Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңының 8 бабының 1) тармақшасына және Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару» Заңының 6 бабына сәйкес, Шалқар аудандық мәслихаты ШЕШТІ:

2023 жылғы 24 сәуірдегі
№ 9 шешіміне 1 қосымша
Айшуақ ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар
Осы Айшуақ ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар (бұдан әрі - Жоспар) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңына, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары-Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі №173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде №15090 тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде №11064 тіркелген) сәйкес әзірленді.
Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, жемшөпке қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозуы процестерін болғызбау мақсатында қабылданады және ауыл шаруашылығы жануарларын жаю дәстүрі ескеріледі.
Жоспар құрамында:

8) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте жайылымдарды ұтымды пайдалану үшін қажетті өзге де талаптарды қамтиды.
Жоспар жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қараудың жай-күйі туралы мәліметтер, ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәліметтер, иелерін – жайылым пайдаланушыларды, жеке және (немесе) заңды тұлғаларды көрсете отырып, ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер, ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық жас топтары бойынша қалыптастырылған үйірлердің, отарлардың, табындардың саны туралы деректер, шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын қалыптастыру туралы мәліметтер, екпе және аридтік жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері, малды айдап өтуге арналған сервитуттар туралы мәліметтер, мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар берген өзге де деректер ескеріле отырып қабылданған.
Әкімшілік-аумақтық бөлініс бойынша Айшуақ ауылдық округінде 2 ауылдық елді мекендер бар.
Айшуақ ауылдық округі аумағының жалпы көлемі 947088 гектар, оның ішінде шабындық - 20 гектар, жайылым жерлері – 928913 гектар, 18155 гектар - басқа алаптар.
Жер санаттары бойынша:
ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер – 470440 гектар;
елді мекендердің жері – 129098гектар;
қордағы жерлер – 347550 гектар болып бөлінеді.
Табиғи жағдайлар бойынша Айшуақ ауылдық округінің аумағы агроклиматтық көрсеткіш бойынша құрғақ далалық зонаға жатады, қатал ұзақ қыста, қысқа қалыпты ыстық жазда, қыстың және жаз температураларының күрт қарама-қайшылықтарымен, жылдық жауын-шашынның аз мөлшерімен, құрғақшылықпен сипатталады. Өсімдік жамылғысы әртүрлі, селеулі-бетегелі жусанды және бетегелі-жусанды, тобылғы-қараған бұталы өсімдіктер. Топырағы қызыл қоңыр, қоңыр, аз гумусты. Өсімдік жамылғысы тұрақты емес және жеткіліксіз ылғалданған жағдайда, жалпы жазықтық сипатты және аздаған қанық түрлерімен ерекшеленді. Жер оты көктемгі-жазғы-күзгі жайылым ретінде қолданылады, жер бедерінің жағдайына қарай шөп шабуға да болады. Жайылымды тиімді пайдалану, тозуының алдын алу әрбір малды оған қолданылатын шөптің қажеттілігіне қарай орналастыру болып табылады. Ал Айшуақ ауылдық округі жайылымдарына жалпы сипаттама жасайтын болсақ, олардың өнімділігі тұрақты емес, жауын-қардың аз-көптігіне қарап әр жылдарда өзгеріп отырады. Шөбінің өнімділігі жылдың ауа райының жағдайына қарай, гектарына 1,0 центнерден 2 центнерге дейін болады. Жайылым шөбінің аздығы және маусымдап пайдаланылатын жайылымдардың бытыраңқылығы себепті малды алыстағы көктемгі, жазғы және күзгі-қысқы жайылымдарға жаюды керек етеді. Кей жылдары қыстың жұмсақтығына қарай шаруашылық құрылымдардың малдары көбіне жайылымда болады.
2023 жылдың 1 қаңтарына Айшуақ ауылдық округінде (халықтың жеке ауласы) ірі қара мал 1050 бас, оның ішінде аналық мал басы 415 бас, 7387 қой мен ешкілер, 554 бас жылқы және 775 бас түйе бар. Оның ішінде:
Бегімбет ауылында: ірі қара мал 768 бас, оның ішінде аналық мал 265 бас, қой мен ешкілер 6128 бас, жылқы 471 бас және 686 бас түйе.
Жайылым көлемі 93352 гектарды құрайды.
Есет ата ауылында: ірі қара мал 282 бас, оның ішінде аналық мал 150 бас, қой мен ешкілер 1259 бас, жылқы 83 бас және 89 бас түйе.
Жайылым көлемі 26081 гектарды құрайды.
Айшуақ ауылдық округінің шаруа қожалықтарындағы мал басы: ірі қара мал 2472 бас, қой мен ешкілер 5562 бас, жылқы 2371 бас, түйе 815 басты құрайды.
Шаруа қожалықтарының жайылым алаңы 289221 гектарды құрайды. Жайылым қажеттілігі жоқ.
Айшуақ ауылдық округінде 1 мал дәрігерлік пункті, 1 мал көміндісі бар.
Жайылымдық жемшөп жануарлар рационының едәуір бөлігін құрайды. Шөпте азыққа қарағанда әлдеқайда көп қоректік заттар бар. Малды жайылымда ұстау жақсы дамуына ықпал етеді және жануарлардың өсуін күшейтеді, сау төл алу үшін қолайлы жағдайлар жасалады. Айшуақ ауылдық округінде табиғи жайылымдардың маусымдық сипаты айқын байқалады. Айшуақ ауылдық округі аумағында мәдени және аридтік жайылымдар жоқ. Барлық жайылымдар саны мен мөлшері жайылымның шығымдылығына, мал санына және жасыл шөпті азықтандыру нормаларына байланысты учаскелерге (қоршауларға) бөлінеді. Айшуақ ауылдық округі маңындағы жайылымдарды тыныстандырып, демалдыру үшін маусымдық жайылымдарды көшпелі жолмен дәстүрлі пайдаланған жөн, ал алыс маусымдық жайылымдарда алдын ала белгіленген учаскелерде мал жаю керек. Жайылымдарды тиімді пайдалану оны пайдалану мерзімінің түрлі схемасын кезектестіру жолымен жүргізіледі. Жайылым айналымы деп табиғи жайылымдарды бір жылдан бастап жақсартуға бағытталған немесе оның өнімділігін төмендетпей бірнеше жылдан кейін қайталанатын шаралар жүйесі түсініледі. Жалпы, жайылым айналымы мен қоршаған ортаны пайдалану жүйесін қолдану, маусымдар бойынша кезектестіру, өсімдіктердің өнімділігін сақтауға мүмкіндік береді.
Айшуақ ауылдық округіндегі кең таралған бетеге, селеу, жусан мен әртүрлі шөптерден тұратын жайылымдар үшін барынша қолайлысы жыл сайын ретімен, жылдың барлық маусымында мал жайып, кезек-кезек 4-белдеулі жайылым айналымын жасау. Әрбір малды қоршап бағатын учаскелер жыл бойы тек бір маусым пайдалануы тиіс, егер учаске көктемде пайдаланылса, келесі жылы бұл учаске жазда, ал келесі жылы күзде пайдалануы тиіс. Тек осы жағдайда ғана жайылымдық өсімдіктердің тұқым тастауы мүмкін және азып тозған учаскелер бұрынғы өнімділігін қалпына келтіре алады.
Жайылымдық процесті реттеу, жайылымның айдау кезектілігі, тыңайтқыштар, өсімдіктерді себу жайылымдардың жалпы өнімділігін арттырады және олардың сақталуын қамтамасыз етеді.
Айшуақ ауылдық округі бойынша ауылшаруашылығы малдарын қамтамасыз ету үшін барлығы 928913 гектар жайылымдық жерлер бар. Елді мекен шегінде 119433 гектар жайылым бар.
Айшуақ ауылдық округінде мал айдауға арналған сервитуттар орнатылмаған.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңының 15 бабына сәйкес жергілікті халықтың мұқтаждығы үшін (Бегімбет ауылы, Есет ата ауылы) ауылшаруашылығы жануарларының аналық (сауын) мал басын ұстау бойынша елді мекеннің 119433 гектар бар жайылымдық алқаптарында, жүктеме нормасы 10 гектар/бас болғанда қажеттілік туындамайды.
Жүктеме нормасы ірі қара мал басына 15 гектар/бас, қой мен ешкілер – 3 гектар/бас, жылқы – 18 гектар/бас, түйе – 23 гектар/бас болғанда жергілікті халықтың басқа ауылшаруашылығы малдарын жаю бойынша жайылымдық жерлердің қажеттілігі жоқ.
Қажеттілік:
ірі қара мал үшін – 1050 бас х 15 гектар/бас = 15750 гектар;
қой мен ешкілер үшін – 7387 бас х 3 гектар/бас = 22161 гектар;
жылқы үшін – 554 бас х 18 гектар/бас = 9972 гектар;
түйе үшін – 775 бас х 23 гектар/бас = 17825 гектар.
15750+22161+9972+17825 = 65708 гектар.
Айшуақ ауылдық округі аумағындағы жер учаскелерінің меншік иелері тізімі
1 кесте
№
Жер учаскелерін жер пайдаланушылардың атауы
Жайылым алаңы, (га)
Түрлері бойынша малдың болуы, (бас)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
1
«ОРЫН­БА­САР» Ш/Қ
8146
81
0
157
33
2
«ТӨ­РЕ­БЕК АУЫ­ЛЫ» Ш/Қ
2782
63
110
112
12
3
«ТА­ЛАП» Ш/Қ
8540
409
150
933
0
4
«ОҢ­ТА­ЛАП» Ш/Қ
2838
0
0
0
0
5
«ДАР­ХАН» Ш/Қ
19477
58
785
189
39
6
«АҚ­ҚО­РА»Ш/Қ
12084
246
0
231
10
7
«ЖІ­ГЕР» Ш/Қ
1924
9
54
10
5
8
«ӘМИТ» Ш/Қ
10615
16
9
55
41
9
«ИСА» Ш/Қ
750
12
37
22
22
10
«СЫН­ТАС» Ш/Қ
7990
72
586
94
52
11
«ДА­НА­ҒҰЛ» Ш/Қ
2002
190
484
4
0
12
«ЕСЕТ ДӘ­РІ­БАЙ» Ш/Қ
3000
10
0
0
0
13
«АБАЙ-1» Ш/Қ
1500
65
0
80
60
14
«АР­ҒЫН­БАЙ» Ш/Қ
3400
35
561
0
8
15
«АМАН­ҚҰЛ» Ш/Қ
1500
12
68
22
0
16
«ҚО­САЙ» Ш/Қ
2190
18
0
60
0
17
«БО­ЛАТ­ЖАН» Ш/Қ
2511
70
3
23
1
18
«НА­УРЫЗ» Ш/Қ
4000
119
0
62
34
19
«ҚА­СЫМ» Ш/Қ
1000
6
0
55
63
20
«БЕ­РІК» Ш/Қ
1004
39
0
39
12
21
«КЕН­ЖЕ­ТАЙ» Ш/Қ
1000
70
0
26
0
22
«БАҒ­ДАТ » Ш/Қ
504
12
43
33
24
23
«МҰ­ҚАШ» Ш/Қ
7209
366
404
223
13
24
«ҚУ­АН» Ш/Қ
2750
102
0
63
43
25
«СА­РЫ­ШО­ҚЫ» Ш/Қ
5000
19
0
60
0
26
«БА­ҚЫТ­КЕ­РЕЙ АД­МА­НОВ» Ш/Қ
36802
150
0
538
119
27
«КӨК­ТЕМ» Ш/Қ
7804
98
10
11
0
28
«АҚ-АЙ» Ш/Қ
8400
133
0
0
0
29
«ҚО­ЖА­ГЕЛ­ДІ» Ш/Қ
6148
0
436
26
4
30
«МҰ­РА­САН» Ш/Қ
3271
75
0
116
0
31
«ТЛЕС» Ш/Қ
7700
63
0
145
0
32
«БАҚ-ДАУ­ЛЕТ» Ш/Қ
13300
314
0
149
0
33
«КӨЛ­ҚҰ­ДЫҚ» Ш/Қ
6430
67
451
57
38
34
«СҰЛ­ТАН» Ш/Қ
10746
481
0
65
0
35
«СА­МЫ­РАТ» Ш/Қ
2767
61
14
4
1
36
«БЕК­НҰР» Ш/Қ
1300
106
0
0
0
37
«ЖО­ЛА­МАН» Ш/Қ
3420
6
0
41
65
38
«САН­МҰ­РА» Ш/Қ
2650
14
0
0
0
39
«GANIBEK» Ш/Қ
1950
12
27
96
0
40
«НА­ЗАР» Ш/Қ
1000
31
0
0
0
41
«НҰ­РА­ЛИ» Ш/Қ
2000
35
0
0
0
42
«АҚ­ШИ НА­УРЫ­З­БАЙ» Ш/Қ
3000
0
0
0
0
43
«ТӘУ­Е­КЕЛ» Ш/Қ
1600
0
0
0
0
44
«ДА­МУ» Ш/Қ
5364
36
109
0
0
45
«ЗӘК­Ә­РИЯ» Ш/Қ
2313
51
0
0
0
46
«БІР­ЛЕС» Ш/Қ
4500
27
0
101
0
47
«ҚОЛ­ҚА­НАТ» Ш/Қ
5300
19
478
75
8
48
«АЗА­МАТ» Ш/Қ
5000
16
0
0
13
49
«МӘ­ДИ» Ш/Қ
1600
23
99
35
2
50
«ЕР­НА­ЗАР» Ш/Қ
1050
0
0
72
0
51
«ЕР­БОЛ» Ш/Қ
4500
0
29
78
0
52
«ЖО­ЛА­МАН» Ш/Қ
3420
74
17
17
0
53
«ЕЛ­ТІ­ЗЕР» Ш/Қ
3700
0
0
0
0
54
«ТІ­ЛЕУ» Ш/Қ
3000
0
0
63
10
55
«ША­ҢЫ­РАҚ» Ш/Қ
1200
35
51
25
14
56
«ТО­МИ­РИС» Ш/Қ
3200
0
0
0
0
57
«МАР­ЛЕН» Ш/Қ
3000
0
0
0
0
58
«КЕ­МЕҢ­ГЕР» Ш/Қ
1480
0
0
0
0
59
«НҰ­РА­СЫЛ» Ш/Қ
2740
0
0
0
0
60
«НҰР­КЕ­Л­ДІ» Ш/Қ
2500
0
0
0
0
Бар­лы­ғы
287871
4026
5015
4267
746
кестенің жалғасы
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Артық жайылым
дар, (га)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
жиы­ны (га)
15
3
18
23
1215
0
2826
759
4800
3346
15
3
18
23
945
330
2016
276
3567
-785
15
3
18
23
6135
450
16794
0
23379
-14839
15
3
18
23
0
0
0
0
0
0
15
3
18
23
870
2355
3402
897
7524
11953
15
3
18
23
3690
0
4158
230
8078
4006
15
3
18
23
135
162
180
115
592
1332
15
3
18
23
240
27
990
943
2200
8415
15
3
18
23
180
111
396
506
1193
-443
15
3
18
23
1080
1758
1692
1196
5726
2264
15
3
18
23
2850
1452
72
0
4374
-2372
15
3
18
23
150
0
0
0
150
2850
15
3
18
23
975
0
1440
1380
3795
-2295
15
3
18
23
525
1683
0
184
2392
1008
15
3
18
23
180
204
396
0
780
720
15
3
18
23
270
0
1080
0
1350
840
15
3
18
23
1050
9
414
23
1496
1015
15
3
18
23
1785
0
1116
782
3683
317
15
3
18
23
90
0
990
1449
2529
-1529
15
3
18
23
585
0
702
276
1563
-559
15
3
18
23
1050
0
468
0
1518
-518
15
3
18
23
180
129
594
552
1455
-951
15
3
18
23
5490
1212
4014
299
11015
3806
15
3
18
23
1530
0
1134
989
3653
-903
15
3
18
23
285
0
1080
0
1365
3635
15
3
18
23
2250
0
9684
2737
14671
22131
15
3
18
23
1470
30
198
0
1698
6106
15
3
18
23
1995
0
0
0
1995
6405
15
3
18
23
0
1308
468
92
1868
4280
15
3
18
23
1125
0
2088
0
3213
58
15
3
18
23
945
0
2610
0
3555
4145
15
3
18
23
4710
0
2682
0
7392
5908
15
3
18
23
1005
1353
1026
874
4258
2172
15
3
18
23
7215
0
1170
0
8385
2361
15
3
18
23
915
42
72
23
1052
1715
15
3
18
23
1590
0
0
0
1590
-290
15
3
18
23
90
0
738
1495
1323
-2097
15
3
18
23
210
0
0
0
210
2440
15
3
18
23
180
81
1728
0
1989
-39
15
3
18
23
465
0
0
0
465
535
15
3
18
23
525
0
0
0
525
1475
15
3
18
23
0
0
0
0
0
0
15
3
18
23
0
0
0
0
0
0
15
3
18
23
540
327
0
0
867
4497
15
3
18
23
765
0
0
0
765
1548
15
3
18
23
405
0
1818
0
2223
2277
15
3
18
23
285
1434
1350
184
3253
2047
15
3
18
23
240
0
0
299
539
4461
15
3
18
23
345
297
630
46
1318
282
15
3
18
23
0
0
1296
0
1296
-246
15
3
18
23
0
87
1404
0
1491
3009
15
3
18
23
1110
51
306
0
1467
1953
15
3
18
23
0
0
0
0
0
0
15
3
18
23
0
0
1134
230
1364
1636
15
3
18
23
525
153
450
322
1450
-250
15
3
18
23
0
0
0
0
0
0
15
3
18
23
0
0
0
0
0
0
15
3
18
23
0
0
0
0
0
0
15
3
18
23
0
0
0
0
0
0
15
3
18
23
0
0
0
0
0
0
15
3
18
23
60390
15036
76806
17158
168399
98832
Айшуақ ауылдық округі бойынша елді мекендер бөлінісінде ІҚМ аналық (сауын) мал басын орналастыру үшін жайылымдарды бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 2 кесте
№
Ел­ді ме­ке­ні
Жай­ы­лым ала­ңы, (га)
Са­уын сиыр­лар­дың бо­луы (бас)
Жай­ы­лым­ға қа­жет­ті­лік нор­ма­сы 1 бас, (га)
Жай­ы­лым­дар­дың қа­жет­ті­лі­гі, (га)
Жай­ы­лым­дар­мен қам­та­ма­сыз етіл­ме­ген (га)
Қа­жет­ті­лік­тің қам­та­ма­сыз еті­луі, %
Ар­тық­шы­лық, (га)
1
Бе­гім­бет а.
93352
265
15
3975
89377
2
Есет а.
26081
150
15
2250
23831
Бар­лы­ғы
119 433
415
15
6225
113214
Айшуақ ауылдық округі бойынша жер учаскелерінің меншік иелері бөлігінде ауыл шаруашылығы малдарының басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 3 кесте
№
Елді мекен
Малдың болуы түрлері бойынша (бас)
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га)
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
1
Бе­гім­бет а.
768
6128
471
686
15
3
18
23
2
Есет а.
282
1259
83
89
15
3
18
23
Бар­лы­ғы
1050
7387
554
775
15
3
18
23
кестенің жалғасы
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Жай­ы­лым­дар­ды бө­лу
Қа­жет­ті­лік­тің қам­та­ма­сыз еті­луі, %
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
Қо­ры­тын­ды (га)
11520
18384
8478
15778
54160
4230
3777
1494
2047
9712
15750
22161
9972
17826
63872
Айшуақ ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарға 1 қосымша
Құқық белгілейтін құжаттар негізінде жер санаттары, жер учаскелерінің меншік иелері және жер пайдаланушылар бөлінісінде Айшуақ ауылдық округі аумағында жайылымдардың орналасу схемасы (картасы)
Айшуақ ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарға 2 қосымша
Жайылым айналымдарының қолайлы схемалары
Айшуақ ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарға 3 қосымша
Жайылымдардың, оның ішінде маусымдық, жайылымдық инфрақұрылым объектілерінің сыртқы және ішкі шекаралары мен алаңдары белгіленген картасы
Айшуақ ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарға 4 қосымша
Жайылым пайдаланушылардың су тұтыну нормасына сәйкес жасалған су көздеріне (көлдерге, өзендерге, тоғандарға, апандарға, суару немесе суландыру арналарына, құбырлы немесе шахта құдықтарына) қол жеткізу схемасы
Айшуақ ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарға 5 қосымша
Жайылымдары жоқ жеке және (немесе) заңды тұлғалардың ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу және оны берілетін жайылымдарға ауыстыру схемасы
Айшуақ ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарға 6 қосымша
Ауылда, ауылдық округте орналасқан жеке және (немесе) заңды тұлғалардың жайылымдармен қамтамасыз етілмеген ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын шалғайдағы жайылымдарға орналастыру схемасы
Айшуақ ауылдық округінде 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды және оларды пайдалану басқару жөніндегі жоспарға 7 қосымша
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаю мен қозғалудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік кесте
№
Ауылдық округ атауы
2023 жылғы қоршаулар саны
2024 жылғы қоршаулар саны
1
2
3
4
1
2
3
4
1
Ай­шу­ақ
КЖМ
ЖМ
ДҚ
ЖКМ
КЖМ
ЖМ
ЖКМ
ДҚ
Ескерту: аббревиатуралардың толық жазылуы:
КЖМ –көктемгі-жазғы маусым;
ЖКМ – жазғы-күзгі маусым;
ЖМ – жазғы маусым;
ДҚ – демалушы қоршау

2023 жылғы 24 сәуірдегі № 9 шешіміне
2 қосымша
Ақтоғай ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар
Осы Ақтоғай ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар (бұдан әрі - Жоспар) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңына, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары-Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі №173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 15090 тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 11064 тіркелген) сәйкес әзірленді.
Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, жемшөпке қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозуы процестерін болғызбау мақсатында қабылданады және ауыл шаруашылығы жануарларын жаю дәстүрі ескеріледі.
Жоспар құрамында:

8) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте жайылымдарды ұтымды пайдалану үшін қажетті өзге де талаптарды қамтиды.
Жоспар жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қараудың жай-күйі туралы мәліметтер, ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәліметтер, иелерін – жайылым пайдаланушыларды, жеке және (немесе) заңды тұлғаларды көрсете отырып, ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер, ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық жас топтары бойынша қалыптастырылған үйірлердің, отарлардың, табындардың саны туралы деректер, шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын қалыптастыру туралы мәліметтер, екпе және аридтік жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері, малды айдап өтуге арналған сервитуттар туралы мәліметтер, мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар берген өзге де деректер ескеріле отырып қабылданған.
Әкімшілік-аумақтық бөлініс бойынша Ақтоғай ауылдық округінде 3 ауылдық елді мекендер бар.
Ақтоғай ауылдық округі аумағының жалпы көлемі 149798 гектар, оның ішінде шабындық - 250 гектар, жайылым жерлері – 140795 гектар, 8753 гектар - басқа алаптар.
Жер санаттары бойынша:
ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер – 31804 гектар;
елді мекендердің жері – 39173 гектар;
қордағы жерлер – 78821 гектар болып бөлінеді.
Табиғи жағдайлар бойынша Ақтоғай ауылдық округінің аумағы агроклиматтық көрсеткіш бойынша құрғақ далалық зонаға жатады, қатал ұзақ қыста, қысқа қалыпты ыстық жазда, қыстың және жаз температураларының күрт қарама-қайшылықтарымен, жылдық жауын-шашынның аз мөлшерімен, құрғақшылықпен сипатталады. Өсімдік жамылғысы әртүрлі, селеулі-бетегелі жусанды және бетегелі-жусанды, тобылғы-қараған бұталы өсімдіктер. Топырағы қызыл қоңыр, қоңыр, аз гумусты. Ақтоғай ауылдық округінің кей аумақтары жайпақ-еңісті жазықтан, өзендер аңғарынан, қатты жырылған жыралардан құралған. Өсімдік жамылғысы тұрақты емес және жеткіліксіз ылғалданған жағдайда, жалпы жазықтық сипатты және аздаған қанық түрлерімен ерекшеленді. Жер оты көктемгі-жазғы-күзгі жайылым ретінде қолданылады, жер бедерінің жағдайына қарай шөп шабуға да болады. Жайылымды тиімді пайдалану, тозуының алдын алу әрбір малды оған қолданылатын шөптің қажеттілігіне қарай орналастыру болып табылады. Ал Ақтоғай ауылдық округі жайылымдарына жалпы сипаттама жасайтын болсақ, олардың өнімділігі тұрақты емес, жауын-қардың аз-көптігіне қарап әр жылдарда өзгеріп отырады. Шөбінің өнімділігі жылдың ауа райының жағдайына қарай, гектарына 1,0 центнерден 2 центнерге дейін болады. Жайылым шөбінің аздығы және маусымдап пайдаланылатын жайылымдардың бытыраңқылығы себепті малды алыстағы көктемгі, жазғы және күзгі-қысқы жайылымдарға жаюды керек етеді. Кей жылдары қыстың жұмсақтығына қарай шаруашылық құрылымдардың малдары көбіне жайылымда болады.
2023 жылдың 1 қаңтарына Ақтоғай ауылдық округінде (халықтың жеке ауласы) ірі қара мал 1198 бас, оның ішінде аналық мал басы 1125 бас, 2630 қой мен ешкілер, 1934 бас жылқы және 22 бас түйе бар. Оның ішінде:
Қотыртас ауылында: ірі қара мал 1074 бас, оның ішінде аналық мал 1013 бас, қой мен ешкілер 2239 бас, жылқы 1869 бас және 10 бас түйе.
Жайылым көлемі 20983 гектарды құрайды.
Актанбатыр ауылында: ірі қара мал 79 бас, оның ішінде аналық мал 73 бас, қой мен ешкілер 238 бас, жылқы 37 бас.
Жайылым көлемі 13459 гектарды құрайды.
Қорғанжар ауылында: ірі қара мал 45 бас, оның ішінде аналық мал 39 бас, қой мен ешкілер 153 бас, жылқы 28 бас және 12 бас түйе.
Жайылым көлемі 4309 гектарды құрайды.
Ақтоғай ауылдық округінің шаруа қожалықтарындағы мал басы: ірі қара мал 751 бас, қой мен ешкілер 49 бас, жылқы 1423 бас, түйе 20 басты құрайды.
Шаруа қожалықтарының жайылым алаңы 42836 гектарды құрайды. Жайылым қажеттілігі жоқ.
Ақтоғай ауылдық округінде 1 мал дәрігерлік пункті, 1 мал көміндісі бар.
Жайылымдық жемшөп жануарлар рационының едәуір бөлігін құрайды. Шөпте азыққа қарағанда әлдеқайда көп қоректік заттар бар. Малды жайылымда ұстау жақсы дамуына ықпал етеді және жануарлардың өсуін күшейтеді, сау төл алу үшін қолайлы жағдайлар жасалады. Ақтоғай ауылдық округінде табиғи жайылымдардың маусымдық сипаты айқын байқалады. Ақтоғай ауылдық округі аумағында мәдени және аридтік жайылымдар жоқ. Барлық жайылымдар саны мен мөлшері жайылымның шығымдылығына, мал санына және жасыл шөпті азықтандыру нормаларына байланысты учаскелерге (қоршауларға) бөлінеді. Ақтоғай ауылдық округі маңындағы жайылымдарды тыныстандырып, демалдыру үшін маусымдық жайылымдарды көшпелі жолмен дәстүрлі пайдаланған жөн, ал алыс маусымдық жайылымдарда алдын ала белгіленген учаскелерде мал жаю керек. Жайылымдарды тиімді пайдалану оны пайдалану мерзімінің түрлі схемасын кезектестіру жолымен жүргізіледі. Жайылым айналымы деп табиғи жайылымдарды бір жылдан бастап жақсартуға бағытталған немесе оның өнімділігін төмендетпей бірнеше жылдан кейін қайталанатын шаралар жүйесі түсініледі. Жалпы, жайылым айналымы мен қоршаған ортаны пайдалану жүйесін қолдану, маусымдар бойынша кезектестіру, өсімдіктердің өнімділігін сақтауға мүмкіндік береді.
Ақтоғай ауылдық округіндегі кең таралған бетеге, селеу, жусан мен әртүрлі шөптерден тұратын жайылымдар үшін барынша қолайлысы жыл сайын ретімен, жылдың барлық маусымында мал жайып, кезек-кезек 4-белдеулі жайылым айналымын жасау. Әрбір малды қоршап бағатын учаскелер жыл бойы тек бір маусым пайдалануы тиіс, егер учаске көктемде пайдаланылса, келесі жылы бұл учаске жазда, ал келесі жылы күзде пайдалануы тиіс. Тек осы жағдайда ғана жайылымдық өсімдіктердің тұқым тастауы мүмкін және азып тозған учаскелер бұрынғы өнімділігін қалпына келтіре алады.
Жайылымдық процесті реттеу, жайылымның айдау кезектілігі, тыңайтқыштар, өсімдіктерді себу жайылымдардың жалпы өнімділігін арттырады және олардың сақталуын қамтамасыз етеді.
Ақтоғай ауылдық округі бойынша ауылшаруашылығы малдарын қамтамасыз ету үшін барлығы 140795 гектар жайылымдық жерлер бар. Елді мекен шегінде 38748 гектар жайылым бар.
Ақтоғай ауылдық округінде мал айдауға арналған сервитуттар орнатылмаған.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңының 15 бабына сәйкес жергілікті халықтың мұқтаждығы үшін (Қотыртас ауылы, Ақтанбатыр ата ауылы, Қорғанжар ауылы,) ауылшаруашылығы жануарларының аналық (сауын) мал басын ұстау бойынша елді мекеннің 38748 гектар бар жайылымдық алқаптарында, жүктеме нормасы 10 гектар/бас болғанда қажеттілік туындамайды.
Жүктеме нормасы ірі қара мал басына 15 гектар/бас, қой мен ешкілер – 3 гектар/бас, жылқы – 18 гектар/бас, түйе – 23 гектар/бас болғанда жергілікті халықтың басқа ауылшаруашылығы малдарын жаю бойынша жайылымдық жерлердің 22430 гектар көлемінде қажеттілік бар.
Қажеттілік:
ірі қара мал үшін – 1198 бас х 15 гектар/бас = 17970 гектар;
қой мен ешкілер үшін – 2630 бас х 3 гектар/бас = 7890 гектар;
жылқы үшін – 1934 бас х 18 гектар/бас = 34812 гектар;
түйе үшін – 22 бас х 23 гектар/бас = 506 гектар.
17970+7890+34812+506 = 61178 гектар.
Жайылым алқаптарының қалыптасқан 22430 гектар көлемінде қажеттілігін ауданның босалқы жер қоры есебінен толықтыру қажет.
Ақтоғай ауылдық округі аумағындағы жер учаскелерінің меншік иелері тізімі
№ 1 кесте
№
Жер учаскелерін жер пайдаланушылардың атауы
Жайылым алаңы, (га)
Түрлері бойынша малдың болуы, (бас)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
1
"АМА­НАЙ" Ш/Қ
2003
0
0
198
0
2
"АСЫЛ­ХАН" Ш/Қ.
1415
343
0
0
0
3
"БАЙ­ЖАН" Ш/Қ
2556
0
56
126
10
4
«ҚЫ­ЗЫЛ САЗ» Ш/Қ
1800
131
0
30
0
5
"БО­СТАН­ДЫҚ" Ш/Қ
200
0
0
94
0
6
"ҒА­СЫР" Ш/Қ
1780
0
0
52
0
7
"ҚАЙ­ЫР­КЕН" Ш/Қ
500
14
0
124
0
8
"ҚА­РА­ҒАЙ­ЛЫ" Ш/Қ
1018
0
0
22
0
9
«АБАТ» Ш/Қ
1885
0
0
0
10
"ҚО­НЫ­С­БАЙ" Ш/Қ
2081
16
30
94
0
11
"МА­ХАМ­БЕ­ТА­ЛИН" Ш/Қ
430
0
0
92
0
12
"ТҰР­ҒАН­БА­ЕВ" Ш/Қ
214
3
7
16
0
113
"ЫН­ТЫ­МАҚ" Ш/Қ
1506
19
23
79
0
114
«НҰР­ЛЫ­БЕК»Ш/Қ
4400
0
0
0
0
115
«ГЕРТ» Ш/Қ
1200
0
0
226
0
116
«БЕ­РЕ­КЕ» Ш/Қ
2806
32
27
172
0
117
«АЙ­ДА­НА» Ш/Қ
2500
190
0
98
10
Бар­лы­ғы
28294
748
143
1423
20
кестенің жалғасы
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Артық жайылым дар, (га)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
жиы­ны (га)
15
3
18
23
0
0
3564
0
3564
-1561
15
3
18
23
5145
0
0
0
5145
-3730
15
3
18
23
0
168
2268
230
2666
-110
15
3
18
23
1965
0
540
0
2505
-705
15
3
18
23
0
0
1692
0
1692
-1492
15
3
18
23
0
0
936
0
936
844
15
3
18
23
210
0
2232
0
2442
-1942
15
3
18
23
0
0
396
0
396
622
15
3
18
23
0
0
0
0
0
1885
15
3
18
23
240
90
1692
0
2022
59
15
3
18
23
0
0
1656
0
1656
-1226
15
3
18
23
45
21
288
0
354
-140
15
3
18
23
285
69
1422
0
1776
-270
15
3
18
23
0
0
0
0
0
4400
15
3
18
23
0
0
4068
0
4068
-2868
15
3
18
23
480
81
3069
0
3657
-851
15
3
18
23
2850
0
1764
230
4844
-2344
15
3
18
23
11220
429
25614
460
37723
-9429
Ақтоғай ауылдық округі бойынша елді мекендер бөлінісінде ІҚМ аналық (сауын)мал басын орналастыру үшін жайылымдарды бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 2 кесте
№
Ел­ді ме­ке­ні
Жай­ы­лым ала­ңы, (га)
Са­уын сиыр­лар­дың бо­луы (бас)
Жай­ы­лым­ға қа­жет­ті­лік нор­ма­сы 1 бас, (га)
Жай­ы­лым­дар­дың қа­жет­ті­лі­гі, (га)
Жай­ы­лым­дар­мен қам­та­ма­сыз етіл­ме­ген (га)
Қа­жет­ті­лік­тің қам­та­ма­сыз еті­луі, %
Ар­тық­шы­лық, (га)
1
Қо­тыр­тас а
20983
1013
15
15195
5788
2
Ак­тан­ба­тыр а
13459
73
15
1095
12364
3
Қор­ған­жар а
4309
39
15
585
3724
Бар­лы­ғы
38751
1125
15
16875
21876
Ақтоғай ауылдық округі бойынша жер учаскелерінің меншік иелері бөлігінде ауыл шаруашылығы малдарының басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 3 кесте
№
Елді мекен
Малдың болуы түрлері бойынша (бас)
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га)
ІҚМ
ҰҚМ
жылқы
түйе
ІҚМ
ҰҚМ
жылқы
түйе
1
Қотыртас а
1074
2239
1869
10
15
3
18
23
2
Актанбатыр а
79
238
37
0
15
3
18
23
3
Қорғанжар а
45
153
28
12
15
3
18
23
Барлығы
1198
2630
1934
22
15
3
18
23
кестенің жалғасы
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Жай­ы­лым­дар­ды бө­лу
Қа­жет­ті­лік­тің қам­та­ма­сыз еті­луі, %
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
Қо­ры­тын­ды (га)
16110
6717
33642
230
56699
1185
714
666
0
2565
675
459
504
276
1914
17970
7890
34812
506
61178
Ақтоғай ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарға 1 қосымша
Құқық белгілейтін құжаттар негізінде жер санаттары, жер учаскелерінің меншік иелері және жер пайдаланушылар бөлінісінде Ақтоғай ауылдық округі аумағында жайылымдардың орналасу схемасы (картасы)
Ақтоғай ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарға 2 қосымша
Жайылым айналымдарының қолайлы схемалары
Ақтоғай ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарға 3 қосымша
Жайылымдардың, оның ішінде маусымдық, жайылымдық инфрақұрылым объектілерінің сыртқы және ішкі шекаралары мен алаңдары белгіленген картасы
Ақтоғай ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарға 4 қосымша
Жайылым пайдаланушылардың су тұтыну нормасына сәйкес жасалған су көздеріне (көлдерге, өзендерге, тоғандарға, апандарға, суару немесе суландыру арналарына, құбырлы немесе шахта құдықтарына) қол жеткізу схемасы
Ақтоғай ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарға 5 қосымша
Жайылымдары жоқ жеке және (немесе) заңды тұлғалардың ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу және оны берілетін жайылымдарға ауыстыру схемасы
Ақтоғай ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарға 6 қосымша
Ауылда, ауылдық округте орналасқан жеке және (немесе) заңды тұлғалардың жайылымдармен қамтамасыз етілмеген ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын шалғайдағы жайылымдарға орналастыру схемасы
Ақтоғай ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспарға 7 қосымша
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаю мен қозғалудың маусымдық бағыттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік кесте
№
Ауылдық округ атауы
2023 жылғы қоршаулар саны
2024 жылғы қоршаулар саны
1
2
3
4
1
2
3
4
1
Ақ­то­ғай
КЖМ
ЖМ
ДҚ
ЖКМ
КЖМ
ЖМ
ЖКМ
ДҚ
Ескерту: аббревиатуралардың толық жазылуы:
КЖМ –көктемгі-жазғы маусым;
ЖКМ – жазғы-күзгі маусым;
ЖМ – жазғы маусым;
ДҚ – демалушы қоршау

2023 жылғы 24 сәуірдегі
№ 9 шешіміне 3 қосымша
Бершүгір ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар
Осы Бершүгір ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар (бұдан әрі - Жоспар) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңына, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары-Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі №173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 15090 тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 11064 тіркелген) сәйкес әзірленді.
Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, жемшөпке қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозуы процестерін болғызбау мақсатында қабылданады және ауыл шаруашылығы жануарларын жаю дәстүрі ескеріледі.
Жоспар құрамында:

8) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте жайылымдарды ұтымды пайдалану үшін қажетті өзге де талаптарды қамтиды.
Жоспар жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қараудың жай-күйі туралы мәліметтер, ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәліметтер, иелерін – жайылым пайдаланушыларды, жеке және (немесе) заңды тұлғаларды көрсете отырып, ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер, ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық жас топтары бойынша қалыптастырылған үйірлердің, отарлардың, табындардың саны туралы деректер, шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын қалыптастыру туралы мәліметтер, екпе және аридтік жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері, малды айдап өтуге арналған сервитуттар туралы мәліметтер, мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар берген өзге де деректер ескеріле отырып қабылданған.
Әкімшілік-аумақтық бөлініс бойынша Бершүгір ауылдық округінде 3 ауылдық елді мекендер бар.
Бершүгір ауылдық округі аумағының жалпы көлемі 153308 гектар, оның ішінде шабындық - 200 гектар, жайылым жерлері – 141905 гектар, 11203 гектар - басқа алаптар.
Жер санаттары бойынша:
ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер – 30839 гектар;
елді мекендердің жері – 20790 гектар;
қордағы жерлер – 101679 гектар болып бөлінеді.
Табиғи жағдайлар бойынша Бершүгір ауылдық округінің аумағы агроклиматтық көрсеткіш бойынша құрғақ далалық зонаға жатады, қатал ұзақ қыста, қысқа қалыпты ыстық жазда, қыстың және жаз температураларының күрт қарама-қайшылықтарымен, жылдық жауын-шашынның аз мөлшерімен, құрғақшылықпен сипатталады. Өсімдік жамылғысы әртүрлі, селеулі-бетегелі жусанды және бетегелі-жусанды, тобылғы-қараған бұталы өсімдіктер. Топырағы қызыл қоңыр, қоңыр, аз гумусты. Бершүгір ауылдық округінің кей аумақтары жайпақ-еңісті жазықтан, өзендер аңғарынан, қатты жырылған жыралардан құралған. Өсімдік жамылғысы тұрақты емес және жеткіліксіз ылғалданған жағдайда, жалпы жазықтық сипатты және аздаған қанық түрлерімен ерекшеленді. Жер оты көктемгі-жазғы-күзгі жайылым ретінде қолданылады, жер бедерінің жағдайына қарай шөп шабуға да болады. Жайылымды тиімді пайдалану, тозуының алдын алу әрбір малды оған қолданылатын шөптің қажеттілігіне қарай орналастыру болып табылады. Ал Бершүгір ауылдық округі жайылымдарына жалпы сипаттама жасайтын болсақ, олардың өнімділігі тұрақты емес, жауын-қардың аз-көптігіне қарап әр жылдарда өзгеріп отырады. Шөбінің өнімділігі жылдың ауа райының жағдайына қарай, гектарына 1,0 центнерден 2 центнерге дейін болады. Жайылым шөбінің аздығы және маусымдап пайдаланылатын жайылымдардың бытыраңқылығы себепті малды алыстағы көктемгі, жазғы және күзгі-қысқы жайылымдарға жаюды керек етеді. Кей жылдары қыстың жұмсақтығына қарай шаруашылық құрылымдардың малдары көбіне жайылымда болады.
2023 жылдың 1 қаңтарына Бершүгір ауылдық округінде (халықтың жеке ауласы) ірі қара мал 1470 бас, оның ішінде аналық мал басы 950 бас, 2996 қой мен ешкілер, 215 бас жылқы және 8 бас түйе бар. Оның ішінде:
Бершүгір ауылында: ірі қара мал 958 бас, оның ішінде аналық мал 688 бас, қой мен ешкілер 1523 бас, жылқы 155 бас.
Жайылым көлемі 10947 гектарды құрайды.
Алабас ауылында: ірі қара мал 389 бас, оның ішінде аналық мал 187 бас, қой мен ешкілер 717 бас, жылқы 4 бас.
Жайылым көлемі 6259 гектарды құрайды.
Сарысай ауылында: ірі қара мал 123 бас, оның ішінде аналық мал 75 бас, қой мен ешкілер 756 бас, жылқы 56 бас және 8 бас түйе.
Жайылым көлемі 2940 гектарды құрайды.
Бершүгір ауылдық округінің шаруа қожалықтарындағы мал басы: ірі қара мал 500 бас, қой мен ешкілер 704 бас, жылқы 285 басты құрайды.
Шаруа қожалықтарының жайылым алаңы 30525 гектарды құрайды. Жайылым қажеттілігі жоқ.
Бершүгір ауылдық округінде 1 мал дәрігерлік пункті, 1 мал көміндісі бар.
Жайылымдық жемшөп жануарлар рационының едәуір бөлігін құрайды. Шөпте азыққа қарағанда әлдеқайда көп қоректік заттар бар. Малды жайылымда ұстау жақсы дамуына ықпал етеді және жануарлардың өсуін күшейтеді, сау төл алу үшін қолайлы жағдайлар жасалады. Бершүгір ауылдық округінде табиғи жайылымдардың маусымдық сипаты айқын байқалады. Бершүгір ауылдық округі аумағында мәдени және аридтік жайылымдар жоқ. Барлық жайылымдар саны мен мөлшері жайылымның шығымдылығына, мал санына және жасыл шөпті азықтандыру нормаларына байланысты учаскелерге (қоршауларға) бөлінеді. Бершүгір ауылдық округі маңындағы жайылымдарды тыныстандырып, демалдыру үшін маусымдық жайылымдарды көшпелі жолмен дәстүрлі пайдаланған жөн, ал алыс маусымдық жайылымдарда алдын ала белгіленген учаскелерде мал жаю керек. Жайылымдарды тиімді пайдалану оны пайдалану мерзімінің түрлі схемасын кезектестіру жолымен жүргізіледі. Жайылым айналымы деп табиғи жайылымдарды бір жылдан бастап жақсартуға бағытталған немесе оның өнімділігін төмендетпей бірнеше жылдан кейін қайталанатын шаралар жүйесі түсініледі. Жалпы, жайылым айналымы мен қоршаған ортаны пайдалану жүйесін қолдану, маусымдар бойынша кезектестіру, өсімдіктердің өнімділігін сақтауға мүмкіндік береді.
Бершүгір ауылдық округіндегі кең таралған бетеге, селеу, жусан мен әртүрлі шөптерден тұратын жайылымдар үшін барынша қолайлысы жыл сайын ретімен, жылдың барлық маусымында мал жайып, кезек-кезек 4-белдеулі жайылым айналымын жасау. Әрбір малды қоршап бағатын учаскелер жыл бойы тек бір маусым пайдалануы тиіс, егер учаске көктемде пайдаланылса, келесі жылы бұл учаске жазда, ал келесі жылы күзде пайдалануы тиіс. Тек осы жағдайда ғана жайылымдық өсімдіктердің тұқым тастауы мүмкін және азып тозған учаскелер бұрынғы өнімділігін қалпына келтіре алады.
Жайылымдық процесті реттеу, жайылымның айдау кезектілігі, тыңайтқыштар, өсімдіктерді себу жайылымдардың жалпы өнімділігін арттырады және олардың сақталуын қамтамасыз етеді.
Бершүгір ауылдық округі бойынша ауылшаруашылығы малдарын қамтамасыз ету үшін барлығы 141905 гектар жайылымдық жерлер бар. Елді мекен шегінде 20146 гектар жайылым бар.
Бершүгір ауылдық округінде мал айдауға арналған сервитуттар орнатылмаған.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңының 15 бабына сәйкес жергілікті халықтың мұқтаждығы үшін (Бершүгір ауылы, Алабас ауылы, Сарысай ауылы,) ауылшаруашылығы жануарларының аналық (сауын) мал басын ұстау бойынша елді мекеннің 20146 гектар бар жайылымдық алқаптарында, жүктеме нормасы 10 гектар/бас болғанда қажеттілік туындамайды.
Жүктеме нормасы ірі қара мал басына 15 гектар/бас, қой мен ешкілер – 3 гектар/бас, жылқы – 18 гектар/бас, түйе – 23 гектар/бас болғанда жергілікті халықтың халықтың басқа ауылшаруашылығы малдарын жаю бойынша жайылымдық жерлердің 14946 гектар көлемінде қажеттілік бар.
Қажеттілік:
ірі қара мал үшін – 1470 бас х 15 гектар/бас = 22050 гектар;
қой мен ешкілер үшін – 2996 бас х 3 гектар/бас = 8988 гектар;
жылқы үшін – 215 бас х 18 гектар/бас = 3870 гектар;
түйе үшін – 8 бас х 23 гектар/бас = 184 гектар.
22050+8988+3870+184 = 35092 гектар.
Жайылым алқаптарының қалыптасқан 14946 гектар көлемінде қажеттілігін ауданның босалқы жер қоры есебінен толықтыру қажет.
Бершүгір ауылдық округі аумағындағы жер учаскелерінің меншік иелері тізімі
№ 1 кесте
№
Жер учаскелерін жер пайдаланушылардың атауы
Жайылым алаңы, (га)
Түрлері бойынша малдың болуы, (бас)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
1
«АЛИ­ПАТША» ШҚ
3600
77
0
0
0
2
АЙ­ЫР­ТАУ ШҚ
2280
0
0
20
0
3
АМАН­ТАЙ ШҚ
600
0
0
20
0
4
«БА­СТАУ» ШҚ
599
12
0
171
0
5
«БО­ЛА­ШАҚ» ШҚ
999
20
0
235
0
6
«ЕР­ЖАН» ШҚ
998
12
29
73
0
7
«ЖАН­ДОС» ШҚ
215
0
22
99
0
8
«ӘМІ­РЕ» ШҚ
1148
0
0
29
0
9
«БІРМ­ӘН» ШҚ
1100
7
36
12
0
10
«ФА­РИ­ЗА» ШҚ
520
17
0
0
0
11
«ШЫН­БЕР­ГЕН» ШҚ
2200
0
0
109
0
12
«АБЫЛ­ХАН» ШҚ
3000
7
10
0
0
13
«ДО­СЫМ» ШҚ
799
62
0
0
0
14
«МИР­ЖАН» ШҚ
1350
56
16
6
0
15
«РУС­ЛАН» ШҚ
600
4
30
0
0
16
«БЕК­ЖАН» ШҚ
1700
0
61
113
0
17
«МИ­РАС» ШҚ
1494
160
0
67
0
18
«ҚҰ­ЛА­МАН» ШҚ
2421
110
171
56
0
19
«ШЫН­ТАС»ШҚ
500
10
28
18
0
20
«САН­ЖАР СА­ЯН» ШҚ
978
0
0
0
0
Бар­лы­ғы
27101
554
403
1028
0
кестенің жалғасы
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Артық жайылымдар, (га)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
жиы­ны (га)
15
3
18
23
1155
0
0
0
1155
2445
15
3
18
23
0
0
360
0
360
1920
15
3
18
23
0
0
360
0
360
240
15
3
18
23
180
0
3078
0
3258
-2659
15
3
18
23
300
0
4230
0
4530
-3531
15
3
18
23
180
87
1314
0
1581
-583
15
3
18
23
0
66
1782
0
1848
-1633
15
3
18
23
0
0
522
0
522
626
15
3
18
23
105
108
216
0
429
671
15
3
18
23
255
0
0
0
255
265
15
3
18
23
0
0
1962
0
1962
238
15
3
18
23
105
30
0
0
135
2865
15
3
18
23
930
0
0
0
930
-131
15
3
18
23
840
48
108
0
996
354
15
3
18
23
60
90
0
0
150
450
15
3
18
23
0
183
2034
0
2217
-517
15
3
18
23
2400
0
1206
0
3606
-2112
15
3
18
23
1650
513
1008
0
3171
-750
15
3
18
23
150
84
324
0
558
-58
15
3
18
23
0
0
0
0
0
978
15
3
18
23
8310
1209
18504
0
28023
-922
Бершүгір ауылдық округі бойынша елді мекендер бөлінісінде ІҚМ аналық (сауын)мал басын орналастыру үшін жайылымдарды бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 2 кесте
№
Ел­ді ме­ке­ні
Жай­ы­лым ала­ңы, (га)
Са­уын сиыр­лар­дың бо­луы (бас)
Жай­ы­лым­ға қа­жет­ті­лік нор­ма­сы 1 бас, (га)
Жай­ы­лым­дар­дың қа­жет­ті­лі­гі, (га)
Жай­ы­лым­дар­мен қам­та­ма­сыз етіл­ме­ген (га)
Қа­жет­ті­лік­тің қам­та­ма­сыз еті­луі, %
Ар­тық­шы­лық, (га)
1
Бер­шү­гір а
10947
688
15
10320
627
2
Ала­бас а
6259
187
15
2805
3454
3
Са­ры­сай а
2940
75
15
1125
1815
Бар­лы­ғы
20146
950
15
14250
5896
Бершүгір ауылдық округі бойынша жер учаскелерінің меншік иелері бөлігінде ауыл шаруашылығы малдарының басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 3 кесте
№
Елді мекен
Малдың болуы түрлері бойынша (бас)
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га)
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
1
Бер­шү­гір а
958
1523
155
0
15
3
18
23
2
Ала­бас а
389
717
4
0
15
3
18
23
3
Са­ры­сай а
123
756
56
8
15
3
18
23
Бар­лы­ғы
1470
2996
215
8
15
3
18
23
кестенің жалғасы
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Жайылымдарды бөлу
Қажеттіліктің қамтамасыз етілуі, %
ІҚМ
ҰҚМ
жылқы
түйе
Қорытынды (га)
14730
4569
2790
0
22089
5835
2151
72
0
8058
1845
2268
1008
184
5305
22050
8988
3870
184
35092
Бершүгір ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
1 қосымша
Құқық белгілейтін құжаттар негізінде жер санаттары, жер учаскелерінің меншік иелері және жер пайдаланушылар бөлінісінде Бершүгір ауылдық округі аумағында жайылымдардың орналасу схемасы (картасы)
Бершүгір ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
2 қосымша
Жайылым айналымдарының қолайлы схемалары
Бершүгір ауылдық округінде
жайылымдарды басқару және
оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
3 қосымша
Жайылымдардың, оның ішінде маусымдық, жайылымдық инфрақұрылым объектілерінің сыртқы және ішкі шекаралары мен алаңдары белгіленген картасы
Бершүгір ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
4 қосымша
Жайылым пайдаланушылардың су тұтыну нормасына сәйкес жасалған су көздеріне (көлдерге, өзендерге, тоғандарға, апандарға, суару немесе суландыру арналарына, құбырлы немесе шахта құдықтарына) қол жеткізу схемасы
Бершүгір ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
5 қосымша
Жайылымдары жоқ жеке және (немесе) заңды тұлғалардың ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу және оны берілетін жайылымдарға ауыстыру схемасы
Бершүгір ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
6 қосымша
Ауылда, ауылдық округте орналасқан жеке және (немесе) заңды тұлғалардың жайылымдармен қамтамасыз етілмеген ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын шалғайдағы жайылымдарға орналастыру схемасы
Бершүгір ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
7 қосымша
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаю мен қозғалудың маусымдық бағыттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік кесте
№
Ауылдық округ атауы
2023 жылғы қоршаулар саны
2024 жылғы қоршаулар саны
1
2
3
4
1
2
3
4
1
Бершүгір
КЖМ
ЖМ
ДҚ
ЖКМ
КЖМ
ЖМ
ЖКМ
ДҚ
Ескерту: аббревиатуралардың толық жазылуы:
КЖМ –көктемгі-жазғы маусым;
ЖКМ – жазғы-күзгі маусым;
ЖМ – жазғы маусым;
ДҚ – демалушы қоршау

2023 жылғы 24 сәуірдегі
№ 9 шешіміне 4 қосымша
Бозой ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар
Осы Бозой ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар (бұдан әрі - Жоспар) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңына, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары-Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылдың 24 сәуірдегі № 173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 15090 тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 11064 тіркелген) сәйкес әзірленді.
Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, жемшөпке қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозуы процестерін болғызбау мақсатында қабылданады және ауыл шаруашылығы жануарларын жаю дәстүрі ескеріледі.
Жоспар құрамында:

8) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте жайылымдарды ұтымды пайдалану үшін қажетті өзге де талаптарды қамтиды.
Жоспар жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қараудың жай-күйі туралы мәліметтер, ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәліметтер, иелерін – жайылым пайдаланушыларды, жеке және (немесе) заңды тұлғаларды көрсете отырып, ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер, ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық жас топтары бойынша қалыптастырылған үйірлердің, отарлардың, табындардың саны туралы деректер, шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын қалыптастыру туралы мәліметтер, екпе және аридтік жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері, малды айдап өтуге арналған сервитуттар туралы мәліметтер, мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар берген өзге де деректер ескеріле отырып қабылданған.
Әкімшілік-аумақтық бөлініс бойынша Бозой ауылдық округінде 3 ауылдық елді мекендер бар.
Бозой ауылдық округі аумағының жалпы көлемі 1076858 гектар, оның ішінде шабындық - 1100 гектар, жайылым жерлері – 816796 гектар, 258962 гектар - басқа алаптар.
Жер санаттары бойынша:
ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер – 229331 гектар;
елді мекендердің жері – 102103 гектар;
қордағы жерлер – 974755 гектар болып бөлінеді.
Табиғи жағдайлар бойынша Бозой ауылдық округінің аумағы агроклиматтық көрсеткіш бойынша құрғақ далалық зонаға жатады, қатал ұзақ қыста, қысқа қалыпты ыстық жазда, қыстың және жаз температураларының күрт қарама-қайшылықтарымен, жылдық жауын-шашынның аз мөлшерімен, құрғақшылықпен сипатталады. Өсімдік жамылғысы әртүрлі, селеулі-бетегелі жусанды және бетегелі-жусанды, тобылғы-қараған бұталы өсімдіктер. Топырағы қызыл қоңыр, қоңыр, аз гумусты. Өсімдік жамылғысы тұрақты емес және жеткіліксіз ылғалданған жағдайда, жалпы жазықтық сипатты және аздаған қанық түрлерімен ерекшеленді. Жер оты көктемгі-жазғы-күзгі жайылым ретінде қолданылады, жер бедерінің жағдайына қарай шөп шабуға да болады. Жайылымды тиімді пайдалану, тозуының алдын алу әрбір малды оған қолданылатын шөптің қажеттілігіне қарай орналастыру болып табылады. Ал Бозой ауылдық округі жайылымдарына жалпы сипаттама жасайтын болсақ, олардың өнімділігі тұрақты емес, жауын-қардың аз-көптігіне қарап әр жылдарда өзгеріп отырады. Шөбінің өнімділігі жылдың ауа райының жағдайына қарай, гектарына 1,0 центнерден 2 центнерге дейін болады. Жайылым шөбінің аздығы және маусымдап пайдаланылатын жайылымдардың бытыраңқылығы себепті малды алыстағы көктемгі, жазғы және күзгі-қысқы жайылымдарға жаюды керек етеді. Кей жылдары қыстың жұмсақтығына қарай шаруашылық құрылымдардың малдары көбіне жайылымда болады.
2023 жылдың 1 қаңтарына Бозой ауылдық округінде (халықтың жеке ауласы) ірі қара мал 2500 бас, оның ішінде аналық мал басы 830 бас, 1295 қой мен ешкілер, 2461 бас жылқы және 1690 бас түйе бар. Оның ішінде:
Бозой ауылында: ірі қара мал 1920 бас, оның ішінде аналық мал 620 бас, қой мен ешкілер 850 бас, жылқы 1723 бас және 1038 бас түйе.
Жайылым көлемі 53142 гектарды құрайды.
Қаңбақты ауылында: ірі қара мал 479 бас, оның ішінде аналық мал 135 бас, қой мен ешкілер 347 бас, жылқы 560 бас және түйе 525 басты құрайды .
Жайылым көлемі 16524 гектарды құрайды.
Қоянқұлақ ауылында: ірі қара мал 101 бас, оның ішінде аналық мал 75 бас, қой мен ешкілер 98 бас, жылқы 178 бас және 127 бас түйе.
Жайылым көлемі 17639 гектарды құрайды.
Бозой ауылдық округінің шаруа қожалықтарындағы мал басы: ірі қара мал 3510 бас, қой мен ешкілер 1229 бас, жылқы 9787 бас, түйе 2245 басты құрайды.
Шаруа қожалықтарының жайылым алаңы 317887 гектарды құрайды. Жайылым қажеттілігі жоқ.
Бозой ауылдық округінде 1 мал дәрігерлік пункті, 1 мал көміндісі бар.
Жайылымдық жемшөп жануарлар рационының едәуір бөлігін құрайды. Шөпте азыққа қарағанда әлдеқайда көп қоректік заттар бар. Малды жайылымда ұстау жақсы дамуына ықпал етеді және жануарлардың өсуін күшейтеді, сау төл алу үшін қолайлы жағдайлар жасалады. Бозой ауылдық округінде табиғи жайылымдардың маусымдық сипаты айқын байқалады. Бозой ауылдық округі аумағында мәдени және аридтік жайылымдар жоқ. Барлық жайылымдар саны мен мөлшері жайылымның шығымдылығына, мал санына және жасыл шөпті азықтандыру нормаларына байланысты учаскелерге (қоршауларға) бөлінеді. Бозой ауылдық округі маңындағы жайылымдарды тыныстандырып, демалдыру үшін маусымдық жайылымдарды көшпелі жолмен дәстүрлі пайдаланған жөн, ал алыс маусымдық жайылымдарда алдын ала белгіленген учаскелерде мал жаю керек. Жайылымдарды тиімді пайдалану оны пайдалану мерзімінің түрлі схемасын кезектестіру жолымен жүргізіледі. Жайылым айналымы деп табиғи жайылымдарды бір жылдан бастап жақсартуға бағытталған немесе оның өнімділігін төмендетпей бірнеше жылдан кейін қайталанатын шаралар жүйесі түсініледі. Жалпы, жайылым айналымы мен қоршаған ортаны пайдалану жүйесін қолдану, маусымдар бойынша кезектестіру, өсімдіктердің өнімділігін сақтауға мүмкіндік береді.
Бозой ауылдық округіндегі кең таралған бетеге, селеу, жусан мен әртүрлі шөптерден тұратын жайылымдар үшін барынша қолайлысы жыл сайын ретімен, жылдың барлық маусымында мал жайып, кезек-кезек 4-белдеулі жайылым айналымын жасау. Әрбір малды қоршап бағатын учаскелер жыл бойы тек бір маусым пайдалануы тиіс, егер учаске көктемде пайдаланылса, келесі жылы бұл учаске жазда, ал келесі жылы күзде пайдалануы тиіс. Тек осы жағдайда ғана жайылымдық өсімдіктердің тұқым тастауы мүмкін және азып тозған учаскелер бұрынғы өнімділігін қалпына келтіре алады.
Жайылымдық процесті реттеу, жайылымның айдау кезектілігі, тыңайтқыштар, өсімдіктерді себу жайылымдардың жалпы өнімділігін арттырады және олардың сақталуын қамтамасыз етеді.
Бозой ауылдық округі бойынша ауылшаруашылығы малдарын қамтамасыз ету үшін барлығы 816796 гектар жайылымдық жерлер бар. Елді мекен шегінде 87305 гектар жайылым бар.
Бозой ауылдық округінде мал айдауға арналған сервитуттар орнатылмаған.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңының 15 бабына сәйкес жергілікті халықтың мұқтаждығы үшін (Бозой ауылы, Қанбақты ауылы, Қоянқұлақ ауылы,) ауылшаруашылығы жануарларының аналық (сауын) мал басын ұстау бойынша елді мекеннің 87305 гектар бар жайылымдық алқаптарында, жүктеме нормасы 10 гектар/бас болғанда қажеттілік туындамайды.
Жүктеме нормасы ірі қара мал басына 15 гектар/бас, қой мен ешкілер – 3 гектар/бас, жылқы – 18 гектар/бас, түйе – 23 гектар/бас болғанда жергілікті халықтың басқа ауылшаруашылығы малдарын жаю бойынша жайылымдық жерлердің 37248 гектар көлемінде қажеттілік бар.
Қажеттілік:
ірі қара мал үшін – 2500 бас х 15 гектар/бас = 37500 гектар;
қой мен ешкілер үшін – 1295 бас х 3 гектар/бас = 3885 гектар;
жылқы үшін – 2461 бас х 18 гектар/бас = 44298 гектар;
түйе үшін – 1690 бас х 23 гектар/бас = 38870 гектар.
37500+3885+44298+38870 = 124553 гектар.
Жайылым алқаптарының қалыптасқан 37248 гектар көлемінде қажеттілігін ауданның босалқы жер қоры есебінен толықтыру қажет.
Бозой ауылдық округі аумағындағы жер учаскелерінің меншік иелері тізімі
№ 1 кесте
№
Жер учаскелерін жер пайдаланушылардың атауы
Жайылым алаңы, (га)
Түрлері бойынша малдың болуы, (бас)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
1
«ИЛ­ХАМ» ӨК
7352
67
53
277
58
2
«ҚА­РА­НО­ҒАЙ» Ш/Қ
4512
55
33
267
78
3
«ДАСТАН» Ш/Қ
3750
15
20
178
56
4
«БАҚ­ТЫ­БАЙ»Ш/Қ
1759
40
17
135
21
5
«НА­УРЫЗ-М» Ш/Қ
2000
53
33
235
25
6
«ӨТЕС» Ш/Қ
2516
25
35
158
25
7
«ӨМІР»Ш/Қ
2568
21
17
130
5
8
«ЖАС ТА­ЛАП» Ш/Қ
1070
0
32
143
15
9
«ЖА­НА­ЛЫ» Ш/Қ
2815
26
22
127
15
10
«НА­УРЫЗ-Е» Ш/Қ
3473
59
42
319
20
11
«КЕН­ЖЕ­БА­ЕВ ЖҮ­СІП АТЫН­ДА­ҒЫ» Ш/Қ
984
24
22
155
32
12
«МАҒ­ЖАН» Ш/Қ
3280
13
0
0
0
13
«ӘБ­ДУ­Ә­ЛИ» Ш/Қ
3000
101
31
189
45
14
«ӨМІР­ЗАҚ» Ш/Қ
2400
36
23
78
15
15
«ЖА­СҰ­ЛАН» Ш/Қ
2800
123
31
155
111
16
«ИЛЬЯС» Ш/Қ
1500
33
22
97
35
17
«ҮШТӨ­БЕ» Ш/Қ
6700
50
33
125
25
18
«ШУЛЫ­ҒАН» Ш/Қ
1220
60
12
25
5
19
«ҚА­НАТ» Ш/Қ
1400
0
0
30
0
20
«НҰР­ГЕЛ­ДІ» Ш/Қ
1240
0
20
50
20
21
«АҚ ЖОЛ» Ш/Қ
12500
172
82
421
152
22
«СЕ­РІК­БАЙ» Ш/Қ
2405
63
33
98
35
23
«ЖАС ҚА­НАТ» Ш/Қ
1502
50
20
222
35
24
«НА­ЗАР» Ш/Қ
8321
121
63
558
61
25
«ОТАР» Ш/Қ
3396
45
21
167
30
26
«ШБ» Ш/Қ
9426
128
78
569
30
27
«БА­УЫ­Р­ЖАН» Ш/Қ
5500
65
33
301
25
28
«ИС­ЛАМ­БЕК» Ш/Қ
3150
12
0
29
0
29
«БЕ­РЕ­КЕ» Ш/Қ
3000
55
43
280
25
30
«МА­ДИ­ЯР» Ш/Қ
1500
31
29
78
0
31
«ҚЫЗ­ҒАЛ­ДАҚ» Ш/Қ
2070
61
21
230
70
32
«ТА­С­ТЕ­МІР» Ш/Қ
1506
120
22
270
40
33
«ЖА­ҢА ТА­ЛАП»Ш/Қ
7029
45
27
173
98
34
«ЕР­БОЛ­СЫН» Ш/Қ
2500
11
22
154
55
35
«САН­ЖАР» Ш/Қ
3105
60
42
21
020
36
«БЕ­КА­РЫС» Ш/Қ
2150
59
45
152
10
37
«ҚУ­А­НЫШ­БЕК» Ш/Қ
11306
78
33
257
19
38
«ОРАЗ­ҒА­ЛИ» Ш/Қ
1498
15
22
121
5
39
«ҚУ­А­НЫШ» Ш/Қ
1750
0
0
73
0
40
«ПА­НА» Ш/Қ
1660
0
0
15
0
41
«ШАХ-НҰР» Ш/Қ
2210
21
39
0
10
42
«РАЙ­ЛАН» Ш/Қ
1500
0
0
197
0
43
«БАҒ­ЗАТ» Ш/Қ
1500
131
52
0
74
44
«ҚУ­А­НЫШ­БАЙ» Ш/Қ
4806
20
33
187
0
45
«ТО­МИ­РИС» Ш/Қ
1610
105
50
101
52
46
«СЕР­ЖАН» Ш/Қ
1641
25
43
187
50
47
«АҚ­Ә­ДІЛ» Ш/Қ
6390
142
10
290
35
48
«АЛЫМ­БЕТ» Ш/Қ
8410
298
21
34
110
49
«ҚОЖ­БАН» Ш/Қ
9500
250
0
212
180
50
«ДУ­ЛАТ» Ш/Қ
6100
165
26
258
35
51
«МЕ­РЕЙ» Ш/Қ
1500
98
0
101
20
52
«МҰ­РАТ­БАЙ» Ш/Қ
1000
45
0
122
30
53
«БАЛ­ДОС» Ш/Қ
1890
100
0
131
20
54
«ЖАЛ­ҒАС» Ш/Қ
3458
201
23
145
70
55
«ШАМ­ШЫ­РАҚ» Ш/Қ
4601
275
71
275
136
56
«ЫН­ТЫ­МАҚ» Ш/Қ
5400
274
23
231
136
57
«МӨЛ­ДІР БҰ­ЛАҚ» Ш/Қ
856
72
0
580
0
58
«МЕ­ДЕТ» Ш/Қ
2140
103
149
10
28
59
«ӘДІЛ-ХА­НИТ» Ш/Қ
24001
178
0
2102
388
60
«АҚ­НИ­ЕТ» Ш/Қ
1506
60
100
130
20
Бар­лы­ғы
213468
4555
1774
12355
2710
кестенің жалғасы
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Артық жайылымдар, (га)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
жиы­ны (га)
15
3
18
23
1005
159
4986
1334
7484
-132
15
3
18
23
825
99
4806
1794
7524
-3012
15
3
18
23
225
60
3204
1288
4777
-1027
15
3
18
23
600
51
2430
483
3564
-1805
15
3
18
23
795
99
4230
575
5699
-3699
15
3
18
23
375
105
2844
575
3899
-1383
15
3
18
23
315
51
2340
115
2821
-253
15
3
18
23
0
96
2574
345
3015
-1945
15
3
18
23
390
66
2286
345
3087
-272
15
3
18
23
885
126
5742
460
7213
-3740
15
3
18
23
360
66
2790
736
3952
-2968
15
3
18
23
195
0
0
0
195
3085
15
3
18
23
1515
93
3402
1035
6045
-3045
15
3
18
23
540
69
1404
345
2358
42
15
3
18
23
1845
93
2790
2553
7281
-4481
15
3
18
23
495
66
1746
805
3112
-1612
15
3
18
23
750
99
2250
575
3674
3026
15
3
18
23
900
36
450
1151
1501
-281
15
3
18
23
0
0
90
0
90
1310
15
3
18
23
0
60
900
460
1420
-180
15
3
18
23
2580
246
7578
3496
13900
-1400
15
3
18
23
945
99
1764
805
3613
-1208
15
3
18
23
750
60
3996
805
5611
-4109
15
3
18
23
1815
189
10044
1403
13451
-5130
15
3
18
23
675
63
3006
690
4434
-1038
15
3
18
23
1920
234
10242
690
13086
-3660
15
3
18
23
975
99
5418
575
7067
-1567
15
3
18
23
180
0
522
0
702
2448
15
3
18
23
825
129
5040
575
6529
3529
15
3
18
23
465
87
1404
0
1956
-456
15
3
18
23
915
63
4140
1610
6728
-4658
15
3
18
23
1800
66
4860
920
7646
-6140
15
3
18
23
675
81
3114
2254
6124
905
15
3
18
23
165
66
2772
1265
4268
-1768
15
3
18
23
900
126
378
460
1864
1241
15
3
18
23
885
135
2736
230
3986
-1836
15
3
18
23
1170
99
4626
737
6332
4974
15
3
18
23
225
66
2178
115
2184
-1086
15
3
18
23
0
0
1314
0
1314
436
15
3
18
23
0
0
270
0
270
1390
15
3
18
23
315
117
0
230
662
1548
15
3
18
23
0
0
3546
0
3546
-2046
15
3
18
23
1965
156
0
1702
3823
-2323
15
3
18
23
300
99
3366
0
3765
1041
15
3
18
23
1575
150
936
1196
3857
-2247
15
3
18
23
375
129
3766
1150
5020
-3379
15
3
18
23
2130
30
5220
805
8185
-1795
15
3
18
23
4470
63
612
2530
7675
735
15
3
18
23
3750
0
3816
4140
11706
-2206
15
3
18
23
2475
78
4644
805
8002
-1902
15
3
18
23
1470
0
1818
460
3748
-2248
15
3
18
23
675
0
2196
690
3561
-2561
15
3
18
23
1500
0
2358
460
4318
-2428
15
3
18
23
3015
69
2610
1610
7304
-3846
15
3
18
23
4125
213
4950
3128
12416
-7815
15
3
18
23
4110
69
4158
3128
11465
-6065
15
3
18
23
1080
0
10440
0
11520
-10664
15
3
18
23
1545
447
180
644
2816
-676
15
3
18
23
2670
0
37836
8924
49430
-25429
15
3
18
23
900
300
2340
460
4000
-2494
15
3
18
23
68325
5322
226044
62330
362021
-97170
Бозой ауылдық округі бойынша елді мекендер бөлінісінде ІҚМ аналық (сауын)мал басын орналастыру үшін жайылымдарды бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 2 кесте
№
Ел­ді ме­ке­ні
Жай­ы­лым ала­ңы, (га)
Са­уын сиыр­лар­дың бо­луы (бас)
Жай­ы­лым­ға қа­жет­ті­лік нор­ма­сы 1 бас, (га)
Жай­ы­лым­дар­дың қа­жет­ті­лі­гі, (га)
Жай­ы­лым­дар­мен қам­та­ма­сыз етіл­ме­ген (га)
Қа­жет­ті­лік­тің қам­та­ма­сыз еті­луі, %
Ар­тық­шы­лық, (га)
1
Бо­зой а.
53142
620
15
9300
43842
2
Қаң­бақ­ты а.
16524
135
15
2025
14499
3
Қо­ян­құ­лақ а
17639
75
15
1125
16514
Бар­лы­ғы
87305
830
15
12450
74855
Бозой ауылдық округі бойынша жер учаскелерінің меншік иелері бөлігінде ауыл шаруашылығы малдарының басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 3 кесте
№
Елді мекен
Малдың болуы түрлері бойынша (бас)
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га)
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
1
Бо­зой а.
1920
850
1723
1038
15
3
18
23
2
Қаң­бақ­ты а.
479
347
560
525
15
3
18
23
3
Қо­ян­құ­лақ а
101
98
178
127
15
3
18
23
Бар­лы­ғы
2500
1295
2461
1690
15
3
18
23
кестенің жалғасы
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Жай­ы­лым­дар­ды бө­лу
Қа­жет­ті­лік­тің қам­та­ма­сыз еті­луі, %
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
Қо­ры­тын­ды (га)
28800
2550
31014
23874
86238
7185
1041
10080
12075
30381
1515
294
3204
2921
7934
37500
3885
44298
38870
124553
Бозой ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
1 қосымша
Құқық белгілейтін құжаттар негізінде жер санаттары, жер учаскелерінің меншік иелері және жер пайдаланушылар бөлінісінде Бозой ауылдық округі аумағында жайылымдардың орналасу схемасы (картасы)
Бозой ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
2 қосымша
Жайылым айналымдарының қолайлы схемалары
Бозой ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
3 қосымша
Жайылымдардың, оның ішінде маусымдық, жайылымдық инфрақұрылым объектілерінің сыртқы және ішкі шекаралары мен алаңдары белгіленген картасы
Бозой ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
4 қосымша
Жайылым пайдаланушылардың су тұтыну нормасына сәйкес жасалған су көздеріне (көлдерге, өзендерге, тоғандарға, апандарға, суару немесе суландыру арналарына, құбырлы немесе шахта құдықтарына) қол жеткізу схемасы
Бозой ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
5 қосымша
Жайылымдары жоқ жеке және (немесе) заңды тұлғалардың ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу және оны берілетін жайылымдарға ауыстыру схемасы
Бозой ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
6 қосымша
Ауылда, ауылдық округте орналасқан жеке және (немесе) заңды тұлғалардың жайылымдармен қамтамасыз етілмеген ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын шалғайдағы жайылымдарға орналастыру схемасы
Бозой ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
7 қосымша
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаю мен қозғалудың маусымдық бағыттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік кесте
№
Ауылдық округ атауы
2023 жылғы қоршаулар саны
2024 жылғы қоршаулар саны
1
2
3
4
1
2
3
4
1
Бо­зой
КЖМ
ЖМ
ДҚ
ЖКМ
КЖМ
ЖМ
ЖКМ
ДҚ
Ескерту: аббревиатуралардың толық жазылуы:
КЖМ –көктемгі-жазғы маусым;
ЖКМ – жазғы-күзгі маусым;
ЖМ – жазғы маусым;
ДҚ – демалушы қоршау

2023 жылғы 24 сәуірдегі
№ 9 шешіміне 5 қосымша
Жаңақоныс ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар
Осы Жаңақоныс ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар (бұдан әрі - Жоспар) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңына, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары-Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылдың 24 сәуірдегі №173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 15090 тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 11064 тіркелген) сәйкес әзірленді.
Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, жемшөпке қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозуы процестерін болғызбау мақсатында қабылданады және ауыл шаруашылығы жануарларын жаю дәстүрі ескеріледі.
Жоспар құрамында:

8) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте жайылымдарды ұтымды пайдалану үшін қажетті өзге де талаптарды қамтиды.
Жоспар жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қараудың жай-күйі туралы мәліметтер, ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәліметтер, иелерін – жайылым пайдаланушыларды, жеке және (немесе) заңды тұлғаларды көрсете отырып, ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер, ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық жас топтары бойынша қалыптастырылған үйірлердің, отарлардың, табындардың саны туралы деректер, шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын қалыптастыру туралы мәліметтер, екпе және аридтік жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері, малды айдап өтуге арналған сервитуттар туралы мәліметтер, мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар берген өзге де деректер ескеріле отырып қабылданған.
Әкімшілік-аумақтық бөлініс бойынша Жаңақоныс ауылдық округінде 2 ауылдық елді мекендер бар.
Жаңақоныс ауылдық округі аумағының жалпы көлемі 546336 гектар, оның ішінде жайылым жерлері – 487374 гектар, 58962 гектар - басқа алаптар.
Жер санаттары бойынша:
ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер – 180349 гектар;
елді мекендердің жері – 61889 гектар;
қордағы жерлер – 304098 гектар болып бөлінеді.
Табиғи жағдайлар бойынша Жаңақоныс ауылдық округінің аумағы агроклиматтық көрсеткіш бойынша құрғақ далалық зонаға жатады, қатал ұзақ қыста, қысқа қалыпты ыстық жазда, қыстың және жаз температураларының күрт қарама-қайшылықтарымен, жылдық жауын-шашынның аз мөлшерімен, құрғақшылықпен сипатталады. Өсімдік жамылғысы әртүрлі, селеулі-бетегелі жусанды және бетегелі-жусанды, бұталы өсімдіктер. Топырағы қызыл қоңыр, қоңыр, аз гумусты. Өсімдік жамылғысы тұрақты емес және жеткіліксіз ылғалданған жағдайда, жалпы жазықтық сипатты және аздаған қанық түрлерімен ерекшеленді. Жер оты көктемгі-жазғы-күзгі жайылым ретінде қолданылады, жер бедерінің жағдайына қарай шөп шабуға да болады. Жайылымды тиімді пайдалану, тозуының алдын алу әрбір малды оған қолданылатын шөптің қажеттілігіне қарай орналастыру болып табылады. Ал Жаңақоныс ауылдық округі жайылымдарына жалпы сипаттама жасайтын болсақ, олардың өнімділігі тұрақты емес, жауын-қардың аз-көптігіне қарап әр жылдарда өзгеріп отырады. Шөбінің өнімділігі жылдың ауа райының жағдайына қарай, гектарына 1,0 центнерден 2 центнерге дейін болады. Жайылым шөбінің аздығы және маусымдап пайдаланылатын жайылымдардың бытыраңқылығы себепті малды алыстағы көктемгі, жазғы және күзгі-қысқы жайылымдарға жаюды керек етеді. Кей жылдары қыстың жұмсақтығына қарай шаруашылық құрылымдардың малдары көбіне жайылымда болады.
2023 жылдың 1 қаңтарына Жаңақоныс ауылдық округінде (халықтың жеке ауласы) ірі қара мал 770 бас, оның ішінде аналық мал басы 422 бас, 2660 қой мен ешкілер, 420 бас жылқы және 242 бас түйе бар. Оның ішінде:
Аққайттым ауылында: ірі қара мал 574 бас, оның ішінде аналық мал 329 бас, қой мен ешкілер 1145 бас, жылқы 256 бас және 161 бас түйе.
Жайылым көлемі 39625 гектарды құрайды.
Қопасор ауылында: ірі қара мал 196 бас, оның ішінде аналық мал 93 бас, қой мен ешкілер 1515 бас, жылқы 164 бас және түйе 81 басты құрайды .
Жайылым көлемі 15073 гектарды құрайды.
Жаңақоныс ауылдық округінің шаруа қожалықтарындағы мал басы: ірі қара мал 2474 бас, қой мен ешкілер 7763 бас, жылқы 2215 бас, түйе 462 басты құрайды.
Шаруа қожалықтарының жайылым алаңы 178502 гектарды құрайды. Жайылым қажеттілігі жоқ.
Жаңақоныс ауылдық округінде 1 мал дәрігерлік пункті, 1 мал көміндісі бар.
Жайылымдық жемшөп жануарлар рационының едәуір бөлігін құрайды. Шөпте азыққа қарағанда әлдеқайда көп қоректік заттар бар. Малды жайылымда ұстау жақсы дамуына ықпал етеді және жануарлардың өсуін күшейтеді, сау төл алу үшін қолайлы жағдайлар жасалады. Жаңақоныс ауылдық округінде табиғи жайылымдардың маусымдық сипаты айқын байқалады. Жаңақоныс ауылдық округі аумағында мәдени және аридтік жайылымдар жоқ. Барлық жайылымдар саны мен мөлшері жайылымның шығымдылығына, мал санына және жасыл шөпті азықтандыру нормаларына байланысты учаскелерге (қоршауларға) бөлінеді. Жаңақоныс ауылдық округі маңындағы жайылымдарды тыныстандырып, демалдыру үшін маусымдық жайылымдарды көшпелі жолмен дәстүрлі пайдаланған жөн, ал алыс маусымдық жайылымдарда алдын ала белгіленген учаскелерде мал жаю керек. Жайылымдарды тиімді пайдалану оны пайдалану мерзімінің түрлі схемасын кезектестіру жолымен жүргізіледі. Жайылым айналымы деп табиғи жайылымдарды бір жылдан бастап жақсартуға бағытталған немесе оның өнімділігін төмендетпей бірнеше жылдан кейін қайталанатын шаралар жүйесі түсініледі. Жалпы, жайылым айналымы мен қоршаған ортаны пайдалану жүйесін қолдану, маусымдар бойынша кезектестіру, өсімдіктердің өнімділігін сақтауға мүмкіндік береді.
Жаңақоныс ауылдық округіндегі кең таралған бетеге, селеу, жусан мен әртүрлі шөптерден тұратын жайылымдар үшін барынша қолайлысы жыл сайын ретімен, жылдың барлық маусымында мал жайып, кезек-кезек 4-белдеулі жайылым айналымын жасау. Әрбір малды қоршап бағатын учаскелер жыл бойы тек бір маусым пайдалануы тиіс, егер учаске көктемде пайдаланылса, келесі жылы бұл учаске жазда, ал келесі жылы күзде пайдалануы тиіс. Тек осы жағдайда ғана жайылымдық өсімдіктердің тұқым тастауы мүмкін және азып тозған учаскелер бұрынғы өнімділігін қалпына келтіре алады.
Жайылымдық процесті реттеу, жайылымның айдау кезектілігі, тыңайтқыштар, өсімдіктерді себу жайылымдардың жалпы өнімділігін арттырады және олардың сақталуын қамтамасыз етеді.
Жаңақоныс ауылдық округі бойынша ауылшаруашылығы малдарын қамтамасыз ету үшін барлығы 487374 гектар жайылымдық жерлер бар. Елді мекен шегінде 54698 гектар жайылым бар.
Жаңақоныс ауылдық округінде мал айдауға арналған сервитуттар орнатылмаған.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңының 15 бабына сәйкес жергілікті халықтың мұқтаждығы үшін (Аққайттым ауылы, Қопасор ауылы) ауылшаруашылығы жануарларының аналық (сауын) мал басын ұстау бойынша елді мекеннің 54698 гектар бар жайылымдық алқаптарында, жүктеме нормасы 10 гектар/бас болғанда қажеттілік туындамайды.
Жүктеме нормасы ірі қара мал басына 15 гектар/бас, қой мен ешкілер – 3 гектар/бас, жылқы – 18 гектар/бас, түйе – 23 гектар/бас болғанда жергілікті халықтың басқа ауылшаруашылығы малдарын жаю бойынша жайылымдық жерлердің қажеттілігі жоқ.
Қажеттілік:
ірі қара мал үшін – 770 бас х 15 гектар/бас = 11550 гектар;
қой мен ешкілер үшін – 2660 бас х 3 гектар/бас = 7980 гектар;
жылқы үшін – 420 бас х 18 гектар/бас = 7560 гектар;
түйе үшін – 242 бас х 23 гектар/бас = 5566 гектар.
11550+7980+7560+5566 = 32656 гектар.
Жаңақоныс ауылдық округі аумағындағы жер учаскелерінің меншік иелері тізімі
№ 1 кесте
№
Жер учаскелерін жер пайдаланушылардың атауы
Жайылым алаңы, (га)
Түрлері бойынша малдың болуы, (бас)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
1
ш/қ "АБ­ЗАЛ"
3 816
4
10
612
9
2
ш/қ "АЙ­БЕК"
1 611
3
0
60
0
3
ш/қ "АЙТ­БАЙ"
1 116
0
0
108
112
4
ш/қ "АК­СҰН­ҚАР"
1 558
104
0
5
33
5
ш/қ "АЛ­ТЫН­БЕК"
7 973
48
0
234
105
6
ш/қ "АР­ЗЫ­ҚҰЛ"
968
20
50
5
5
7
ш/қ "БА­ЛЫМ­БЕТ"
1 138
38
0
0
0
8
ш/қ "БЕК­БО­ЛАТ"
2 253
0
0
0
0
9
ш/қ "БЕКЗАТ"
996
0
0
0
0
10
ш/қ "БІР­ЛІК-К"
816
11
25
0
0
11
ш/қ "БО­ЛАТ"
800
10
0
0
0
12
ш/қ "БӨ­РІ­БАЙ"
1 600
91
415
0
18
13
ш/қ "БО­СТАН"
814
25
55
14
11
14
ш/қ "ДАР­ХАН"
11 322
58
87
25
0
15
ш/қ "ДӘУ­РЕН"
500
233
50
144
24
16
ш/қ "ДҮЙ­СЕН­БАЙ"
14 010
0
0
7
0
17
ш/қ "ЕР­ЖАН"
3 071
181
399
260
2
18
ш/қ "ЕР­ТІ­ЛЕС"
3 399
9
0
36
0
19
ш/қ "ӘДІ­ЛЕТ"
199
50
70
26
1
20
ш/қ "ЖӘ­ДІ­ГЕР
2 572
68
0
90
0
21
ш/қ "ЖАҚ­СЫ­ЛЫҚ"
4 251
0
0
0
0
22
ш/қ "ЖА­НАР"
1 669
80
537
97
30
23
ш/қ "ЖАҢ­БЫР­БАЙ"
12 539
43
0
15
0
24
ш/қ "ЖАҢ­БЫР"
3 287
496
0
0
0
25
ш/қ "ЖЕК­СЕН"
1 000
171
57
22
0
26
ш/қ "ЖО­ЛА­МАН"
1 000
5
12
59
8
27
ш/қ "ҚАЙ­РАТ"
1 397
202
0
127
0
28
ш/қ "КЕН­ЖА­ЛЫ"
1 200
26
0
43
0
29
ш/қ "КНЯЗ"
1 951
35
0
41
0
30
ш/қ "КӨК­ПЕК"
7 186
0
0
0
0
31
ш/қ "ҚО­ПА­СОР"
2 500
179
1047
102
10
32
ш/қ "МА­РАТ"
1 227
0
0
10
0
33
ш/қ "МА­ХАМ­БЕТ"
3 997
0
0
197
0
34
ш/қ "МЕ­ДЕТ-М"
3 341
32
59
294
3
35
ш/қ "МҰ­ҚАШ"
961
23
33
78
0
36
ш/қ "МҰ­ХАМ­БЕТ"
978
16
0
22
0
37
ш/қ "НҰР­Д­ӘУ­ЛЕТ-"
4 760
0
0
62
0
38
ш/қ "ӨМІР"
5 481
41
0
0
0
39
ш/қ "ОН­ДА­СЫН"
300
12
15
10
0
40
ш/қ "СА­ҒЫН­ДЫК"
2 945
4
10
19
22
41
ш/қ "СӘ­ДІ­БЕК"
3 489
84
718
175
7
42
ш/қ "СА­РЫ­ШО­ЛАҚ"
4 728
47
0
447
0
43
ш/қ "СА­ЯТ"
500
15
10
5
0
44
ш/қ "СЕЙ­ІЛ­ХАН"
1 300
28
10
1
0
45
ш/қ "ТАЙ­ЖЕ­ТЕР"
1 652
168
299
8
18
49
ш/қ "ТА­ЛАП-1"
1 398
0
0
0
0
50
ш/қ "ТАҢ­БАЙ"
3 401
33
491
42
4
51
ш/қ "ТӘТЕН"
2 104
9
0
0
0
52
ш/қ "ТӨ­ЛЕ­ГЕН"
2 452
84
571
157
7
53
ш/қ "ТҮ­ЛЕ­УБАЙ"
1 411
0
10
29
0
54
ш/қ "ТҰ­РАР"
1 499
14
30
7
0
55
ш/қ "КҰ­ЛАН"
489
11
0
9
0
56
ш/қ «МА­ДИ»
261
0
0
0
0
57
ш/қ «ҚА­ЛЫ­БЕК»
3005
0
0
0
0
58
ш/қ «НЕСІ­БЕ»
1800
50
0
125
0
59
ш/қ «РА­ҚЫМ­ЖАН»
22300
0
0
0
0
60
ш/қ «СА­ҒЫ­НАЙ»
5000
0
0
0
0
61
ш/қ «KHAMZA»
3100
0
0
0
0
62
ш/қ«ӘЛИ­ХАН»
3000
24
0
0
0
63
ш/қ «БАЙ ҰЛЫ»
1100
0
0
0
0
Бар­лы­ғы
186491
2885
5070
3829
429
кестенің жалғасы
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Артық жайылымдар, (га)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
жиы­ны (га)
15
3
18
23
60
30
11016
207
11313
-7497
15
3
18
23
45
0
1080
0
1125
486
15
3
18
23
0
0
1944
2576
4520
-3404
15
3
18
23
1560
0
90
759
2409
-851
15
3
18
23
720
0
4212
2415
7347
626
15
3
18
23
300
150
90
115
655
313
15
3
18
23
570
0
0
0
570
568
15
3
18
23
0
0
0
0
0
2253
15
3
18
23
0
0
0
0
0
996
15
3
18
23
165
75
0
0
240
576
15
3
18
23
150
0
0
0
150
650
15
3
18
23
1365
1245
0
414
3024
-1424
15
3
18
23
375
165
252
253
1045
-231
15
3
18
23
870
261
450
0
1581
9741
15
3
18
23
3495
150
2592
552
6789
-6289
15
3
18
23
0
0
126
0
126
13884
15
3
18
23
2715
1197
4680
46
8638
-5567
15
3
18
23
135
0
648
0
783
2616
15
3
18
23
750
210
468
23
1451
-1252
15
3
18
23
1020
0
1620
0
2640
-68
15
3
18
23
0
0
0
0
0
4251
15
3
18
23
1200
1611
1746
690
5247
-3578
15
3
18
23
645
0
270
0
915
11624
15
3
18
23
7440
0
0
0
7440
-4153
15
3
18
23
2565
171
396
0
3132
-2132
15
3
18
23
75
36
1008
184
1303
-303
15
3
18
23
3030
0
2286
0
5316
-3919
15
3
18
23
390
0
774
0
1164
36
15
3
18
23
525
0
738
0
1263
688
15
3
18
23
0
0
0
0
0
7186
15
3
18
23
2685
3141
1836
230
7892
-5392
15
3
18
23
0
0
180
0
180
1047
15
3
18
23
0
0
3546
0
3546
451
15
3
18
23
480
177
5292
69
6018
-2677
15
3
18
23
345
99
1404
0
1848
-887
15
3
18
23
240
0
396
0
636
342
15
3
18
23
0
0
1116
0
1116
3644
15
3
18
23
615
0
0
0
615
4866
15
3
18
23
180
45
180
0
405
105
15
3
18
23
60
30
342
506
938
2007
15
3
18
23
1260
2154
3150
161
6725
-3236
15
3
18
23
705
0
8046
0
8751
-4023
15
3
18
23
225
30
90
0
345
155
15
3
18
23
420
30
18
0
468
832
15
3
18
23
2475
897
144
414
3930
-2278
15
3
18
23
0
0
0
0
0
1398
15
3
18
23
495
1473
756
92
2816
585
15
3
18
23
135
0
0
0
135
1969
15
3
18
23
1260
1713
2826
161
5960
-3508
15
3
18
23
0
30
522
0
552
859
15
3
18
23
210
90
126
0
426
1073
15
3
18
23
165
0
162
0
327
162
15
3
18
23
0
0
0
0
0
261
15
3
18
23
0
0
0
0
0
3005
15
3
18
23
750
0
2250
0
3000
-1200
15
3
18
23
0
0
0
0
0
22300
15
3
18
23
0
0
0
0
0
5000
15
3
18
23
0
0
0
0
0
3100
15
3
18
23
360
0
0
0
360
2640
15
3
18
23
0
0
0
0
0
1100
15
3
18
23
43230
15210
68868
9867
137175
49526
Жаңақоныс ауылдық округі бойынша елді мекендер бөлінісінде ІҚМ аналық (сауын)мал басын орналастыру үшін жайылымдарды бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 2 кесте
№
Ел­ді ме­ке­ні
Жай­ы­лым ала­ңы, (га)
Са­уын сиыр­лар­дың бо­луы (бас)
Жай­ы­лым­ға қа­жет­ті­лік нор­ма­сы 1 бас, (га)
Жай­ы­лым­дар­дың қа­жет­ті­лі­гі, (га)
Жай­ы­лым­дар­мен қам­та­ма­сыз етіл­ме­ген (га)
Қа­жет­ті­лік­тің қам­та­ма­сыз еті­луі, %
Ар­тық­шы­лық, (га)
1
Ақ­қай­тым а.
39625
329
15
4935
34690
2
Қо­па­сор а.
15073
93
15
1395
13678
Бар­лы­ғы
54698
422
15
6330
48368
Жаңақоныс ауылдық округі бойынша жер учаскелерінің меншік иелері бөлігінде ауыл шаруашылығы малдарының басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 3 кесте
№
Елді мекен
Малдың болуы түрлері бойынша (бас)
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га)
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
1
Ақ­қай­тым а.
574
1145
256
161
15
3
18
23
2
Қо­па­сор а.
196
1515
164
81
15
3
18
23
Бар­лы­ғы
770
2660
420
242
15
3
18
23
кестенің жалғасы
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Жай­ы­лым­дар­ды бө­лу
Қа­жет­ті­лік тің қам­та­ма­сыз еті­луі, %
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
Қо­ры­тын­ды (га)
8610
3435
4608
3703
20356
2940
4545
2952
1863
12300
11550
7980
7560
5566
32656
Жаңақоныс ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
1 қосымша
Құқық белгілейтін құжаттар негізінде жер санаттары, жер учаскелерінің меншік иелері және жер пайдаланушылар бөлінісінде Жаңақоныс ауылдық округі аумағында жайылымдардың орналасу схемасы (картасы)
Жаңақоныс ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
2 қосымша
Жайылым айналымдарының қолайлы схемалары
Жаңақоныс ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
3 қосымша
Жайылымдардың, оның ішінде маусымдық, жайылымдық инфрақұрылым объектілерінің сыртқы және ішкі шекаралары мен алаңдары белгіленген картасы
Жаңақоныс ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
4 қосымша
Жайылым пайдаланушылардың су тұтыну нормасына сәйкес жасалған су көздеріне (көлдерге, өзендерге, тоғандарға, апандарға, суару немесе суландыру арналарына, құбырлы немесе шахта құдықтарына) қол жеткізу схемасы
Жаңақоныс ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
5 қосымша
Жайылымдары жоқ жеке және (немесе) заңды тұлғалардың ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу және оны берілетін жайылымдарға ауыстыру схемасы
Жаңақоныс ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
6 қосымша
Ауылда, ауылдық округте орналасқан жеке және (немесе) заңды тұлғалардың жайылымдармен қамтамасыз етілмеген ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын шалғайдағы жайылымдарға орналастыру схемасы
Жаңақоныс ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
7 қосымша
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаю мен қозғалудың маусымдық бағыттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік кесте
№
Ауылдық округ атауы
2023 жылғы қоршаулар саны
2024 жылғы қоршаулар саны
1
2
3
4
1
2
3
4
1
Жа­ңа­қо­ныс
КЖМ
ЖМ
ДҚ
ЖКМ
КЖМ
ЖМ
ЖКМ
ДҚ
Ескерту: аббревиатуралардың толық жазылуы:
КЖМ –көктемгі-жазғы маусым;
ЖКМ – жазғы-күзгі маусым;
ЖМ – жазғы маусым;
ДҚ – демалушы қоршау

2023 жылғы 24 сәуірдегі
№ 9 шешіміне 6 қосымша
Е.Көтібарұлы ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар
Осы Е.Көтібарұлы ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар (бұдан әрі - Жоспар) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңына, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары-Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі №173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 5090 тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде №11064 тіркелген) сәйкес әзірленді.
Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, жемшөпке қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозуы процестерін болғызбау мақсатында қабылданады және ауыл шаруашылығы жануарларын жаю дәстүрі ескеріледі.
Жоспар құрамында:

8) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте жайылымдарды ұтымды пайдалану үшін қажетті өзге де талаптарды қамтиды.
Жоспар жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қараудың жай-күйі туралы мәліметтер, ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәліметтер, иелерін – жайылым пайдаланушыларды, жеке және (немесе) заңды тұлғаларды көрсете отырып, ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер, ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық жас топтары бойынша қалыптастырылған үйірлердің, отарлардың, табындардың саны туралы деректер, шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын қалыптастыру туралы мәліметтер, екпе және аридтік жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері, малды айдап өтуге арналған сервитуттар туралы мәліметтер, мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар берген өзге де деректер ескеріле отырып қабылданған.
Әкімшілік-аумақтық бөлініс бойынша Е.Көтібарұлы ауылдық округінде 2 ауылдық елді мекендер бар.
Е.Көтібарұлы ауылдық округі аумағының жалпы көлемі 532847 гектар, оның ішінде жайылым жерлері – 474082 гектар, 58765 гектар - басқа алаптар.
Жер санаттары бойынша:
ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер – 258647 гектар;
елді мекендердің жері – 70582 гектар;
қордағы жерлер – 203618 гектар болып бөлінеді.
Табиғи жағдайлар бойынша Е.Көтібарұлы ауылдық округінің аумағы агроклиматтық көрсеткіш бойынша құрғақ далалық зонаға жатады, қатал ұзақ қыста, қысқа қалыпты ыстық жазда, қыстың және жаз температураларының күрт қарама-қайшылықтарымен, жылдық жауын-шашынның аз мөлшерімен, құрғақшылықпен сипатталады. Өсімдік жамылғысы әртүрлі, селеулі-бетегелі жусанды және бетегелі-жусанды, бұталы өсімдіктер. Топырағы қызыл қоңыр, қоңыр, аз гумусты. Өсімдік жамылғысы тұрақты емес және жеткіліксіз ылғалданған жағдайда, жалпы жазықтық сипатты және аздаған қанық түрлерімен ерекшеленді. Жер оты көктемгі-жазғы-күзгі жайылым ретінде қолданылады, жер бедерінің жағдайына қарай шөп шабуға да болады. Жайылымды тиімді пайдалану, тозуының алдын алу әрбір малды оған қолданылатын шөптің қажеттілігіне қарай орналастыру болып табылады. Ал Е.Көтібарұлы ауылдық округі жайылымдарына жалпы сипаттама жасайтын болсақ, олардың өнімділігі тұрақты емес, жауын-қардың аз-көптігіне қарап әр жылдарда өзгеріп отырады. Шөбінің өнімділігі жылдың ауа райының жағдайына қарай, гектарына 1,0 центнерден 2 центнерге дейін болады. Жайылым шөбінің аздығы және маусымдап пайдаланылатын жайылымдардың бытыраңқылығы себепті малды алыстағы көктемгі, жазғы және күзгі-қысқы жайылымдарға жаюды керек етеді. Кей жылдары қыстың жұмсақтығына қарай шаруашылық құрылымдардың малдары көбіне жайылымда болады.
2023 жылдың 1 қаңтарына Е.Көтібарұлы ауылдық округінде (халықтың жеке ауласы) ірі қара мал 719 бас, оның ішінде аналық мал басы 614 бас, 4611 қой мен ешкілер, 413 бас жылқы және 356 бас түйе бар. Оның ішінде:
Байқадам ауылында: ірі қара мал 663 бас, оның ішінде аналық мал 561 бас, қой мен ешкілер 4316 бас, жылқы 363 бас және 338 бас түйе.
Жайылым көлемі 50106 гектарды құрайды.
Алақозы ауылында: ірі қара мал 56 бас, оның ішінде аналық мал 53 бас, қой мен ешкілер 295 бас, жылқы 50 бас және түйе 18 басты құрайды .
Жайылым көлемі 16435 гектарды құрайды.
Е.Көтібарұлы ауылдық округінің шаруа қожалықтарындағы мал басы: ірі қара мал 2859 бас, қой мен ешкілер 9146 бас, жылқы 2963 бас, түйе 883 басты құрайды.
Шаруа қожалықтарының жайылым алаңы 327766 гектарды құрайды. Жайылым қажеттілігі жоқ.
Е.Көтібарұлы ауылдық округінде 1 мал дәрігерлік пункті, 1 мал көміндісі бар.
Жайылымдық жемшөп жануарлар рационының едәуір бөлігін құрайды.Шөпте азыққа қарағанда әлдеқайда көп қоректік заттар бар. Малды жайылымда ұстау жақсы дамуына ықпал етеді және жануарлардың өсуін күшейтеді, сау төл алу үшін қолайлы жағдайлар жасалады.Е.Көтібарұлы ауылдық округінде табиғи жайылымдардың маусымдық сипаты айқын байқалады.Е.Көтібарұлы ауылдық округі аумағында мәдени және аридтік жайылымдар жоқ. Барлық жайылымдар саны мен мөлшері жайылымның шығымдылығына, мал санына және жасыл шөпті азықтандыру нормаларына байланысты учаскелерге (қоршауларға) бөлінеді. Е.Көтібарұлы ауылдық округі маңындағы жайылымдарды тыныстандырып, демалдыру үшін маусымдық жайылымдарды көшпелі жолмен дәстүрлі пайдаланған жөн, ал алыс маусымдық жайылымдарда алдын ала белгіленген учаскелерде мал жаю керек. Жайылымдарды тиімді пайдалану оны пайдалану мерзімінің түрлі схемасын кезектестіру жолымен жүргізіледі. Жайылым айналымы деп табиғи жайылымдарды бір жылдан бастап жақсартуға бағытталған немесе оның өнімділігін төмендетпей бірнеше жылдан кейін қайталанатын шаралар жүйесі түсініледі. Жалпы, жайылым айналымы мен қоршаған ортаны пайдалану жүйесін қолдану, маусымдар бойынша кезектестіру, өсімдіктердің өнімділігін сақтауға мүмкіндік береді.
Е.Көтібарұлы ауылдық округіндегі кең таралған бетеге, селеу, жусан мен әртүрлі шөптерден тұратын жайылымдар үшін барынша қолайлысы жыл сайын ретімен, жылдың барлық маусымында мал жайып, кезек-кезек 4-белдеулі жайылым айналымын жасау. Әрбір малды қоршап бағатын учаскелер жыл бойы тек бір маусым пайдалануы тиіс, егер учаске көктемде пайдаланылса, келесі жылы бұл учаске жазда, ал келесі жылы күзде пайдалануы тиіс. Тек осы жағдайда ғана жайылымдық өсімдіктердің тұқым тастауы мүмкін және азып тозған учаскелер бұрынғы өнімділігін қалпына келтіре алады.
Жайылымдық процесті реттеу, жайылымның айдау кезектілігі, тыңайтқыштар, өсімдіктерді себу жайылымдардың жалпы өнімділігін арттырады және олардың сақталуын қамтамасыз етеді.
Е.Көтібарұлы ауылдық округі бойынша ауылшаруашылығы малдарын қамтамасыз ету үшін барлығы 474082 гектар жайылымдық жерлер бар. Елді мекен шегінде 66541 гектар жайылым бар.
Жаңақоныс ауылдық округінде мал айдауға арналған сервитуттар орнатылмаған.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңының 15 бабына сәйкес жергілікті халықтың мұқтаждығы үшін (Байкадам ауылы, Алақозы ауылы) ауылшаруашылығы жануарларының аналық (сауын) мал басын ұстау бойынша елді мекеннің 66541 гектар бар жайылымдық алқаптарында, жүктеме нормасы 10 гектар/бас болғанда қажеттілік туындамайды.
Жүктеме нормасы ірі қара мал басына 15 гектар/бас, қой мен ешкілер – 3 гектар/бас, жылқы – 18 гектар/бас, түйе – 23 гектар/бас болғанда жергілікті халықтың басқа ауылшаруашылығы малдарын жаю бойынша жайылымдық жерлердің қажеттілігі жоқ.
Қажеттілік:
ірі қара мал үшін – 719 бас х 15 гектар/бас = 10785 гектар;
қой мен ешкілер үшін – 4611 бас х 3 гектар/бас = 13833 гектар;
жылқы үшін – 413 бас х 18 гектар/бас = 7434гектар;
түйе үшін – 356 бас х 23 гектар/бас = 8188 гектар.
10785+13833+7434+8188 = 40240 гектар.
Е. Көтібарұлы ауылдық округі аумағындағы жер учаскелерінің меншік иелері тізімі
№ 1 кесте
№
Жер учаскелерін жер пайдаланушылардың атауы
Жайылым алаңы, (га)
Түрлері бойынша малдың болуы, (бас)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
1
«АБАЙ» Ш/Қ
8602
269
208
94
25
2
«АҚ­БҰ­ЛАҚ» Ш/Қ
2105
75
157
216
35
3
«АТА­ҚО­НЫС» Ш/Қ
3315
111
0
199
111
4
«АХ­МАД» ШҚ
1850
45
0
258
0
5
«БАҒ­ДАТ» ШҚ
11995
209
0
63
17
6
«БЕ­РЕ­КЕ» ШҚ
961
0
0
5
0
7
«ЕСІМ­БАЙ»ШҚ
1850
121
0
0
0
8
«КЕЗ­ҚО­РА» ШҚ
1600
4
56
60
8
9
«КҮН­ПЕЙ­ІС» ШҚ
500
78
28
6
0
10
«ҚА­ЛЫ­БЕК» ШҚ
2400
0
0
282
0
11
«МОЙ­ЫН­ҚҰМ» ШҚ
11920
266
1714
263
55
12
«МҰ­РА­ГЕР» ШҚ
1308
0
0
57
41
13
«НА­УРЫЗ» ШҚ
2303
107
401
0
0
14
«НИ­ЯЗ­БЕК» ШҚ
300
0
67
20
15
15
«НҰ­РА­ЛЫ» ШҚ
18649
598
6788
471
0
16
«НҰР-ӘСЕМ» ШҚ
2957
107
0
77
0
17
«СА­ҚИ» ШҚ
2320
44
0
4
0
18
«ТӘҢІР­БЕР­ГЕН» ШҚ
799
0
40
50
7
19
«ТҰЛ­ПАР-М» ШҚ
763
0
305
79
0
20
«ТҰР­ҒАН­БАЙ» ШҚ
1103
4
21
27
12
21
«ҰЗАҚ­БАЙ» ШҚ
5625
194
71
26
16
22
«БӘЙ­ІМ» ШҚ
3500
27
0
0
0
23
«ДӘУ­ЛЕТ» ШҚ
3550
45
11
59
0
24
«ШЫҢ­Д­ӘУ­ЛЕТ» ШҚ
3330
22
0
349
165
25
«ЖАН­ДОС» ШҚ
800
91
0
78
3
26
«ЖО­МАРТ» ШҚ
4800
291
0
126
123
27
«БА­УЫ­Р­ЖАН» ШҚ
1402
0
0
508
165
28
«ҚЫ­ЗЫЛ­БҰ­РЫШ»ШҚ
1505
33
0
28
22
29
«ЕЛ­ДОС-Ә» ШҚ
1500
68
32
35
0
30
«НИ­ЯЗ» ШҚ
300
5
20
6
6
31
«БЕ­РЕ­КЕ» ШҚ
901
14
45
17
17
32
«ЕЛ­ЖАС» ШҚ
1000
20
0
20
0
33
«ЖА­НҰЯ» ШҚ
800
74
0
19
8
34
«ЖӘНІ­БЕК» ШҚ
1000
0
0
92
0
35
«КҮН­ГЕЙ» ШҚ
3162
27
58
50
36
36
«ҚАР­ШЫ­ҒА» ШҚ
1500
35
0
0
0
37
«ҚҰ­ЛА­ГЕР» ШҚ
2000
0
0
21
0
38
«МА­НАС» ШҚ
350
8
20
6
4
39
«НЕСІ­П­ХАН» ШҚ
976
13
106
0
0
40
«НҰР­ҒА­ЗЫ» ШҚ
750
7
0
0
6
41
«БЕ­РЕ­КЕТ 2010» ШҚ
3500
0
0
60
0
42
«АЛ­ТАЙ» ШҚ
2000
52
23
18
0
43
«БАҚ­Д­ӘУ­ЛЕТ» ШҚ
900
143
516
8
19
44
«БО­ТАШ» ШҚ
1640
0
0
1965
0
45
«МҰ­РАТ» ШҚ
7350
213
0
53
0
46
«АҒАЙ­ЫН» ШҚ
600
0
317
1
0
47
«ЕЛІ­БАЙ» ШҚ
1855
0
0
40
0
48
«СА­ПАР­ҒА­ЛИ» Ш
750
76
403
0
0
49
«СЕЙ­НҰР» ШҚ
2350
41
70
0
6
50
«ШО­ЛА­Қ­ЖИ­ДЕ» ШҚ
1386
107
984
8
0
51
«ДАСТАН» ШҚ
8853
138
229
0
10
52
«МЕР­ГЕН­БАЙ» ШҚ
1500
0
0
0
0
53
«АСТА­НА» ШҚ
860
0
0
0
0
54
«НҰР­ЛАН» ШҚ
312
72
135
15
11
Бар­лы­ғы
150207
3854
12825
5839
943
кестенің жалғасы
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Артық жайылымдар, (га)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
жиы­ны (га)
15
3
18
23
4035
624
1692
575
6926
2276
15
3
18
23
1125
471
3888
805
6289
-4184
15
3
18
23
1665
0
3582
2553
7800
-4485
15
3
18
23
675
0
4644
0
5319
-3469
15
3
18
23
3135
0
1134
391
4660
7335
15
3
18
23
0
0
90
0
90
871
15
3
18
23
1815
0
0
0
1815
35
15
3
18
23
60
168
1080
184
1492
108
15
3
18
23
1170
84
108
0
1362
-862
15
3
18
23
0
0
5076
0
5076
-2676
15
3
18
23
3990
5142
4734
1265
15131
-3211
15
3
18
23
0
0
1026
943
1969
-661
15
3
18
23
1605
1203
0
0
2808
-505
15
3
18
23
0
201
360
345
906
-606
15
3
18
23
8970
20364
8478
0
37812
-19163
15
3
18
23
1605
0
1386
0
2991
-34
15
3
18
23
660
0
72
0
732
1588
15
3
18
23
0
120
900
161
1181
-382
15
3
18
23
0
915
1422
0
2337
-1574
15
3
18
23
60
63
486
276
885
218
15
3
18
23
2910
213
468
368
3959
1666
15
3
18
23
405
0
0
0
405
3095
15
3
18
23
675
33
1062
0
1770
1780
15
3
18
23
330
0
6282
3795
10407
-7077
15
3
18
23
1365
0
1404
69
2838
-2038
15
3
18
23
4365
0
2268
2829
9462
-4662
15
3
18
23
0
0
9144
3795
12939
-11537
15
3
18
23
495
0
504
506
1505
0
15
3
18
23
1020
96
630
0
1146
354
15
3
18
23
75
60
108
138
381
-81
15
3
18
23
210
135
306
391
1042
-141
15
3
18
23
300
0
360
0
660
340
15
3
18
23
1110
0
342
184
1636
-836
15
3
18
23
0
0
1656
0
1656
656
15
3
18
23
405
174
900
828
2307
855
15
3
18
23
525
0
0
0
525
975
15
3
18
23
0
0
378
0
378
1622
15
3
18
23
75
60
108
92
335
15
15
3
18
23
195
318
0
0
513
463
15
3
18
23
105
0
0
138
243
507
15
3
18
23
0
0
1080
0
1080
2420
15
3
18
23
780
69
324
0
1143
827
15
3
18
23
2145
1548
144
437
4274
-3374
15
3
18
23
0
0
35370
0
35370
-33730
15
3
18
23
3195
0
954
0
4149
3201
15
3
18
23
0
951
18
0
969
-369
15
3
18
23
0
0
720
0
420
1135
15
3
18
23
1140
1209
0
0
2349
-1599
15
3
18
23
615
210
0
138
963
1387
15
3
18
23
1605
2952
144
0
4701
-3315
15
3
18
23
2070
687
0
230
2987
5866
15
3
18
23
0
0
0
0
0
1500
15
3
18
23
0
0
0
0
0
860
15
3
18
23
1080
405
270
264
2019
-1707
15
3
18
23
54898
38473
123084
21700
238155
-70323
Е. Көтібарұлы ауылдық округі бойынша елді мекендер бөлінісінде ІҚМ аналық (сауын)мал басын орналастыру үшін жайылымдарды бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 2 кесте
№
Ел­ді ме­ке­ні
Жай­ы­лым ала­ңы, (га)
Са­уын сиыр­лар­дың бо­луы (бас)
Жай­ы­лым­ға қа­жет­ті­лік нор­ма­сы 1 бас, (га)
Жай­ы­лым­дар­дың қа­жет­ті­лі­гі, (га)
Жай­ы­лым­дар­мен қам­та­ма­сыз етіл­ме­ген (га)
Қа­жет­ті­лік­тің қам­та­ма­сыз еті­луі, %
Ар­тық­шы­лық, (га)
1
Бай­қа­дам а.
50106
561
15
8415
41691
2
Ала­қо­зы а.
16435
53
15
795
15640
Бар­лы­ғы
66541
614
15
9210
57331
Е. Көтібарұлы ауылдық округі бойынша жер учаскелерінің меншік иелері бөлігінде ауыл шаруашылығы малдарының басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 3 кесте
№
Елді мекен
Малдың болуы түрлері бойынша (бас)
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га)
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
1
Бай­қа­дам а.
663
4316
363
338
15
3
18
23
2
Ала­қо­зы а.
56
295
50
18
15
3
18
23
Бар­лы­ғы
719
4411
413
356
15
3
18
23
кестенің жалғасы
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Жай­ы­лым­дар­ды бө­лу
Қа­жет­ті­лік­тің қам­та­ма­сыз еті­луі, %
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
Қо­ры­тын­ды (га)
9945
12948
6534
7774
37201
840
885
900
414
3039
10785
13833
7434
8188
39630
Е.Көтібарұлы ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
1 қосымша
Құқық белгілейтін құжаттар негізінде жер санаттары, жер учаскелерінің меншік иелері және жер пайдаланушылар бөлінісінде Есет Көтібарұлы ауылдық округі аумағында жайылымдардың орналасу схемасы (картасы)
Е.Көтібарұлы ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
2 қосымша
Жайылым айналымдарының қолайлы схемалары
Е.Көтібарұлы ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
3 қосымша
Жайылымдардың, оның ішінде маусымдық, жайылымдық инфрақұрылым объектілерінің сыртқы және ішкі шекаралары мен алаңдары белгіленген картасы
Е.Көтібарұлы ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
4 қосымша
Жайылым пайдаланушылардың су тұтыну нормасына сәйкес жасалған су көздеріне (көлдерге, өзендерге, тоғандарға, апандарға, суару немесе суландыру арналарына, құбырлы немесе шахта құдықтарына) қол жеткізу схемасы
Е.Көтібарұлы ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
5 қосымша
Жайылымдары жоқ жеке және (немесе) заңды тұлғалардың ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу және оны берілетін жайылымдарға ауыстыру схемасы
Е.Көтібарұлы ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
6 қосымша
Ауылда, ауылдық округте орналасқан жеке және (немесе) заңды тұлғалардың жайылымдармен қамтамасыз етілмеген ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын шалғайдағы жайылымдарға орналастыру схемасы
Е.Көтібарұлы ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
7 қосымша
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаю мен қозғалудың маусымдық бағыттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік кесте
№
Ауылдық округ атауы
2023 жылғы қоршаулар саны
2024 жылғы қоршаулар саны
1
2
3
4
1
2
3
4
1
Есет Кө­ті­ба­рұ­лы
КЖМ
ЖМ
ДҚ
ЖКМ
КЖМ
ЖМ
ЖКМ
ДҚ
Ескерту: аббревиатуралардың толық жазылуы:
КЖМ –көктемгі-жазғы маусым;
ЖКМ – жазғы-күзгі маусым;
ЖМ – жазғы маусым;
ДҚ – демалушы қоршау

2023 жылғы 24 сәуірдегі
№ 9 шешіміне 7 қосымша
Қауылжыр ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар
Осы Қауылжыр ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар (бұдан әрі - Жоспар) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңына, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары-Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылдың 24 сәуірдегі № 173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 15090 тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 11064 тіркелген) сәйкес әзірленді.
Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, жемшөпке қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозуы процестерін болғызбау мақсатында қабылданады және ауыл шаруашылығы жануарларын жаю дәстүрі ескеріледі.
Жоспар құрамында:

8) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте жайылымдарды ұтымды пайдалану үшін қажетті өзге де талаптарды қамтиды.
Жоспар жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қараудың жай-күйі туралы мәліметтер, ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәліметтер, иелерін – жайылым пайдаланушыларды, жеке және (немесе) заңды тұлғаларды көрсете отырып, ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер, ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық жас топтары бойынша қалыптастырылған үйірлердің, отарлардың, табындардың саны туралы деректер, шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын қалыптастыру туралы мәліметтер, екпе және аридтік жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері, малды айдап өтуге арналған сервитуттар туралы мәліметтер, мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар берген өзге де деректер ескеріле отырып қабылданған.
Әкімшілік-аумақтық бөлініс бойынша Қауылжыр ауылдық округінде 3 ауылдық елді мекендер бар.
Қауылжыр ауылдық округі аумағының жалпы көлемі 126588 гектар, оның ішінде жайылым жерлері – 125262гектар, 1326 гектар - басқа алаптар.
Жер санаттары бойынша:
ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер – 59741 гектар;
елді мекендердің жері – 27790 гектар;
қордағы жерлер – 39057 гектар болып бөлінеді.
Табиғи жағдайлар бойынша Қауылжыр ауылдық округінің аумағы агроклиматтық көрсеткіш бойынша құрғақ далалық зонаға жатады, қатал ұзақ қыста, қысқа қалыпты ыстық жазда, қыстың және жаз температураларының күрт қарама-қайшылықтарымен, жылдық жауын-шашынның аз мөлшерімен, құрғақшылықпен сипатталады. Өсімдік жамылғысы әртүрлі, селеулі-бетегелі жусанды және бетегелі-жусанды, бұталы өсімдіктер. Топырағы қызыл қоңыр, қоңыр, аз гумусты. Өсімдік жамылғысы тұрақты емес және жеткіліксіз ылғалданған жағдайда, жалпы жазықтық сипатты және аздаған қанық түрлерімен ерекшеленді. Жер оты көктемгі-жазғы-күзгі жайылым ретінде қолданылады, жер бедерінің жағдайына қарай шөп шабуға да болады. Жайылымды тиімді пайдалану, тозуының алдын алу әрбір малды оған қолданылатын шөптің қажеттілігіне қарай орналастыру болып табылады. Ал Қауылжыр ауылдық округі жайылымдарына жалпы сипаттама жасайтын болсақ, олардың өнімділігі тұрақты емес, жауын-қардың аз-көптігіне қарап әр жылдарда өзгеріп отырады. Шөбінің өнімділігі жылдың ауа райының жағдайына қарай, гектарына 1,0 центнерден 2 центнерге дейін болады. Жайылым шөбінің аздығы және маусымдап пайдаланылатын жайылымдардың бытыраңқылығы себепті малды алыстағы көктемгі, жазғы және күзгі-қысқы жайылымдарға жаюды керек етеді. Кей жылдары қыстың жұмсақтығына қарай шаруашылық құрылымдардың малдары көбіне жайылымда болады.
2023 жылдың 1 қаңтарына Қауылжыр ауылдық округінде (халықтың жеке ауласы) ірі қара мал 1395 бас, оның ішінде аналық мал басы 570 бас, 2294 қой мен ешкілер, 350 бас жылқы және 250 бас түйе бар. Оның ішінде:
Қайдауыл ауылында: ірі қара мал 440 бас, оның ішінде аналық мал 212 бас, қой мен ешкілер 1004 бас, жылқы 143 бас.
Жайылым көлемі 10000 гектарды құрайды.
Ұлпан ауылында: ірі қара мал 130 бас, оның ішінде аналық мал 46 бас, қой мен ешкілер 295 бас, жылқы 39 бас және түйе 116 басты құрайды .
Жайылым көлемі 5388 гектарды құрайды.
Қауылжыр ауылында: ірі қара мал 825 бас, оның ішінде аналық мал 312 бас, қой мен ешкілер 995 бас, жылқы 168 бас және 134 бас түйе.
Жайылым көлемі 10236 гектарды құрайды.
Қауылжыр ауылдық округінің шаруа қожалықтарындағы мал басы: ірі қара мал 1125 бас, қой мен ешкілер 2315 бас, жылқы 510 бас, түйе 130 басты құрайды.
Шаруа қожалықтарының жайылым алаңы 59330 гектарды құрайды. Жайылым қажеттілігі жоқ.
Қауылжыр ауылдық округінде 1 мал дәрігерлік пункті, 1 мал көміндісі бар.
Жайылымдық жем шөп жануарлар рационының едәуір бөлігін құрайды.Шөпте азыққа қарағанда әлдеқайда көп қоректік заттар бар. Малды жайылымда ұстау жақсы дамуына ықпал етеді және жануарлардың өсуін күшейтеді, сау төл алу үшін қолайлы жағдайлар жасалады. Қауылжыр ауылдық округінде табиғи жайылымдардың маусымдық сипаты айқын байқалады. Қауылжыр ауылдық округі аумағында мәдени және аридтік жайылымдар жоқ. Барлық жайылымдар саны мен мөлшері жайылымның шығымдылығына, мал санына және жасыл шөпті азықтандыру нормаларына байланысты учаскелерге (қоршауларға) бөлінеді. Қауылжыр ауылдық округі маңындағы жайылымдарды тыныстандырып, демалдыру үшін маусымдық жайылымдарды көшпелі жолмен дәстүрлі пайдаланған жөн, ал алыс маусымдық жайылымдарда алдын ала белгіленген учаскелерде мал жаю керек. Жайылымдарды тиімді пайдалану оны пайдалану мерзімінің түрлі схемасын кезектестіру жолымен жүргізіледі. Жайылым айналымы деп табиғи жайылымдарды бір жылдан бастап жақсартуға бағытталған немесе оның өнімділігін төмендетпей бірнеше жылдан кейін қайталанатын шаралар жүйесі түсініледі. Жалпы, жайылым айналымы мен қоршаған ортаны пайдалану жүйесін қолдану, маусымдар бойынша кезектестіру, өсімдіктердің өнімділігін сақтауға мүмкіндік береді.
Қауылжыр ауылдық округіндегі кең таралған бетеге, селеу, жусан мен әртүрлі шөптерден тұратын жайылымдар үшін барынша қолайлысы жыл сайын ретімен, жылдың барлық маусымында мал жайып, кезек-кезек 4-белдеулі жайылым айналымын жасау. Әрбір малды қоршап бағатын учаскелер жыл бойы тек бір маусым пайдалануы тиіс, егер учаске көктемде пайдаланылса, келесі жылы бұл учаске жазда, ал келесі жылы күзде пайдалануы тиіс. Тек осы жағдайда ғана жайылымдық өсімдіктердің тұқым тастауы мүмкін және азып тозған учаскелер бұрынғы өнімділігін қалпына келтіре алады.
Жайылымдық процесті реттеу, жайылымның айдау кезектілігі, тыңайтқыштар, өсімдіктерді себу жайылымдардың жалпы өнімділігін арттырады және олардың сақталуын қамтамасыз етеді.
Қауылжыр ауылдық округі бойынша ауылшаруашылығы малдарын қамтамасыз ету үшін барлығы 125262 гектар жайылымдық жерлер бар. Елді мекен шегінде 27507 гектар жайылым бар.
Қауылжыр ауылдық округінде мал айдауға арналған сервитуттар орнатылмаған.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңының 15 бабына сәйкес жергілікті халықтың мұқтаждығы үшін (Қауылжыр ауылы, Ұлпан ауылы, Қайдауыл) ауылшаруашылығы жануарларының аналық (сауын) мал басын ұстау бойынша елді мекеннің 27507 гектар бар жайылымдық алқаптарында, жүктеме нормасы 10 гектар/бас болғанда қажеттілік туындамайды.
Жүктеме нормасы ірі қара мал басына 15 гектар/бас, қой мен ешкілер – 3 гектар/бас, жылқы – 18 гектар/бас, түйе – 23 гектар/бас болғанда жергілікті халықтың басқа ауылшаруашылығы малдарын жаю бойынша жайылымдық жерлердің 12350 гектар көлемінде қажеттілік бар.
Қажеттілік:
ірі қара мал үшін – 1395 бас х 15 гектар/бас = 20925 гектар;
қой мен ешкілер үшін – 2294 бас х 3 гектар/бас = 6882 гектар;
жылқы үшін – 350 бас х 18 гектар/бас = 6300 гектар;
түйе үшін – 250 бас х 23 гектар/бас = 5750 гектар.
20925+6882+6300+5750 = 39857 гектар.
Жайылым алқаптарының қалыптасқан 12350 гектар көлемінде қажеттілігін ауданның босалқы жер қоры есебінен толықтыру қажет.
Қауылжыр ауылдық округі аумағындағы жер учаскелерінің меншік иелері тізімі
№ 1 кесте
№
Жер учаскелерін жер пайдаланушылардың атауы
Жайылым алаңы, (га)
Түрлері бойынша малдың болуы, (бас)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
1
«БІР­ЛЕ­СТІК» Ш/Қ
4289
246
477
84
34
2
«АҒЫ­ЛЕН» Ш/Қ
1499
2
157
6
0
3
«ҚО­ҢЫР­ТАЙ» Ш/Қ
5415
51
0
75
0
4
«АҚ­НИ­ЕТ-С» Ш/Қ
1976
25
170
24
21
5
«ҚА­ЛЫ­БЕК» Ш/Қ
2991
35
0
12
0
6
«ҚА­РА-ЖАР» Ш/Қ
1230
0
0
64
0
7
«ЖА­СУ­ЛАН» Ш/Қ
6936
150
0
27
15
8
«ҚА­РА­ЖАН» Ш/Қ
1194
0
0
21
0
9
«ЕР-ДА­У­РЕН» Ш/Қ
1000
20
14
20
0
10
«СА­МАЛ» Ш/Қ
1497
31
20
7
0
11
«САН­ЖАР» Ш/Қ
1100
0
0
52
0
12
«ЫРЫС» Ш/Қ
997
15
11
8
7
13
«ҚАЙ­ДА­УЫЛ» Ш/Қ
2210
46
20
0
0
14
«МЕЙ­ІР­ЛАН» Ш/Қ
1297
22
0
41
8
15
«ЖҰ­МА­ҒА­ЛИ-Ш» Ш/Қ
6444
149
423
82
0
16
«АЩЫ­САЙ» Ш/Қ
686
23
39
17
16
17
«ӘДІЛ-ЖАН-БИ-ӘЛІ­БЕК» Ш/Қ
19618
329
7664
102
20
18
«МАНС­УР» Ш/Қ
2400
0
0
21
0
19
«АЙ­ДОС» Ш/Қ
1280
1
26
32
0
Бар­лы­ғы
62829
1145
9021
695
121
кестенің жалғасы
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Артық жайылымдар, (га)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
жиы­ны (га)
15
3
18
23
3690
1431
1512
782
7415
-3126
15
3
18
23
30
471
108
0
609
890
15
3
18
23
765
0
1350
0
2115
3300
15
3
18
23
375
510
432
483
1800
176
15
3
18
23
525
0
216
0
741
2250
15
3
18
23
0
0
1152
0
1152
78
15
3
18
23
2250
0
486
345
3081
3855
15
3
18
23
0
0
378
0
378
516
15
3
18
23
300
42
360
0
702
298
15
3
18
23
465
60
126
0
651
846
15
3
18
23
0
0
936
0
936
164
15
3
18
23
225
33
144
161
563
434
15
3
18
23
690
60
0
0
750
1460
15
3
18
23
330
0
738
184
1252
45
15
3
18
23
2235
1269
1476
0
4980
1464
15
3
18
23
345
117
306
368
1136
-450
15
3
18
23
4935
22992
1836
460
30223
-10605
15
3
18
23
0
0
378
0
378
2022
15
3
18
23
15
78
576
0
669
611
15
3
18
23
17175
27063
12510
2783
59531
4450
Қауылжыр ауылдық округі бойынша елді мекендер бөлінісінде ІҚМ аналық (сауын)мал басын орналастыру үшін жайылымдарды бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 2 кесте
№
Ел­ді ме­ке­ні
Жай­ы­лым ала­ңы, (га)
Са­уын сиыр­лар­дың бо­луы (бас)
Жай­ы­лым­ға қа­жет­ті­лік нор­ма­сы 1 бас, (га)
Жай­ы­лым­дар­дың қа­жет­ті­лі­гі, (га)
Жай­ы­лым­дар­мен қам­та­ма­сыз етіл­ме­ген (га)
Қа­жет­ті­лік­тің қам­та­ма­сыз еті­луі, %
Ар­тық­шы­лық, (га)
1
Қай­да­уыл а.
10 000
212
15
3180
6820
2
Ұл­пан а.
5388
46
15
690
4698
3
Қа­уы­л­жыр а.
10 236
312
15
4680
5556
Бар­лы­ғы
25624
570
15
8550
17074
Қауылжыр ауылдық округі бойынша жер учаскелерінің меншік иелері бөлігінде ауыл шаруашылығы малдарының басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 3 кесте
№
Елді мекен
Малдың болуы түрлері бойынша (бас)
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га)
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
1
Қай­да­уыл а.
440
1004
143
0
15
3
18
23
2
Ұл­пан а.
130
295
39
116
15
3
18
23
3
Қа­уы­л­жыр а.
825
995
168
134
15
3
18
23
Бар­лы­ғы
1395
2294
350
250
15
3
18
23
кестенің жалғасы
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Жай­ы­лым­дар­ды бө­лу
Қа­жет­ті­лік­тің қам­та­ма­сыз еті­луі, %
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
Қо­ры­тын­ды (га)
6600
3012
2574
0
12186
1950
885
702
2668
6205
12375
2985
3024
3082
21466
20925
6882
6300
2990
37097
Қауылжыр ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
1 қосымша
Құқық белгілейтін құжаттар негізінде жер санаттары, жер учаскелерінің меншік иелері және жер пайдаланушылар бөлінісінде Қауылжыр ауылдық округі аумағында жайылымдардың орналасу схемасы (картасы)
Қауылжыр ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
2 қосымша
Жайылым айналымдарының қолайлы схемалары
Қауылжыр ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
3 қосымша
Жайылымдардың, оның ішінде маусымдық, жайылымдық инфрақұрылым объектілерінің сыртқы және ішкі шекаралары мен алаңдары белгіленген картасы
Қауылжыр ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
4 қосымша
Жайылым пайдаланушылардың су тұтыну нормасына сәйкес жасалған су көздеріне (көлдерге, өзендерге, тоғандарға, апандарға, суару немесе суландыру арналарына, құбырлы немесе шахта құдықтарына) қол жеткізу схемасы
Қауылжыр ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
5 қосымша
Жайылымдары жоқ жеке және (немесе) заңды тұлғалардың ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу және оны берілетін жайылымдарға ауыстыру схемасы
Қауылжыр ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
6 қосымша
Ауылда, ауылдық округте орналасқан жеке және (немесе) заңды тұлғалардың жайылымдармен қамтамасыз етілмеген ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын шалғайдағы жайылымдарға орналастыру схемасы
Қауылжыр ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
7 қосымша
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаю мен қозғалудың маусымдық бағыттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік кесте
№
Ауылдық округ атауы
2023 жылғы қоршаулар саны
2024 жылғы қоршаулар саны
1
2
3
4
1
2
3
4
1
Қа­уы­л­жыр
КЖМ
ЖМ
ДҚ
ЖКМ
КЖМ
ЖМ
ЖКМ
ДҚ
Ескерту: аббревиатуралардың толық жазылуы:
КЖМ –көктемгі-жазғы маусым;
ЖКМ – жазғы-күзгі маусым;
ЖМ – жазғы маусым;
ДҚ – демалушы қоршау

2023 жылғы 24 сәуірдегі
№ 9 шешіміне 8 қосымша
Кішіқұм ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар
Осы Кішіқұм ауылдық округінде жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі 2023-2024 жылдарға арналған жоспар (бұдан әрі - Жоспар) Қазақстан Республикасының «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңына, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары-Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі №173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 15090 тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» бұйрығына (нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде №11064 тіркелген) сәйкес әзірленді.
Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, жемшөпке қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозуы процестерін болғызбау мақсатында қабылданады және ауыл шаруашылығы жануарларын жаю дәстүрі ескеріледі.
Жоспар құрамында:

8) тиісті әкімшілік-аумақтық бірлікте жайылымдарды ұтымды пайдалану үшін қажетті өзге де талаптарды қамтиды.
Жоспар жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қараудың жай-күйі туралы мәліметтер, ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәліметтер, иелерін – жайылым пайдаланушыларды, жеке және (немесе) заңды тұлғаларды көрсете отырып, ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралы деректер, ауыл шаруашылығы жануарларының түрлері мен жыныстық жас топтары бойынша қалыптастырылған үйірлердің, отарлардың, табындардың саны туралы деректер, шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын қалыптастыру туралы мәліметтер, екпе және аридтік жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері, малды айдап өтуге арналған сервитуттар туралы мәліметтер, мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар берген өзге де деректер ескеріле отырып қабылданған.
Әкімшілік-аумақтық бөлініс бойынша Кішіқұм ауылдық округінде 4 ауылдық елді мекендер бар.
Кішіқұм ауылдық округі аумағының жалпы көлемі 863189 гектар, оның ішінде жайылым жерлері – 807535 гектар, 55654 гектар - басқа алаптар.
Жер санаттары бойынша:
ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлер – 123010 гектар;
елді мекендердің жері – 79948 гектар;
қордағы жерлер – 660231 гектар болып бөлінеді. Оның 300734 гектар жер учаскесі Сары-Шаған полигоны.
Табиғи жағдайлар бойынша Кішіқұм ауылдық округінің аумағы агроклиматтық көрсеткіш бойынша құрғақ далалық зонаға жатады, қатал ұзақ қыста, қысқа қалыпты ыстық жазда, қыстың және жаз температураларының күрт қарама-қайшылықтарымен, жылдық жауын-шашынның аз мөлшерімен, құрғақшылықпен сипатталады. Өсімдік жамылғысы әртүрлі, селеулі-бетегелі жусанды және бетегелі-жусанды, бұталы өсімдіктер. Топырағы қызыл қоңыр, қоңыр, аз гумусты. Өсімдік жамылғысы тұрақты емес және жеткіліксіз ылғалданған жағдайда, жалпы жазықтық сипатты және аздаған қанық түрлерімен ерекшеленді. Жер оты көктемгі-жазғы-күзгі жайылым ретінде қолданылады, жер бедерінің жағдайына қарай шөп шабуға да болады. Жайылымды тиімді пайдалану, тозуының алдын алу әрбір малды оған қолданылатын шөптің қажеттілігіне қарай орналастыру болып табылады. Ал Кішіқұм ауылдық округі жайылымдарына жалпы сипаттама жасайтын болсақ, олардың өнімділігі тұрақты емес, жауын-қардың аз-көптігіне қарап әр жылдарда өзгеріп отырады. Шөбінің өнімділігі жылдың ауа райының жағдайына қарай, гектарына 1,0 центнерден 2 центнерге дейін болады. Жайылым шөбінің аздығы және маусымдап пайдаланылатын жайылымдардың бытыраңқылығы себепті малды алыстағы көктемгі, жазғы және күзгі-қысқы жайылымдарға жаюды керек етеді. Кей жылдары қыстың жұмсақтығына қарай шаруашылық құрылымдардың малдары көбіне жайылымда болады.
2023 жылдың 1 қаңтарына Кішіқұм ауылдық округінде (халықтың жеке ауласы) ірі қара мал 1240 бас, оның ішінде аналық мал басы 645 бас, 2920 қой мен ешкілер, 540 бас жылқы және 720 бас түйе бар. Оның ішінде:
Ақеспе ауылында: ірі қара мал 28 бас, оның ішінде аналық мал 15 бас, қой мен ешкілер 59 бас, жылқы 29 бас және 15 бас түйе.
Жайылым көлемі 8200 гектарды құрайды.
Қарашоқат ауылында: ірі қара мал 214 бас, оның ішінде аналық мал 126 бас, қой мен ешкілер 609 бас, жылқы 63 бас және түйе 159 басты құрайды .
Жайылым көлемі 16616 гектарды құрайды.
Шоқысу ауылында: ірі қара мал 160 бас, оның ішінде аналық мал 84 бас, қой мен ешкілер 431 бас, жылқы 51 бас және түйе 149 басты құрайды .
Жайылым көлемі 13536 гектарды құрайды.
Шілікті ауылында: ірі қара мал 838 бас, оның ішінде аналық мал 420 бас, қой мен ешкілер 1821 бас, жылқы 397 бас және түйе 397 басты құрайды .
Жайылым көлемі 37539 гектарды құрайды.
Кішіқұм ауылдық округінің шаруа қожалықтарындағы мал басы: ірі қара мал 3747 бас, қой мен ешкілер 4125 бас, жылқы 2124 бас, түйе 940 басты құрайды.
Шаруа қожалықтарының жайылым алаңы 121277 гектарды құрайды. Жайылым қажеттілігі жоқ.
Кішіқұм ауылдық округінде 1 мал дәрігерлік пункті, 1 мал көміндісі бар.
Жайылымдық жемшөп жануарлар рационының едәуір бөлігін құрайды. Шөпте азыққа қарағанда әлдеқайда көп қоректік заттар бар. Малды жайылымда ұстау жақсы дамуына ықпал етеді және жануарлардың өсуін күшейтеді, сау төл алу үшін қолайлы жағдайлар жасалады. Кішіқұм ауылдық округінде табиғи жайылымдардың маусымдық сипаты айқын байқалады. Кішіқұм ауылдық округі аумағында мәдени және аридтік жайылымдар жоқ. Барлық жайылымдар саны мен мөлшері жайылымның шығымдылығына, мал санына және жасыл шөпті азықтандыру нормаларына байланысты учаскелерге (қоршауларға) бөлінеді. Кішіқұм ауылдық округі маңындағы жайылымдарды тыныстандырып, демалдыру үшін маусымдық жайылымдарды көшпелі жолмен дәстүрлі пайдаланған жөн, ал алыс маусымдық жайылымдарда алдын ала белгіленген учаскелерде мал жаю керек. Жайылымдарды тиімді пайдалану оны пайдалану мерзімінің түрлі схемасын кезектестіру жолымен жүргізіледі. Жайылым айналымы деп табиғи жайылымдарды бір жылдан бастап жақсартуға бағытталған немесе оның өнімділігін төмендетпей бірнеше жылдан кейін қайталанатын шаралар жүйесі түсініледі. Жалпы, жайылым айналымы мен қоршаған ортаны пайдалану жүйесін қолдану, маусымдар бойынша кезектестіру, өсімдіктердің өнімділігін сақтауға мүмкіндік береді.
Кішіқұм ауылдық округіндегі кең таралған бетеге, селеу, жусан мен әртүрлі шөптерден тұратын жайылымдар үшін барынша қолайлысы жыл сайын ретімен, жылдың барлық маусымында мал жайып, кезек-кезек 4-белдеулі жайылым айналымын жасау. Әрбір малды қоршап бағатын учаскелер жыл бойы тек бір маусым пайдалануы тиіс, егер учаске көктемде пайдаланылса, келесі жылы бұл учаске жазда, ал келесі жылы күзде пайдалануы тиіс. Тек осы жағдайда ғана жайылымдық өсімдіктердің тұқым тастауы мүмкін және азып тозған учаскелер бұрынғы өнімділігін қалпына келтіре алады.
Жайылымдық процесті реттеу, жайылымның айдау кезектілігі, тыңайтқыштар, өсімдіктерді себу жайылымдардың жалпы өнімділігін арттырады және олардың сақталуын қамтамасыз етеді.
Кішіқұм ауылдық округі бойынша ауылшаруашылығы малдарын қамтамасыз ету үшін барлығы 807535 гектар жайылымдық жерлер бар. Елді мекен шегінде 75891 гектар жайылым бар.
Кішіқұм ауылдық округінде мал айдауға арналған сервитуттар орнатылмаған.
Жоғарыда баяндалғанның негізінде, Қазақстан Республикасының «Жайылымдар туралы» Заңының 15 бабына сәйкес жергілікті халықтың мұқтаждығы үшін (Ақеспе ауылы, Шоқысу ауылы, Қарашоқат ауылы, Шілікті ауылы) ауылшаруашылығы жануарларының аналық (сауын) мал басын ұстау бойынша елді мекеннің 75891 гектар бар жайылымдық алқаптарында, жүктеме нормасы 10 гектар/бас болғанда қажеттілік туындамайды.
Жүктеме нормасы ірі қара мал басына 15 гектар/бас, қой мен ешкілер – 3 гектар/бас, жылқы – 18 гектар/бас, түйе – 23 гектар/бас болғанда жергілікті халықтың басқа ауылшаруашылығы малдарын жаю бойынша жайылымдық жерлердің қажеттілігі жоқ.
Қажеттілік:
ірі қара мал үшін – 1240 бас х 15 гектар/бас = 18600 гектар;
қой мен ешкілер үшін – 2920 бас х 3 гектар/бас = 8760 гектар;
жылқы үшін – 540 бас х 18 гектар/бас = 9720 гектар;
түйе үшін – 720 бас х 23 гектар/бас = 16560 гектар.
18600+8760+9720+16560 = 53640 гектар.
Кішіқұм ауылдық округі аумағындағы жер учаскелерінің меншік иелері тізімі
№ 1 кесте
№
Жер учаскелерін жер пайдаланушылардың атауы
Жайылым алаңы, (га)
Түрлері бойынша малдың болуы, (бас)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
1
"АБ­ДОЛ" Ш/Қ
1 558
18
32
0
0
2
"АВАН" Ш/Қ
12 680
522
1024
40
126
3
"ӘЛ­МҰ­ҚАН" Ш/Қ
2 940
28
41
31
7
4
"ӘСЕТ" Ш/Қ
1 998
0
0
28
0
5
"АСТ­РА­ХАН" Ш/Қ
900
87
0
25
26
6
"БАЙ­МАН" Ш/Қ
2 595
183
496
102
0
8
"БЕ­ДЕР" Ш/Қ
20 148
0
0
272
363
9
"БО­ЛАТ" Ш/Қ
3 491
26
72
19
5
10
"ЕР­БО­ЛАТ" Ш/Қ
584
7
29
22
5
11
"ЕСА­ЛЫ" Ш/Қ
1 866
17
5
18
18
12
"ЕС1Р­КЕП" Ш/Қ
3 961
61
0
35
23
13
"ӘБ­ДІ­РАХ­МАН" Ш/Қ
2 000
17
97
23
6
14
"ЖА­РАС­ХАН" Ш/Қ
1 470
8
17
0
17
15
"ЖАР­МА­ҒАН­БЕТ" Ш/Қ
1 686
99
0
49
0
16
"ЖІ­БЕК ЖО­ЛЫ" Ш/Қ
586
174
100
17
"ЖҰ­МАХ­МЕТ" Ш/Қ
2 500
84
0
20
0
18
"ҚА­РА­ШЕК­ПЕН" Ш/Қ
4 978
112
0
72
0
19
"КІ­ШІ­ҚҰМ" Ш/Қ
6 211
172
0
45
0
20
"КҮ­ЛІК­БАЙ" Ш/Қ
2 660
1
0
19
0
21
"МА­ДИ­ЯР" Ш/Қ
4 313
0
0
0
0
22
"МА­НА­БАЙ" Ш/Қ
1 000
43
40
10
13
23
"МЕ­ШІТ" Ш/Қ
3 033
60
184
24
9
24
"НҰР­БЕК" Ш/Қ
2 043
17
28
30
104
25
"НҰР­ЛЫ­БЕК" Ш/Қ
2 940
26
523
26
"ОР­МАН" Ш/Қ
2 300
63
44
11
5
27
"САҚ­ТАП" Ш/Қ
6 284
58
0
0
3
28
"СА­ПАҚ" Ш/Қ
3 000
93
153
140
0
29
"СЕЙТ­ҚҰЛ" Ш/Қ
3 440
137
0
77
7
30
"СЕМ­БАЙ" Ш/Қ
588
57
0
9
0
31
"СЕР-МАК" Ш/Қ
1 963
0
0
0
0
32
"САР­СЕН­БАЙ" Ш/Қ
586
46
27
31
12
33
"СЫ­ДЫҚ" Ш/Қ
1 123
84
0
10
0
34
"ҚА­ЗИ-ЕДИЛ­БАЙ" Ш/Қ
1 000
0
0
0
0
35
"ҚА­НИ" Ш/Қ
1 117
98
0
15
26
36
"ҚА­СЫМ" Ш/Қ
3 500
177
46
0
21
37
"КҰЛ­ҚАЙ-АҚЫЛ­БЕК" Ш/Қ
2 058
28
0
0
0
38
"ЫҚЫ­ЛАС" Ш/Қ
1 720
112
0
46
0
Бар­лы­ғы
116820
2715
2858
1323
796
кестенің жалғасы
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Артық жайылымдар, (га)
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
ІҚМ
ҰМҚ
жыл­қы
түйе
жиы­ны (га)
15
3
18
23
270
96
0
0
366
1192
15
3
18
23
7830
3072
720
2898
14520
-1840
15
3
18
23
420
123
558
161
1262
1678
15
3
18
23
0
0
504
0
504
1494
15
3
18
23
1305
0
450
598
2353
-1453
15
3
18
23
2745
1488
1836
0
6069
-3474
15
3
18
23
0
0
4896
8349
13245
6903
15
3
18
23
390
216
342
115
1063
2428
15
3
18
23
105
87
396
115
703
-119
15
3
18
23
255
15
324
414
1008
858
15
3
18
23
915
0
630
529
2074
1887
15
3
18
23
255
291
414
138
1098
902
15
3
18
23
120
51
0
391
562
908
15
3
18
23
1485
0
882
0
2367
-681
15
3
18
23
2610
0
1800
0
4410
-3824
15
3
18
23
1260
0
360
0
1620
880
15
3
18
23
1680
0
1368
0
3048
1930
15
3
18
23
2580
0
810
0
3390
2821
15
3
18
23
15
0
342
0
357
2303
15
3
18
23
0
0
0
0
0
0
15
3
18
23
645
120
180
299
1244
-244
15
3
18
23
900
552
432
207
2091
942
15
3
18
23
255
84
540
2392
3271
-1228
15
3
18
23
390
1569
0
0
1959
981
15
3
18
23
945
132
198
115
1390
910
15
3
18
23
870
0
0
69
939
5345
15
3
18
23
1395
459
2520
0
4374
1374
15
3
18
23
2055
0
1386
161
3602
-162
15
3
18
23
855
0
162
0
1017
-429
15
3
18
23
0
0
0
0
0
0
15
3
18
23
690
81
558
276
1605
-1019
15
3
18
23
1260
0
180
0
1440
-317
15
3
18
23
0
0
0
0
0
0
15
3
18
23
1470
0
270
598
2338
-1221
15
3
18
23
2655
138
0
483
3276
224
15
3
18
23
420
0
0
0
420
1638
15
3
18
23
1680
0
828
0
2508
-788
15
3
18
23
40725
8574
23886
18308
91493
-20799
Кішіқұм ауылдық округі бойынша елді мекендер бөлінісінде ІҚМ аналық (сауын)мал басын орналастыру үшін жайылымдарды бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 2 кесте
№
Ел­ді ме­ке­ні
Жай­ы­лым ала­ңы, (га)
Са­уын сиыр­лар­дың бо­луы (бас)
Жай­ы­лым­ға қа­жет­ті­лік нор­ма­сы 1 бас, (га)
Жай­ы­лым­дар­дың қа­жет­ті­лі­гі, (га)
Жай­ы­лым­дар­мен қам­та­ма­сыз етіл­ме­ген (га)
Қа­жет­ті­лік­тің қам­та­ма­сыз еті­луі, %
Ар­тық­шы­лық, (га)
1
Ақес­пе а
8200
15
15
225
7975
2
Қа­ра­шо­қат а.
16616
126
15
1890
14726
3
Шо­қы­су а
13536
84
15
1260
12276
4
Ші­лік­ті а
37539
420
15
6300
31329
Бар­лы­ғы
75891
645
15
9675
66306
Кішіқұм ауылдық округі бойынша жер учаскелерінің меншік иелері бөлігінде ауыл шаруашылығы малдарының басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу жөніндегі мәліметтер
№ 3 кесте
№
Елді мекен
Малдың болуы түрлері бойынша (бас)
Жайылымға қажеттілік нормасы 1 бас, (га)
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
1
Ақес­пе а
28
59
29
15
15
3
18
23
2
Қа­ра­шо­қат а.
214
609
63
159
15
3
18
23
3
Шо­қы­су а
160
431
51
149
15
3
18
23
4
Ші­лік­ті а
838
1821
397
397
15
3
18
23
Бар­лы­ғы
1240
2920
540
720
15
3
18
23
кестенің жалғасы
Жайылымдардың қажеттілігі, (га)
Жай­ы­лым­дар­ды бө­лу
Қа­жет­ті­лік­тің қам­та­ма­сыз еті­луі, %
ІҚМ
ҰҚМ
жыл­қы
түйе
Қо­ры­тын­ды (га)
420
177
522
345
1464
3210
1827
1134
3657
9828
2400
1293
918
3427
8038
12570
5463
7146
9131
34310
18600
8760
9720
16560
53640
Кішіқұм ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
1 қосымша
Құқық белгілейтін құжаттар негізінде жер санаттары, жер учаскелерінің меншік иелері және жер пайдаланушылар бөлінісінде Кішіқұм атындағы ауылдық округі аумағында жайылымдардың орналасу схемасы (картасы)
Кішіқұм ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
2 қосымша
Жайылым айналымдарының қолайлы схемалары
Кішіқұм ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
3 қосымша
Жайылымдардың, оның ішінде маусымдық, жайылымдық инфрақұрылым объектілерінің сыртқы және ішкі шекаралары мен алаңдары белгіленген картасы
Кішіқұм ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
4 қосымша
Жайылым пайдаланушылардың су тұтыну нормасына сәйкес жасалған су көздеріне (көлдерге, өзендерге, тоғандарға, апандарға, суару немесе суландыру арналарына, құбырлы немесе шахта құдықтарына) қол жеткізу схемасы
Кішіқұм ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
5 қосымша
Жайылымдары жоқ жеке және (немесе) заңды тұлғалардың ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын орналастыру үшін жайылымдарды қайта бөлу және оны берілетін жайылымдарға ауыстыру схемасы
Кішіқұм ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
6 қосымша
Ауылда, ауылдық округте орналасқан жеке және (немесе) заңды тұлғалардың жайылымдармен қамтамасыз етілмеген ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын шалғайдағы жайылымдарға орналастыру схемасы
Кішіқұм ауылдық округінде жайылымдарды
басқару және оларды пайдалану жөніндегі
2023-2024 жылдарға арналған жоспарға
7 қосымша
Ауыл шаруашылығы жануарларын жаю мен қозғалудың маусымдық бағыттарын белгілейтін жайылымдарды пайдалану жөніндегі күнтізбелік кесте
№
Ауылдық округ атауы
2023 жылғы қоршаулар саны
2024 жылғы қоршаулар саны
1
2
3
4
1
2
3
4
1
Кі­ші­құм
КЖМ
ЖМ
ДҚ
ЖКМ
КЖМ
ЖМ
ЖКМ
ДҚ
Ескерту: аббревиатуралардың толық жазылуы:
КЖМ –көктемгі-жазғы маусым;
ЖКМ – жазғы-күзгі маусым;
ЖМ – жазғы маусым;
ДҚ – демалушы қоршау