, бұл мәселені шешудің төте жолы – жайылымдық жерлердің жағдайын жақсарту шараларын іске асырып, жайылымдарды тиімді де ұтымды пайдалану болып табылады.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2015 жылдың 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымның жалпы алаңы жүктемесінің,шекті рұхсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығымен бекітілген шекті рұхсат етілген жүктемесі негізінде аудан аумағындағы төрт түлік малды жайылымдық жерлермен қамтылу деңгейіне осы қысқа мерзімде жоспар жасалынды.
Сайрам ауданы бойынша ірі қара – 176 146 , қой-ешкі –109 883 , жылқы – 56 109 басқа жетті.
Сайрам ауданының ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны мен табиғи жайылымдарды қажет ететін мал басының ауыл кесіндісі бойынша мәліметі:
о/с
Ауыл
окру­гі
Түйе
Жыл
қы
Оның
ішінде
Та­би­ғи жай­ы­лым­ды қа­жет ете­ті­ні
Ірі қара мал
Оның ішінде
Та­би­ғи жай­ы­лым­ды қа­жет ете­ті­ні
Уақ мал
Оның ішінде
Та­би­ғи жай­ы­лым­ды қа­жет ете­ті­ні
Қол­да ұста­ла­ты­ны
Қол­да ұста­ла­ты­ны
Қол­да ұста­ла­ты­ны
1
2
-
4
5
6
7
8
9
10
11
12
1
Ақбұлақ
-
360
202
158
3500
1813
1687
1500
102
1398
2
Ақсукент
-
800
800
3900
3900
2537
2537
3
Арыс
-
1490
1490
7750
2380
5370
7352
7352
4
Жібек жолы
-
553
553
2790
560
2230
2195
2195
5
Қай­нар­бұ­лақ
-
853
853
2831
150
2681
13087
13087
6
Қа­ра­бұ­лақ
-
37356
17609
19747
81840
60763
21077
38355
30140
8215
7
Қа­ра­мұрт
-
1160
11
1149
11800
2036
9764
11260
11260
8
Қарасу
-
1410
155
1255
7510
595
6915
4980
4980
9
Құтарыс
-
1766
1766
3432
3432
9949
9949
10
Көлкент
-
3418
1104
2314
18213
12275
5938
14352
5165
9187
11
Манкент
-
6943
1900
5043
32580
4451
28129
4316
560
3756
Барлығы
-
56109
21781
34328
176146
88923
87223
109883
38504
71379
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2015 жылдың 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымның жалпы алаңы жүктемесінің,шекті рұхсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығымен бекітілген шекті рұхсат етілген жүктемесі негізінде аудан аумағындағы табиғи жайылымдық жерлерді қажет ететін төрт түлік малды жайылымдық жерлермен қамтылу деңгейі.
Төрт түлік малды жайылымдық жерлермен қамтылу деңгейі
№
Ауыл округ­тер са­ны
Ауыл округ­те­рін­де­гі жал­пы жай­ы­лым­ның жер кө­ле­мі, га
Мал басы мен қажетті жайылымдық жер көлемі,га
Жыл­қы
Нор­ма, га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Ірі қара мал
Нор­ма, га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Уақ мал
Нор­ма, га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Жал­пы қа­жет жай­ы­лым жер кө­ле­мі, га
Аудан­да­ғы жал­пы жай­ы­лым­мен, қа­жет­ті жай­ы­лым­ның ай­ыр­ма­сы, (+,-) га
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
1
Ақ­бұ­лақ
4538
158
9,0
1422
1687
8,0
13 496
1398
2,5
3495
18 413
-13 875,0
2
Ақ­су­кент
9,0
8,0
2,5
3
Арыс
276
1490
9,0
13 410
5370
8,0
42 960
7352
2,5
18 380
74 750
-74 474,0
4
Жібек жолы
212
553
9,0
4977
2230
8,0
17 840
2195
2,5
5487,5
28 304,5
-28 092,5
5
Қай­нар­бұ­лақ
5181,1
853
9,0
7677
2681
8,0
21 448
13087
2,5
32 717,5
61 842,5
-56 661,4
6
Қа­ра­бұ­лақ
3213
19747
9,0
177 723
21077
8,0
168 616
8215
2,5
20 537,5
366 876,5
-363 663,5
7
Қа­ра­мұрт
2699
1149
9,0
10 341
9764
8,0
78 112
11260
2,5
28 150
116 603
-113 904,0
8
Қа­ра­су
4325,7
1255
9,0
11 295
6915
8,0
55 320
4980
2,5
12 450
79 065
-74 739,3
9
Құ­та­рыс
460,6
1766
9,0
15 894
3432
8,0
27 456
9949
2,5
24 872,5
68 222,5
-67 761,9
10
Көл­кент
365,1
2314
9,0
20 826
5938
8,0
47 504
9187
2,5
22 967,5
91 297,5
-90 932,4
11
Ман­кент
766,4
5043
9,0
45 387
28129
8,0
225 032
3756
2,5
9390
279 809
-279 042,6
Бар­лы­ғы
22 036,9
34328
9,0
308 952
87223
8,0
697 784
71379
2,5
178 447,5
1 185 183,5
-1 163 146,6
Жұртшылық шаруашылық малдарына қызмет көрсететін ветеринариялық-санитарлық объектілер: ветеринариялық станциялар 13, ұсақ малдарды шомылдыру орындары 15, жасанды ұрықтандыру пункттері 21, биотермиялық шұңқырлар саны 11.
Ветеринариялық-санитарялық объектілер туралы мәлімет
Қ/с
Ауыл округі
ветеринариялық станциялар
ұсақ малдарды шомылдыру орындары
жасанды ұрықтандыру пункттері
Биотермиялық шұңқырлар
1
Ақбұлақ
1
1
1
1
2
Ақсукент
1
1
1
1
3
Арыс
1
1
1
1
4
Жибек жолы
1
1
2
1
5
Қарасу
1
2
2
1
6
Қарабұлақ
3
3
4
1
7
Қайнарбұлақ
1
1
2
1
8
Көлкент
1
1
1
1
9
Құтарыс
1
1
1
1
10
Қарамұрт
1
1
1
1
11
Манкент
1
2
5
1
Барлығы:
13
15
21
11
1970-1980 жылдардағы геоботаникалық зерттеу нәтижесінде аудан территориясының басым бөлігі эфемерлі-жусанды жайылым түрлеріне жататындығы анықталды. Қазіргі таңда, жайылым жерлерден орташа 3,6 ц/га құрғақ жем-шөп алынуда.
Сусыз жайылымдарда, далалы және шөлейт жайылымдарда шөп тым аласа өседі, ауа райы қолайсыз жылдары шөп пішенге шабуға келмейді.
Жайылым жерлердің құрғақ массасының орташа түсімділігі 5,3 ц/га, азықтық бірлігі 3,1 ц/га.
Табиғи жем-шөп алқаптарындағы жайылымдардың түсімділігі (ц/га) мен азықтық бірлігіне баға беру төмендегі көрсеткіштермен жүргізілді.
Жайылымды
маусымдық
пайдалану ұсынысы
Азықтық бірлік бойынша жайылым сапасының өнімділігі (ц/га)
жақсы
Ортадан жоғары
орта
Ортадан төмен
жаман
1
2
3
4
5
6
Көктемгі-жаздық,күздік және жаздық
11,0
Жоғары
7,0-11,0
4,0-6,9
2,0-3,9
2,0 төмен
Көктемдік
7,5 жоғары
5,5-7,5
3,0-5,4
1,5-2,9
1,5 төмен
Күздік
3,0-4,0
2,0-2,9
1,0-1,9
-
1,0 төмен
Көктемдік-күздік
Екі маусым бойынша бағаланады,көктемдік-күздік
Ауданымызда мал азығының негізгі қоры жайылым оты. Ол жылдық пайдаланылатын жемшөптің 20-35 құрайды. Жайылым отының биологиялық құнарлығы әр жылғы қалыптасқан экологиялық жағдайға байланысты өзгеріп отырады. Ауданымызда шаруаға қолайлы жылдары ұсақ малдардың басым бөлігі, жылқы, ірі қара қой –ешкі жануарлары өздеріне қажетті қоректік заттардың басым бөлігін табиғи жайылымнан алады.
Жем-шөп қорының құнарлығы төмендегі көрсеткіштер бойынша бағаланады.
Жайылымды
маусымдық
пайдалану ұсынысы
Жем-шөптің құнарлығы
(100 кг құрғақ шөптегі азықтық бірліктің көлемі)
жақсы
орта
жаман
1
2
3
4
Көктемдік
68-ден жоғары
51-69
51-ден төмен
Көктемгі-жаздық,күздік және жаздық
50-ден жоғары
40-50
40-тан төмен
Күздік
40-тан жоғары
30-40
30-дан төмен

1. Жұртшылық шаруашылығындағы мал өрісін тиімді пайдалану шарасын іске асыру үшін әр үйде ұсталынатын мал басын (сауын малдарын) анықтап елді мекендер шегіндегі ортақ пайдаланудағы жайылымдық жерлерге қалдыру қажет. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымның жалпы алаңы жүктемесінің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес анықталуы тиіс.

Ал Сайрам ауданы қолданыстағы ортақ пайдаланудағы жайылымдық жерлеріне малдарын қамтамасыз етуге мүмкіндігі болмауына байланысты (қосымшадағы кестеге сәйкес) мүмкіндігі бар аудандарға бекітіп, қажетті жайылымдық өрістерін бөлу мәселесі-жайылымдық мал жаю салмағын төмендетудің негізгі жолы ретінде ұсынылады.
Жайылымдық жердің мүмкіндігі бар аудандар
Жайылымдық жерге мұхтаж аудандар
Бәйдібек
Сайрам

5. Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы министрлігіне «Жайылымның жалпы алаңы жүктемесінің шекті рұхсат етілетін нормасын бекіту туралы» 2015 жылғы 14 сәуірдегі №3-3/332 бұйрығына өзгеріс енгізу үшін ауданымыздың ауыл және поселка әкімдіктерінің топырақ климаттық және метерологиялық жағдайларына байланысты жайылым жерлерінің азықтық массасының шығымдылығы мен желінгіш азықтық үлесін есептей отырып, ауыл және поселка әкімдіктерімен орта есеппен: уақ малға – 2,5 гектар, ірі қара мүйізді малға – 8,0 гектара, жылқыға – 9,0 гектар болып, нақтыланған ұсыныстары жолданды.
Сайрам ауданы әкімдігінің ұсыныстарымен есептегенде 1185183,5 гектар жайылым керек екендігі анықтылып, ауданымыздағы жалпы жайылым жер көлемін 22036,9 гектар шегергенде 1163146,6 гектар жайылым жерінің жетіспейтіндігі анықталып отыр.
Қорытынды
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2015 жылдың 14 сәуірдегі № 3-3/332 «Жайылымның жалпы алаңы жүктемесінің шекті рұхсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес, Ақбұлақ ауылдық округіндегі мал басына шаққандағы жайылымды есептей келе барлығы 13875,0 гектар жайылымдық жерлер қажеттігі анықталды.
Бүгінгі таңда ауыл округіндегі жайылымды тиімді пайдалану мақсатында жалпы қоражайда ұсталатын және жайылымды қажет ететін мал басына шаққандағы жайылымдардың пайдалануы зерделенді.

Ақбұлақ округінің жалпы жер көлемі 19490 гектарды құрайды. Осы жер учаскелерінің ішінде барлығы 17536 гектар ауыл шаруашылығы мақсатына арналған (оның ішінде егістік 12588 гектар, одан суармалы егістік 1003 гектар, жайылым 4538 гектар, , өзге жер 821 гектар), елді мекен жері 667 гектар. Ауыл шаруашылығы мақсатына арналған жер учаскелері 1 мемлекеттік заңды тұлғаға, 51 шаруа қожалыққа, 4 өндірістік кооперативке тиесілі.
Ақбұлақ ауыл округі Ақбұлақ елді мекенінен құралған және бүгінгі таңда ауыл округінде жалпы 4933 халық қоныстанған. Ауыл округінің орталығы Ақбұлақ елді мекені.
Ауыл округінде бүгінгі таңда 3500 бас ірі қара мал, 1500 бас уақ мал, 360 бас жылқы, және аталған малдарға барлығы 1 ветеринариялық станциясы, 1 ұсақ малдарды шомылдыру орны, 1 жасанды ұрықтандыру пункті, 1 биотермиялық шұнқыр салынған. Сонымен қатар ауыл округінде барлығы 280 пайдаланудағы мал қора бар. Осы көрсетілген малдардың ішінде барлығы 2117 бас ( 1813 ірі қара, 202 жылқы, 102 уақ мал) мал бір орында, қоралық жағдайда ұсталынып, бордақыланатын малдар есебінде. Қалған 3243 бас (1687 ірі қара, 158 жылқы, 1398 уақ мал) жайлымды пайдаланады. Яғни барлығы 2117 бас мал жайылымды қажет етпейді.
Елді мекен бойынша ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер
Қ/с
Елді мекен
Түйе
Жылқы
Ірі қара мал
Уақ мал
1
Ақбұлақ
360
3500
1500
Барлығы:
360
3500
1500
Ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәлімет
Қ/с
Ауыл округі
Ветеринариялық станциялар
Ұсақ малдарды шомылдыру орындары
Жасанды ұрықтандыру пунктері
Биотермиялық шұңқырлар
1
Ақбұлақ
1
1
1
1
Барлығы:
1
1
1
1
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың және айдаудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік графигі. Сонымен қатар жайылымның кезеңінің ұзақтығы;
Қ/с
Ауыл округі
Таулы аймаққа малдардың айдап шығарылу мерзімі
Таулы аймақтан шығарылған малдардың қайтарылу мерзімі
Ескерту
1
Ақбұлақ
Сәуір-Мамыр
Тамыз-Қыркүйек
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2015 жылдың 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымның жалпы алаңы жүктемесінің, шекті рұхсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес ауыл шаруашылығы жануарларының мал басына шаққандағы жайылымның қажеттілігі туралы кестесі
Р/с
Ел­ді ме­кен­дер
Ел­ді ме­кен­дер­де­гі жал­пы жай­ы­лым­ның жер кө­ле­мі, га
Мал басы мен қажетті жайылымдық жер көлемі,га
Жыл­қы
Нор­ма,
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Ірі қа­ра мал
Нор­ма
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Уақ мал
Нор­ма, га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Жал­пы қа­жет жай­ы­лым жер кө­ле­мі, га
Ел­ді ме­кен­дер­дің жал­пы жай­ы­лым­мен қа­жет­ті жай­ы­лым­ның ай­ыр­ма­сы,(-,+)
1
Ақ­бұ­лақ
158
9
2844
1687
8
25305
1398
2,5
4194
27805
Бар­лы­ғы
4538
158
9
2844
1687
8
25305
1398
2,5
4194
27805
-23267

Ақсукент ауыл округінің жалпы жер көлемі 3787 гектарды құрайды. Осы жер учаскелерінің ішінде барлығы 1122 гектар ауыл шаруашылығы мақсатына арналған (оның ішінде егістік 966 гектар, одан суармалы егістік 554 гектар, жайылым 119 гектар, өзге жер 143 гектар), елді мекен жері 2512 гектар. Ақсукент ауыл округі Ақсу, Манкент, Чапаев елді мекендерінен құралған және бүгінгі таңда ауыл округінде жалпы 39962 халық қоныстанған.
Ауыл округінде бүгінгі таңда 3900 бас ірі қара мал, 2537 бас уақ мал, 800 бас жылқы, және аталған малдарға барлығы 1 ветеринариялық станциясы, 1 ұсақ малдарды шомылдыру орны, 1 жасанды ұрықтандыру пункті, 1 биотермиялық шұңқыр салынған. Сонымен қатар ауыл округінде барлығы 310 пайдаланудағы мал қора бар. Осы көрсетілген малдардың ішінде барлығы 7237 бас (3900ірі қара, 800 жылқы, 2537 уақ мал) мал бір орында, қоралық жағдайда ұсталалып, бордақыланатын малдар есебінде. Яғни барлығы 7237 бас мал жайылымды қажет етпейді.
Елді мекен бойынша ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер
Қ/с
Елді мекен
Түйе
Жылқы
Ірі қара мал
Уақ мал
1
Ақсу
-
154
720
180
2
Манкент
400
1180
1207
3
Чапаев
246
1000
1150
Барлығы:
-
800
3900
2537
Ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәлімет
Қ/с
Ауыл округі
Ветеринариялық станциялары
Ұсақ малдарды шомылдыру орындары
Жасанды ұрықтандыру пунктері
Биотермиялық шұңқырлар
1
Ақсу
1
1
1
1
2
Манкент
3
Чапаев
Барлығы:
1
1
1
1
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың және айдаудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік графигі. cонымен қатар жайылымның кезеңінің ұзақтығы;
Қ/с
Ауыл округі
Таулы аймаққа малдардың айдап шығарылу мерзімі
Таулы аймақтан шығарылған малдардың қайтарылу мерзімі
Ескерту
1
Ақсукент
Сәуір-Мамыр
Тамыз-Қыркүйек
Барлығы:
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2015 жылдың 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымның жалпы алаңы жүктемесінің, шекті рұхсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес ауыл шаруашылығы жануарларының мал басына шаққандағы жайылымның қажеттілігі туралы кестесі
Р/с
Ел­ді ме­кен­дер
Ел­ді ме­кен­дер­де­гі жал­пы жай­ы­лым­ның жер кө­ле­мі, га
Мал басы мен қажетті жайылымдық жер көлемі,га
Жыл­қы
Нор­ма,
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Ірі қа­ра мал
Нор­ма
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Уақ мал
Нор­ма, га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Жал­пы қа­жет жай­ы­лым жер кө­ле­мі, га
Ел­ді ме­кен­дер­дің жал­пы жай­ы­лым­мен қа­жет­ті жай­ы­лым­ның ай­ыр­ма­сы,(-,+)
1
Ақ­су
154
9,0
1386
720
8,0
5760
180
2,5
450
2
Ман­кент
400
9,0
3600
1180
8,0
9440
1207
2,5
3017,5
3
Ча­па­ев
246
9,0
2214
1000
8,0
8000
1150
2,5
2875
Бар­лы­ғы
119
800
9,0
7200
3900
8,0
23200
2537
2,5
36742,5
65511
-36 623,5

Арыс ауыл округінің жалпы жер көлемі 3969 гектарды құрайды. Осы жер учаскелерінің ішінде барлығы 2705 гектар ауыл шаруашылығы мақсатына арналған (оның ішінде егістік 2404 гектар, одан суармалы егістік 489 гектар, жайылым 276 гектар, өзге жер 24 гектар), елді мекен жері 23 гектар. Арыс ауыл округі Қожақорған, Нұржанқорған елді мекендерінен құралған және бүгінгі таңда ауыл округінде жалпы 8663 халық қоныстанған.
Ауыл округінде бүгінгі таңда 7750 бас ірі қара мал, 7352 бас уақ мал, 1490 бас жылқы, және аталған малдарға барлығы 1 ветеринариялық станциясы, 1 ұсақ малдарды шомылдыру орны, 1 жасанды ұрықтандыру пункті, 1 биотермиялық шұнқыр салынған. Сонымен қатар ауыл округінде барлығы 1132 пайдаланудағы мал қора бар. Осы көрсетілген малдардың ішінде барлығы 2380 бас ірі қара, мал бір орында, қоралық жағдайда ұсталалып, бордақыланатын малдар есебінде. Яғни барлығы 2380 бас мал жайылымды қажет етпейді.
Елді мекен бойынша ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер
Қ/с
Елді мекен
Түйе
Жылқы
Ірі қара мал
Уақ мал
1
Қожақорған
563
4458
2911
2
Нұржанқорған
927
3292
4441
Барлығы:
1490
7750
7352
Ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәлімет
Қ/с
Ауыл округі
Ветеринариялық станциялар
Ұсақ малдарды шомылдыу орындары
Жасанды ұрықтандыру пунктері
Биотермиялық шұңқырлар
1
Қожақорған
1
1
1
1
2
Нұржанқорған
Барлығы:
1
1
1
1
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың және айдаудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік графигі. Сонымен қатар жайылымның кезеңінің ұзақтығы;
Қ/с
Ауыл округі
Таулы аймаққа малдардың айдап шығарылу мерзімі
Таулы аймақтан шығарылған малдардың қайтарылу мерзімі
Ескерту
1
Арыс
Сәуір
Қыркүйек
Барлығы:
Ауыл шаруашылығы жануарларының мал басына шаққандағы жайылымның қажеттілігі туралы кестесі
Р/с
Ел­ді ме­кен­дер
Ел­ді ме­кен­дер­де­гі жал­пы жай­ы­лым­ның жер кө­ле­мі, га
Мал басы мен қажетті жайылымдық жер көлемі, га
Жыл­қы
Нор­ма,
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Ірі қара мал
Нор­ма
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Уақ мал
Нор­ма, га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Жал­пы қа­жет жай­ы­лым жер кө­ле­мі, га
Ел­ді ме­кен­дер­дің жал­пы жай­ы­лым­мен қа­жет­ті жай­ы­лым­ның ай­ыр­ма­сы, (-,+)
1
Қо­жа­қор­ған
563
9,0
5067
2865
8,0
22920
3800
2,5
9500
64509
2
Нұр­жан­қор­ған
927
9,0
8343
2505
8,0
20040
3552
2,5
8880
10241
Бар­лы­ғы
276
1490
9,0
13410
5370
8,0
42960
7352
2,5
18380
74750
-74 474,0

Жибек жолы ауыл округінің жалпы жер көлемі 5924 гектарды құрайды. Осы жер учаскелерінің ішінде барлығы 4560 гектар ауыл шаруашылығы мақсатына арналған (оның ішінде жайылым 212 гектар, өзге жер 159 гектар), елді мекен жері 902 гектар. Жибек жолы ауыл округі Машат, Жибек жолы, Сықым елді мекендерінен құралған және бүгінгі таңда ауыл округінде жалпы 5458 халық қоныстанған. Ауыл округінің орталығы Жибек жолы елді мекені.
Ауыл округінде бүгінгі таңда 2790 бас ірі қара мал, 2195 бас уақ мал, 553 бас жылқы, және аталған малдарға барлығы 1 ветеринарлық станциясы, 1 ұсақ малдарды шомылдыру орны, 2 жасанды ұрықтандыру пункті, 1 биотермиялық шұнқыр салынған. Сонымен қатар ауыл округінде барлығы 715 пайдаланудағы мал қора бар. Осы көрсетілген малдардың ішінде барлығы 560 бас ірі қара, мал бір орында, қоралық жағдайда ұсталалып, бордақыланатын малдар есебінде. Яғни барлығы 560 бас мал жайылымды қажет етпейді.
Елді мекен бойынша ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер
Қ/с
Елді мекен
Түйе
Жылқы
Ірі қара мал
Уақ мал
1
Жібек жолы
228
980
730
2
Машат
175
900
700
3
Сиқым
150
910
765
Барлығы:
553
2790
2195
Ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәлімет
Қ/с
Ауыл округі
Ветеринариялық станциялар
Ұсақ малдарды шомылдыу орындары
Жасанды ұрықтандыру пунктері
Биотермиялық шұңқырлар
1
Жібек жолы
1
1
1
1
2
Машат
1
3
Сиқым
Барлығы:
1
1
2
1
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың және айдаудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік графигі. Сонымен қатар жайылымның кезеңінің ұзақтығы;
Қ/с
Ауыл округі
Таулы аймаққа малдардың айдап шығарылу мерзімі
Таулы аймақтан шығарылған малдардың қайтарылу мерзімі
Ескерту
1
Жибек жолы
Сәуір - Мамыр
Тамыз-Қыркүйек
Жібек жолы ауыл округі бойынша 2230 бас ірі қара, 553 бас жылқы және 2195 бас уақ мал тау жайылымына сәуір, мамыр айларына шығып тамыз, қыркүйек айларында қайтарылады.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2015 жылдың 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымның жалпы алаңы жүктемесінің, шекті рұхсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес Жибек жолы ауыл округіндегі мал басына шаққандағы жайылымды есептей келе барлығы 35437 гектар жайылымдық жерлер қажеттігі анықталды.
Ауыл шаруашылығы жануарларының мал басына шаққандағы жайылымның қажеттілігі туралы кестесі
Р/с
Ел­ді ме­кен­дер
Ел­ді ме­кен­дер­де­гі жал­пы жай­ы­лым­ның жер кө­ле­мі, га
Мал басы мен қажетті жайылымдық жер көлемі,га
Жыл­қы
Нор­ма,
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Ірі қара мал
Нор­ма
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Уақ мал
Нор­ма, га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Жал­пы қа­жет жай­ы­лым жер кө­ле­мі, га
Ел­ді ме­кен­дер­дің жал­пы жай­ы­лым­мен қа­жет­ті жай­ы­лым­ның ай­ыр­ма­сы,(-,+)
1
Жі­бек жо­лы
228
9,0
2052
723
8,0
5784
730
2,5
1825,5
9661
2
Ма­шат
175
9,0
1575
762
8,0
6096
700
2,5
1750
9421,5
3
Си­қым
150
9,0
1350
745
8,0
5960
765
2,5
1912
9222
Бар­лы­ғы
212
553
9,0
4977
2230
8,0
17840
2195
2,5
5487,5
28304,5
-28 092,5

Қарасу ауыл округінің жалпы жер көлемі 14099 гектарды құрайды. Осы жер учаскелерінің ішінде барлығы 11255,7 гектар ауыл шаруашылығы мақсатына арналған (оның ішінде жайылым 4325,7 гектар, шабындық 25 гектар), елді мекен жері 2139 гектар.
Қарасу ауыл округі Қарасу, Ақбай, Бескепе, Айтеке би, Ақбастау, Ынтымақ, Жанатұрмыс, Береке елді мекендерінен құралған және бүгінгі таңда ауыл округінде жалпы 22902 халық қоныстанған.
Қарасу ауыл округінде бүгінгі таңда 7510 бас ірі қара мал, 4980 бас уақ мал, 1410 бас жылқы, және аталған малдарға барлығы 1 ветеринариялық станциясы, 2 ұсақ малдарды шомылдыру орны, 2 жасанды ұрықтандыру пункті, 1 биотермиялық шұнқыр салынған. Сонымен қатар ауыл округінде барлығы 1340 пайдаланудағы мал қора бар. Осы көрсетілген малдардың ішінде барлығы 750 бас (595 бас ірі қара, 155 жылқы) мал бір орында, қоралық жағдайда ұсталалып, бордақыланатын малдар есебінде. Яғни барлығы 750 бас мал жайылымды қажет етпейді.
Елді мекен бойынша ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер
Қ/с
Елді мекен
Түйе
Жылқы
Ірі қара мал
Уақ мал
1
Қарасу
-
322
1649
1743
2
Ақбай
-
295
1340
800
3
Бескепе
-
302
965
580
4
Айтеке би
-
51
880
375
5
Ақбастау
155
810
500
6
Ынтымақ
203
846
407
7
Жаңатұрмыс
63
630
375
8
Береке
19
390
200
Барлығы:
-
1410
7510
4980
Ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәлімет
Қ/с
Ауыл округі
Ветеринариялық станциялар
Ұсақ малдарды шомылдыу орындары
Жасанды ұрықтандыру пунктері
Биотермиялық шұңқырлар
1
Қарасу
2
Ақбай
-
1
1
-
3
Бескепе
-
-
-
4
Айтеке би
1
1
1
1
5
Ақбастау
6
Ынтымақ
7
Жанатұрмыс
8
Береке
Барлығы:
1
2
2
1
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың және айдаудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік графигі. Сонымен қатар жайылымның кезеңінің ұзақтығы;
Қ/с
Ауыл округі
Таулы аймаққа малдардың айдап шығарылу мерзімі
Таулы аймақтан шығарылған малдардың қайтарылу мерзімі
Ескерту
1
Қарасу
Сәуір
Қыркүйек
Барлығы:
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2015 жылдың 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымның жалпы алаңы жүктемесінің, шекті рұхсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес Қарасу ауыл округіндегі мал басына шаққандағы жайылымды есептей келе барлығы 100261 гектар жайылымдық жерлер қажеттігі анықталды.
Ауыл шаруашылығы жануарларының мал басына шаққандағы жайылымның қажеттілігі туралы кестесі
Р/с
Ел­ді ме­кен­дер
Ел­ді ме­кен­дер­де­гі жал­пы жай­ы­лым­ның жер кө­ле­мі, га
Мал басы мен қажетті жайылымдық жер көлемі,га
Жыл­қы
Нор­ма,
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Ірі қара мал
Нор­ма
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Уақ мал
Нор­ма, га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Жал­пы қа­жет жай­ы­лым жер кө­ле­мі, га
Ел­ді ме­кен­дер­дің жал­пы жай­ы­лым­мен қа­жет­ті жай­ы­лым­ның ай­ыр­ма­сы,(-,+)
1
Қа­ра­су
64
9,0
576
721
8,0
5768
1743
2,5
4357,5
17196
2
Ақ­бай
265
9,0
2385
1326
8,0
10608
800
2,5
2000
27060
3
Бес­ке­пе
178
9,0
1602
695
8,0
5560
580
2,5
1450
15369
4
Ай­те­ке би
173
9,0
1557
734
8,0
5872
375
2,5
937,5
15303
5
Ақ­ба­стау
158
9,0
1422
876
8,0
7008
500
2,5
1250
17484
6
Ын­ты­мақ
136
9,0
1224
1121
8,0
8968
407
2,5
1017,5
20484
7
Жа­ңа­тұр­мыс
198
9,0
1782
761
8,0
6088
375
2,5
937,5
16104
8
Бе­ре­ке
83
9,0
747
681
8,0
5448
200
2,5
500
12309
Бар­лы­ғы
4325,7
1255
9,0
11295
6915
8,0
55320
4980
2,5
12450
79065
-74 739,3

Қарабұлақ ауыл округі аудан орталығы және аудан орталығында бүгінгі таңда 43005 халық қоныстанған.Ауыл округі жалпы 13435 гектар (ортақ пайдаланудағы мал жайылымы 3213 гектар, өзге жер 74 гектар) жер учаскесінін құралған.
Ауыл округінде бүгінгі таңда 81840 бас ірі қара мал, 38335 бас уақ мал, 37356 бас жылқы, және аталған малдарға барлығы 3 ветеринарлық станциясы, 3 ұсақ малдарды шомылдыру орны, 4 жасанды ұрықтандыру пункті, 1 биотермиялық шұңқыр салынған. Осы көрсетілген малдардың ішінде 108512 бас (60763 бас ірі қара мал, 30140 бас уақ мал, 17609 бас жылқы) мал бір орында, қоралық жағдайда ұсталынып, бордақыланатын малдар есебінде. Яғни барлығы 108512 бас мал жайылымды қажет етпейді.
Елді мекен бойынша ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер
Қ/с
Елді мекен
Түйе
Жылқы
Ірі қара мал
Уақ мал
1
Қарабұлақ
37356
81840
38355
Барлығы:
37356
81840
38355
Ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәлімет
Қ/с
Ауыл округі
Ветеринариялық станциялар
Ұсақ малдарды шомылдыу орындары
Жасанды ұрықтандыру пунктері
Биотермиялық шұңқырлар
1
Қарабұлақ
3
3
4
1
Барлығы:
3
3
4
1
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың және айдаудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік графигі. Сонымен қатар жайылымның кезеңінің ұзақтығы;
Қ/с
Ауыл округі
Шөлді аймаққа малдардың айдап шығарылу мерзімі
Шөлді аймақтан шығарылған малдардың қайтарылу мерзімі
Ескерту
1
Қарабұлақ
Сәуір
Қыркүйек
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2015 жылдың 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымның жалпы алаңы жүктемесінің, шекті рұхсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес ауыл шаруашылығы жануарларының мал басына шаққандағы жайылымның қажеттілігі туралы кестесі
Р/с
Ел­ді ме­кен­дер
Ел­ді ме­кен­дер­де­гі жал­пы жай­ы­лым­ның жер кө­ле­мі, га
Мал басы мен қажетті жайылымдық жер көлемі,га
Жыл­қы
Нор­ма,
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Ірі қара мал
Нор­ма
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Уақ мал
Нор­ма, га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Жал­пы қа­жет жай­ы­лым жер кө­ле­мі, га
Ел­ді ме­кен­дер­дің жал­пы жай­ы­лым­мен қа­жет­ті жай­ы­лым­ның ай­ыр­ма­сы,(-,+)
1
Қа­ра­бұ­лақ
19747
9,0
177 723
21077
8,0
168 616
8215
2,5
20537,5
366 876
Бар­лы­ғы
3213
19747
9,0
177 723
21077
8,0
168 616
8215
2,5
20537,5
366 876
-363 663,5

Қайнарбұлақ ауылы округінің жалпы жер көлемі 21315 гектарды құрайды. Осы жер учаскелерінің ішінде барлығы 17930 гектар ауыл шаруашылығы мақсатына арналған (оның ішінде жайылым 5181,1 гектар, өзге жер 229 гектар), елді мекен жері 2802 гектар.
Қайнарбұлақ ауылы округі Таскешу, Қасымбек датқа, Әсіл арық, Сарыарық, Құрлық, Ошақты, Тоған, Шіркін елді мекендерінен құралған және бүгінгі таңда ауыл округінде жалпы 10432 халық қоныстанған.
Ауыл округінде бүгінгі таңда 2831 бас ірі қара мал, 13087 бас уақ мал, 853 бас жылқы, және аталған малдарға барлығы 1 ветеринарлық станциясы, 1 ұсақ малдарды шомылдыру орны, 2 жасанды ұрықтандыру пункті, 1 биотермиялық шұңқыр салынған. Сонымен қатар ауыл округінде барлығы 1297 пайдаланудағы мал қора бар. Осы көрсетілген малдардың ішінде барлығы 150 бас ірі қара малмал бір орында, қоралық жағдайда ұсталалып, бордақыланатын малдар есебінде. Яғни барлығы 150 бас мал жайылымды қажет етпейді.
Елді мекен бойынша ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер
Қ/с
Елді мекен
Түйе
Жылқы
Ірі қара мал
Уақ мал
1
Таскешу
129
455
1536
2
Қасымбек датқа
130
460
400
3
Әсіл арық
170
320
1350
4
Сарыарық
150
339
2247
5
Құрлық
118
260
1500
6
Ошақты
51
212
1820
7
Тоған
464
2034
8
Шіркін
105
321
2200
Барлығы:
853
2831
13087
Ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәлімет
Қ/с
Ауыл округі
Ветеринариялық станциялар
Ұсақ малдарды шомылдыу орындары
Жасанды ұрықтандыру пунктері
Биотермиялық шұңқырлар
1
Таскешу
1
1
1
1
2
Қасымбек датқа
1
3
Әсіл арық
4
Сарыарық
5
Құрлық
6
Ошақты
7
Тоған
8
Шіркін
Барлығы:
1
1
2
1
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың және айдаудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік графигі. Сонымен қатар жайылымның кезеңінің ұзақтығы;
Қ/с
Ауыл округі
Таулы, шөлді аймаққа малдардың айдап шығарылу мерзімі
Таулы, шөлді аймақтан шығарылған малдардың қайтарылу мерзімі
Ескерту
1
Қайнарбұлақ
Сәуір-Мамыр
Тамыз-Қыркүйек
Қайнарбұлақ ауылы округі бойынша барлығы 2831 бас ірі қара мал, 13087 бас уақ мал, 853 бас жылқы тау жайылымына сәуір, мамыр айларына шығып тамыз, қыркүйек айларында қайтарылады.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2015 жылдың 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымның жалпы алаңы жүктемесінің, шекті рұхсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес Қайнарбұлақ ауыл округіндегі мал басына шаққандағы жайылымды есептей келе барлығы 123461 гектар жайылымдық жерлер қажеттігі анықталды.
Ауыл шаруашылығы жануарларының мал басына шаққандағы жайылымның қажеттілігі туралы кестесі
Р/с
Ел­ді ме­кен­дер
Ел­ді ме­кен­дер­де­гі жал­пы жай­ы­лым­ның жер кө­ле­мі, га
Мал басы мен қажетті жайылымдық жер көлемі,га
Жыл­қы
Нор­ма,
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Ірі қара мал
Нор­ма
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Уақ мал
Нор­ма, га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Жал­пы қа­жет жай­ы­лым жер кө­ле­мі, га
Ел­ді ме­кен­дер­дің жал­пы жай­ы­лым­мен қа­жет­ті жай­ы­лым­ның ай­ыр­ма­сы,(-,+)
1
Тас­ке­шу
129
9,0
1161
455
8,0
6976
1536
2,5
3840
11 977
2
Қа­сым­бек дат­қа
130
9,0
1170
460
8,0
6912
400
2,5
1000
9082
3
Әсі­ла­рық
170
9,0
1530
320
8,0
7608
1350
2,5
3375
12 513
4
Са­ры­а­рық
150
9,0
1350
339
8,0
7008
2247
2,5
5617,5
13 975,5
5
Құр­лық
118
9,0
1062
260
8,0
6840
1500
2,5
3750
11 652
6
Ошақ­ты
51
9,0
459
212
8,0
9296
1820
2,5
4550
14 305
7
То­ған
9,0
464
8,0
4536
2034
2,5
5085
9621
8
Шір­кін
105
9,0
945
321
8,0
6144
2200
2,5
5500
12 616
Бар­лы­ғы
5181
853
9,0
7677
2831
8,0
22648
13087
2,5
32717,5
63 042,5
-57 861,4

Көлкент ауыл округінің жалпы жер көлемі 7692 гектарды құрайды. Осы жер учаскелерінің ішінде барлығы 5256,2 гектар ауыл шаруашылығы мақсатына арналған (оның ішінде жайылым 365,1 гектар), елді мекен жері 2206 гектар.
Көлкент ауыл округі Көлкент, Жаңатұрмыс, Ақсуабад, М.Оразалиев, Ханқорған, Қосбұлақ, Теспе, Шапырашты елді мекендерінен құралған және бүгінгі таңда ауыл округінде жалпы 19038 халық қоныстанған. Ауыл округінің орталығы Көлкент елді мекені.
Ауыл округінде бүгінгі таңда 18213 бас ірі қара мал, 14352 бас уақ мал, 3418 бас жылқы, және аталған малдарға барлығы 1 ветеринарлық станциясы, 1 ұсақ малдарды шомылдыру орны, 1 жасанды ұрықтандыру пункті, 1 биотермиялық шұнқыр салынған. Сонымен қатар ауыл округінде барлығы 2700 пайдаланудағы мал қора бар. Осы көрсетілген малдардың ішінде барлығы 18544 бас ( 12275 ірі қара, 1104 жылқы, 5165 уақ мал) мал бір орында, қоралық жағдайда ұсталынып, бордақыланатын малдар есебінде. Яғни барлығы 18544 бас мал жайылымды қажет етпейді.
Елді мекен бойынша ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер
Қ/с
Елді мекен
Түйе
Жылқы
Ірі қара мал
Уақ мал
1
Көлкент
1385
3150
928
2
Жаңатұрмыс
203
2860
741
3
Ақсуабад
1139
2925
6500
4
М.Оразалиев
119
1875
600
5
Ханқорған
181
2443
1000
6
Қосбұлақ
85
1669
1013
7
Теспе
200
1840
2688
8
Шапырашты
106
1451
882
Барлығы:
3418
18213
14352
Ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәлімет
Қ/с
Ауыл округі
Ветеринариялық станциялар
Ұсақ малдарды шомылдыу орындары
Жасанды ұрықтандыру пунктері
Биотермиялық шұңқырлар
1
Көлкент
2
Жаңатұрмыс
3
Ақсуабад
4
М.Оразалиев
5
Ханқорған
6
Қосбұлақ
7
Теспе
8
Шапырашты
Барлығы:
1
1
1
1
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2015 жылдың 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымның жалпы алаңы жүктемесінің, шекті рұхсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес ауыл шаруашылығы жануарларының мал басына шаққандағы жайылымның қажеттілігі туралы кестесі
Р/с
Ел­ді ме­кен­дер
Ел­ді ме­кен­дер­де­гі жал­пы жай­ы­лым­ның жер кө­ле­мі, га
Мал басы мен қажетті жайылымдық жер көлемі,га
Жыл­қы
Нор­ма,
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Ірі қа­ра мал
Нор­ма
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Уақ мал
Нор­ма, га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Жал­пы қа­жет жай­ы­лым жер кө­ле­мі, га
Ел­ді ме­кен­дер­дің жал­пы жай­ы­лым­мен қа­жет­ті жай­ы­лым­ның ай­ыр­ма­сы,(-,+)
1
Көл­кент
281
9,0
2529
875
8,0
7000
928
2,5
2320
11849
2
Жа­ңа­тұр­мыс
203
9,0
1827
860
8,0
6880
741
2,5
1852,5
10 559,5
3
Ақ­су­а­бад
1139
9,0
10251
925
8,0
7400
1335
2,5
3337,5
20 988,5
4
М.Ора­за­ли­ев
119
9,0
1071
875
8,0
7000
600
2,5
1500
9571
5
Хан­қор­ған
181
9,0
1629
443
8,0
3544
1000
2,5
2500
7673
6
Қос­бұ­лақ
85
9,0
765
669
8,0
5352
1013
2,5
2532,5
8649,5
7
Тес­пе
200
9,0
1800
840
8,0
6720
2688
2,5
6720
15240
8
Ша­пы­ра­шты
106
9,0
954
451
8,0
3608
882
2,5
2205
6767
Бар­лы­ғы
365
2314
9,0
20826
5938
8,0
47504
9187
2,5
22967,5
91 297,5
-90 932,5

Құтарыс ауылдық округінің жалпы жер көлемі 4168 гектарды құрайды. Осы жер учаскелерінің ішінде барлығы 3382,2 гектар ауыл шаруашылығы мақсатына арналған (оның ішінде жайылым 460,6 гектар, өзге жер 70 гектар), елді мекен жері 543 гектар.
Құтарыс ауылдық округі Құтарыс, Қызылжар, Ақарыс, Оймаут елді мекендерінен құралған және бүгінгі таңда ауыл округінде жалпы 5426 халық қоныстанған.
Ауыл округінде бүгінгі таңда 3432 бас ірі қара мал, 9949 бас уақ мал, 1766 бас жылқы, және аталған малдарға барлығы 1 ветеринариялық станциясы, 1 ұсақ малдарды шомылдыру орны, 1 жасанды ұрықтандыру пункті, 1 биотермиялық шұнқыр салынған. Сонымен қатар ауыл округінде барлығы 980 пайдаланудағы мал қора бар. Осы көрсетілген малдардың ішінде барлығы 15147 бас (3432 ірі қара, 1766 жылқы,9949 уақ мал) мал жайлымдар пайдалынатын малдар есебінде. Яғни барлығы 15147 бас малға жайылым қажет.
Елді мекен бойынша ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер
Қ/с
Елді мекен
Түйе
Жылқы
Ірі қара мал
Уақ мал
1
Құтарыс
0
800
615
1783
2
Қызылжар
0
297
760
2200
3
Ақарыс
0
319
940
2921
4
Оймаут
0
350
1117
3045
Барлығы:
0
1766
3432
9949
Ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәлімет
Қ/с
Ауыл округі
Ветеринариялық станциялар
Ұсақ малдарды шомылдыу орындары
Жасанды ұрықтандыру пунктері
Биотермиялық шұңқырлар
1
Құтарыс
0
0
1
0
2
Қызылжар
0
1
1
0
3
Ақарыс
0
1
0
0
4
Оймаут
1
1
1
1
Барлығы:
1
1
1
1
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың және айдаудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік графигі. Сонымен қатар жайылымның кезеңінің ұзақтығы;
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2015 жылдың 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымның жалпы алаңы жүктемесінің, шекті рұхсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес ауыл шаруашылығы жануарларының мал басына шаққандағы жайылымның қажеттілігі туралы кестесі
Р/с
Ел­ді ме­кен­дер
Ел­ді ме­кен­дер­де­гі жал­пы жай­ы­лым­ның жер кө­ле­мі, га
Мал басы мен қажетті жайылымдық жер көлемі,га
Жыл­қы
Нор­ма,
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Ірі қара мал
Нор­ма
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Уақ мал
Нор­ма, га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Жал­пы қа­жет жай­ы­лым жер кө­ле­мі, га
Ел­ді ме­кен­дер­дің жал­пы жай­ы­лым­мен қа­жет­ті жай­ы­лым­ның ай­ыр­ма­сы,(-,+)
1
Құ­та­рыс
800
9,0
7200
615
8,0
4920
1783
2,5
4457,5
16577,5
2
Қы­зы­л­жар
297
9,0
2673
760
8,0
6080
2200
2,5
5500
14253
3
Ақа­рыс
319
9,0
2871
940
8,0
7520
2921
2,5
7302,5
17693,5
4
Ой­маут
350
9,0
3150
1117
8,0
8936
3045
2,5
7612,5
19698,5
Бар­лы­ғы
461
1766
9,0
15894
3432
8,0
27 456
9949
2,5
24872,5
68222,5
-63 561,5

Қарамұрт ауыл округінің жалпы жер көлемі 10392 гектарды құрайды. Осы жер учаскелерінің ішінде барлығы 8648 гектар ауыл шаруашылығы мақсатына арналған (оның ішінде жайылым 2699 гектар, шабындық 17 гектар, өзге жер 91 гектар), елді мекен жері 1505 гектар.
Қарамұрт ауыл округі Қарамұрт, Низамабад елді мекендерінен құралған және бүгінгі таңда ауыл округінде жалпы 14213 халық қоныстанған. Ауыл округінің орталығы Қарамұрт елді мекені.
Ауыл округінде бүгінгі таңда 11800 бас ірі қара мал, 11260 бас уақ мал, 1160 бас жылқы, және аталған малдарға барлығы 1 ветеринарлық станциясы, 1 ұсақ малдарды шомылдыру орны, 1 жасанды ұрықтандыру пункті, 1 биотермиялық шұнқыр салынған. Сонымен қатар ауыл округінде барлығы 2306 пайдаланудағы мал қора бар. Осы көрсетілген малдардың ішінде барлығы 2047 бас ( 2036 ірі қара, 11 жылқы) мал бір орында, қоралық жағдайда ұсталынып, бордақыланатын малдар есебінде. Яғни барлығы 2047 бас мал жайылымды қажет етпейді.
Елді мекен бойынша ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер
Қ/с
Елді мекен
Түйе
Жылқы
Ірі қара мал
Уақ мал
1
Қарамұрт
660
6900
6660
2
Низамабад
500
4900
4600
Барлығы:
1160
11800
11260
Ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәлімет
Қ/с
Ауыл округі
Ветеринариялық станциялар
Ұсақ малдарды шомылдыу орындары
Жасанды ұрықтандыру пунктері
Биотермиялық шұңқырлар
1
Қарамұрт
1
1
1
1
2
Низамабад
Барлығы:
1
1
1
1
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың және айдаудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік графигі. Сонымен қатар жайылымның кезеңінің ұзақтығы;
Қ/с
Ауыл округі
Таулы аймаққа малдардың айдап шығарылу мерзімі
Таулы аймақтан шығарылған малдардың қайтарылу мерзімі
Ескерту
1
Қарамұрт
Сәуір-Мамыр
Тамыз-Қыркүйек
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің 2015 жылдың 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымның жалпы алаңы жүктемесінің, шекті рұхсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына сәйкес ауыл шаруашылығы жануарларының мал басына шаққандағы жайылымның қажеттілігі туралы кестесі
Р/с
Ел­ді ме­кен­дер
Ел­ді ме­кен­дер­де­гі жал­пы жай­ы­лым­ның жер кө­ле­мі, га
Мал басы мен қажетті жайылымдық жер көлемі,га
Жыл­қы
Нор­ма,
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Ірі қара мал
Нор­ма
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Уақ мал
Нор­ма, га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Жал­пы қа­жет жай­ы­лым жер кө­ле­мі, га
Ел­ді ме­кен­дер­дің жал­пы жай­ы­лым­мен қа­жет­ті жай­ы­лым­ның ай­ыр­ма­сы,(-,+)
1
Қа­ра­мұрт
649
9,0
5841
4864
8,0
38912
6660
2,5
16650
61403
2
Ни­за­мо­бад
500
9,0
4500
4900
8,0
39200
4600
2,5
11500
55200
Бар­лы­ғы
2999
1149
9,0
10341
9764
8,0
78112
11260
2,5
28150
116603
-113 904

Манкент ауыл округінің жалпы жер көлемі 10490 гектарды құрайды. Осы жер учаскелерінің ішінде барлығы 6262 гектар ауыл шаруашылығы мақсатына арналған (оның жайылым 766 гектар, өзге жер 505 гектар), елді мекен жері 3605 гектар. Манкент ауыл округі Манкент, Аққала елді мекендерінен құралған және бүгінгі таңда ауыл округінде жалпы 30557 халық қоныстанған.
Ауылдық округінде бүгінгі таңда 32580 бас ірі қара мал, 4316 бас уақ мал, 6943 бас жылқы, және аталған малдарға барлығы 1 ветеринарлық станциясы, 2 ұсақ малдарды шомылдыру орны, 5 жасанды ұрықтандыру пункті, 1 биотермиялық шұңқыр салынған. Сонымен қатар ауыл округінде барлығы 4255 пайдаланудағы мал қора бар
Осы көрсетілген малдардың ішінде барлығы 6911 бас ( 4451 ірі қара,560 уақ мал, 1900 жылқы) мал бір орында, қоралық жағдайда ұсталынып, бордақыланатын малдар есебінде. Яғни барлығы 6911 бас мал жайылымды қажет етпейді.
Елді мекен бойынша ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер
Қ/с
Елді мекен
Түйе
Жылқы
Ірі қара мал
Уақ мал
1
Манкент
4507
18190
2358
2
Аққала
2436
14390
1958
Барлығы:
6943
32580
4316
Ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәлімет
Қ/с
Ауыл округі
Ветеринариялық станциялар
Ұсақ малдарды шомылдыу орындары
Жасанды ұрықтандыру пунктері
Биотермиялық шұңқырлар
1
Манкент
1
1
4
1
2
Аққала
1
1
Барлығы:
1
2
5
1
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың және айдаудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік графигі. Сонымен қатар жайылымның кезеңінің ұзақтығы;
Қ/с
Ауыл округі
Таулы аймаққа малдардың айдап шығарылу мерзімі
Таулы аймақтан шығарылған малдардың қайтарылу мерзімі
Ескерту
2
Манкент
Сәуір, Мамыр
Қыркүйек, Қазан
Барлығы:
Ауыл шаруашылығы жануарларының мал басына шаққандағы жайылымның қажеттілігі туралы кестесі
Р/с
Ел­ді ме­кен­дер
Ел­ді ме­кен­дер­де­гі жал­пы жай­ы­лым­ның жер кө­ле­мі, га
Мал басы мен қажетті жайылымдық жер көлемі,га
Жыл­қы
Нор­ма,
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Ірі қара мал
Нор­ма
га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Уақ мал
Нор­ма, га
Қа­жет­ті жай­ы­лым, га
Жал­пы қа­жет жай­ы­лым жер кө­ле­мі, га
Ел­ді ме­кен­дер­дің жал­пы жай­ы­лым­мен қа­жет­ті жай­ы­лым­ның ай­ыр­ма­сы,(-,+)
1
Ман­кент
3057
9
27513
15484
8
123872
2806
2,5
7015
158400
2
Ақ­қа­ла
1986
9
17874
12645
8
101160
950
2,5
2375
121409
Бар­лы­ғы
766
5043
9
45387
28129
8
225032
3756
2,5
9390
279809
-279 042,6