жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі
жоспарды бекіту туралы
«Жайылымдар туралы» Қазақстан Республикасының Заңының 8-бабының 1) тармақшасын сәйкес, Ақсу аудандық мәслихаты ШЕШТІ:

Ақсу ауданы бойынша 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспары
Ақсу ауданы бойынша 2023-2024 жылдарға арналған жайылымдарды басқару және оларды пайдалану жөніндегі жоспар (бұдан әрі - Жоспар) Қазақстан Республикасының 2017 жылғы 20 ақпандағы «Жайылымдар туралы» Заңына, Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 23 қаңтардағы «Қазақстан Республикасындағы жергілікті мемлекеттік басқару және өзін-өзі басқару туралы» Заңына, Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары-Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі №173 «Жайылымдарды ұтымды пайдалану қағидаларын бекіту туралы» бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №15090 тіркелген), Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2015 жылғы 14 сәуірдегі №3-3/332 «Жайылымдардың жалпы алаңына түсетін жүктеменің шекті рұқсат етілетін нормасын бекіту туралы» (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде №11064 тіркелген) бұйрығына сәйкес әзірленді.
Жоспар жайылымдарды ұтымды пайдалану, жемшөпке қажеттілікті тұрақты қамтамасыз ету және жайылымдардың тозу процестерін болғызбау мақсатында қабылданады.
Жоспар мазмұны:

қайта бөлу және оны берілетін жайылымдарға ауыстыру схемаларын осы Жоспардың 1.5-қосымшаларына сәйкес;

Жоспар жайылымдарды геоботаникалық зерттеп-қараудың жай-күйі туралы мәліметтер, ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәліметтер,иелерін - жайылым пайдаланушыларды, жеке және (немесе) заңды тұлғалардыкөрсете отырып, ауыл шаруашылығы жануарлары мал басының саны туралыдеректер, шалғайдағы жайылымдарда жаю үшін ауыл шаруашылығы жануарларының мал басын қалыптастыру туралы мәліметтер, екпе және аридтік жайылымдарда ауыл шаруашылығы жануарларын жаю ерекшеліктері, малды айдап өтуге арналған сервитуттер туралы мәліметтер, мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар берген өзге де деректер ескеріле отырып қабылданды, малды айдауға арналған сервитуттар туралы мәліметтер және мемлекеттік органдар, жеке және (немесе) заңды тұлғалар ұсынатын өзге де мәліметтер.
Әкімшілік- аумақтық бөлініс бойынша Ақсу ауданында 17 ауылдық округтер ,49 ауылдық елді-мекендер тұрады
Ақсу ауданының жалпы көлемі - 1 млн 259 мың 293 гектар;
Жерлер категория бойынша келесідей бөлінеді:
Ауыл шаруашылығы нысанындағы жерлер - 773,747 мың гектар, оның ішінде жайылымдық жерлер - 661,815 мың гектар, шабындық
жерлер - 22,499 мың гектар.
Елді мекен жерлері - 75,357 мың гектар;
өнеркәсіп, көлік, байланыс, ғарыш қызметі, қорғаныс, ұлттық қауіпсіздік мұқтажына арналған жер және ауылшаруашылығына арналған өзге де жерлер - 26,248 мың гектар;
орман қорының жерлері - 36,271 мың гектар;
табиғи қорық жерлері-
су қорының жерлері - 0,634 мың гектар;
босалқы жер қоры - 291,726 мың гектар.
Ақсу ауданының климаты континенталды. Жылдық жауын-шашын мөлшері жазық аймақтарда 150-260 мм, тау бөктерлері мен аңғарларында 350-
4
550 мм.Қаңтардың орташа температурасы -12-16°С, шілдеде +18+23°С. Жазық даласы жартылай шөлейтті сұры-қоңыр топырақтан, ал тау бөктері ашық- қоңыр, қара топырақтан тұрады.
Аудан аумағында Ақсу, Басқан, Бүйен өзендері ағып жатыр.
Аудан аумағында өсімдіктердің 110 түрі тараған. Оның 25 тұқымды түрге және 85 гүлді өсімдіктерге жатады. Ең көп таралған үш тұқымдастар: дәнді, күрделі гүлділер және бұлдырлар.
Жайылымдық алқаптардың орташа өнімділігі 3,5 центнер/гектарды құрайды.
Жайылымдар азықтарының қоры жайылымдық кезеңде 180-210 күн ұзақтығымен пайдаланылады.
Бір ауылшаруашылық малына тұтынудың орташа тәуліктік нормасы Қазақстан Республикасы Премьер-Министрі орынбасарының 2016 жылғы 30 желтоқсандағы № 545 бұйрығымен бекітілген Су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу әдістемесіне 6-қосымшаның 10-кестесіне сәйкес айқындалады.
2023 жылдың 1 қаңтарына Ақсу ауданында 96971 ірі қара мал, 392 041 ұсақ мүйізді мал, 36 320 жылқы, 68 түйе, 292 шошқа, 123 210 құс бар.
«Жайылымдардың жалпы алаңына жүктеменің жол берілетін шекті нормасын бекіту туралы» 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 бұйрығына, «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің бұйрығына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің Орынбасары - Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2017 жылғы 24 сәуірдегі № 172 бұйрығына сәйкес 2015 жылғы 14 сәуірдегі № 3-3/332 "Жайылымдардың жалпы алаңына жүктеменің шекті жол берілетін нормасын бекіту туралы" құрғақ даладағы 1 басқа жүктеме нормативі: ірі қара мал - 8,5 гектар, қой мен ешкі - 1,7 гектар, жылқы - 10,2 гектар,
түйе-11,9 гектар.
Әкімшілік-аумақтық бөлініс бойынша Ақсу ауданында 17 ауылдық округтер, 49 ауылдық елді - мекендер орналасқан.
Санаттар бөлінісінде Ақсу ауданы аумағының жалпы ауданы мың ( га )
№ п/п
Жеркатегориясы
Барлығы
Соның ішінде
жайылым
1
Аумақтың жалпы көлемі:соныңішінде
1259293
2
Ауылшаруашылығы жерлері
773747
661815
3
Елдімекен
75357
4
Өнеркәсіп, көлік, байланысжәнебасқа да ауылшаруашылығы емес
мақсаттағы жерлер
26248
5
Орманқорыжерлері
36271
6
Су қорының жерлері
634
7
Босалқыжерлер
291726
8
Табиғи қорық жерлері
Ауылдық округтер бөлінісінде ауданның жер пайдалануы мың ( га )
№ р/с
Округ атауы
Елді мекен атауы
Террит орияны ң жалпы көлемі, га
соның ішінде
Барлы қ егіс көлем і, га
Елді мекенд ердің жері
Ауыл шаруа шылығ ы мақсат ындағ ы жер
Босалқ ы жер және арнайы жер қоры
Басқа
1
Жансүгі ров ауылды қ округі
Жансүгір ов
8455
2370
6085
2874
Алтынар ық
8799
1598
7201
2445
Көкөзек
6252
587
5665
2192
2
Ақсу ауылды қ округі
Ақсу
13887
975
12912
1250
Казсельх озтехник а
1027
382
645
500
Көкжайд ақ
6461
1116
5345
518
Қазақста н
5837
816
5021
567
Өнім
6557
618
5939
610
Шолақөз ек
7424
404
7020
640
3
Есебола тов ауылды қ округі
Есеболат ов
7443
1014
6429
2562
Қызылқа йын
6408
507
5901
2579
Энергети к
2504
173
2331
785
4
Қаракөз ауылды қ округі
Қаракөз
10608
965
9643
1871
Кеңқары н
5604
302
5302
1610
5
Ойтоған ауылды қ округі
Ойтоған
32253
4851
27402
958
Үлгілі
29709
3239
26470
6
Б.Сыртт анов ауылды қ округі
Б.Сыртта нов
30104
2421
27683
1810
Қопа
28139
3673
24466
7
Қарашіл ік ауылды қ округі
Сағабүйе н
24406
3718
20688
1896
Қарашілі к
17576
1958
15618
1770
Сағакүре с
17801
2142
15659
1528
8
Жаңалы қ ауылды қ округі
Жаңалық
55286
2231
53055
602
9
Қарасу ауылды қ округі
Кеңжыра
10831
1586
9245
3155
Еңбек
5989
341
5648
3047
Тарас
5452
138
5314
2445
10
Матай ауылды қ округі
Матай
48954
10715
38239
Ақөзек
362
112
250
Береке
284
86
198
Жасқазақ
210
98
112
Құрақсу
34815
743
34072
11
Егінсу ауылдық округі
Егінсу
51659
1216
50443
97
Құмтөбе
3002
87
2915
12
Суықсай ауылдық округі
Суықсай
28097
883
27214
3600
Ақтөбе
9337
670
8667
Ащыбұла қ
14772
961
13811
2901
Баласаз
9068
603
8465
13
Қапал ауылдық округі
Қапал
37923
548
37375
3146
14
Арасан ауылдық округі
Арасан
20629
2192
18437
1916
Арасан- Қапал
739
16
723
433
Қызылжа р
20359
2
20357
2765
15
Көшент ал ауылдық округі
Көшкент ал
16315
1005
15310
2409
Көлтабан
14265
605
13660
1069
16
Қызылағ аш ауылдық округі
Қызылаға ш
52051
3888
48163
5672
Заречное
38698
2499
36199
2424
Қопалы
34066
6919
27147
1223
17
Молалы ауылдық округі
Молалы
24350
70
24280
Алажиде
29789
3094
26695
600
Қайрақты
1690
110
1580
Қараой
2858
110
2748
849104
75357
773747
291726
86320
66469
Ауыл шаруашылығы жануарларын қамтамасыз ету үшін Ақсу ауданы бойынша барлығы 661815 га жайылымдық жер бар. Елді мекен шегінде 129 200 га жайылым бар, босалқы жерлерде 172 771 га жайылымдық жерлер бар.
Ауылдық округтердің аналық сауын сиырларға жайылымдық жер жеткілікті.
Жайылымдардан жем - шөп қоры ұзақтығы 180-210 күн болатын жайылым кезеңінде пайдаланылады. Шабындықтардан жем қоры қора кезеңінде пайдаланылады.
Ветеринариялық-санитариялық обьектілер туралы мәлімет
Аудан бойынша ауылдық округтер бөлінісінде ветеринариялық-санитариялық объектілер туралы мәліметтер ( кестеде ) көрсетілген.
к/ с
Ауыл округі
Мал дәрігер лік
Мал тоғыту орындар
Қашыры м пунктері
Мал көмін ділері
Сібір жарасы ошақтары
1
Жансүгіров
1
1
1
1
2
Ақсу
1
1
1
1
3
Есеболатов
1
1
1
1
1
4
Қаракөз
1
1
1
1
1
5
Ойтоған
1
1
1
1
6
Б. Сырттанов
1
1
1
1
2
7
Қарашілік
1
1
1
1
8
Жаңалық
1
1
1
1
9
Қарасу
1
1
1
1
10
Матай
1
1
1
1
И
Егінсу
1
1
1
1
1
12
Суықсай
1
1
1
1
13
Қапал
1
1
1
1
1
14
Арасан
1
1
1
1
15
Көшкентал
1
1
1
1
16
Қызылагаш
1
1
1
1
4
17
Молалы
1
1
1
1
Барлығы:
17
17
17
17
10
Ақсу ауданында 78 ветеринариялық-санитарлық объектілер әрекет етеді. Оның ішінде: 17 мал қорымы, 10 сібір ошағы, 17 ветеринариялық пункт, 17 мал емдеу орындары, 17 ірі қара малын қолдан ұрықтандыру пунктер.
Жайылымдардың өнімділігі мен шөп құрамын жақсарту мақсатында жайылым айналымы ұйымдастырылады.
Жайылым айналымы - шөпті жаңарту мен жақсарту бойынша басқа да іс- шаралармен бірлескен жеке учаскедегі жылдар бойынша малды бағу, демалу және шөп оруды кезекшілеу тәсілімен жайылымдар өнімділігін арттыруға бағытталған жайылымды пайдалану және оған күтім жасау жүйесі.
Жайылымдардың өнімділігін арттыруда табын мен отар учаскелерін, жазғы лагерьлердерін, су кешендерін және мал айдайтын жолдарды орналастырудан тұратын олардың аумағын дұрыс ұйымдастыру маңызды рөлге ие.
Табиғи жайылымдарда (№ 7 кестеде) көрсетілген келесі мерзімдерімен төрт танапты жайылым айналымын ұйымдастыру қарастырылады.
Мал айдау жолдарының ені жануарлардың түрлеріне, табын мен отардың көлемі, сонымен бірге топырақтың механикалық құрамы, шөптің қалыңдығы және эрозиялық процесстердің деңгейіне байланысты. Мал айдау жолдарын жол желісімен біріктіруге тыйым салынады, әсіресе аудандық және облыстық жолдармен.
Ақсу ауданы бойынша мал айдап өтуге арналған сервитуттар белгіленбеген . Ауыл шаруашылық жануарларын тасымалдау (орын ауыстыру) уақытша (маусымдық) пайдаланылатын мал айдау жолдары сызбасы (1,3,6, 7.1-қосымшада) көрсетілген

Құкық белгілейтін құжаттар негізінде жер санаттары, жер учаскелерінің меншік иелері және жер пайдаланушылар бөлінісінде әкімшілік-аумақтык бірлік аумағында жайылымдардың орналасу схемасын (картасы)

Жайылымдардың, оның ішінде маусымдык жайылымдардың сыртқы және ішкі шекаралары мен алаңдары, жайылымдық инфрақұрылым объектілері белгіленген картасы

Жаііылым пайдаланушылардың су тұтыну нормасына сәйкес жасалған су көздеріне (көлдерге,өзендерге, тогандарға,апандарға, суару немесе суландыру каналдарына, құбырлы немесе шахталы құдықтарға) қол жеткізу схемасы

Арасан ауылдық округінің жергілікті жағдайлар мен ерекшеліктерге қарай жеке ауладағы ауыл шаруашылығы жануарларын жаюға халық мұқтажын қанағаттандыру үшін қажетті жайылымдардың сыртқы мен ішкі шекаралары және алаңдары белгіленген сызбасы (картасы)

Құқық белгілейтін құаттар негізінде жер санаттары.жер учаскелерінің меншік иелері және жер пайдаланушылар бөлінісінде әкімшілік - аумақтық бірлік аумағында жайлымдардың орналасу схемасы (картасы) ь

Егінсу ауыллык округі бойынша жайылым айналымдарының колайлы схемалары

Жайылымдардың, оның ішінде маусымдық жайылымдардың сыртқы және ішкі шекаралары мен алаңдары, жайылымдық инфрақұрлым обьектілері белгіленген картасы

Жайылым пайдаланушылардың су тұтыну нормасына сәйкес жасалған су көздеріне (көлдерге, өзендерге, тоғандарға, апандарға, суару немесе суландыру каналдарына, құбырлы немесе шахталы құдықтарға) қол жеткізу схемасы

Ауыл шаруашылығы жануарларын жаюдың және айдаудың маусымдық маршруттарын белгілейтін жайылымды пайдалану жөніндегі күнтізбелік графигі
Жылдар
Жайылымдардарға малдарды айдап шығару және жайылымдардан қайтару мерзімдері
Көктем
Жаз
Күз
Қыс
2023
Наурыз айының I-ші он күндігі Мамыр айының II -ші он күндігі
Мамыр айының II-ші он күндігі Қазан айының II-ші он күндігі
Қазан айының II-ші он күндігі Қараша айының III-ші он күндігі
Қараша айының III-ші он күндігі Наурыз айының II-ші он күндігі
2024
Наурыз айының I-ші он күндігі Мамыр айының II-ші
Мамыр айының II-ші он күндігі Қазан айының II-ші
Қазан айының II-ші он күндігі Қараша айының III -
Қараша айының III-ші он күндігі Наурыз айының II-ші
Жайылым кезеңінің ұзақтығы топырақ-климаттық аймақпен, ауыл шаруашылығы жануарларының түрлерімен, сондай-ақ
қызыл-қауырсынды-сұлы-шөпті даладағы құрғақ жайылымдардың
өнімділігімен 180-200 күнді құрайды.
Бұл жағдайда ірі қара мал, ұсақ мүйізді мал, жылқылар мен түйелер үшін жайылымның ұзақтығы қардың тығыздығымен және басқа факторлармен қар жамылғысының максималды тереңдігімен байланысты.
Көктемде жайылымның басталуы шөптер өсе бастағаннан кейін екі аптадан ерте емес және жайылымның аяқталуы белгілі бір жылдың климаттық жағдайына байланысты болады және ертерек немесе кешірек мерзімге берілуі мүмкін. Бұл шаралар жайылымдардың тозуын және жел эрозиясының пайда болуын болдырмауға мүмкіндік береді. Ақсу ауданының аумағындағы жайылымдардың негізі пайдаланушылары ауыл шаруашылық құрылымдары болып табылады. Елді мекен халқының ауыл шаруашылығы жануарлары елді