Қазақстан Республикасының 2017 жылғы 20 ақпандағы «Жайылымдар туралы» Заңының 8-бабына, Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 20 маусымдағы «Жер кодексінің» 15-бабының 1-тармағына, Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін өзі басқару туралы» Заңының 6-бабының 1-тармағына сәйкес, Зайсан аудандық мәслихаты ШЕШТІ:

Зайсан аудандық мәслихатының
2021 жылғы 24 желтоқсандағы
№ 15-17/13 шешіміне
№ 8 қосымша
Зайсан ауданы Сарытерек ауылдық округі бойынша 2022-2023 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі Жоспар
Сарытерек ауылдық округі бойынша 2022-2023 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар (бұдан әрі – Жоспар) «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» және «Жайылымдар туралы» Қазақстан Республикасы Заңдарына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» 2017 жылғы 24 сәуірдегі № 173 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 15090 тіркелді), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 11064 тіркелді) сәйкес әзірленді.
Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, жемшөптерге деген қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозу үдерісінің алдын алу мақсатында қабылданады.
Жоспарда көрсетіледі:

Отарлы мал шаруашылығы үшін табиғи-климаттық жағдайлардың сай келмеуіне байланысты және көктемгі-жазғы-күзгі жайылымдар ретінде мал жаю режимі тағайындалған геоботаникалық деректерге байланысты Сарытерек ауылдық округінде жеке және заңды тұлғалардың отарлы жайылымдарында ауылшаруашылығы мал бастарын жайғастыру схемасы қарастырылмаған.
Жоспар жайылымдарды геоботаникалық зерттеу күйі туралы 1983 жылғы мәліметтерді, жеке және заңды тұлғалардың ауылшаруашылығы мал бастарының саны туралы деректерді ескере отырып қабылданды.
Әкімшілік-аумақтық бөлінуі бойынша Сарытерек ауылдық округінде 5 елді мекен бар.
Сарытерек ауылдық округінің аумағының жалпы ауданы – 108543 га, соның ішінде: егіндік жерлер – 4585 га, тыңайған жерлер – 826 га, шабындықтар – 5658 га, жайылымдар– 71988 га; бақшалар – 6 га; өзге жерлер – 25480 га.
Мал жаю үшін жарамды санаттары бойынша жер былай бөлінеді:
Ауылшаруашылығы мақсатындағы жерлер– 69661 га;
Елді мекендердегі жерлер–2337 га.
Климаттық жағдайы бойынша ауданның аумағы шөлейтті аймаққа жатады. Климаты күрт континентальды. Жылына орташа есеппен 170-190 мм жауын-шашын түседі. Жауын-шашынның максималды мөлшері жаз мезгілінде түседі. Топырағы негізінен ақшыл сарғылт.
2021 жылғы 1 қаңтардағы күйі бойынша Сарытерек ауылдық округінде (тұрғындардың жеке қосалқы шаруашылығы және шаруашылықтардың және шаруа қожалықтары мен ЖШС-ң мал басы) 9103 ірі қара мал бар, олардың арасында: төлдейтін мал 4301 бас, қойлар мен ешкілер 11030 бас, жылқылар 3580 бас (1-кесте).
Сарытерек ауылдық округінде ауылшаруашылығы малдарының қалыптасқан табындар, отарлар түрлері бойынша былайша бөлінді:
62 табын ірі қара мал;
18 отар ұсақ малдар;
26 табын жылқы.
Сарытерек ауылдық округінде 4 ветеринарлық-санитарлық нысан жұмыс жасайды, олардың ішінде 3 мал қорымы, 1 ветеринарлық пункт бар.
Сарытерек ауылдық округінде малды айдауға арналған сервитутар орнатылмаған.
1-кесте
№
Ел­ді ме­кен
дер
Тұр­ғын­да­ры
Ш/қ және ЖШС
Бар­лы­ғы
ІҚМ
ҰМ
жыл­қы
лар
ІҚМ
ҰМ
Жыл
қы­лар
ІҚМ
ҰМ
Жыл
қы­лар
Бар
лы­ғы
Со­ның ішін­де са­уын сиыр
лар
Бар
лы­ғы
Со­ның ішін­де са­уын сиыр
лар
Бар
лы­ғы
Со­ның ішін­де са­уын сиыр
лар
Са­ры
те­рек а/о
4811
2139
8560
1670
4292
2162
2470
1910
9103
4301
11030
3580
1
Ақ
Қой­ын а.
222
121
89
2
Са­ры
те­рек а.
2664
1180
3935
743
3
Шал
қар а.
513
246
2137
247
4
Жа­на
баз а.
163
67
55
46
5
Кө­ге
дай а.
1249
525
2433
545
Ауылшаруашылығы малдарын Сарытерек ауылдық округі бойынша жайылымдық алқаппен қамтамасыз ету үшін барлығы 69661 га, елді мекендердің маңында 2337 га жайылымдар бар.
Жоғарыда баяндалғандардың негізінде, «Жайылымдар туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 15-бабына сәйкес елді мекендерде 2337 га жайылымдық алқап бар екенін ескере отырып, төлдейтін (сауын) ауылшаруашылығы мал басы бойынша жергілікті елді мекендер (Ак-Қойын, Сарытерек, Шалқар, Жанабаз, Көгедай ауылдары) үшін 13903,5 га жайылым қажет (2-кесте).
2-кесте
№
Ел­ді ме­кен
Жай­ы­лым­дар­ды­ңа­уда­ны, (га)
Са­уын сиыр­лар (ба­сы)
1 мал ба­сы­на шақ­қан­да жай­ы­лым­дар­ды пай­да­ла­ну нор­ма­сы(га)
Жай­ы­лым­дар­дың қа­жет­ті­лі­гі (га)
Жай­ы­лым­дар­мен қам­та­ма­сыз етіл­ме­ген (га)
Ар­тығы (га)
1
Ақ-Қой­ын а.
121
6,5
786,5
-786,5
-
2
Са­ры­те­рек а.
1377
1180
6,5
7670
-6293
-
3
Шал­қар а.
483
246
6,5
1599
-1116
-
4
Жа­на­баз а.
67
6,5
435,5
-435,5
-
5
Кө­ге­дай а.
477
525
6,5
3412,5
-2935,5
-
Жайылымдардың 11566,5 га көлеміндегі қалыптасқан қажеттілігін қордағы жерлерге және орман қорына тұрғындардың мал жаюы арқылы толықтыру қажет.
Жергілікті тұрғындарға басқа ауылшаруашылығы малдарын жаю үшін 102208 га көлемінде жайылымдық жер қажет, бір ірі қара мал басының жүктемесі 6,5 га/бас, қойлар мен ешкілер – 1,3 га/бас, жылқылар – 7,8 га/бас (3-кесте).
3-кесте
№
Ел­ді ме­кен­дер
Тұр­ғын­дар­дың мал ба­ста­ры
1 мал ба­сы­на шақ­қан­да жай­ы­лым­дар­ды тұ­ты­ну нор­ма­сы(га)
Жай­ы­лым­дар­дың қа­жет­ті­лі­гі (га)
ІҚМ
ҰМ
жыл­қы
лар
ІҚМ
ҰМ
жыл­қы­лар
ІҚМ
ҰМ
жыл­қы­лар
Бар­лы­ғы (га)
1
Ақ-Қой­ын а.
101
89
6,5
1,3
7,8
656,5
0
694,2
1350,7
2
Са­ры­те­рек а.
1484
3935
743
6,5
1,3
7,8
9646
5115,5
5795,4
20556,9
3
Шал­қар а.
267
2137
247
6,5
1,3
7,8
1735,5
2778,1
1926,6
6440,2
4
Жа­на­баз а.
96
55
46
6,5
1,3
7,8
624
71,5
358,8
1054,3
5
Кө­ге­дай а.
724
2433
545
6,5
1,3
7,8
4706
3162,9
4251
12119,9
Жайылымдардың 41522 га көлеміндегі қалыптасқан қажеттілігін ЖШС мен шаруа қожалықтарының бос жайылымдарын жергілікті тұрғындардың қажеттілігі үшін 8482 га ауданға қайта бөлу арқылы және тұрғындардың ауылшаруашылығы жануарларын Зайсан ауданының қордағы жерлеріне және орман қорына жаю арқылы толықтыру қажет.
Сарытерек ауылдық округінің ЖШС мен шаруа қожалықтарында: ірі қара мал - 4292 бас, қойлар мен ешкілер – 2470 бас, жылқылар – 1910 бас.
Сарытерек ауылдық округінің ЖШС мен шаруа қожалықтарының жайылымдарға деген қажеттілігі анықталған жоқ (4-кесте).
4-кесте
№
Округ­тың ата­уы
Ауда­ны (га)
Түр­ле­рі бой­ын­ша мал­дар (бас)
1 мал ба­сы­на шақ­қан­да­ғы тұ­ты­ну нор­ма­сы (га)
Жай­ы­лым­дар­дың қа­жет­ті­лі­гі(га)
ІҚМ
ҰМ
жыл­қы­лар
ІҚМ
ҰМ
жыл­қы
лар
ІҚМ
ҰМ
жыл­қы
лар
Бар­лы­ғы (га)
1
Са­ры­те­рек
54489
4292
2470
1910
6,5
1,3
7,8
27898
3211
14898
46007
Жайылымдық жерлерді қажетсінуді төмендету үшін және оларды ұтымды пайдалану үшін Сарытерек ауылдық округіне, ЖШС мен шаруа қожалықтарына тыңайған жерлерді пішен шабу үшін бір жылдық жемшөптерді егуге, тамырлық мелиорацияны жүргізуге (топырақтың беткі қабатын қопсыту және жапырылған жайылымдарға көп жылдық шөптерді егу), қыс мезгілінде пішен мен пішендемені дайындау үшін олардың шығымдылығын арттыру мақсатында шабындық учаскелерге көп жылдық шөптерді егуге кеңес беріледі. Жергілікті тұрғындарға ауыл шаруашылығы малдарының бір бөлігін көктем-жаз-күз мезгілінде жайылымдық жерлердің жүктемесіне сәйкес шаруа қожалықтарына мал жаю үшін беруге кеңес беріледі.

арналған жайылымдарды басқару
және оларды пайдалану жөніндегі жоспарға
1 қосымша

арналған жайылымдарды басқару
және оларды пайдалану жөніндегі жоспарға
2 қосымша

арналған жайылымдарды басқару
және оларды пайдалану жөніндегі жоспарға
3 қосымша

арналған жайылымдарды басқару
және оларды пайдалану жөніндегі жоспарға
4 қосымша

арналған жайылымдарды басқару
және оларды пайдалану жөніндегі жоспарға
5 қосымша

арналған жайылымдарды басқару
және оларды пайдалану жөніндегі жоспарға
6 қосымша
Ауылдық округ
Басымөсімдіктер
Орташа шығымдылығы, ц/га, құрғақ масса
Малдарды жайылымдарға шығару мерзімі
Малдарды жайылымнан қайтару мерзімі
Сарытерек
Шымды-астық тұқымдас – бозды-бетегелі өсімдіктер
4,2
сәуір – мамыр
қыркүйек-қазан
Бұталы-шымды-астық тұқымдас – бозды-бетегелі өсімдіктер
5,2
маусым
тамыз
Жусан, жусан-сораң өсімдіктері
3,4
сәуір – мамыр
қыркүйек-қазан
Жұмсақ сабақты-астық тұқымдас – бозды-бетегелі өсімдіктер
12,6
сәуір – мамыр
қыркүйек-қазан
Ірі сабақты-астық тұқымдас – бозды-бетегелі өсімдіктер
15,3
сәуір – мамыр
қыркүйек-қазан