Об утверждении Методики формирования баланса активов и пассивов
Деректемелер және дереккөз
- Толық атауы
- Об утверждении Методики формирования баланса активов и пассивов
- Атауы (қаз.)
- Активтер және пассивтер теңгерімін қалыптастыру әдістемесі
- Акт түрі
- Бұйрық
- Заңдық күші
- Қолданыста
- Тізілімдегі мәртебе коды
- new
- Нөмірі
- 268
- Қабылданған күні
- 21.11.2016
- Көрсетілген редакция
- 21.11.2016 108346_129836.kaz
- Соңғы өзгеріс
- 21.11.2016
- Мәтін тілі
- қазақша
- НҚА мемлекеттік тіркеу нөмірі
- V1600014547
- ЭКБ идентификаторы
- 108346
- Редакция идентификаторы
- 108346_129836
- Бастапқы дереккөз
- ЭКБ zan.gov.kz (API)
- Деректер жаңартылды
- 02.08.2026 07:14
0 Активтер және пассивтер
теңгерімін қалыптастыру
әдістемесін бекіту туралы
«Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 19 наурыздағы Заңының 12-бабы 5) тармақшасына, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2014 жылғы 24 қыркүйектегі № 1011 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі туралы ереженің 17-тармағы 258) тармақшасына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:
1 1. Қоса беріліп отырған Активтер және пассивтер теңгерімін қалыптастыру әдістемесі бекітілсін.
2 2. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің Ұлттық шоттар басқармасы Заң басқармасымен бірлесіп заңнамада белгіленген тәртіппен:
1 1) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелуін;
2 2) осы бұйрық мемлекеттік тіркелгеннен кейін күнтізбелік он күн ішінде оның көшірмелерін мерзімді баспасөз басылымдарында және «Әділет» ақпараттық-құқықтық жүйесінде ресми жариялануға жіберілуін;
3
3) мемлекеттік тіркелген күннен бастап осы бұйрықтың көшірмелерін он күнтізбелік күн ішінде қағаз және электрондық түрде Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізу үшін «Республикалық құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына жіберілуін;
4 4) осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің интернет-ресурсында орналастырылуын қамтамасыз етсін.
3
3. Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің Ұлттық шоттар басқармасы осы бұйрықты жұмыс бабында басшылыққа алу және пайдалану үшін Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің құрылымдық бөлімшелеріне және аумақтық органдарына жеткізсін.
4 4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитеті төрағасының орынбасарына (Г.М. Керімханова) жүктелсін.
5 5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі.
0 Активтер және пассивтер теңгерімін қалыптастыру әдістемесі
Қазақстан Республикасы
Ұлттық экономика министрлігі
Статистика комитеті төрағасының
2016 жылғы 21 қарашадағы
№ 268 бұйрығымен
бекітілді
Активтер және пассивтер теңгерімін қалыптастыру әдістемесі
1 1-тарау. Жалпы ережелер
1 1. Активтер және пассивтер теңгерімін қалыптастыру әдістемесі (бұдан әрі – Әдістеме) халықаралық стандарттарға және «Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 19 наурыздағы Заңына сәйкес әзірленген статистикалық әдіснамаға жатады.
2 2. Осы Әдістеме халықаралық стандарттарға сәйкес активтер және пассивтер теңгерімін қалыптастыру кезінде Қазақстан Республикасы Ұлттық экономика министрлігі Статистика комитетінің пайдалануына арналған және Ұлттық шоттар жүйесінің (бұдан әрі – ҰШЖ) мақсаттары үшін қолданылады.
3 3. Осы Әдістеменің мақсаты активтер және пассивтер теңгерімін қалыптастырудың алгоритмін сипаттау және макроэкономикалық көрсеткіштер есептеулерінің сапасын арттыру болып табылады.
4 4. Әдіснамалық негіздеме ретінде Халықаралық Валюта Қоры, Экономикалық ынтымақтастық және даму ұйымы, Еуропалық қоғамдастықтардың Статистикалық бюросы, Біріккен Ұлттар Ұйымы және Дүниежүзілік Банк дайындаған 2008 жылғы Ұлттық шоттар жүйесі қолданылған.
5 5. Осы Әдістемеде негізгі анықтамалар қолданылады:
1 1) өндірілген қаржылық емес активтер – ҰШЖ өндіріс саласының шекараларын анықтауға жататын өндіріс процестерінің нәтижесінде туындаған активтер;
2 2) өндірілмеген қаржылық емес активтер – өндірістік процесстер нәтижесі болып табылмайтын активтер.
2 2-тарау. Активтер және пассивтер теңгерімінің әдіснамалық негізі
6 6. Активтер және пассивтер теңгерімі (бұдан әрі – Теңгерім) белгілі бір уақыт мезгіліне құрастырылған активтердің және міндеттемелер құны туралы деректері бар есепті білдіреді.
7
7. Теңгерім өндіріс, табысты бөлу мен қолдану және жинақтау шоттары бойынша барлық операциялардың қорытынды мәнін көрсете отырып, ұлттық шоттар жүйесінің бірізділігін аяқтайды. Теңгерім жинақтау шоттардағы барлық өзгерістерді көрсетеді. Соңғы теңгерім алдыңғы теңгерімді, операцияларды, актив көлеміндегі басқа өзгерістерді және қайта бағалауды қосу жолымен есептелінеді.
8 8. Активтер және пассивтер теңгерімінің негізгі тепе-теңдігі осы Әдістемеге 1-қосымшада ұсынылған.
9 9. Жинақтау шоттары есепті кезең аралығындағы активтер, пассивтер және капиталдың таза құнының өзгерістерін көрсетеді.
10
10. Қайта бағалау шоты және активтер көлеміндегі басқа да өзгерістер шоты операциялар нәтижесінде болмаған активтер мен міндеттемелердегі басқа да өзгерістерді көрсетеді. Қайта бағалау шоты баға өзгерістерімен байланысты кезең аралығындағы активтер мен міндеттемелердің құнының өзгерістерін көрсетеді. Активтер көлеміндегі басқа да өзгерістер шоты баға өзгерістері және операциялармен байланысты емес себептер бойынша кезең аралығындағы активтер мен міндеттемелер құнының өзгерістерін көрсетеді. Қаржы шоты қаржылық активтер мен міндеттемелердің операцияларын, ал капиталмен жасалатын операциялар шоты қаржылық емес активтермен операцияларды көрсетеді.
11 11. Теңгерімдік шоттарды құру активтердің санаттары бойынша бөлініп жүргізіледі. Теңгерімде көрсетілетін активтер екі үлкен топтарға бөлінеді: қаржылық және қаржылық емес.
12 12. Қаржылық активтерге барлық қаржылық талаптарды, акциялар немесе корпорациялардың капиталына қатысудың басқа түрлерін және ақша-кредит реттеу органдарының құймалардағы алтыны кіреді.
13 13. Қаржылық емес активтер екі санатқа бөлінеді: өндірілген және өндірілмеген активтер.
14 14. Өндірілген активтердің үш негізгі түрі бар: негізгі қорлар, материалдық айналым құралдары және құндылықтар.
15 15. Өндірілмеген активтер үш категориядан тұрады:
1 1) табиғи ресурстар;
2 2) келісімшарттар, жалдау шарттары және лицензиялар;
3 3) сатып алынған гудвилл және маркетингтік активтер.
16 16. Теңгерімде көрсетілген институционалдық бірліктің немесе сектордың қаржылық және қаржылық емес активтері теңгерілетін бап болып табылатын капиталдың таза құнының экономика дәрежесінің индикаторы болып табылады.
17 17. Капиталдың таза құны институционалдық бірлікке немесе институционалдық секторға тиесілі барлық активтер құнынан оның барлық міндеттемелерінің құнын алып тастағандағы құны ретінде анықталады.
18 18. Активтер және пассивтер теңгерімінің құрылымы осы Әдістемеге 2-қосымшада ұсынылған.
3 3-тарау. Активтер және пассивтер теңгерімін қалыптастыру
19 19. Теңгерімді экспериментальды негізде құру үшін ақпараттық база болып табылады:
1 1) ресми статистикалық ақпарат;
2 2) мемлекеттік органдардың әкімшілік деректері.
20 20. Теңгерім бөлек қаржылық және қаржылық емес активтер бойынша қалыптастырылады. Активтер типтері бойынша бөлінеді.
21
21. Деректер көздерінен қолданылатын активтердің құны бухгалтерлік стандарттар бойынша бағаланады, деректер баға индекстерінің көмегімен қайта бағаланады. Табиғи ресурстар бойынша ақпарат натуралдық күйінде келеді, құндық бағалау үшін бағалы қазбалардың бағасы пайдаланылады, отандық бағалар болмаған жағдайда түсті және бағалы металдарға биржалық бағаланымның деректері пайдаланылады.
22 22. Түзетілген активтердің құны теңгерімдік кестелерге салынады. Келесі кезеңде деректерді тексеру және матрицалық кестенің көмегімен теңгерімдеу жүргізіледі. Кестелер қаржылық активтер мен міндеттемелердің запастары мен ағындары бойынша құрылады.
23 23. Көлденең теңгерім әр операция үшін баламалылықты қолдаумен байланысты, ағындар мен запастар барлық резидент-секторлар және басқа әлем бойынша қосындылаған кезде теңеледі.
24 24. Теңгеріміде ағымдағы кезеңнің бастапқы запастардың сомасы өткендегі кезеңнің соңғы запастарының сомасына тең.
25 25. Кезең аралығындағы барлық өзгерістердің сомасы операцияның, активтер көлеміндегі басқа өзгерістердің және қайта бағалаудың сомасына тең. Сомада сәйкессіздік болған жағдайда шоттарды, деректер көздерін қосымша тексеру жүргізіледі.
1 Активтер және пассивтер теңгерімінің негізгі тепе-теңдігі
Активтер және пассивтер
теңгерімін қалыптастыру
әдістемесіне
1-қосымша
Активтер және пассивтер теңгерімінің негізгі тепе-теңдігі
Дереккөз ҰШЖ 2008.
2 Активтер және пассивтер теңгерімінің құрылымы
Активтер және пассивтер
теңгерімін қалыптастыру
әдістемесіне
2-қосымша
Активтер және пассивтер теңгерімінің құрылымы
Активтердің запастары және ондағы өзгерістер
Код
Активтердің запастары және активтердегі өзгерістер
S11
S12
S13
S14
S15
S1
S2
Қаржылық емес корпорациялар
Қаржылық корпорациялар
Мемлекеттік басқару
Үй шаруашылық-
тары
Үй шаруашылық-
тарына қызмет ететін коммерциялық емес ұйымдар
Жалпы экономика
Басқа әлем
Барлығы
Бастапқы активтер және пассивтер теңгерімі
AN
Қаржылық емес активтер
2 151
93
789
1 429
159
4 621
4 621
AN1
Өндірілген қаржылық емес активтер
1 274
67
497
856
124
2 818
2 818
AN11
Негізгі қорлар
1 226
52
467
713
121
2 579
2 579
AN12
Материалдық айналым құралдары
43
22
48
1
114
114
AN13
Құндылықтар
5
15
8
95
2
125
125
AN2
Өндірілмеген қаржылық емес активтер
877
26
292
573
35
1 803
1 803
AN21
Табиғи ресурстар
864
23
286
573
35
1 781
1 781
AN22
Келісімшарттар, жалдау шарттары және лицензиялар
13
3
6
22
22
AN23
Гудвилл және маркетингтік активтер
AF
Қаржылық активтер/міндеттемелер
982
3 421
396
3 260
172
8 231
805
9 036
AF1
Монетарлы алтын және Қарыздарға арнайы құқықтар
690
80
770
770
AF2
Қолдағы валюта және депозиттер
382
150
840
110
1 482
105
1 587
AF3
Борыштық құнды қағаздар
90
950
198
25
1 263
125
1 388
AF4
Қарыздар
50
1 187
115
24
8
1 384
70
1 454
AF5
Акционерлік капитал және инвестициялық қорлардың акциялары
280
551
12
1 749
22
2 614
345
2 959
AF6
Сақтандыру, зейнетақы қамтамасыз ету және стандартталған кепілдемелер бағдарламасы
25
30
20
391
4
470
26
496
AF7
Туынды қаржы құралдары және қызметкерлердің акцияларды сатып алуына арналған опциондар
5
13
0
3
0
21
0
21
AF8
Басқа да дебиторлық/кредиторлық берешек
150
19
55
3
227
134
361
Активтердегі барлық өзгерістер
AN
Қаржылық емес активтер
300
- 2
57
116
11
482
482
AN1
Өндірілген қаржылық емес активтер
195
- 4
29
67
7
294
294
AN11
Негізгі қорлар
165
- 2
23
53
7
246
246
AN12
Материалдық айналым құралдары
27
0
1
4
0
32
32
AN13
Құндылықтар
3
- 2
5
10
0
16
16
AN2
Өндірілмеген қаржылық емес активтер
105
2
28
49
4
188
188
AN21
Табиғи ресурстар
101
1
26
48
4
180
180
AN22
Келісімшарттар, жалдау шарттары және лицензиялар
4
1
2
1
0
8
8
AN23
Гудвилл және маркетингтік активтер
0
0
0
0
0
0
0
AF
Қаржылық активтер/міндеттемелер
93
230
- 9
205
4
523
54
577
AF1
Монетарлы алтын және Қарыздарға арнайы құқықтар
0
10
1
0
0
11
1
12
AF2
Қолдағы валюта және депозиттер
39
10
- 26
64
2
89
11
100
AF3
Борыштық құнды қағаздар
10
96
4
16
0
126
13
139
AF4
Қарыздар
19
53
3
3
0
78
4
82
AF5
Акционерлік капитал және инвестициялық қорлардың акциялары
17
44
3
76
1
141
15
156
AF6
Сақтандыру, зейнетақы қамтамасыз ету және стандартталған кепілдемелер бағдарламасы
1
8
1
39
0
49
0
49
AF7
Туынды қаржы құралдары және қызметкерлердің акцияларды сатып алуына арналған опциондар
3
8
0
3
0
14
0
14
AF8
Басқа да дебиторлық/кредиторлық берешек
4
1
5
4
1
15
10
25
Соңғы активтер және пассивтер теңгерімі
AN
Қаржылық емес активтер
2 451
91
846
1 545
170
5 103
5 103
AN1
Өндірілген қаржылық емес активтер
1 469
63
526
923
131
3 112
3 112
AN11
Негізгі қорлар
1 391
50
490
766
128
2 825
2 825
AN12
Материалдық айналым құралдары
70
0
23
52
1
146
146
AN13
Құндылықтар
8
13
13
105
2
141
141
AN2
Өндірілмеген қаржылық емес активтер
982
28
320
622
39
1 991
1 991
AN21
Табиғи ресурстар
965
24
312
621
39
1 961
1 961
AN22
Келісімшарттар, жалдау шарттары және лицензиялар
17
4
8
1
0
30
30
AN23
Гудвилл және маркетингтік активтер
0
0
0
0
0
0
0
AF
Қаржылық активтер/міндеттемелер
1 075
3 651
387
3 465
176
8 754
859
9 613
AF1
Монетарлы алтын және Қарыздарға арнайы құқықтар
0
700
81
0
0
781
1
782
AF2
Қолдағы валюта және депозиттер
421
10
124
904
112
1 571
116
1 687
AF3
Борыштық құнды қағаздар
100
1 046
4
214
25
1 389
138
1 527
AF4
Қарыздар
69
1 240
118
27
8
1 462
74
1 536
AF5
Акционерлік капитал және инвестициялық қорлардың акциялары
297
595
15
1 825
23
2 755
360
3 115
AF6
Сақтандыру, зейнетақы қамтамасыз ету және стандартталған кепілдемелер бағдарламасы
26
38
21
430
4
519
26
545
AF7
Туынды қаржы құралдары және қызметкерлердің акцияларды сатып алуына арналған опциондар
8
21
0
6
0
35
0
35
AF8
Басқа да дебиторлық/кредиторлық берешек
154
1
24
59
4
242
144
386
Міндеттемелердің запастары және ондағы өзгерістер
Код
Міндеттемеледің запастары және міндеттемелер мен
капиталдың таза құнындағы өзгерістер
S11
S12
S13
S14
S15
S1
S2
Қаржылық емес корпорациялар
Қаржылық корпорациялар
Мемлекеттік басқару
Үй шаруашылық-
тары
Үй шаруашылық-
тарына қызмет ететін коммерциялық емес ұйымдар
Жалпы
экономика
Басқа әлем
Барлығы
Бастапқы активтер және пассивтер теңгерімі
AF
Қаржылық активтер/міндеттемелер
3 221
3 544
687
189
121
7 762
1 274
9 036
AF1
Монетарлы алтын және Қарыздарға арнайы құқықтар
0
770
770
AF2
Қолдағы валюта және депозиттер
40
1 281
102
10
38
1 471
116
1 587
AF3
Борыштық құнды қағаздар
44
1 053
212
2
1 311
77
1 388
AF4
Қарыздар
897
328
169
43
1 437
17
1 454
AF5
Акционерлік капитал және инвестициялық қорлардың акциялары
1 987
765
4
2 756
203
2 959
AF6
Сақтандыру, зейнетақы қамтамасыз ету және стандартталған кепілдемелер бағдарламасы
12
435
19
5
471
25
496
AF7
Туынды қаржы құралдары және қызметкерлердің акцияларды сатып алуына арналған опциондар
4
10
14
7
21
AF8
Басқа да дебиторлық/кредиторлық берешек
237
22
8
35
302
59
361
B90
Капиталдың таза құны
- 88
- 30
498
4 500
210
5 090
- 469
4 621
Міндеттемелер мен капиталдың таза құнындағы барлық өзгерістер
AF
Қаржылық активтер/міндеттемелер
157
224
102
16
6
505
72
577
AF1
Монетарлы алтын және Қарыздарға арнайы құқықтар
12
12
AF2
Қолдағы валюта және депозиттер
0
65
37
0
0
102
- 2
100
AF3
Борыштық құнды қағаздар
7
64
45
0
0
116
23
139
AF4
Қарыздар
21
0
9
11
6
47
35
82
AF5
Акционерлік капитал және инвестициялық қорлардың акциялары
100
39
2
0
0
141
15
156
AF6
Сақтандыру, зейнетақы қамтамасыз ету және стандартталған кепілдемелер бағдарламасы
0
48
0
1
0
49
0
49
AF7
Туынды қаржы құралдары және қызметкерлердің акцияларды сатып алуына арналған опциондар
3
8
0
0
0
11
3
14
AF8
Басқа да дебиторлық/кредиторлық берешек
26
0
9
4
0
39
- 14
25
B10
Капиталдың таза құнындағы барлық өзгерістер
236
4
- 54
305
9
500
- 18
482
B101
Жинақтау және күрделі трансферттер
88
- 5
- 90
210
- 1
202
- 10
192
B102
Активтер көлеміндегі басқа өзгерістер
14
- 1
- 2
- 1
0
10
10
B103
Номиналдық холдингтік пайдалар/шығындар
134
10
38
96
10
288
- 8
280
B1031
Нейтралдық холдингтік пайдалар/шығындар
82
6
27
87
6
208
- 10
198
B1032
Нактылы холдингтік пайдалар/шығындар
52
4
11
9
4
80
2
82
Соңғы активтер және пассивтер теңгерімі
AF
Қаржылық активтер/міндеттемелер
3 378
3 768
789
205
127
8 267
1 346
9 613
AF1
Монетарлы алтын және Қарыздарға арнайы құқықтар
782
782
AF2
Қолдағы валюта және депозиттер
40
1 346
139
10
38
1 573
114
1 687
AF3
Борыштық құнды қағаздар
51
1 117
257
2
0
1 427
100
1 527
AF4
Қарыздар
918
0
337
180
49
1 484
52
1 536
AF5
Акционерлік капитал және инвестициялық қорлардың акциялары
2 087
804
6
0
0
2 897
218
3 115
AF6
Сақтандыру, зейнетақы қамтамасыз ету және стандартталған кепілдемелер бағдарламасы
12
483
19
1
5
520
25
545
AF7
Туынды қаржы құралдары және қызметкерлердің акцияларды сатып алуына арналған опциондар
7
18
0
0
0
25
10
35
AF8
Басқа да дебиторлық/кредиторлық берешек
263
0
31
12
35
341
45
386
B90
Капиталдың таза құны
148
- 26
444
4 805
219
5 590
- 487
5 103
Дереккөз ҰШЖ 2008.