жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі
жоспарын бекіту туралы
Қазақстан Республикасының 2017 жылғы 20 ақпандағы «Жайылымдар туралы» және 2001 жылғы 23 қаңтардағы «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңдарына сәйкес Шыңғырлау аудандық мәслихаты ШЕШІМ ҚАБЫЛДАДЫ:

Шыңғырлау аудандық мәслихатының
2023 жылғы 17 қаңтардығы
№36-3 шешіміне қосымша
Шығырлау ауданы бойынша 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар
Осы Шыңғырлау ауданы бойынша 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар (бұдан әрі – Жоспар) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңына, «Жайылымдар туралы» Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі №173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №15090 тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №11064 тіркелген) бұйрығына сәйкес әзірленді.
Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, жемшөпке қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозу процестерін болғызбау мақсатында қабылданады.
Жоспар мазмұны:

Жоспар жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қараудың жай-күйі туралы мәліметтер, ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәліметтер, иелерін - жайылым пайдаланушыларды, жеке және (немесе) заңды тұлғаларды көрсете отырып, ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер, шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын қалыптастыру туралы мәліметтер, екпе және аридтік жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері, малды айдап өтуге арналған сервитуттер туралы мәліметтер, мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар берген өзге де деректер ескеріле отырып қабылданды, малды айдауға арналған сервитуттар туралы мәліметтер және мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар ұсынатын өзге де мәліметтер.
Ауданның климаттық зонасы күртконтиненталды, қысы салыстырмалы салқын, жазы ыстық және құрғақ. Ауаның жылдық орташа температурасы қаңтар айында – -15; -35 ºС, шілде айында - +25; +40ºС. Жауынның орташа түсімі - 30 мм, ал жылдық – 214 мм.
Ауданның өсімдік жамылғысы әртүрлі, шамамен қоса алғанда 124 түрлері. Олардың ішінде ең көп тараған түрі ақ жусанды-бетегелі және жусанды-шөлді шөбі. Топырағы ашық-құба, оңтүстікте құмды және сортаң топырақты жерлер кездеседі. Топырақтың құнарлы қабатының қалыңдығы 40-50 см.
Су режимінің айрықша белігісі әдетте сәуір айының басында басылатын айқын көктемгі су тасқыны болып табылады.
Елек өзені – аудандағы ең ірі өзеңдердің бірі.
Бір ауылшаруашылық малына тұтынудың орташа тәуліктік нормасы Қазақстан Республикасы Премьер-Министрі орынбасарының 2016 жылғы 30 желтоқсандағы № 545 бұйрығымен бекітілген Су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу әдістемесіне 6-қосымшаның 10-кестесіне сәйкес айқындалады.
2022 жылдың 1 қаңтарына Шыңғырлау ауданында 40487 ірі қара мал, 39693 ұсақ мүйізді мал, 9289 жылқы, 54 түйе, 31121 құс бар.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің «Жайылымдардың жалпы алаңына жүктеменің жол берілетін шекті нормасын бекіту туралы» 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 бұйрығына, «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің бұйрығына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Орынбасары - Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі № 172 бұйрығына сәйкес 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 «Жайылымдардың жалпы алаңына жүктеменің шекті жол берілетін нормасын бекіту туралы» құрғақ даладағы 1 басқа жүктеме нормативі: ірі қара мал – 8,5 гектар, қой мен ешкі – 1,7 гектар, жылқы – 10,2 гектар, түйе-11,9 гектар
Жайылымдардың жалпы алаңына жүктеменің шекті рұқсат етілген нормасы
Та­би­ғи ай­мақ
Эко­ло­ги­я­лық-гео­гра­фи­я­лық аудан (кі­ші ай­мақ)
Жай­ы­лым тү­рі (ба­сым)
Жай­ы­лым­дар­дың ор­та­ша жал­пы өнім­ді­лі­гі жал­пы пай­да/ жем өнім­де­рі, цент­нер/ гек­тар қо­сал­қы ай­мақ­тар бой­ын­ша
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лы­ғы жа­ну­ар­ла­ры­ның 1 ба­сы­на шақ­қан­да­ғы жай­ы­лым ала­ны­ның нор­ма­сы, қал­пы­на кел­ті­рі­л­ген және бұ­зы­л­ған жер­лер­де, гек­тар
Ірі қа­ра мал
Қой мен еш­кі
Жыл­қы
Түйе
жай­ы­лым түр­ле­рі бой­ын­ша
қо­сал­қы ай­мақ бой­ын­ша
жай­ы­лым түр­ле­рі бой­ын­ша
қо­сал­қы ай­мақ бой­ын­ша
жай­ы­лым түр­ле­рі бой­ын­ша
қо­сал­қы ай­мақ бой­ын­ша
жай­ы­лым түр­ле­рі бой­ын­ша
қо­сал­қы ай­мақ бой­ын­ша
Да­ла­лы
Қуаң дала
Бетегелі-жусанды-көделі
2,9/1,4
8,5
1,7
10,2
11,9
Әкімшілік-аумақтық бөлініс бойынша Шыңғырлау ауданында 8 ауылдық округтер, 25 ауылдық елді - мекендер орналасқан.
Санаттар бөлінісінде Шыңғырлау ауданы аумағының жалпы ауданы ( га )
№ п/п
Жер категориясы
барлығы
Соның ішінде жайылым
1
Аумақтың жалпы көлемі: соның ішінде
788 989
460663
2
Ауыл шаруашылығ жерлері
372 323
241037
3
Елді мекен
123 000
117301
4
Өнеркәсіп, көлік, байланыс және басқа да ауыл шаруашылығы емес мақсаттағы жерлер
1 437
-
5
Орман қоры жерлері
19 094
2276
6
Босалқы жерлер
198 802
92065
Ауылдық округтер бөлінісінде ауданның жер пайдалануы ( га )
№ п/п
Округ атауы
Ауыл атауы
Аумақтың жалпы көлемі
в том числе
Бүкіл егіс алқабы
Ауылдық елді мекендердің жерлері
Ауыл шаруашылығ жерлері
Босалқы жерлер және арнайы қор жерлері
Басқалар
1
Ақбұлақ ауылдық округі
Ақбұлақ
68715
9762
35123
23688
999
Қотантал
17951
2271
7624
7979
400
2
Ақтау ауылдық округі
Ақтау
52449
13570
17020
21208
1115
Торатбас
34498
3249
16315
14934
3
Ақшат ауылдық округі
Ақшат
65485
20615
32072
11566
6928
Сұлукөл
15970
2738
4985
8181
840
4
Алмаз ауылдық округі
Алмаз
54385
7535
30652
5804
1127
Аққұдық
26381
4840
14460
6194
1000
Сегізсай
25519
3130
11481
9513
5
Ардақ ауылдық округі
Ардақ
80011
5231
57944
16612
6351
6
Ащысай ауылдық округі
Ащысай
25474
4165
15533
5302
2317
Амангелді
7026
1758
2747
2164
2741
Жеңішке
13304
3570
6005
3435
1806
Мырзағара
6691
1157
1170
3675
Талдысай
10299
1096
2764
6203
7
Қарағаш ауылдық округі
Қарағаш
39667
7858
18939
12646
468
Ақсуат
28295
3276
12806
11873
-
Қайынды
20480
3595
6848
9397
-
Қарғалы
18397
2836
4699
5608
-
8
Шыңғырлау ауылдық округі
Шыңғырлау
5809
5680
129
-
-
Қызылкөл
36959
5721
28463
1876
4860
Ақсогым
10540
844
3207
5634
Жаңакүш
24947
2186
11960
9499
3601
Урысай
14971
4603
2716
5816
-
Шоқтыбай
18766
1714
7326
9330
-
Шыңғырлау ауданы бойынша
2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі
Жоспарға 1-қосымша
Шыңғырлау ауданы бойынша
2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі
Жоспарға 2-қосымша
Шыңғырлау ауданы бойынша
2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі
Жоспарға 3-қосымша
Шыңғырлау ауданы бойынша
2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі
Жоспарға 4-қосымша
Шыңғырлау ауданы бойынша
2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі
Жоспарға 5-қосымша
Шыңғырлау ауданы бойынша
2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі
Жоспарға 6-қосымша
Шыңғырлау ауданы бойынша
2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі
Жоспарға 7-қосымша
№
Ауылдық округ атауы
Жайылымдарда жаюдың басталуы
Малды жайылымнан қайтару
1
Ақбұлак
Сәуірдің бірінші жартысы
Қараша бірінші онкүндігі
2
Ақтау
Сәуірдің бірінші жартысы
Қараша бірінші онкүндігі
3
Ақшат
Сәуірдің бірінші жартысы
Қараша бірінші онкүндігі
4
Алмаз
Сәуірдің бірінші жартысы
Қараша бірінші онкүндігі
5
Ардақ
Сәуірдің бірінші жартысы
Қараша бірінші онкүндігі
6
Ащысай
Сәуірдің бірінші жартысы
Қараша бірінші онкүндігі
7
Қарағаш
Сәуірдің бірінші жартысы
Қараша бірінші онкүндігі
8
Шыңғырлау
Сәуірдің бірінші жартысы
Қараша бірінші онкүндігі
Жайылымдық кезең ұзақтығы топырақтық-климаттық аймақ зонасына байланысты, ауыл шаруашылығы жануарлар түріне, сондай-ақ жайылым өнімділігіне байланысты біркелкі құрғақ - селеулі - бетегелі – жусанды далада 180-200 күнді құрайды.
Бұл жағдайда жайылымның ұзақтығы мүйізді ірі қара, ұсақ мүйізді малдар, жылқы және түйелер үшін максималды қар жамылғысын қалыңдығымен тереңдігіне және басқа да факторларға байланысты. Көктемде жайылымның басталуы шөптің қайта өсуі басталғаннан кейін екі аптадан кешіктірмей және жайылым мерзімдерінің аяқталуы белгілі бір жылдың климаттық жағдайларына байланысты болады және ерте немесе кеш мерзімге ауыстырылуы мүмкін. Бұл шаралар жайылымдардың деградациясының және жел эрозиясының алдын алады. Шыңғырлау ауданы аумағындағы жайылымдық жерлерді негізгі пайдаланушылар ауыл шаруашылығы құрылымдары болып табылады. Елді мекендер тұрғындарының ауыл шаруашылығы жануарлары елді мекендердің, ауыл шаруашылығы құрылымдарының жерлерінде және босалқы жерлерде жайылады.
Суару артезиан ұңғымалары мен құдықтармен жабдықталған суару науаларынан тікелей жүргізіледі.
Шыңғырлау ауданы бойынша
2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі
Жоспарға 7-1 қосымша
Ауылдық округтер бөлінісіндегі ауыл шаруашылығы жануарлары басының саны туралы деректер
Ауылдық округ атауы
Ха­лық ша­ру­а­шы­лық­та­рын­да­ғы мал са­ны, оның ішін­де (бас)
Шар­тты ба­стар­ға қай­та есеп­те­ген­де (бас.)
1 бас шар­тқа жай­ы­лым жүк­те­ме­сі­нің нор­ма­сы. (га)
Жай­ы­лым­дар­дың қа­жет­ті­лі­гі
га
Ел­ді ме­кен­дер­дің жай­ы­лым кө­ле­мі (га)
Жай­ы­лым­дар­дың же­тіс­пе­у­ші­лі­гі
(га)
Босал­қы жер­лер­де­гі жай­ы­лым кө­ле­мі (га)
ІҚМ
МРС
жылқы
түйе
Ақбұлақ
1075
1482
239
-
6362
14094
11899
2195
7415
Ақтау
1083
1413
223
2
6035
13907
16462
-
18009
Ақшат
1998
3946
396
32
5839
28111
23073
5038
4993
Алмаз
1173
2696
273
-
5484
17339
16283
1056
6530
Ардақ
942
1237
207
-
4469
12221
3456
8765
2581
Ащысай
1566
1635
256
-
4104
18702
11540
7162
13956
Қарағаш
1013
3151
256
-
7047
16579
17370
-
21225
Шыңғырлау
6570
12111
605
-
11229
82605
18219
64386
17356
Аудан бойынша
15420
27671
2455
-
50569
188636
117302
88602
92065
Ауылдық округтер жағдайында жайлымдық жерлер
№ п/п
Ел­ді ме­кен ата­уы
Жай­ы­лым­дар­дың жал­пы кө­ле­мі
Со­ның ішін­де:
Босал­қы жер­лер­де­гі жай­ы­лым­дар
Ар­найы қор жер­ле­рін­де­гі жай­ы­лым­дар
Со­ның ішін­де:
Тү­бе­гей­лі жақ­сар­ты­л­ған жер­лер­де­гі жай­ы­лым­дар
Су­лан­ды­ры­л­ған
Су­лан­ды­ры­л­ған
Ақбұлақ ауылдық округі
1
Ақ­бұ­лақ ауы­лы
9704
9704
2131
2
Қо­тан­тал ауы­лы
2195
2195
6031
бар­лы­ғы
11899
11899
8162
Ақтау ауылдық округі
1
Ақ­тау ауы­лы
13313
13313
11053
2
То­рат­бас ауы­лы
3149
3149
6023
бар­лы­ғы
16462
16462
17076
Ақшат ауылдық округі
1
Ақ­шат ауы­лы
20382
20382
3556
2
Сұ­лу­көл ауы­лы
2691
2691
2886
бар­лы­ғы
23073
23073
6442
Алмаз ауылдық округі
1
Ал­маз ауы­лы
7433
7433
3289
2
Аққұдук ауылы
4770
4770
1206
3
Сегізсай ауылы
3080
3080
3822
барлығы
16283
16283
8317
Ардақ ауылдық округі
1
Ардақ ауылы
3456
3456
9117
барлығы
3456
3456
9117
Ащысай ауылдық округі
1
Ащысай ауылы
4092
4092
2928
2
Амангелді ауылы
1728
1728
1347
3
Жіңішке ауылы
3550
3550
2234
4
Мырзағара ауылы
1149
1149
2425
5
Талдысай ауылы
1021
1021
3185
барлығы
11540
11540
12119
Қарағаш ауылдық округі
1
Қарағаш ауылы
7767
7767
6443
2
Ақсуат ауылы
3253
3253
5719
3
Қайынды ауылы
3531
3531
7039
4
Қарғалы ауылы
2819
2819
2371
барлығы
17370
17370
21572
Шыңғырлау ауылдық округі
1
Шыңғырлау ауылы
3403
3403
-
2
Қызылкөл ауылы
5624
5624
420
3
Ақсогым ауылы
841
841
5634
4
Жаңакүш ауылы
2120
2120
4538
5
Урысай ауылы
4552
4552
4584
6
Шоқтыбай ауылы
1679
1679
4285
барлығы
18219
18219
19461
Шыңғырлау ауданы бойынша ауыл шаруашылығы жануарларын қамтамасыз ету үшін жайылымдардың жалпы ауданы небәрі 460 664 гектарды құрайды.
Ауыл шаруашылығы жануарларын қамтамасыз ету үшін Шыңғырлау ауданы бойынша барлығы 460 664 га жайылымдық жер бар. Елді мекен шегінде 117 302 га жайылым бар, босалқы жерлерде 92 065 га жайылымдық жерлер бар.
Ауылдық округтерде мал басының өсуіне байланысты жеке аулаларда
88 602 га жайылымдық жерлер жетіспейді.
Осы проблемаларды шешу үшін-мемлекеттік қордан жайылымдық жерлерді ұтымды пайдалану және елді мекендердің жерлері есебінен жайылым алаңдарын ұлғайту қажет, сонымен қатар қордағы жерлердің құрамынан тыңайған жерлерді басқа (жайылымдар) санаттағы жерлерге ауыстыру қажет. Бұл жер учаскелерін ауыл шаруашылығы айналымына тарту үшін бұл жерлерді мал жаю үшін жайылымдармен қамтамасыз етілмеген адамдарға бөлу қажет. Жайылымдардан жем - шөп қоры ұзақтығы 180-200 күн болатын жайылым кезеңінде пайдаланылады. Шабындықтардан жем қоры қора кезеңінде пайдаланылады.
Ветеринариялық-санитариялық обьектілер туралы мәлімет
№ п/п
Ауылдық округ атауы
Мал дәрігерлік пункттері
Жасанды ұрықтандыру пункті
Мал көмінділері
Жерлеу
1
Ақбұлақ ауылдық округі
1
-
1
-
2
Ақтау ауылдық округі
1
-
1
-
3
Ақшат ауылдық округі
1
-
1
-
4
Алмаз ауылдық округі
1
-
1
-
5
Ардақ ауылдық округі
-
-
1
-
6
Ащысай ауылдық округі
1
-
2
-
7
Қарағаш ауылдық округі
-
-
-
-
8
Шыңғырлау ауылдық округі
1
-
1
-
Ауданының ауылдық округтерінде 6 мал дәрігерлік пункттері және 8 мал көмінділері бар
Жайылымдық инфрақұрылым объектілерін дамыту және реконструкциялау жөніндегі жоспар
Іс-шаралардың атауы
Орындау мерзімі
Аяқтау нысаны
Жауапты орындаушылар
Ай сайын ұңғымаларды салу бойынша индикативтік жоспарлардың орындалуы бойынша есеп беру
Тоқсан сайын есепті кезеңнен кейінгі айдың 10-күніне
Облыстық ауыл шаруашылығы басқармасына есеп
Аудандық кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлім
Жайылымдарды суландыру үшін техника мен жабдықтар сатып алуға жұмсалған шығындарды өтеу жөніндегі мемлекеттік қолдау шаралары туралы түсіндіру жұмыстарын жүргізу
Тұрақты
Ақпарат және баяндамалар
Аудандық кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлім
Аудан әкімдігінің интернет ресурсында Ұңғымаларды (Ұңғымаларды) бұрғылау бойынша қызмет көрсететін кәсіпорындардың тізімін орналастыру
Тұрақты
Ақпарат
Аудандық кәсіпкерлік және ауыл шаруашылығы бөлім
Ескерту: аббревиатураның шешуі:
га - гектар;
ºС - Цельсия көрсеткіші;
мм - миллиметр;
см - сантиметр;
а/о - ауылдық округ