«Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 19 тамыздағы № 580 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі туралы ереженің 15-тармағының 13) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

2) осы бұйрық мемлекеттік тіркелген күннен бастап күнтүзбелік он күн ішінде оның көшірмесін қағаз және электронды түрде қазақ және орыс тілдерінде «Республикалык құқықтық ақпарат орталығы» шаруашылық жүргізу құқығындағы республикалық мемлекеттік кәсіпорнына ресми жариялау және Қазақстан Республикасы нормативтік құқықтық актілерінің эталондық бақылау банкіне енгізу үшін жолдауды;

Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2018 жылғы 31 қазандағы
№ 603 бұйрығына 1-қосымша
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орыннан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Қазақстан тарихы» жалпы білім беру пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы

1. Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарына арналған «Қазақстан тарихы» жалпы білім беретін пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - бағдарлама) «Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 19 тамыздағы № 580 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі туралы ереженің 15-тармағының 13) тармақшасына сәйкес әзірленді және оқытудың мақсатын, міндеттерін, құрылымын, мазмұнын айқындайды.

9. Бағдарламаның пререквизиттері мен постреквизиттерін жоғары оқу орнының өзі тағайындайды.
Негізгі бөлім
1-блок. Ежелгі адамдар және көшпелі өркениеттің қалыптасуы
Адамның тарихқа дейінгі эволюциясы
Тарихи үдерісті кезеңдерге бөлу. Тас дәуіріндегі Қазақстан аумағының ландшафтық-климаттық өзгеріске ұшырауы. Антропогенез туралы жаңа мәліметтер. Адамның шығу тегі териясы және адамзаттың алғаш пайда болу проблемалары. Қазақстан аумағы – homo sapіensтің қалыптасу ошақтарының бірі. Глоттогенез түсінігі. Культурогенез тұжырымдамасы.
Қазақстан аумағындағы тас ғасырына қатысты археологиялық ескерткіштердің ашылуы. Ежелгі адамның шаруашылығы мен тұрмысы.
Тарихқа дейінгі кезеңдегі адамның мәдениеті. Ерте палеолиттегі өнер мен діни түсініктердің қалыптасуы. Алғашқы қауымдық өнер ескерткіштеріндегі антропо және зооморфтық бейнелердің ерекшеліктері. Палеолит, мезолит, неолит дәуірлеріндегі тілдің, рационалды білімнің дамуы, діни түсініктердің қайта құрылуы. Жартасқа сурет салу өнері – петроглифтер (Мыңшұңқыр, Өлеңті, Еңбек, Тесіктас, Шатыртас, Ақбидайық, Ақбауыр, Баянжүрек).
Ежелгі металлургия кезеңіндегі көшпелілер өркениетінің қалыптасуының алғышарттары
Ұлы даладағы энеолит және қола дәуірі. Ежелгі темір өңдеу техникасы. Мал шаруашылығы негізінде өндіруші шаруашылықтың қалыптасуы және оның кезеңдері. Солтүстік Қазақстандағы Ботай мәдениеті. Қазақстан – жылқыны қолға үйретудің ежелгі ошағы. Еуразия өркениетінің қалыптасуындағы атқа міну мәдениетінің тарихи маңызы. Солтүстік және Орталық Қазақстаннан табылған остеологиялық материалды талдау нәтижелері. Кремний индустриясының сипаттамасы. Шаруашылықтың көп қырлы сипаты. Құрал жасаудың қабыршақтау техникасы. Сүйек кесу өнерінің дамуы. Еуразияда көне жылқы көлігі коммуникациясының дамуы. Дала аймағы – көне дөңгелекті көлікті даму орталықтарының бірі.
Өңірдегі аридтену үдерістері. Қола дәуірі мәдениеттерінің шығу тегі мәселесі мен таралу аймағы. Қазақстанның ежелгі тұрғындарының антропологиялық түрі. Қола дәуіріндегі өнер: петроглифтер. Ешкі-өлмес, Тамғалы кешендеріндегі тасқа қашалған суреттер.
Қола дәуіріндегі палеоэкономика. Қазақстан аумағында кен ісі орталықтарының қалыптасуы. Материалдық мәдениет. Жерлеу тәсілдері мен салт-ғұрыптары. Қоныстар мен тұрғын үйлер. Орталық Қазақстанда қыш жасаудың дамуы. Қоғамдық құрылымы мен рухани мәдениеті. Қазақстанның ежелгі тұрғындарының тілдік атрибуциясы мәселесі. Еуразиялық дала жүйесіндегі Қазақстан аумағы (үндіеуропалық көші-қон). Шұңқырлы мәдениетті жасаушылар. Мәдениеттер мен этностардың ара қатынасы мәселесі. Ежелгі қалалар мәдениеті. Монументті сәулет өнерінің ескерткіштері. Ерте көшпелілер мәдениетінің қалыптасуы жағдайында ежелгі Қазақстан аумағындағы энеолит және қола дәуірін зерттеудегі жаңа көзқарастар. Соңғы қола және ерте темір дәуірі тайпаларының этномәдени сабақтастығы. Жетісу аумағында соңғы қола дәуіріндегі Көлсай археологиялық мәдениетінің ашылуы.
Атқа міну мәдениетінің генезисі
Көшпелілер тарихын кезеңдеу. Көшпеліліктің қалыптасуының алғышарттары: табиғи-географиялық және әлеуметтік-мәдени факторлар. Мал шаруашылығының рөлі мен маңызының артуы. Көшпелі шаруашылық түрлері: үй маңы, бақташылық, көшіп-қону және т.б. Атқа міну мәдениеті. Құдықтар. Ат әбзелдері. Дала, жартылай дала және шөлейтті аймақтарды игеру. Төрт түлік түрлері. Әлеуметтік құрылымы мен қоғамдық құрылысы.
Ерте темір дәуірі хронологиясы мен археологиялық мәдениет ескерткіштері. Тасмола мәдениеті: күні, ауқымы, қорғандар мен материалдық мәдениеттің ерекшеліктері. Жазба деректер. Қазақстандағы ерте темір дәуірінің зерттелуі. Ерте темір тайпаларының этносаяси және әлеуметтік тарихы. Сақтар. Массагеттер. Савроматтар мен сарматтар. Сақтар мен сарматтардың саяси құрылымдары. Ерте темір дәуіріндегі тайпалардың мәдениеті: хронология, жерлеу рәсімі, қару-жарақ, ауыздық, аң стилі өнері. Ежелгі антик қалалар. Сақтардың Ахеменидтер державасымен қарым-қатынасы. Сақтардың грек-парсы соғыстарына қатысуы. Сақтардың Александр Македонскийдің жаулап алуына қарсы күресі.
Сармат-Алан тайпалық одағы. Аорстар және роксоландар. Қоныстандыру аумағы. Яньцай Мемлекеті. Ғұндармен және қаңлылармен қарым-қатынас.
Мемлекеттіліктің қалыптасуының бастапқы кезеңі, Ұлы Жібек жолы аумағындағы көшпелі және отырықшы мәдениеттің урбандалуы мен өзара қатынастары (біздің заманымыздан бұрынғы III – біздің заманымыздың II ғасырлары)
Прото және ежелгі түріктердің мәдениет генезисі. Прототүрік және протомоңғолдық элементтердің ежелгі байланыстары мәселесі. Тақталы обалар мәдениеті. Орталық Қазақстандағы Қорғантас қорымы. Сюннулар жайлы қытай деректері. Археологиялық зерттеулер мәдениеті. Ғұн тайпаларының шығу тегі мен этникалық тарихы мәселесі. Ғұндардың (сюнну) империясының саяси тарихы.
Жетісу және Тянь-Шандағы үйсіндердің этносаяси бірлестіктері. Үйсіндердің тілдік және этникалық шығу тегі мәселесі. Жетісу және Тянь-Шандағы үйсіндердің этносаяси құрылымдары. Үйсіндердің көрші халықтармен және мемлекеттермен қарым-қатынасы.
Қаңлылардың тарихи-мәдени мұрасы. Қаңлылардың шығу тегі және этностық тарихы. Біздің заманымыздан бұрынғы ІІ – біздің заманымыздағы V ғасырдың бірінші үштігіндегі қаңлылардың тараған аумағы мен қоныстанған жерлері. Урбандалуының ерте кезеңі. Тұрмыстық керамика этникалық шығу тегінің көрсеткіші ретінде. Тоқыма кәсібі. Жетіасар тайпаларының Қаңлы этномәдени тарихындағы маңызы. Шығыс Арал маңы аумағындағы түркі этникалық қауымдастығының қалыптасуы. Византия, Иран, Сирия және Қытаймен сауда байланысы.
Негізгі әдебиет:

7. Китов Е.П., Тур С.С., Иванов С.С. Палеоантропология сакских культур Притяншанья (VIII – первая половина II века до нашей эры). – Алматы: «Хикари», 2019. – 300 б.
Қосымша әдебиет:

8. Ежелгі Үйсін елі. Қытай деректері мен зертеулер. Құрастырушы: Ш. Ахметұлы. – ҚХР Үрімжі, «Шыңжаң Халық Баспасы», 2005.
2-блок. Түркі өркениеті және Ұлы дала
Моңғол кезеңіне дейінгі Орталық Азиядағы түркі тілдес этностардың этномәдени интеграциясы кезеңдері.
Көне түркі кезеңіндегі көшпелі мемлекеттік және мәдени дәстүрлердің дамуы. Жазба және археологиялық деректер мәліметтері. Түркілердің шығу тегі мәселесі. Мекендеген аумағы. Түрік қағанатының құрылуы, құрылымы және саяси тарихы. Көршілес мемлекеттермен өзара қарым-қатынас: Византия, Сасанидтік Иран, түркі-соғды синтезі, эфталиттер мемлекеті. Батыс Түрік қағанаты («он оқ»): құрылуы, аумағы, этникалық құрамы. Әлеуметтік-экономикалық даму. Саяси тарихы. Тан империясымен қарым-қатынас. Түргеш мемлекетінің құрылуы және нығаюы. Жетісу және Оңтүстік Қазақстандағы араб-қытай қайшылығы. Талас өзені бойындағы тарихи шайқас (751 жыл). Жетісу аймағындағы билігінің күшеюі. Түркі-соғды мәдени синтезі. Қарлұқтар туралы тарихи деректерден алынған мәліметтер. Қарлұқ мемлекетінің саяси тарихы: құрылуы, көрші мемлекеттер мен тайпалармен қарым-қатынастары. Қарлұқ тайпаларының қоныстану аумағы және тайпалық құрамы. Мемлекеттің экономикалық және мәдени өміріндегі қалалардың рөлі. Исламның енуі және түркілердің мұсылман әлемімен халықаралық байланысы. Түркілер арасында қожалардың пайда болуы.
ІХ-ХІІ ғасырлардағы Қазақстанның этносаяси тарихындағы түркі факторы. Сырдария бойындағы жабғу мемлекеті. Ауызша тарих және археологиялық деректер. Оғыздардың этникалық тарихының мәселелері және олардың қазақ халқының этногенезіндегі рөлі. Қимақтардың мемлекеттік құрылымындағы ежелгі түркі әлеуметтік-саяси дәстүрлерінің сабақтастығы. Ортағасырлық Қазақстан аумағындағы Қараханидтер. Араб және парсы деректеріндегі Қараханидтер туралы мәліметтер. Қараханидтер мемлекеттілігі түркі мемлекеттілігі эволюциясының жаңа кезеңі ретінде. Исламды қабылдау және Қараханид мемлекетінің мұсылман әлеміндегі орны. Сауда-экономикалық және мәдени байланыстардың ерекшеліктері. Орталық Азияның халықаралық қатынастар жүйесіндегі Қараханидтер мемлекетінің рөлі. Қарақытайлардың басып кіруі және олардың Жетісу мен Мәуереннахрға билік құруы. Қыашақтар туралы нарративті мен шежірелік дерек мәліметтері. Қимақтар мемлекетінің ыдырауы. Көшпелі тайпалардың көші-қоны. Қыпшақтардың шығу тегі мен этникалық тарихы мәселелері. Қимақ, қыпшақ, кумандардың үштік этникалық триадасы.Тайпалардың көші-қоны және олардың этникалық процестерге әсері. Қыпшақтардың саяси гегемониясының таралуы. Түркі көшпелі мемлекеттік және әлеуметтік-мәдени дәстүрлерінің дамуының соңғы кезеңі ретінде Қыпшақ хандығының құрылуы. Қыпшақтардың қимақ, қидан, оғыз, хорезмшах, орыс княздықтарымен байланысы. Орталық Азия кеңістігіндегі түріктердің әскери салтанаты кезеңі. Қыпшақтардың тілі мен әдеби ескерткіштері. Найман, керейіт, меркіт, жалайырлар туралы деректердің мәліметтері. Этникалық тарих және тілдік тиістілік мәселесі (моңғол және түркі тектес ұғымдар).
Түркілер өркениеті және Ұлы жібек жолы. Көшпелілер («қала-дала» жүйесі) және отырықшылар: екі шаруашылық-мәдени типтерінің өзара қарым-қатынасы. Қалалар мен қоныстар – әскери-әкімшілік, мәдени, сауда мен қолөнер орталықтары ретінде. Қазақстанның түркі дәуіріндегі ортағасырлық сәулет ескерткіштері. Оңтүстік Қазақстан және Жетісу қалалық мәдениетінің гүлденуі. Ұлы жібек жолындағы қазақстандық трассалар. Ақша айналымы. Ұлы Жібек жолының ежелгі дәуір мен ортағасырдағы маңызы.
Орхон-Енисей (руникалық) жазуы ежелгі түркі өркениетінің өркениеттік белгісі ретінде. Ежелгі нанымдар мен культтер, буддизмнің таралуы, несторианизм, манихейизм және Жібек жолындағы басқа да автохтонды емес діндер. Түркі әлемінің исламға кірігу жолдары мен формалары. Түркі-ислам синтезінің қалыптасуындағы Қ.А. Ясауидің рөлі. Түркі мәдениетіндегі ауызша дәстүр. Әл-Фараби, Ж. Баласағұн, М. Қашқари, Қ.А. Ясауи.
Ұлы Дала Алтын Орда кезеңінде (XIII-XV ғасырлар)
Алтын Орданың тарихы. Шыңғыс хан және Моңғол империясының құрылуы. Шыңғысханның Шығыс Түркістан мен Жетісуды басып алуы. Моңғолдардың Орта Азия мен Қазақстанды басып алуы туралы ортағасырлық деректер мен зерттеулер. Қазақстан үш моңғол ұлысының құрамында. Бату ханның Шығыс Еуропаға жорығы. Алтын Орданың Еуразия империясы ретінде құрылуы: территория, этникалық процестер, мәдени симбиоз. Ұлыстық жүйенің дамуы. Алтын Орда билеушілері. Өзбек ханның империялық саясаты. Ислам дінінің мемлекеттік дін ретінде қабылдануы. Египеттегі Мамлюк сұлтанатымен дипломатиялық байланыстар орнату, ортағасырлық әлемдегі империяның беделінің өсуі. Әмір Темірдің Алтын Ордаға жорықтары. Еуразиядағы оба пандемиясы. Алтын Орданың әлсіреуіне және ыдырауына әкелген сыртқы және ішкі факторлар кешені. Ұлыстар арасындағы күрес. Шағатай мемлекетінің құрылуы.
Ортағасырлық мемлекеттер, XIV-XV ғасырлардағы Ақ Орда мемлекеті (XIII ғасырдың соңы – XV ғасырдың басы). Шыңғыс әулеттерінің Сырдария өңірі үшін бәсекелестігі. Орта Азиямен және Хорезммен байланыстары. Сырдарияның орта ағысы бойындағы өңірлер мен қалалар үшін Мәуереннахрлық билеушілермен күрестер.
Моғолстан (XIV ғасырдың ортасы – XVI ғасырдың басы). Мемлекеттің құрылуы. Аумағы мен этникалық құрамы. Шағатайлықтырдың және қоныс аударған моңғолдардың ұрпақтарының исламға бетбұруы, Жетісудағы мұсылман мәдениетінің жандануы. Моғолдардың Мавераннахр шағатайлықтарымен қарым-қатынасы. Моғолстан мен Ақ Орда билеушілерінің одағы Әмір Темірдің мемлекетінің экспансиясына қарсы күресі. Моғолстанның Темір мемлекетіне вассальдық тәуелділігі. Мухаммад хан тұсындағы биліктің нығаюы. Уәйіс хан және оның ұлдары Есенбұғы мен Жүністің таққа таласы. Ойраттардың Моғолстанға жорықтары. Моғолстанның әлсіреуі және құлауы.
Көшпелі өзбектер мемлекеті (1428-1468 жылдар) немесе Әбілқайыр хан мемлекеті. Аумағы және этникалық құрамы. Әбілқайыр ханның билікке келуі. Дешті Қыпшақтағы билік үшін күресі. Әбілқайыр ханның Орта Азияға соғыс жорықтары. Сырдария бойындағы қалалар үшін күресі. Әбілқайырдың ойраттардан жеңілуі (1457 жыл). Жәнібек пен Керей сұлтандардың көшіп кетуі (1457 жыл). Хандықтың ыдырауы.
Ноғай ордасы. Аумағы және этникалық құрамы. Ноғай Ордасының билеушілері. Би және мырза лауазымдары. Ноғай Ордасының көршілес мемлекеттермен өзара қарым-қатынасы. Ноғай Ордасындағы саяси дағдарыстар, мемлекеттің ыдырауы мен құлауы.
Сібір хандығының аумағы, этникалық құрамы, шаруашылығы. Сібір хандығының құлауы. (XV ғасырдың соңы – XVI ғасыр).
Алтын Орда дәуірінің мәдени-өркениеттік мұрасы. Қала құрылысының өркендеуі, Алтын Орданың империялық кезеңіндегі Дешті Қыпшақтың мәдени даму деңгейі туралы жаңа археологиялық ашылымдар.
Қазақ халқының қалыптасуы. «Қазақ» этнонимі. Қазақ жүздері
Қазақ халқы қалыптасуының тарихи алғышарттары. Қазақстан аумағындағы этникалық үдерістер. Монғолдар үстемдігі кезеңінен кейінгі халықтың қалыптасуы. Этникалық аумағының және бірыңғай тілдің қалыптасуы. Шаруашылықтың, материалдық және рухани мәдениеттің ортақтығы. Мемлекеттің құрылу факторы және оның этникалық үдеріске ықпалы. «Өзбек» және «қазақ» ұғымдарының арақатынасы. «Қазақ» терминінің әлеуметтік, этникалық мәні мен мазмұны. Қазақ жүздерінің қалыптасуына этносаяси және шаруашылық факторлардың әсері. Ұлы, Орта және Кіші жүздердің пайда болуы.
Қазақ хандығы XV-XVI ғасырлар.
Қазақ хандығы дәуірінің кезеңделуі. Қазақ хандығының құрылуы, оның барысы және негізгі оқиғалары. Керей мен Жәнібек хандардың рөлі. Қазақ хандығы құрылуының тарихи маңызы. Қазақ хандығының күшеюі. Бұрындық хан тұсындағы Қазақ хандығының Сырдария бойындағы қалалар мен өңірлер үшін күресі және оның барысы, қорытындысы.
Қазақ хандығының XVI ғасырдың басындағы әлеуметтік-экономикалық және саяси жағдайы. Ру-тайпалық құрамы. Шаруашылығы: мал шаруашылығы, егіншілік, қалалары, саудасы. Сырдария жағалауындағы жерлердің саяси және экономикалық маңызы. Мұхаммед Шайбанидің Қазақ хандығына қарсы жорықтары. Шайбани ханның қаза табуы.
Моғолстанның саяси негіздерінің әлсіреуі. Қазақ хандығының Орталық Азиядағы ең күшті мемлекеттердің біріне айналуы. Жетісудың Қазақ хандығы аумағына қосылуы. Қасым хан тұсында хандық аумағының ұлғаюы. Шайбанидтердің Қазақ хандығына қарсы жорығы. XVI ғасырдың орта тұсына қарай Қазақ хандығының уақытша әлсіреу кезеңі. XVI ғасырдың екінші жартысындағы Қазақ хандығы. Тақ үшін күрестер және олардың салдары. Мамаш, Тахир хандар. Қазақ хандығының Моғолстанмен өзара қарым-қатынастары. Ахмет, Тоғым және Бұйдаш хандар. Қазақ-ноғай қатынастары.
Қазақ хандығының қайта өрлеуі. Хақназар ханның билігі. Қазақ-ноғай қатынастары. Қазақ хандығы және Мәуереннахрдағы Шайбанидтер. Қазақ хандарының Бұхара мен Сібір хандығының одағына қарсы күресі. Хақназар ханның қаза табуы. Шығай хан. Тәуекел хан, оның саясаты. Мәуереннахр аумағына жорықтардың нәтижелері. Қазақ халқының этникалық аумағы қалыптасуының аяқталуы.
Қазақ хандығы XVII – XVIII ғасырдың басында
XVI ғасырдағы Қазақ хандығының әлеуметтік-экономикалық және саяси жағдайы. Есім ханның Сырдария бойындағы қалалар үшін күресі. Қазақ және Бұхар хандықтары арасындағы қарым-қатынастар. Жоңғар хандығының пайда болуы, алғашқы қазақ-жоңғар қатынастары. XVII ғасырдың екінші жартысындағы қазақ-жоңғар қатынастарының сипаттамасы. Қазақ қоғамында батырлар мен билер ықпалының өсуі. Жәнібек хан. Орбұлақ шайқасы. Жәңгір хан тұсындағы Қазақ хандығы.
«Белгісіз жылдар» кезеңі. 1652-1680 жылдар. Сайрам соғысы.
Тәуке ханның билікке келуі, оның саясаты. Қазақ-жоңғар қатынасында шиеленістің күшеюі. Тәуке ханның «Жеті жарғысы». Билер институты. Қазақ мемлекетінің сыртқы саясаты мен дипломатиясы: Мавераннахрмен (шейбанидтер, аштарханидтер), Иранмен байланыс, Осман империясымен байланыс орнату әрекеттері, қазақ-орыс байланыстары.
Қазақтардың XIV – XVIII ғасырдың басындағы мәдениеті
Қазақтардың дәстүрлі көшпелілер мәдениеті. Көшпелі шаруашылық түрлері, олардың ерекшеліктері. Еңбек құралдары. Қарулар. Қолөнер және үй кәсіпшілігі. Сауда және сауда жолдары.
Қазақ халқының рухани мәдениеті. Орталық Азия сунниттік-ханафи мектебі шеңберінде қазақ-мұсылман діни дәстүрін қалыптастыруды аяқтау. Қазақтар арасындағы Құран мен Сүннеттің беделі. Ежелгі тәңірлік жәдігерлері, Наурызды сақтау және оның көшпелі өмір салтына бейімделуі. Қазақ хандығының рухани өмірі мен идеологиясындағы Ахмет Ясауи кесенесі мен қасиетті Түркістан қаласының рөлі.
Поэзия мен шешендікке табыну, қазақтардың ауызша-вербальды мұрасы.
Қазақстанның қалалық мәдениеті. Қала мен даланың өзара байланысы. Қазақстанның түрлі аймақтарындағы қалалардың құрылымы. XVII ғасырдағы – XVIII ғасырдың басындағы қалалық мәдениеттің құлдырауы.
Ауызша тарих айту дәстүрі және оның ерекшеліктері мен маңызы. Жазбаша тарихнама. Мұхаммед Хайдар Дулатидың, Қадырғали Қасымұлы Жалайыридің аса көрнекті еңбектерінің маңызы.
Негізгі әдебиет:

6. Қазақстан тарихы (Қазақ елі). 1-2 кітап. – Алматы: Қазақ университеті, 2016. – 458 б.
Қосымша әдебиет:

10. Қазақстан тарихы туралы түркі деректемелері. Т.1. – Алматы: Дайк-Пресс, 2005. – 240 б.
3-блок. Жаңа дәуірдегі Қазақстан (XVIII - ХХ ғасырдың басы)
XVIII ғасырдың бірінші жартысындағы Қазақ хандығының сыртқы саяси жағдайы.
Жаңа заман дәуіріндегі Қазақстан: зерттеудің жаңа әдіснамалық трендтері. Кезеңдеу. Тарихнама және дереккөздер. Қазақстан Ресей империясымен, ортаазиялық хандықтармен, Башқұртстанмен, Қалмақ хандығымен халықаралық қатынастар жүйесінде. Жоңғар хандығының күшеюі: жоңғарлардың басқыншылық стратегиясы. «Ақтабан шұбырынды», «Алқакөл сұлама» жылдары. Ордабасындағы басқосу – өзара келісім және аумақтық біртұтастықты сақтап қалу жолы. Әбілқайыр ханның бұртұтас қазақ әскерінің қолбасы болып сайлануы. Қазақ халқының жоңғар басқыншыларына қарсы ұлт-азаттық күресі. Бұланты шайқасындағы жеңістің маңызы. Аңырақай шайқасы. Қазақ халқының ұлт-азаттық күресіндегі қазақ батырларының рөлі. Қазақтар мен жоңғарлардың әскери өнері: салыстырмалы талдау. Қазақ-башқұрт, қазақ-қалмақ қатынастары.
Қазақстандағы отарлық дәуірдің басталуы
Қойбағар Қобаяковтың дипломатиялық миссиясы. Сейітқұл Қойдағұлов пен Құтлымбет Қоштаев басқарған хан Әбілқайыр елшілігі. Мырза Құтлы Мұхаммед Тевкелев басқарған Ресей елшілігі. Азаматтық мәселесі төңірегіндегі келіссөздердің барысы және түрлі саяси топтардың күресі. И.К. Кирилов жобасы. Орынбор экспедициясының ұйымдастырылуы мен қызметі. Қазақ хандары мен Кіші және Орта жүздердің ықпалды сұлтандарынан ант қабылдауы (XVIII ғасырдың 40 жылдары). Орынбор губерниясының губернаторы И.И. Неплюевтің саясаты. Әбілқайыр мен Орынбор әкімшілігі арасындағы қарым-қатынастың шиеленісуі. 1740 жылдардың аяғында патша үкіметінің Әбілқайырмен келіссөздері. Әбілқайырдың өлімі. Хан билігін заңдастыру. Нұралы сұлтанды хандық лауазымға бекіту (1749 жылғы 13 сәуір).
1739-1741 жылдардағы жоңғар-қазақ соғысы. Абылайдың Жоңғармен, Қытаймен, Ресеймен қарым-қатынастары. Абылай сұлтанның дипломатиялық өнері. Қытай мен Қазақстан арасындағы елшілік қарым-қатынастар. Қазақтар мен башқұрт көтерілісшілері.
ХҮІІІ ғасырдың соңындағы Қазақстан және Орта Азия мемлекеттері
Ресей империясы саясаты жүйесіндегі Орталық Азия. 1839 жылғы Хиуа жорығы және оның нәтижелері. Сырдария шекара сызығының белгіленуі.
Ұлы жүз сұлтаны Сүйік Абылайханұлының Ресей бодандығын қабылдауы. І Александрдың Ұлы жүз қазақтарын Ресей бодандығына қабылдағаны туралы Құрмет грамотасы. 1846 жылы Жетісу сұлтандарының Ресей бодандығын қабылдауы. Іле аймағын отарлау. Алатау округінің құрылуы. В. Перовскийдің Қоқанға жорығы (1853 жыл). Қазақтардың 1858 жылғы Қоқан үстемдігіне қарсы көтерілісі. Жетісудағы 1860 жылғы әскери іс-қимылдар. Ұзынағаш шайқасы. Әулие-Ата, Мерке, Түркістанның алынуы. Генерал-майор Черняев басқаратын алдыңғы шептегі Жаңа Қоқан шебін құру туралы жоғары Жарлық. Шымкент, Сайрам қалаларының алынуы. Жетісу мен Оңтүстік Қазақстанның Ресей империясы құрамына кіруі. Қазақстанның Ресей империясына қосылуы.
Қазақстанда Ресейдің әкімшілік-саяси жүйесінің енгізілуі (ХҮІІІ ғасырдың соңғы ширегі – ХХ ғасырдың басы)
Орынбор генерал-губернаторы О. Игельстромның реформасы: бас старшинаны енгізу және Кіші жүздегі хан билігін жою жобасы. Шекара сотының және расправаларлың құрылуы. Дала реформасы барысындағы «татарлардың» коммуникативті рөлі. Кіші және Орта жүздер аумағында барлық билік институттарын реформалау және аумақтық-әкімшілік басқару жүйесін енгізу. Хан билігін жою. Даладағы сұлтандық институты (XIX ғасырдың 20-60 жылдары). Ресей империясының құқықтық нормалары бойынша аға сұлтандар, сұлтан-әміршілер, болыс сұлтандар, старшиналар, билер, құрметті қазақтардың мәртебесі.
Дала комиссиясының қызметі. Жетісу және Сырдария облыстарын басқару туралы (1867 жыл) және Орынбор және Батыс Сібір бас үкіметтерінің Дала облыстарын басқару туралы (1868 жыл) уақытша ереженің жүзеге асырылуы. Сот жүйесі мен салық салудағы өзгерістер. Түркістан өлкесін басқару туралы ереже (1886 жыл). Әкімшілік құрылым. Дала облыстарын басқару туралы ереже (1891 жыл). Көшпелі және отырықшы халықты жерге орналастырудағы өзгерістер. Ресей империясының Дала генерал-губернаторлығындағы соңғы реформасы: шаруа бастықтары институтының енгізілуі (1902 жыл).
Бөкей ордасының (Ішкі Орда) құрылуы: басқару жүйесінің ерекшеліктері, аумақтары. Бөкей ханның билігі. Жәңгір хан билігінің сипаттамасы: жерге иелік ету мен жер пайдаланудың жаңа нысандары. Жәңгір ханның ағартушылық саясаты. Хан билігінің жойылуы және Ішкі Орданы басқару жөніндегі Уақытша кеңестің құрылуы. Басқарушы Әділ Бөкейханұлы. Уақытша кеңестің қайта құрылуы. Жаңа әкімшілік-аумақтық құрылымдардың құрылуы: Приморск округтері, Қалмақ, Торғын, Тал, Қамысты-Самар, Нарын аймақтары. Ішкі Ордадағы билеуші сұлтандар институты.
Жер мәселесі
Шекаралық шептердің құрылуы, жерді тартып алу. Әскери-казактық отарлауы: Орал, Орынбор, Сібір казак әскерлері. Казактар сословиесі және оның мәртебесі.
ХІХ ғасырдың 60-90 жылдарындағы көші-қон мәселесі. Орыс шаруаларын Қазақстанға қоныстандыру туралы уақытша ережелер. Орыс шаруаларын Қазақстан аймақтарына орналастыру ерекшеліктері. Ұйғырлар мен дүнгендердің Жетісуға қоныс аударуы. Қоныс аударушылардың кәсіптері және олардың әлеуметтік-экономикалық жағдайы. Қауымдық жерлердің экспроприациясы және оның қазақтардың дәстүрлі шаруашылығына әсері. Мемлекеттік Думадағы қазақ депутаттарының қазақтың жайылымдық жерлерінің талан-таражға салынуы туралы пікірлері. Көшпелі қазақ ауылының егіншілікке көшу үдерісі. Жатақтық. ХІХ ғасырдың соңындағы Қазақстан халқының этнодемографиялық сипаттамасы. ХХ ғасырдың басындағы Қазақстандағы көші-қон саясаты және столыпиндік жаңғырту. Ауыл тұрғындары мен егінші мещандарды қоныстандыру туралы уақытша ереже (1904 жыл). Қазақстанда көпұлтты қоғамның қалыптасуы.
Көшпелі қоғамның әлеуметтік құрылымы
Қазақ көшпелі қоғамының материалдық өндіріс жүйесі. Кеңейтілген және минималды қауымдастық. Көші-қон бағыттары. Дәстүрлі қазақ қоғамының әлеуметтік құрылымы. Қазақ сұлтандары мәртебесінің эволюциясы. Жергілікті басқару жүйесіндегі қазақ шенеуніктерінің қалыптасуы. Қазақ көшпелі қоғамының әлеуметтік ұйымдастыру тәртібінің өзгеруі: жаңа таптар (шенеуніктер, дворяндар, құрметті азаматтар).
Қазақ көшпелі қоғамының әлеуметтік инженерингі: қазақ жастарын Ресей империясының кадет корпусында, гимназияларында және университеттерінде оқыту. Қазақ зиялы қауымының қалыптасуы: әлеуметтік құрамы, білімі. Қазақ көпестерінің, саудагерлерінің пайда болуы.
Орынбор Мұсылмандары Діни Жиналысы және Қазақ даласы. Муфтияттағы қазақтардың діни істерін шығару. Мешіттердің салынуы және қазақ молдалары. Жәдидшілдік ағартушылық идеяларының ықпалы және Далада жаңа әдістемемен істейтін мектептер мен медреселердің ашылуы.
Діни конфессиялардың Қазақ даласындағы миссионерлік қызметі.
Қазақ халқының отаршылдыққа қарсы халық-азаттық күресі
Е. Пугачев көтерілісіне қазақтардың қатысуы. «Көзге көрінбейтін» Көктемір көтерілісі. Сырым Датұлы бастаған Кіші жүздің ұлт-азаттық қозғалысы, Қаратай мен Арынғазы сұлтандардың қозғалысы (1816-1821 жылдар). Старшын Жоламан Тіленшіұлының (1822-1824 жылдар) наразылық қозғалысы. Бөкей хандығындағы Исатай Тайманов пен Махамбет Өтемісұлы бастаған қазақтардың көтерілісі (1836-1838 жылдар): көтерілістің қозғаушы күштері, сипаты, кезеңдері, маңызы. Сұлтандар Қасым Абылайханұлы, Саржан Қасымұлы бастаған Сібір ведомствосы қазақтары жеріндегі қозғалыс. Сұлтан Кенесары Қасымұлы бастаған қазақтардың ұлт-азаттық қозғалысы (1837-1847 жылдар): қозғаушы күштері, барысы, негізгі кезеңдері және жеңіліс себептері. Тарихи әдебиеттегі Кенесары хан. Жанқожа Нұрмұхамедұлы мен Есет Көтібарұлының көтерілістері. 1868-1869 жылдардағы Торғай, Орал облыстарындағы және 1870 жылғы Маңғыстау қазақтары көтерілістерінің себептері, сипаты мен барысы.
Бірінші дүниежүзілік соғыс жылдарындағы Қазақ даласы: 1916 жылғы 25 маусымдағы «Тыл жұмыстарына бұратана халықтарды реквизициялау туралы» Жарлық. 1916 жылғы Орта Азия ұлт-азаттық көтерілісі, оның себептері, қозғаушы күштері, басталуы, барысы және негізгі кезеңдері. Амангелді Иманов, Тоқаш Бокин, Бекболат Әшекеев, Әбдіғафар Жанбосынов және т.б. көтерілісшілер әскерлерін ұйымдастырудағы рөлі. Үкіметтің репрессиялық шаралары және жазалаушы әскерлердің әскери әрекеттері. Көтерілісшілердің әскери өнері. Жеңіліс себептері және көтерілістің тарихи маңызы. Қазақтардың Қытайға (Құлжа аймағы, Қашқария), Ауғанстанға үдере көшуінің бірінші толқыны. Отандық және әлемдік тарихи әдебиеттегі 1916 жылғы көтерілістіке берілген баға.
Қазақстан мәдениеті (XVIII – ХХ ғасырдың басы)
Қазақ халқының ауызша шығармашылығы. Қазақстанды еуропалық және ресейлік ғалымдардың зерттеуі. Қазақстандағы экспедициялар.
ХІХ ғасырдың бірінші жартысындағы ұлт-азаттық күрестегі халық ақындарының рөлі. Махамбет Өтемісұлының, Тәттімбет Қазанғапұлы және басқалардың шығармашылығы. Жер аударылған орыстардың (Г.С.Карелин, М.М. Муравьев-Апостол, Ф.М. Достоевский және басқалар) Қазақстан мәдениетіне қосқан үлесі. А.И. Левшин, В.И. Даль және тағы басқа орыс ғалымдарының Қазақстанның өндіргіш күштерін, өмірі мен мәдениетін зерттеуі. Еуропалық саяхатшылар Қазақ даласы туралы. Ағартушы ғалым Ш. Уәлиханов және оның Қазақстанның тарихы, географиясы, экономикасы мен мәдениетіне қатысты ғылыми мұрасы. Ы. Алтынсариннің ағартушылық қызметінің маңызы. Абай Құнанбаевтың қазақ халқының мәдениетіндегі тарихи рөлі. Абай және Е.П. Михаэлис.
Құрманғазы Сағырбайұлы (1818-1889 жылдар), Дәулеткерей Шығайұлы (1829-1882 жылдар), Біржан сал Қожағұлұлы (1832-1895 жылдар), Ақан сері Қорамсаұлы (1843-1913 жылдар), Жаяу Мұса Байжанұлы (1835-1929 ) және басқалардың музыкалық шығармашылығы.
Қазақ әдебиеті. «Зар-заман» мектебінің поэзиясындағы наразылық және діни-эсхатологиялық идеялар мен мотивтер: Дулат, Шортанбай, Мұрат, Әбубәкір Кердері. Орыс-қазақ әдеби байланыстары.
Ғылыми қоғамдардың пайда болуы. Орыс географиялық қоғамының бөлімдері мен бөлімшелерінің (Орынбор, Семей, Түркістан бөлімдері) қызметінің маңызы. Статистикалық комитеттер және олардың қызметі. Қазан университетінің тарих, археология және этнография қоғамы. Орынбор ғылыми мұрағат комиссиясы. Қазақ тіліндегі алғашқы мерзімді басылымдар. «Қазақ», «Вақыт», «Шуро», «Ақмулла» газеттерінің, «Айқап» журналының қазақ халқының ұлттық болмысын қалыптастырудағы рөлі. Мұхамеджан Сералин, Спандияр Көбеев, Сұлтанмахмұт Торайғыров және басқалардың шығармалары.
Мерзімді баспасөз. А. Байтұрсынов, Ә. Бөкейханов, М. Дулатов және бүкілресейлік мұсылман қозғалысы. Қазақстан аумағындағы мұсылмандық қайырымдылық қоғамдары. ХІХ ғасырдың соңы мен ХХ ғасырдың басындағы Қазақстан мәдениетіндегі ағартушылық және реформаторлық бағыт. Қазақтың зияткерлік-рухани элитасының мұрасы. Мәшһүр-Жүсіп Көпеев және оның қазақ фольклоры мен шежіресін жинақтауға қосқан үлесі.
«Алаш» қозғалысы және ұлттық мемлекет идеясы. Түркі-мұсылман халықтарының зияткерлік элитасы мен Ресей империясының өзара байланыстары. Ресей империясындағы мұсылман қозғалысының қалыптасуы. Бүкілресейлік мұсылман съездеріне қазақ элитасы өкілдерінің қатысуы. Ресей мұсылмандарының қоғамдық-саяси қозғалысының қалыптасуындағы «Иттифак-эл-муслимин» (мұсылмандар Одағы) рөлі. Орыс түркітану ілімі және оның қазақ ұлттық қозғалысының қалыптасуына әсері. Мұсылмандық қайырымдылық қоғамдары және олардың қызметі. Меценаттықтың пайда болуы мен дамуы. Маркстік, либералдық-демократиялық, кадеттік топтар мен ағымдардың қалыптасуы.
Ресейдегі ақпан буржуазиялық-демократиялық революциясы және оның Қазақстанға әсері. Революциялық өзгерістерге байланысты ұлт-азаттық қозғалыстың жаңа міндеттері. Қазақ саяси элитасының қазақ комитеттерін құруға шақыруы. Облыстық қазақ съездері және олардың маңызы. Уақытша үкімет органдарындағы ұлттық интеллигенция өкілдерінің қызметі. 1917 жылғы жаздағы саяси дағдарыс. Шілдедегі жалпықазақ съезі және Алаш партиясын құру туралы шешім. Бүкілресейлік құрылтай жиналысы мен Алаш партиясы депутаттарын сайлау. Қазақ зиялыларының саяси, мәдени-ағартушылық қызметін зерттеудегі жаңа ұстанымдар.
Негізгі әдебиет:

6. Қазақстан тарихы (Қaзaқ Елі). 3 кітап. Қазақстан тоталитарлық және отаршылдық жүйеде – Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 265 б.
Қосымша әдебиет:

9. Сартори П., Шаблей П. Эксперименты империи: адат, шариат и производство знаний в Казахской степи. – М.: Новое литературное обозрение, 2019. – 280 б.
4-блок. Кеңестік кезеңдегі Қазақстан
Қазақстан Қазан төңкерісі және кеңес үкіметінің орнауы кезеңінде
Ресейдегі Қазан төңкерісі және Қазақстандағы саяси өмір. Кеңес өкіметінің орнауы. Ресей халықтарының құқықтары Декларациясының жариялануы (1917 жылғы 15 қазан).
Желтоқсандағы Жалпықазақ съезі. Алаш автономиясын құру туралы шешім. Түркістан (Қоқан) автономиясы үкіметінің құрылуы. Мұстафа Шоқайдың естеліктері. Алаш және Қоқан автономиясы билік органдарының жойылуы. Қазақ өлкесіндегі «ақтар» мен «қызылдардың» қарсыластығы. Алашорда үкіметінің қазақ ұлттық әскерінің іс-қимылдары. Қазақ аумағында әскери іс-қимылдардың тарауы. «Соғыс коммунизмі» саясаты. Алаш Орда үкіметіне амнистия жариялануы. А. Байтұрсынұлының В.И. Ленинге жазған хаттарында большевиктік идеяларын сынауы. Қырғыз (Қазақ) Автономиялық Кеңестік Социалистік Республикасының (бұдан әрі – АКСР) құрылуы. Қырғыз (Қазақ) АКСР-інің аумақтық шекарасы мәселелерінің әкімшілік-әміршілдік тұрғыда шешілуі. Қазақ АКСР-ы және Түркістан АКСР-ы. Мұсылман бюросы және Түрккомиссия: саяси билік үшін күрес. Біртұтас Түркістан идеясының жеңілуі. Т. Рысқұлов пен М. Сұлтанғалиев. Басмашылар қозғалысы. Әнуар паша және А.З. Валидов. Қазақстанда большевиктік режимнің қалыптасуы. Қазақстандағы жер-су реформасы. Қазақстандағы жаңа экономикалық саясат (бұдан әрі – ЖЭС). ЖЭС мазмұны және оны жүзеге асыру ерекшеліктері. 1921-1922 жылдар. Қазақстандағы ашаршылық. Қазақ зиялыларының ашаршылыққа қарсы күресі. Қазақ өлкелік партия комитетінің «қазақ ұлтшылдығына» қарсы күресі. Түркістан республикаларының ұлттық-мемлекеттік межеленуі – біртұтас Түркістан идеясының күйреуі. Қазақ жерлерінің Қазақ АКСР қосылуы.
Мемлекеттік құрылыстың кеңестік үлгісінің іске асырылуы
Коммунистік партияның қоғамдық өмірдегі күші мен ықпалының күшеюі. Ф.И. Голощекиннің «Кіші қазан» идеясы: мәні мен салдары. Қазақ өлкелік партия комитетінің жер мәселесі жөніндегі шешімдері. Қазақ зиялыларына қуғын-сүргіннің басталуы. Қазақстанды индустрияландырудың жолдары мен әдістері туралы пікірталастар. Қазақ қоғам қайраткерлерінің индустрияландыру мәселесіне қатысты ұстанымдары. Қазақстандағы индустрияландырудың ерекшеліктері.
Жайылымдық және шабындық жерлерді бөлу және оның нәтижелері. Қазақ ауылын кеңестендіру саясаты – қазақтың дәстүрлі қоғамының жойылуы. Бай шаруашылықтарының тәркіленуі және оның саяси-экономикалық салдарлары. Көшпелі және жартылай көшпелі қазақ шаруашылықтарын отырықшы өмірге күштеп көшіру. Ұжымдастырудың әдістері мен қарқыны. Ашаршылық салдарлары. 1930 жылдардың екінші жартысындағы Қазақстан ауыл шаруашылығының ауыр жағдайы. Таптық-партиялық принциптің қоғамдық-саяси өмірдегі, мәдениеттегі, білім мен ғылымдағы салдары. Ұлттық мүдде жақтастарының саяси ұстанымы – С. Сәдуақасов, С. Қожанов, Ж. Мыңбаев. М. Шоқайдың эмиграциядағы саяси қызметі. Кеңестік Қазақстанның әкімшілік-аумақтық бөлінісі. Сталиндік қуғын-сүргін, оның ауқымы және ауыр зардаптары. Саяси сенімсіздік пен халықтарды Қазақстанға күштеп депортациялау – ұлттық ар-намысты кемсітудің үлгісі.
Кеңестік білім беру жүйесін құру. Қоғамның ұлттық-мәдени негіздерінің жойылуы. Қазақ тілі ұстанымдарының әлсіреуі. Арабтан латынға, кейін кириллицаға көшу. Әдебиет пен өнердегі социалистік реализм. Қазақстан жазушылары мен композиторларының шығармашылық қызметі. Кеңестік Социалистік Республикалар Одағы (бұдан әрі – КСРО) Ғылым Академиясының Қазақ филиалының құрылуы.
Екінші дүниежүзілік соғыс қарсаңындағы Кеңес мемлекетінің сыртқы және ішкі саясатының негізгі бағыттары. Қазақстанның қоғамдық-саяси, әлеуметтік-экономикалық және мәдени жағдайы. Қазақстан аймақтарына халықтарды, өнеркәсіп кәсіпорындары мен мәдениет объектілерін эвакуациялау. Қазақстандықтардың майдан іс-қимылдарына, партизандық қозғалысқа қатысуы. Отан соғысы жылдарындағы тыл еңбеккерлерінің көрсеткен ерлігі. Соғыс тұтқындарының тағдыры. «Түркістан легионының» тарихы. М. Шоқайдың Батыс Еуропадағы қуғындағы қызметі. Екінші дүниежүзілік соғыстың нәтижелері мен сабақтары. Соғыс жылдарындағы ғылым, мәдениет және халыққа білім беру.
20 ғасырдың екінші жартысындағы Қазақстандағы кеңестік реформалардың қайшылықтары мен салдары
Соғыстан кейінгі жылдардағы Қазақстан. Бейбіт құрылысқа көшудің қиындықтары. Қазақстанның халық шаруашылығындағы мәселелер мен қиындықтар. Қазақстан аумағындағы ядролық сынақтар және олардың зардаптары.
Білім мен ғылымдағы оң өзгерістер. Қазақ Ғылым Академиясының құрылуы. Партия шешімдеріндегі тенденциялық волюнтаристік әрекеттер. И. Сталиннің жеке басқа табыну кезеңін сынау. Мемлекет және қоғам қайраткерлерін саяси ақтау және оның «жартымсыз» сипатына баға беру. Н.С. Хрущевтің партия-мемлекеттік басқару жүйесіндегі реформасыжәне оның үстірт сипаты. Ұлттық мәселелердегі шектеулердің күшейтілуі. Теміртау оқиғалары. Реформалық әрекеттердің толық емес сипаты. Қазақ Кеңестік Социалисттік Республикасындағы (бұдан әрі – Қазақ КСР) аумақтық дауды шешудегі қайшылықтар. Репатриант қазақтардың Қазақстанға оралуы (1955, 1962 жылдар).
Ауыл шаруашылығын көтерудің әміршіл-әкімшілдік шаралары. Жоғары партиялық-мемлекеттік басқару жүйесіндегі өзгерістер. 1965-1966 жылдардағы экономикалық реформалардың аяқталмауы. Идеологиялық дағдарыс. Зиялы қауымның жасырын қарсыласуы, диссиденттік ортаның қызметі.
Қазақстанның КСРО өнеркәсібінің дамуына қосқан үлесі. Әкімшілік басқару нәтижесінде аграрлық сектордағы қайшылықтардың тереңдей түсуі. Орталықтың этнодемографиялық саясаты: ішкі көші-қон, төлқұжаттық режимнің қазақтардың ауылдан қалаға көшуіне кедергі болуы, «тіркеу», тілдік кемсітушілік және оны жүзеге асырудыңтағы басқа жолдары. Ақшаның құнсыздануы мен негізгі тұтыну тауарларының тапшылығы. «Көлеңкелі экономика», қылмыстық топтардың таралуы.
Экологиялық дағдарыс. Мәдениет және ғылым. Мәдени-рухани өмірдегі қайшылықтардың тереңдей түсуі – әміршіл-әміршілдік биліктің күшеюінің салдары. Қазақтардың ұлттық санасының стихиялық қайта өрлеу белгілері: «Жастұлпар» және студенттік жастардың басқа да бейресми ұйымдары, алғашқы қазақ диссиденттері. М. Шаханов, Ә. Кекілбаев, М. Мағауин, О. Сүлейменов, І. Есенберлин және т.б. шығармашылығы.
Қазақстандағы «қайта құру» саясаты
Идеологиядағы, экономикалық және саяси өмірдегі ауқымды өзгерістер. М.С. Горбачевтың реформалары. Жариялылық пен демократия жағдайында одақтық республикаларда туындаған ұлттық қақтығыстар. Экономикалық дағдарыс. «Қайта құру» мен «жариялылықтың» ел экономикасына әсері. Одақтық басқару жүйесі тұсында жеке мемлекеттік кәсіпорындардың ұлттық республикаларға қайтарылуы. Ауған соғысы және оған қазақстандықтардың қатысуы (1979-1989 жылдар).
Д.А. Қонаевтың қызметі. 1986 жылғы Алматыда және республиканың басқа қалаларында болған Желтоқсан оқиғасы. Алаш қозғалысы қайраткерлерінің ресми түрде ақталуы. Жаңа қоғамдық ұйымдар мен партиялардың құрылуы. Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесінің сайлауы. «Тіл туралы заңның» қабылдануы және оның маңызы. Қазақ КСР-нің мемлекеттік егемендігі туралы Декларация. 1991 жылғы тамыз төңкерісі. Кеңес Одағының Коммунистік Партиясы (КОКП) қызметінің тоқтатылуы. КСРО-ның ыдырауы және Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығының (бұдан әрі - ТМД) құрылуы.
Негізгі әдебиет:

7. Койгелдиев М.К. Сталинизм и репресии в Казахстане 1920 – 1940 – х годов. – Алматы, 2009. – 448 с.
Қосымша әдебиет:

8. Красный террор: из истории политических репресссий в Казахстане (Сборник документальных материалов политических репрессии 20 – 50 годов ХХ века). Сост. М.К. Койгелдиев, В.И. Полулях, Ш.Б. Тілеубаев. – Алматы: «Алаш баспасы», 2013. – 384 с.
5-блок. Тәуелсіз Қазақстан
Қазақстан тәуелсіздігінің жариялануы және Қазақстан Республикасының мемлекеттік құрылысы
Тәуелсіздікті жариялау қарсаңындағы Қазақтандағы қоғамдық-саяси жағдай. Тұңғыш рет Қазақстан Президентінің бүкілхалықтық сайлауы. «Қазақстан Республикасының Мемлекеттік Тәуелсіздігі туралы» Конституциялық Заңы.
Тәуелсіз Қазақстанды дамытудың мемлекеттік стратегиясының белгіленуі. Қоғамды демократияландыру үдерісінің күшейтілуі.
Қазақстан Республикасының мемлекеттік құрылымын жасақтау. Мемлекеттің ішкі және сыртқы саясатын қалыптастыру. Қоғамның конституциялық құрылысының негіздерін құру. Қазақстан Республикасының мемлекеттік рәміздері: Туы, Елтаңбасы, Әнұранының бекітілуі. Қазақстан Республикасы Қарулы күштерінің құрылуы. Ұлттық армияның құрылуы.
Ұлттық валютаны енгізу және оның маңызы. Қазақстан Республикасының мемлекеттік шекарасын белгілеу. Қазақстан Республикасы мемлекеттік шекарасын делимитация және демаркациялау нәтижелері. және Ұлттық қауіпсіздікті нығайту. Мемлекеттік бірегейлікті дамыту, азаматтық бейбітшілік пен саяси тұрақтылықты нығайту.
Қазақстан Республикасының қазіргі қолданыстағы Конституциясының Бүкілхалықтық референдум арқылы қабылдануы. Қазақстандағы парламентаризмнің дамуы. Атқарушы вертикаль ішіндегі мемлекеттік басқару жүйесін жаңғырту. Орталықсыздандыру, орталық пен өңірлер, мемлекеттік басқару деңгейлері арасындағы өкілеттіктердің аражігін ажырату. Жергілікті өзін-өзі басқару туралы заң. Құқық қорғау органдарын (сот, прокуратура, полиция, арнайы қауіпсіздік қызметтерін) құру. Құқықтық реформа және заңдарды ізгілендіру. Құқық қорғау жүйесін оңтайландыру азаматтардың құқықтары мен бостандықтарын қорғауды нығайту. «Сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрес туралы» Қазақстан Республикасының Заңы және оның нәтижелері.
«Қазақстан-2030» Стратегиясы. Қазақстан астанасының көшірілуі. «Қазақстан-2050» Стратегиясы.
Экономикалық дамудың қазақстандық үлгісі
Егемендік жолындағы қиындықтар: экономикалық дағдарыс, әлеуметтік қиындықтар, өмір сүру деңгейінің төмендеуі, жұмыссыздық пен қылмыстың көбеюі. Жоспарлы экономикадан нарықтық экономикаға көшудің негізгі кезеңдері. Нарықтық экономикаға өту, жекеменшік институттардың орнығуы және Отандық бизнес негізінің қалануы. Жаңа экономикалық жүйені қалыптастырудағы қиыншылықтар мен кемшіліктер. Ұлттық валютаның енгізілуі. Ұлттық қордың құрылуы.
Қазақстанда ұлттық компаниялардың құрылуы. Экономиканың өнеркәсіп, аграрлық және қаржы-банк секторларын басымдықпен дамытудың келешегі. Қазіргі кезеңде Қазақстан экономикасын реформалау бағыттары.
Бірікке Ұлттар ұйымының (бұдан әрі – БҰҰ) даму жөніндегі бағдарламасы, адамның даму мәселесі туралы есептер, Адам дамуының индексі. Қазақстанда Адам дамуы туралы есептің тұңғыш басылымы.
Қазақстан Республикасының Америка құрама штаттары (бұдан әрі – АҚШ), Батыс Еуропа, Оңтүстік Шығыс Азия, Таяу Шығыс елдерінің ірі компанияларымен сыртқы экономикалық ынтымақтастығы. Экономиканы дамытудағы «Нұрлы жол», «100 нақты қадам» бағдарламаларының жүзеге асырылуы.
Пандемиядан кейінгі кезеңдегі экономикалық даму. 2025 жылға дейінгі «Ұлттық даму жоспары». Ұлттық жобалар.
Қоғамдық-саяси даму және рухани даму
Дүниежүзі қазақтарының тұңғыш Құрылтайының шақырылуы және оның тарихи маңызы. Дүниежүзі қазақтарының Құрылтайлары (1992-2017 жылдар). Қазақстан халықтарының форумы (1992 жыл). Қазақстан Республикасы қоғамдық қозғалыстарының құрылуымен көп партиялық жүйенің қалыптасуы. Қазақстандағы көші-қон, демографиялық және халықтың этникалық құрылымындағы өзгерістер.
Тәуелсіздік жылдарындағы халық санақтары және оның қорытындылары (1999, 2009, 2021 жылдар). Қазақстан халқының ұлтаралық келісімі – тәуелсіздік пен демократияны нығайтудың кепілі. Демократиялық үдерістердің дамуы, Парламент сайлауларына пропорционалдық жүйенің енгізілуі және партиялық тізім бойынша сайлау нәтижелері. Азаматтық институттардың дамуы. Азаматтық форумдар және олардың маңызы. Қазақстан Республикасы ақпарат саясаты, Бұқаралық ақпарат құралдарының (БАҚ) дамуы. Қазақстан Республикасының Ұлттық кеңесінің қызметі. Азаматтық қоғамды дамыту және демократияландыру жөнінде ұсыныстар дайындайтын Мәжілістің тұрақты ұйымы. Демократияландыру және азаматтық қоғам мәселелері жөніндегі Ұлттық комиссияның қызметі. Қазақстан Республикасының жастар саясаты және тарихпен тәрбиелеу шаралары. Құқық қорғау және сот орындарының қызметін жетілдіру. Қазақстан Республикасы Президенті жанындағы Адам құқықтары жөніндегі Комиссия және оның қызметі. Қазақстан Республикасы Адам құқықтары бойынша өкілдік институты (Омбудсмен).
Қазақстан Республикасы Президенті Қ.К. Тоқаевтың «Тәуелсіздік бәрінен қымбат» атты мақаласының тарихи маңызы. Елді демократияландыруға, саяси жүйені жаңғыртуға бағытталған саясат. «Халық үніне құлақ асатын мемлекет» тұжырымдамасы.
«Қаңтар оқиғасы». Қазақстан Республикасының Президенті Қ.К. Тоқаевтың «Жаңа Қазақстан: жаңару мен жаңғыру жолы» атты Жолдауының мәні мен маңызы.
Конституцияға түзетулер енгізу жөніндегі Референдум. Демократиялық қайта құрулардың кеңеюі. Қазақстанда Парламенттің рөлінің артуы және еліміздің саяси жүйесіндегі өзгерістер. Саяси партияларды тіркеу рәсімін жеңілдету.Ұлттық құрылтайды құру.
Білім және ғылым жүйелеріндегі реформалар. «Болашақ» бағдарламасы. Денсаулық сақтау ісінің нарықтық экономика жағдайына көшуі.
«Мәдени мұра», «Тарих толқынында» мемлекеттік бағдарламалары: мақсаты мен негізгі кезеңдері. Мемлекеттік тілде гуманитарлық білім қорын құру. «Мәңгілік ел» идеясының негіздері. Тарихи сананы жаңғырту. «Ұлы даланың жеті қыры».
Тәуелсіз Қазақстанның конфессионалдық саясаты. Әлемдік және дәстүрлі діндер көшбасшыларының съездері. Діни экстремизм мен терроризм қаупі және оған қарсы күрес. «Жусан» операциясы.
Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты және халықаралық қатынастары
Қазақстан Республикасының сыртқы саясаты қалыптасуының негізгі факторлары. Геосаяси және геоэкономикалық факторлардың Қазақстан Республикасының сыртқы саясатының негізгі принциптерінің қалыптасуына ықпалы. Қазақстанның посткеңестік кеңістіктегі интеграциялық үдерістреге қатысуы. ТМД. Қазақстан Республикасының БҰҰ мүше болуы. Қазақстанның БҰҰ-дағы ұсыныстары. Қазақстан және Еуропа қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы (ЕҚЫҰ). Қазақстан Республикасының Ресей Федерациясымен, АҚШ-пен, Қытай Халық Республикасымен қарым-қатынастарының қалыптасуы мен бағыттары, нәтижелері. Қазақстан Республикасының әлемдік қаржы институттары: Еуропалық даму және қалпына келтіру банкі, Азиялық және Ислам даму банкілерімен әріптестегі. Еуропалық вектордың жаңа бағыттары. Қазақстан Республикациясының Орталық Азия республикаларымен қарым-қатынастары. Қазақстанның Каспий теңізінің халықаралық-құқықтық мәртебесі және мұнай экспорттаушы елдер ұйымымен (МЭЕҰ – ОПЕК) байланыстары бойынша ұстанымдары. Қазақстанның Таяу шығыстағы саясаты. Араб елдерімен және түркітілдес мемлекеттердің халақаралық ұйымдарымен қарым-қатынастары. Түркі әлемі интеграциясының бүгінгі бағыттары. Қазақстанның Оңтүстік және Оңтүстік шығыс Азия елдерімен қарым-қатынастары. Қазақстаның қауіпсіздік бойынша халықаралық және аймақтық ұйымдармен ынтымақтасығы. Халықаралық терроризим мен жаһандық қауіп-қатерлердің күшеюі жағдайындағы өзара сенім мен сұхбаттастықты нығайту бойынша бастамалары. Қазақстан Республикасының Азиядағы өзара ықпалдастық және сенім жөніндегі Кеңес ұйымдастыру бастамалары. Шанхай ынтымақтастық ұйымы (ШЫҰ). Қазақстан Республикасы және Солтүстік Атлант альянсы (НАТО). Қауіпсіздіктің жаңа геосаяси мәселелері. Замануи сыртқы қауіптердің алдын алу.
Негізгі әдебиет:

6. Тоқаев Қ.К. Қазақстан Республикасының дипломатиясы. – Алматы, 2002.
Қосымша әдебиет:

Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2018 жылғы 31 қазандағы
№ 603 бұйрығына
2-қосымша
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Философия» жалпы білім беру пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы

1. Осы жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Философия» жалпы білім беру пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) «Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 19 тамыздағы № 580 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі туралы ереженің 15-тармағының 13) тармақшасына сәйкес әзірленді және оқытудың мақсатын, міндеттерін, құрылымын, мазмұнын, әдістерін айқындайды.

2. Осы бағдарлама «Философия» жалпы білім беру пәнінің жаңартылған мазмұнын зерттеуге, студенттердің бойында сананың ашықтығы, өзіндік ұлттық код, ұлттық сана-сезім, рухани жаңғыру, бәсекеге қабілеттілік, реализм және прагматизм, сыни ойлау, білімге ұмтылыс қасиеттерін қалыптастыруға, олардың әділдік, намыс, еркіндік және тағы басқа дүниетанымдық ұғымдарды игеруіне, сонымен қатар, толеранттық құндылықтарын, мәдениетаралық сұқбат пен бейбіт өмір сүру мәдениетін нығайтуға және дамытуға бағытталған.

8. Пәннің мазмұнын, семинар (практикалық) сабақтарының тақырыптарын және білім алушылардың өзіндік жұмыстарын қамтитын жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Философия» жалпы білім беру пәнінің үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны осы бағдарламаға қосымшада келтірілген.

10. Бағдарламаның пререквизиттері мен постреквизиттерін жоғары оқу орны өзі тағайындайды.
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Философия» жалпы білім беру пәнінің үлгілік оқу бағдарламасына
қосымша
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Философия» жалпы білім беру пәнінің үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны
№
Пән­нің маз­мұ­ны
Се­ми­нар (прак­ти­ка­лық) са­бақ­тар та­қы­рып­та­ры
Бі­лім алушы­лар­дың өзін­дік жұ­мыста­ры­ның та­қы­рып­та­ры
Са­ғат­тар са­ны
Фи­ло­со­фи­я­ны­ң­пай­даб­о­луы­ж­ә­не­да­муы
1-2 ап­та: Ой­лау мә­де­ни­е­ті­нің пай­да бо­луы. Фи­ло­со­фи­я­ның пәні мен әді­сі
1
Ой­лау мә­де­ни­е­ті. Көр­кем­дік ре­флек­сия. Фи­ло­со­фия – да­на­лық­қа құ­штар­лық. Фи­ло­со­фи­я­ның сұқ­бат­тық си­па­ты және эв­ри­сти­ка­лық мүм­кін­дік­те­рі. Фи­ло­со­фи­я­лық ой­лау тү­рі – сын және күм­ән­да­ну. Өт­кен­ге сы­ни көз­қа­рас – қа­зір­гі Қа­зақ­стан­ның ру­ха­ни жаң­ғы­руы мен ұлт­тық са­на­сын­да­ғы өзге­рі­стер шар­ты. Фи­ло­со­фи­я­лық мә­се­ле­лер­дің тұ­лға­лық си­па­ты.
Фи­ло­со­фия және дү­ни­е­та­ным. Дү­ни­е­нің ғы­лы­ми, фи­ло­со­фи­я­лық, ді­ни бей­не­ле­рі. Ми­фо­ло­гия, дін және фи­ло­со­фия. Қо­ғам да­муын­да­ғы миф­тің рө­лі. Фи­ло­со­фия – бі­лім мен ру­ха­ни қыз­мет­тің ерекше тү­рі.
Фи­ло­со­фи­я­ның негіз­гі бө­лім­де­рі – он­то­ло­гия, гно­сео­ло­гия, фи­ло­со­фи­я­лық ан­тро­по­ло­гия, ло­ги­ка, эти­ка, эс­те­ти­ка, әле­умет­тік және са­я­си фи­ло­со­фи­я­ның қы­сқа­ша си­патта­ма­ла­ры. Фи­ло­со­фия және фәл­са­фа. Фәл­са­фа дәс­тү­рін­де­гі ғы­лым мен дін мә­се­ле­ле­рін ше­шу жол­да­ры.
Фи­ло­со­фи­я­ның анық­та­ма­ла­ры, түр­ле­рі мен ба­ғыт­та­ры­ның сан­қыр­лы­лы­ғы және фи­ло­со­фи­я­лық пай­ым­дау тә­сіл­де­рі­нің әр­түр­лі­лі­гі. Фи­ло­со­фия мен фи­ло­соф­тың адам және қо­ғам өмі­рін­де­гі рө­лі. Қа­зір­гі Қа­зақ­стан­ның үшін­ші мо­дер­ни­за­ци­я­сын­да­ғы фи­ло­со­фи­я­ның ор­ны.
1.Фи­ло­со­фи­я­ның пәні, қыз­мет­те­рі мен мін­дет­те­рі.
1.«Қа­зір­гі за­ман­ғы Қа­зақ­стан­ның үшін­ші мо­дер­ни­за­ци­я­сын жү­зе­ге асы­ру­да­ғы фи­ло­со­фи­я­ның рө­лі» та­қы­ры­бы бой­ын­ша са­рап­тау жұ­мысын (эс­се, ре­фе­рат, ба­ян­да­ма) дай­ын­дау.
10
Дү­ни­е­ні фи­ло­со­фи­я­лық тү­сі­ну­дің негіз­де­рі
3 ап­та: Са­на, рух және тіл
4
Жан, ақыл, па­ра­сат, рух. Ан­ти­ка­лық фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы рух пен па­ра­сат­тың кос­мо­ло­гиз­мі. Фәл­са­фа дәс­тү­рін­де­гі рух ұғы­мы: Ибн-Си­на рух ту­ра­лы. Ор­та­ға­сыр дәс­тү­рін­де­гі рух пен жан­ның тео­ло­ги­я­лық тү­сі­ні­гі. Са­на­ның гно­сео­ло­ги­я­лық мо­дел­де­рі. Жа­ңа за­ман фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы ту­ма иде­я­лар кон­цеп­ци­я­сы және cogito ста­ту­сы. Неміс клас­си­ка­лық фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы ақыл­дың тран­цен­ден­тал­дық негіз­де­рі. Шәк­ә­рі­мнің үш аны­ғы. Шәк­ә­рім рух ту­ра­лы. Рух және адам­ның ру­ха­ни қыз­ме­ті­нің та­би­ға­ты. Тән­дік және ру­ха­ни­лық.
Са­на­ны он­то­ло­ги­я­лық мә­се­ле ре­т­ін­де тү­сі­ну. Са­на фак­ті­ле­рі. Са­на фе­но­мен­де­рі. Са­на­ның қа­лып­та­суын анық­тай­тын фак­тор­лар. Ан­тро­по­со­цио­ге­нез. Са­на­ның шы­ғу те­гі мен мәні: негіз­гі кон­цеп­ци­я­лар. Шы­ғыс фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы са­на мә­се­ле­сі. Са­на құ­ры­лы­мы. Бей­са­на­лық, са­на, са­на­дан жо­ға­ры. Са­на­ның се­зім­дік-пер­цеп­ті­лік, эмо­ци­я­лық, құн­ды­лық­тық-мо­ти­ва­ци­я­лық, жі­гер­лік, ло­ги­ка­лық ком­по­нент­те­рі. Бей­са­на­лық­тың фи­ло­со­фи­яда­ғы негіз­гі кон­цеп­ци­я­ла­ры (З.Фрейд, К.-Г.Юнг). Пост­мо­дер­ни­стік фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы са­на мәтін ре­т­ін­де (Ж.Дер­ри­да, Ж.Де­лез). Са­на және өзін­дік са­на. Қа­зақ­стан­дық тұл­ға са­на­сы­ның ашық­тығы: әлем­дік үде­рі­стер­ді тү­сі­ну, өзге­рі­стер­ге дай­ын бо­лу, ал­дың­ғы қа­тар­лы ел­дер­дің тә­жі­ри­бе­сі­нен үй­ре­ну­ге қа­бі­лет­ті­лік. Са­на және ұлт­тық са­на-се­зім. Қа­зір­гі Қа­зақ­стан­ның ру­ха­ни жаң­ғы­руы ая­сын­да­ғы ұлт­тық са­на-се­зім. Ру­ха­ни жаң­ғы­ру – ұлт­тық са­на­ның әр­түр­лі по­лю­сте­рі­нің ымы­ра­ға ке­луі.
Ой­лау және тіл. М.Қа­ш­ға­ри­дің тіл фи­ло­со­фи­я­сы. ХХ ғ. фи­ло­со­фи­я­сы­ның «линг­ви­сти­ка­лық бұ­ры­лыс»: са­на фи­ло­со­фи­я­сы тіл фи­ло­со­фи­я­сы ре­т­ін­де (ана­ли­ти­ка­лық және струк­ту­ра­ли­стік ин­тер­пре­та­ци­я­ла­ры). Тіл және ұлт. Ла­тын гра­фи­ка­сы­на кө­шу­дің қа­зақ ұл­ты мен қа­зақ ті­лі­нің да­муын­да­ғы рө­лі.
1.Са­на және бей­са­на: фи­ло­со­фи­я­лық кон­цеп­ци­я­лар­ды са­лы­стыр­ма­лы тал­дау.
2.Тіл мен ой­ла­удың ара­қа­ты­на­сын ба­ға­лау. Ла­тын гра­фи­ка­сы­на кө­шу және қа­зақ ті­лі­нің да­муы.
1.«Үң­гір ал­ле­го­ри­я­сы: қа­зір­гі оқы­лу» та­қы­ры­бы­на са­рап­тау жұ­мысын (эс­се, ре­фе­рат, ба­ян­да­ма) дай­ын­дау. Де­рек Джон­стон­ның «Фи­ло­со­фи­я­ның қы­сқа­ша та­рихы. Со­крат­тан Дер­ри­да­ға дей­ін» оқулы­ғын қол­да­ну ұсы­ны­ла­ды.
2. «Қо­ғам­дық са­на­ны мо­дер­ни­за­ци­я­ла­уда­ғы сы­ни ой­лау» та­қы­ры­бы­на шы­ғар­ма­шы­лық жо­ба дай­ын­дау. ал­ғаш­қы де­ректер­ді сы­ни тал­дау негі­зін­де пре­зен­та­ция дай­ын­да­ңыз (Б. Рас­сел­дің «Сы­ни ой­ла­удың он қа­ғи­да­сы» ең­бе­гін қол­да­ну ұсы­ны­ла­ды).
10
4 ап­та: Бол­мыс. Он­то­ло­гия және ме­та­фи­зи­ка
3
Бол­мыс және тір­ші­лік. Мән және бар бо­лу.
Он­то­ло­гия – бол­мыс ту­ра­лы ілім. Бар бо­лу­дың он­то­ло­ги­я­лық құ­ры­лы­мы.
Бол­мыс және бей­бол­мыс (Пар­ме­нид, Зе­нон). Бол­мыстың түр­ле­рі. Пла­тон мен Ари­сто­тель­дің фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы бол­мыс мә­се­ле­ле­рі. Әл-Кин­ди және Ибн-Ру­шд кон­цеп­ци­я­ла­ры. Жа­ңа за­ман фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы суб­стан­ция мә­се­ле­сі (Р.Де­карт, Б.Спи­но­за, Г.Лейб­ниц). М.Хай­дег­гер­дің «фун­да­мен­тал­ды он­то­ло­ги­я­сы» (Dasein). «Ма­те­рия» ұғы­мы. Ма­те­ри­ал­дық әлем бол­мысы. Қоз­ға­лыс, ке­ңі­стік және уа­қыт.
Фи­ло­со­фи­я­ның негіз­гі ұғым­да­ры: дү­ние, за­ман, мән, құ­бы­лыс, маз­мұн, фор­ма, жал­пы, же­ке, бү­тін, бө­лік, сан, са­па, өл­шем, те­рі­стеу, се­беп, сал­дар, қа­жет­ті­лік, кез­дей­с­оқ­тық, мүм­кін­дік, шын­дық. Бол­мыс және Аб­со­лют. Құ­дай-әлем қа­ты­на­сы мә­се­ле­сі. Абай дү­ни­е­та­ным­да­ғы Құ­дай және адам мә­се­ле­сі.
«Идея» ұғы­мы. Бол­мыс пен ой­лау ара­қа­ты­на­сы мә­се­ле­сі. Идея және ру­ха­ни құн­ды­лық­тар бол­мысы. Вир­ту­ал­ды шын­дық­ты фи­ло­со­фи­я­лық зер­де­леу пәні ре­т­ін­де тал­дау.
1.Бол­мыстың суб­стан­ци­я­лық кон­цеп­ци­я­ла­рын ба­ға­лау және он­то­ло­ги­я­ның ба­за­лық ка­те­го­ри­я­ла­рын тал­дау.
1. «М. Хай­дег­гер он­то­ло­ги­я­сы­ның негіз­гі ұғым­да­ры» та­қы­ры­бы­на шы­ғар­ма­шы­лық жұ­мыс дай­ын­дау.
10
5 ап­та: Та­ным және шы­ғар­ма­шы­лық
4
Та­ным фи­ло­со­фи­я­лық мә­се­ле ре­т­ін­де. Әр­түр­лі фи­ло­со­фи­я­лық кон­цеп­ци­я­лар­да­ғы бі­лім мәні­нің анық­та­ма­ла­ры. Та­ным объ­ек­ті­сі мен субъ­ек­ті­сі. Та­ным мүм­кін­дік­те­рі мен ше­ка­ра­ла­ры. Дү­ни­е­нің тү­бе­гей­лі та­ны­луы мә­се­ле­сі: та­ным­дық оп­ти­мизм, скеп­ти­цизм және агно­сти­цизм. Ми­лет ой­шыл­да­ры­ның на­тур­фи­ло­со­фи­я­сы және Скиф­тік Ана­хар­си­стің скеп­ти­циз­мі. Д.Юм­ның скеп­ти­циз­мі. И.Кант­тың клас­си­ка­лық агно­сти­циз­мі. Г.Ге­гель­дің диа­лек­ти­ка­лық ме­то­ды және ба­тыс еуро­па­лық гно­сео­ло­ги­я­сын­да­ғы оның ма­ңы­зы. К.Яс­пер­стің «Мен -ада­ми­лық дең­гей­лер­дің кон­цеп­ци­я­сы», К.По­ппер­дің «субъ­ект­сіз» эпи­сте­мо­ло­ги­я­сы.
Ақи­қат пен ада­су. Бі­лім, ақи­қат­ты­лық және жал­ған­дық. Қа­зір­гі Қа­зақ­стан жаң­ғы­руы ая­сын­да­ғы бі­лім куль­ті. Ақи­қат­тың әр­түр­лі тұ­жы­рым­да­ма­ла­ры. Ақи­қат және оның кри­те­рий­ле­рі. Се­зім­дік және ра­ци­о­нал­дық та­ным. Фи­ло­со­фи­яда­ғы ра­ци­о­нал­дық және эм­пи­ри­ка­лық дәс­түр. Та­ным құ­ра­лы. Эм­пи­ри­ка­лық және тео­ри­я­лық та­ным. Та­ным және шы­ғар­ма­шы­лық. Шы­ғар­ма­шы­лық және ин­ту­и­ция.
1.Та­ным фи­ло­со­фи­я­лық мә­се­ле ре­т­ін­де
1.Бір ой­шыл­дың (өз таң­да­уы­ңыз бой­ын­ша) ең­бе­гін мы­сал­ға ала оты­рып, ин­дук­тив­ті және де­дук­тив­ті ой­ла­удың са­лы­стыр­ма­лы тал­да­уын жа­са­ңыз.
10
6 ап­та: Бі­лім, ғы­лым, тех­ни­ка және тех­но­ло­ги­я­лар
6
Қа­зір­гі ғы­лым­ның же­ті­стікте­рі және оның се­беп­те­рі. Әдіс мә­се­ле­сі. Та­ным­ның негіз­гі әді­сте­рі. Ғы­лы­ми та­ным әді­сте­рі және және ғы­лы­ми ақи­қат ерекше­лі­гі. Ғы­лы­ми және ғы­лы­ми емес бі­лім­нің де­мар­ка­ци­я­сы мә­се­ле­сі. Ғы­лым құн­ды­лық­та­ры. Ғы­лым­ды бі­лім, қыз­мет және әле­умет­тік ин­сти­тут ре­т­ін­де тал­дау. Ғы­лым­дар­дың клас­си­фи­ка­ци­я­сы: Ари­сто­тель, әл-Фа­ра­би, Ф.Бэкон, Г.Ге­гель, О.Конт. Шо­қан Уә­ли­ха­но­втың ғы­лым фи­ло­со­фи­я­сы.
Қо­ғам өмі­рін­де­гі ғы­лым­ның рө­лін ба­ға­ла­уда­ғы қай­шы­лық­тар. Сци­ен­тизм және ан­тис­ци­ен­тизм. Ғы­лым және тех­ни­ка. Ыбы­рай Ал­тын­са­рин­нің бі­лім фи­ло­со­фи­я­сы. «Бі­лім­ді адам» мо­де­лі. Ғы­лы­ми-тех­ни­ка­лық про­гресс және қа­зір­гі ғы­лым­ның да­му бо­ла­ша­ғы мә­се­ле­ле­рі. Қа­зір­гі ғы­лым және эти­ка. Қа­зақ­стан ғы­лы­мы да­муы­ның ке­ле­ше­гі. Отан­дық ғы­лым мен бі­лім­нің да­муын­да­ғы «Жа­ңа гу­ма­ни­тар­лық бі­лім. Қа­зақ ті­лін­де­гі 100 жа­ңа оқулық» жо­ба­сы­ның үле­сі.
1.Ғы­лым­да­ғы әдіс мә­се­ле­сі. Ғы­лым және тех­ни­ка
2.Қа­зақ­стан­ның үшін­ші жа­ңа­руын­да­ғы цифр­лық тех­но­ло­гия.
1.Н.А.На­зар­ба­ев­тың «Бо­ла­ш­ақ­қа бағ­дар: ру­ха­ни жаң­ғы­ру» ма­қа­ла­сы ая­сын­да қа­зір­гі мә­де­ни­ет­те­гі ақ­па­рат­тың рө­лін гно­сео­ло­ги­я­лық тал­дау негі­зін­де «бі­лім-ақ­па­рат» са­лы­стыр­ма­лы кесте­сін жа­сау.
2.«Гно­сео­ло­ги­я­лық оп­ти­мизм, скеп­ти­цизм және агно­сти­цизм»: скеп­ти­циз­мнің гно­сео­ло­ги­я­лық стра­те­гия ре­т­ін­де қа­зір­гі ғы­лы­ми және қа­ра­пай­ым дү­ни­е­та­ным­да­ғы ма­ңы­зы ту­ра­лы эс­се-негіз­де­ме жа­зу.
10
Адам фи­ло­со­фи­я­сы және құн­ды­лық­тар әле­мі
7 ап­та: Адам
7
Адам және Ға­лам. Зат әле­мі. Адам­ды қа­рас­ты­ру­дың фи­ло­со­фи­я­лық тә­сі­лі­нің ерекше­лі­гі. Ежел­гі Үн­ді ді­ни-фи­ло­со­фи­я­лық ілім­дер­де­гі адам мә­се­ле­сі. Кон­фу­ций­шіл­дік және дао­сизм жүй­е­сін­де­гі адам мә­се­ле­сі: ер және әй­ел ба­ста­ма­ла­ры (Инь/Ян). Ан­ти­ка­лық фи­ло­со­фия та­рихын­да­ғы адам бей­не­ле­рі (Пи­фа­гор, Пла­тон, Эм­пе­до­кл, Про­та­гор, Со­крат, Ари­сто­тель). Хри­сти­ан­дық ан­тро­по­ло­гия: адам Құ­дай­дың бей­не­сі ре­т­ін­де (Әу­лие Аугу­стин, Аку­и­но­лық То­мас). Ре­нес­санс дәу­і­рін­де­гі адам­ның ин­ди­ви­ду­а­ли­стік тү­сі­ні­гі (Пи­ко дел­ла Ми­ран­до­ла). Жа­ңа за­ман­ның ме­ха­ни­сти­ка­лық ан­тро­по­ло­ги­я­сы (Б.Пас­каль, Ж.Ла­мет­ри). Л.Фей­ер­бах­тың ан­тро­по­ло­гиз­мі. Адам мәні­нің марк­си­стік тү­сі­ні­гі. Ф.Ниц­ше фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы «Ас­қан адам». Адам және оның әлем­де­гі-бол­мысы: эк­зи­стен­ци­а­лизм. Іс­кер адам: праг­ма­тизм. Э.Кас­си­рер: адам сим­вол­дық жа­ну­ар ре­т­ін­де. Й.Хей­зин­га: «ой­на­у­шы адам». Г.Мар­ку­зе: «бір өл­шем­ді адам». ХХ ғ. фи­ло­со­фи­я­лық ан­тро­по­ло­гия (М.Ше­лер, Х.Плес­нер, А.Ге­лен).
Қа­зақ фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы адам мә­се­ле­сі. Адам мә­се­ле­сі­нің Абай да­на­лы­ғын­да бей­не­ле­ну. Шәк­ә­рі­мнің адам­ның өмірм­ән­дік бағ­да­ры ту­ра­лы эк­зи­стен­ци­ал­дық ре­флек­си­я­сы.
Адам, ин­ди­вид, ин­ди­ви­ду­ал­ды­лық, тұл­ға.
1.Қа­зір­гі фи­ло­со­фи­яда­ғы адам мә­се­ле­сін тал­дау тә­жі­ри­бе­сі.
1.Абай фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы адам мә­се­ле­сі бой­ын­ша эс­се-негіз­де­ме дай­ын­дау.
2.Түп­нұс­қа­лар негі­зін­де (өз таң­да­уы­ңыз бой­ын­ша) адам мә­се­ле­сін эк­зи­стен­ци­ал­дық тү­сі­ну ту­ра­лы са­рап­та­ма­лық шо­лу жа­сау.
10
8 ап­та: Өмір және өлім. Өмір­дің мәні
8
Адам бол­мысы­ның ка­те­го­ри­я­ла­ры (ба­қыт, се­нім, өмір және өлім). Өмір­дің он­то­ло­ги­я­лық және ак­сио­ло­ги­я­лық маз­мұ­ны.
Адам, оның ажал­ды­ғы және ажал­сызды­ғы. Ір­ге­лі фи­ло­со­фи­я­лық мә­се­ле­лер­дің өмір және өлім мә­се­ле­сі­мен бай­ла­ны­сы: ме­та­фи­зи­ка және мо­раль­дық фи­ло­со­фия. Өмір­дің мәні – оның шек­те­улі­лі­гін ұғы­ну. Уа­қыт, мәң­гі­лік және мақ­сат. Қор­қыт дү­ни­е­та­ны­мын­да­ғы мәң­гі­лік өмір мә­се­ле­сі.
Өмір­дің мәні. Өмір­дің мәнін із­деу. Фи­ло­со­фи­я­лық ой­лар та­рихын­да­ғы өмір­дің мәні мә­се­ле­сі: фа­та­лизм, ге­до­низм, во­люн­та­ризм, функ­ци­о­на­лизм. Өмір­дің мәні – қа­зақ фи­ло­со­фи­я­сы­ның негіз­гі ка­те­го­ри­я­сы.
Өмірм­ән­дік құн­ды­лық­тар ту­ра­лы ілім. Адам қа­жет­ті­лік­те­рі­нің пи­ра­ми­да­сы. Ма­хаб­бат – адам­ның өмір сү­ру мәні. Фәл­са­фа дәс­тү­рін­де­гі Қо­жа Ах­мет Яс­са­у­и­дің ми­сти­ка­лық дү­ни­е­та­ны­мы. Абай фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы ма­хаб­бат мән-ма­ғы­на ту­ғы­за­тын ба­ста­ма ре­т­ін­де. «Ма­хаб­бат­пен жа­ра­тқан адам­зат ...».
1.Күн­де­лік­ті тә­жі­ри­бе­де өмір мәнін із­де­удің ма­ңы­зды қыр­ла­ры: фи­ло­со­фи­я­лық тал­дау.
1.Қа­зақ фи­ло­со­фи­я­сы бой­ын­ша түп­нұс­қа­лар­ды са­лы­стыр­ма­лы са­рап­тау және тү­сін­дір­ме бе­ре оты­рып оқу­дың негі­зін­де «Өмір­дің мәні – қа­зақ фи­ло­со­фи­я­сы­ның негіз­гі та­қы­рып­та­ры­ның бі­рі» та­қы­ры­бы­на ғы­лы­ми-із­де­ні­стік жо­ба дай­ын­дау.
2.Сто­и­цизм және
ге­до­низм: олар ту­ра­лы қа­зір­гі за­ман­ғы тү­сі­нік­тер­ге сүй­ене оты­рып, эс­се-негіз­де­ме жа­зу.
10
9 ап­та: Эти­ка. Құн­ды­лық­тар фи­ло­со­фи­я­сы
9
Ак­сио­ло­гия және адам­гер­ші­лік. Эти­ка­лық ілім­дер­дің та­ри­хи тип­те­рі. Құн­ды­лық­тар тео­ри­я­сы­ның негіз­де­рі. Құн­ды­лық ұғы­мы. Бар бо­лып отыр­ған және бо­луы ти­іс. Адам­гер­ші­лік ере­же­ле­рі және құқық ере­же­ле­рі. Негіз­гі эти­ка­лық ка­те­го­ри­я­лар ( парыз, игі­лік, мән және қа­жет­ті­лік, ар-ұят, ер­кін­дік).
Адам­гер­ші­лік­тің ал­тын қа­ғи­да­сы (Кон­фу­ций) және бұл­жы­мас им­пе­ра­ти­ві (И.Кант). Адам­гер­ші­лік­тің ба­ста­у­ла­рын тү­сі­ну­дің негіз­гі тә­сіл­де­рі. Ути­ли­та­ризм және деон­то­ло­ги­я­лық тео­ри­я­лар (парыз тео­ри­я­ла­ры). Пай­да­лы­лық пен прин­циптер. Құн­ды­лық­тық са­на та­би­ға­ты. Фәл­са­фа дәс­тү­рін­де­гі эти­ка­лық өл­шем. Жү­сіп Ба­ла­са­ғұн фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы ақи­қат мә­се­ле­сі. «Құт», «қа­на­ғат», «тәу­бе», «әді­лет», «са­быр» ка­те­го­ри­я­ла­ры. Ұр­пақ­тық дис­кур­сда­ғы эти­ка­лық құн­ды­лық­та­ры. Қа­зақ хал­қы­ның озық ұлт­тық эти­ка­лық құн­ды­лық­та­рын сақ­тап, да­мы­ту – қо­ғам­дық са­на жаң­ғы­руы­ның ал­ғы­шар­ты және негі­зі. Са­я­си эти­ка. Зор­лық. То­ле­рант­тық. Адам құқы­ғы. Кә­сі­би эти­ка. Биз­не­сте­гі эти­ка.
1.Эти­ка­лық­ди­лем­ма­лар: жағ­да­ят­тық тал­дау.
2.Қа­зақ фи­ло­со­фи­я­сы­ның эк­зи­стен­ци­ал­дық си­па­ты.
1. «Қа­зір­гі­за­ман­ғы­Қа­зақ­стан­жаста­ры­ны­ңэти­ка­лық­құн­ды­лық­та­ры» та­қы­ры­бы­на эс­се-пай­ым­да­удай­ын­дау.
1.Эти­ка­лық жағ­дай­ды (мо­раль­дық қиын­дық, то­сын әле­умет­тік жағ­да­ят­тар, қо­ғам­да­ғы өзек­ті эти­ка­лық мә­се­ле, тұл­ға­ның іш­кі және тұл­ға­ара­лық қақ­тығ­ыс және) ба­ға­ла­уды негіз­деу және кейс-тал­дау.
10
10 ап­та: Ер­кін­дік фи­ло­со­фи­я­сы
10
Фи­ло­со­фия та­рихын­да­ғы ер­кін­дік ұғы­мы.
Адам және оның ер­кін­ді­гі (Б.Спи­но­за). М.Хай­де­герр­дің шы­ғар­ма­ла­рын­да­ғы ер­кін­дік пен ақи­қат­тың бай­ла­ны­сы. Ер­кін­дік пен жа­у­ап­кер­ші­лік (Ж.-П.Сартр). Ер­кін­дік және аб­сурд (А.Ка­мю). Н.Бер­дя­ев­тың ер­кін­дік кон­цеп­ци­я­сы.
Ерік ер­кін­ді­гі. Ер­кін­дік дең­гей­ле­рі. Оң және те­ріс ер­кін­дік. Ер­кін­дік, әділ­дік, адам­ның өмі­рі мен на­мысы – адам­гер­ші­лік-құқық­тық құн­ды­лық­тар. Құқық­тың дү­ни­е­та­ным­дық мә­се­ле­ле­рі.
Са­я­си ер­кін­дік. Ұлт­тық ер­кін­дік. Ер­кін­дік – қа­зір­гі де­мо­кра­ти­я­лық мем­ле­кет­тер­дің негіз­гі иде­ал­да­ры­ның бі­рі. Же­ке ер­кін­дік және та­би­ғи құқық.
Тұл­ға­ның, оның ер­кін­ді­гі­нің, өмір­ді, та­би­ғат­ты және мә­де­ни­ет­ті сақ­тау жа­у­ап­кер­ші­лі­гі­нің қа­лып­та­су шар­тта­ры. Сөз және көз­қа­рас ер­кін­ді­гі. Ер­кін­дік пен шы­ғар­ма­шы­лық – адам­ның мә­де­ни­ет­те шын мәнін­де өмір сү­ру­і­нің тә­сі­лі. Абай­дың «то­лық адам» кон­цеп­ци­я­сы. Алаш қай­рат­кер­ле­рі­нің фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы ер­кін­дік және тәу­ел­сіз­дік иде­я­ла­ры.
1.Ерік ер­кін­ді­гі мә­се­ле­сін зер­де­леу және тү­сін­ді­ру.
1. «Қа­зір­гі за­ман­ғы қо­ғам­да­ғы дәс­түр­лі құн­ды­лық­тар­дың рө­лі» та­қы­ры­бы­на шы­ғар­ма­шы­лық жұ­мыс (эс­се, ре­фе­рат, ба­ян­да­ма) дай­ын­дау.
10
11 ап­та: Өнер фи­ло­со­фи­я­сы
11
Эс­те­ти­ка пәні фи­ло­со­фи­я­лық бі­лім са­ла­сы ре­т­ін­де. Ан­ти­ка­лық эс­те­ти­ка­лық ой­лар­дың та­рихы (со­фи­стер, Со­крат, Пла­тон, Ари­сто­тель). Араб-мұ­сыл­ман­дық эс­те­ти­ка (Омар Хай­ям, Әл-Фа­ра­би, Ибн Ру­шд, Ибн Ара­би, Ру­ми). Хри­сти­ан­дық ор­та­ға­сыр­лық­тың көр­кем­дік-эс­те­ти­ка­лық әле­мі (А.Ав­гу­стин, Иоанн Да­мас­кин). Қай­та Өр­леу дәу­і­рі­нің эс­те­ти­ка­сы (Л.Б. Аль­бер­ти, Лео­нар­до да Вин­чи, А.Дю­рер, М.Мон­тень, Эразм Рот­тер­дам­ский). XVII-XVIII ғ.ғ. Жа­ңа за­ман эс­те­ти­ка­сы және көр­кем­дік прак­ти­ка­сы (Д.Локк, Р.Де­карт, Воль­тер, Д.Дид­ро, Ж. Рус­со). Клас­си­ка­лық эс­те­ти­ка­ның негіз­де­рі (И.Кант, Г.Ге­гель, Ф.Шел­линг). XIX - XX ғ.ғ. клас­си­ка­лық емес эс­те­ти­ка (Ф. Ниц­ше, Дж.Дьюи, Ж.-П. Сартр. М. Хай­дег­гер). Эс­те­ти­ка­лық тә­жі­ри­бе. Адам өмі­рі­нің эс­те­ти­ка­лық өл­ше­мі.
Негіз­гі эс­те­ти­ка­лық ка­те­го­ри­я­лар: сұ­лулық – ұсқын­сыздық, тра­ги­ка­лық-ко­ме­ди­я­лық, ас­қақ-тө­мен. Сұ­лулық­тың құн­ды­лы­ғы.
Фи­ло­со­фия және өнер. Өнер – мә­де­ни­ет фе­но­ме­ні, оның тұ­лға­лық және және әле­умет­тік қыз­мет­те­рі. Көр­кем шы­ғар­ма­шы­лық субъ­ек­ті­сі. Өнер әле­мін­де­гі адам. Адам­ның мі­нез-құл­қы, іс-қи­мы­лы, жан те­бі­ре­ні­сте­рі­нің се­беп­те­рін ашу­да­ғы өнер­дің мүм­кін­дік­те­рі.
Өнер­ді зерт­те­удің за­ма­на­уи фи­ло­со­фи­я­лық тә­сіл­де­рі. Қа­зір­гі өнер фи­ло­со­фи­я­сы­ның негіз­гі ка­те­го­ри­я­ла­ры: әлем­ді эс­те­ти­ка­лық се­зі­ну, елік­теу және елі­гу; сұ­лулық, көр­кем бейне, көр­кем стиль, көр­кем тал­ғам, сим­вол мен си­му­лякр және та­ғы бас­қа­ла­ры. Қа­зақ хал­қы­ның сұ­лулық фи­ло­со­фи­я­сы. Жы­рау және би­лер­дің шы­ғар­ма­шы­лы­ғын­да­ғы эти­ка­лық және эс­те­ти­ка­лық ба­ста­ма­ла­ры. Қ.Нұр­ла­но­ва: «Адам - Әлем бір­тұ­тас» кон­цеп­ци­я­сы. Ұлт­тық ас­пап­тар қо­быз, дом­бы­ра кө­шпен­ді­лер­дің ру­ха­ни мә­де­ни­е­ті­нің кө­рі­ні­сі ре­т­ін­де. Қа­зақ дәс­түр­лі му­зы­ка­сы­ның ерекше­лік­те­рі. Күй – қа­зақ өне­рі­нің фе­но­ме­ні.
1.Му­зы­ка­лық эс­те­ти­ка­ның қа­лып­та­суын қа­зір­гі мә­де­ни­ет­тің ма­ңы­зды құ­рам­дас бө­лі­гі ре­т­ін­де қа­рас­ты­ру.
«Қа­зір­гі за­ман­ғы адам­ның өмі­рін­де­гі өнер­дің рө­лі» та­қы­ры­бы­на эс­се-пай­ым­дау жа­зу.
10
12 ап­та: Қо­ғам және мә­де­ни­ет
12
Әле­умет­тік фи­ло­со­фи­я­ның пәні. Қо­ғам фи­ло­со­фи­я­лық ұғым ре­т­ін­де. Ан­ти­ка­лық фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы әле­умет­тік ой: Пла­тон­ның иде­ал­ды мем­ле­ке­ті, Ари­сто­тель­дің «По­ли­ти­ка­сы­ның» негз­гі тұ­жы­рым­да­ма­ла­ры. Адам са­я­си жа­ну­ар ре­т­ін­де. Ав­гу­стин: «Фәни ша­һар» және «Ба­қи» ша­һар. Қай­та өр­леу дәу­і­рін­де­гі уто­пи­я­лық тео­рия: Т.Мор және Т.Кам­па­нел­ла. Н.Ма­киа­вел­ли­дің әле­умет­тік-са­я­си тео­ри­я­сы. Жа­ңа за­ман әле­умет­тік фи­ло­со­фи­я­сы (Т.Гоббс, Дж.Локк, Ж.Ж.Рус­со). К.Маркс: тап­тық қо­ғам. К.По­ппер «Ашық қо­ғам».
«Қо­ғам­дық са­на» ұғы­мы. Қо­ғам­дық са­на­ның түр­ле­рі. Қо­ғам­ның тип­те­рі. Ақ­па­рат­тық қо­ғам. Пост­ин­ду­стри­ал­дық қо­ғам. Ашық қо­ғам. Же­лі­лік қо­ғам. Жа­ңа­ру. Қа­ла. Ур­бан­да­ну.
Мә­де­ни­ет, оның та­би­ға­ты мен мәні. Фи­ло­со­фия та­рихын­да­ғы мә­де­ни­ет­та­нулық тео­ри­я­лар (З.Фрейд, Н.Да­ни­лев­ский, О.Шпен­глер, К. Ле­ви-Строс). Мә­де­ни­ет – қо­ғам бол­мысы­ның фор­ма­сы. Ма­те­ри­ал­дық және ру­ха­ни мә­де­ни­ет. Мә­де­ни­ет және ком­му­ни­ка­ция. Мә­де­ни-ан­тро­по­ло­ги­я­лық әді­сте­ме: адам мен мә­де­ни­ет­тің мән­дік және он­то­ло­ги­я­лық тү­бе­гей­лі бір­лі­гін мой­ын­дау.
Қа­з­ақ­тар­дың ұлт­тық мә­де­ни­е­ті – қа­зақ хал­қы­ның ұлт­тық бі­ре­гей­лі­гі­нің негі­зі және оның «Ру­ха­ни жаң­ғы­ру» жо­ба­сы ая­сын­да да­муы.
1.Қо­ғам­дық са­на фе­но­ме­ні: түр­ле­рі, құ­ры­лы­мы, мәні.
2.ХХІ ға­сыр­да­ғы Қа­зақ­стан қо­ғам­дық са­на­сы­ның жаң­ғы­руы­ның мәні.
3.Қа­зір­гі ақ­па­рат­тық қо­ғам­ды фи­ло­со­фи­я­лық тал­дау және қа­зір­гі за­ман­ның жа­һандық та­лап­та­рын зер­де­леу.
1. «Қа­зақ­стан­ның қа­зір­гі да­муы­ның ба­сым­дық­та­ры ая­сын­да­ғы праг­ма­тизм фи­ло­со­фи­я­сы» та­қы­ры­бы­на шы­ғар­ма­шы­лық жұ­мыс (эс­се, ре­фе­рат, ба­ян­да­ма) дай­ын­дау.
10
13 ап­та: Та­рих фи­ло­со­фи­я­сы
13
Та­рих­ты фи­ло­со­фи­я­лық пай­ым­дау пәні ре­т­ін­де тал­дау.Та­рих тү­сі­ні­гі­мен уа­қыт ту­ра­лы кө­рі­ні­стер­дің бай­ла­ны­сы. Миф «уа­қы­ты». Уа­қыт­тың ан­ти­ка­лық тү­сі­ні­гі және та­рих­тың ай­на­лы­мы. Ор­та ға­сыр­да­ғы және Қай­та өр­леу дәу­і­рін­де­гі та­рих фи­ло­со­фи­я­сы. Г.Ге­гель­дің фи­ло­со­фия та­рихы. Марк­си­стік фи­ло­со­фия та­рихы. Та­рих­тың «сы­ни» фи­ло­со­фи­я­сы: Диль­тей, Рик­керт, Яс­перс. Қа­зір­гі за­ман фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы «та­рих мәні», «та­рих­тың со­ңы» мә­се­ле­ле­рі.
Та­рих­тың ба­ғыт­тал­ғанды­ғы және оның мәні. Та­рих фи­ло­со­фи­я­сы­ның пәні. Та­рих фи­ло­со­фи­я­сы­ның да­му ке­зең­де­рін қа­рас­ты­ру­дың негіз­гі әді­сте­рі.
Адам­зат та­рихы: өт­ке­ні-бү­гі­ні-бо­ла­ша­ғы.Та­рих­тың мақ­са­ты, мәні, ба­ғы­ты мә­се­ле­сі.
Адам­зат та­рихы­ның бір­лі­гі мен көп­түр­лі­лі­гі. Та­ри­хи үде­рі­сте­гі ре­во­лю­ци­я­лық және эво­лю­ци­я­лық. Та­рих­тың қоз­ғау­шы кү­ш­те­рі. Та­рих­та­ғы про­гресс және ре­гресс .
Фор­ма­ци­я­лар және өр­ке­ни­ет­тер. Шы­ғыс-Ба­тыс. Өр­ке­ни­ет­тер қақ­тығ­ы­сы. Бір­тұ­тас адам­зат пен әлем­дік та­рих­ты қа­лып­та­сты­ру үде­рі­сі. Қа­зір­гі өр­ке­ни­ет, оның өзге­ше­лі­гі және қай­шы­лық­та­ры. Адам­заттың да­му үр­ді­сте­рі. Асан Қай­ғы: Же­рұй­ық фи­ло­со­фи­я­сы. Қа­зақ­стан тәу­ел­сіз­ді­гі та­рихы­ның фи­ло­со­фи­я­сы. «100 жа­ңа есім» жо­ба­сы – қа­зір­гі Қа­зақ­стан та­рихы­ның бей­не­сі. Қа­зақ­стан­ның эво­лю­ци­я­лық да­муы – ел­дің гүл­де­ну мүм­кін­ді­гі.
1.Қа­зақ фи­ло­со­фи­я­сын­да­ғы та­ри­хи да­му мә­се­ле­ле­рін тал­дау.
2.Қа­зір­гі Қа­зақ­стан қо­ға­мын­да­ғы жа­ңа­ру үде­рі­сте­рі­нің мәні мен ерекше­лі­гі.
1.Түп­нұс­қа­лар­ды
тү­сін­дір­ме бе­ре оты­рып оқу және олар­дың маз­мұ­нын са­лы­стыр­ма­лы тал­дау негі­зін­де қа­зір­гі за­ман­ғы ақ­па­рат­тық қо­ғам да­муы­ның негіз­гі кон­цеп­ци­я­ла­ры­на са­рап­та­ма­лық шо­лу жа­сау.
2.«Қа­зақ­стан­ның да­муы мен көр­ке­ю­іне ме­нің үле­сім» та­қы­ры­бы­на эс­се-пай­ым­дау жа­зу.
10
14 ап­та: Дін фи­ло­со­фи­я­сы
14
Дін анық­та­ма­ла­ры. Дін және фи­ло­со­фи­я­лық бі­лім. Дін және өнер. «Дү­ни­е­жү­зі­лік дін­дер» фе­но­ме­ні. Дін­нің ал­ғаш­қы фор­ма­ла­ры. Ал­ғаш­қы ді­ни фор­ма­лар­дың мә­се­ле­ле­рі: эво­лю­ци­о­низм (У. Тей­лор), струк­ту­ра­лизм (Ле­ви-Брюль,  Ле­ви-Строс), марк­сизм (С. То­ка­рев). Буд­дизм және оның негіз­гі ба­ғыт­та­ры. Хри­сти­ан ді­ні­нің пай­да бо­лу та­рихы және негіз­гі фор­ма­ла­ры. Ис­лам. Ис­лам­ның­қа­лып­та­суы, дог­ма­ти­ка­сы­ж­әне­та­ри­хи­фор­ма­ла­ры. Су­физм (Аль-Га­за­ли, Ход­жа Ах­ме­тЯс­са­уи). Неміс ро­ман­тизм өкіл­де­рі­нің­ді­ни­фи­ло­со­фи­я­лық­кон­цеп­ци­я­сы (Ф.Шлей­ер­ма­хер). С.Кьер­ке­гор­дің­ді­ни­фи­ло­со­фи­я­сы.
1.Қа­зір­гі­за­манм­ә­де­ни­ет­те­гі­д­ін­фи­ло­со­фи­я­сы
1.Қа­зір­гі жа­һандық мә­се­ле­лер­ді тү­сі­ну­де­гі және ше­шу­де­гі фи­ло­со­фи­я­ның рө­лі» та­қы­ры­бы­на ғы­лы­ми-із­де­ні­стік жо­ба дай­ын­дау.
2.К.Ам­стронг­тың «Иуда­изм, хри­сти­ан­дық пен ис­лам­да­ғы 4000 жыл­дық із­де­ніс: Құ­дай­та­ну ба­я­ны» ең­бе­гін тал­дау негі­зін­де эс­се жа­зу.
10
Ап­та 15: «Мәң­гі­лік Ел» және «Ру­ха­ни жаң­ғы­ру» – жа­ңа Қа­зақ­стан фи­ло­со­фи­я­сы
14
Ке­ңі­стік-уа­қыт­тық кон­ти­ну­ум­да­ғы «Мәң­гі­лік Ел» және «Ұлы Да­ла» ка­те­го­ри­я­ла­ры.
Қа­зір­гі Қа­зақ­стан­да­ғы жаң­ғы­ру үде­рі­сі: әле­умет­тік-са­я­си, эко­но­ми­ка­лық, мә­де­ни қыр­ла­ры. Қо­ғам­дық са­на­ны жа­ңар­ту­дың негіз­гі ба­ғыт­та­ры. Ру­ха­ни жаң­ғы­ру. XXI ға­сыр­да ұлт­тық са­на-се­зім­ді қа­лып­та­сты­ру мә­се­ле­сі.
Еура­зи­я­шыл­дық және Қа­зақ­стан да­муы. Еура­зи­я­шыл­дық­тың әле­умет­тік-мә­де­ни, идео­ло­ги­я­лық және гео­са­я­си негіз­де­рі.
Жа­һандық әлем­де­гі Қа­зақ­стан­ның өр­ке­ни­ет­тік иден­ти­фи­ка­ци­я­сы. «Мәң­гі­лік ел» иде­я­сы. Н.А.На­зар­ба­ев­тың «Бо­ла­ш­ақ­қа бағ­дар: ру­ха­ни жаң­ғы­ру» бағ­дар­ла­ма­лық ма­қа­ла­сы және «Ру­ха­ни жаң­ғы­ру» жо­ба­сы – ХХІ ға­сыр­да­ғы Қа­зақ­стан да­муы бо­ла­ша­ғын ай­қын­дай­тын ма­ңы­зды құ­жат. «Мәң­гі­лік Ел» жал­пы­ұлт­тық және пат­ри­от­тық иде­я­сы­ның ұй­ы­сты­ру­шы құн­ды­лы­ғы. Қа­зақ­стан­ның қо­ғам­дық са­на­сын жаң­ғыр­ту­дың негіз­гі ба­ғыт­та­ры.
2.Қа­зір­гі ақ­па­рат­тық қо­ғам­ды фи­ло­со­фи­я­лық тал­дау және қа­зір­гі за­ман­ның жа­һандық та­лап­та­рын зер­де­леу.
3.«Мәң­гі­лік Ел» иде­я­сы мен «Ру­ха­ни жаң­ғы­ру» жо­ба­сы – Қа­зақ­стан­ның та­ри­хи да­муы­ның жа­ңа век­тор­ла­ры.
3.« ...(кә­сі­би қыз­мет са­ла­ла­ры) өзек­ті фи­ло­со­фи­я­лық мә­се­ле­ле­рі» та­қы­ры­бы­на ғы­лы­ми-із­де­ні­стік жо­ба дай­ын­дау.
10
Ес­кер­ту: 1 ака­де­ми­я­лық кре­дит = 30 ака­де­ми­я­лық са­ғат
Бар­лы­ғы: 5 ака­де­ми­я­лық кре­дит - 150 ака­де­ми­я­лық са­ғат
1. На­зар­ба­ев Н.А. «Взгляд в бу­ду­щее: мо­дер­ни­за­ция об­ще­ствен­но­го со­зна­ния». http://​www.​akorda.​kz.
2. На­зар­ба­ев Н.А. «Мәң­гі­лік Ел. Го­ды, рав­ные ве­кам. Эпо­ха, рав­ная сто­ле­ти­ям» – Аста­на: Де­ло­вой мир Аста­на, 2014. – 368 с.
3. Нұ­ры­ше­ва Г.Ж. «Фи­ло­со­фия» – Ал­ма­ты: Ін­жу-мар­жан, 2013.
4. Пет­ро­ва В.Ф., Ха­са­нов М.Ш. «Фи­ло­со­фия». – Ал­ма­ты: Эве­ро, 2014.
5. Ға­ри­фол­ла Есім «Фәл­са­фа та­рихы» – Ал­ма­ты, 2000.
6. Ға­ри­фол­ла Есім «Қа­зақ фи­ло­со­фи­я­сы­ның та­рихы» – Ал­ма­ты, 2006.
7. Ға­ри­фол­ла Есім «Адам-зат» – Аста­на, 2008.
8. Бер­тран Р. «Ис­то­рия за­пад­ной фи­ло­со­фии» – М.: Из­да­тель Litres, 2018. – 1195 с.
9. Джон­стон Д. «Фи­ло­со­фи­я­ның­қы­сқа­ша­та­рихы. Со­крат­тан­Дер­ри­да­ға­дей­ін».Ғы­лы­ми ред. Ну­ры­ше­ва Г.Ж. – Аста­на, 2018.– 216 б.
10. Хесс Р. «Фи­ло­со­фи­я­ның таң­да­у­лы 25 кі­та­бы». Ғы­лы­ми ред. Ра­ев Д.С. – Аста­на, 2018.–360 с.
11. Кен­ни Э. «Ба­ты­с­фи­ло­со­фи­я­сы­ны­ң­жа­ңа­та­рихы. 1-том: Ан­ти­ка фи­ло­со­фи­я­сы» / ғы­лы­ми ре­дак­тор Мол­дабе­ков Ж. Ж. – Аста­на, 2018. – 408 с.
12. Кен­ни Э. «Ба­ты­с­фи­ло­со­фи­я­сы­ны­ң­жа­ңа­та­рихы. 2-том: Ор­та ға­сыр­фи­ло­со­фи­я­сы» / ғы­лы­ми ре­дак­тор Оспа­нов С. – Аста­на, 2018. – 400 с.
13. Ка­рен Арм­стронг Иуда­изм, хри­сти­ан­дық пен ис­лам­да­ғы 4000 жыл­дық із­де­ніс: Құ­дай­та­ну ба­я­ны/ На­учн.ре­дак­тор Кен­же­тай Д. – Аста­на, 2018. – 496 с.
14. Johnston D.«A Brief History of Philosophy: From Socrates to Derrida». –A&C Black, 2006. – 211 p. (Джон­стон­Ди. «Э бриф хи­сто­ри оф фи­ло­со­фи: Фром Со­кр­эй­тес ту Дэр­ри­да».- Эй энд Си Бл­эк, 2006. - 211 пи.)
15. Kenny A.«New History of Western Philosophy». Volume 1-4. –Oxford University Press, 2006 - 2010. (Кэн­ни Эй. «Нью хи­сто­ри оф Ве­стерн фи­ло­со­фи». Во­лум 1-4 – Окс­форд юни­вер­си­ти пресс, 2006-2010)
16. Humphreys P. «The Oxford Handbook of Philosophy of Science». – Oxford University Press, 2016. (Хам­фрейс Пи. «Зе Окс­форд хэнд­бук оф фи­ло­со­фи оф ссайнс». – Окс­форд юни­вер­си­ти пресс, 2016)
17. Estlund D.«The Oxford Handbook of Political Philosophy». –Oxford University Press, 2017. (Эстланд Ди. «Зе Окс­форд хэнд­бук оф па­ли­ти­кал фи­ло­со­фи». - Окс­форд юни­вер­си­ти пресс, 2016)
18. Cappelen H., Gendler T., Hawthorne J. The Oxford Handbook of Philosophical Methodology. – Oxford University Press, 2016. (Кэп­пе­лен Эйч., Генд­лер Ти., Хэу­тон Дж­эй. «Зе Окс­форд Хэнд­бук оф фи­ло­со­фи­кл ме­та­да­ла­джи». - Окс­форд юни­вер­си­ти пресс, 2016)
19. Karen Armstrong «A History of God: The 4000-year quest of judaism, christianity and islam». - Gramercy Books, 2014.- 496 p. (Кэ­рен Арм­стронг «Э хи­сто­ри оф гад: Зе фо са­у­занд ие гэст оф джу­да­изм, кри­сти­а­ни­ти энд ис­лам». – Грам­эр­си букс, 2014 – 496 пи.)
20. Джон­стон Д. «Крат­кая ис­то­рия фи­ло­со­фии/пер. Е.Е. Су­ха­ре­ва. - М.: Аст­рель, 2010. – 236 с.
21. Хесс Р. «25 клю­че­вых книг по фи­ло­со­фии». – М.: Урал LTD, 2000. – 368 с.
1. Бар­лы­ба­е­ва Г.Г. «Эво­лю­ция эти­че­ских идей в ка­зах­ской фи­ло­со­фии». – Ал­ма­ты, 2011.
2. Зо­тов А.Ф. «Со­вре­мен­ная За­пад­ная фи­ло­со­фия».– М.: Выс­шая шко­ла, 2012.

Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2018 жылғы 31 қазандағы
№ 603 бұйрығына
3-қосымша
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Шетел тілі» жалпы білім беру пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы

1. Осы жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Шетел тілі» жалпы білім беру пәнінің типтік оқу бағдарламасының үлгісі (бұдан әрі - бағдарлама) «Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 19 тамыздағы № 580 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі туралы ереженің 15-тармағының 13) тармақшасына сәйкес әзірленген және оқытудың мақсаты, міндеттері, құрылымы, мазмұны және оқыту әдістері мен оқу нәтижелерін айқындайды.

4. Бағдарламаның негізгі мақсаты шеттілдік білім беру үдерісінде студенттердің мәдениетаралық-коммуникативтік құзіреттерін жеткілікті (А2, жалпыеуропалық құзыреттер) және базалықжеткілікті (В1, жалпыеруопалық құзыреттер) деңгейлерінде қалыптастыру болып табылады. Білім алушының тілдік деңгейі дайындығына байланысты жоғары оқу орнына түскенге дейін В1 жалпыеуропалық құзыреттілік деңгейінен жоғары болса, курстың аяқталу кезеңінде В2 жалпыеуропалық құзыреттілік деңгейіне жете алады.

8. Пәннің оқу жоспары, оның ішінде пәннің мазмұны, семинар тақырыбы (практикалық) және студенттердің өзіндік жұмысы осы бағдарламаға қосымшада берілген. Тақырып мазмұны салалардан, тақырыптардан, тақырыпшалардан және қарым-қатынастың типтік жағдаяттарынан тұратын танымдық-лингвомәдени кешендер түрінде ұсынылған.

Минималды-жеткілікті деңгей – (біліктіліктің жалпыеуропалық шкаласы бойынша А2 деңгейіне сәйкес).

Ауызша және жазбаша коммуникация түрлері: ой - пікір элементтері бар сипаттама, хабарлама.
Жазбаша сөйлеу туындылары түрлері: хат, жеке хат, құттықтау хаты, сауалнама, формуляр, кеден декларациясы, баяндама жоспары.

- коммуникацияның ауызша және жазбаша түрлері бойынша:
- мәлімет беруге дайындық және қабілет, ақпарат беру; ақпарат сұрау, сұрақтар қою, сұрастырып білу; кеңес беру, ұсыныс жасау; сендіру, сақтандыру; бағалауыш сөйлесімдердің, тұжырымдардың көмегімен сипаттау; мейірім білдіру және жақтырмау, қызығушылық-немқұрайдылық, үмітті, сезімді білдіру.
- диалог барысында қайталауларды, перифраздарды және тағы басқа құралдарды қолдана отырып, дайын сөздер негізінде қарапайым әңгіме жүргізу, әңгімені жалғастыру үшін қысқа сөз оралымдарымен ой бөлісу, күнделікті өмірге және сөйлеу тақырыптарына (отбасы, бос уақыт және т.б.) қатысты таныс тақырыптар бойынша әңгіме жүргізу, диалогты бастау, жалғастыру және аяқтау үшін сөйлеу әдебі сөздерін қолдану.
- Монолог барысында:
Өз отбасын, оқуын, тұратын орнын, курстастарын, күн тәртібін, ауа райын, жыл мезгілдерін және т.б. қарапайым фразалармен сипаттау, өзі, өзінің сабақтары мен қызығушылықтары туралы қысқаша хабарлама жасау.
Жазбаша коммуникация барысында: туған-туысқандарды, өзінің айналасындағыларды, олардың іс-әрекеттері, үй (пәтер) және т.б. сөйлеу тақырыптары бойынша қарапайым фразалармен сипаттау, рәсімдеудің нормативтік талаптарын сақтай отырып, коммуникативтік ниеттерді жеткізу.
Тыңдап түсіну барысында:
оқытушының және өзінің курстастарының сөзін, нұсқауларын түсіну;
күнделікті тұрмыста қолданылатын күнделікті қарапайым сөйлесімдерді қабылдау және түсіну;
оқытушының жақсы құрастырылған және баяу айтылған сұрақтарын, нұсқауларын, ережелерін немесе қарапайым қысқа бұйрықтарын түсіну;
хабарламаның тақырыбы туралы фрагментті (сөз, сөз тіркестері және қарапайым фразалар деңгейінде) болжап білу;
Оқу барысында келесі іскерліктер қалыптасады:
ұсынылған мәтіндердегі таныс атауларды, сөздерді, қарапайым фразаларды оқып бөліп көрсету;
тілін оқып жатқан елдегі адамдардың күнделікті өмірлерін реттеуіш прагматикалық мәтіндерді оқу: мәзір және ілінген хабарламалар, бағыттар мен жол карталары, әр алуан нұсқаулықтар мен ескертулер, кестелер және хабарламалар – жаңа әлеуметтік мәдени ортада іс-әрекетке бағдар беретін, негіз болатын ақпараттарды оқу;
Минималды жеткілікті деңгейде біліктіліктердің қалыптасуын бағалау өлшемдері:
Бағалау деңгейлері: үйлесімді, жоғары, орташа, төмен.
Бағалау деңгейлері өлшемдерінің мазмұны:
Басқа тілдегі мәтінді ұйымдастырудың ережелерін сақтау. Жазбаша мәтіннің мазмұны мен көлемі (берілетін ақпараттың дәлдігі, нормативтік талаптарға сәйкестігі). Лексикалық қанықтығы,грамматикалық безендірілуі (этикет сөздердің дұрыстығы,орфография мен емле ережелерін сақтау).
Үйлесімді деңгей:
серіктесінің осы деңгейдегі коммуникативтік ниетін ым, ишара арқылы түсіну;
осы деңгейдегі өз коммуникативтік ниетін сөздік қоры жетпей қалған жағдайда көрнекіліктерді пайдалана отырып білдіру;
осы деңгейдегі сөйлеу/коммуникация формаларының авербалды және визуалды түрлерін таңдап алу;
коммуникативтік ниетін фото немесе суретте бейнеленген нақты деректерді пайдалана отырып баяндау;
Жоғары деңгей:
серіктесінің коммуникативтік ниетін дәлелдерді пайдалана отырып жалпы түсіну;
өз коммуникативтік ниетін оқып жатқан тілдің әлеуметтік-мәдени нормаларына сәйкес дұрыс білдіре алуы;
сөйлеудің логикалық құрылымының жеткіліксіз түрінің сөйлеу/коммуникация формаларын таңдау;
кейбір деректер мен сілтемелерді пайдалануда коммуникативтік ниетін білдірудің толық еместігі;
Орташа деңгей:
серіктесінің коммуникативтік ниетін тек жорамалдай түсінуі;
өз коммуникативтік ниетін шектеулі лексикалық бірліктерді пайдалана отырып жеткілікті түрде барабар білдіруі;
сөйлеу/коммуникация түрлері мен формаларын таңдау коммуникативтік ойға үнемі сәйкес келе бермейді;
кейбір деректерді пайдалануда интерференция салдарынан коммуникативтік ниетін білдірудің толық еместігі;
талап етілген деңгейде талқыға түсуге қабілетсіздігі. Сөйлеу мінез-құлқы коммуникативтік және когнитивтік тұрғыдан жеткіліксіз.

Жеткілікті деңгейде қалыптасатын біліктіліктер когнитивтік, әлеуметтік мәдени және коммуникативтік біліктіліктер болып табылады.
Жеткілікті деңгейде жиі қолданылатын сөйлеу формалары мен қатысым түрлері :
- әлеуметтік-тұрмыстық, әлеуметтік-мәдени және оқу-кәсіби салаларында ақпарат алмасу жөніндегі диалог;
- іс-әрекетте түрткі болатын диалог.
Ауызша және жазбаша коммуникация түрлері: ой - пікір элементтері бар сипаттама, хабарлама.
Жазбаша сөйлеу туындылары түрлері: толық хат, жеке хат, құттықтау хаты, сауалнама, формуляр, кеден декларациясы, ой-пікір элементтері бар баяндама жоспары.
Жеткілікті деңгей дескрипторлары:
- Коммуникацияның ауызша және жазбаша формалары саласында:
- бағдарламада көзделген қарым-қатынастың ең кең таралған стандарттық жағдаяттарындағы нақты коммуникативтік міндеттерді шешуге сүйене отырып, тілдік материалды өзгерту, құбылту және байланыстыру қабілеті мен даярлығы;
- Диалог барысында:
- оқытушымен, курстастарымен және басқа да адамдармен қарым-қатынаста күнделікті қарапайым жағдаяттарда ешқандай ерекше күш-жігер жұмсамай –ақ әңгімелесуді жүзеге асыра алады;
- әлеуметтік - тұрмыстық, әлеуметтік - мәдени және оқу - кәсіби салаларында ақпарат алмасу үшін қарапайым фразалар мен сөйлемдерді диалогта қолданады;
- айтылған ұсынысқа жауап беру және өз бастамашылық көрсету және әңгімелесушінің әрекет етуіне ұйытқы болу, серіктеспен келіспеу немесе келісу.
- Монолог барысында:
- бірқатар фразалар мен сөйлесімдерді қолдана отырып, өз достарын, тұрғылықты орын жағдайларын, тамаққа қатысты қалауларын, өзінің бос уақытын, қаладағы бағыт-бағдарларды, отбасылық және ұттық мейрамдарды және т.б. толығырақ сипаттау;
- сюжеттік суретті өз бетінше сипаттау;
- оқыған мәтіннің мазмұнын өз ұстанымын білдіре отырып элементарлы деңгейде қысқаша баяндау;
- өткен тақырыпқа қатысты 10-15 фраза көлемі бойынша шағын хабарлама жасау.
Жазбаша коммуникация барысында:
қарапайым қысқа хат, қысқа жеке хат жазу, рәсімдеудің нормативтік талаптарын сақтай отырып формулярды толтыру, өзінің күн тәртібін құрастыру және жазу, өзінің қалауларын, өмірбаянын, ағымдағы оқиғаларды қарапайым түрде сипаттау;
оқыған мәтінге жоспар және мәтін, тақырып бойынша өзінің сөйлейтін сөзінің қысқаша тезисін құрыстыру және жазу.
Тыңдап түсіну барысында:
таныс тақырыпта сөз болған жағдайда, тікелей қарым-қатынаста өзге адамның айтқан сөзінің жалпы мазмұнын түсіну;
фондық әлеуметтік мәдени білімдерге, оқыған лексикалық және грамматикалық материалға, сонымен қатар мағыналық контекстік болжамға сүйену;
өзінің жеке қарым-қатынас салаларына тікелей байланысты, мысалы жеке тұлғалық және отбасылық деректерге, дүкенде сауда жасау, атқаратын іс қатысты жиі қолданылатын лексика мен фразаларды түсіну;
қысқа, анық және қарапайым хабарламалар мен хабарландырулардағы негізгі ақпаратты түсіну.
Оқу барысында:
өткен тақырыптар шеңберінде әрекеттік күрделіліктің жоғары емес деңгейінің міндеттерін орындау бойынша нұсқауларды қамтитын мәтіндерді оқу;
қос тілді сөздіктермен және басқа да анықтамалармен жұмыс істеу, оларда жұмыста дұрыс бағыт-бағдар таба білу;
өзінің оқу тәжірибесіне, соның ішінде ана тілінде оқу тәжірибесіне сүйену;
тілдік және мағыналық болжамды дамыту;
өз бетінше оқу дағдыларын дамыту.
Жеткілікті деңгейде (А2) біліктіліктердің қалыптасуын бағалау өлшемдері:
Бағалау деңгейлері: үйлесімді, жоғары, орташа.
Баға деңгейлері өлшемдерінің мазмұны:
Үйлесімді деңгей:
-мәтін авторларының, серіктесінің коммуникативтік ниетін түсіну;
- өз коммуникативтік ниетін түсінікті түрде білдіре алуы;
- сөйлеу/коммуникация формаларын сөйлеудің логикалық құрылымына барабартаңдай алуы;
- коммуникативтік ниетін нақты деректер мен сілтемелерді пайдалана отырып жеткілікті түрде толық баяндауы;
Жоғары деңгей:
-серіктесінің коммуникативтік ниетін дәлелдерді пайдалана отырып жалпы түсінуі;
-өз коммуникативтік ниетін оқып жатқан тілдің әлеуметтік-мәдени нормаларына сәйкес дұрыс білдіре алуы;
-сөйлеудің логикалық құрылымының жеткіліксіз түрінің сөйлеу/коммуникация формаларын таңдау;
-кейбір деректер мен сілтемелерді пайдалануда коммуникативтік ниетін білдірудің толық еместігі;
Орташа деңгей:
-серіктесінің коммуникативтік ниетін тек жорамалдай түсінуі;
-өз коммуникативтік ниетін шектеулі лексикалық бірліктерді пайдалана отырып жеткілікті түрде барабар білдіруі;
-сөйлеу/коммуникация түрлері мен формаларын таңдау коммуникативтік ойға үнемі сәйкес келе бермейді;
-кейбір деректерді пайдалануда интерференция салдарынан коммуникативтік ниетін білдірудің толық еместігі;
-талап етілген деңгейде талқыға түсуге қабілетсіздігі. Сөйлеу мінез-құлқы коммуникативтік және когнитивтік тұрғыдан жеткіліксіз.

Базалық жеткілікті деңгейде қалыптасатын біліктіліктер құрамы лингво-когнитивтік, әлеуметтік мәдени, когнитивтік және коммуникативтік біліктіліктер болып табылады.
Базалық жеткілікті деңгейде жиі қолданылатын сөйлеу формалары мен коммуникация түрлері : диалог-сұрастыру, ой бөлісу диалогы; диалог - әңгіме;
Ауызша және жазбаша коммуникация түрлері: сипаттама, хабарлама, ой-пікір, ой - пікір элементтері бар хабарлама, түсіндіру, анықтау, бағалау.
Жазбаша сөйлеу туындылары түрлері: жеке тұлғалық сипаттағы электронды хат, мәтін, хабарлама, мазмұндама, өмірбаян, түйіндеме.
Базалық жеткілікті деңгей дескрипторлары:
- тіл жүйесін және оны мәдениаралық-коммуникативтік әрекетте қолдану тәсілдерін білу;
- сөйлеу және коммуникация жүйесін меңгеру төмендегі коммуникативтік актілерді жүзеге асыруға дайындық пен қабілеттілік ретінде:
- оқып үйренген қызметтер мен тақырыптар шеңберінде баяндау, сендіру, дәлелді түрде ақпаратты жеткізу, өнер және мәдениет (театрлар, фильмдер, кітаптар, әуендер және т.б.) мәселелері бойынша өз көзқарасын білдіру;
- өзінің қабылдау тәжірибесі, бағалау жүйесі елегінен өткізу және талқылау арқылы оқу тақырыбы бойынша өз көзқарасын білдіру (әлеуметтік тұрмыстық, әлеуметтік мәдени салалар);
- әңгімені немесе пікірталасқа белсенді қатысу (нақты жағдаятта таныс тақырып төңірегінде өрбіген әңгімеге еш дайындықсыз қатысу, әңгіме барысын түсініп тыңдау және өзіне қаратылып, анық айтылған сөзді түсіну, қажет болған жағдайда, қайтадан сұрау, өзінің жеке эмоцияларын білдіру және оларға жауап беру (ашу, қайғы, қызығушылық, қызықпаушылық).
- Коммуникацияның ауызша және жазбаша формалары саласында:
- әңгімелесушіге мәлімет беру, ақпарат беру, қызығушылық білдіру, ақпарат сұрау, сұрастыру, кеңес беру, ұсыныс жасау, сендіру, сақтандыру, бағалау сөздерінің көмегімен сипаттау, мейірім білдіру және жақтырмау, қызығу және қызықпау, үміттену, жанын түсінушілікті білдіру қабілеті мен даярлығы.
- Диалог барысында: серіктестік назарын өзіне аударып, ұстай білу, қызығушылық білдіру, сөздік қоры жетпей қалғант кезде мағыналас сөздермен ауыстыру, ым-ишаралар,дене қимылдары арқылы шеше білу, қате айтқан кезде өзін өзі түзету, анық және баяу айта білу, қажет болған жағдайда, айтылғанды қайталау, жалғаулықтардың көмегімен сөздердің қарапайым топтарын тіркестіру арқылы фразалар құрастыру іскерлігі;
- Монолог барысында:
- өзінің жеке тәжірибесіне сүйене отырып, қарым-қатынастың әлеуметтік - тұрмыстық, әлеуметтік - мәдени және оқу-кәсіби салаларының базалық тақырыптары шеңберінде жағдаяттарды немесе оқиғаларды бірізді тұжырымдар түрінде сипаттау;
- кітаптың немесе фильмнің сюжетін баяндау және өз көзқарасын дәлелдей отырып, ол туралы өз пікірін білдіру;
- берілген тақырып бойынша алдын ала даярланған, күрделі емес баяндама жасау.
Жазбаша коммуникация барысында:
-қарапайым байланысқан мәтін жазу;
-немесе шынайы оқиғаларды сипаттау;
-қызықтыратын тақырыптарға қысқа оңай эссе жазу;
-күнделікті деректі ақпараттар мен қажетті әрекеттерді түсіндіре отырып, формасы мен мазмұны онша күрделі емес қысқа баяндамалар жазу;
Тыңдап түсіну барысында мыналардытүсіне алады:
-кәсіби өмір тақырыптарына қатысты қарапайым ақпараттық хабарламаларды ;
-анық нормативті айтылу жағдайында оқып үйренген тақырып бойынша әңгімені ;
-әңгімелесушінің айтып отырған сөзін;
-анық нормативті айтылу жағдайында жазылған радио және телебағдарлама ақпараттарын;
-радиодан берілген жаңалықтар жиынтығының негізгі тұстарын және таныс тақырыптағы таспада жазылған, баяу айтылатын қарапайым мәтіндерді түсіну;
-қызықтыратын тақырыптағы теледидар бағдарламаларының (сұхбат, қысқаша дәрістер, репортаждар) көп бөлігін түсіну;
Оқу барысында:
-мәтіндерді электронды және қағаз жазбалардан қарау және қажетті ақпаратты табу;
-күнделікті материалдардан (хат, брошюралар, қысқа ресми құжаттар) қажетті ақпаратты табу және түсіну;
-егжей-тегжейлі нақтылаусыз мәтін тақырыбы бойынша ой-пікір білдіру;
-таныс тақырыптағы қарапайым газет мақаласының негізгі қағидаларын анықтау;
-қызықтыратын тақырыптағы деректі ақпараты бар қарапайым мәтіндерді оқып түсіну;
-күрделі емес тілмен баяндалған техникалық ережелерді түсіну (қауіпсіздік ережелері);
-буклеттерден, каталогтардан, аңдатпалардан, мәзірлерден, кестелерден қажетті ақпаратты іздеп табу және оларды қолдана білу немесе мәлімет алу.
Базалық жеткілікті деңгейде (В1) біліктіліктердің қалыптасуын бағалау өлшемдері:

Бағалау деңгейлері: үйлесімді, жоғары, орташа, төмен.
Баға деңгейлері өлшемдерінің мазмұны:
Үйлесімді деңгей:
-берілген деңгейде мәтін авторларының, серіктестің коммуникативтік ниетін толық түсіну;
-оқып жатқан тілдің әлеуметтік мәдени нормаларына сәйкестігін ескере отырып, тілдік құралдарды дұрыс таңдау және оларды орынды қолдану арқылы өзінің коммуникативтік ниетін барабар түрде жеткізу қабілеті;
-логикалық құрылымды коммуникативтік ниетке сәйкес сөйлеу түрімен бірге коммуникация/сөйлеу формасы мен түрін таңдау;
-коммуникативтік ниеттің максималды жеткілікті деңгейде толық баяндалуы, беделді көзқарастарға сүйене отырып шынайы деректерді, сілтемелерді берілген деңгей үшін жеткілікті дәрежеде қолдану және т.б., сөз әрекеті коммуникативтік және когнитивтік тұрғыдан дәйектелген;
-коммуникативтік актіні құрудың стратегиясы мен тактикасын сауатты меңгеру;
-сөйлеуде тілдік құралдарды сауатты қолдану, 75% қатесіз сөйлеу барысында жіберген қателерді өз бетінше уақтылы түзету қабілеті; сөзді дұрыс екпінмен айту, деңгейдің сөйлеу тақырыбы шеңберіндегі лексикалық бай сөздік қоры және грамматикалық сауаттылық;
Жоғары деңгей:
-анықтау үшін қарсы сұрақтарды қоя отырып, серіктестің коммуникативтік ниеттерін жеткілікті толық түсінбеу;
-оқып жатқан тілдің әлеуметтік мәдени нормаларына жеткілікті деңгейде сәйкестігін ескергеннің өзінде, тілдік құралдарды дұрыс таңдау және оларды кей жағдайда орынсыз қолдану арқылы өзінің коммуникативтік ниеттерін бейімді түрде жеткізу қабілеті;
-коммуникативтік ниетке сәйкес келетін логикалық құрылымды сөйлеу түрлерін коммуникацияның/сөйлеу формасы мен түріне жеткіліксіз таңдау;
-берілген деңгей үшін жекелеген фактілерді, көзқарастарға сілтемелерді жеткілікті дәрежеде қолданғанымен, коммуникативтік ниеттің максималды жеткілісіз деңгейде толық емес баяндалуы;
-коммуникативтік актіні құрудың стратегиясы мен тактикасын дұрыс меңгеру;
-сөйлеуде тілдік құралдарды сауатты қолдану, 50% қатесіз айтылымдар барысында жіберген қателерді өз бетінше уақытылы түзету қабілеті; сөзді дұрыс екпінмен айту, деңгейдің сөйлеу тақырыбы шеңберіндегі лексикалық бай сөздік қоры және грамматикалық сауаттылық;
Орташа деңгей:
-анықтау үшін қарсы сұрақтарды үнемі қолдана отырып, серіктестің коммуникативтік ниеттерін тек жалпы түрде ғана түсіну;
-қарапайым құрылымдарды және лексикалық бірліктердің айтарлықтай шектеулі мөлшерін қолдану арқылы өзінің коммуникативтік ниеттерін жеткілікті дәрежеде үйлесімді жеткізу;
-сөйлеу формасы мен түрі коммуникативтік ойға үнемі сәйкес келе бермейді;
-коммуникативтік ниетті білдіруде жекелеген деректерді қолдана отырып, жоғары дәрежедегі дәлелдерді толық емес баяндау;
-коммуникативтік актіні құрудың стратегиясы мен тактикасын жеткіліксіз дәрежеде меңгеру;
-25 % қатесіз сөйлеу барысында жеткіліксіз дәрежедегі тілдік құралдарды сауатты қолдану; сөз екпіні және сөйлеудің лексика-грамматикалық құралдарының жеткіліксіздігі;
Төмен деңгей:
Талап етілетін деңгейде пікірталасқа қатысуға қабілетсіздік. Сөйлеу әрекеті коммуникативтік және когнитивтік тұрғыдан жеткіліксіз.

Базалық стандарттық деңгейде қалыптастырылатын біліктіліктер құрамы лингво-когнитивтік, әлеуметтік-мәдени, когнитивтік және коммуникативтік біліктіліктер болып табылады.
Базалық стандарттық деңгейде үлгілендірілетін сөйлеу формалары мен коммуникация сөйлеуі түрлері : әңгіме, сұхбат, пікірталас болып табылады.
Ауызша және жазбаша коммуникация түрлері: сипаттама, хабарлама, ой-пікір, хабарлама.
Сөйлеу айтылымдарының түрлері: түсіндірме, анықтама, бағалау, қысқаша мазмұндама, интерпретация, комментарий.
Жазбаша сөз туындыларының түрлері: түйіндеме, телефакс, ресми хат, баяндама тезисі, эссе.
Базалық стандарттық деңгей дескрипторлары төмендегілер болып табылады:
- тіл жүйесін және оны мәдениетаралық-коммуникативтік әрекетте қолдану тәсілдерін білу;
- сөйлеу және коммуникация жүйесін меңгеру төмендегі коммуникативтік актілерді жүзеге асыруға дайындық пен қабілеттілік ретінде:
- әр алуан тақырыптарға: жалпы, оқу-кәсіби, сонымен қатар бос уақытқа қатысты тақырыптарға мүдірмей әңгіме жүргізу;
- еш дайындықсыз, грамматикалық қателер жасамай, сөйлеу стилдеріне шектеусіз қарым-қатынас жасау;
- диалогты айтарлықтай жылдам және дайындықсыз жүргізу;
- қандай да бір іске өзінің қызығушылығын атап айту, қажетті дәлелдердің көмегімен өзінің кӛзқарасын түсіндіру және нақтылау;
- әңгімеге эмоциялық сипат беру.
- коммуникацияның ауызша және жазбаша формалары саласында студенттер төмендегі дайындық пен қабілеттіліктерді көрсетеді:
- оқып үйреніп жатқан салалар мен сөйлеу тақырыптары шеңберінде естіген және оқыған хабарламаны қабылдау және түсіну;
- айқындау, дәлірек анықтау;
- әңгімелесушінің айтқанын толықтыру;
- пікірталас тудыратын тезисті, ұсынысты алға тарту;
- түсіндіру, хабарлы екендікті білдіру;
- әрекетке ұйтқы болу және серіктеске мақтау айту;
- көмек көрсетуді ұсыну және оған жауап беру;
- серіктестің араласуына рұқсат беру;
- түзету, ескерту, нұсқау айту;
- сөйлеушінің сөзін бөлу;
қарсы қойылған сұрақтарға жауап беру;
- бірге ойлауға (индивидуалды әрекетке) түрткі болу;
- өз пікірін дәлелдеу; әр түрлі көзқарасқа қарсы тұру; қорытынды жасау;
- көңіл ортақтығын, өкінішті, қанағаттануды/қанағаттанбауды білдіру;
- қуанышты, көңілі қалуды білдіру;
- күдігін, өкпесін, ашуын білдіру;
- қорқыныш, шошу, мазалану;
- өзінің тұжырымының қате екендігін мойындау;
- қарым-қатынастың бейтарап, ресми, бейресми стилдерін сақтай отырып, әңгіме бастау және оны ары қарай жалғастыру;
- әңгімеге араласу және оны әрі қарай дамыту;
- түсінбегендігін білдіру, айтылғанды қайталап айтуын сұрау; әңгіме тақырыбын өзгерту; әңгімелесуді аяқтау;
- өзін қызықтыратын мәселелерге кең көлемде анық сипаттама беру;
- өз көзқарасын жеткілікті дәрежеде анық, толық қосымша тұжырымдармен және мысалдармен дамыту және нақтылау;
- ұсынылып отырған ұстанымның жағымды және жағымсыз тұстарын атап көрсете отырып, өзекті мәселе бойынша өз көзқарасын түсіндіру;
- ең жалпы сұрақтар бойынша дайындықсыз, анық нақты хабарламалар жасау;
- маңызды тұстарын атап көрсетіп, белгілі бір көзқарасты қолдайтын және қолдамайтын дәлелдерді келтіріп, әр түрлі варианттардың жағымды және жағымсыз жақтарын баяндай отырып, анық, қисынды құрылған баяндама жасау.
- рәсімдеудің нормативтік талаптарын сақтай отырып, коммуникативтік ниетті жеткізу (ресми хат, эссе);
оқығанның, тыңдағанның және көргеннің (мәтіннің, суреттің және видеофильмнің) фактілерін, оқиғаларын жүйелі түрде жазбаша баяндау, сонымен қатар әрекет етуші адамдардың іс-әрекеттеріне, суреттелген фактілергі және оқиғаларға қатысты өз көзқарасын білдіру;
- белгілі көзқарасты қолдайтын және қолдамайтын дәлелдер келтіре отырып және шешім варианттарының жағымды және жағымсыз жақтарын түсіндіре отырып, қандай да бір ұстанымды дамыту үшін эссе немесе баяндама жазу;
айналада айтылып жатқандардың басым бӛлігін түсіну және пікірталасқа қатысу;
- дәрістердің, әңгімелердің, баяндамалардың және де білім және кәсіби әрекеттерге қатысты тақырыптық және лингвистикалық тұрғыда айтарлықтай дәрежеде күрделі сөйлеген сөздердің басқа да түрлерінің негізгі қағидаларын түсіну;
- бір қалыпты жылдамдықпен айтылған, нақты тақырыптарға қатысты хабарландырулар мен хабарламаларды түсіну;
- таспада жазылған, кедергілері бар шетел тіліндегі ақпаратты түсіну;
- магнитофонға жазылған сөйлеген сөзді түсіну;
- сөйлеушінің, көзқарасын, оның бір нәрсеге қатынасын анықтау және сөйлеген сөзінде бар ақпаратты анықтап табу;
- радиодан немесе таспадан дыбысталған документалды радиобағдарламаларды және басқа материалдарды түсіну;
- теледидар жаңалықтарын және ағымдағы оқиғалар туралы бағдарламаларды түсіну;
- документалды фильмдердің және басқалардың мазмүнын түсіну;
маңызды тұстарын анықтай отырып, айтарлықтай күрделі мәтінді тез қарап шығу;
- мақаланың мазмұнын жылдам түсіну және бағдарламалық тақырыптарға қатысты жаңалықтардың, мақалалардың немесе хабарламалардың өзектілігін анықтау;
- қажетті анықтамалық материалдарды қолданып, мәтіндерді өз бетінше оқып түсіну (сирек кездесетін идиомалық тіркестер қиындық туғызуы мүмкін);
- газет және журнал мақалаларындағы ең маңызды фактілер мен оқиғаларды анықтап көрсету;
- негізгі идеяны, ойды анықтап көрсету;
- мәтіннің мазмұнын максималды дәл және нақты түсіну;
- таныс емес сөздердің мағынасын контекст және сөздің құрылымы бойынша анықтау (контекстуалды және тілдік болжап табу);
- мәтіннен семантиканың ұлттық мәдени компоненттері бар реалийлер мен сөздерді табу;
- мәдени маңызды ақпаратты іріктеу;
- алынған ақпаратқа сын көзбен қарау, деректер мен оқиғаларды бағалау;
- болып жатқан оқиғаларға, кейіпкерлердің әрекеттеріне өзінің көзқарасын білдіру;
- қажетті ақпаратты іздеу мақсатында шағын мәтіндерге көз жүгіртіп шығу;
- прагматикалық сипаттағы материалдан (жарнама, аңдатпалар, бағдарламалар, анықтамалық үндеухаттар, кітапшалар) қажетті ақпаратты тауып алу;
- қызықтыратын мәселелерге қатысты хат-хабарларды оқу және еш қиындықсыз негізгі ойды түсіну.
Базалық стандартты деңгейде біліктіліктердің қалыптасуын бағалау өлшемдері:

5) Сөйлеудің лингвистикалық дұрыстығы; метатілді білу.
Бағалау деңгейлері: үйлесімді, жоғары, орташа, төмен.
Баға деңгейлері өлшемдерінің мазмұны:
Үйлесімді деңгей:
берілген деңгейде мәтін авторларының, серіктестің коммуникативтік ниетін толық түсіну;
оқып жатқан тілдің әлеуметтік мәдени нормаларына сәйкестігін ескере отырып, тілдік құралдарды дұрыс таңдау және оларды орынды қолдану арқылы өзінің коммуникативтік ниетін сол тілге барабар түрде жеткізу қабілеті;
коммуникативтік ниетке сәйкес логикалық құрылған сөйлеу түріне барабар коммуникация/сөйлеу формасы мен түрін таңдау;
коммуникативтік ниеттің жоғары жеткілікті деңгейде толық баяндалуы, берілген деңгей үшін шынайы деректерді, беделді көзқарастарға сүйенген сілтемелерді жеткілікті түрде дәлелдер арқылы қолдану және т.б., сөйлеу әрекеті коммуникативтік және когнитивтік тұрғыдан дәйектелген;
коммуникативтік актіні құрудың стратегиясы мен тактикасын сауатты меңгеру;
сөйлеуде тілдік құралдарды сауатты қолдану, 75% қатесіз сөйлеу барысында жіберген қателерді өз бетінше уақытылы түзету қабілеті; сөзді дұрыс екпінмен айту, деңгейдің сӛйлеу тақырыбы шеңберіндегі лексикалық бай сөздік қоры және грамматикалық сауаттылық;
Жоғары деңгей:
анықтау үшін қарсы сұрақтарды қолдана отырып, серіктестің коммуникативтік ниетін онша толық түсінбеу;
оқып жатқан тілдің әлеуметтік мәдени нормаларына жеткілікті деңгейде сәйкестігін ескергеннің өзінде, тілдік құралдарды дұрыс таңдау және оларды кей жағдайда орынды қолданғанның өзінде коммуникативтік ниеттерін барабар түрде онша толық жеткізе алмауы;
логикалық құрылған коммуникативтік ниетке сәйкес сөйлеу түріне коммуникация/сөйлеу формасы мен түрін таңдау;
жекелеген фактілер мен сілтемелерді пайдаланудың жоғары деңгейінде коммуникативтік ниеттің жеткіліксіз түрде толық емес баяндалуы;
коммуникативтік актіні құрудың стратегиясы мен тактикасын дұрыс меңгеру;
сөйлеуде тілдік құралдарды сауатты қолдану, 50% қатесіз айтылымдар барысында жіберілген қателіктерді өз бетінше уақытылы түзету қабілеті; сөзді дұрыс екпінмен айту, деңгейдің сөйлеу тақырыбы шеңберіндегі лексикалық сөз байлығы және грамматикалық сауаттылық;
Орташа деңгей:
анықтау үшін қарсы сұрақтарды үнемі қолдана отырып, серіктестің коммуникативтік ниеттерін тек жалпы түрде ғана түсіну;
қарапайым құрылымдарды және лексикалық бірліктердің айтарлықтай шектеулі мөлшерін қолдану арқылы өзінің коммуникативтік ниеттерін жеткілікті дәрежеде үйлесімді жеткізу;
сөйлеу формасы мен түрі коммуникативтік ойға үнемі сәйкес келе бермейді;
жекелеген деректерді қолдана отырып, жоғары дәрежелі дәлелдер арқылы коммуникативтік ниетті жөнді білдіре алмау;
коммуникативтік актіні құрудың стратегиясы мен тактикасын жеткіліксіз дәрежеде меңгеру;
25 % қатесіз сөйлеу барысында тілдік құралдарды онша дұрыс қолдана білмеу; сөз екпінінің және лексика-грамматикалық тілдік қолданыстың дұрыс болмауы;
Төмен деңгей:
Талап етілетін деңгейде пікірталасқа қатысуға қабілетсіздік. Сөйлеу әрекеті коммуникативтік және когнитивтік тұрғыдан жеткіліксіз.
Тілдік деңгейді меңгеруге қойылатын талаптар
А1 деңгейі
Мәдениаралық коммуникативтік қатынастағы тіл жүйесі мен пайдалану тәсілдерін меңгеру.
Фонетикалық материал:
- жаңа тілдік материалға қатысты есту-айту дағдыларын әрі қарай жетілдіру.
Лексикалық материал:
- кең ауқымды мамандандыруды бейнелейтін жиі қолданылатын лексиканы бекіту;
- 600-800 лексикалық бірліктерді меңгеру арқылы сөздік қорды кеңейту;
- сөздердің тіркесуі: еркін сөз тіркестері, морфологиялық-синтаксистік және лексикалық-фразеологиялық байланысқан сөз тіркестері;
- фразеологиялық және комбинаторлық сөздіктермен танысу.
Грамматикалық материал:
Ағылшын тілі:
- Articles: zero article, definite article, indefinite article;
- Pronouns (Relative, Possessive, Reflexive);
- Present simple, or continuous;
- Adverbs of frequency;
- Gerund or infinitive?;
- Present continuous (future), invitations;
- Future forms: will/going to;
- Past simple (regular/irregular);
- Comparative/Superlative Adjectives;
- Phrasal verbs (verb+preposition, verb+particle, verb + particle + preposition);
- Modals verb;
Неміс тілі:
-Aussagesatz Wort – und Satzfrage Imperativ «Sie» Konjugation Präsens;
-Artikel Negation Possessivartikel;
-Akkusativ Verben mit Vokalwechsel Modalverb «möchten»;
-Trennbare Verben Modalverben «Können», «müssen», «dürfen». Uhrzeit;
-Demonstrativpronomen. Indefinitpronomen. Ortsangaben;
-Possessivartikel. Modalverb «sollen». Imperativ 2;
-Person Singular und Plural. Perfekt: Struktur und Beispiele;
-Perfekt: alle Verben. Richtungsangaben. Personalpronomen im Akkusativ;
-Wechselpräpositionen;
-Dativ. Komparativ und Superlativ (prädikativ);
-Demonstrativpronomen im Akkusativ;
-Genitiv;
-Artikel + Adjektiv + Nomen. Artikelwörter «dieser», «mancher», «jeder»/«alle»;
-Reflexive Verben mit Präpositionalergänzung. Fragewörter und Pronomen «wofür?», «dafür». Konjunktiv II;
-Steigerung und Vergleich Passiv.
Француз тілі:
-L’article determiné et indeterminé;
-L’ordre des mots;
-la mise en relief;
-le présent des verbes réguliers et irréguliers;
-la négation;
-l’interrogation (qui, que, quand, où);
-les pronoms et ses types;
-les adjectifs et ses types;
-les formes et les sens de la conjugaison pronominale;
-le présent progressif – le future proche – le passé récent.
Тілдік деңгейді меңгеруге қойылатын талаптар
А2 деңгейі
Мәдениаралық-коммуникативтік қатынастағы тіл жүйесі мен пайдалану тәсілдерін меңгеру.
Фонетикалық материал:
- жаңа тілдік материалға қатысты есту-айту дағдыларын әрі қарай жетілдіру.
Лексикалық материал:
- кең ауқымды мамандандыруды бейнелейтін жиі қолданылатын лексиканы бекіту;
- 800-1000 лексикалық бірліктерді меңгеру арқылы сөздік қорды кеңейту;
- сөздердің тіркесуі: еркін сөз тіркестері, морфологиялық-синтаксистік және лексикалық-фразеологиялық байланысқан сөз тіркестері;
- фразеологиялық және комбинаторлық сөздіктермен танысу.
Грамматикалық материал:
Ағылшын тілі:
- Articles: zero article, definite article, indefinite article;
- Pronouns (Relative, Possessive, Reflexive);
- Present simple, or continuous;
- Look or look like?;
- Adverbs of frequency;
- Gerund or infinitive?;
- Present continuous (future), invitations;
- Future forms: will / going to;
- Past simple (regular / irregular);
- Comparative/Superlative Adjectives;
- Phrasal verbs (verb+preposition, verb+particle, verb + particle + preposition);
- Modals verb;
- Zero & First Conditionals;
Неміс тілі:
-Aussagesatz Wort – und Satzfrage Imperativ «Sie» Konjugation Präsens;
-Artikel Negation Possessivartikel;
-Akkusativ Verben mit Vokalwechsel Modalverb «möchten;
-Trennbare Verben Modalverben «Können», «müssen», «dürfen». Uhrzeit;
-Demonstrativpronomen. Indefinitpronomen. Ortsangaben;
-Possessivartikel. Modalverb «sollen». Imperativ 2;
-Person Singular und Plural. Perfekt: Struktur und Beispiele;
-Perfekt: alle Verben. Richtungsangaben. Personalpronomen im Akkusativ;
-Wechselpräpositionen;
-Dativ. Komparativ und Superlativ (prädikativ);
-Demonstrativpronomen im Akkusativ;
-Genitiv;
-Artikel + Adjektiv + Nomen. Artikelwörter «dieser», «mancher», «jeder»/«alle»;
-Reflexive Verben mit Präpositionalergänzung. Fragewörter und Pronomen «wofür?», «dafür». Konjunktiv II
-Steigerung und Vergleich Passiv
Француз тілі:
-le présent des verbes réguliers et irréguliers;
-l’impératif;
-le complément;
-les adverbes et ses types;
-les pronoms et ses types;
-le participe présent;
-le participe passé;
-le passé composé;
-l’imparfait;
-le futur simple;
-les adjectifs et ses types;
-les formes et les sens de la conjugaison pronominale;
-les articles partitifs;
-les mots exprimant la quantité (assez-trop);
-le présent progressif – le future proche – le passé récent;
-le discours direct et indirect;
-les verbes à l’infinitif;
-l’adjectif;
-les comparatifs et les superlatifs;
-le subjonctif présent.
Тілдік деңгейін меңгеруге қойылатын талаптар
В1 деңгейі
Фонетикалық материал:
Фонетикалық құбылыстар: палатализация, ассимиляция, латерал дыбыс, мұрын жолды дыбыс, дыбыстың жоғалуы, редукция.
Лексикалық материал:
Сөйлеу стилінің бейтарап, сондай-ақ күнделікті-ауызекі және публицистикалық түрінде өте жиі қолданылатын, сөздермен көп тіркесе алатын 1200 лексикалық бірлік. Көрсетілген қолданыс аясы мен сөйлеу тақырыптары шеңберінде тілдік әрекеттің барлық түрлерінде қолданылатын баламасыз және аялық лексикаға ерекше көңіл бөлінеді.
Грамматикалық материал:
Ағылшын тілі:
-Articles: zero article, definite article, indefinite article;
- Pronouns (Relative, Possessive, Reflexive.);
- Present Simple, Future Simple, Past Simple;
- Modal verbs;
- Gerund;
- Active& Passive Voice;
- Reported speech;
- Conditionals (Zero, First, Second and Third) ;
- Quantitative and ordinal numerals, fractions;
- Present perfect + yet/already/just;
- Present perfect or past simple?;
- Participle I;
- Participle II.
Неміс тілі:
-Genitiv der Nomen;
-Präteritum der Modalverben;
-Passiv mit Modalverben;
-Infinitivsatz: Infinitiv mit «zu» Präteritum;
-Konstruktion mit «es»;
-Nebensatz: Relativsatz. Relativpronomen;
-Präpositionalpronomen;
-«lassen» + Infinitiv;
-Indirekter Fragesatz . Infinitiv mit «um zu». Nebensatz mit «damit»;
-Präpositionen «außer» und «wegen». Ausdrücke mit Präpositionen
- Reflexive Verben Unbetonte Akkusativ – und Dativergänzungen. Reziprokpronomen;
-Verben mit Präpositionen und Pronominaladverbien;
-Temporalsätze (als, wenn);
-Die Position von nicht;
- Konjunktiv II: irreale Wünsche und Bedingungen;
Француз тілі:
-Le temps plus-que-parfait;
-le conditionnel présent;
-Concordance des temps: l’antériorité – la postériorité – la simultanéité;
-l’expression du futur et de projet (futur proche);
-l’expression de la comparaison;
-les expression de l’identité, de la ressemblance et de la différence;
-la voix active et la voix passive;
-la forme pronominale аu sens passif;
-la forme impersonnelle;
-les constructions adverbials;
-le gérondif;
-les propositions participiales;
-les propositions compliquées;
-les propositions subordonnées;
Тілдік деңгейін меңгеруге қойылатын талаптар
В2 деңгейі
Фонетикалық материал:
Фонетикалық құбылыстар: палатализация, ассимиляция, латерал дыбыс, мұрын жолды дыбыс, дыбыстың жоғалуы, редукция.
Лексикалық материал:
Сөйлеу стилінің бейтарап, сондай-ақ күнделікті-ауызекі және публицистикалық түрінде өте жиі қолданылатын, сөздермен көп тіркесе алатын 1500 лексикалық бірлік. Көрсетілген қолданыс аясы мен сөйлеу тақырыптары шеңберінде тілдік әрекеттің барлық түрлерінде қолданылатын баламасыз және аялық лексикаға ерекше көңіл бөлінеді.
Грамматикалық материал:
Ағылшын тілі:
- Articles: zero article, definite article, indefinite article;
- Pronouns Relative, Possessive, Reflexive) ;
- Present simple, or continuous;
- Gerund or infinitive?;
- Present continuous (future), invitations: Would you like to …?;
- Future forms: will / going to, present continuous might / may + inf;
- Past simple (regular / irregular) ;
- Comparatives and superlatives as … as;
- Connectors: although, however/ something / anything / nothing;
- Present perfect + yet / already / just;
- Present perfect or past simple? ;
- Phrasal verbs (verb+preposition, verb+particle, verb + particle + preposition);
- Passive voice;
- Modals verb: might, could, must, can’t, ought to /Should / shouldn’t;
- Zero, First, Second and Third Conditionals;
- Clauses;
- Reported speech: statements and questions; imperative and requests;
Неміс тілі:
-Genitiv der Nomen;
-Präteritum der Modalverben;
-Passiv mit Modalverben;
-Infinitivsatz: Infinitiv mit «zu»· Präteritum.
-Konstruktion mit «es»;
-Nebensatz: Relativsatz. Relativpronomen;
-Präpositionalpronomen;
-«lassen» + Infinitiv;
-Indirekter Fragesatz. Infinitiv mit «um zu». Nebensatz mit «damit»;
-Präpositionen «außer» und «wegen». Ausdrücke mit Präpositionen;
-Reflexive Verben. Unbetonte Akkusativ – und Dativergänzungen. Reziprokpronomen;
-Verben mit Präpositionen und Pronominaladverbien
-Temporalsätze (als, wenn);
-Die Position von nicht;
-Konjunktiv II: irreale Wünsche und Bedingungen;
Француз тілі:
-le conditionnel passé;
-cohérence du texte: nominalisations – pronoms personnels et indéfinis;
-l’expression du but, de la condition et de la restriction;
-l’expression de l’hypothèse;
-l’expression de la cause;
-l’expression de la consequence;
-l’expression de l’opposition et de la concession;
-les expression de l’identité, de la ressemblance et de la différence;
-la forme pronominale аu sens passif;
-la forme impersonnelle;
-les constructions adverbiales;
-les propositions participiales;
-les propositions subordonnées relatives;
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Шетел тілі» жалпы білім беру пәнінің үлгілік оқу бағдарламасына
қосымша
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Шетел тілі» жалпы білім беру пәнінің үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны
Ми­ни­мал­ды жет­кі­лік­ті (А1) дең­гей­де қа­рас­ты­ры­ла­тын та­қы­рып­тар:
Ап­та
Пән­нің маз­мұ­ны
Се­ми­нар (прак­ти­ка­лық са­бақ) та­қы­рып­та­ры
Өзін­дік жұ­мыстар та­қы­рып­та­ры
Са­ғат­тар са­ны
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік са­ла­сы: Мен және ме­нің үй­ім
1
Сәлем­де­су, қо­шта­су, ре­сми және бей­ре­сми жағ­дай­да өзін та­ны­сты­ру, ұл­ты, ел­дер, тіл­дер, от­ба­сы, от­ба­сы жағ­дайы, от­ба­сы құ­ра­мы, туы­сқан­дық, адам­ның кел­бе­ті, мі­не­зі, же­ке қа­си­ет­те­рі, күн тәр­ті­бі
Сәлем­де­су
Сіз ака­де­ми­я­лық ұт­қыр­лық­пен бас­қа уни­вер­си­тет­ке кел­ді­ңіз. Өзі­ң­із­ді жа­ңа топ­қа та­ны­сты­ры­ңыз; елі­ңіз, ұл­ты­ңыз, ті­лі­ңіз және т.б. ту­ра­лы ай­тып бе­рі­ңіз.
10
2
Ме­нің от­ба­сым
Сіз ше­тел­дік уни­вер­си­тет­ке оқу­ға тү­сіп, сол ел­дің бір от­ба­сы­мен тұ­ра­сыз. Өз қа­ла­ңы­зда­ғы до­сы­ңыз­ға сол от­ба­сы ту­ра­лы элек­трон­ды по­шта ар­қы­лы ай­тып бе­рі­ніз. От­ба­сы мү­ше­ле­рі­нің кел­бе­тін, мі­не­зін, же­ке қа­си­ет­те­рін си­патта­ңыз.
10
3
Күн тәр­ті­бі
Та­бысты адам­дар­дың күн­де­лік­ті өмі­рін зерт­те­ңіз. Сол адам­дар­дың күн­де­лік­ті жұ­мыс кү­нін дұ­рыс жос­пар­лау амал­да­ры ту­ра­лы жа­зы­ңыз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік са­ла­сы:
4
Азық-тү­лік, су­сын­дар, та­мақ өнім­де­рі, та­мақ­та­ну түр­ле­рі, ка­фе­лер, мей­рам­ха­на­лар, фаст­фуд, са­лат­тар, кө­кө­ні­стер, же­мі­стер, де­серт, тәт­ті­лер, са­тып алу, ба­ға­лар, азық-тү­лік дү­кен­де­рі, са­уда ор­та­лы­ғы, же­ңіл­дік­тер, ди­зайн, өл­шем
Та­ғам
Өз мик­роб­ло­гы­ңы­зда сіж жақ­сы кө­ре­тің та­ғам­ның ре­цеп­тін ұсы­ны­ңыз. Қа­жет­ті азық-тү­лік­ті атап оны дай­ын­дау жо­лын си­патта­ңыз.
10
5
Са­тып алу
Сіз­ге ки­ім са­тып алу қа­жет. Ки­ім­нің ди­зай­ны, өл­ше­мі, тү­сі мен са­па­сы ту­ра­лы бу­тикте­гі кон­суль­тант­тан ке­ңес алы­ңыз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік-тұр­мыстық са­ла­сы: Адам және оның ден­са­улы­ғы
6
Адам, ден­са­улық, спорт, та­би­ғат және адам, кли­мат, ауа райы, эко­ло­гия, са­ла­у­ат­ты та­мақ­та­ну, бос уа­қыт­ты өт­кі­зу, қызығ­у­шы­лық, спорт түр­ле­рі, са­ла­у­ат­ты өмір сал­ты, дене шы­нық­ты­ру, спорт ой­ын­да­ры
Бос уа­қыт пен хоб­би (спорт, му­зы­ка, ки­но­ға / те­атр­ға / ой­ын-са­уық пар­кіне ба­ру). Са­тып алу
Адам және оның ден­са­улы­ғы
«Дәм­ді, пай­да­лы және қым­бат емес: сту­дент­тер­ге ар­нал­ған та­ма­ша мә­зір» та­қы­рып­та жо­ба жұ­мыс жүр­гі­зі­ңіз
10
7
Спорт адам өмі­рін­де
Сту­дент­тер­ге са­ла­у­ат­ты өмір сал­тын на­си­хат­та­ңыз
10
8
Бос уа­қыт­ты өт­кі­зу
Ки­но және іс-ша­ра­лар афи­ша­сы, те­атр қой­ы­лым­дар, кон­церт­тер мен көр­ме­лер кесте­сі­мен та­ны­сып сері­гі­ңіз­бен қай­да ба­ра­тын­да­ры­ңы­зды ке­лі­сі­ңіз (жұп­пен жұ­мыс іс­теу)
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік са­ла­сы: Ме­нің елім
9
Мем­ле­кет, гео­гра­фи­я­лық ор­на­ла­суы, кли­ма­ты, ауа-райы, аста­на­сы, олар­дың көр­нек­ті орын­да­ры. Қа­ла­лық / ауыл­дық тір­ші­лік ор­та­сы, тұр­ғын үй, пәтер, бақ, жи­һаз, тұр­мыс жағ­дайы, тұр­мыстық тех­ни­ка, жаб­дық­тар.
Ме­нің елім
Елі­ң­із­ді н/е ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­ді, оның гео­гра­фи­я­лық ор­на­ла­суын, кли­ма­тын, аста­на­сын, кө­рік­ті жер­ле­рін си­патта­ңыз.
10
10
Са­я­хат
Жаз мез­гі­лін­де Еуро­па­ға (Ази­я­ға, бас­қа ел­дер­ге) кру­из жос­пар­лап отыр­сыз. Са­па­ры­ңы­зды күн­де­лік­ті жос­пар­лап, қан­ша ел­ді және қан­дай жер­ге ба­ра­ты­ны­ңы­зды атап ке­ті­ңіз. Осы ел­дер­де не іс­те­у­ге рұқ­сат және неге тый­ым са­лын­ға­нын ай­ты­ңыз.
10
11
Қа­ла­ның кө­рік­ті жер­ле­рі
«Қа­ла­мыз­ға қош кел­ді­ң­із­дер!» ат­ты ту­ған өл­ке­ге жол­нұс­қа жа­са­ңыз. Қа­ла­ның ең қы­зық­ты орын­да­рын атап өті­ңіз.
10
12
Ме­нің үй­ім!
Өзі­ң­із­ді ди­зай­нер ре­т­ін­де кө­рі­ңіз, жа­ңа үй­ді жо­ба­ла­у­ға ты­ры­сы­ңыз. Ин­те­рьер ди­зай­ны­на ар­нал­ған бір­не­ше нұс­қа ұсы­ны­ңыз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік са­ла­сы: Қор­ша­ған ор­та
13
Қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау, та­би­ғат пен эко­ло­ги­я­лық про­бле­ма­лар, са­ла­у­ат­ты өмір сал­ты, за­ма­на­уи га­д­жет­тер, қо­сым­ша­лар, ин­тер­нет, ра­дио­ак­тив­ті тол­қын­дар
Қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау
«Қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау мә­се­ле­сіне сту­дент­тер­дің көз­қа­ра­сы» та­қы­ры­бын­да са­у­ал­на­ма жүр­гі­зі­ңіз. Зерт­те­удің нәти­же­ле­рін диа­грам­ма­да көр­се­ті­ңіз.
10
14
Та­би­ғат және эко­ло­гия мә­се­ле­ле­рі
Эко­ло­ги­я­лық апат­тың ал­дын алу мақ­са­тын­да эко­ло­ги­я­лық ұй­ым­дар үне­мі ұсы­ны­стар шы­ға­ра­ды. Ұсы­ны­стар­дың негіз­гі қа­ғи­да­сы: «Мұ­ны бә­рі де жа­сай ала­ды». ЖОО сту­дент­те­ріне ар­нал­ған қа­ғи­да негі­зін­де қор­ша­ған ор­та­ны қор­ғау­ға ке­ңе­стер ұсы­ны­ңыз.
10
15
За­ма­на­уи оқу және га­д­жет­тер
За­ма­на­уи га­д­жет­тер­ді оқу үде­рі­сін­де пай­да­ла­ну мүм­кін­ді­гін зерт­те­ңіз. Мұ­ға­лім­дер­ге ше­тел ті­лі са­ба­ғын­да қол­да­ну­ға бо­ла­тын IPad қо­сым­ша­ла­рын ұсы­ны­ңыз.
10
Ес­кер­ту: 1 ака­де­ми­я­лық кре­дит = 30 ака­де­ми­я­лық са­ғат
Бар­лы­ғы: 150 ака­де­ми­я­лық са­ғат
Жет­кі­лік­ті (А2) дең­гей­де қа­рас­ты­ры­ла­тын та­қы­рып­тар
Ап­та
Пән маз­мұ­ны
Се­ми­нар (прак­ти­ка­лық са­бақ) та­қы­ры­бы
Өздік жұ­мыс жағ­да­ят­та­ры
Са­ғат
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік са­ла­сы: Мен және ме­нің от­ба­сым
1
Ұлт­тар, ел­дер, тіл­дер, от­ба­сы, от­ба­сы жағ­дайы, неке құ­ру, от­ба­сы құ­ра­мы, туы­стық қа­рым-қа­ты­нас, от­ба­сы­лық қа­рым-қа­ты­нас, сырт­қы кел­бе­ті, мі­не­зі, бой­ын­да­ғы же­ке қа­си­ет­те­рі.
Тұр­ғын үй, жер үй, пәтер, бақ, жи­һаз, тұр­мыс жағ­дай­ла­ры, тұр­мыстық тех­ни­ка, жаб­дық­тар.
Мен және ме­нің от­ба­сым
От­ба­сы мү­ше­ле­рі­нің сырт­қы кел­бе­ті мен мі­нез-құл­қын си­патта­ңыз. Сіз мі­нез-құлық бел­гі­ле­рін сырт­қы кел­бе­тіне қа­рап анық­та­у­ға бо­ла­ды де­ген­ге се­не­сіз бе?
10
2
За­ма­на­уи жас от­ба­сы
«Ұр­пақ­тар да­уы: бір­ге неме­се же­ке» та­қы­ры­бы­на шы­ғар­ма жа­зы­ңыз. От­ба­сы мү­ше­ле­рі­нің ара­сын­да­ғы кел­іс­пе­у­ші­лік­тер­дің се­бе­бін анық­та­у­ға ты­ры­сы­ңыз.
10
3
Түр­лі ұр­пақ өкіл­де­рі ара­сын­да­ғы қа­рым-қа­ты­нас
За­ма­на­уи қо­ғам­да­ғы әр түр­лі ұр­пақ өкіл­де­рі­нің ара­сын­да­ғы қа­рым-қа­ты­на­сқа эм­пи­ри­ка­лық тал­дау жа­са­ңыз. Өз қо­ры­тын­ды­ла­ры­ңы­зды есеп тү­рін­де көр­се­ті­ңіз.
10
4
Ме­нің үй­ім – ме­нің ті­ре­гім
Өзі­ң­із­ді ди­зайн са­ла­сын­да­ғы са­рап­шы­сы ре­т­ін­де бай­қап кө­рі­ңіз және сіз­дің үй­і­ң­із­ді әр­ле­уде ди­зай­нер­лер­дің жі­бер­ген ай­қын емес қа­те­ле­рін та­бы­ңыз. Жай­лы­лық үшін қа­жет­ті тұр­ғын үй жағ­дай­ла­рын жақ­сар­ту нұс­қа­ла­рын ұсы­ны­ңыз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік-тұр­мыстық са­ла­сы: Адам және оның ден­са­улы­ғы
5
Адам, ден­са­улық, спорт, та­би­ғат және адам, кли­мат, ауа райы, эко­ло­гия, са­ла­у­ат­ты та­мақ­та­ну, бос уа­қыт­ты өт­кі­зу, қызығ­у­шы­лық, спорт түр­ле­рі, са­ла­у­ат­ты өмір сал­ты, дене шы­нық­ты­ру, спорт ой­ын­да­ры
Адам және оның ден­са­улы­ғы
«Дәм­ді, пай­да­лы және қым­бат емес: сту­дент­тер­ге ар­нал­ған та­ма­ша мә­зір» та­қы­рып­та жо­ба жұ­мыс жүр­гі­зі­ңіз
10
6
Спорт адам өмі­рін­де
Сту­дент­тер­ге са­ла­у­ат­ты өмір сал­тын на­си­хат­та­ңыз
10
7
Бос уа­қыт­ты өт­кі­зу
Ки­но және іс-ша­ра­лар афи­ша­сы, те­атр қой­ы­лым­да­ры, кон­церт­тер мен көр­ме­лер кесте­сі­мен та­ны­сып сері­гі­ңіз­бен қай­да ба­ра­тын­да­ры­ңы­зды ке­лі­сі­ңіз (жұп­пен жұ­мыс іс­теу)
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік-мә­де­ни са­ла­сы: Дү­ни­е­жү­зі­лік кар­та
8
Әлем кар­та­сы, Қа­зақ­стан мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­дің гео­гра­фи­я­лық ор­на­ла­суы, ұлт­тар, қа­ла­лар, кө­лік, қа­лад­а­ғы бағ­дар­лар, қа­ла­ның кө­рік­ті жер­ле­рі фло­расы мен фа­у­на­сы
Дү­ни­е­жү­зі­лік кар­та
Әлем­нің эт­но­гра­фи­я­лық кар­та­сын жа­са­ңыз. Негіз­гі ел­дер­ді қы­сқа­ша си­патта­ңыз.
10
9
Гео­гра­фи­я­лық ор­на­ла­су және ше­ка­ра­сы
Қа­зақ­стан­ның (ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­дің) гео­гра­фи­я­лық ор­на­ла­суы­ның ма­ңы­зды орын­да­рын ата­ңыз және олар ел та­би­ға­ты­ның негіз­гі ерекше­лік­те­рін көр­се­те­ті­нін дәлел­де­ңіз
10
10
Қа­ла­ның кө­рік­ті жер­ле­рі
«Қа­ла­мыз­ға қош кел­ді­ң­із­дер!» ат­ты ту­ған өл­ке­ге жол­нұс­қа жа­са­ңыз. Қа­ла­ның ең қы­зық­ты орын­да­рын атап өті­ңіз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік-мә­де­ни са­ла­сы: Салт-дәс­түр
11
Ме­ре­ке­лер, салт-дәс­түр­лер; от­ба­сы­лық салт-дәс­түр­лер мен адам өмі­рін­де­гі ту­ған күн­ді және өзге де оқи­ға­лар­ды ме­ре­ке­ле­удің дәс­түр­ле­рі; ұлт­тық ме­ре­ке­лер, олар­дың ма­ңы­зы, ме­ре­ке дәс­тү­рі­нің ма­ңы­зы
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­дің салт-дәс­тү­рі
«Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­де­гі ба­ла­ны туу және тәр­би­е­леу дәс­түр­ле­рі мен әдет-ғұ­рып­та­ры» жо­ба­сы
10
12
Мә­де­ни және ұлт­тық ме­ре­ке­лер
Сері­гі­ң­із­ден өз елін­де­гі ұлт­тық ме­ре­ке­лер ту­ра­лы, түр­лі іс-ша­ра­лар өт­кі­зу дәс­тү­рін сұ­ра­ңыз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың оқу және кә­сі­би са­ла­сы: Бо­ла­шақ ма­ман­дық
13
Бі­лім бе­ру, уни­вер­си­тет­те оқу, сту­дент­тік өмір, оқу пән­де­рі, күн тәр­ті­бі, мен оқи­тын фа­куль­тет, ме­нің бо­ла­шақ ма­манды­ғым, жұ­мысқа ор­на­ла­су, ерік­ті­лік, кә­сі­би қа­си­ет­тер, кә­сі­би өсу, ман­сап.
Ме­нің бі­лі­мім
«Бо­ла­шақ ма­ман­дық­ты анық­тау» те­сті­нен өті­ңіз. Сіз­ге бо­ла­шақ ман­са­бы­ңы­зда та­быс­қа же­ту үшін қан­дай ма­ман­дық­тар ұсы­ны­л­ға­нын ай­тып бе­рі­ңіз. Тест нәти­же­сі­мен қан­ша­лық­ты ке­лі­се­сіз?
10
14
Ме­нің уни­вер­си­те­тім
Ше­тел­дік әріп­те­сі­ңіз­бен оқу жұ­мысын ұй­ым­да­сты­ру, оқу пән­де­рі, екі ел­дің уни­вер­си­тет­тік өмі­рі ту­ра­лы скайп ар­қы­лы сөй­ле­су. Оның ұқса­стық­та­ры мен ай­ыр­ма­шы­лық­та­рын анық­та­ңыз.
10
15
Бо­ла­шақ ма­ман­дық
«На­ғыз кә­сіп­қой қан­дай бо­луы ке­рек?» та­қы­ры­бын­да­ғы жо­ба жұ­мысы.
10
Ес­кер­ту: 1 ака­де­ми­я­лық кре­дит = 30 ака­де­ми­я­лық са­ғат
Бар­лы­ғы: 150 ака­де­ми­я­лық са­ғат
Ба­за­лық жет­кі­лік­ті (В1) дең­гей­де қа­рас­ты­ры­ла­тын та­қы­рып­тар:
Ап­та
Пән маз­мұ­ны
Се­ми­нар (прак­ти­ка­лық са­бақ) та­қы­ры­бы
Өздік жұ­мыс жағ­да­ят­та­ры
Са­ғат
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік са­ла­сы: Қа­зір­гі қо­ғам­да­ғы от­ба­сы
1
Қа­зір­гі қо­ғам­да­ғы от­ба­сы; қа­зір­гі за­ман­ғы жас от­ба­сы және оның про­бле­ма­ла­ры; әлем­де­гі за­ма­на­уи от­ба­сы­лар­дың түр­ле­рі; от­ба­сы­лық қа­рым-қа­ты­нас; жас от­ба­сы­лық бюд­жет және негіз­гі шы­ғын­дар
Қа­зір­гі қо­ғам­да­ғы от­ба­сы
От­ба­сы­ңы­зда жа­қын туы­сқан­да­ры­ңыз сіз­дің қызығ­у­шы­лы­ғы­ңы­з­бен бөл­іс­пей­ді. Ата-ана­ла­ры­ңы­з­бен сөй­ле­сіп, олар­ды өз таң­да­уы­ңы­здың дұ­ры­стығ­ы­на сен­ді­рі­ңіз.
10
2
Жас от­ба­сы­ның бюд­же­ті
«Неке тұ­рақ­ты­лы­ғы­ның негіз­гі шар­тта­ры неде?» ат­ты дөң­ге­лек үстел­ге қа­ты­су үшін ба­ян­да­ма дай­ын­да­ңыз. От­ба­сы­ның жақ­сы тұр­мыс құ­ру жағ­дай­ла­рын си­патта­ңыз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік са­ла­сы: За­ма­на­уи тұр­ғын үй
3
Тұр­ғын үй құ­ры­лы­сы; тұр­ғын үй түр­ле­рі (қа­ла­лық, ауыл­дық үй, пәтер); за­ма­на­уи ди­зайн; сәу­лет; үй­ді жақ­сар­ту; ин­те­рьер бе­зен­ді­ру
Тұр­ғын үй түр­ле­рі (қа­ла­лық, ауыл­дық үй, пәтер)
Сіз ше­тел­дік уни­вер­си­тет­ке тә­жі­ри­бе­ден өту­ге кел­ді­ңіз. Пәтер жал­да­у­ға жар­на­ма бе­рі­ңіз.
10
4
За­ма­на­уи ди­зайн
Сіз қа­ла сыр­ты­нан үй сал­ды­ңыз. Үй­ді бе­зен­ді­ру жө­нін­де ди­зай­нер­ден ке­ңес сұ­ра­ңыз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік-мә­де­ни са­ла­сы: Де­ма­лыс
5
Де­ма­лы­сты ұй­ым­да­сты­ру; бел­сен­ді, бел­сен­ді емес де­ма­лыс; ту­ризм; де­ма­лыс және ем­де­лу; ой­ын-са­уық; са­я­хат
Де­ма­лы­сты жос­пар­лау
Сіз ше­тел­ге са­пар­ға шық­қы­ңыз ке­ле­ді. Ту­ри­стік агент­тіктен са­пар шар­тта­ры ту­ра­лы жа­з­ба­ша түр­де сұ­ра­ңыз.
10
6
Біз сіз­ді қы­зық­ты са­я­хат­қа ша­қы­ра­мыз!
Сіз­дің ел­ге бар­ғы­сы ке­ле­т­ін­дер үшін жар­на­ма­лық бук­лет жа­са­ңыз. Ел­дің қы­зық­ты жер­ле­ріне ба­ру ба­ғы­тын жа­са­ңыз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік са­ла­сы: Мә­де­ни-та­ри­хи негіз
7
Та­рих; мем­ле­кет­тің қа­лып­та­суы; ел­дің ұлт­тық рәм­із­де­рі­нің мә­де­ни-та­ри­хи негіз­де­рі; мем­ле­кет­тік ту, ұлт­тық ел­таң­ба, әнұ­ран; ұран­дар, эм­бле­ма­лар, мем­ле­кет­тік және са­я­си жүйе, эко­но­ми­ка са­ла­ла­ры.
Ру­ха­ни жаң­ғы­ру
«Қа­зір­гі Қа­зақ­стан­да­ғы дәс­түр­лер­ді жан­дан­ды­ру» та­қы­ры­бы­на ба­ян­да­ма. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мә­де­ни са­я­сат кон­цеп­ци­я­сы­ның негіз­гі ас­пек­ті­ле­рін анық­та­ңыз.
10
8
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­дің үкі­ме­ті мен заң ин­сти­тут­та­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын елі эко­но­ми­ка­сы­ның ең да­мы­ған са­ла­ла­ры ту­ра­лы ақ­па­рат­тық по­стер жа­са­ңыз. Стра­те­ги­я­лық да­му ба­ғырт­та­рын анық­та­ңыз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік са­ла­сы: Мә­де­ни-та­ри­хи негіз
9
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­де­гі ұлт­тық, мем­ле­кет­тік, кә­сі­би және бас­қа ме­ре­ке­лер мен есте­лік күн­дер; олар­дың та­ри­хи ма­ңы­зды­лы­ғы; ме­ре­ке­лік рә­сім­дер, мә­де­ни жо­ба­лар
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­де­гі ме­ре­ке­лер
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­де­гі ме­ре­ке­лер күн­тіз­бе­сі­нің ұқса­стық­та­ры мен ай­ыр­ма­шы­лық­та­рын тал­да­ңыз.
10
10
На­урыз - жыл ба­сы
Сіз­дің ше­тел­дік құр­да­ста­ры­ңыз На­урыз ме­ре­ке­сін­де. Қо­на­ғы­ңыз осы ме­ре­ке­нің дәс­түр­ле­рі мен әдет-ғұ­рып­та­ры­на қызығ­у­шы­лық та­ны­ту­да. Сол жай­лы ба­ян­дап бе­рі­ңіз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың кә­сі­би са­ла­сы: Бі­лім бе­ру
11
Бі­лім бе­ру жүй­е­сі, жо­ға­ры кә­сі­би бі­лім бе­ру дең­гейі, ма­ман­дық­тың бі­лім бе­ру бағ­дар­ла­ма­сы, ака­де­ми­я­лық ұт­қыр­лық, уни­вер­си­тет пен ма­ман­дық­ты таң­дау, қа­был­дау стан­дарт­та­ры, бі­лім бе­ру тра­ек­то­ри­я­сы, же­ке оқу жос­па­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­де­гі бі­лім бе­ру жүй­е­сі
Жо­ба: «Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­де­гі бі­лім бе­ру жүй­е­сі­нің ерекше­лік­те­рі»
10
12
Уни­вер­си­тет таң­дау.
Ше­тел­дік сері­гі­ңіз сіз­дің уни­вер­си­те­ті­ң­із­де бі­лім ал­ғы­сы ке­ле­ді. Уни­вер­си­тет ту­ра­лы ақ­па­рат­ты сайт­қа ен­гі­зі­ңіз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың кә­сі­би са­ла­сы: Бо­ла­шақ ма­ман­дық
13
Бо­ла­шақ ма­ман­дық, кә­сі­би бі­лік­ті­лік; ма­ман­ның кә­сі­би қа­си­ет­те­рі; нақ­ты ма­ман; әр­түр­лі ма­ман­дық­тар­дың ар­тық­шы­лық­та­ры мен кем­ші­лік­те­рі, ма­ман­дық­тар­ға сұ­ра­ныс; ең­бе­ка­қы; ұжым­да­ғы ат­мо­сфе­ра; де­прес­сия мен стрес­стер­дің да­му қа­у­пі; ең­бек өнім­ді­лі­гі
Кә­сі­би бі­лік­ті­лік
От­ба­сы­лық ке­ңе­сте сіз­дің ма­ман­дық таң­да­уы­ңыз жай­лы тал­қы­лан­ды. Ма­ман­дық таң­дау пай­да­сы­на ар­гу­мент­тер кел­ті­ріп, қа­жет­ті кә­сі­би бі­лік­ті­лік­ті­лер­ді ата­ңыз.
10
14
Таң­дал­ған ма­ман­дық­тың ар­тық­шы­лық­та­ры мен кем­ші­лік­те­рі
Эс­се «Сту­дент­тер­дің оқу жұ­мысы­ның ең ұтым­ды уа­қы­ты қан­дай?»
10
15
Ең­бек на­ры­ғын­да­ғы таң­да­ған ма­ман­дық­қа сұ­ра­ныс
Блиц-са­у­ал­на­ма «На­ғыз кә­сіп­қой қан­дай бо­лу ке­рек?»
10
Ес­кер­ту: 1 ака­де­ми­я­лық кре­дит = 30 ака­де­ми­я­лық са­ғат
Бар­лы­ғы: 150 ака­де­ми­я­лық са­ғат
Ба­за­лық стан­дарт­тық (В2) дең­гей­де қа­рас­ты­ры­ла­тын та­қы­рып­тар:
Ап­та
Пән маз­мұ­ны
Се­ми­нар (прак­ти­ка­лық са­бақ) та­қы­ры­бы
Өздік жұ­мыс жағ­да­ят­та­ры
Са­ғат
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік са­ла­сы: Адам және та­би­ғат, эко­ло­ги­я­лық мә­се­ле­лер
1
Адам, та­би­ғат, қор­ша­ған ор­та, эко­ло­ги­я­лық про­бле­ма­лар, ла­ста­ну, ғы­лы­ми-тех­ни­ка­лық үр­діс, ин­но­ва­ци­я­лар, са­рап­та­ма ала­ңы, ғы­лым­ды ком­мер­ци­я­лан­ды­ру, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­дің жа­ңар­ты­ла­тын ре­сур­ста­ры.
Адам және та­би­ғат
Қа­зір­гі жа­һандық эко­ло­ги­я­лық про­бле­ма­лар­ды және олар­дың ше­шім­де­рін қа­рас­ты­ры­ңыз. Та­би­ғи апат­тар­дың се­беп­те­рі мен за­рдап­та­ры неде?
10
2
ғы­лы­ми-тех­ни­ка­лық
про­гресс
«ЭКС­ПО-2017 ғы­лы­ми мұ­ра­сы: кө­мір­су­тек­ке қар­сы жа­сыл бо­ла­шақ» жо­ба­сы бой­ын­ша жұ­мыс. Қай­та жа­ңар­ты­ла­тын энер­гия, мұ­най мен кө­мір ара­сын­да­ғы тең­ге­рім­ді қа­лай таң­да­у­ға бо­ла­ды?»
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік са­ла­сы: Жа­ңа­лық­тар, БАҚ, жар­на­ма
3
Жа­ңа­лық­тар, БАҚ
Жар­на­ма, бан­нер, жар­на­ма­лық стенд­тер, сырт­қы жар­на­ма, бел­гі­лер, ви­зит­ка­лар
Әлем­дік БАҚ
Әлем­дік БАҚ-тар­ды шо­лып, соң­ғы әлем­дік оқи­ға­лар ту­ра­лы есеп дай­ын­да­ңыз. Сіз қан­дай БАҚ-ты ұна­та­сыз?
10
4
Жар­на­ма
Ба­ла­лар­ға ар­нал­ған жар­на­ма­лар / бил­борд­тар таң­да­ңыз. Ба­ла­лар­мен тә­жі­ри­бе өт­кі­зі­ңіз. Бұл жар­на­ма­лар / бил­борд­тар ба­ла­лар­ға қа­лай әсер ет­ті? Ба­ла­лар­ға ар­нап жар­на­ма таң­дау ке­рек пе? Өзі­ң­із­дің нәти­же­ле­рі­ң­із­ді бейне ре­пор­таж тү­рін­де ұсы­ны­ңыз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік са­ла­сы: Мә­де­ни-та­ри­хи негіз
5
Та­рих; мем­ле­кет­тің қа­лып­та­суы; ел­дің ұлт­тық рәм­із­де­рі­нің мә­де­ни-та­ри­хи негіз­де­рі; мем­ле­кет­тік ту, мем­ле­кет­тік ел­таң­ба, мем­ле­кет­тік әнұ­ран; ұран­дар, эм­бле­ма­лар, мем­ле­кет­тік және са­я­си жүйе, эко­но­ми­ка са­ла­ла­ры.
Ру­ха­ни жаң­ғы­ру
«Қа­зір­гі Қа­зақ­стан­да­ғы дәс­түр­лер­ді жан­дан­ды­ру» та­қы­ры­бы­на ба­ян­да­ма. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мә­де­ни са­я­сат Кон­цеп­ци­я­сы­ның негіз­гі ас­пек­ті­ле­рін анық­та­ңыз.
10
6
Мем­ле­кет құ­ры­лы­мы, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­дің үкі­ме­ті мен заң ин­сти­тут­та­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­дің эко­но­ми­ка­сы­ның ең да­мы­ған са­ла­ла­ры ту­ра­лы ақ­па­рат­тық по­стер жа­са­ңыз. Стра­те­ги­я­лық да­му ба­ғырт­та­рын анық­та­ңыз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік са­ла­сы: Мә­де­ни-та­ри­хи негіз
7
Ұлт­тық, мем­ле­кет­тік, кә­сі­би және бас­қа ме­ре­ке­лер мен есте­лік күн­дер; та­ри­хи ма­ңы­зды­лы­ғы; ме­ре­ке­лер­ді атап өту, ме­ре­ке­лік рә­сім­дер, мә­де­ни жо­ба­лар
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­де­гі ұлт­тық, мем­ле­кет­тік, кә­сі­би және бас­қа ме­ре­ке­лер мен есте­лік күн­дер; олар­дың та­ри­хи ма­ңы­зды­лы­ғы; ме­ре­ке­лік рә­сім­дер, мә­де­ни жо­ба­лар
Елі­м­із­де­гі және шет ел­де­гі ме­ре­ке­лер
Елі­м­із­де­гі және ше­тел­де­гі ме­ре­ке­лер күн­тіз­бе­сі­нің ұқса­стық­та­ры мен ай­ыр­ма­шы­лық­та­рын тал­да­ңыз.
10
8
На­урыз - жыл ба­сы!
Сіз­дің ше­тел­дік құр­да­ста­ры­ңыз На­урыз ме­ре­ке­сін­де. Қо­на­ғы­ңыз осы ме­ре­ке­нің дәс­түр­ле­рі мен әдет-ғұ­рып­та­ры­на қызығ­у­шы­лық та­ны­ту­да. Сол жай­лы ба­ян­дап бе­рі­ңіз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың әле­умет­тік-мә­де­ни са­ла­сы: Өнер, му­зы­ка, әде­би­ет
9
Өнер, му­зы­ка, әде­би­ет, көр­нек­ті қай­рат­кер­лер
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­де­гі өнер, му­зы­ка, әде­би­ет
Мә­де­ни іс-ша­ра­лар ту­ра­лы жар­на­ма­ның мәті­нін жа­са­ңыз.
10
10
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­дің көр­нек­ті өнер қай­рат­кер­ле­рі
Көр­нек­ті тұ­лға­лар ту­ра­лы пре­зен­та­ция дай­ын­да­ңыз. ҚР мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­де­гі өнер қай­рат­кер­ле­рі­нің қо­ғам­ға және ел­дің да­муы­на қо­с­қан үле­сте­рін анық­та­ңыз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың кә­сі­би са­ла­сы: Бі­лім бе­ру
11
Бі­лім бе­ру жүй­е­сі, жо­ға­ры кә­сі­би бі­лім бе­ру дең­гейі, ма­ман­дық­тың бі­лім бе­ру бағ­дар­ла­ма­сы, ака­де­ми­я­лық ұт­қыр­лық, уни­вер­си­тет пен ма­ман­дық­ты таң­дау, қа­был­дау стан­дарт­та­ры, бі­лім бе­ру тра­ек­то­ри­я­сы, же­ке оқу жос­па­ры
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­де­гі бі­лім бе­ру жүй­е­сі
Жо­ба: « Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы мен ті­лі оқы­ты­ла­тын ел­де­гі бі­лім бе­ру жүй­е­сі­нің ерекше­лік­те­рі»
10
12
Уни­вер­си­тет таң­дау.
Ше­тел­дік сері­гі­ңіз сіз­дің уни­вер­си­те­ті­ң­із­де бі­лім ал­ғы­сы ке­ле­ді. Уни­вер­си­тет ту­ра­лы ақ­па­рат­ты сайт­қа ен­гі­зі­ңіз.
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың кә­сі­би са­ла­сы: Ме­нің ма­манды­ғым
13
Бо­ла­шақ ма­ман­дық, кә­сі­би бі­лік­ті­лік; ма­ман­ның кә­сі­би қа­си­ет­те­рі; шы­найы кә­сіп­қой ма­ман; әр­түр­лі ма­ман­дық­тар­дың ар­тық­шы­лық­та­ры мен кем­ші­лік­те­рі, ма­ман­дық­тар­ға сұ­ра­ныс; ең­бе­ка­қы; ұжым­да­ғы ат­мо­сфе­ра; де­прес­сия мен стрес­стер­дің да­му қа­у­пі; ең­бек өнім­ді­лі­гі
Кә­сі­би бі­лік­ті­лік
От­ба­сы­лық ке­ңе­сте сіз­дің ма­ман­дық таң­да­уы­ңыз жай­лы тал­қы­лан­ды. Ма­ман­дық таң­дау пай­да­сы­на ар­гу­мент­тер кел­ті­ріп, қа­жет­ті кә­сі­би бі­лік­ті­лік­ті­лер­ді ата­ңыз.
10
14
Таң­дал­ған ма­ман­дық­тың ар­тық­шы­лық­та­ры мен кем­ші­лік­те­рі
Таң­да­ған ма­ман­дық­тың қы­зық­ты жағ­да­ят­та­ры және күн­де­лік­ті өмі­рі. Өзі­ңіз таң­да­ған ма­ман­дық­тың ерекше­лі­гін зерт­теп, қа­жет­ті кә­сі­би құ­зы­рет­тер­ді анық­та­ңыз.
10
15
Ең­бек на­ры­ғын­да­ғы таң­да­ған ма­ман­дық­қа сұ­ра­ныс
Бос орын­дар жәр­мең­ке­сін өт­кі­зі­ңіз. Жұ­мыспен қам­ту және ең­бек на­ры­ғы­ның жағ­дайы ту­ра­лы қа­зір­гі за­ман­ғы жастар­дың көз­қа­ра­сын анық­та­ңыз.
10
Ес­кер­ту: 1 ака­де­ми­я­лық кре­дит - 30 ака­де­ми­я­лық са­ғат
Бар­лы­ғы: 150 ака­де­ми­я­лық са­ғат
1. Ку­нан­ба­е­ва С.С, Кар­мы­со­ва М.К. и др. Кон­цеп­ция раз­ви­тия ино­языч­но­го об­ра­зо­ва­ния Рес­пуб­ли­ки Ка­зах­стан. Ал­ма­ты, 2010.
2. Ку­нан­ба­е­ва C.C. Тео­рия и прак­ти­ка со­вре­мен­но­го ино­языч­но­го об­ра­зо­ва­ния. Ал­ма­ты, 2010.
3. McMillan Dictionary of Contemporary English. - McMillan, 2010.
4.R. Harrison, S. Philpot, L. Curnick. New Headway Academic Skills. Reading, Writing, and Study Skills. Oxford University Press. - 2009.
5. Arline Burgmeier, Lawrence J. Zwier, Bruce Rubin, Kent Richmond. Inside Reading. The Academic Word List in Context. Pre-Intermediate to Advanced. Oxford. - 2009.
6. Murphy Raymond. Essential Grammar in Use. Intermediate. Cambridge University Press. – 2010.
7. British National Corpus: http://​www.​natcorp.​ox.​ac.​uk
8. The Corpus of Contemporary American English (COCA): http://​www.​ame​rica​ncor​pus.​org

Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрлігінің
2018 жылғы 31 қазандағы
№ 603 бұйрығына
4-қосымша
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Қазақ тілі» жалпы білім беру пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы

1. Осы Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Қазақ тілі» жалпы білім беру пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі – бағдарлама) «Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 19 тамыздағы № 580 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі туралы ереженің 15-тармағының 13) тармақшасына сәйкес әзірленді және оқытудың мақсатын, міндеттерін, құрылымын, мазмұнын, әдістерін және нәтижелерін айқындайды.

4. Бағдарламаның мақсаты – Қазақстан Республикасы жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарында (бұдан әрі – ЖЖОКБҰ) тілдерді оқытудың халықаралық стандартына сай қазақ тілі пәнін оқыту, қазақ тілінің мемлекеттік тіл ретінде маңыздылығы мен құндылығын арттыру, болашақ маман иесінің қазақ тілін қоғамдық өмірдің ғылыми, әлеуметтік-мәдени, саяси салаларында қарым-қатынас құралы ретінде қолдана алу құзіреттілігін қалыптастыру.

5) тілдік құбылыстар мен фактілерді олардың әртүрлі түсіндірмелерін ескере отырып тану, талдау, салыстыру, жіктеу қабілетін дамыту; қажет болған жағдайда тілдік құбылыстарға түсініктеме беру; тілдік құбылыстар мен фактілерді нормативтілік, қарым-қатынас саласы мен жағдайына сәйкестік тұрғысынан бағалау;

2) тілдің, мәдениеттің, қарым-қатынас саласы ерекшеліктеріне сәйкес жеке тұлғалық, әлеуметтік және кәсіби қарым-қатынас жағдайларында құзыреттілік танытуға; пікірталастарда мәдени, әлеуметтік маңызы бар мәселелерді талқылауға, өз көзқарасын білдіруге, оны дәлелді түрде қорғауға, әңгімелесушілердің пікірін сыни бағалауға;

7. Бағдарлама қазақ тілі оқыту 5 деңгейге сәйкес келеді. Бір деңгей 5 кредит құрайды. Студент кемінде 2 деңгейді (10 кредитті) игереді. Тілді білу деңгейі диагностикалық тест арқылы анықталады. Әр деңгейді аяқтаған соң емтихан тапсырады. 1 семестрде қазақ тілінің орта деңгейін (В-1) аяқтаған студент келесі семестрде ортадан жоғары деңгейді (В2-1) алып, жалғастырады. Ал ортадан жоғары деңгейді аяқтаған студент жоғары деңгейге (В2-2) көтеріледі. Осы тәртіппен қазақ тілінің әрбір курсы тиісті пререквизиттер мен постреквизиттерді сақтай отырып ескеріледі. Қазақ тілінің қарапайым деңгейі (А1) шетелдік студенттерге ұсынылады. Базалық деңгей (А2) қазақстандық студенттердің өтуіне бағытталған.

Жоғары және (немесе) жоғары оқу
орнынан кейінгі білім беру ұйымдары
үшін «Қазақ тілі» жалпы білім беру
пәнінің үлгілік оқу бағдарламасына
қосымша
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Қазақ тілі» жалпы білім беру пәнінің үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны Қарапайым деңгей (А1 – Шетелдік білім алушылар үшін)
№
Пәннің мазмұны
Семинар (практикалық) сабақтардың тақырыптары
Білім алушылардың өзіндік жұмыстарының тақырыптары
Сағаттар саны
Лексикалық тақырып: Өзі туралы
1 апта
Буындап дыбыстау, төл дыбыстарды тыңдау.
Сөздерді, фразаларды дыбыстау, танысып оқу, қайталап оқу.
Буындап жазу, дыбыстарды ажыратып жазу.
Өзі туралы ақпарат айту.
1.Танысайық
2.Қай елден келдіңіз?
Аты-жөні, мемлекеті, қаласы, тілі, туралы ақпарат жазу;
өз мемлекеті туралы шағын презентация жасау
10
2 апта
Дыбыстарды ажырата тыңдау, сурет арқылы ақпаратты анықтау.
Танысып оқу, қайталап оқу.
Тірек сөздерді дұрыс қолданып иллюстрацияларды сипаттау.
Дауыссыз дыбыстардың ерекшеліктері.
Грамматика: үндестік заңы, көптік жалғауы, сұраулық шылауларды ажырату.
1.Ол кім?
2. Бұл не?
Бөлмесіндегі заттарды сипаттау
10
3 апта
Сурет арқылы ақпаратты анықтау, сипаттау.
Мәтіннен негізгі ақпаратты табу.
Тірек сөздерді, сөз тіркестерін жазу.
Грамматика: жіктік жалғауы, тәуелдік жалғауы.
1. Менің отбасым
2.Менің досым
Отбасы, досы туралы ақпарат айту
10
Лексикалық тақырып: Уақыт және мезгіл
4 апта
Сөздердің мағынасын түсіну.
Мәтіндегі негізгі ақпаратты анықтау.
Жаңа сөздерді пайдаланып ақпарат сұрау.
Тірек сөздерді пайдаланып жай сөйлем жазу.
Грамматика: сұрау есімдіктері: кім? не? кімнің?ненің? қай? қашан? барыс септігінің жай түрі, ыңғайлас жалғаулық және
1.Апта, ай аттары
2. Мейрамдар
Ай аттарына сөздік жүргізу; бір мейрам туралы суреттер жинау, «Маған ұнайтын мейрам» тақырыбында шағын әңгіме айту
10
5 апта
Сөз мағынасын ажырата түсіну.
Тірек сөздерді дұрыс қолданып иллюстрацияларды сипаттау.
Мәтіндегі негізгі тірек сөздерді анықтау.
Сипаттау мәнді сөз тіркестерін жазу.
Грамматика: сұрау есімдіктері: қайда? кімге? неге?
Ауыспалы осы шақ, жекеше түрі, табыс септігі.
1.Жыл мезгілдері
2.Ауа райы
Жыл мезгілдеріне коллаж жасау
Әр жыл мезгілінің ауа райын сипаттайтын сөздік құру
10
6 апта
Ақпараттың ретін түсіну.
Мәтіндегі сандарды тауып, түсіну.
Ақпаратқа сұрақ-жауап.
Сандарды орфографиялық нормаға сай жазу;
Грамматика: септік, реттік сан есім, қанша? неше? сұраулық есімдер, жатыс септігінің жай түрі, шығыс септігі.
1.Сандар
2. Сағат қанша
болды ?
Уақытты пайдаланып, бір күндік әрекеттерді
әңгімелеу
10
Лексикалық тақырып: Оқу орны
7 апта
Мәтіндердегі сөздердің мағынасын ажырата алу, оқығанын ауызша қайта мазмұндау;
Берілген тірек сөздер бойынша сөздердің орын тәртібін сақтап жай сөйлем құру.
Тірек сөздер арқылы тақырыпты анықтау.
Тірек сөздер арқылы оқиғаны әңгімелеу
Грамматика: көмекші есімдер: алды, арты, жаны, үсті, іші, асты, жатыс септігінің тәуелді түрі, ауыспалы осы шақтың көпше түрі, сұраулы түрі
1. Қай жерде оқисың?
2. Қазақ тілі сабағында
Өз оқу орны туралы ақпарат жинау
Ақпаратты пайдаланып, шағын презентация жасау
10
8 апта
Университет, кітапхана туралы шағын монолог, сұхбат құру.
Мәтіндегі ақпаратты баяндау.
Шағын мәтін құрап жазу.
Ақпараттың шын, жалғандығын анықтау.
Грамматика: етістік + у қажет/керек құрылымы, көмектес септігі
1.Кітапханада
2. Сен сабаққа қалай дайындаласың?
«Тапсырманы қалай орындаймын?»
ақпарат айту, әңгімелеу
10
Лексикалық тақырып: Мамандық
9 апта
Шағын сұхбат құра алу.
Көшіру, жатқа жазу, сұраққа жауап жаза алу.
Негізгі ақпаратты анықтайтын, сипаттау мәнді сөздерді табу.
Негізгі ақпаратты тірек сөздер арқылы табу.
Грамматика: етістік + уға болады құрылымы
сын есім тудырушы жұрнақтар:-лы/лі;-ды/ді;-ты/ті, сын есімнің сөйлемдегі орын тәртібі, өйткені жалғаулығы
1.Сенің мамандығың қандай?
2. Қандай мамандықтарды білесің?
Мамандық туралы сөздік құру
Мамандық туралы коллаж жасау
«Менің болашақ мамандығым» тақырыбында коллажды қорғау
10
Лексикалық тақырып: Жұмыс күні және бос уақыт
10 апта
Негізгі ақпаратты тірек сөздер арқылы табу.
Ақпаратты әңгімелеу, сұрақ-жауап.
Әңгімелеу мәнді құрылымдар жазу, шағын мәтін құру.
Грамматика: жедел өткен шақтың жекеше түрі, синонимдер, антонимдер
1.Менің жұмыс күнім
2. Демалыс күндері
Жұмыс күніне байланысты әрекеттерді жазу
Жұмыс күнін әңгімелеу
10
11 апта
Мәтіннен суреттеу, әңгімелеу мәнді сөздерді табу.
Тірек сөздермен сипаттау, әңгімелеу.
Ақпараттың шынайылығын анықтау.
Себеп-салдарлы сөйлемдер жазу.
Грамматика: жедел өткен шақтың болымсыз түрі, сын есімнің салыстырмалы шырайы, өйткені, себебі жалғаулықтары
1.Бос уақытың бар ма?
2. Бос уақытта немен айналысасың?
Бос уақытта айналысатын ісі туралы әңгімелеу
10
12 апта
Ақпараттың шынайылығын анықтау.
Монолог, диалог құру.
Негізгі ақпаратты табу, тірек сөздерді табу.
Шағын әңгіме жазу.
Грамматика: неге? сұраулы есімдігі, үшін, туралы, сайын септеуліктері
1.Менің сүйікті ісім
2. Маған ұнамайтын іс
Сүйікті ісі туралы ақпарат жинау
Сүйікті ісі туралы презентация жасау
10
Лексикалық тақырып: Күнделікті өмір
13 апта
Ақпараттың шынайылығын анықтау.
Рөлдік сұхбат құру.
Негізгі ақпаратты анықтайтын тірек сөздерді табу.
Шағын суреттеу жазылым жұмысы.
Грамматика: мен, бен, пен шылауы, қанша? неше? сұраулы есімдіктері
1.Азық-түлік дүкенінде
2. Киім дүкенінде
Көкөніс пен жеміс-жидек атауларына қатысты коллаж жасау, қорғау
10
14 апта
Мәтіннен негізгі ақпаратты анықтайтын сөздерді табу.
Негізгі ақпаратты тірек сөздер арқылы табу.
Заттың сапасын сұрау.
Заттарды сапасын көрсететін сипаттау мәтінін жазу.
Грамматика: жедел өткен шақтың көпше түрі, сын есімнің асырмалы шырайы
1.Кеңсе тауарлары дүкенінде
2. Ұсақ-түйек заттар дүкенінде
Рөлдік ойындар құру (кейстер бойынша)
10
15 апта
Мәтіннен сипаттау, суреттеу мәнді сөздерді табу.
Тірек сөздермен сипаттау.
Ақпараттың шынайылығын анықтау.
Грамматика: да/де, та/те жалғаулық шылаулары
1.Емханада
Дәрігер мен емделуші арасындағы рөлдік сұхбат құру
10
Ескерту: 1 академиялық кредит = 30 академиялық сағат
Барлығы: 5 академиялық кредит – 150 академиялық сағат
Базалық деңгей (А2)
№
Пәннің мазмұны
Семинар (практикалы) сабақтар тақырыптары
Білім алушылардың өзіндік жұмыстарының тақырыптары
Сағаттар саны
Лексикалық тақырып: Менің ортам
1 апта
Мәтіннен баяндау мәнді сөздерді табу.
Ақпаратты баяндау.
Негізгі ақпаратты түсіну.
Грамматика: ауыспалы осы шақтың болымды түрі
1. Мен және менің ортам
2. Менің құрдастарым
«Менің достарым, таныстарым, құрдастарым» тақырыбында
кластер құру, қорғау
10
2 апта
Мәтіннен негізгі, қосымша ақпаратты табу.
Ақпараттың шынайылығын анықтау.
Адамды суреттеу, мінезін сипаттау.
Грамматика: Ауыспалы осы шақтың болымсыз түрі.
1. Менің туған жерім
2. Менің қалам, ауданым
Туған жері туралы коллаж жасау
Туған жері туралы презентация дайындау
10
3 апта
Мәтіннен тірек сөздерді табу, ұқсас заттарды салыстыра сипаттау.
Қосымша ақпаратты табу.
Диалог арқылы отбасын сипаттау.
Грамматика: ауыспалы осы шақтың көпше түрі
1.Тату отбасы
«Отбасындағы сыйластық» кластер құру, дәлелдеу, қорғау
10
Лексикалық тақырып: Уақыт менеджменті
4 апта
Мәтіннен тірек сөздер арқылы негізгі ақпаратты табу. Негізгі лексиканы пайдаланып, баяндау.
Негізгі, қосымша ақпаратты табу.
Мәтінді байланыстырушы сөздерді қолданып, қысқа әңгіме жазу.
Грамматика: етістік +уға тырысады, етістік +уды ұнатады құрылымы
1.Уақыт қымбат
2.Уақытты дұрыс пайдалану керек
Менің достарым уақытты қалай жоспарлайды?
Сауалнама сұрақтарын құрастыру(3 сұрақ).
Сұрақтарды 15 студентке қою, жауаптарға талдау жасау, сипаттау, қорытынды жасау.
10
5 апта
Мәтіннен жетекші сөздер арқылы негізгі ойды анықтау.
Негізгі ақпаратты табу.
Сөйлеу жағдаяты бойынша диалог жүргізу.
Сипаттау мәнді сөз тіркестерін жазу.
Мезгіл мәнді сөздерді қолданып, әңгіме құрастыру.
Грамматика: етістік+уға ұмтылады құрылымы.
1.Менің күнделікті жоспарым
Студенттерден сауалнама алу, сауалнаманы бейнетаспаға түсіру
10
6 апта
Мәтіннен тақырыпқа байланысты мәліметтерді табу.
Жағдаят бойынша диалог жүргізу.
Ақпараттың дұрыстығын анықтау.
Оқиғаны әңгімелей отырып, күнделік жазу.
Грамматика: етістік +ғы/гі/қы/кі +ы/і кел - құрылымы
1.Уақытты бағалау
Өз ұсыныстары баяндалған жазылым жұмысын А4 форматына
жазып, топқа ұсыну, өзара бағалау
10
Лексикалық тақырып: Студенттік өмір
7 апта
Мәтіндегі сипаттау мәніндегі сөздерді анықтау.
Ақпаратты хабарлау, сипаттау.
Сипаттау, хабарлау монологы.
Құрылым бойынша сипаттау.
Грамматика: етістік+ғы/гі/қы/кі + тәуелдік жалғауы келмейді/келмеді - құрылымы.
1.Менің оқу орнымның ерекшелігі
2.Менің топтастарым
«Маған университетім ұнайды»
аргумент жазу
жазылым жұмысын дайындау, топқа ұсыну
10
8 апта
1.Құрылым бойынша әңгімелеу.
2.Мәтіннен әңгімелеудің ретін табу.
3.Тірек сөздермен ақпаратты анықтау.
Шағын оқиғаны әңгімелеп жазу.
Грамматика: етістік +ғы/гі/қы/кі + тәуелдік жалғау кел құрылымының көпше түрі
1.Студенттік ұйымдар немен айналысады?
«Университетім ұнайды» мысалдар жазу
10
9 aпта
Ақпаратта берілген айғақтарды табу.
Өз ойын айту.
Ақпараттың тақырыбын табу.
Өз пікірін ұсыну, дәлел келтіру.
Грамматика: болымсыздық есімдіктері
1.Студент болу оңай ма?
«Университетім -мақтанышым» құрылым бойынша пікір білдіру жазылым жұмысы
10
Лексикалық тақырып: Жұмыс
10 апта
Мәтіннен суреттеу мәнді сөздерді табу.
Жұмыс орнын суреттеу, ресми танысу сұхбаты.
Суреттеу мәнді ақпараттарды табу.
Орынды суреттеу, электронды поштамен хат жазу.
Грамматика: белгісіздік есімдіктері
Жұмыс орны
Болашақ мамандығы туралы ақпарат жинау, сауалнама алу
10
11 апта
Мәтіннен суреттеу, әңгімелеу мәнді сөздерді табу.
Тірек сөздермен сипаттау, әңгімелеу.
Ақпараттың шынайылығын анықтау.
Себеп-салдарлы сөйлемдер жазу.
Грамматика: жедел өткен шақтың болымсыз түрі, сын есімнің салыстырмалы шырайы, өйткені, себебі жалғаулықтары
1.Білікті маман
«Мамандығым-мақтанышым»
презентация тапсыру
10
Лексикалық тақырып: Жастардың қызығушылықтары
12 апта
Ақпараттың тақырыбын, шынайылығын табу.
Қосымша ақпаратты табу, сипаттау мәнді сөздерді табу.
Ситуация бойынша баяндау, суреттеу.
Құрылым бойынша әңгімелеу жұмысы.
Грамматика: ауыспалы өткен шақ (-атын,-етін,-итін)
1.Маған ұнайтын спорт түрі
«Менің хоббиім»
өз қызығушылығы бойынша коллаж дайындау.
Өз хоббиін баяндап, хат жазу
10
13 апта
Сипаттау мәнді сөздерді табу.
Ақпараттың шынайылығын табу.
Тақырып бойынша сұхбат алу.
Әлеуметтік желі арқылы хат жазу.
Грамматика: еді/ екен көмекші етістігі; ауыспалы өткен шақтың болымсыз түрі
1.Әлеуметтік желіде көп отырасыз ба?
«Ең қызық әлеуметтік желі» тақырыбында әңгімелеу
10
Лексикалық тақырып: Қоғамдық орындар
14 апта
Мәтіннен ақпараттың ретін табу, негізгі ақпаратты табу.
Сұхбаттан негізгі, қосымша ақпаратты табу.
Сұхбат құру.
Құрылым бойынша шағын әңгіме жазу.
Грамматика: етістік +а/е/й алу құрылымы
1. Мейрамханада
2. Мәдени орындарда
«Мейрамханада»
рөлдік ойыны
10
15 апта
Тірек сөздер арқылы негізгі ақпаратты табу.
Негізгі лексиканы пайдаланып, баяндау.
Грамматика: етістік +а/е/й алма құрылымы, етістік +а/е/й алма құрылымының көпше түрі
1. Әуежайда
2. Вокзалда
Қоғамдық орындарда өзін ұстау әдебі рөлдік ойындары (кейстер бойынша)
10
Ескерту: 1 академиялық кредит = 30 академиялық сағат
Барлығы: 5 академиялық кредит – 150 академиялық сағат
Орта деңгей (В1)
№
Пәннің мазмұны
Семинар (практикалық) сабақтардың тақырыптары
Білім алушылардың өзіндік жұмыстарының тақырыптары
Сағаттар саны
Лексикалық тақырып: Әулет – ағайын-туысқан әлемі
1 апта
Тақырыпқа сәйкес мәтінді тыңдап, өз пікірлерін қосу.
Берілген тақырып бойынша қосымша білетін мәліметтерді баяндау.
Мәтінді оқып, тірек сөздерді анықтау, негізгі ойды айқындау.
Тақырып бойынша сөздік құрастыру.Тірек сөздермен сөйлемдер құру.
Грамматика: бұрынғы өткен шақ
1.Әулет дәстүрі
2.Отбасы құндылықтары
1.«Әулет дәстүрін сақтаудың маңызы»
дөңгелек үстел.
- әулеттің қалыптасқан жалпы дәстүрі туралы баяндау;
- өз әулетінде қалыптасқан дәстүр қырлары;
-дәстүрді сақтаудың маңызы мен пайдасын анықтап көрсету.
2. Кластер құру: «Біздің әулет»
-сызба бойынша баяндау.
10
2-апта
Берілген тақырып бойыша өз пікірін білдіру, аргумент құру әдістерінің түрлерін қолдану.
Сұхбатты тыңдап, пікірлерді салыстыру, қолдайтын пікірді дәлелдеу.
Мәтінді оқып, негізгі ойды анықтау және логикалық жалғасын ұсыну.
Пікір-эссе жазу: (кіріспесі мен негізгі бөлімнің 1абзацы)
Грамматика:
есімшенің анықтауыштық қызметі
1.Өзара түсіністік пен сыйластық
2.Қамқорлық ережелері
1. «Ата-ана – сенімді досымыз»
пікірталасқа қатысу:
- ұсынылған пікірлермен танысу;
-тақырыпқа сәйкестігін анықтау;
- өз пікірін білдіру,
қорғау, дәлелдеу.
10
3-апта
Мәтінді оқып, негізгі айғақтар мен қосымша детальдарды анықтау.
Басқалардың пікірін салыстыру,
ұсынылған тұжырым бойыша пікір алмасу, анықтау. негізгі мәселені
Тыңдалған мәтінді мазмұндау, өз ойымен толықтыру, берілген сұрақтарға жауап беру.
Тақырып бойынша дәлелдеу-эссесінің бір абзацын жазу (аргументті).
Грамматика:
модаль сөздер:
қажет, керек,сияқты сөздерінің қолданысы.
1. Неке дегеніміз не?
2.Отбасын неше жаста құру керек?
«Отбасын құру оңай ма?» дебат құру:
- қарсы аргументтер келтіру, аргументтерді тыңдау, негізгі ойды анықтау;
- аргументті құру, айғақтарды келтіру, сілтеме жасау
10
Лексикалық тақырып: Жеке тұлғаның дамуы
4 апта
Әңгіменің қарапайым түрін жазу, оқиғаның желісін ретімен баяндау.
Мәтінді оқып, маңызды ақпаратты анықтау,сыни талдау жасау.
Тақырып бойынша негізгі мәліметтерді баяндау.
Мәтінді тыңдап, қысқаша мазмұнын баяндау, берілген сұрақтарға жауап беру.
Грамматика:
көмекші сөздер: байланысты, бойынша, шығар, екен сөздерінің қолданылуы
1.Адамгершілік әліппесі
2. Мәдениет пен білімнің байланысы
«Мәдениетті адам деп кімді айтамыз?» тақырыбында эссе жазу
- тақырып бойынша ақпарат жинау;
- ақпараттарға талдау жасау;
- негізгі ойды анықтау, тезис құрау
- эссенің бастапқы нұсқасын жазу
10
5 апта
Мәтінді тыңдап,
интерпретация жасау.
Әңгіменің күрделі түрін жазу (диалог беру, монолог-ойын баяндау).
Мәтінді оқып, түйінді ой қорыту.
Ұсынылған тақырып бойынша мақал-мәтел айтып, мағынасын түсіндіру, келісу/келіспеуін білдіру.
Грамматика:
шарт мәнді құрылымдар:
етістік+са/се+ жіктік жалғау
1. Ұрпақ арасындағы қайшылық
2. Мүмкіндік пен қажеттілік арасындағы қайшылық
Эссе жазу:
- эссенің жұмыс нұсқасын редакциялау
- қайта қарау,
толықтыру;
- толық нұсқасын ұсыну.
10
Лексикалық тақырып: Таңдау
6 апта
Тақырып бойынша дискуссивті эссе жазу.
Мәтінді тыңдап, пікірлерді салыстыру, пікір қосу.
Мәтінді оқып, негізгі ойды анықтау.
Мәтін бойынша сұрақтар әзірлеу, пікір алмасу.
сұхбат арқылы өз пікірін дәлелдеу.
Грамматика:
мезгіл мәнді құрылым, -ғанда, -ған соң, кейін /уақытта/ шақта құрылымдары
1. Мамандықты дұрыс таңдадыңыз ба?
2. Қабілет және мүмкіндік
«Мүмкіндік пен қажеттілікті ұштастырудың үлгілері» тақырыбында
сұхбат жүргізу;
-өмір тәжірибелерінен мысал келтіру,
-әңгімелеу;
-қорытындылау.
10
7 апта
Мәтінді оқып, негізгі айғақтар мен детальдарды анықтау. 2. Пікір-эссе жазу
(2 абзацын жазу).
Сұхбатты тыңдап, пікірлерді негізгі идеялары бойынша салыстыру.
Ұсынылған тұжырым бойынша өз пікірін білдіру, аргумент құру әдістерін қолдану.
Грамматика: етіс формаларының қолданысы
1.Еңбек өнімділігі: сапа мен көлем
2. Жұмыс түрі және еңбекақы
«Құзыретті маман болудың негіздері»
Ақпараттық-танымдық жоба жасау:
- Жоба тақырыбын, мақсат,
міндеттерін анықтау;
-топқа бөлу, әрбір топ мүшесі алдындағы жұмысты анықтау;
- зерттеу: ақпарат жинау,сұхбат,
сауалнама жүргізу;
- нәтиже шығару: талдау, жинақтау, қорытындылау;
- қорғауға ұсыну.
10
Лексикалық тақырып: Табыс кілті - еңбекте
8 апта
Мәтінді оқып, идеяны анықтау.
Сұхбатты тыңдап, қолдау немесе қарсылық білдіру.
Ұсынылған тұжырымға өз пікірін білдіру, аргумент құру әдістерін қолдану.
Пікір-эссе жазу.
Грамматика: қалау мәнді құрылымдар: -са/-се деймін, ырықсыз етіс.
1.Табысты болғыңыз келе ме?
2. Ақша және адамдар
«Ақшаның адам өміріндегі рөлі» дебат
- қарсы аргументтер ұсыну, аргументтерді қолдану ;
- өз пікірін дәлелдеу, сілтеме жасау;
- шаршы топ алдында сөйлеу мәдениетін сақтау.
10
9-апта
Мәтінді толық түсіну, жаңа сөздерді анықтау, мәтінге сай ақпараттарды нақтылау.
Өз пікірін дәлелдеу, пікір алмасу.
Бірнеше дереккөзден алынған мәліметтерді оқып, қорытынды жасау.
Сауалнама қорытындысы бойынша талдау жазу.
Грамматика:
есімше формаларының септелуі;
етістік +есімше жұрнақтары+табыс септік
1.Отбасы бюджеті
2. Ақша жұмсай білесіз бе?
«Үнемшілдік пен ысырапшылдық»
постер әзірлеу:
-ұсынылған пікірлермен танысу;
-тақырыпқа сәйкестігін анықтау;
- өз пікірін білдіру.
10
Лексикалық тақырып: Бос уақыт және саяхат
10 апта
Ұсынылған тұжырым бойынша өз пікірін білдіру, аргумент құру әдістерін қолдану.
Мәтінді тыңдап, сұрақтарға жауап беру, маңызды ойға назар аудару.
.Мәтінді оқып, ақпараттарды топтастыру.
Үзіндіге түсіндірме жазу.
Грамматика:
есімше формаларының септелуі:
етістік+есімше жұрнақтары+жатыс септік
1. Бос уақытты өткізу мәдениеті
2. Есте қалған саяхат
Дөңгелек үстел:
«Бос уақытыңызды тиімді қолданасыз ба?»
- бос уақытты өткізу мәдениеті туралы талдау жасау;
- пікір алмасу сұрақтарын әзірлеу;
- бос уақытты тиімді пайдалану жайлы пікір алмасу,
- пікірлерді тұжырымдау.
10
11 апта
Ақпараттың шынайылығын нақтылау.
Мәтінде берілген ақпаратқа сыни талдау жасау.
Айтылған ойға көзқарасын білдіру.
мәселені шешу эссесін жазу.
Грамматика: сөз тудырушы жұрнақтардың қолданысы
1. Қазақстандық саяхатшыларды білесіз бе?
2. Қазақстан табиғаты жайлы шетелдіктердің көзқарасы
Эссе жазу:
«Менің ең қызықты саяхатым»
- ақпараттарды жинақтау;
- ақпараттарға талдау жасау;
- аргументтерді салыстыру, жинақтау;
- эссенің бастапқы нұсқасын жазу.
10
12 апта
Мәселені шешу жолдарын ұсыну, пікір алмасу.
Мәтінге сәйкес ақпараттарды нақтылау, ақпаратты толықтыру.
Мәтінде берілген ақпаратқа сыни талдау жасау, өз көзқарасын білдіру.
Мәселені шешу эссесін жазу.
Грамматика:
салыстыру мәнді құрылымдар: онымен салыстарғанда, оған қарағанда, гөрі
Қазақстандықтар қайда демалады?
2. Еліміздегі туризмнің даму деңгейі қандай?
Эссе:
- эссенің бастапқы нұсқасын редакциялау
- қайта қарау, толықтыру;
- толық нұсқасын ұсыну.
10
Лексикалық тақырып: Жаңалықтар
13 апта
Өз пікірін дәлелді беру, пікір алмасу.
мәтінді толық түсіну,
Жаңа сөздерді анықтау, сұрақтарға жауап жазу.
Бірнеше дереккөзден алынған мәліметтерді оқып, қорытынды жасау.
Суреттеу эссесін жазу.
Грамматика:
болжам мәнді құрылымдар:
-уы мүмкін; -уы ықтимал;
-атын/-етін шығар
Жаңалықтарды қайдан білесіз?
2. Ауа райының өзгеруі жайлы жаңалықтар
Ақпараттық-танымдық жоба жасау:
«Мені таңғалдырған жаңалық»
- жоба мақсат,
міндеттерін анықтау;
-топқа бөліну, әрбір топ мүшесі алдындағы жұмысты анықтау;
- зерттеу: ақпарат жинау,сұхбат,
сауалнама жүргізу;
- нәтиже шығару: талдау, жинақтау, қорытындылау;
- қорғауға ұсыну.
10
14 апта
Белгілі бір жаңалыққа байланысты өз көзқарасын жазу.
Өз пікірін дәлелдеу, пікір алмасу.
Мәтінді толық түсіну, жаңа сөздерді анықтау, ақпараттарды топтастыру.
Бірнеше дереккөзден алынған мәліметтерді оқып, қорытынды жасау.
Грамматика:
көсемшенің қимыл-сын пысықтауыштық қызметі
1. Мәдени жаңалықтар
2. Спорт жаңалықтары
«Тамаша жеңістер»
түсіндірме (комментарий) жасау
- ақпаратты таңдау;
- таңдау себебін көрсету;
- көзқарасын білдіру;
- қорытындылау.
10
15 апта
Естіген жаңалықтарға түсіндірме (комментарий) жазу.
Өз пікірін дәлелді беру, пікір алмасу.
мәтінді толық түсіну;
Жаңа сөздерді анықтау, сұрақтарға жауап беру.
Бірнеше дереккөзден алынған мәліметтерді оқып, қорытынды жасау.
Грамматика:
қимылдың өту сипаты:
іс-әрекеттің басталуын білдіру, басталуға жақын тұрғандығын білдіру (жаза бастады, басталғалы жатыр)
іс-әрекеттің толық аяқталу мағынасының берілуі: -п шық, -п бітір, -п қой
1. Экономика және өндіріс жаңалықтары
2. Қоғамдық саяси жаңалықтар
Интервью жүргізу:
«Табиғи таза өнімдер»
- интервьюдің мақсатын анықтау;
- интервью нысанына сәйкес сұрақтар әзірлеу;
- интервью берушіні анықтау және келісу;
- интервью жүргізу;
- бейнематериалдар әзірлеу;
- интервью бойынша түйіндеме жасау;
- қорғауға ұсыну.
10
Ескерту: 1 академиялық кредит = 30 академиялық сағат
Барлығы: 300 академиялық сағат
Ортадан жоғары деңгей (В2-1)
№
Пәннің мазмұны
Семинар (практикалық) сабақтардың тақырыбы
Студенттің өздік жұмыс тақырыптары
Сағат саны
Лексикалық тақырып: Отбасы – шағын мемлекет
1 апта
Мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру, сөйлемді толықтыру; ақпаратты (кесте/сызба арқылы) сипаттау. Мәтіндегі негізгі ойды анықтау; мәтін ақпаратына сыни талдау жасау.
«Әкеге қарап ұл өсер, анаға қарап қыз өсер» - эссе жазу.
Грамматика: зат есім тудырушы -лық, -шы, -гер жұрнақтары, болып келеді, деп саналады құрылымдары
1. Отбасындағы қарым-қатынас
2. Отбасындағы әкенің рөлі
«Біз қонақты қалай күтеміз?» пікір алысу.
Әр халықтың қонақ күту дәстүрі» тақырыбына мәлімет жинау, ақпараттық презентация дайындау.
10
2 апта
Мәтінді оқу, түйінді ой қорыту, баға беру.
Мәтін бойынша өз көзқарасын білдіру, пікірлерді салыстыру, дәлелдеу және қорытындылау.
Суреттеу эссесін жазу.
1. Ұлттық танымдағы қара шаңырақ туралы түсінік
2. Қандай отбасын құрғыңыз келеді?
«Үйлену оңай, үй болу қиын» - монолог құрастыру
10
3 апта
Мәтін бойынша пікір білдіру, мазмұндау. Ақпараттың шынайылығын нақтылау.
Мәтінді оқып, түйінді ой қорыту, басқалардың пікіріне баға беру; өз пікірін білдіру, дәлелдеу, пікір алмасу.
Дискуссивті (мәселені шешу жолдары) эссе жазу.
Грамматика: себеп-салдар мәнді құрылым, сондықтан, сол себепті, өйткені жалғаулықтары
1. Студенттік отбасы
2. Жас отбасының келіспеушілігі: себептері мен алдын алу
«Жас отбасыларға қандай көмек көрсетілуде?» пікір алысу.
-тақырып бойынша зерттеу жүргізу;
-зерттеу қорытындысын статистикалық дәлелдемелермен ұсыну.
10
Лексикалық тақырып: Табысқа барар жол
4 апта
Тыңдаған материалдан қажетті ақпаратты іріктеп алу, мәтіндегі ақпараттың өзектілігін анықтау.
Тақырып бойынша ақпаратты анықтау, болжам жасау, өз ойын айтып, сараптама жасау.
Мәтінді оқып шығып,сыни тұрғыда баға беру; мәтін бойынша проблемалық эссе жазу.
Грамматика:болжалды сан есім+ға/ге жуық, сан есім +(-даған, -дап); етістік+уға тура кел құрылымы
1.Еңбек нарығы дегеніміз не?
2. Сұранысқа ие мамандықтар
«Біздің түлектеріміз қайда жұмыс істеп жүр?»
«Жоғары білім беру жүйесіне реформа жүргізу керек пе?»
тақырыптарына дөңгелек үстел өткізу.
10
5 апта
Мәтін бойынша жоспар құру, мәтіннің бір бөлімін тыңдап, болжау жасау, ақпаратты анықтау; кесте, диаграмма, шартты белгілер мен сызбаларда берілген ақпараттарды өзара салыстырып бағалау.
Мәтінге ауызша шолу жасау; ақпараттың/объектінің кемшілік тұстарын салыстыра отырып, өз ойын дәлелдеп жазу.
Грамматика:үстеу тудырушы -лай, -лей, -ша, -ше жұрнақтары, мақсат үстеулері
1. Жұмыс беруші талаптары
2. Бәскеге қабілеттілік
Табысты адамдар туралы ақпарат жинау, табыс формуласын саралап шығару:
портфолио дайындау.
10
6 апта
Тыңдалым материалындағы негізгі ойды түсіну, ақпаратты анықтау және оған өз көзқарасын білдіру, сыни тұрғыдан бағалай білу.
Мәтінді оқып, дұрыс, бұрыс жауаптардың тұсына белгісін қою, астарлы ойды анықтау; ақпаратты өңдеп, пікірге қатысты үндеу хат жазу.
Грамматика:етістік+атын болу, етістік+пай қоймау құрылымы, туынды етістік жасаушы жұрнақтар
1.Жұмыссыздық және жастар
«Білімді ұрпақ –болашағымыз» тақырыбына презентация дайындау.
10
Лексикалық тақырып: Жастар мәселесі
7 апта
Тыңдаған мәтін мазмұны бойынша сұрақтарға жауап беру, кесте толтыру; өзекті мәселелер бойынша өз пікірін білдіру, дәлелдеу және қорытындылау.
Мәтінді оқып, негізгі ойды анықтау, автордың келтірген дәлелдерін жүйелеу.
Мәтін ақпаратына сыни талдау жасау; пікір-эссе жазу.
Грамматика: деп біледі, деп атап өтті құрылымдары, себеп үстеулері, табыс септігіндегі есімше
1.Жаңа әлемдегі жастар келбеті
2. Ұлтқа қызмет ету
«Мен жастарға сенемін» (М.Жұмабаев)
- өлеңді мәнерлеп оқу, жаттап алу;
- өлең мазмұнындағы фразеологизмдердің мағынасын ашу;
- «Жас болу оңай ма?» тақырыбына пікірталасқа дайындалу, қатысу.
10
8 апта
Тыңдалған сюжет бойынша өз пікірін білдіру. Ақпараттың шынайылығын нақтылау.
Мәтін мазмұны бойынша түйінді ой қорыту, басқалардың пікірі мен көзқарасына салыстырмалы баға беру; ақпаратты (кесте/ сызба арқылы) сипаттау.
Бейнекөрініс материалдарын қолдана отырып, автор көзқарасына сыни пікір жазу.
Грамматика:қарсылықты мәнді құрылым, бірақ, дегенмен, әйтсе де, сөйтсе де, алайда жалғаулықтары
1.Жастар арасындағы девианттық мінез-құлық
2.Жастарға идеал керек пе?
3. Жастардың байлық туралы көзақарасы
«Ұлтқа қызмет етудің жарқын үлгілері» тақырыбына ақпараттық презентация дайындау.
10
Лексикалық тақырып: Білім – болашақ баспалдағы
9 апта
Тыңдалған мәтін бойынша сұрақтарға жауап беру және пікір білдіру; сұхбат барысында пікірлерді салыстыра отырып, ойын жүйелі жеткізу.
Мәтінді оқып, негізгі айғақтар мен детальдарды анықтау.
Ұсынылған тақырып бойынша деректер жинақтай отырып, графиктік мәтін (кесте, сызба түрінде) құрастыру.
Грамматика: ашық рай+дейді моделі, барыс септігіндегі есімше
1.Білімді жастар – болашақтың тірегі
2. Білім және бәсеке
«Үш тілді білу – заман талабы».
Берілген тақырып бойынша БАҚ мәліметтеріне шолу жасау, эссе жазу.
10
10 апта
Тыңдалған мәтіндегі әлеуметтік өзекті мәселелерді талдау, шешімін табу, болжау; нақты ақпараттарды анықтауға бағытталған сұрақтар құрастыру.
Сұхбаттың мазмұнын түсіну, сұхбат барысында өз пікірін басқа пікірлермен салыстыра отырып, ойын жүйелі жеткізу. Аргументативті эссе жазу
Грамматика: ашық рай +дейсің құрылымы, шығыс септігіндегі есімше, етістік+қысы бар/келген ойы/ниеті/тілегі бар - фразеологиялық құрылымы
1. Шетелдерде оқып жүр талай қазақ баласы
2. «Болашақ» бағдарламасының түлегімен сұхбат
3. Білім адам өмірін жақсартуы керек
«Қазақ жастары неге шетелден білім алуға құштар?»
- студенттер арасында сауалнама жүргізу;
- тақырып бойынша зерттеу жасау;
- зерттеу қорытындысын статистикалық дәлелдемелермен ұсыну.
10
Лексикалық тақырып: Дүниетаным
11 апта
Тыңдалған мәтіннің белгілі бір бөлігін өз сөзімен айтып беру, негізгі ойды анықтау; көтерілген мәселені талқылау, сыни пікір айту, өз көзқарасын дәлелдеу.
Нақты ақпараттарды табу. Дәлелді мәтіндер жазу.
Грамматика: жатыс септігіндегі есімше, зат есім жасаушы күрделі жұрнақтар; етістік+а ал мүмкіндік құрылымы
1.Әлемге түркілік көзқарас
2. Ұлттық ділге тән тұрақтылық пен өзгермелілік
«Шығыс кереметінің құпиясы неде?»
Оңтүстік-шығыс Азия, Жапония, Оңтүстік Корея мемлекеттерінің дамуындағы ұлттық ділдің қызметі.
Топтық жұмыс,
ақпараттық-ғылыми сараптамалық талдау жасау, қорытынды тұжырымдарды ұсыну.
10
12 апта
Мәтінді өз қиялымен өзгертіп аяқтау; ойын тұжырымдап, нақты жеткізу; астарлы ойды анықтау, шығарма кейіпкерлерін салыстыра білу.
Мәтін мазмұнын түсінуге, нақты ақпараттарды анықтауға бағытталған сұрақтар құрастыру.
Грамматика: ауыспалы өткен шақ, сұраулық шылау, есімшенің болымсыз түрі
1 Театр мәдениеті.
2.Қазіргі қазақ киноиндустриясы деңгейі
3. Нағыз өнер туындылары уақыт талғамайды
«Театр болашағы бар/ жоқ», «Актер болу дарындылық па, әлде ақша табудың оңай жолы ма?»
американдық форматтағы (АПФ) дебатқа қатысу.
10
Лексикалық тақырып: Цифрлық Қазақстан: ақпарат және технология
13 апта
Мәтіндегі оқиғаларды, іс-әрекеттерді салыстыра талдай алу; шешім шығару, қорытынды пікір жасау.
Ақпаратты өз қажетіне қарай нақтылау; өз ойын сыни тұрғыда дәлелдеу.
Грамматика: етістік+ып біт, таста құрылымы, қимыл-сын үстеуі
1.Ақпараттар кеңістігі
2.Ақпараттық мәдениет
«Мен блогермін»,
«Қазақша интернет контентті байытудың жолдары», «Жастар арасындағы танымал блогерлер», «Вайнер: жастарға не берді?»тақырыптарының бірін таңдау, ақпараттық сараптамалық талдау мақаласын жазу.
10
14 апта
Тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсіну, ақпараттың шынайылығы мен нақтылығын анықтау.
Белгілі бір тақырыпқа қатысты ойын білдіру, дәлелмен сөйлей білу.
Мәтіндегі мағлұматтар арқылы мәтіннің жалпы мағынасын түсіну; қорытынды шешім шығару, тақырыпты аша білу, өз көзқарасын дәлелдеу.
Грамматика: етістік+а/е/-й келеді, бер, жүр құрылымы
1. Цифрлық технология – заман талабы
2. Цифрлық технология -халықтың өмір сүру сапасын арттыру
«Электронды сауда»,
«Электронды қызмет көрсету порталдары» тақырыптарында ақпарат жинау, талдау жасау
қоғамның сұранысын бағалау (презентация дайындау).
10
15 апта
Тыңдаған мәтін бойынша сұрақтар қою;салыстырмалы талдау жасау, мазмұндау.
Мәтіндегі негізгі және қосымша ақпаратты ажырата білу, зерттеп оқу; кестеге берілген мәтін үзінділерінің ретін жазу.
Грамматика: салыстырмалы мәнді құрылым қандай/сондай, қалай/ солай, секілді, сияқты, формаларының қызметтері
1. Smart оқыту - білім берудің жаңа парадигмасы
«Smart технологиялардың мүмкіндіктері» тақырыбына ақпараттық презентация дайындау.
10
Ескерту: 1 академиялық кредит = 30 академиялық сағат
Барлығы: 300 академиялық сағат
Жоғары деңгей (В2-2)
Пәннің мазмұны
Семинар (практикалық) сабақтар тақырыптары
Білім алушылардың өздік жұмыстарының тақырыптары
Сағат саны
Лексикалық тақырып: Ұлттық мүдде және нарық
1 апта
Тыңдалған мәтіндегі фразалар мен дәйексөздердің мағынасын аша білу, тақырып бойынша көтерілген мәселені талқылау, болжау, пікір айту.
Берілген тақырыпқа сай сөздерді орынды қолдана отырып, мақсатты аудиторияға арналған ауызша мазмұнды мәтіндер құрастыру.
Мәтіндегі ақпараттың өзектілігін анықтау,қорытынды жасау.
Мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтап, шағын мақала, аннотация, шолу, нұсқаулық жазу.
Грамматика: ыңғайлас, себеп-салдар, қарсылықты салалас құрмалас сөйлемдер (қайталау)
1.Ұлттық бренд
2.Әлемдегі экономикалық кереметтер
«Қазақстанның имиджін қалыптастыратын ұлттық бренд деп қандай өнім/қызмет түрін атай аласыз?»
БАҚ материалдарын жинау, әлеуметтік, экономикалық негіздерін анықтау, аналитикалық шолу жасау (бейнебаяндар, суреттік көріністер, трек кестелер қолдану).
10
2 апта
Тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсіну, ақпараттың шынайылығы мен нақтылығын анықтау.
Коммуникативтік жағдаяттарға байланысты сөйлеу этикеті формаларын дұрыс таңдай білу.
Ғылыми стильде (аннотация, пікір, тезис, мақала, баяндама, презентация) жазылған еңбектердің тілдік және жанрлық ерекшелігін анықтап, талдау жасау.
Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, мәселе бойынша ұсынылған шешімнің артықшылығы мен кемшілік тұстарын салыстыра отырып, өз ойын дәлелдеп жазу.
Грамматика: түсіндірмелі салалас құрмаластың жасалуын
білу:қандай/сондай,қалай/солай,
соншалық/соншама
1. Өнім сапасын анықтайтын халықаралық стандарт талаптары
2.Сұраныс пен ұсыныс
«Сіз кәсіпкер ретінде тұтынушылар сұранысын қалай арттырар едіңіз?»
тақырып бойынша термин сөздерді қолдана отырып, сауалнама жүргізу.
Нәтижесін презентация ретінде ұсыну.
10
Лексикалық тақырып: Заң және заман
3 апта
Әлеуметтік - қоғамдық тақырыптар аясында айтылған сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіну.
Коммуникативтік жағдаятқа сай сөйлеу тіліндегі интонация, кідіріс, логикалық екпіннің мәнін түсініп, өз ойын жеткізу.
Сараптамалық талдау мақалаларымен танысу, талдау.
Жазба жұмыстарында афоризмдерді тиімді қолданып жазу.
Грамматика:ыңғайластық қатынасты білдіретін және қарсылықтық қатынасты
білдіретін жалғаулықтардың қызметін білу, ауызша және жазба жұмыстарында орынды қолдану
1.Ата заң – еліміздің тірегі, тәуелсіздігіміздің тұғыры
2.Мен заңды қаншалықты жақсы білемін?
«Жеті жарғы» қазақ
халқының дәстүрлі
әдеп-ғұрып заңдарының жинағымен танысып, оны қазіргі Ата заңымызға сәйкестігін салыстыру, саралау, тұжырым жасау, дөңгелек үстел өткізу.
10
4 апта
Көтерілген (тұрмыстық, әлеуметтік, қоғамдық) мәселені анықтап, өз пікірін білдіру.
Шығарманың идеясы мен мазмұнына байланысты «автордың ойын» бағалау.
Мәтіндердің стилін, жанрлық ерекшеліктерін салыстырып, талдау жасау.
Тақырып бойынша түрлі стильдегі мәтіндер құрауда мәліметтерді жинақтап, дереккөздеріне сілтеме көрсетіп жазу.
Грамматика: шартты, қарсылықты бағыныңқы сабақтас құрмалас сөйлемдер
1.Адамның және азаматтың конституциялық мәртебесі
(азаматтың және адамның бостандықтары мен құқықтары)
«Жастардың құқықтары сақтала ма?» тақырыбы бойынша сараптамалық-танымдық талдау жасау, пікір алмасу, сауалнама жауаптарын ортаға салып, пікірталас өткізу.
10
Лексикалық тақырып: Басқару (менеджмент)
5 апта
Мәтіннің мақсатты аудиториясын, автордың негізгі ойы мен көзқарасын анықтау.
Сөйлеу барысында түрлі стильде берілген тақырып бойынша қажетті аргументтерді орынды қолдану, диалогте, полилогте сенімді сөйлеу.
Қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтерден қорытынды жасау, өз көзқарасын білдіру.
Тақырып бойынша бас әріппен жазылатын күрделі, құрама атауларды дұрыс жазу; сөйлем ішінде қойылатын тыныс белгілерді орынды қолдану.
Грамматика: себеп-салдар, мезгіл бағыныңқы құрмалас сөйлемдер
1.Менеджменттің негізгі бағыттары мен Қазақстандағы менеджмент
2.Тиімді менеджмент – табыс кепілі
Жастар саясатының аясында іске асатын -  «Менеджмент жобасы», «Болашақ басқарушылар» атты негізгі бағдарламалармен таныса отырып, өз жобасын құрастырып, презентация жасау.
10
6 апта
Тыңдалым материалдарының мазмұны негізінде көтерілген мәселеге сыни көзқарасын білдіру.
Кесте, диаграмма, шартты белгілер мен сызбаларда берілген ақпараттарды өзара салыстырып бағалау.
Мәтінде көтерілген мәселені ғаламдық мәселелермен байланыстыра отырып сыни тұрғыда баға беру.
Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, мәселе бойынша ұсынылған шешімнің артықшылығы мен кемшілік тұстарын салыстыра отырып, өз ойын дәлелдеп жазу.
Тақырып бойынша бас әріппен жазылатын күрделі, құрама атауларды дұрыс жазу. Сөйлем ішінде қойылатын тыныс белгілерді орынды қолдану.
Грамматика: мақсат бағыныңқы құрмалас сөйлемдер
1. Басшылық жасау және көшбасшылық
2. Жастар арасындағы көшбасшылық
«Жастар және көшбасшылық» тақырыбында мәтін желісіндегі сөздік қорды пайдалана отырып, жоспар құрып пікір-эссе жазу.
10
Лексикалық тақырып: Экотуризм
7 апта
Тыңдалым материалдарының мазмұны негізінде көтерілген мәселеге сыни көзқарасын білдіру.
Сөйлеу барысында түрлі стильде берілген тақырып бойынша қажетті аргументтерді орынды қолдану, диалогте, полилогте сенімді сөйлеу.
Қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтерден қорытынды жасау, өз көзқарасын білдіру.
Мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтап, шағын мақала, аннотация, тезис жазу; тақырып бойынша түрлі стильдегі мәтіндер құрауда мәліметтерді жинақтап, дереккөздеріне сілтеме көрсетіп жазу.
Грамматика: мәтіндердің стиль, жанрлық белгілері
1.Экологиялық мәдениет
2.Қазақстандағы экотуризмнің дамуы
«Табиғат қамқорлық күтеді» тақырыбы бойынша студенттер арасында, интернет
форумдарында көтерілгенэкологиялық мәселелерді атау, шешу жолдарын ұсыну.
Рөлдік дөңгелек үстел өткізу (климатолог, эколог, дәрігер, тілшілер, министрлер).
10
8 апта
Тыңдалатын мәтіндегі фразалар мен дәйексөздерді талқылай отырып, тақырып пен көтерілетін мәселені болжау;
әлеуметтік-қоғамдық тақырыптар аясында айтылған сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіну.
Коммуникативтік жағдаятқа сай сөйлеу тіліндегі интонация, кідіріс, логикалық екпіннің мәнін түсініп, өз ойын жеткізу;
сөйлеу барысында түрлі стильде берілген тақырып бойынша қажетті аргументтерді орынды қолдану, диалогте, полилогте сенімді сөйлеу.
Мәтіндегі ақпараттың өзектілігін анықтау, қорытынды жасау;мәтінде көтерілген мәселені ғаламдық мәселелермен байланыстыра отырып сыни тұрғыда баға беру.
Мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтап, шағын мақала, аннотация, шолу, нұсқаулық жазу;тақырып бойынша түрлі стильдегі мәтіндер құрауда мәліметтерді жинақтап, дереккөздеріне сілтеме көрсетіп жазу.
Грамматика: ыңғайластық қатынасты білдіретін және қарсылықтық қатынасты білдіретін сөйлемдер
1.Қазақстандағы экотуризм дамуындағы ұлттық парктің рөлі
2.Мемлекеттік табиғи қорықтарды экологиялық туризм мақсатында қолдану туралы пікірлер
«Қазақстанның ұлттық парктерінде туризмді дамыту» тақырыбы бойынша мәселенің себептерін атау, шешу жолдарын ұсыну, жарнама жасау. (мультимедиалық презентация ретінде ұсыну).
10
9 апта
Тыңдалған мәтіндегі фразалар мен дәйексөздерді талқылау және тақырып бойынша көтерілетін мәселені болжау.
Орта көлемді прозалық, поэзиялық шығармалардан үзінді тыңдау, көтерілген (тұрмыстық, әлеуметтік, қоғамдық) мәселені анықтап, өз пікірін білдіру.
Берілген тақырыпқа сай сөздерді орынды қолдана отырып, мақсатты аудиторияға арналған ауызша мәтіндер құрастыру.
Коммуникативтік жағдаятқа сай сөйлеу тіліндегі интонация, кідіріс, логикалық екпіннің мәнін түсініп, өз ойын жеткізу.
Ғылыми стильде (аннотация, пікір, тезис, мақала, баяндама, презентация) жазылған еңбектердің тілдік және жанрлық ерекшелігін анықтап, талдау жасау.
Мәтінде көтерілген мәселені ғаламдық мәселелермен байланыстыра отырып сыни тұрғыда баға беру.
Мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтап, шағын мақала, пікір, интервью жазу;
Тақырып бойынша сөздердің маңызды бөліктерін дұрыс жазу (жеке сөздер, бірге, бөлек және дефис арқылы жазылатын сөздер); сөйлем ішінде қойылатын тыныс белгілерді орынды қолдану.
Грамматика: жазба жұмыстарында себеп-салдар, талғаулы, кезектес салалас құрмалас сөйлемдерді құрастыру
1.Шетелдік туристердің Қазақстан жеріне қызығушылығы
2.Қазақстандағы туристік нысандар
Туристік қызметтерде қазақстандық және шетелдік азаматтардың сұраныстарын қамтамасыз ету үшін не істеу керек деп ойлайсыз?
Ойталқы, тың идеялар, пікірталас жүргізе отырып, дөңгелек үстел сценарийін құрастыру, өткізу.
10
Лексикалық тақырып: Білім. Ғылым. Жаһандану
10 апта
Тыңдалым материалдарының мазмұны негізінде көтерілген мәселеге сыни көзқарасын білдіру.
Сөйлеу барысында түрлі стильде берілген тақырып бойынша қажетті аргументтерді орынды қолдану, диалогте, полилогте сенімді сөйлеу.
Публицистикалық мақалалармен танысу, оқу, қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтерден қорытынды жасау, өз көзқарасын білдіру.
Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, мәселе бойынша ұсынылған шешімнің артықшылығы мен кемшілік тұстарын салыстыра отырып, өз ойын дәлелдеп жазу.
Тақырып бойынша бас әріппен жазылатын күрделі, құрама атауларды дұрыс жазу. Сөйлем ішінде қойылатын
тыныс белгілерді орынды қолдану.
Грамматика: жазба жұмыстарында (шартты, қарсылықты, мезгіл, себеп, қимыл-сын, мақсат бағыныңқы) сабақтас құрмалас сөйлемдерді құрастыру
1.Мамандығым – менің болашағым
2. Сұранысқа ие мамандықтарды таңдау және адамның жеке қабілетін дамыту мәселесі
«Жұмыссыз қалсаңыз, не істейсіз?»
тақырып бойынша сауалнама жүргізу; Нәтижесін пікірталас, дөңгелек үстел ұйымдастыруды ұсыну.
10
11 апта
Тыңдалған мәтіндегі фразалар мен дәйексөздерді талқылай отырып, тақырып бойынша көтерілген мәселені болжау, пікір білдіру.
Әлеуметтік-қоғамдық тақырыптар аясында айтылған сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіну.
Берілген тақырыпқа сай сөздерді орынды қолдана отырып, мақсатты аудиторияға арналған ауызша мәтіндер құрастыру.
Коммуникативтік жағдаяттарға байланысты сөйлеу этикеті формаларын дұрыс таңдай білу.
Кесте, диаграмма, шартты белгілер мен сызбаларда берілген ақпараттарды өзара салыстырып бағалау.
Ғылыми стильде (аннотация, пікір, тезис, мақала, баяндама, презентация) жазылған еңбектердің тілдік және жанрлық ерекшелігін анықтап, талдау жасау.
Қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтерден қорытынды жасау, өз көзқарасын білдіру.
Эссе құрылымы мен дамуын сақтап, мәселе бойынша ұсынылған шешімнің артықшылығы мен кемшілік тұстарын салыстыра отырып, өз ойын дәлелдеп жазу.
Жазба жұмыстарында афоризмдерді тиімді қолданып жазу.
Грамматика: жазба жұмыстарында (шартты, қарсылықты, мезгіл, себеп, қимыл-сын, мақсат бағыныңқы) сабақтас құрмалас сөйлемдерді құрастыру
1. ҚР Жоғары білім беру жүйесіндегі жаңашылдықтар
2.Ғылым мен бизнес бәсекелестер ме, одақтастар ма?
«Қосымша мамандық алудың сапасы мен пайдасы» тақырыбы бойынша сауалнама сұрақтарын құрастыру, интернет қолданушылар арасында сауалнама жүргізу, қорытынды жасау, ұсыныс беру.
10
12 апта
Тыңдалған мәтіннің негізгі мазмұнын түсіну, ақпараттың шынайылығы мен нақтылығын анықтау.
Тыңдалым материалдарының мазмұны негізінде көтерілген мәселеге сыни көзқарасын білдіру.
Коммуникативтік жағдаяттарға байланысты сөйлеу этикеті формаларын дұрыс таңдай білу.
Кесте, диаграмма, шартты белгілер мен сызбаларда берілген ақпараттарды өзара салыстырып бағалау.
Ғылыми стильде (аннотация, пікір, тезис, мақала, баяндама, презентация) жазылған еңбектердің тілдік және жанрлық ерекшелігін анықтап, талдау жасау.
Мәтінде көтерілген мәселені ғаламдық мәселелермен байланыстыра отырып сыни тұрғыда баға беру.
Мәтіндердің жанрлық және стильдік ерекшелігін сақтап, шағын мақала, аннотация, шолу, нұсқаулық жазу.
Тақырып бойынша бас әріппен жазылатын күрделі, құрама атауларды дұрыс жазу.Сөйлем ішінде қойылатын тыныс белгілерді орынды қолдану.
Грамматика: жазба жұмыстарында (шартты, қарсылықты, мезгіл, себеп, қимыл-сын, мақсат бағыныңқы) сабақтас құрмалас сөйлемдерді құрастыру
1. Әлем елдеріндегі білім беру жүйесі
2. Жаһанданудың қазақстандық білім және ғылым саласына әсері
«Әлемге танымал жоғары оқу орындарында білім беру жүйесі» тақырыбы бойынша зерттеу жобасын ұсыну.
Нәтижесін презентация ретінде ұсыну.
10
Лексикалық тақырып: Академиялық ортадағы жазба дағдылары
13 апта
Қоғамдық-әлеуметтік мәселелер туралы публицистикалық жанрда жазылатын шығарма түрі мақала жайында түсініктемелерді толыққанды түсіне білу. Академиялық жазба дағдылары оның ішінде мақаланың құрылымын және жазылу дағдысын анықтау.
Әлеуметтік-қоғамдық тақырыптар аясында жазылған дайын мақаланың мазмұнын түсіну.
Берілген тақырыпқа сай сөздерді орынды қолдана отырып, мақсатты аудиторияға арналған дайын мақалалармен таныса отырып, түсінгендерін ортаға салып, ой бөлісу, саралау, талдау.
Сөйлеу барысында түрлі стильде берілген тақырып бойынша қажетті аргументтерді орынды қолдану, диалогте, полилогте сенімді сөйлеу.
Дайын берілген мақаладағы ақпараттың өзектілігін анықтау, қорытынды жасау.
Дайын мақаланың жазылу стилін, жанрлық ерекшеліктерін салыстырып, талдау жасау.
Мақала құрылымы мен дамуын сақтап, мәселе бойынша ұсынылған шешімнің артықшылығы мен кемшілік тұстарын салыстыра отырып, өз ойын дәлелдеп жазу.
Жазба жұмыстарында ғылыми стиль ерекшеліктерін және тілдік бірліктердің қолдану аясына көңіл бөлу.
Грамматика: жазба жұмыстарында (шартты, қарсылықты, мезгіл, себеп, қимыл-сын, мақсат бағыныңқы) сабақтас құрмалас сөйлемдерді құрастыру
1.Мақала және оның түрлері
2.Проблемалық-сараптамалық мақала және оның құрылымы
1.Жаһандану және ұлт мәселесі» тақырыбы бойынша
А.Айталы, О.Сәбден, Ғ.Есім және т.б. әлеуметтанушы ғалымдардың мақалаларымен танысу;талдау, анықтау.
2.«Сіз еңбек нарығында сұранысқа ие мамандықты таңдай алдыңыз ба?»
3. «Грант – бұл жағдайдан шығудың құралы ма, әлде болашақ үшін жасалған үлкен қателік пе?» тақырыбына материалдар жинақтау және сауалнамаға сұрақтар құрастыру.
Интернет желісін қолданушылар арасында сауалнама жүргізу, сұхбат, интервью жүргізу; нәтижесін 1-2 беттік сараптамалық талдау ұсыну.
10
14 апта
Тыңдалатын  алдына қойған мақсатқа жету үшін дәрісті тыңдау, тыңдағанын түсініп, қабылдау және өзіне қажетті мәліметті конспектілеу сияқты құзыреттілігін кешенді дамыту.
Семинарлар мен іскери кездесулерге қатысып, академиялық және кәсіби бағыттағы тақырыптарда презентация немесе баяндама жасау, пайымдау, пікірталастарда өз ойын ортаға салу сияқты құзыреттіліктерін кешенді дамыту.
Іздеп оқу, ішінара қарап шығып оқу және мұқият оқу, оқығанын сыни ой елегінен өткізу; шолу, түйіндеме жазу үшін қазақ тіліндегі әдебиеттерді оқып, олардың ішінен өзіне қажетті ақпаратты табу, оған оны қабылдау және өзіне қажетті мәліметті конспектілеу сияқты білігі мен дағдысын дамытуға бағыттау.
Ойын жинақтап жаза білу, мәтін құрастыру, академиялық, баяндама, мақала жаза білу сияқты академиялық жазба тілдік білігі мен дағдысын дамытуға бағыттау.
Грамматика: жазба жұмыстарында (шартты, қарсылықты, мезгіл, себеп, қимыл-сын, мақсат бағыныңқы) сабақтас құрмалас сөйлемдерді құрастыру
1.Конспект және оның түрлері
2.Қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтерді конспектілеу жолдары
1.«Сіз еңбек нарығында сұранысқа ие мамандықты таңдай алдыңыз ба?»
2.«Грант – бұл жағдайдан шығудың құралы ма, әлде болашақ үшін жасалған үлкен қателік пе?» тақырыбына «Еркін конспектілеуді» басшылыққа ала отырып, жинаған материалдарды конспектілеу;
проблемалық- сараптамалық мақала жазып ұсыну.
10
15 апта
Тезис жазу алгоритмі және тезиске қойылатын талаптар туралы түсініктеме ақпарат алу және түсіну; әлеуметтік-қоғамдық тақырыптар аясында айтылған сөздер мен термин сөздердің мағынасын түсіну;мәтіннің мақсатты аудиториясын, автордың негізгі ойы мен көзқарасын анықтау.
Сөйлеу барысында түрлі стильде берілген тақырып бойынша қажетті аргументтерді орынды қолдану, диалогте, интервью немесе сұхбаттасу жүргізуде, полилогте сенімді сөйлеу;кесте, диаграмма, шартты белгілер мен сызбаларда берілген ақпараттарды өзара салыстырып бағалау.
Іздеп оқу, ішінара қарап шығып оқу және мұқият оқу, оқығанын сыни ой елегінен өткізу; шолу, түйіндеме жазу үшін қазақ тіліндегі әдебиеттерді оқып, олардың ішінен өзіне қажетті ақпаратты табу, оған оны қабылдау және өзіне қажетті мәліметті конспектілеу сияқты білігі мен дағдысын дамытуға бағыттау.
Ойын жинақтап жаза білу, мәтін құрастыру, академиялық, баяндама, мақала жаза білу сияқты академиялық жазба тілдік білігі мен дағдысын дамытуға бағыттау.
Грамматика: жазба жұмыстарында (шартты, қарсылықты, мезгіл, себеп, қимыл-сын, мақсат бағыныңқы) сабақтас құрмалас сөйлемдерді құрастыру
1.Тезис жазу алгоритмі
2.Тезиске қойылатын талаптар
«Сіз еңбек нарығында сұранысқа ие мамандықты таңдай алдыңыз ба?»
«Грант – бұл жағдайдан шығудың құралы ма, әлде болашақ үшін жасалған үлкен қателік пе?» тақырыбына жинаған материалды қолдана отырып, тезис жазу.
10
Ескерту: 1 академиялық кредит = 30 академиялық сағат
Барлығы: 300 академиялық сағат.
Негізгі:

Қосымша:
1. Қазақ тілі және ұлттық құндылықтар. Кешенді оқу құралы. 1,2,3,4 кітап. – Алматы: Еверо, 2018.
2. Қазақ тілінің түсіндірме сөздігі: 50 мыңға жуық сөз бен сөз тіркесі /жалпы ред.басқ. Т. Жанұзақов. – Алматы:Дайк-Пресс, 2008. – 968 б.
3. Қарабаева Х.Ә. Қазақ тілі: оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2014. – 202 б.
4. Общеевропейские компетенции владения иностранным языком: изучение, обучение, оценка. – Страсбург, 2001. – 220 б.
5. Орфографиялық сөздік / Алтыншы басылым. Құраст.: Н. Уәли, Қ. Күдеринова, А. Фазылжанова, Ж.Исаева, Н. Әміржанова, А. Әмірбекова. – Алматы: «Дәуір» баспасы, 2013. – 720 б.
6. Онлайн ресурстар: kaz-tili.kz, www.sozdik.kz, www. soylem.kz, tilalemi.kz. emle.kz. terminkom.kz. atau.kz
7. Рамазанова Ш.Ә. Қазақ тілі: оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2018. – 222 б.
8. Салқынбай А.Б., Егізбаева Н.Ж., Жұмағұлова А.Ж., Иманқұлова С.М., Рысбай Б.Қ. Қазақ тілі: оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2016.
9. Сатбекова А.А. Жобалай оқыту технологиясы: ғылыми-ізденістік және қолданбалы-практикалық жобалар. – Алматы, 2016.– 291б.
10. Сатбекова А.А. Қазақ тілін оқыту әдістемесі және жобалау технологиясы. Оқу құралы. – Алматы, 2013. – 210 б.
11. Салқынбай А.Б., Егізбаева Н.Ж. Қазақ тілі. Қарапайым деңгей: оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2017.
12. Салқынбай А.Б., Егізбаева Н.Ж. Қазақ тілі. Базалық деңгей: оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2017.
13. Салқынбай А.Б., Егізбаева Н.Ж. Қазақ тілі. Орта деңгей:оқу құралы. – Алматы: Қазақ университеті, 2017.
14. Шаһарман Г.П. «Қазақ тілі» пәнінен өзге тілді студенттерге арналған грамматикалық кестелер албомы. Алматы, 2019.
15. Шаһарман Г.П. Қазақ тілі. Оқу құралы (Экономика мамандықтарына арналған) – Алматы, 2016 ж.

Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым
министрлігінің
2018 жылғы 31 қазандағы
№ 603 бұйрығына
қосымша
Жоғарғы және (немесе) жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарына арналған «Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар» жалпы білім беру пәнінің типтік оқу жоспары

1. Осы жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдарына арналған «Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар» жалпы білім беру пәнінің типтік оқу жоспары (ары қарай-бағдарлама) «Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 19 тамыздағы № 580 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі туралы ереженің 15-тармағының 13) тармақшасына сәйкес әзірленді және пәннің мақсатын, міндетін, құрылымын, мазмұнын, оқыту әдістемесін және білім нәтижесін бағалауды анықтайды.

2. Бағдарлама «Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар» (бұдан әрі - пән) жалпы білім беретін пәннің жаңартылған мазмұнын зерттеуге бағытталған, сандық глобализация дәуірінде заманауи ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың рөлі мен маңыздылығын сыни түрде түсіну қабілетін қалыптастыру, жаңа «сандық» ойлау, әртүрлі қызметтік салада заманауи ақпараттық-коммуникациялық технологияларды қолдану бойынша білімдері мен дағдыларын қалыптастыру.

Жоғарғы және (немесе) жоғарғы
оқу орнынан кейінгі білім беру
ұйымдары үшін «Ақпараттық-
коммуникациялық технологиялар»
пәнінің типтік оқу жоспарына
Қосымша
«Ақпараттық-коммуникациялық технологиялар» жоғарғы және (немесе) жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін жалпы білім беру пәнінің типтік оқу жоспарының мазмұны
№
Пән­нің маз­мұ­ны
Ла­бо­ра­то­ри­я­лық (прак­ти­ка­лық) та­қы­рып­тар
Сту­дент­тің өзін­дік жұ­мыста­ры­ның та­қы­рып­та­ры
Са­ғат­тар са­ны
1 ап­та: Қо­ғам да­муы­ның ше­шу­ші сек­тор­ла­рын­да АКТ-дың рө­лі. АКТ-дың стан­дарт­та­ры.
1
АКТ-дың анық­та­ма­сы. АКТ пәні және оның мақ­са­ты. Қо­ғам да­муы­ның ше­шу­ші сек­тор­ла­рын­да АКТ-дың рө­лі. АКТ-дың стан­дарт­та­ры. АКТ мен тұ­рақ­ты да­му­дың мы­ң­жыл­дық Де­кла­ра­ци­я­сын­да­ғы мақ­сат­тар­ға же­ту ара­сын­да­ғы бай­ла­ны­сат­қа­ра­тын мін­дет­те­рі. Әлем­дік-та­ри­хи про­цес­стер мәнм­әті­нін­де­гі Қа­зақ­стан­ның қа­зір­гі за­ман та­рихы. «ҚР та­ри­хи са­на­ның қа­лып­та­су тұ­жы­рым­да­ма­сы».
Ком­пью­тер­лік жүй­е­нің өнім­ді­лі­гін есеп­теу: жыл­дамды­ғын, ти­ім­ді­лі­гін, қу­ат шы­ғын­да­рын, Ам­даль за­ңы, CPU уа­қы­ты.
Ком­пью­тер құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның жұ­мысы­ның блок-схе­ма­сын құ­ру. 1-ке­зең.
10
2 ап­та: Ком­пью­тер­лік жүй­е­лер­ге кірі­спе. Ком­пью­тер­лік жүй­е­лер­дің ар­хи­тек­ту­ра­сы
2
Ком­пью­тер­лік жүй­е­лер­ге шо­лу. Ком­пью­тер­лік жүй­е­лер­дің эво­лю­ци­я­сы. Ком­пью­тер­лік жүй­е­лер­дің ар­хи­тек­ту­ра­сы мен ком­по­нент­те­рі. Ком­пью­тер­лік жүй­е­лер­ді қол­да­ну. Де­ректер­дің ком­пью­тер­лік жүй­е­лер­де бей­не­ле­нуі.
Опе­ра­ци­я­лық жүй­е­нің қа­си­ет­те­рін анық­тау. Файл­дар және ка­та­лог­тар­мен жұ­мыс.
Ком­пью­тер құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның жұ­мысы­ның блок-схе­ма­сын құ­ру. 2-ке­зең.
10
3 ап­та: Про­грам­ма­лық жа­сақ­та­ма. Опе­ра­ци­я­лық жүй­е­лер
3
Про­грам­ма­лық жа­сақ­та­ма. Про­грам­ма­лық жа­сақ­та­ма­ның түр­ле­рі, мақ­сат­та­ры мен си­патта­ма­ла­ры. Опе­ра­ци­я­лық жүй­е­лер­дің негіз­гі тұ­жы­рым­да­ма­сы, эво­лю­ци­я­сы. Опе­ра­ци­я­лық жүй­е­лер­дің жік­те­луі, оның ішін­де мо­биль­ді құ­ры­л­ғы­лар үшін. Үстел­дік қо­сым­ша­лар­дың жік­те­луі.
Web-сайт­ты "ың­ғай­лы қол­да­ну­ды" әзір­ле­у­ге қой­ы­ла­тын та­лап­тар­ды анық­тау.
Кә­сіп­тік ор­та­да (де­ректер қо­рын құ­ру) де­ректер­ді құ­ры­лым­дау, тал­дау және жи­нау. 1-ке­зең.
10
4 ап­та: Адам-ком­пью­тер өза­ра әре­кет­те­сті­гі.
4
Адам-ком­пью­тер өза­ра әре­кет­те­сті­гі­нің құ­ра­лы ре­т­ін­де­гі пай­да­ла­ну­шы ин­тер­фей­сі. Ин­тер­фей­стер­дің юза­би­ли­тиі. Ин­тер­фей­стер түр­ле­рі: ко­ман­да­лық жол­дың ин­тер­фей­сі, мәт­ін­дік ин­тер­фейс, гра­фи­ка­лық ин­тер­фейс. пай­да­ла­ну­шы­ның же­ке және мен­таль­ды си­патта­ма­ла­ры. Пай­да­ла­ну­шы ин­тер­фей­сін өң­деу ке­зең­де­рі. Ин­тер­фей­стер­ді те­сті­леу түр­ле­рі (пай­да­ла­ну­шы­лар­ды те­сті­леу). Ин­тер­фей­стер да­му пер­спек­ти­ва­ла­ры.
Де­ректер қо­ры­ның құ­ры­лы­мын әзір­леу, кесте­лер мен сұ­ра­ны­стар­ды құ­ру. MySQL ре­ля­ци­я­лық де­ректер қо­ры­мен жұ­мыс.  phpMyAdmin бағ­дар­ла­ма­сы­ның кө­ме­гі­мен  MySQL де­ректер қо­рын ад­ни­ми­стра­ци­я­лау. Бір кесте­лі де­ректер қо­ры­мен жұ­мыс
Кә­сіп­тік ор­та­да (де­ректер қо­рын құ­ру) де­ректер­ді құ­ры­лым­дау, тал­дау және жи­нау. 2-ке­зең.
10
5 ап­та: Де­ректер қор­ла­ры­ның жүй­е­ле­рі
5
Де­ректер қор­ла­ры жүй­е­ле­рі­нің негіз­де­рі: ұғы­мы, си­патта­ма­сы, ар­хи­тек­ту­ра­сы. Де­ректер мо­де­лі. Қа­лып­қа кел­ті­ру. Де­ректер тұ­та­стығ­ы­на шек­теу. Сұ­ра­ны­стар­ды ти­ім­ді­леу және олар­ды өң­деу. SQL негіз­де­рі. Де­ректер­ді па­рал­лель­ді өң­деу және олар­ды қал­пы­на кел­ті­ру. Де­ректер қо­рын жо­ба­лау және құ­ру. ORM бағ­дар­ла­ма­лау тех­но­ло­ги­я­сы. Үле­сті­рі­л­ген, па­рал­лель­ді және ге­те­ро­ген­ді де­ректер ба­за­сы.
Дә­рі­стік ма­те­ри­ал­дар­дың, ғы­лы­ми ба­ян­да­ма­лар­дың және т. б. пре­зен­та­ци­я­ла­рын жо­ба­лау және құ­ру.
Ад­ми­ни­стра­тив­ті ғи­ма­рат­тың же­лі­лік то­по­ло­ги­я­сын си­паттау. 1-ке­зең.
10
6 ап­та: Де­ректер­ді тал­дау. Де­ректер­ді бас­қа­ру.
6
Де­ректер­ді тал­дау негіз­де­рі. Жи­нау, жік­теу және бо­лжау әді­сте­рі. Ше­шім­дер аға­шта­ры. Үл­кен кө­лем­ді де­ректер­ді өң­деу. Data Mining әді­сте­рі мен ке­зең­де­рі. Data Mining мін­дет­те­рі. Де­ректер­ді ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау.
Сан­дық ақ­па­рат­ты өң­деу, кесте­лік ре­дак­тор­лар­да фор­му­ла­лар­ды өң­деу және диа­грам­ма­лар­ды құ­ру.
Ад­ми­ни­стра­тив­ті ғи­ма­рат­тың же­лі­лік то­по­ло­ги­я­сын си­паттау. 2-ке­зең.
10
7 ап­та: Же­лі­лер және те­ле­ком­му­ни­ка­ци­я­лар
7
Соң­ғы құ­ры­л­ғы­лар, де­ректер­ді бе­ру құ­ры­л­ғы­ла­ры, де­ректер­ді бе­ру ор­та­сы. Же­лі­лер­дің түр­ле­рі. Стек­тік хат­та­ма­лар: TCP/IP, OSI. IP-ад­ре­стеу. Ло­каль­ді және гло­баль­ді же­лі­лер. Сым­ды және сым­сыз же­лі­лік тех­но­ло­ги­я­лар. DHCP хат­та­ма­сы. Ин­тер­нет же­лі­сіне қо­су тех­но­ло­ги­яы. Те­ле­ком­му­ни­ка­ци­я­лық тех­но­ло­ги­я­лар.
Қа­ра­пай­ым же­лі­лік кон­фи­гу­ра­ци­я­ны құ­ру. IP-ад­ре­стеу. Же­лі мо­ни­то­рин­гі. Тра­фик­ті тал­дау. Же­лі­лік па­кет­тер­ді тал­дау үшін сниф­фер­лер­ді пай­да­ла­ну
Ақ­па­рат­ты қор­ғаудың ан­ти­ви­ру­стық жаб­дық­та­ры­на са­лы­стыр­ма­лы тал­дау жүр­гі­зу. 1-ке­зең.
10
8 ап­та: Ки­бер­қа­уіп­сіз­дік
8
Ақ­па­рат­тық қа­уіп­сіз­дік­тің қа­тер­ле­рі және олар­дың жік­те­луі. Ки­бер­қа­уіп­сіз­дік ин­ду­стри­я­сы. Ки­бер­қа­уіп­сіз­дік және Ин­тер­нет­ті бас­қа­ру. Зи­ян­ды бағ­дар­ла­ма­лар. Ақ­па­рат­ты қор­ғаудың ша­ра­ла­ры мен құ­рал­да­ры. Ақ­па­рат­тық қа­уіп­сіз­дік са­ла­сын­да­ғы стан­дарт­тар мен спе­ци­фи­ка­ци­я­лар. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның ақ­па­рат­тық қа­уіп­сіз­дік са­ла­сын­да­ғы рет­те­у­ші құқық­тық қа­ты­на­стар заң­на­ма­сы. Элек­трон­дық цифр­лық қол­таң­ба. Шифр­лау.
Кі­лт­тер­ді ге­не­ра­ци­я­лау үшін ап­па­рат­тық-бағ­дар­ла­ма­лық құ­рал­дар­ды пай­да­ла­ну. E-mail-мен ха­бар­лар ал­ма­су ке­зін­де ЭЦҚ-ны және шифр­ла­уды қол­да­ну. Же­лі­лік тра­фик­тің ба­қы­ла­уы мен филь­тра­ци­я­сы үшін ком­пью­тер­лік же­лі­нің Firewall бағ­дар­ла­ма­лық эле­мен­тін бап­тау. Әр­түр­лі ан­ти­ви­ру­стық бағ­дар­ла­ма­лар­мен жұ­мыс
Ақ­па­рат­ты қор­ғаудың ан­ти­ви­ру­стық жаб­дық­та­ры­на са­лы­стыр­ма­лы тал­дау жүр­гі­зу. 2-ке­зең.
10
9 ап­та: Ин­тер­нет тех­но­ло­ги­я­лар
9
Ин­тер­нет­тің негіз­гі ұғым­да­ры. Әм­бе­бап ре­сур­стар иден­ти­фи­ка­то­ры (URI), оның та­ғай­ын­да­луы және құ­рам­дас бө­лік­те­рі. DNS қыз­ме­ті. Web-тех­но­ло­ги­я­лар: HTTP, DHTML, CSS, JavaScript. Элек­трон­дық по­шта. Ха­бар­ла­ма­ның фор­ма­ты. SMTP, POP3, IMAP хат­та­ма­ла­ры.
Сервер­ден де­ректер алу. Web-қо­сым­ша­лар­да гра­фи­ка­лық ин­тер­фей­сті жо­ба­лау. Стиль­дер­ді құ­ру. WordPress, Joomla сайт кон­тен­тін бас­қа­ру жүй­е­ле­рі­мен жұ­мыс. Photoshop көп­функ­ци­о­нал­ды гра­фи­ка­лық ре­дак­то­ры мен CSS бел­гі­леу ті­лі кө­ме­гі­мен сайт­тың ди­зай­нын құ­ру. Сайт жұ­мысы үшін ал­дын ала құ­ры­л­ған MySQL де­ректер қо­рын қол­да­ну.
Ма­ман­дық про­фи­лі бой­ын­ша Ин­тер­нет­тен ақ­па­рат­тар із­деу, де­ректер­ді өң­деу мен сақ­та­у­ға ар­нал­ған бұлт­тық қыз­мет­тер­ді қол­да­ну. 1-ке­зең.
10
10 ап­та: Бұлт­ты және мо­биль­ді тех­но­ло­ги­я­лар
10
Да­та ор­та­лық­тар. Қа­зір­гі ин­фра­құ­ры­лым ше­шім­де­рі­нің да­му үр­ді­сте­рі. Бұлт­ты есеп­те­улер қа­ғи­дат­та­ры. Вир­ту­ал­дау тех­но­ло­ги­я­сы. Бұлт­ты Web-қыз­ме­ті. Мо­биль­ді тех­но­ло­ги­я­лар­дың негіз­гі тер­мин­дер мен тұ­жы­рым­да­ма­ла­ры. Мо­биль­ді қыз­мет­тер. Мо­биль­ді тех­но­ло­ги­я­лар стан­дарт­та­ры.
Google Docs және Microsoft Office Web Apps бұлт­ты сер­ви­сте­рі­мен та­ны­су. Бұлт­ты сер­ви­сте­рі­мен жұ­мыс іс­теу үшін ак­ка­унт­тар­ды құ­ру. Файл­дар­ды сақ­та­у­мен, ор­тақ қол­же­тім­ді­лік­пен және өң­де­умен бай­ла­ны­сты жұ­мыс ре­жим­де­рін үй­ре­ну. Ақ­па­рат­қа қол жет­кі­зу үшін мо­биль­ді тех­но­ло­ги­я­лар пай­да­ла­ну. GPS на­ви­га­тор­ла­ры. GSM сиг­на­ли­за­ци­я­сы
Ма­ман­дық про­фи­лі бой­ын­ша Ин­тер­нет­тен ақ­па­рат­тар із­деу, де­ректер­ді өң­деу мен сақ­та­у­ға ар­нал­ған бұлт­тық қыз­мет­тер­ді қол­да­ну. 2-ке­зең.
10
11 ап­та: Муль­ти­ме­ди­я­лық тех­но­ло­ги­я­лар
11
Мәт­ін­дік, аудио, бейне және гра­фи­ка­лық ақ­па­рат­ты сан­дық фор­мат­та ұсы­ну. Ақ­па­рат­ты сығу үшін ба­за­лық тех­но­ло­ги­я­лар. Вир­ту­ал­ды әлем­ді 3-D ұсы­ну және ани­ма­ция. Муль­ти­ме­ди­я­лық қо­сым­ша­лар­ды әзір­леу құ­рал-сай­ман­да­ры. Биз­нес-про­цес­стер­ді жос­пар­лау және си­паттау үшін муль­ти­ме­ди­я­лық тех­но­ло­ги­я­лар­ды пай­да­ла­ну, олар­дың ви­зу­а­ли­за­ци­я­лау.
HyperCam, Adobe Premiere Pro, Windows Movie Maker және т. б. бағ­дар­ла­ма­ла­рын пай­да­ла­на оты­рып бейне-файл­дар­ды жа­сау
Муль­ти­ме­ди­я­лық тех­но­ло­ги­я­лар жаб­дық­та­ры­мен ма­ман­дық бой­ын­ша эм­бле­ма, ви­део­ро­лик­тер және т.б. жа­сау. 1-ке­зең.
10
12 ап­та: Smart тех­но­ло­ги­я­лар
12
Заттар ин­тер­не­ті. Үл­кен кө­лем­ді де­ректер. Блок чейн тех­но­ло­ги­я­сы. Жа­сан­ды ин­тел­лект. Smart-қыз­мет­тер­ді пай­да­ла­ну. АКТ-да­ғы жа­сыл тех­но­ло­гия. Те­ле­кон­фе­рен­ци­я­лар. Те­ле­ме­ди­ци­на
Smart-қо­сым­ша­лар­мен жұ­мыс: Smart TV, Smart Hub және т. б.
Муль­ти­ме­ди­я­лық тех­но­ло­ги­я­лар жаб­дық­та­ры­мен ма­ман­дық бой­ын­ша эм­бле­ма, ви­део­ро­лик­тер және т.б. жа­сау. 2-ке­зең.
10
13 ап­та: E-тех­но­ло­ги­я­лар. Элек­трон­ды биз­нес. Элек­трон­ды оқы­ту. Элек­трон­ды үкі­мет
13
Элек­трон­дық биз­нес: Элек­трон­дық биз­не­стің негіз­гі мо­дель­де­рі. Элек­трон­дық биз­не­стің ақ­па­рат­тық ин­фра­құ­ры­лы­мы. Элек­трон­дық биз­не­сте­гі құқық­тық рет­теу. Элек­трон­дық оқы­ту: ар­хи­тек­ту­ра­сы, құ­ра­мы және плат­фор­ма­ла­ры. Элек­трон­дық оқулық­тар. Элек­трон­дық үкі­мет: тұ­жы­рым­да­ма­сы, ар­хи­тек­ту­ра­сы, қыз­мет­те­рі. Да­мы­ған ел­дер­де элек­трон­дық үкі­мет­ті іс­ке асы­ру­дың фор­мат­та­ры.
Элек­трон­дық үкі­мет­тің сай­тын­да қыз­мет­тер­мен жұ­мыс: http://​egov.​kz/​cms/​ru/​gov​ernm​ent-​ser​vice​s/​for_​citizen: өті­ніш­тер­ді тір­кеу, құ­жат­тар­дың дуб­ли­кат­та­рын бе­ру және т. б.
Ма­ман­дық бой­ын­ша жо­ба­лық қыз­мет­кер­лік­тің негіз­гі нәти­же­ле­рін көр­се­ту және қор­ғау. 1-ке­зең.
10
14 ап­та: Кә­сі­би са­ла­сын­да­ғы ақ­па­рат­тық тех­но­ло­ги­я­лар. Ин­ду­стри­я­лық АКТ
14
Ма­ман­дан­ды­ры­л­ған кә­сі­би са­ла­ның мін­дет­те­рін ше­шу­де­гі бағ­дар­ла­ма­лық жа­сақ­та­ма. Ме­ди­ци­на, энер­ге­ти­ка және т. б. кә­сі­би са­ла­ла­рын­да­ғы қа­зір­гі за­ман­ғы АТ-тренд­тер. Кә­сіп­тік мақ­сат­та із­деу жүй­е­ле­рі мен элек­трон­дық ре­сур­стар­ды пай­да­ла­ну. Ин­ду­стри­я­лық ақ­па­рат­тық-ком­му­ни­ка­ци­я­лық тех­но­ло­ги­я­лар­дың қа­уіп­сіз­ді­гі.
Moodle, eDX және т. б. қа­шық­тық­тан оқы­ту ор­та­сын­да са­бақ­тың құ­ры­лы­мы мен маз­мұ­нын әзір­леу.
Ма­ман­дық бой­ын­ша жо­ба­лық қыз­мет­кер­лік­тің негіз­гі нәти­же­ле­рін көр­се­ту және қор­ғау. 2-ке­зең.
10
15 ап­та: АКТ-ның да­му пер­спек­ти­ва­ла­ры
15
Ақ­па­рат­тық тех­но­ло­гия са­ла­сын­да­ғы на­рық­тың да­му пер­спек­ти­ва­ла­ры: ер­кін бағ­дар­ла­ма­лық жа­сақ­та­ма­ны да­мы­ту. Ақ­па­рат­тық тех­но­ло­гия кә­сіп­кер­лі­гін­де эко­жүй­е­ні қа­лып­та­сты­ру және ша­ғын стар­тап ком­па­ни­я­лар­ды қол­дау. Ак­се­ле­ра­ци­я­лау және ин­ку­ба­ци­я­лау бағ­дар­ла­ма­ла­ры. Элек­трон­дық тө­лем­дер мен ло­ги­сти­ка­да қа­жет­ті ин­фра­құ­ры­лым­ды да­мы­ту. E-тех­но­ло­ги­я­лар­дың да­му пер­спек­ти­ва­ла­ры.
Кә­сі­би са­ла­да қол­дан­ба­лы бағ­дар­ла­ма­лар­ды ор­на­ту және пай­да­ла­ну. Ғы­лы­ми және тех­ни­ка­лық есеп­те­улер­ге ар­нал­ған Matlab ор­та­сын­да жұ­мыс. Қол­дан­ба­лы есеп­тер ше­шу үшін Matlab ке­ңей­ті­лі­мі па­кет­те­рі­мен жұ­мыс
Тап­сыр­ма­лар­ды және СӨЖ қа­был­дау
10
Ес­кер­ту: 1 ака­де­ми­я­лық кре­дит = 30 ака­де­ми­я­лық са­ғат
Бар­лы­ғы:150 ака­де­ми­я­лық са­ғат
№
Content of the discipline
Topics of laboratory (practical) classes
Topics of independent work of students
Number of hours
Week 1: An ICT role in key sectors of development of society. Standards in the field of ICT
1
Definition of ICT. Subject ICT and its purposes. An ICT role in key sectors of development of society. Communication between ICT and achievement of the objectives of a sustainable development in the Millennium Declaration. Standards in the field of ICT.
Calculation of metrics of productivity of computer system: speed, efficiency, energy costs, Amdahl's law, CPU time.
Development of flowcharts of computer devices. Stage 1.
10
Week 2: Introduction to computer systems. Architecture of computer systems
2
Review of computer systems. Evolution of computer systems. Architecture and components of computer systems. Use of computer systems. Data representation in computer systems.
1.​Det​ermi​nati​on of properties of an operating system. Operation with files and directories.
Development of flowcharts of computer devices. Stage 2
10
Week 3: Software. Operating systems
3
Software. Types of the software, purpose and characteristic. Basic concepts of OS. Evolution of operating systems. Classification of operating systems, including for mobile devices. Classification of desktop applications.
Determination of requirements to development «convenient in application» the website.
Collecting, the analysis and structurization of data in the professional environment (development of the database).
Stage 1.
10
Week 4: Human-computer interaction
4
User interface as means of human-computer interaction. Usability of interfaces. Types of interfaces: command line interface, text interface, graphic interface. Physical and mental characteristics of the user. Development stages of the user interface. Types of testing of interfaces (testing of users). Perspectives of development of interfaces.
Development of database structure, creation of tables and requests. Working with a MySQL relational database. MySQL database administration using phpMyAdmin. Working with a single-table database.
Collecting, the analysis and structurization of data in the professional environment (development of the database).
Stage 2.
10
Week 5: Database systems
5
Bases of database systems: concept, characteristic, architecture. Data models. Normalization. Integrity constraint on data. Query tuning and their processing. Fundamentals of SQL. Parallel processing of data and their restoration. Design and development of databases. Technology of programming of ORM. The distributed, parallel and heterogeneous databases.
Design and creation of the presentations of lecture material, scientific reports, etc.
Description of network topology of the office building. Stage 1.
10
Week 6: Data analysis. Data management
6
Basics of Data Analysis. Methods of collection, classification and prediction. Decision trees. Processing of large volumes of data. Methods and stages of Data mining. Tasks Data mining. Visualization of data.
Processing of numerical information, editing formulas and creation of charts in spreadsheet editors.
Description of network topology of the office building. Stage 2.
10
Week 7: Networks and telecommunications
7
End devices, data transfer devices, transmission medium. Types of networks. Stack protocols: TCP/IP, OSI. IP addressing. Local and wide area networks. Wire and wireless network technologies. DHCP protocol. Technologies of connection to the Internet. Telecommunication technologies.
Creation of a simple network configuration. IP addressing. Monitoring of a network. Analysis of traffic. Use of sniffers for the analysis of network packets.
Comparative analysis of anti-virus means of information protection. Stage 1.
10
Week 8: Cybersecurity
8
Security risks of information and their classification. Industry of cybersecurity. Cybersecurity and control of the Internet. Malicious applications. Measures and means of information protection. Standards and specifications in information security field. The acts of the Republic of Kazakhstan governing legal relations in the sphere of information security. Electronic digital signature. Encryption.
Use of hardware and software for key generation. Application of the EDS and encoding in case of message exchange by E-mail. Settings of the Firewall program element of the computer network for network traffic monitoring and filtering. Working with the various antivirus programs.
Comparative analysis of anti-virus means of information protection. Stage 2.
10
Week 9: Internet technologies
9
Basic Internet concepts. The Uniform Resource Identifier (URI), its assignment and components. DNS service. Web technologies: HTTP, DHTML, CSS, and JavaScript. E-mail. Message format. SMTP, POP3, IMAP protocols.
Data acquisition from the server. Working with WordPress and Joomla web content management systems. Development a website design using Photoshop multifunctional graphic editor and CSS style sheet language. Using of the previously developed MySQL database for the work of the website.
Information search in a specialty profile on the Internet, use of cloud services for storage and data processing. Stage 1.
10
Week 10: Cloud and mobile technologies
10
Data centers. Tendencies of development of the modern infrastructure decisions. Principles of cloud computing. Technologies of virtualization. Web service in the Cloud. Main terms and concepts of mobile technologies. Mobile services. Standards of mobile technologies.
Introduction to Google Docs and Microsoft Office Web Apps cloud services. Creation accounts to work with cloud services. Study of operation modes associated with file storage, sharing and processing. Use of mobile technologies for receiving an information access. GPS navigators. GSM a signalling.
Information search in a specialty profile on the Internet, use of cloud services for storage and data processing. Stage 2.
10
Week 11: Multimedia technologies
11
Representation text, audio, video and graphical information in a digital format. Basic technologies for compression of information. 3-D representations of the virtual world and animation. Instruments of development of multimedia applications. Use of multimedia technologies for planning, descriptions of business processes and their visualization.
Creation of video files with use of programs: HyperCam, Adobe Premiere Pro, Windows Movie Maker, etc.
Creation of an emblem, the video and other materials on a specialty profile means of multimedia technologies. Stage 1.
10
Week 12: Smart technology
12
Internet of things. Big data. Technology Block Chain. Artificial intelligence. Use of Smart-services. Green technologies in ICT. Teleconferences. Telemedicine.
Operation with Smart-applications: Smart TV, Smart Hub, etc.
Creation of an emblem, the video and other materials on a specialty profile means of multimedia technologies. Stage 2.
10
Week 13: E-technologies. Electronic business. Electronic training. Electronic government
13
Electronic business: Main models of electronic business. Information infrastructure of electronic business. Legal regulation in electronic business. Electronic training: architecture, structure and platforms. Electronic textbooks. Electronic government: concept, architecture, services. Formats of implementation of the electronic government in developed countries.
Operation with services on the website of the electronic government http://​egov.​kz/​cms/​ru/​gov​ernm​ent-​service​s/for_citizen: registration of requests, obtaining counterparts of documents, etc.
Presentation and protection of the main results of design activity in the specialty.
Stage 1.
10
Week 14: Information technologies in the professional sphere. Industrial ICT
14
The software for the solution of tasks of the specialized professional sphere. Modern IT trends in the professional sphere: medicine, power, etc. Use of search engines and electronic resources in the professional purposes. Safety issues in industrial information and communication technologies.
Development of structure and the maintenance of a lesson in the environment of remote learning: Moodle, eDX, etc.
Presentation and protection of the main results of design activity in the specialty.
Stage 2.
10
Week 15: Prospects of development of ICT
15
Prospects of development in the sphere of the IT market: development of the free software. Forming of an ecosystem of IT of entrepreneurship and support small startup of the companies. Programs of acceleration and incubation. Development of necessary infrastructure of electronic payments and logistics. Prospects of development of E-technologies.
Installation and use of application programs in the professional sphere. Working in the Matlab environment for scientific and technical computing. Working with the Matlab toolboxes for applied problem solving.
Defense of the independent study of students.
10
Note: 1 academic credit = 30 academic hours
Total: 150 academic hours

Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2018 жылғы 31 қазандағы
№ 603 бұйрығына
6-қосымша
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін әлеуметтік-саяси білімдер модулінің үлгілік оқу бағдарламасы

1. Осы жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін әлеуметтік-саяси білімдер модулінің үлгілік оқу бағдарламасы (әрі қарай – бағдарлама) «Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 19 тамыздағы № 580 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі туралы ереженің 15-тармағының 13) тармақшасына сәйкес әзірленді және оқытудың мақсатын, міндеттерін, құрылымын, мазмұнын, әдістерін және технологияларын айқындайды.

2. Осы бағдарлама әрқайсысысының өз пәні, терминологиясы мен зерттеу әдістері бар төрт ғылыми пәнді – әлеуметтану, саясаттану, мәдениеттану, психологияны оқытуды көздейді. Аталған ғылыми пәндер арасындағы өзара әрекет ақпараттық толықтыру; біріктіру; осы пәндердің зерттеу ыңғайларының әдістемелік тұтастығы; нәтижеге бағытталған оқыту әдістемесінің жалпылығы; қалыптасқан қабілеттер ретінде нәтижелер типологиясын біртұтас жүйелік көрсету ұстанымдары негізінде жүзеге асырылады.

оқу пәнінің модулін құрайтын барлық ғылымдар саласының (әлеуметтану, саясаттану, мәдениеттану, психология) пәндік білімін түсіндіре және жеткізе алуы (ұғым, ой, теория);

8. Пәннің мазмұнын, семинар (практикалық) сабақтарының және білім алушылардың өзіндік жұмыстарының тақырыптарын қамтитын жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін әлеуметтік-саяси білімдер модулінің үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны осы бағдарламаға қосымшада келтірілген.

10. Бағдарламаның пререквизиттері мен постреквизиттерін жоғары оқу орнының өзі тағайындайды.
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін әлеуметтік-саяси білімдер модулінің үлгілік оқу бағдарламасына
қосымша
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін әлеуметтік-саяси білімдер модулінің үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны
Әле­умет­та­ну
Пән­нің маз­мұ­ны
Се­ми­нар (прак­ти­ка­лық) са­бақ­тар та­қы­рып­та­ры
Бі­лім алушы­лар­дың өзін­дік жұ­мыста­ры­ның та­қы­рып­та­ры
Са­ғат­тар са­ны
1-ап­та: Әле­умет­тік әлем­ді тү­сі­ну­де­гі әле­умет­та­ну
Әле­умет­та­ну­ға кірі­спе. Ин­ди­вид және қо­ғам. Әле­умет­тік ор­та мен әле­умет­тік мі­нез-құлық. Әле­умет­тік қа­рым-қа­ты­на­стар мен әле­умет­тік ин­сти­тут­тар. Әле­умет­те­ну және бі­ре­гей­лік. Әле­умет­тік шы­най­ы­лық пен ақыл-ой. Әле­умет­та­нулық ой­лау. Әле­умет­та­нулық қи­ял. Әле­умет­та­нулық пер­спек­ти­ва.
Әле­умет­та­ну: ғы­лым­ға кірі­спе және ба­сты ұғым­дар­ды тұ­жы­рым­дау
1. Ба­сты үш әле­умет­та­нулық ба­ғыт тұр­ғы­сы­нан (құ­ры­лым­дық, функ­ци­о­на­лизм, қақ­тығ­ыс тео­ри­я­сы, сим­вол­дық ин­терак­ци­о­низм) қо­ғам­да­ғы кез кел­ген құ­бы­лыс (спорт, ки­но, от­ба­сы және т.б.) ту­ра­лы эс­се-негіз­де­ме жа­зы­ңыз.
2. Қа­зір­гі қо­ғам­ды тү­сі­ну­де­гі әле­умет­та­ну­дың рө­лі ту­ра­лы эс­се дай­ын­да­ңыз. «Әле­умет­та­нулық қи­ял» тү­сі­ні­гіне анық­та­ма бе­рі­ңіз (Брин­кер­хоф Д., Уэйтс Р., Ор­те­га С. Әле­умет­та­ну негіз­де­рі, Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия). Қа­зір­гі адам­ға нелік­тен «әле­умет­та­нулық қи­ял­ды» мең­ге­ру мен әле­умет­та­нулық пер­спек­ти­ва­ны кө­ре алу ма­ңы­зды екен­ді­гін тү­сін­ді­рі­ңіз.
3. Әле­умет­та­нулық қи­ял­ды ба­ғыт ре­т­ін­де қол­да­на оты­рып, қа­зақ­стан­дық және өзге қо­ғам­дар­да­ғы бас­па­на­сыз адам­дар­дың әле­умет­тік жағ­дай­ын си­патта­ңыз.
4
2-ап­та: Әле­умет­та­ну тео­ри­я­ла­ры­на кірі­спе
Әле­умет­та­нулық тео­рия. Мак­ро- және мик­ро-дең­гей­лер. Әле­умет­тік тә­жі­ри­бе­де­гі се­беп-сал­дар­лық бай­ла­ны­стар. Же­ке мек­теп­тер мен ба­ғыт­тар­дың да­муы (О. Конт, Э. Дюрк­гейм, Г. Спен­сер). Құ­ры­лым­дық функ­ци­о­на­лизм. Қақ­тығ­ыс тео­ри­я­ла­ры. Сим­вол­дық ин­терак­ци­о­низм. Рөл­дік тео­ри­я­лар.
Әле­умет­та­нулық тео­ри­я­лар­дың да­му ке­зең­де­рін тал­дау
1. Әр түр­лі әле­умет­та­нулық мек­теп­тер­дің, ағым­дар­дың, тео­ри­я­лық ба­ғыт­тар­дың, негіз­гі иде­я­ла­рын кесте тү­рін­де са­лы­сты­ры­ңыз, өкіл­де­рі мен олар­дың ба­сты ең­бек­те­рін көр­се­ті­ңіз (О. Конт­тың, Г. Спен­сер­дің, Э. Дюрк­гейм­нің Биб­лио­гра­фи­я­лық очерк­те­рін қа­ра­ңыз (Рит­цер Дж., Степ­ниц­ки Дж. Әле­умет­та­ну тео­ри­я­сы, Рит­цер Дж. Со­вре­мен­ные со­цио­ло­ги­че­ские тео­рии).
2. Атақ­ты әле­умет­та­ну­шы–тео­ре­тиктің (К.Маркс, Э.Дюрк­гейм, М.Ве­бер, Г.Зим­мель) ойы ту­ра­лы ба­ян­да­ма жа­зы­ңыз. Негіз­гі жұ­мыста­рын ай­қын­да­ңыз және әле­умет­та­нулық тео­ри­я­ла­ры­ның тұ­жы­рым­да­рын жа­зы­ңыз.
4
3-ап­та: Әле­умет­та­нулық зерт­те­улер
Әле­умет­та­нулық зерт­теу ди­зай­ны. Зерт­теу мә­се­ле­сі. Бо­лжам­дар. Ай­ны­ма­лы­лар. Ірік­теу. Ақ­па­рат­ты жи­нау әді­сте­рі. Са­па­лық және сан­дық әді­стер. Мә­лі­мет­тер­ді тал­дау.
Әле­умет­та­нулық зерт­те­уді ұй­ым­да­сты­ру және өт­кі­зу
1. Әле­умет­та­нулық зерт­те­удің сан­дық және са­па­лық әді­сте­рі­нің ар­тық­шы­лық­та­ры мен кем­ші­лік­те­рін са­лы­сты­ры­ңыз. Кесте құ­ры­ңыз.
2. Әле­умет­та­нулық зерт­те­удің негіз­гі ке­зең­де­рін си­паттап бе­рі­ңіз. Әле­умет­та­нулық әді­стер­дің (сұ­рау, ба­қы­лау, экс­пе­ри­мент, кон­тент-тал­дау, ста­ти­сти­ка­лық мә­лі­мет­тер­ді тал­дау) ерекше­лік­те­рін тал­да­ңыз.
3. Әле­умет­та­нулық зер­те­удің бағ­дар­ла­ма­сын құ­ру. Та­қы­рып таң­дау бой­ын­ша (дай­ын­дау ал­го­рит­мі: зерт­теу сұ­ра­ғын, бо­лжам­ды ай­қын­да­ңыз, ұғым­дар­ды тұ­жы­рым­дап бе­рі­ңіз; ірік­теу жиын­тығ­ын есеп­те­ңіз).
4
4-ап­та: Әле­умет­тік құ­ры­лым және қо­ғам­ның стра­ти­фи­ка­ци­я­сы
Қо­ғам, тең­дік және тең­сіз­дік. Ашық және жа­бық қо­ғам. Стра­ти­фи­ка­ция әр түр­лі топ­тар ара­сын­да­ғы құ­ры­лым­дан­ған тең­сіз­дік ре­т­ін­де. Стра­ти­фи­ка­ция және диф­фе­рен­ца­ция жүй­е­ле­рі. Әле­умет­тік стра­ти­фи­ка­ция тео­ри­я­ла­ры­на қы­сқа­ша шо­лу (К. Маркс, М. Ве­бер). Әле­умет­тік стра­ти­фи­ка­ция фор­ма­ла­ры (П. Со­ро­кин). Әле­умет­тік мо­биль­ді­лік. Көл­де­нең және тік мо­биль­ді­лік.
Қа­зір­гі қо­ғам­да­ғы тең­дік пен тең­сіз­дік­ті ба­ға­лау
1. Стра­ти­фи­ка­ци­я­ны зерт­те­удің әр түр­лі ба­ғыт­та­рын са­лы­сты­ры­ңыз, олар­дың ерекше­лік­те­рін анық­та­ңыз (Брин­кер­хоф Д., Уэйтс Р., Ор­те­га С. Әле­умет­та­ну негіз­де­рі, Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия).
2. «Ха­лы­қа­ра­лық дең­гей­де­гі тең­сіз­дік көр­сет­кіш­те­рі» та­қы­ры­бы бой­ын­ша топ­тық жо­ба (3-4 адам­мен бір­ге оты­рып, топ­тар­ға бө­лі­ңіз) дай­ын­да­ңыз, мы­сал кел­ті­рі­ңіз (Брин­кер­хоф Д., Уэйтс Р., Ор­те­га С. Әле­умет­та­ну негіз­де­рі, Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия).
4
5-ап­та: Әле­умет­те­ну және бі­ре­гей­лік
Ин­ди­вид пен қо­ғам ара­сын­да­ғы қа­рым-қа­ты­нас. Әле­умет­те­ну және бі­ре­гей­лік тео­ри­я­ла­ры (Т.Пар­сонс, Г.Х.Мид). Әле­умет­те­ну ке­зең­де­рі. Бі­рін­ші рет­тік әле­умет­те­ну. Екін­ші рет­тік әле­умет­те­ну. Әле­умет­те­ну­дің ере­сек­тік шақ­та­ғы ке­зе­ңі. Ген­дер­лік әле­умет­те­ну. Ген­дер­лік тәр­тіп. Бі­ре­гей­лік және тұл­ға. Әле­умет­тік және же­ке бі­ре­гей­лік. Рөл­дер және мәр­те­бе­лер.
Өмір бойы жал­ға­са­тын әле­умет­те­ну: ин­сти­тут­тар мен үр­ді­стер
1. «Қа­ла мен ауыл­да­ғы от­ба­сы­ның әле­умет­тік мәр­те­бе­сі­нің ба­ла­ның әле­умет­те­ну үр­ді­сіне әсе­рі» та­қы­ры­бын­да пре­зен­та­ция дай­ын­да­ңыз (Брин­кер­хоф Д., Уэйтс Р., Ор­те­га С. Әле­умет­та­ну негіз­де­рі, Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия).
2. «Әле­умет­те­ну агент­те­рі» та­қы­ры­бын қа­рас­ты­рып, әле­умет­те­ну­дің әр­бір аген­тін си­патта­ңыз. Сіз­дің әле­умет­та­ну­і­ң­із­де­гі оның рө­лін тал­да­ңыз (Брин­кер­хоф Д., Уэйтс Р., Ор­те­га С. Әле­умет­та­ну негіз­де­рі, Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия).
3. « Же­ке адам­дар «әле­умет­тік тір­ші­лік ие­ле­рі» ре­т­ін­де» та­қы­ры­бын­да эс­се-ба­ян­да­ма жа­зы­ңыз.
4
6-ап­та: От­ба­сы және қа­зір­гі за­ман
От­ба­сы кросс­м­ә­де­ни және та­ри­хи пер­спек­ти­ва­да. От­ба­сы ти­по­ло­ги­я­сы. Неке мен туы­сқан­дық. От­ба­сы­ның әле­умет­тік қыз­мет­те­рі. От­ба­сы­ның әле­умет­та­нулық пер­спек­ти­ва­ла­ры. От­ба­сын­да­ғы қа­рым-қа­ты­на­стар­дың өзге­руі. Неке мен от­ба­сы­ның аль­тер­на­тив­ті фор­ма­ла­ры. От­ба­сы мен от­ба­сы­лық қа­рым-қа­ты­на­стар­ды са­лы­стыр­ма­лы зерт­теу.
От­ба­сы: ти­по­ло­ги­я­сы, қыз­мет­те­рі, тұ­жы­рым­дар
1. От­ба­сын­да­ғы ген­дер­лік рөл­дер­ді (іс­кер­лік ой­ын әді­сін қол­да­на оты­рып) тал­қы­ла­ңыз.
2. «От­ба­сы қо­ғам­ның кі­ші­гі­рім жүй­е­сі ре­т­ін­де» та­қы­ры­бын­да пре­зен­та­ция дай­ын­дау үшін мо­дель­ді құ­ру (дай­ын­дау ал­го­рит­мі: от­ба­сы­ны қо­ғам­ның кі­ші­гі­рім жүй­е­сі ре­т­ін­де қа­рас­ты­ры­ңыз; негіз­гі құ­ры­лым­дық эле­мент­те­рі мен қыз­мет­те­рін си­патта­ңыз; от­ба­сы­ға әсер ете­тін сырт­қы және іш­кі фак­тор­лар­ды ай­қын­дап бе­рі­ңіз).
3. От­ба­сы­ның рө­лі мен ма­ңы­зды­лы­ғы­ның адам өмі­рі­нің әр түр­лі ке­зе­ңін­де өзге­ру­ін қа­рас­ты­ры­ңыз және тал­да­ңыз.
От­ба­сы­ңы­здың мү­ше­ле­рі негі­зін­де қа­рас­ты­ры­ңыз.
4
7-ап­та: Де­ви­а­ция, қыл­мыс­кер­лік және әле­умет­тік ба­қы­лау
Де­ви­а­ция мен әле­умет­тік ба­қы­лау. Де­ви­а­ция ту­ра­лы тео­ри­я­лық ба­ғыт­тар­ды қы­сқа­ша шо­лу (әле­умет­та­нулық, био­ло­ги­я­лық, пси­хо­ло­ги­я­лық, эко­но­ми­ка­лық, мә­де­ни­ет­та­нулық). Ано­мия мен қо­ғам. Де­ликвент­ті­лік және қыл­мыс.
Де­ви­ант­ты­лық және қыл­мыс­кер­лік­тің әле­умет­та­нулық құ­ры­лым­да­ры
1. Дж. Рит­цер­дің ең­бек­те­рін қол­да­на оты­рып, су­и­цид­тың негіз­гі түр­ле­рін ай­тып бе­рі­ңіз және тал­да­ңыз.
2. Са­рап­та­ма­лық шо­лу. Э. Дюрк­гейм­нің «де­ви­а­ция әр­бір қо­ғам­ның қа­лып­ты құ­рам­дас бө­лі­гі» де­ген тұ­жы­ры­мы­на қа­ты­сты өз пі­кі­рі­ң­із­ді біл­ді­рі­ңіз.
3. Г.Тард­тың елік­теу тео­ри­я­сы мен Эдвин Г. Са­зер­ланд­тың диф­фе­рен­ци­ал­дық ас­со­ци­а­ция тео­ри­я­сы­ның негіз­гі иде­я­ла­рын тү­сін­ді­рі­ңіз. «Әле­умет­тік ор­та адам­ның де­ви­ант­ты мі­нез-құл­қы­ның қа­лып­та­суы­на әсер ете­ді» де­ген тұ­жы­рым­мен ке­лі­се­сіз бе? Әле­умет­та­нулық сұ­рау негі­зін­де алын­ған ке­ле­сідей қо­ры­тын­ды­ны дәлел­де­ңіз неме­се жоқ­қа шы­ға­ры­ңыз: «Жо­ға­ры сы­нып­та қа­тар­ла­стар ішім­дік пен на­ша­ны қол­да­ну­ға әсер ете­ді». (Брин­кер­хоф Д., Уэйтс Р., Ор­те­га С. Әле­умет­та­ну негіз­де­рі, Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия және т.б.).
4
8-ап­та: Дін, мә­де­ни­ет және қо­ғам
Дін: негіз­гі тү­сі­нік­тер. Дін­ді әле­умет­та­нулық тал­дау. Әле­умет­тік бір­лік. Дін және әле­умет­тік тең­сіз­дік. Мә­де­ни­ет эле­мент­те­рі. Мә­де­ни­ет және өр­ке­ни­ет: ұғым­дар­дың маз­мұ­ны мен ара-қа­ты­на­сы. Мә­де­ни­ет әле­умет­та­нуы. Мә­де­ни көп­түр­лі­лік. Құн­ды­лық­тар, дәс­түр­лер мен ғұ­рып­тар. Қо­ғам­дық са­на­ның жа­һанда­нуы, ұлт­тық код, мен­тал­ды­лық пен дү­ни­е­та­ным: сәй­кест­ік па­ра­метр­ле­рі. Ұлт­тық бі­ре­гей­лік пен мә­де­ни­ет. Ұлт­тық бі­ре­гей­лік­ті сақ­тау.
Дін фе­но­ме­ні: мә­де­ни және әле­умет­та­нулық пер­спек­ти­ва
1. Мә­де­ни­ет эле­мент­те­рін ата­ңыз және си­патта­ңыз – тіл, құн­ды­лық­тар, нор­ма­лар, дәс­түр­лер және т.б.
2. Әле­умет­тік ин­сти­тут ре­т­ін­де дін­нің қыз­мет­те­рін анық­та­ңыз. Қо­ғам мен дін ара­сын­да қан­дай қа­ра­ма-қай­шы­лық­тар туын­дай­ты­нын ай­қын­да­ңыз (Брин­кер­хоф Д., Уэйтс Р., Ор­те­га С. Әле­умет­та­ну негіз­де­рі, Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия).
3. Мә­де­ни кон­вер­ген­ция мен мә­де­ни им­пе­ра­лизм иде­я­ла­ры­ның маз­мұ­нын ашы­ңыз. (Рит­цер Дж., Степ­ниц­ки Дж. Әле­умет­та­ну тео­ри­я­сы, Рит­цер Дж. Со­вре­мен­ные со­цио­ло­ги­че­ские тео­рии).
4
9-ап­та: Эт­нос және ұлт әле­умет­та­нуы
Әле­умет­тік-эт­ни­ка­лық қа­уым­да­стық­тар. Эт­ни­ка­лық жүй­е­лер. Эт­нос, ха­лық, ұлт. Эт­ни­ка­лық бі­ре­гей­лік. Ұлт­тық бі­ре­гей­лік. Ұлт-мем­ле­кет. Эт­ни­ка­лық топ­тар мен олар­дың өза­ра тір­ші­лік етуі. Эт­ни­ка­лық мүд­де­лер мен эни­ка­ара­лық қа­рым-қа­ты­нас. Эт­ни­ка­ара­лық және кон­фес­си­яа­ра­лық ке­лі­сім. Қа­зақ­стан хал­қы Ас­сам­бле­я­сы. Қо­ғам­ды эт­но­әле­умет­та­нулық зерт­теу.
Қо­ғам­да­ғы эт­ни­ка­лық топ­тар: әле­умет­та­нулық зерт­те­улер
1. «Эт­нос» «ха­лық», «ұлт», «эт­ни­ка­лық топ» ұғым­да­рын са­лы­сты­ры­ңыз.
2. Эт­ни­ка­лық топ­тар ара­сын­да­ғы өза­ра бай­ла­ны­сты си­патта­ңыз. Пре­зен­та­ция дай­ын­да­ңыз (Брин­кер­хоф Д., Уэйтс Р., Ор­те­га С. Әле­умет­та­ну негіз­де­рі, Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия).
3. «Қа­зір­гі қа­зақ­стан­дық жастар­дың құн­ды­лық­та­рын әле­умет­та­нулық тал­дау» та­қы­ры­бын­да эс­се-тал­қы­лау жа­зы­ңыз.
4
10-ап­та: Бі­лім және әле­умет­тік тең­сіз­дік
Жа­һандық пер­спек­ти­ва­да­ғы бі­лім бе­ру. Бі­лім бе­ру әле­умет­тік ин­сти­тут ре­т­ін­де. Ре­сми бі­лім бе­ру­дің қыз­мет­те­рі. Бі­лім бе­ру: әле­умет­тік тап, жы­ныс, эт­ни­ка­лық ай­ыр­ма­шы­лық­тар. Бі­лім бе­ру­дің қол­же­тім­ді­лі­гі, мә­де­ни ка­пи­тал және тең­сіз­дік. Бі­лім бе­ру­дің әле­умет­та­нулық пер­спек­ти­ва­ла­ры. Бі­лім бе­ру мен бі­лім­ді дә­ріп­теу.
Әле­умет­та­нулық дис­кур­с­та­ғы бі­лім бе­ру
1. Қа­зақ­стан­да те­гін бі­лім бе­ру қол­же­тім­ді­лі­гі­нің ар­тық­шы­лық­та­ры мен кем­ші­лік­те­рін ай­қын­дау мақ­са­тын­да са­лы­стыр­ма­лы кесте­ні құ­ры­ңыз. Топ­тық жұ­мыс (4 адам­нан көп емес).
2. Бі­лім адам­ның мәр­те­бе­сін ай­қын­дай­тын ба­сты фак­тор бо­лу се­бе­бін негіз­ді түр­де тү­сін­ді­рі­ңіз. «Кре­ден­ци­а­лизм» тү­сі­ні­гіне анық­та­ма бе­рі­ңіз. Негіз­дел­ген мы­сал­дар кел­ті­рі­ңіз (Брин­кер­хоф Д., Уэйтс Р., Ор­те­га С. Әле­умет­та­ну негіз­де­рі, Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия).
3. «Бі­лім бе­ру және Қа­зақ­стан­ның үшін­ші жаң­ғы­руы» эс­се-негіз­де­ме­сін дай­ын­да­ңыз.
4
11-ап­та: Масс-ме­диа, тех­но­ло­ги­я­лар және қо­ғам
Әле­умет­тік жүй­е­де­гі бұ­қа­ра­лық ақ­па­рат пен бұ­қа­ра­лық ком­му­ни­ка­ци­я­лар. Масс-ме­диа қыз­мет­те­рі. Бұ­қа­ра­лық са­на мен циф­ро­ви­за­ция. Бұ­қа­ра­лық ком­му­ни­ка­ци­я­лар және әле­умет­тік өза­ра әре­кет. Қа­зір­гі за­ман­ғы тех­но­ло­ги­я­лар. Тех­но­ло­ги­я­лық тең­сіз­дік. Масс-ме­диа түр­ле­рі. Ме­ди­а­лық жа­һанда­ну. Масс-ме­диа мен тех­но­ло­ги­я­лар­ды зер­те­удің тео­ри­я­лық ба­ғыт­та­ры. Әле­умет­тік қа­да­ға­лау мен ба­қы­лау. Ки­бер­лаң­кест­ік. Же­ке мә­лі­мет­тер­ді қор­ғау. Масс-ме­ди­а­ның жа­ңа стан­дарт­тар­дың, мо­ти­ва­ци­я­ның, сте­рео­тип­тер­дің, мі­нез-құлық мо­де­лі­нің, өмір сал­ты­ның қа­лып­та­суы­на әсе­рі.
Цифр­лық тех­но­ло­ги­я­лар мен әле­умет­тік өза­ра әре­кет
1. Бұ­қа­ра­лық ақ­па­рат пен бұ­қа­ра­лық ком­му­ни­ка­ция, қа­зір­гі за­ман­ғы ақ­па­рат­тық тех­но­ло­ги­я­лар адам­ның күн­де­лік­ті өмі­ріне қа­лай әсер ете­ті­ні ту­ра­лы эс­се жа­зы­ңыз.
2. Топ­та­ғы ком­му­ни­ка­ци­я­ның негіз­гі түр­ле­рін ашып көр­се­те­тін схе­ма дай­ын­да­ңыз (Брин­кер­хоф Д., Уэйтс Р., Ор­те­га С. Әле­умет­та­ну негіз­де­рі, Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия ).
4
12-ап­та: Эко­но­ми­ка, жа­һанда­ну және ең­бек
Та­ри­хи пер­спек­ти­ва­да­ғы эко­но­ми­ка­лық да­му. Эко­но­ми­ка­лық жүй­е­лер­ді ком­па­ра­ти­ви­стік тал­дау. Ең­бек на­ры­ғы мен жұ­мыс­ба­сты­лық құ­ры­лы­мы. Эко­но­ми­ка­ның негіз­гі сек­тор­ла­ры. Жа­һандық қо­ғам­да ең­бек рө­лі­нің өзге­руі. Ең­бек­тің жа­һандық бө­лі­ні­сі. Қа­зақ­стан жа­һандық әле­умет­тік-эко­но­ми­ка­лық жүй­е­де. Ра­ци­о­нал­ды­лық мә­де­ни­е­ті. Праг­ма­тизм мен жос­пар­лау.
Жа­һандық эко­но­ми­ка және ең­бек бө­лі­ні­сі: әле­умет­та­нулық тал­дау
1. Қа­зір­гі за­ман­ғы эко­но­ми­ка­лық жүй­е­лер­дің – ка­пи­та­лизм, со­ци­а­лизм, ара­лас эко­но­ми­ка, са­я­си эко­но­ми­ка­ның - ерекше­лік­те­рін тал­дап бе­рі­ңіз (Брин­кер­хоф Д., Уэйтс Р., Ор­те­га С. Әле­умет­та­ну негіз­де­рі, Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия).
2. «Қа­зір­гі Қа­зақ­стан қо­ға­мы­ның да­муын­да­ғы праг­ма­тиз­мнің рө­лі» та­қы­ры­бын­да эс­се дай­ын­да­ңыз.
4
13-ап­та: Ден­са­улық және ме­ди­ци­на
Ден­са­улық және ме­ди­ци­на­ны зерт­те­удің әле­умет­та­нулық ба­ғы­ты. Ден­са­улық және қо­ғам (та­ри­хи пер­спек­ти­ва­да). Ха­лы­қа­ра­лық пер­спек­ти­ва­да­ғы ден­са­улық сақ­тау. Әле­умет­тік ма­ңы­зды ау­ру­лар. Әле­умет­тік шет­те­лу. Ден­са­улық сақ­та­удың эко­но­ми­ка­лық және әле­умет­тік ас­пек­ті­ле­рі. Ден­са­улық сақ­тау жүй­е­сі­нің қол­же­тім­ді­лі­гі. Ғы­лы­ми ме­ди­ци­на. Ха­лық­тың қар­та­юы.
Фи­зи­ка­лық ден­са­улық­тың әле­умет­тік эпи­де­мио­ло­ги­я­сы
1. Ген­дер, әле­умет­тік топ, жы­ныс, эт­нос, жас се­кіл­ді ден­са­улық пен ау­ру­дың әле­умет­тік си­патта­ма­ла­рын ба­ға­лау ма­ңы­зды­лы­ғын тү­сін­ді­рі­ңіз.
2. Дә­рі­гер­лер мен мед­би­ке­лер­дің әле­умет­тік жағ­дайы мен әле­умет­тік мәр­те­бе­сін тал­қы­ла­ңыз (Брин­кер­хоф Д., Уэйтс Р., Ор­те­га С. Әле­умет­та­ну негіз­де­рі, Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия).
4
14-ап­та: Ха­лық, ур­ба­ни­за­ция және қо­ғам­дық қоз­ға­лы­стар
Жаң­ғы­ру және ур­ба­ни­за­ция. Әле­умет­тік өзге­рі­стер­дің ба­ста­у­ла­ры. Ха­лық ту­ра­лы за­ма­на­уи зерт­те­улер. Ми­гра­ция. Жа­һандық ур­ба­ни­за­ция. Ауыл­дық жер­де­гі өмір. Қо­ғам­дық қоз­ға­лы­стар­дың ба­ста­у­ла­ры мен түр­ле­рі. Қо­ғам­дық қоз­ға­лы­стар­ға әсер ете­тін мик­ро- және мак­ро-фак­тор­лар. Қо­ғам­дық қоз­ға­лы­стың өмір­лік цик­лы.
Қо­ғам­дық қоз­ға­лы­стар, на­ра­зы­лық және адам­дар­дың ой­ла­уы: қа­зір­гі күйі
1. Қо­ғам­да­ғы ур­ба­ни­за­ция үр­ді­сі мен ми­гра­ци­я­ның өза­ра бай­ла­ны­сын ай­қын­да­ңыз. Мы­сал­дар кел­ті­ре оты­рып, Қа­зақ­стан­ның ерекше­лі­гін көр­се­ті­ңіз.
2. Бір мем­ле­кет мы­са­лын­да де­мо­гра­фи­я­лық да­му­дың ерекше­лік­те­рін ашы­ңыз. Орын ал­ған де­мо­гра­фи­я­лық өзге­рі­стер мен олар­дың қо­ғам­ға әсе­рін тал­қы­ла­ңыз (Брин­кер­хоф Д., Уэйтс Р., Ор­те­га С. Әле­умет­та­ну негіз­де­рі, Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия және т.б.).
4
15-ап­та: Әле­умет­тік өзге­рі­стер: жа­ңа әле­умет­та­нулық пі­кір-та­ла­стар
Әле­умет­тік өзге­ріс. Әле­умет­тік өзге­рі­стер­ді зерт­те­удің әле­умет­та­нулық пер­спек­ти­ва­ла­ры. Әле­умет­тік өзге­рі­стер­дің негіз­гі құ­рам­дас бө­лік­те­рі. Го­мо­ге­ни­за­ция және уни­фи­ка­ция.
Әле­умет­тік әлем­де­гі өзге­рі­стер мен олар­ды тү­сі­ну: әле­умет­та­нулық пі­кір-та­ла­стар
1. «Әлем­де (соң­ғы жар­ты ға­сыр­да) болған қо­ғам­дық қоз­ға­лы­стар: қо­ғам­ға әсер ету түр­ле­рі, се­беп-сал­дар­лық бай­ла­ны­стар мен қа­ты­на­стар» та­қы­ры­бы бой­ын­ша ин­ди­ви­ду­ал­дық пре­зен­та­ция.
2. «Әле­умет­тік өзге­ріс» ұғы­мы­на анық­та­ма бе­рі­ңіз. Тех­но­ло­ги­я­лар мен әле­умет­тік өзге­рі­стер­дің өза­ра бай­ла­ны­сын зерт­те­удің әле­умет­та­нулық ба­ғыт­та­рын са­лы­сты­ры­ңыз: құ­ры­лым­дық функ­ци­о­на­лизм пен қақ­тығ­ыс тео­ри­я­сы. Жа­ңа тех­но­ло­ги­я­лар­дың мүм­кін­дік­те­рі мен шек­те­улік­те­рін тал­қы­ла­ңыз (Брин­кер­хоф Д., Уэйтс Р., Ор­те­га С. Әле­умет­та­ну негіз­де­рі, Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия және т.б.).
3. Әле­умет­тік қоз­ға­лы­стар­ды зерт­те­удің негіз­гі әле­умет­та­нулық ба­ғыт­та­рын са­лы­сты­ры­ңыз: құ­ры­лым­дық-функ­ци­о­нал­дық ба­ғыт, қақ­тығ­ыс тео­ри­я­сы, сим­вол­дық ин­терак­ци­о­низм (Брин­кер­хоф Д., Уэйтс Р., Ор­те­га С. Әле­умет­та­ну негіз­де­рі, Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия және т.б.).
4
Ес­кер­ту: 1 ака­де­ми­я­лық кре­дит - 30 ака­де­ми­я­лық са­ғат
Бар­лы­ғы: 2 ака­де­ми­я­лық кре­дит - 60 ака­де­ми­я­лық са­ғат
1. Би­е­ке­нов К.У., Би­е­ке­но­ва С.К., Кен­жа­ки­мо­ва Г.А. Со­цио­ло­гия: Уч.по­со­бие. – Ал­ма­ты: Эве­ро,2016. – 584с.
2. Әб­ді­рай­ы­мо­ва Г.С. Жастар со­цио­ло­ги­я­сы: оқу құ­ра­лы. 2-ба­сы­лым. – Ал­ма­ты: «Қа­зақ уни­вер­си­те­ті», 2012. – 224б.
3. Гру­шин Б.А. Мне­ния о ми­ре и мир мне­ний. М.: Прак­сис, ВЦИ­ОМ, 2011.
4. Со­цио­ло­гия. Ос­но­вы об­щей тео­рии: учеб­ник / Под ред. Г.В. Оси­пов, Л.Н. Моск­ви­чев. - 2-е изд., ис­пр. и доп. - М.: Нор­ма, 2015. - 912 с.
5. Macionis J. Society: The Basics. Pearson, 2016.
6. Дж. Рит­цер, Дж. Степ­ниц­ки. Әле­умет­та­ну тео­ри­я­сы. – Ал­ма­ты: «Ұлт­тық аудар­ма бю­ро­сы» қо­ғам­дық қо­ры, 2018. – 856 бет.
7. Гид­денс Э. Со­цио­ло­гия / При уча­стии К. Берд­солл: Пер. с ан­гл. Изд. 2-е, пол­но­стью пе­ре­раб. и доп. М.: Еди­то­ри­ал УРСС, 2005. — 632 с.
8. Рит­цер Дж. Со­вре­мен­ные со­цио­ло­ги­че­ские тео­рии. 5-е изд. — СПб.: Пи­тер, 2002. — 688 с.
1. Giddens A., Sutton Ph. Sociology. Wiley Academic, 2017.
2. Abdiraiymova G.S., Burkhanova D.K. Social structure of society and middle class: textbook / Almaty: Qazaq University, 2015. – 44p.
3. Abdiraiymova G.S., Burkhanova D.K. Sociology of youth / Textbook. – Almaty: Qazaq university, 2016. – 98p.
4. Ritzer G., Stepnisky J. Sociological Theory. – Los Angeles: Sage, 2018. – 802p.
5. Га­ра­джа В.И. Со­цио­ло­гия ре­ли­гии: Учеб­ное по­со­бие. - 4-е изд., пе­ре­раб. и доп. - М.: ИН­ФРА-М, 2014. - 304с. - (Выс­шее об­ра­зо­ва­ние. Ба­ка­лаври­ат).
6. Жа­на­за­ро­ва З.Ж. Се­мья и об­ще­ство. – Ал­ма­ты: Қа­зақ уни­вер­си­те­ті, 2014. – 133 с.
Cа­я­сат­та­ну
Пән­нің маз­мұ­ны
Се­ми­нар­лық(прак­ти­ка­лық) са­бақ­тар­дың та­қы­рып­та­ры
Бі­лім алушы­лар­дың өзін­дік жұ­мыста­ры­ның та­қы­рып­та­ры
Са­ғат­тар са­ны
1 -ап­та: Са­я­сат­та­ну ғы­лым және оқу пәні ре­т­ін­де
Қа­зір­гі бі­лім­дер жүй­е­сін­де­гі са­я­си ғы­лым­ның ала­тын ор­ны, са­я­сат­та­ну­дың қа­лып­та­суы мен да­муы, оның негіз­гі ка­те­го­ри­я­ла­ры, са­я­сат­та­ну­дың пәні мен объ­ек­ті­сі. Са­я­сат­та­ну­дың негіз­гі па­ра­диг­ма­ла­ры мен мек­теп­те­рі.
Са­я­си шы­най­ы­лық­ты зерт­теу әді­сте­рі. Са­я­си ғы­лым­ның ғы­лы­ми-тап­ным­дық, әдіс­на­ма­лық және қол­дан­ба­лы функ­ци­я­ла­ры. Са­я­сат­та­ну­дың праг­ма­ти­ка­лық мәні. Ма­ман­ды кә­сі­би дай­ын­дау жүй­е­сін­де­гі са­я­сат­та­ну.
Ма­ман­ды кә­сі­би дай­ын­дау жүй­е­сін­де­гі са­я­сат­та­ну
«Ме­нің бо­ла­шақ кә­сі­би қыз­ме­тім үшін са­я­сат­та­ну­дың ма­ңы­зы» та­қы­ры­бын­да дәлел­ді эс­се дай­ын­дау
4
2 -ап­та: Са­я­си ғы­лым­ның қа­лып­та­суы мен да­муы­ның негіз­гі ке­зең­де­рі
Адам­зат өр­ке­ни­е­т­ін­де­гі са­я­си иде­я­лар­дың ге­не­зи­сі. Са­я­си ой­дың қа­лып­та­суы мен да­му та­рихы­ның дәу­ір­лік ке­зең­де­рі.
Ежел­гі дәу­ір ілім­де­рін­де­гі са­я­сат­та­ну­дың эле­мент­те­рі (Кон­фу­ций, Пла­тон, Ари­сто­тель). Ор­та ға­сыр­да­ғы са­я­си иде­я­лар (Ав­гу­стин, Ак­вин­ский, Әл-Фа­ра­би).
Қай­та өр­леу және Ағар­ту дәу­і­рін­де­гі са­я­си иде­я­лар­дың да­муы. Са­я­сат­тың мәні ту­ра­лы Ма­киа­вел­ли­дің көз­қа­ра­сы. Ж.Бо­ден­нің мем­ле­кет­тік би­лік еге­мен­ді­гі тео­ри­я­сы. Уто­пи­я­лық со­ци­а­лизм иде­я­ла­рын­да­ғы мін­сіз қо­ғам­дық құ­ры­лыс. (Т.Мор, Т.Кам­па­нел­ла).
Та­би­ғи құқық пен қо­ғам­дық ке­лі­сім тео­ри­я­ла­ры Ағар­ту дәу­і­рі­нің негіз­гі са­я­си док­три­на­ла­ры ре­т­ін­де. Ж.-Ж.Рус­со­ның ра­ди­кал­ды де­мо­кра­тиз­мі. И.Кант пен Г.Ге­гель­дің кон­цеп­ци­я­ла­рын­да­ғы мем­ле­кет пен аза­мат­тық қо­ғам кон­цеп­ци­я­ла­ры. Қа­зақ ағар­ту­шы­ла­ры­ның са­я­си көз­қа­рас­та­ры.
Кон­сер­ва­тизм, ли­бе­ра­лизм, марк­сизм кон­цеп­ци­я­ла­ры­ның қа­лып­та­суы. Қа­зір­гі са­я­си ғы­лым­ның негіз­гі ба­ғыт­та­ры.
Қа­зақ­стан­да­ғы са­я­си ой­дың да­му та­рихы
Са­я­си ой­лар та­рихын­да­ғы бас­қа­ру­дың «дұ­рыс» және «бұ­рыс» фор­ма­ла­ры бой­ын­ша пре­зен­та­ция дай­ын­дау
4
3 -ап­та: Қо­ғам­дық өмір жүй­е­сін­де­гі са­я­сат
Са­я­сат тү­сі­ні­гі. Са­я­сат­ты анық­та­уда­ғы негіз­гі әді­стер. Са­я­сат мем­ле­кет­ті бас­қа­ру өне­рі ре­т­ін­де.. Са­я­сат жа­рия үде­ріс ре­т­ін­де. Са­я­сат ком­про­мисс және кон­сен­сус ре­т­ін­де. Са­я­сат функ­ци­я­ла­ры мен оның жік­те­луі. Са­я­сат құ­ры­лы­мы. Са­я­сат­ты ұй­ым­да­сты­ру дең­гей­ле­рі. Са­я­сат­та­ғы мақ­сат­тар мен құ­рал­дар.
Са­я­сат­тың қо­ғам­ның бас­қа да са­ла­ла­ры­мен өза­ра әре­кет­те­сті­гі. Са­я­сат және эко­но­ми­ка. Са­я­сат және құқық. Са­я­сат, мо­раль және дін. Са­я­сат­тың әле­умет­тік негіз­де­рі, са­я­сат­тың субъ­ек­ті­ле­рі мен объ­ек­ті­ле­рі. Са­я­сат­та­ғы объ­ек­тив­ті­лік пен субъ­ек­тив­ті­лік, оның қо­ғам­дық да­му­да­ғы рө­лі. Са­я­сат­тың гу­ман­дық си­па­ты.
Са­я­си қыз­мет­тің негіз­гі түр­ле­рі мен ба­ғыт­та­ры. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның қо­ғам мо­дер­ни­за­ци­я­сы ке­зе­ңін­де­гі са­я­са­ты.
Са­я­сат­тың та­би­ға­ты: фор­ма­сы, маз­мұ­ны, үде­рі­сі
.
«Са­я­сат­тың негіз­гі тү­сі­нік­те­ме­ле­ріне са­лы­стыр­ма­лы тал­дау» та­қы­ры­бы­на кесте құ­ра­с­ты­ру
4
4 -ап­та: Са­я­си би­лік: мәні мен жү­зе­ге асы­ру ме­ха­низмде­рі
Са­я­си би­лік­тің мәні, оны анық­та­уда­ғы түр­лі әді­стер (би­хе­ви­о­ри­стік, те­ле­о­ло­ги­я­лық, жүй­е­лік, ре­ля­ти­ви­стік). Би­лік­тің функ­ци­я­ла­ры. Са­я­си би­лік­тің объ­ек­ті­сі мен субъ­ек­ті­сі, қай­нар көз­де­рі, қор­ла­ры. Би­лік­тің дең­гей­ле­рі.
Би­лік­ті жү­зе­ге асы­ру­дың түр­ле­рі мен әді­сте­рі. Са­я­си және мем­ле­кет­тік би­лік. Би­лік­ті та­быст­ау және би­лік­тің бө­лі­нуі. Са­я­си би­лік­тің ле­ги­тим­ді­лі­гі және оның көз­де­рі.
Еге­мен­ді Қа­зақ­стан­да­ғы мем­ле­кет­тік би­лік. Негіз­гі ин­сти­тут­тар мен би­лік ти­ім­ді­лі­гі­нің кри­те­рий­ле­рі.
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы са­я­си би­лік ин­сти­тут­та­ры
«Би­лік­тің қа­лып­та­суы­ның тә­сіл­де­рі мен көз­де­рі» та­қы­ры­бы­на дәлел­ді эс­се жа­зу.
4
5- ап­та: Са­я­си эли­та­лар және са­я­си көш­бас­шы­лық
Эли­та­лар­дың негіз­гі тео­ри­я­ла­ры: Г.Мос­ка мен В.Па­ре­то­ның эли­та­ның клас­си­ка­лық тео­ри­я­ла­ры, де­мо­кра­ти­я­лық эли­тизм (М.Ве­бер) мен эли­та плю­ра­лиз­мі (Г.Лей­п­харт, Р.Даль) кон­цеп­ци­я­ла­ры.
Са­я­си эли­та тү­сі­ні­гі. Қо­ғам­ға әсер ету көз­де­рі бой­ын­ша са­я­си эли­та­лар­дың жік­те­луі: (мұ­ра­гер­лік, құн­ды­лық­тық, би­лік­тік, функ­ци­о­нал­дық), қа­лып­та­су тәр­ті­бі бой­ын­ша (ашық және жа­бық). Эли­та­лар­дың ай­на­лы­мы за­ңы. Са­я­си эли­та­ның құ­ры­лы­мы (жо­ғар­ғы және ор­та). Са­я­си эли­та­лар­ды таң­дау жүй­е­ле­рі. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы са­я­си эли­та­лар­дың қа­лып­та­су ерекше­лік­те­рі.
Са­я­си көш­бас­шы­лық тү­сі­ні­гі мен та­би­ға­ты, оның әле­умет­тік фун­ки­я­ла­ры. Са­я­си көш­бас­шы­лық­тың қа­зір­гі тео­ри­я­ла­ры. Са­я­си көш­бас­шы­лық­тың жік­те­луі. Са­я­си көш­бас­шы­лық­тың си­па­тын ай­қын­дай­тын фак­тор­лар. Са­я­си көш­бас­шы­лық­тың да­муын­да­ғы жа­ңа үр­ді­стер.
Бас­қа­ру­шы эли­та мен са­я­си көш­бас­шы­лық би­лік­тің әле­умет­тік субъ­ек­ті­ле­рі ре­т­ін­де
Кейс-ста­ди – са­я­си көш­бас­шы­лық­тың жік­те­луі. Са­я­си көш­бас­шы­лық­тың ти­пін ай­қын­дау және өз таң­да­уын дәлел­деу.
4
6- ап­та: Қо­ғам­ның са­я­си жүй­е­сі
Са­я­си жүйе тү­сі­ні­гі. Са­я­си жүй­е­нің құ­ры­лы­мы мен эле­мент­те­рі. Ин­сти­ту­ци­о­нал­дық, идео­ло­ги­я­лық, ком­му­ни­ка­тив­тік, нор­ма­тив­тік және мә­де­ни жүй­е­шік­тер ар­қы­лы са­я­си жүй­е­нің құ­ры­лы­мы­на тал­дау (Т. Пар­сонс, Д. Ис­тон, Г. Ал­монд және т.б.). са­я­си жүй­е­лер­дің ти­по­ло­ги­я­сы
Са­я­си жүй­е­нің ти­ім­ді­лі­гі. Са­я­си тұ­рақ­ты­лық пен са­я­си тәр­тіп, са­я­си тұ­рақ­ты­лық­тың түр­ле­рі. Са­я­си тәу­е­кел­дік­тің фак­тор­ла­ры. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның са­я­си жүй­е­сі.
Са­я­си жүй­е­нің қыз­мет ету ме­ха­низ­мі
ҚР стра­те­ги­я­лық құ­жат­та­рын зерт­теу негі­зін­де) «Қа­зақ­стан­ның са­я­си жүй­е­сі­нің да­му ке­ле­ше­гі» та­қы­ры­бы­на жо­ба дай­ын­дау
4
7- ап­та: Мем­ле­кет және аза­мат­тық қо­ғам
Мем­ле­кет қо­ғам­ның са­я­си жүй­е­сі­нің негіз­гі ин­сти­ту­ты ре­т­ін­де. Мем­ле­кет­тің пай­да бо­лу тео­ри­я­ла­ры мен кон­цеп­ци­я­ла­ры. Мем­ле­кет­тің бел­гі­ле­рі мен құ­ры­лы­мы. Мем­ле­кет­тік құ­ры­лыс және бас­қа­ру фор­ма­ла­ры. Мем­ле­кет­тің функ­ци­я­ла­ры, олар­дың қа­зір­гі за­ман жағ­дай­ын­да­ғы транс­фор­ма­ци­я­сы. Қа­зір­гі за­ман­ғы тәу­е­кел­дер жағ­дай­ын­да­ғы са­я­си ба­ғыт­ты әзір­леу. Мем­ле­кет - Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы. Қа­зір­гі за­ман­ғы Қа­зақ­стан­да­ғы де­мо­кра­ти­я­лық мем­ле­кет­ті­лік­тің қа­лып­та­суы мен да­муы.
Құқық­тық және әле­умет­тік мем­ле­кет: мәні мен прин­ципте­рі. Еге­мен­ді мем­ле­кет Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Кон­сти­ту­ци­я­сы. Әле­умет­тік мем­ле­кет­тің қа­лып­та­су шар­тта­ры.
Аза­мат­тық қо­ғам: мәні, құ­ры­лы­мы, функ­ци­я­ла­ры. Аза­мат­тық қо­ғам­ның негіз­гі кон­цеп­ци­я­ла­ры. Аза­мат­тық қо­ғам қыз­ме­ті­нің ба­ғыт­та­ры. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы аза­мат­тық қо­ғам­ның да­му ке­ле­ше­гі
Құқық­тық мем­ле­кет пен аза­мат­тық қо­ғам­ның қа­лып­та­суы
«Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да құқық­тық және әле­умет­тік мем­ле­кет­тің қа­лып­та­суы» та­қы­ры­бын­да дәлел­ді эс­се жа­зу
4
8 -ап­та: Са­я­си ре­жим­дер
Са­я­си ре­жим тү­сі­ні­гі мен түр­ле­рі. То­та­ли­та­ризм та­ри­хи және са­я­си фе­но­мен ре­т­ін­де және оның ерекше­лік­те­рі. Ав­то­ри­тар­лық са­я­си ре­жим және оның фор­ма­ла­ры. Де­мо­кра­ти­я­ның негіз­гі тео­ри­я­ла­ры мен мо­дель­де­рі. Де­мо­кр­та­и­я­ның қа­зір­гі фор­ма­ла­ры. Де­мо­кра­ти­я­лық прин­циптер мен ша­ра­лар.
Қа­зір­гі уа­қыт­та­ғы са­я­си ре­жим­дер: ба­ты­с­та­ғы по­ли­ар­хи­я­лар, жа­ңа де­мо­кра­ти­я­лар, шы­ғы­стық-ази­я­лық ре­жим­дер, ис­лам­дық ре­жим, әс­ке­ри ре­жим­дер.
Қа­зақ­стан­да­ғы са­я­си ре­жим, оның да­муы. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы са­я­си жүй­е­сі­нің де­мо­кра­ти­я­ла­ну үде­рі­сі.
Қа­зір­гі әлем­де­гі са­я­си ре­жим­дер және олар­дың мем­ле­кет­тің са­я­си жүй­е­сі­мен бай­ла­ны­сы
Са­я­си ре­жим­дер­дің жік­те­луі. Кейс-ста­ди. Са­я­си ре­жим ти­пін анық­тау және өз таң­да­уын дәлел­деу.
4
9 -ап­та: Сай­лау жүй­е­ле­рі және сай­лау
Сай­лау де­мо­кра­ти­я­ның мін­дет­ті шар­ты ре­т­ін­де. Сай­лау жүй­е­ле­рі­нің мәні мен сай­лау жүй­е­ле­рі­нің негіз­гі түр­ле­рі. Сай­лау жүй­е­ле­рі­нің қа­зір­гі кон­цеп­ци­я­ла­ры. Ма­жо­ри­тар­лы сай­лау жүй­е­сі, оның түр­ле­рі мен мо­ди­фи­ка­ци­я­сы. Про­пор­ци­о­нал­ды сай­лау жүй­е­сі, оның түр­лі ел­дер­де­гі ерекше­лік­те­рі. Ара­лас сай­лау жүй­е­ле­рі. Көп­са­ты­лы сай­лау. Сай­лау ша­ра­ла­ры мен са­лау кам­па­ни­я­ла­ры.
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы сай­лау ту­ра­лы заң­на­ма. Қа­зір­гі Қа­зақ­стан­ның сай­лау жүй­е­сі, оны же­тіл­ді­ру­дің жол­да­ры мен ба­ғыт­та­ры. ҚР элек­то­рал­дық үде­рі­стің ерекше­лік­те­рі.
Қа­зір­гі сай­лау жүй­е­ле­рі және олар­дың ерекше­лік­те­рі
«Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы жастар­дың элек­то­рал­дық бел­сен­ді­гін арт­ты­ру жол­да­ры» та­қы­ры­бын­да жо­ба дай­ын­дау
4
10 -ап­та: Са­я­си пар­ти­я­лар, пар­ти­я­лық жүй­е­лер және қо­ғам­дық-са­я­си қоз­ға­лы­стар
Са­я­си пар­ти­я­лар: тү­сі­ні­гі, мәні, бел­гі­ле­рі мен қыз­мет­те­рі. Са­я­си пар­ти­я­лар­дың ти­по­ло­ги­я­сы. Би­лік­тік қа­ты­на­стар жүй­е­сін­де­гі са­я­си пар­ти­я­лар. Пар­ти­я­лық жүй­е­лер, олар­дың клас­си­фи­ка­ци­я­сы. Пар­ти­я­лық жүй­е­нің қа­зақ­стан­дық үл­гі­сі.
Қо­ғам­ның са­я­си өмі­рін­де қо­ғам­дық-са­я­си қоз­ға­лы­стар мен бір­ле­стіктер­дің пай­да бо­луы және эво­лю­ци­я­сы. Қа­зақ­стан­дық қо­ғам­ның са­я­си өмі­рін­де­гі қо­ғам­дық қоз­ға­лы­стар­дың ала­тын ор­ны мен рө­лі.
Лоб­бизм. Мүд­де топ­та­ры: тү­сі­ні­гі, қыз­мет­те­рі, ти­по­ло­ги­я­сы. Са­я­сат­та­ғы қы­сым топ­тар.
Са­я­си пар­ти­я­лар және пар­ти­я­лық жүй­е­лер, қо­ғам­дық-са­я­си қоз­ға­лы­стар және ұй­ым­дар: қыз­мет ету ерекше­лік­те­рі
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы са­я­си пар­ти­я­лар бағ­дар­ла­ма­ла­ры­ның кү­ш­ті және әл­сіз жақ­та­ры­на кейс-ста­ди - тал­дау
4
11 -ап­та: Са­я­си мә­де­ни­ет пен мі­нез-құлық
Са­я­си мә­де­ни­ет­тің тү­сі­ні­гі, мәні, құ­ры­лым­дық ком­по­нет­те­рі мен қыз­мет­те­рі. Са­я­си мә­де­ни­ет құ­ры­лы­мын­да­ғы са­я­си дәс­түр, са­я­си миф, са­я­си сте­рео­тип, са­я­си сим­во­ли­ка. Са­я­си мә­де­ни­ет­тің дең­гей­ле­рі: дү­ни­е­та­ным­дық, аза­мат­тық, са­я­си. Қо­ғам­ның са­я­си мә­де­ни­е­ті мен са­я­си субм­ә­де­ни­ет­тер­дің ара­қа­ты­на­сы.
Са­я­си мә­де­ни­ет ти­по­ло­ги­я­сы­ның кри­те­рий­ле­рі. Са­я­си мә­де­ни­ет­тің негіз­гі үл­гі­ле­рі. Са­я­си мә­де­ни­ет­тер­дің ба­ты­стық және шы­ғы­стық тип­те­рі­нің ерекше­лік­те­рі.
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы са­я­си мә­де­ни­ет – қа­зір­гі жағ­дайы мен да­му үр­ді­сте­рі.
Са­я­си әле­умет­те­ну: мәні, ке­зең­де­рі, үл­гі­ле­рі мен фак­тор­ла­ры. Са­я­си мі­нез-құлық пен са­я­си ұа­ты­су – тү­сі­ні­гі, негіз­гі тео­ри­я­ла­ры, жік­те­луі.
Са­я­си мә­де­ни­ет, са­я­си мі­нез-құлық және са­я­си қа­ты­су.
Са­я­си мә­де­ни­ет­тің үл­гі­ле­рі (таң­дау бой­ын­ша) ту­ра­лы тал­да­улық анық­та­ма дай­ын­дау
4
12 -ап­та: Са­я­си са­на мен са­я­си идео­ло­гия
Са­я­си са­на: тү­сі­ні­гі, функ­ци­я­ла­ры, фор­ма­ла­ры мен дең­гей­ле­рі. Қо­ғам мен са­я­сат­та­ғы идео­ло­ги­я­ның пай­да бо­луы, ала­тын ор­ны мен рө­лі.
Са­я­си идео­ло­ги­я­ны анық­та­уда­ғы түр­лі әді­стер. Са­я­си идео­ло­ги­я­ның мәні мен бел­гі­ле­нуі. Қа­зір­гі негі­гі са­я­си идео­ло­ги­я­лар: ли­бе­ра­лизм, кон­сер­ва­тизм, марк­си­стік дәс­түр мен ха­лы­қа­ра­лық со­ци­ал-де­мо­кра­тия.
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы са­на мен ой­ла­удың жа­ңа үл­гі­сі­нің стра­те­ги­я­сы, қо­ғам­дық са­на мо­дер­ни­за­ци­я­сы. Ұлт­тық «Мен» және ұлт­тық бі­ре­гей­лік­тің іш­кі өзе­гін сақ­тау. Қа­зір­гі за­ман­ғы мо­дер­ни­за­ция үл­гі­ле­рі­нің қа­тер­ле­рі. Ұлт­тық рух­ты сақ­тау және Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның бо­ла­шақ да­муы­ның ұлт­тық үл­гі­сін құ­ру.
Са­на мен ой­ла­удың жа­ңа үл­гі­сін әзір­леу: олар­дың Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да жү­зе­ге асуы­ның негіз­гі стра­те­ги­я­ла­ры мен ба­ғыт­та­ры
«Ру­ха­ни-жаң­ғы­ру Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сын­да­ғы са­на мен ой­ла­удың жа­ңа мо­де­лі­нің стра­те­ги­я­сы» та­қы­ры­бын­да жо­ба-пре­зен­та­ция жа­сау
4
13- ап­та: Са­я­си да­му және мо­дер­ни­за­ция
Са­я­си да­му және оның кри­те­рий­ле­рі. Са­я­си мо­дер­ни­за­ция тү­сі­ні­гі. Са­я­си мо­дер­ни­за­ци­я­ның мақ­са­ты, оның негіз­гі си­патта­ры. Са­я­си мо­дер­ни­за­ци­я­ның ке­зең­де­рі мен фак­тор­ла­ры. Мо­дер­ни­за­ци­я­лық үде­рі­сте­гі дәс­түр­дің рө­лі. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның са­я­си мо­дер­ни­за­ци­я­сы. Ұлт жос­па­ры – бес ин­сти­ту­ци­о­нал­дық ре­фор­ма­лар­ды жү­зе­ге асы­ру­да­ғы 100 нақ­ты қа­дам. 5 пре­зи­дент­тік ре­фор­ма: кә­сі­би мем­ле­кет­тік ап­па­рат құ­ру, заң­ның үстем­ді­гін қам­та­ма­сыз ету, ин­ду­стри­я­лан­ды­ру және эко­но­ми­ка­лық өсім, бір­тек­ті­лік пен бір­лік, есеп бе­ре­тін мем­ле­кет­ті қа­лып­та­сты­ру.
«Қа­зақ­стан-2050 Стра­те­ги­я­сы» Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның са­я­си ба­ғы­ты ре­т­ін­де. Кү­ш­ті мем­ле­кет және Қа­зақ­стан­ның әлем­нің ең да­мы­ған отыз мем­ле­ке­ті қа­та­ры­на енуі.
Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның тұ­рақ­ты да­муын қам­та­ма­сыз ете­тін стра­те­ги­я­ла­ры мен мо­дер­ни­за­ция бағ­дар­ла­ма­ла­ры
«Са­я­си мо­дер­ни­за­ци­я­ның үл­гі­ле­рін таң­дау шар­тта­ры мен негіз­гі фак­тор­ла­ры» (таң­дау бой­ын­ша бір мем­ле­кет­тің мы­са­лын­да) та­қы­ры­бын­да дәлел­ді эс­се жа­зу
4
14- ап­та: Са­я­си ши­е­ле­ні­стер мен дағ­да­ры­стар
Ши­е­ле­ніс әле­умет­тік құ­бы­лыс ре­т­ін­де. Са­я­си ши­е­ле­ні­стер, олар­дың мәні, кон­струк­тив­ті және де­струк­тив­ті қыз­мет­те­рі. Са­я­си ши­е­ле­ні­стер мен дағ­да­ры­стар­дың ти­по­ло­ги­я­сы.
Са­я­си ши­е­ле­ні­стер­дің ди­на­ми­ка­сы. Са­я­си ши­е­ле­ні­стер­ді ше­шу түр­ле­рі мен жол­да­ры. Қа­зақ­стан­да­ғы әле­умет­тік-са­я­си ши­ле­ні­стер­дің ал­дын алу тех­но­ло­ги­я­ла­ры. Қа­зір­гі жағ­дай­да­ғы са­я­си дағ­да­ры­стан шы­ғу тә­сіл­де­рі.
Эт­но­са­я­си ши­е­ле­ні­стер. Эт­но­са­ра­лық ке­лі­сім­нің қа­зақ­стан­дық үл­гі­сі.
Са­я­си ши­е­ле­ні­стер мен дағ­да­ры­стар­ды ше­шу­дің мәні, түр­ле­рі мен жол­да­ры
Са­я­си ши­е­ле­ні­сті рет­теу бой­ын­ша жол кар­та­сын дай­ын­дау -Кейс-ста­ди
4
15 -ап­та: Әлем­дік са­я­сат және қа­зір­гі ха­лы­қа­ра­лық қа­ты­на­стар
Әлем­дік са­я­сат және әлем­дік са­я­си үде­ріс. Ха­лы­қа­ра­лық қа­ты­на­стар тү­сі­ні­гі және негіз­гі субъ­ек­ті­ле­рі. Ха­лы­қа­ра­лық қа­ты­на­стар тео­ри­я­сын­да­ғы тео­ри­я­лық әді­стер мен негіз­гі дәс­түр­лі мек­теп­тер.
Қа­зір­гі ха­лы­қа­ра­лық тәр­тіп­тің та­ри­хи тип­те­рі мен ерекше­лік­те­рі. Ха­лы­қа­ра­лық қа­ты­на­стар жүй­е­ле­рі­нің ти­по­ло­ги­я­сы мен олар­дың қыз­мет ету­і­нің құ­ры­лым­дық заң­ды­лық­та­ры.
Қа­зір­гі ха­лы­қа­ра­лық қа­ты­на­стар­дың да­муы­ның негіз­гі үр­ді­сте­рі. Әлем­дік са­я­си үде­рі­стер­дің жа­һанда­нуы мен қа­зір­гі жа­һандық қа­уіп қа­тер­лер.
Қа­зір­гі ха­лы­қа­ра­лық қа­ты­на­стар жүй­е­сін­де­гі Қа­зақ­стан. Қа­зақ­стан сырт­қы са­я­са­ты­ның ба­сым­дық ба­ғыт­та­ры – ұлт­тық мүд­де­лер­ді іл­ге­рі­ле­ту мен ай­мақ­тық және жа­һандық қа­уіп­сіз­дік­ті кү­шей­ту.
Жа­һанда­ну және қа­зір­гі жа­һандық қа­уіп қа­тер­лер
«Қа­зір­гі ха­лы­қа­ра­лық қа­ты­на­стар жүй­е­сін­де­гі Қа­зақ­стан­ның рө­лі» та­қы­ры­бын­да бағ­дар­ла­ма пре­зен­та­ция жа­сау
4
Ес­кер­ту: 1 ака­де­ми­я­лық кре­дит - 30 ака­де­ми­я­лық са­ғат
Бар­лы­ғы: 2 ака­де­ми­я­лық кре­дит- 60 ака­де­ми­я­лық са­ғат
1. На­зар­ба­ев Н.Ә. Қа­зақ­стан жо­лы – 2050: Бір мақ­сат, бір мүд­де, бір бо­ла­шақ. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Пре­зи­ден­ті Н.Ә.На­зар­ба­ев­тың Қа­зақ­стан хал­қы­на Жол­да­уы. 2014 жы­л­ғы 17 қаң­тар
2. На­зар­ба­ев Н.Ә. «Қа­зақ­стан­ның үшін­ші жаң­ғы­руы: жа­һандық бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті­лік» Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның Пре­зи­ден­ті Н.Ә.На­зар­ба­ев­тың Қа­зақ­стан хал­қы­на Жол­да­уы. 31 қаң­тар 2017
3. На­зар­ба­ев Н.Ә. Мем­ле­кет бас­шы­сы­ның «Бо­ла­ш­ақ­қа бағ­дар: ру­ха­ни жаң­ғы­ру» 12 сәу­ір 2017
4. Аб­сат­та­ров Р.Б. Са­я­сат­та­ну негіз­де­рі. – 2 т.- Ал­ма­ты: Қа­ра­сай, 2011.
5. Heywood A. Politics. - N.-Y.: Palgrave Macmillan, 2013.
6. Мұ­са­та­ев С.Ш. Са­я­си би­лік: Оқу құ­ра­лы. Ал­ма­ты: Қа­зақ уни­вер­си­те­ті. – 2014
7. Әлем­дік са­я­сат­та­ну ан­то­ло­ги­я­сы. "Мә­де­ни мұ­ра" мем­ле­кет­тік бағ­дар­ла­ма­сы. – Ал­ма­ты: Қа­зақ­стан. – 2005-2009. - Т. 1-9
8. Ка­зах­стан­ский путь - 2050. -3 т./ Под ред. Сул­та­но­ва Б.К. – Ал­ма­ты: КИ­СИ, 2014.
1. Бәй­діл­ді­нов Л.Ә. Тео­ри­я­лық са­я­сат­та­ну. – Ал­ма­ты, 2005.
2. Бу­лук­та­ев Ю.О. По­ли­ти­че­ский ре­жим и пост­ком­му­ни­сти­че­ская транс­фор­ма­ция: тео­рия, ме­то­до­ло­гия, прак­ти­ка.- Ал­ма­ты, 2008.
3. Ка­зах­стан­ская по­ли­то­ло­ги­че­ская эн­цик­ло­пе­дия / Под ред. Т.Т.Му­ста­фи­на. - Ал­ма­ты,1998.
4. Управ­ле­ние рис­ка­ми в сфе­ре внут­рен­ней по­ли­ти­ки Рес­пуб­ли­ки Ка­зах­стан/ Под. ред. Ша­у­ке­но­вой З.К. - Ал­ма­ты, 2014.
5. Че­бо­та­рёв А.Е. По­ли­ти­че­ская мысль су­ве­рен­но­го Ка­зах­ста­на: ди­на­ми­ка, идеи, оцен­ки. Ал­ма­ты: ИМ­ЭП при Фон­де Пер­во­го Пре­зи­ден­та, 2015.
Мә­де­ни­ет­та­ну
№
Пән­нің маз­мұ­ны
Се­ми­нар (прак­ти­ка­лық) са­бақ­тар та­қы­рып­та­ры
Бі­лім алушы­лар­дың өзін­дік жұ­мыста­ры­ның та­қы­рып­та­ры
Са­ғат­тар са­ны
1-ап­та: Мә­де­ни­ет мор­фо­ло­ги­я­сы
1
Мә­де­ни­ет тү­сі­ні­гі­нің қа­лып­та­су та­рихы: мә­де­ни­ет­тің мәнін және қыз­ме­тін анық­тау ың­ғай­ла­ры­ның көп­түр­лі­лі­гі. Мә­де­ни­ет­ті ак­сио­ло­ги­я­лық, өр­ке­ни­ет­тік, құ­ры­лым­дық, ан­тро­по­ло­ги­я­лық, эко­но­ми­ка­лық тү­сін­ді­ру.
Тео­ри­я­лық ың­ғай­лар­ды шо­лу: Ф. Бо­ас, Л. Уайт, З. Фрейд, К. Ле­ви-Стросс, К. Маркс, Э. Тай­лор, О. Шпен­глер, А. Тойн­би, Л. Гу­ми­лев, П. Со­ро­кин, С. Хан­тинг­тон және т.б.
Ғы­лы­ми пән ре­т­ін­де­гі мә­де­ни­ет­та­ну та­рихы: тео­ри­я­лық ың­ғай­лар ге­не­зи­сі, ір­ге­лі және қол­дан­ба­лы мә­де­ни­ет­та­ну, мә­де­ни­ет­ті зерт­те­удің пәна­ра­лық си­па­ты, мә­де­ни­ет фи­ло­со­фи­я­сы, тео­ри­я­сы мен әле­умет­та­нуы, мә­де­ни және әле­умет­тік ан­тро­по­ло­гия, мә­де­ни­ет та­рихы. Мә­де­ни­ет зерт­те­уле­рін­де­гі жа­һандық, гло­каль­ды және жер­гі­лік­тік ың­ғай­лар.
Мә­де­ни­ет мор­фо­ло­ги­я­сы: мә­де­ни­ет­тің ке­ңі­сті­гі мен уа­қы­ты, мә­де­ни­ет­тің негіз­гі бөл­шек­те­рі мен пат­терн­де­рі. Мә­де­ни­ет­ке диа­хрон­ды және син­хрон­ды ың­ғай­лар. Мә­де­ни­ет ке­ңі­сті­гі­нің ерекше­лі­гі. Ар­ха­и­ка­лық мә­де­ни­ет­тің негіз­гі өл­шем­де­рі мен оты­рық­шы және кө­шпе­лі мә­де­ни­ет­тер ара­сын­да­ғы бө­лін­гіш­тік (ди­хо­то­ми­я­лар). Ма­те­ри­ал­дық және ру­ха­ни мә­де­ни­ет. Мә­де­ни фор­ма­лар мен ар­те­фак­ті­лер­дің олар­дың әле­умет­тік, та­ри­хи, гео­гра­фи­я­лық бө­лі­ну­іне қа­рай өзге­руі.
Мә­де­ни­ет ти­по­ло­ги­я­сы: мә­де­ни­ет ти­пі тү­сі­ні­гі, мә­де­ни­ет­тер­дің та­ри­хи ти­по­ло­ги­я­сы, сызық­тық және жер­гі­лік­ті ың­ғай. құ­ры­лым­дар. Мә­де­ни­ет фор­ма­ла­ры­ның көп­түр­лі­лі­гі. Еуро­ор­та­лық­тық және мә­де­ни­ет­тер ти­по­ло­ги­я­сы: оң және те­ріс тұ­ста­ры. Шы­ғыс және ба­тыс. Сол­тү­стік және оң­тү­стік. Мә­де­ни­ет және өр­ке­ни­ет.
Мә­де­ни­ет және оның адам­ның өмі­рі мен қыз­ме­т­ін­де­гі ор­ны мен рө­лі.
Мә­де­ни­ет мәні ту­ра­лы бі­лім­нің, мә­де­ни­ет мор­фо­ло­ги­я­сы мен ана­то­ми­я­сы­ның мә­де­ни­ет ту­ра­лы ғы­лым үшін мәнін ашып көр­се­ту.
Мә­де­ни­ет­тің ма­ғы­на­сы, қыз­мет­те­рі мен мор­фо­ло­ги­я­сын анық­та­у­ға ың­ғай­лар­дың көп­ті­гі­нің мәнін ба­ға­лау
«Мә­де­ни­ет рәм­із­де­рі және олар­дың мә­де­ни ком­му­ни­ка­ци­яда­ғы рө­лі мен ма­ңы­зы» та­қы­ры­бы бой­ын­ша жо­ба­лық зерт­теу, қо­ры­тын­ды­лар­ды пре­зен­та­ци­я­лау.
4
2-ап­та: Мә­де­ни­ет ті­лі
2
Мә­де­ни­ет бел­гі­лер мен мән­дер әле­мі ре­т­ін­де. Мә­де­ни­ет­ті ақ­па­рат­тық-се­ми­о­ти­ка­лық тү­сі­ну. Мә­де­ни­ет ар­те­фак­ті­лер әле­мі ре­т­ін­де. Мә­де­ни­ет ма­ғы­на­лар әле­мі ре­т­ін­де. Ма­ғы­на­лар­дың түр­ле­рі. Мә­де­ни­ет бел­гі­лер әле­мі ре­т­ін­де. Мә­де­ни­ет­тің бел­гі­лер әле­мі ти­по­ло­ги­я­сы. Бел­гі­лер мен бел­гі­лер жүй­е­сі­нің негіз­гі тип­те­рі. Та­би­ғи бел­гі­лер. Қыз­мет­тік бел­гі­лер. Ико­на­лық бел­гі­лер.
Вер­бал­ды-бел­гі­лік жүй­е­лер – та­би­ғи шы­найы тіл­дер. Тіл – қа­рым-қа­ты­нас және мә­де­ни­ет­ті та­ра­ту тә­сі­лі ре­т­ін­де. Тіл және ой­лау. Тіл­дің ко­гни­тив­ті қыз­мет­те­рі. Се­пир-Уо­рф ги­по­те­за­сы. Мә­де­ни­ет ті­лі тү­сі­ні­гі. Мә­де­ни­ет ті­лі мә­де­ни­ет бол­мысы­ның тә­сі­лі ре­т­ін­де. Әлем­нің тіл­дік бей­не­сі. Мә­де­ни­ет ті­лі бел­гі­лер жүй­е­сі ре­т­ін­де. Мә­де­ни­ет ті­лі се­ми­о­ти­ка­лық жүйе ре­т­ін­де. Жа­сан­ды тіл­дер және олар­дың мә­де­ни­ет да­муын­да­ғы рө­лі. Сан­дық мә­де­ни­ет ті­лі. Тіл­дер­дің әле­умет­тік-мә­де­ни диф­фе­рен­ци­а­ци­я­сы (бө­лі­нуі).
Қа­зақ ті­лі және оның тұл­ға­ның мә­де­ни-эт­ни­ка­лық бі­ре­гей­ле­ну­ін­де­гі рө­лі. Қа­зақ ті­лі­нің мә­де­ни ке­ңі­сті­гі. Қа­зақ ті­лі­нің ком­му­ни­ка­тив­тік қыз­мет­те­рі. Жал­пы қа­был­дан­ған тіл­дік нор­ма­лар. Ұлт­тың мә­де­ни коды­ның сақ­та­луын­да­ғы қа­зақ ті­лі­нің рө­лі.
Мә­де­ни­ет мор­фо­ло­ги­я­сы мен ана­то­ми­я­сы: олар­дың мә­де­ни­ет кон­фи­гу­ра­ци­я­сын зерт­те­уде­гі рө­лі.
1.
Са­лы­стыр­ма­лы таб­ли­ца – тал­дау жа­сау тех­ни­ка­сы ре­т­ін­де
(С.Хан­тинг­тон­ның «Өр­ке­ни­ет­тер қақ­тығ­ы­сы» жұ­мысы негі­зін­де). «Мә­де­ни­ет ин­те­гра­ци­я­сы мен ло­ка­ли­за­ци­я­сы» мә­се­ле­сін тал­дау үшін са­лы­стыр­ма­лы таб­ли­ца тех­ни­ка­сын қол­да­ну.
Нақ­ты мы­сал­дар негі­зін­де мә­де­ни­ет рәм­із­де­рі­нің әр түр­лі түр­ле­рін қа­рас­ты­ру (миф­тік рәм­із­дер, ді­ни рәм­із­дер, өнер­де­гі рәм­із­дер, са­я­сат­та­ғы рәм­із­дер және т.б.)
4
3-ап­та. Мә­де­ни­ет се­ми­о­ти­ка­сы
3
Мә­де­ни­ет­ті зерт­те­улер­ге құ­ры­лым­дық, се­ми­о­ти­ка­лық ың­ғай­лар. Мә­де­ни­ет­тің мәт­ін­дік кон­це­ци­я­ла­ры: Р. Барт, Ю. Кри­сте­ва. Мә­де­ни­ет­тің се­ми­о­ти­ка­лық кон­цеп­ци­я­ла­ры: Ф. Сос­сюр, Ю.Лот­ман, Э. Кас­си­рер, О. Су­лей­ме­нов.
Мә­де­ни код. Мә­де­ни код тү­сі­ні­гі. Ұлт­тық мә­де­ни­ет­тің мә­де­ни коды­ның қай­та­лан­бай­тынды­ғы. Мә­де­ни­ет это­сы. Этос және мә­де­ни­ет ко­ды. Жа­һандық мә­де­ни код тип­те­рі: жазуға дей­ін­гі (дәс­түр­лі), жа­з­ба­ша (кі­тап­тық) және экран­дық, сан­дық. Бұ­қа­ра­лық мә­де­ни­ет ко­ды. Қа­з­ақ­тың дәс­түр­лі мә­де­ни­е­ті­нің ко­ды. Қа­зақ­стан­дық мә­де­ни­ет ко­ды.
Кон­вен­ци­о­нал­ды бел­гі­лер. Мә­де­ни­ет рәмі­зі тү­сі­ні­гі. Мә­де­ни­ет­тің негіз­гі рәм­із­де­рі. Мә­де­ни­ет­тің рәм­із­де­рі мен ар­хе­тип­те­рі. Сақ және скиф мә­де­ни­е­ті­нің рәм­із­де­рі. Ма­те­ри­ал­дық мә­де­ни­ет­те­гі ғұн­дар­дың рәм­із­де­рі мен бел­гі­ле­рі. Қа­зақ және түр­кі мә­де­ни­ет­тің рәм­із­де­рі мен ар­хе­тип­те­рі. За­ма­на­уи қа­зақ­стан­дық мә­де­ни­ет рәм­із­де­рі.
Миф рәм­із­де­рі. Ан­ти­ка­лық миф­тер рәм­із­де­рі. Шы­ғыс миф­те­рі рәм­із­де­рі. Сақ мә­де­ни­е­ті мен миф­те­рі рәм­із­де­рі. Түр­кі миф­те­рі рәм­із­де­рі. Қа­зақ миф­те­рі рәм­із­де­рі.
Дін рәм­із­де­рі. Зо­ро­аст­ризм рәм­із­де­рі. Тәңір­шіл­дік рәм­із­де­рі. Буд­дизм рәм­із­де­рі. Ин­ду­изм рәм­із­де­рі. Иуда­изм рәм­із­де­рі. Хри­сти­ан­дық рәм­із­де­рі. Ис­лам рәм­із­де­рі.
Өнер­де­гі рәміз. Көр­кем өнер рәм­із­де­рі. Сәу­лет өне­рін­де­гі рәм­із­дер. Му­зы­ка­да­ғы рәм­із­дер. Би және ба­лет рәм­із­де­рі.
Са­я­сат­та­ғы рәм­із­дер. Мем­ле­кет­тік-са­я­си рәм­із­дер. Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның мем­ле­кет­тік-са­я­си рәм­із­де­рі.
Ғы­лым мен тех­ни­ка­ның негіз­гі рәм­із­де­рі.
Мә­де­ни­ет және өр­ке­ни­ет: өза­ра бай­ла­ны­сы мен ерекше­лі­гі.
Мә­де­ни­ет­тің негіз­гі тип­те­рі­нің негіз­гі өл­шем­де­рін са­лы­сты­ру (ар­ха­и­ка­лық, оты­рық­шы, ин­ду­стри­ал­ды мә­де­ни­ет өл­шем­де­рі).
-
3
4-ап­та. Мә­де­ни­ет ана­то­ми­я­сы
4
Мә­де­ни­ет ке­ңі­сті­гі. Мә­де­ни­ет­тің үшөл­шем­ді мо­де­лі. Мә­де­ни фор­ма­лар. Мә­де­ни ке­ңі­стік құ­ры­лы­мы: па­ра­диг­ма­лар, мә­де­ни­ет­тің бет-бей­не­сі, мә­де­ни сце­на­рий­лер. Бел­де­улік мә­де­ни фор­ма­лар: ко­гни­тив­ті па­ра­диг­ма­лар, құн­ды­лық­тық па­ра­диг­ма­лар, рет­те­у­ші па­ра­диг­ма­лар.
Мә­де­ни­ет фор­ма­ла­ры: миф, өнер, дін, мо­раль, фи­ло­со­фия, құқық, са­я­сат, ғы­лым, тех­ни­ка.
Ру­ха­ни мә­де­ни­ет. Ру­ха­ни мә­де­ни­ет тип­те­рі.
Ми­фо­ло­гия: миф­тер­дің мәні мен тип­те­рі, миф­тер­дің си­патты бел­гі­ле­рі, ми­фо­ло­ги­я­лық ой­лау ло­ги­ка­сы, миф­тің қыз­мет­те­рі, за­ма­на­уи ми­фо­ло­гия.
Дін мә­де­ни­ет­тің қа­си­ет­ті фор­ма­сы ре­т­ін­де. Дін. Дін­нің негіз­гі бөл­шек­те­рі. Дін­нің қыз­мет­те­рі. Ді­ни на­ным-се­нім­дер­дің ал­ғаш­қы фор­ма­ла­ры: ани­мизм, фе­ти­шизм, то­те­мизм, пан­те­изм, де­изм, мо­но­те­изм. Буд­дизм. Хри­сти­ан­дық. Ис­лам. Дін­нің қо­ғам­да­ғы мә­де­ни өмір фор­ма­ла­ры­на әсе­рі. Қа­си­ет­ті (са­краль­ды) мә­де­ни­ет. Қа­зақ хал­қы­ның қа­си­ет­ті (са­краль­ды) мә­де­ни­е­ті.
Өнер ге­не­зи­сі. Өнер ан­тро­по­ге­нез фак­то­ры ре­т­ін­де. Өнер қыз­мет­те­рі. Өнер мә­де­ни­ет ай­на­сы ре­т­ін­де. Өнер және көр­кем мә­де­ни­ет.
Әле­умет­тік мә­де­ни­ет. Әле­умет­тік мә­де­ни­ет құ­ры­лы­мы. «Адам­гер­ші­лік», «мо­раль», «эти­ка» тү­сі­нік­те­рі. Адам­гер­ші­лік­тің қа­лып­та­суы ру­ха­ни мә­де­ни­ет да­муы­ның мә­се­ле­сі ре­т­ін­де. Мо­раль қыз­мет­те­рі. Мо­раль­дық түрт­кі ме­ха­низмде­рі. Адам­гер­ші­лік мә­де­ни­ет қа­ра­ма-қай­шы­лық­та­ры,
Әле­умет­тік-мә­де­ни құн­ды­лық­тар жүй­е­сін­де­гі құқық. Құқық және мо­раль. Құқық­тың қыз­мет­те­рі. Құқық­тық мә­де­ни­ет. Би­лік­тің құқық­тық мә­де­ни­е­ті. Заң шы­ға­ру­дың мә­де­ни­е­ті. Ха­лық­тың құқық­тық мә­де­ни­е­ті.
Са­я­си мә­де­ни­ет. Са­я­си мә­де­ни­ет қыз­мет­те­рі. Са­я­си мә­де­ни­ет тип­те­рі. Мә­де­ни­ет­те­гі са­я­сат­тың ор­ны.
Тех­но­ло­ги­я­лық мә­де­ни­ет. Тех­но­ло­гия мә­де­ни фе­но­мен ре­т­ін­де. Тех­но­ло­ги­я­лық мә­де­ни­ет­тің қа­лып­та­суы мен да­муы. Тех­но­ло­ги­я­лық мә­де­ни­ет ерекше­лік­те­рі. Тех­ни­ка­ның мәні. Тех­ни­ка: тех­ни­ка әле­мі, та­би­ғат, адам. Мә­де­ни­ет ке­ңі­сті­гін­де­гі тех­ни­ка әле­мі: тех­ни­ка мә­де­ни ор­та­ны жа­сақ­тау құ­ра­лы ре­т­ін­де, тех­ни­ка мә­де­ни­ет­тің әле­умет­тік тап­сы­рыс­қа жа­у­а­бы ре­т­ін­де, тех­ни­ка мә­де­ни­ет құ­ра­лы ре­т­ін­де, тех­ни­ка мә­де­ни­ет­тің бел­гі­лік жүй­е­сі ре­т­ін­де. Мә­де­ни­ет­те­гі тех­ни­ка­ның бей­не­сі. Мә­де­ни­ет та­рихын­да­ғы тех­ни­ка­ның түр­ле­рі. Тех­ни­ка­лық про­гресс бо­ла­ша­ғы.
Ин­же­не­рия. Ин­же­нер­лік қыз­мет ерекше­лі­гі. Ин­же­нер­лік мә­де­ни­ет­тің та­ри­хи эво­лю­ци­я­сы. Ин­же­нер­лік мә­де­ни­ет ор­ны. Ин­же­нер­лік мә­де­ни­ет кө­к­жи­егі.
Ғы­лым мә­де­ни­ет­тің жа­ңа құ­бы­лы­сы (фе­но­ме­ні) ре­т­ін­де. Ғы­лым әле­умет­тік-мә­де­ни ин­сти­тут ре­т­ін­де. Ғы­лым­ның та­ри­хи да­муы­ның негіз­гі ке­зең­де­рі. Ғы­лым­ның әле­умет­тік-мә­де­ни бағ­дар­ла­ры: ақи­қат пен пай­да, ав­то­но­мия және әле­умет­тік ба­қы­лау, ней­тра­лизм және әле­умет­тік жа­у­ап­кер­ші­лік, ғы­лым ком­мер­ци­а­ли­за­ци­я­сы (оң және те­ріс жақ­та­ры). Ғы­лым­ның эти­ка­лық им­пе­ра­ти­ві.
Қыз­мет­тің мә­де­ни сце­на­рий­ле­рі. Мә­де­ни сце­на­рий­лер­дің көп­түр­лі­лі­гі. Ең­бек мә­де­ни­е­ті. Оқу мә­де­ни­е­ті. Мә­де­ни­ет және бі­лім. Ой­ын мә­де­ни­е­ті. Мә­де­ни­ет­те­гі ой­ын­дық сце­на­рий­лер. Бос уа­қыт мә­де­ни­е­ті. Мә­де­ни­ет және қа­рым-қа­ты­нас. Қа­рым-қа­ты­нас түр­ле­рі. Эти­кет.
Мә­де­ни­ет­тің кө­шпе­лі­лік тип­те­рі: мә­де­ни мә­лі­мет­тер­ді код­та­удың фор­ма­ла­ры мен тә­сіл­де­рі.
«Қа­зақ­стан­ның кө­шпе­лі­лік мә­де­ни­е­ті – қа­зақ хал­қы­ның мә­де­ни мұ­ра­сы­ның ма­ңы­зды бө­лі­гі ре­т­ін­де» та­қы­ры­бын­да са­рап­та­ма­лық эс­се.
4
5-ап­та. Қа­зақ­стан кө­шпе­лі­ле­рі­нің мә­де­ни­е­ті
5
Ежел­гі Қа­зақ­стан ау­ма­ғын­да­ғы ар­ха­и­ка­лық мә­де­ни­ет: ма­те­ри­ал­дық мә­де­ни­ет ес­керт­кіш­те­рі. Ма­те­ри­ал­дық («тех­но­ло­ги­я­лық») мә­де­ни­ет­тің негіз­гі же­ті­стікте­рі. Ежел­гі әлем­нің тех­ни­ка­лық же­ті­стікте­рі­нің негіз­гі ес­керт­кіш­те­рі.
Кө­шпе­лі­лік (но­ма­дизм) мә­де­ни­ет ти­пі ре­т­ін­де. Кө­шпе­лі­лік (но­ма­дизм) кон­цеп­ци­я­ла­ры. Кө­шпе­лі­лік мә­де­ни­ет ти­по­ло­ги­я­сы. Кө­шпе­лі­лік түр­ле­рі мен жік­теу (кө­шпе­лі­лер мә­де­ни­е­ті).
Еура­зи­я­лық ке­ңі­стік кө­шпе­лі­ле­рі мә­де­ни­е­ті­нің негіз­гі бел­гі­ле­рі. Қа­зақ­стан ау­ма­ғын­да­ғы ежел­гі тай­па­лар мә­де­ни­е­ті: салт-дәс­түр­ле­рі, культ­те­рі, на­ным-се­нім­де­рі. Сақ, скиф­тер­дің ұлы кө­шпе­лі­лік өр­ке­ни­ет­те­рі. Сақ, скиф, мас­са­гет, ғұн­дар­дың кө­шпе­лі­лік мә­де­ни­е­ті. Салт-дәс­түр­ле­рі. Аңыз­ға ай­нал­ған кейіп­кер­лер­дің бей­не­ле­рі. Сақ, мас­са­гет, скиф, сар­мат­тар өне­рі: қа­ру-жа­рақ­тық, сән­дік-қол­дан­ба­лы, мү­сін, сәу­лет өне­рі. Сақ, мас­са­гет, скиф­тер­дің жа­уын­гер­лік өне­рі. «Шу-ба­тыр» по­э­ма­сы. Жа­зуы. Сақ­тар мен мас­са­гет­тер­дің мә­де­ни құн­ды­лық­та­ры. Кө­шпе­лі­лік мә­де­ни­ет­те­гі ке­ңі­стік пен уа­қыт. Та­би­ғат ес­керт­кіш­те­рі мен сақ, мас­са­гет, скиф, сар­мат, ғұн­дар­дың ма­те­ри­ал­дық мә­де­ни­ет ес­керт­кіш­те­рі. Ор­та­лық Азия (Қа­зақ­стан) кө­шпе­лі­ле­рі­нің негіз­гі мә­де­ни және тех­ни­ка­лық же­ті­стікте­рі. Сақ ой­шыл­да­ры (Ток­са­рид, Ана­хар­сис). Сақ өр­ке­ни­е­ті­нің ежел­гі грек, ежел­гі үн­ді­лік және ежел­гі қы­тай­лық өр­ке­ни­ет­пен мә­де­ни өза­ра әре­ке­ті. Сақ, мас­са­гет, сар­мат­тар­дың көне қа­ла­ла­ры. Сақ, мас­са­гет, скиф, ғұн, сар­мат­тар­дың қа­си­ет­ті (са­краль­ды) мә­де­ни­е­ті.
Сақ, мас­са­гет, ғұн, үй­сін және қаң­лы­лар­дың мә­де­ни мұ­ра­сы және олар­дың түр­кі ха­лық­та­ры­ның мә­де­ни мұ­ра­сы­ның қа­лып­та­сы­ун­да­ғы рө­лі.
3
6-ап­та. Ар­ғы­түр­кі­лер­дің мә­де­ни мұ­ра­сы
6
Ғұн­дар­дың кө­шпе­лі­лік мә­де­ни­е­ті. Ғұн­дар­дың миф­те­рі мен ді­ни на­ным-се­нім­де­рі. Қа­зақ­стан­да­ғы кө­шпе­лі­лік мә­де­ни­ет да­муы­ның ғұн­дық ке­зе­ңі. Ғұн жа­зуы (әлі­п­би, ғұн­дар­дың ру­на жа­зуы). Ғұн ба­тыр­ла­ры Еділ (Атил­ла). Ат­ти­ла ту­ра­лы по­э­ма («Атил­ла­ның Гал­ли­я­ға бі­рін­ші жо­ры­ғы»). «Эд­да» скан­ди­нав эпо­сын­да­ғы Ат­ти­ла бей­не­сі («Ат­ли ту­ра­лы сөз»). «Ни­бе­лунг­тар ту­ра­лы сөз». Ис­пан тра­ге­ди­я­сын­да­ғы XVI ға­сыр­да­ғы дра­ма­тург Кри­сто­ба­ла Ви­ру­е­стің Еділ ба­тыр (Атил­ла) бей­не­сі – «Қа­һар­лы Ат­ти­ла», Ц. Вер­нер­дің ро­ман­ти­ка­лық дра­ма­сы «Ат­ти­ла, ғұн­дар пат­ша­сы». Фольф­ганг Франк опе­ра­сы «Ат­ти­ла, ғұн­дар пат­ша­сы». Джу­зеп­пе Вер­ди опе­ра­сы «Ат­ти­ла». Ағы­л­шын ақы­ны Гер­берт­тің «Ат­ти­ла» по­э­ма­сы. Фран­цуз ға­лы­мы А. Ти­ер­ри­дің «Ат­ти­ла та­рихы» ең­бе­гі. А. Со­ло­вьев­тың «Ат­ти­ла қа­зы­на­сы» жұ­мысы. М. Сул­тан­бе­ко­втың «Ат­ти­ла» пье­са­сы. С. Өте­ни­яз­дың «Ат­ти­ла» ғы­лы­ми зерт­те­уі.
Ғұн­дар­дың өне­рі. Ғұн­дар­дың аң­дық сти­лі.
Кө­шпе­лі мә­де­ни­ет да­муын­да­ғы про­то­түр­кі ке­зе­ңі. Эн­ки­да – про­то­түр­кі­лер­дің даңқ­ты кейіп­ке­рі («Гиль­га­меш» по­э­ма­сы). Про­то­түр­кі­лер­дің өмі­рі мен тұр­мысы ту­ра­лы Ари­стей Про­кон­не­стің «Ари­мас­пея» по­э­ма­сы. Б.д.д. І ға­сыр­да­ғы про­то­түр­кі­лер­дің өмі­рі ту­ра­лы Хань-Ши­жунь үй­і­нен шық­қан қы­тай хан­шай­ы­мы­ның «Ақ­қу­дың әні».
Үй­сін мен қаң­лы­лар мә­де­ни­е­ті. Үй­сін мен қаң­лы­лар­дың құ­пи­я­ла­ры (ми­сте­рии), би өне­рі, му­зы­ка­сы.
Ежел­гі түр­кі өр­ке­ни­е­ті және оның ерекше­лік­те­рі. Ежел­гі түр­кі­лер­дің кос­мо­го­ни­я­сы мен ми­фо­ло­ги­я­сы. Ата-ба­ба куль­ты. Тәңір­шіл­дік. Тәңір­шіл­дік­тің құ­дай­лар пан­тео­ны. Ежел­гі түр­кі­лер­дің салт-дәс­түр­ле­рі мен рә­сім­де­рі. Ару­ақ куль­ты. Ежел­гі түр­кі­лер­дің ру­на жа­зуы. Ежел­гі түр­кі­лер­дің қа­си­ет­ті жа­з­ба­сы «Ал­тун би­тиг» (Ал­тын кі­тап).
Қа­зақ­стан ау­ма­ғын ме­кен­дей­тін түр­кі ха­лық­та­ры­ның мә­де­ни мұ­ра­сы. Түр­кі жа­зуы. Түр­кі­лер­дің көл­де­нең жа­зуы. Түр­кі жа­зуы­ның түр­ле­рі: со­ғды­лық, брах­ми, ма­ни­хей­лік, ұй­ғыр. Түр­кі қа­ға­на­ты­ның мем­ле­кет­тік жа­зуы.
Ру­на жа­зуы. Ру­на­лық мәт­ін­дер. Түр­кі ке­зе­ңі­нің мә­де­ни ес­керт­кіш­те­рі. Түр­кі­лер­дің мә­де­ни ес­керт­кіш­те­рі: Ор­хон-ени­сей, Лен­ско-При­бал­тий­лік, Ал­тай, Ер­тіс жа­ға­ла­у­ын­да­ғы, Шы­ғыс-түр­кі­стан­дық, Ор­та Ази­я­лық (же­ті­сулық ру­на­лар, фер­ған­дық ру­на­лар, сыр­да­ри­я­лық ру­на­лар) және Шы­ғыс еуро­па­лық ес­керт­кіш­тер. Ор­хон-Ени­сей эпи­гра­фи­я­лық шы­ғар­ма­сы. «Күл­те­гін ес­керт­кі­ші», «То­ны­көк­ке құр­мет бел­гі­сі», «Бі­л­ге Қа­ған­ға құр­мет бел­гі­сі». Оғыз тай­па­ла­ры­ның ес­керт­кіш­те­рі: «Қор­қыт Ата кі­та­бы», «Оғыз-на­ме». Ежел­гі түр­кі ақын­да­ры Йол­лығ-те­гін, То­ны­көк.
Қа­ғаз жа­сау тех­но­ло­ги­я­сы. Түр­кі­лер­дің ктіап бас­па­сы. Түр­кі кі­тап­та­ры­ның тип­те­рі мен фор­ма­ла­ры.
VI-дан VIII-ші ға­сыр­ға дей­ін­гі түр­кі­лер­дің на­ным-се­нім­де­рі: буд­дизм, ма­ни­хей­лік, хри­сти­ан­дық (несто­ри­ан­дық). Түр­кі­лер­дің аудар­ма қыз­ме­ті. «Май­три­си­мат» «Да­на­лық­ты же­тіл­ді­ру» («Пра­дж­ня­па­ра­ми­та»), «Пат­ша­лар­ға нұс­қа­улық» («Ра­дж­ва­ва­да­ка»), «Аб­хид­хар­ма­ко­ша» Ва­суб­ан­д­ху по­э­ма­сы­ның қол­жа­з­ба­сы («Бі­лім қа­зы­на­сы» Х ғ.), «Три­пи­та­ка» буд­диз­мнің негіз­ні ка­но­ны буд­да­лық мәт­ін­дер­ді түр­кі ті­ліне ауда­ру. Беш­ба­лык қа­ла­сы­нан шық­қан Шынг­ко Ше­ли­ту­тунг – буд­да­лық сут­ра­лар «Су­вар­на­праб­ха­са­ның» түр­кі­лік аудар­ма­шы­сы (Ал­тын жы­л­тыр). Чи­суй ту­дун, Пра­тья-ши­ри, Ки­ки түр­кі ақын­да­ры. Ма­ни­хей­лік әде­би­ет. Хри­сти­ан­дық ді­ни әде­би­ет.
Ко­шо-Цай­дам ес­керт­кіш­те­рі. Да­ла­лық өр­ке­ни­ет. Да­ла­лық өр­ке­ни­ет­тің негіз­ні құн­ды­лық­та­ры.
Ежел­гі түр­кі­лік өр­ке­ни­ет­тер мен же­ті­стіктер. Ке­ңі­стік және уа­қыт тү­сі­ні­гі. Тех­ни­ка және кө­шпе­лі­лер­дің ежел­гі тех­но­ло­ги­я­ла­ры. Түр­кі ай­ма­ғы­ның мә­де­ни-та­ри­хи бай­лы­ғы – мә­де­ни мұ­ра ре­т­ін­де. «Мә­де­ни мұ­ра» бағ­дар­ла­ма­сы. Мә­де­ни ес­керт­кіш­тер­ді, Қа­зақ­стан­ның ежел­гі кө­шпе­лі­ле­рі­нің мә­де­ни аре­а­лы мен қа­ла­ла­рын сақ­тау мен қал­пы­на кел­ті­ру­ге ба­ғыт­тал­ған мә­де­ни са­я­сат­тың негіз­гі ба­ғыт­та­ры. «Қа­зақ­стан­ның са­краль­ды гео­гра­фи­я­сы» бағ­дар­ла­ма­сы.
Сақ-мас­са­гет, скиф мә­де­ни­е­ті­нің ан­ти­ка әле­мі мә­де­ни­е­ті­мен мә­де­ни өза­ра әре­ке­ті мен бір-бі­ріне әсе­рі
Нақ­ты мы­сал кел­ті­ре оты­рып, еура­зи­я­лық ке­ңі­стікте­гі ежел­гі мә­де­ни­ет­тер, Қа­зақ­стан­ды ме­кен­де­ген­дер­дің мә­де­ни мұ­ра­сы мен же­ті­стікте­рі ту­ра­лы бі­лім­ді көр­се­ту.
«Ұлы Жі­бек жо­лы ха­лық­та­ры­ның мә­де­ни­е­та­ра­лық ком­му­ни­ка­ци­я­сын­да­ғы Қа­зақ­стан түр­кі­ле­рі» та­қы­ры­бын­да ре­фе­рат
4
7-ап­та. Ор­та­лық Ази­я­ның ор­та­ға­сыр­лық мә­де­ни­е­ті
7
Жі­бек жо­лы: Қа­зақ­стан – Шы­ғыс пен Ба­ты­сты бай­ла­ны­сты­ру­шы ре­т­ін­де. Ор­та­лық Азия ай­ма­ғын­да­ғы мә­де­ни­ет­тер бай­ла­ны­сы. Түр­кі және қа­зақ мә­де­ни­е­ті ар­хе­ти­пін­де­гі иран­дық ком­по­нент­тер. Үн­ді және Ор­та­лық Азия мә­де­ни­е­ті сұх­ба­ты. Үн­ді мә­де­ни­е­ті мен түр­кі өр­ке­ни­е­ті­нің өза­ра ық­па­лы. Түр­кі және ис­лам мә­де­ни­ет­те­рі­нің өза­ра әсе­рі мен өза­ра әре­ке­ті.
Ор­та­ға­сыр­да­ғы түр­кі мә­де­ни­е­ті. Фи­ло­со­фия мен ор­та­ға­сыр­лық ғы­лым­ның да­муы. Әл-Фа­ра­би: фи­ло­со­фи­я­лық, әле­умет­тік-эт­ни­ка­лық және эс­те­ти­ка­лық көз­қа­рас­та­ры. Ор­та­ға­сыр мә­де­ни­е­ті мен ғы­лы­мы­ның қа­лып­та­суын­да­ғы әл-Фа­ра­би­дің үле­сі. Ма­те­ма­ти­ка­ның да­муы. Өнер, әде­би­ет, сәу­лет өне­рі, тех­ни­ка­ның да­муы. Ор­та­ға­сыр­лар­да­ғы Қа­зақ­стан мен Ор­та­лық Ази­яда­ғы бі­лім.
Ғы­лым мен ме­ди­ци­на да­муы. Хо­рез­ми ұлы ор­та­ға­сыр­лық ға­лым-ма­те­ма­тик. Әбу Рей­хан Би­ру­ни және Ға­лам. Әбу Рей­хан Би­ру­ни ма­те­ма­тик және мә­де­ни­ет та­рих­шы­сы ре­т­ін­де. Әбу Әли ибн Си­на және оның «Ем­деу ғы­лым­да­ры ка­но­ны» ең­бе­гі. Ор­та­лық Ази­яда­ғы қо­ғам­дық және жа­ра­ты­лы­ста­нулық ғы­лым­дар. Уни­вер­си­тет­тер­дің да­муы.
Қа­зақ­стан ау­ма­ғын­да­ғы Ұлы Жі­бек жо­лы бой­ын­да­ғы қа­ла­лар: Ис­фи­джаб (Сай­рам), Ба­ла­са­гұн, Отрар, Су­яб, Та­раз, Шаш (Таш­кент), Шым­кент. Олар­дың ор­та­ға­сыр­лық Қа­зақ­стан­да­ғы мә­де­ни өмір­дің да­муын­да­ғы рө­лі.
Ор­та­лық Ази­яда­ғы қа­ла­лық мә­де­ни­ет­тің гүл­де­нуі. Ни­ша­пур, Хо­рас­ан, Си­стан, Тер­мез, Са­мар­қан, Бұ­ха­ра, Хо­резм ғы­лым, бі­лім, сәу­лет өне­рі және өнер ор­та­лық­та­ры ре­т­ін­де. Ор­та­лық Азия қа­ла­ла­ры ді­ни (буд­дизм, зо­ро­аст­ризм, несто­ри­ан­ды­лық, ма­ни­хей­лі­лік және т.б.) бі­лім бе­ру ор­та­лы­ғы ре­т­ін­де. Ор­та­лық Азия қа­ла­ла­ры­ның сәу­лет өне­рі. Ор­та­лық Ази­я­ның са­рай­лық мә­де­ни­е­ті.
Түр­кі­лер­дің мә­де­ни мұ­ра­сы қа­зақ мә­де­ни­е­ті­нің қа­лып­та­суы­на әсер ете­тін фак­тор ре­т­ін­де
Түр­кі­лер­дің әлем­дік мә­де­ни­ет пен өр­ке­ни­ет­тің да­муы­на қо­с­қан үле­сі мен ор­та­ға­сыр­лық Ре­нес­сан­стың қа­лып­та­суын­да­ғы рө­лін ба­ға­лау.
Ал­дың­ғы Азия, Иран, Ор­та­лық Ази­я­ның әр түр­лі ха­лық­та­ры­ның ис­лам­дық мә­де­ни­ет­тің қа­лып­та­суы­на қо­с­қан үле­сін шы­найы түр­де ба­ға­лау.
«Түр­кі­лік Қай­та Өр­леу және оның әлем­дік мә­де­ни­ет мұ­ра­сын­да­ғы ор­ны» та­қы­ры­бын­да са­рап­та­ма­лық эс­се
4
8-ап­та. Түр­кі­лер­дің мә­де­ни мұ­ра­сы
8
Қа­ра­хан ке­зе­ңін­де­гі мә­де­ни­ет. Қа­ра­хандар ке­зе­ңі­нің ма­те­ри­ал­дық, қа­ла­лық мә­де­ни­е­ті. Түр­кі ке­зе­ңін­де­гі тех­ни­ка­ның да­муы. Ма­те­ри­ал­дық мә­де­ни­ет ес­керт­кіш­те­рі.
Әл-Қаш­қа­ри және оның түр­кі әде­би­е­ті мен ті­лі­нің қа­лып­та­суын­да­ғы рө­лі. Әл-Қаш­қа­ри – түр­кі әле­мі­нің ақы­ны. Әл-Қаш­қа­ри­дің «Түр­кі сө­зде­рі­нің жи­на­ғы» ең­бе­гі.
Жү­сіп Ба­ла­са­ғұн және оның «Құт­ты бі­лік» ең­бе­гі. Ах­мед Үй­гі­не­ки, Су­лей­мен Ба­қыр­ға­ни және олар­дың түр­кі мә­де­ни­е­тіне қо­с­қан үле­сте­рі. Ах­мед Үй­гі­не­ки – «Хи­бат ал(ул)-ха­кай­ык» по­э­ма­сы­ның ав­то­ры («Ақи­қат сыйы»). Қа­зақ­стан­да ис­лам­ның та­ра­луы. Ор­та­ға­сыр­лық түр­кі мә­де­ни­е­ті­нің ерекше­лі­гі: ис­лам және но­ма­дизм.
Моң­ғол­дық ке­зең және ор­та­ға­сыр­лық Қа­зақ­стан­да­ғы түр­кі ха­лық­та­ры мә­де­ни­е­ті­нің да­муы­на ық­па­лы. Хо­резмшах би­лі­гі ке­зін­де­гі ғы­лым­ның да­муы. Ме­ди­ци­на: Зайн әл-Дин Гор­га­ни­дің (Джур­джа­ни) «Хо­резмшах қа­зы­на­сы» кі­та­бы. Хо­резмшах ке­зе­ңін­де­гі әде­би­ет. ХІІ ға­сыр ақы­ны Ра­шид ад Дин Ума­ри (1114-1177). Жа­зу­шы Ни­за­ми Ару­зи Са­мар­кан­ди және оның «Си­рек кез­де­се­т­ін­дер­дің жи­на­ғы, неме­се Төрт сұх­бат» кі­та­бы. Хо­резмшах тұ­сын­да­ғы мә­де­ни өмір (сәу­лет өне­рі, ке­ра­ми­ка).
Со­пы­лық Қай­та Өр­леу. Ах­мет Яс­са­у­и­дің тұл­ға­сы мен қыз­ме­ті (1093-1166). «Ди­у­а­ни Хик­мет» кі­та­бы. На­джм ад Дин Куб­ра (1145-1220) және оның ру­ха­ни өмір жо­ба­сы. «Құ­дай хал­қы­ның жо­лы» трак­та­ты. Со­пы­лық ақын Ни­ша­пур­лік Фа­рид ад-Дин Ат­тар (1145-1221) және оның «Құ­стар­дың әң­гі­ме­сі» ал­ле­го­ри­я­лық по­э­ма­сы. Са­мұ­рық құс бей­не­сі. Су­физм моң­ғол шап­қын­шы­лы­ғы­на дей­ін­гі Ор­та­лық Ази­яда­ғы қу­ат­ты ді­ни қоз­ға­лыс ре­т­ін­де. Түр­кі­лер­дің мә­де­ни құн­ды­лық­та­ры мен дү­ни­е­та­ны­мы­на су­физ­мнің әсе­рі. Ағар­ту­шы­лық же­ті­стікте­рі­нің жо­ға­луы.
Моң­ғол шап­қын­шы­лы­ғы мә­де­ни апат ре­т­ін­де. Моң­ғол би­лі­гі ке­зін­де­гі су­физ­мнің да­муы. Ба­ха­уд­дин Накш­банд (1318-1389) жа­ңа ді­ни қоз­ға­лы­стың негі­зін са­лушы ре­т­ін­де. Су­физ­мнің накш­бан­дия ор­де­ні­нің ис­лам әле­мі­нің ру­ха­ни өмі­ріне әсе­рі. Су­физм му­зы­ка­сы мен по­э­зи­я­сы.
Ал­тын Ор­да ке­зе­ңі­нің мә­де­ни­е­ті. Ма­те­ри­ал­дық және ру­ха­ни мә­де­ни­ет. Ру­ха­ни құн­ды­лық­тар. Өнер. Ді­ни на­ным-се­нім­дер. Салт-дәс­түр­лер. Ал­тын Ор­да­ның негіз­гі тех­но­ло­ги­я­лық же­ті­стікте­рі.
Ақ­сақ Те­мір ке­зе­ңін­де­гі мә­де­ни­ет. Ақ­сақ Те­мір­дің (1336-1405) би­лі­гі ке­зін­де­гі Ор­та Ази­яда­ғы мә­де­ни және ғы­лы­ми өмір­дің қай­та жан­да­нуы. Сәу­лет өне­рі. Шахри­са­б­зда­ғы Ақ­са­рай. Са­мар­қан ор­та­лы­ғын­да­ғы Бибі-Ха­ным ме­ші­ті. Түр­кі­стан­да­ғы Қо­жа Ах­мет Яс­са­уи ке­се­не­сі.
Мұ­хам­мед Та­ра­ғай би­лі­гі ке­зін­де­гі са­рай­лық мә­де­ни­ет­тің гүл­де­нуі. Ме­шіт пен мед­ре­се құ­ры­лы­сы. «Ис­лам бақ­та­ры­ның» жа­са­луы. Бай­сун­гу­ре­нің кі­тап сақ­тау қой­ма­сы және өнер­лер ор­та­лы­ғы. Өнер және сәу­лет өне­рі. Ми­ни­а­тю­ра. Фрес­ка өне­рі.
Ұлық­бек (Мұ­хам­мед Та­ра­ғай) аст­ро­но­мия ғы­лы­мы­ның да­муы. Ма­те­ма­ти­ка­ның да­муы. Джам­шид әл-Ка­ши (1380-1429) және Әли Куш­чи (1402-1474): аст­ро­но­мия мен ма­те­ма­ти­ка­ның да­муы­на қо­с­қан үле­сте­рі. Ұлық­бек об­сер­ва­то­ри­я­сы. «Гур­ган­дық зидж» («Аст­ро­но­ми­я­лық таб­ли­ца­лар жи­на­ғы») жи­на­ғы – XV ғ. ас­пан де­не­ле­рі ту­ра­лы бе­дел­ді нұс­қа­улық. Ақ­сақ Те­мір ке­зе­ңін­де­гі бі­лім мен ғы­лым. Ақ­сақ Те­мір ке­зе­ңін­де­гі тех­ни­ка­ның да­муы. Со­пы­лық по­э­зи­я­ның да­муы. Ну­рид­дин Джа­ми (1414-1492) накш­бан­дия ор­де­ні­нің ұлы со­пы­лық ақы­ны. «Әу­ли­е­лер­дің сал­та­нат­ты ұлы­лы­ғы­нан до­стық­тың жа­ры­луы» жи­на­ғы со­пы про­за­сы­ның көр­сет­кі­ші ре­т­ін­де.
Әлі­шер На­у­аи (1441-1501) – ұлы түр­кі ақы­ны. Ша­ға­тай ті­лі­нің да­муы. Ка­мо­лид­дин Бех­зад (1450-1537) және мұ­сыл­ман әле­мін­де­гі көр­кем су­рет стан­дарт­та­ры­ның жа­са­луы. 15 ғ. сәу­лет өне­рі. Ти­му­рид­тер әу­ле­ті­нің эс­те­ти­ка­сы және оның Ұлы Мо­ғол им­пе­ри­я­сы­ның мә­де­ни­е­тіне әсе­рі. Ұлы Мо­ғол­дар мә­де­ни­е­ті. Үн­ді-түр­кі Ре­нес­сан­сы. Сәу­лет өне­рі, ғы­лым, ма­те­ма­ти­ка, аст­ро­но­ми­я­ның да­муы және мо­ғол мә­де­ни­е­ті­нің тех­но­ло­ги­я­лық же­ті­стікте­рі.
«Са­краль­ды (қа­си­ет­ті) Қа­зақ­стан» бағ­дар­ла­ма­сы. Түр­кі ке­зе­ңі­нің мә­де­ни ес­керт­кіш­те­рін қал­пы­на кел­ті­ру мен сақ­тау. Қо­жа Ах­мет Яс­са­уи ке­се­не­сі, Көне қа­ла Та­раз және өзге де мә­де­ни объ­ек­ті­лер қа­зақ хал­қы­ның мә­де­ни бі­ре­гей­лік пен қа­з­ақ­тар­дың мә­де­ни мұ­ра­сы­ның құ­ра­у­шы­сы ре­т­ін­де.
Ор­та­ға­сыр­да­ғы Қа­зақ­стан­да­ғы түр­кі мә­де­ни­е­ті және оның еуро­па­лық және ис­лам­дық мә­де­ни­ет­ке әсе­рі.
«Түр­кі­лер­дің мә­де­ни мұ­ра­сы­ның еуро­па­лық және ис­лам­дық әлем­ге әсе­рі» та­қы­ры­бы­на са­лы­стыр­ма­лы таб­ли­ца жа­сау.
4
9-ап­та. Қа­зақ мә­де­ни­е­ті­нің қа­лып­та­суы
9
Қа­з­ақ­тар­дың эпи­ка­лық мә­де­ни­е­ті. Қа­зақ хал­қы­ның миф­те­рі мен аңы­зда­ры. Қа­зақ дәс­түр­лі мә­де­ни­е­ті­нің қа­лып­та­суы. Ха­лық­тық по­э­зия фор­ма­ла­ры. Ақын-жы­ра­у­лар­дың му­зы­ка­лық шы­ғар­ма­шы­лы­ғы. Ха­лық ауыз шы­ғар­ма­шы­лы­ғын­да­ғы агон. Ұлы қа­зақ би­ле­рі. Қа­зақ да­ла­сы­ның ше­шен­де­рі. Қа­зақ ті­лін­де­гі тіл­дік эти­кет. Мә­де­ни құн­ды­лық­тар және ба­тыр­лар эти­ка­сы. Қа­ру-жа­рақ­ты иге­ру ше­бер­лі­гі. Қа­зақ сән­дік-қол­дан­ба­лы өне­рі. Қа­зақ дәс­түр­лі мә­де­ни­е­ті­нің эти­ка­лық құн­ды­лық­та­ры. Спорт­тық ой­ын­дар. Қа­зақ хал­қы­ның дәс­түр­ле­рі, рә­сім­де­рі, салт­та­ры. Өмір­лік ке­зең салт­та­ры: туы­лу, ер же­ту, өлім. Жер­леу рә­сі­мі. Үй­ле­ну рә­сі­мі. Ха­лық­тық ме­ре­ке­лер. На­урыз. Ха­лық ән­де­рі. Дәс­түр­лі би­лер. Ха­лық­тық ой­ын­дар. Қа­з­ақ­тар­дың тех­но­ло­ги­я­лық же­ті­стікте­рі.
Ұлт­тық му­зей-қо­рық жо­ба­ла­ры: Бо­тай, Са­рай­шык, Бо­зок. Бе­кет Ата мә­де­ни объ­ек­ті­сі, Ақ­су Жа­бағ­лы, Көр­жал­ғын, Там­ға­лы мә­де­ни рәм­із­дер және қа­зақ хал­қы­ның мә­де­ни бі­ре­гей­ле­гі­нің гео­гра­фи­я­лық құ­ра­у­шы­сы ре­т­ін­де.
Түр­кі мә­де­ни­е­ті мен өр­ке­ни­е­ті және олар­дың Ұлы Жі­бек жо­лы ха­лық­та­ры­ның мә­де­ни­е­ті да­муын­да­ғы мә­де­ни-өр­ке­ни­ет­тік рө­лі.
Ис­лам­ның та­ра­лу ерекше­лік­те­рін және оның қа­лып­та­суы­ның мә­де­ни ба­ста­у­ла­рын сы­ни тұр­ғы­дан ба­ға­лай бі­лу.
-
3
10-ап­та. XVIII ғ. – ХIХ ғ. со­ңы ара­лы­ғын­да­ғы қа­зақ мә­де­ни­е­ті
10
Дәс­түр­лі дү­ни­е­та­ным дағ­да­ры­сы. Қа­зақ Ағар­ту­шы­лы­ғы фе­но­ме­ні. Ш. Уә­ли­ха­нов және оның шы­ғар­ма­шы­лы­ғы. Абай ұлы қа­зақ ақы­ны және ой­шы­лы ре­т­ін­де. Шәк­ә­рім шы­ғар­ма­шы­лы­ғы. Ы. Ал­тын­са­рин көр­нек­ті ағар­ту­шы және пе­да­гог ре­т­ін­де. Құр­ман­ға­зы, Тәт­тім­бет, Жа­яу Мұ­са және т.б. му­зы­ка­лық шы­ғар­ма­шы­лы­ғы.
Қа­зақ мә­де­ни­е­т­ін­де­гі «Зар за­ман» фе­но­ме­ні. Қа­з­ақ­тың қо­ғам­дық ойы және XIX-XX ғғ. ара­лы­ғын­да қа­зақ әде­би­е­т­ін­де­гі негіз­гі ба­ғыт­тар. Қа­зақ зи­я­лы­ла­ры­ның ірі өкіл­де­рі­нің негіз­гі иде­я­ла­ры: Ә. Бө­кей­ха­нов, А. Бай­тұр­сы­нов, М. Ду­ла­тов, Т. Рыс­құ­лов және т.б.
Са­краль­ды (қа­си­ет­ті) қа­зақ мә­де­ни­е­ті. Қа­зақ­стан ау­ма­ғын­да­ғы са­краль­ды мә­де­ни­ет ес­керт­кіш­те­рі. «Мә­де­ни мұ­ра» бағ­дар­ла­ма­сы.
Қа­зақ хал­қы­ның мә­де­ни мұ­ра­сы. XVIII-ХIХ ғғ. қа­зақ өне­рі мен әде­би­е­ті. Қа­зақ өне­рі­нің негіз­гі құн­ды­лық­та­ры. XVIII-ХIХ ғғ. қа­зақ фи­ло­со­фи­я­сы­ның негіз­гі же­ті­стікте­рі. Эт­ни­ка­лық бі­ре­гей­лік­тің қа­лып­та­суы мен қа­зақ хал­қы­ның бі­рі­гу­ін­де­гі қа­зақ мә­де­ни­е­ті­нің рө­лі. Қа­зақ ті­лі және оның ұлт­тың мә­де­ни кодын сақ­та­уда­ғы рө­лі.
Ұлы Жі­бек жо­лы ха­лық­та­ры­ның мә­де­ни­е­ті: Еуро­па, Ре­сей ха­лық­та­ры­мен мә­де­ни өза­ра әре­кет фор­ма­ла­рын са­лы­сты­ру және ай­қын­дау: пат­терн­де­рі мен же­ті­стікте­рі.
Түр­кі­лер­дің әлем­дік мә­де­ни­ет­тің да­муы­на қо­с­қан үле­сі мен Шы­ғыс-Ба­тыс сұх­ба­ты­на әсе­рін шы­найы тұр­ғы­дан ба­ға­лау.
Түр­кі ха­лық­та­ры­ның мә­де­ни­ет ес­керт­кіш­те­рін са­лы­сты­ра бі­лу және Ор­та­лық-Ази­я­лық және Та­яу Шы­ғыс ай­мақ­та­рын­да­ғы ха­лық­тар­дың ру­ха­ни да­муы­на әсе­рін ай­қын­дау.
Ор­та­лық Азия қа­ла­лық мә­де­ни­е­ті­нің да­му ерекше­лік­те­рін сы­ни тұр­ғы­дан ба­ға­лай бі­лу.
Са­краль­дық мә­де­ни­ет­тің 100 ес­керт­кі­ші мен қа­зақ да­ла­сы­ның мә­де­ни мұ­ра­сы­на қа­ты­сты бі­лім­ді көр­се­те бі­лу.
-
4
11-ап­та. ХХ ға­сыр­да­ғы қа­зақ мә­де­ни­е­ті
11
Ке­ңе­стік ке­зең­де­гі қа­зақ мә­де­ни­е­ті. То­та­ли­тар­лық-әкім­ші­лік жүйе және ұлт­тық мә­де­ни­ет. Ел­дің ин­ду­стри­а­ли­за­ци­я­сы. Ел ин­ду­стри­а­ли­за­ци­я­сын­да­ғы ғы­лы­ми-тех­ни­ка­лық зи­я­лы қа­уым­ның ор­ны мен рө­лі. Мә­де­ни са­я­сат­тың қай­шы үр­ді­сте­рі. Қа­зақ­стан­дық ғы­лым­ның, бі­лім және мә­де­ни­ет ин­сти­тут­та­ры­ның қа­лып­та­суы мен да­муы. Қа­зақ зи­я­лы қа­уы­мы­ның қа­зақ­стан­дық мә­де­ни­ет пен ха­лық­тың мә­де­ни да­муын­да­ғы са­бақ­та­стық­ты сақ­та­уда­ғы үле­сі. ХХ ғ. Қа­зақ­стан­ның бел­гі­лі ға­лым­да­ры.
Қа­зақ өне­рі­нің да­муы: кес­кін­де­ме, мү­сін, сәу­лет өне­рі, опе­ра, ба­лет, му­зы­ка, ХХ ғ. дра­ма­тур­ги­я­сы. ХХ ғ. бел­гі­лі опе­ра орын­да­у­шы­ла­ры. ХХ ғ. Қа­зақ­стан әде­би­е­ті. ХХ ғ. ке­ңе­стік қа­зақ жа­зу­шы­ла­ры. Қа­зақ ки­но­сы­ның қа­лып­та­суы мен да­муы. Ке­ңе­стік қа­зақ ки­но­ре­жис­сер­ле­рі мен ки­но­әр­ті­сте­рі. ХХ ғ. Қа­зақ­стан­да­ғы ки­но­ин­ду­стри­я­ның да­муы. ХХ ғ. Қа­зақ­стан­да­ғы гу­ма­ни­тар­лық ғы­лым. Қа­зақ хал­қы­ның ру­ха­ни­лы­ғын сақ­тау, қа­зақ хал­қы­ның ұлт­тық өзін­дік са­на­сын, қа­зақ хал­қы­ның ру­ха­ни құн­ды­лық­та­рын қа­лып­та­сты­ру­да­ғы қа­зақ гу­ма­ни­та­ри­сти­ка­сы мен зи­я­лы қа­уы­мы­ның рө­лі. Қа­зақ мә­де­ни­е­ті­нің да­муын­да­ғы зи­я­лы қа­уым­ның шы­ғар­ма­шы­лық үле­сі.
Та­ри­хи өл­шем­де­гі қа­зақ мә­де­ни­е­ті: қа­зақ хал­қы­ның мә­де­ни мұ­ра­сы.
Қа­зақ хал­қы­ның мә­де­ни мұ­ра­сын сы­ни тұр­ғы­дан ба­ға­лау.
Қа­з­ақ­тар­дың мә­де­ни мұ­ра­сын, мә­де­ни құн­ды­лық­та­ры мен ба­тыр­лар эти­ка­сын, ақын­дық мұ­ра мен өне­рін, қа­з­ақ­тар­дың спорт мә­де­ни­е­тін ба­ға­лау.
3
12-ап­та. Қа­зір­гі әлем­дік үде­рі­стер ая­сын­да­ғы қа­зақ мә­де­ни­е­ті
12
Жа­һанда­ну және эт­но-ай­мақ­тық мә­де­ни­ет­тер­дің өзін-өзі бі­ре­гей­лен­ді­ру мә­се­ле­сі. Қа­зақ мә­де­ни­е­ті және түр­кі әле­мі. Қа­зір­гі Қа­зақ­стан­ның муль­ти­м­ә­де­ни ке­ңі­сті­гін­де­гі қа­зақ мә­де­ни­е­ті­нің ор­ны. За­ма­на­уи қа­зақ мә­де­ни­е­т­ін­де­гі ру­ха­ни дәс­түр­лер мен жа­ңа­шыл­дық үде­рі­стер. Әлем­нің ұлт­тық бей­не­сі және мә­де­ни ре­пре­зен­та­ция.
Қа­зақ­стан­ның қа­зір­гі өне­рін­де­гі негіз­гі үр­ді­стер мен ба­ғыт­тар. Қа­зақ мә­де­ни­е­ті­нің із­де­рін (пат­терн) сақ­тау, қа­зақ ті­лін да­мы­ту мен оның мә­де­ни ке­ңі­сті­гін ке­ңей­ту, қа­зақ хал­қы­ның ру­ха­ни құн­ды­лық­та­рын сақ­тау мен ұлық­та­уда­ғы гу­ма­ни­тар­лық зи­я­лы қа­уым­ның рө­лі. За­ма­на­уи қа­зақ өне­рі­нің негіз­гі жанр­ла­ры: әде­би­ет, кес­кін­де­ме, те­атр, сәу­лет өне­рі, му­зы­ка, ки­но, те­ле­ве­де­ние.
Қа­зақ­стан­да­ғы за­ма­на­уи бұ­қа­ра­лық мә­де­ни­ет. Қа­зақ­стан­да­ғы шоу мә­де­ни­ет­тің қа­лып­та­суы мен да­муы. Қа­зақ­стан­ның қа­зір­гі өне­рі­нің да­муын­да­ғы жа­ңа үр­ді­стер мен ме­диа-мә­де­ни­ет қа­уіп-қа­тер­ле­рі.
Қа­зақ­стан­дық ки­но­ның за­ма­на­уи үр­ді­сте­рі. За­ма­на­уи қа­зақ ки­но­өн­ді­рі­сі­нің да­му бо­ла­ша­ғы мен мә­се­ле­ле­рі. Қа­зақ­стан­дық ки­но­ре­жис­сер­лер. Қа­зақ ки­но­жұл­ды­зда­ры. Ең жақ­сы қа­зақ ки­но­лен­та­ла­ры. Қа­зақ­стан­да­ғы ки­но­фе­сти­валь­дар. Ме­ре­ке той­лау мә­де­ни­е­ті­нің да­муын­да­ғы қа­зақ­стан­дық ки­но­фе­сти­валь­дар­дың рө­лі. Мә­де­ни­е­та­ра­лық ком­му­ни­ка­ци­я­ның да­муын­да­ғы қа­зақ­стан­дық ки­но­фе­сти­валь­дар­дың ор­ны. Қа­зақ­стан­дық ки­но­фе­сти­валь­дар за­ма­на­уи қа­зақ­стан­дық мә­де­ни­ет же­ті­стікте­рін та­ра­ту ала­ңы ре­т­ін­де. Ұлт­тық бі­ре­гей­лік­тің, ме­диа-мә­де­ни­ет па­ра­диг­ма­сын­да­ғы қа­зақ хал­қы­ның ұлт­тық дү­ни­е­та­ны­мын­да­ғы және ын­ты­мақ­та­стығ­ын қа­лып­та­суын­да­ғы мә­се­ле­лер мен тө­зім­ді­лік ұста­ным­да­ры.
Те­ле­ди­дар мә­де­ни­ет фе­но­ме­ні ре­т­ін­де. Қа­зақ­стан­да­ғы за­ма­на­уи те­ле­ди­дар­дың да­муы. Қа­зақ­стан­ның те­ле­ви­зи­я­лық дра­ма­тур­ги­я­сы.
Дәс­түр­лі қа­зақ және за­ма­на­уи қа­зақ мә­де­ни­е­ті. Қа­зақ хал­қы­ның мә­де­ни ко­ды. Қа­зақ ұлт­тық мә­де­ни кодын сақ­тау мә­се­ле­сі. Қа­зақ дәс­түр­лі мә­де­ни­е­ті­нің ру­ха­ни құн­ды­лы­ғы және Қа­зақ­стан жағ­дай­ын­да­ғы ба­тыс құн­ды­лық­та­ры­ның сі­ңі­ру мә­се­ле­ле­рі. Өнер­дің ком­мер­ци­я­ла­нуы. Қа­зақ хал­қы­ның мә­де­ни бі­ре­гей­лі­гін сақ­тау мен қа­зір­гі қа­зақ­стан­дық­тың мә­де­ни-ру­ха­ни кел­бе­тін қа­лып­та­сты­ру, ұлт­жан­ды­лық­қа, өз Ота­ны­на, ұлт­тық мә­де­ни­е­тіне де­ген сүй­іспен­ші­лік пен құр­мет­ке тәр­би­е­леу, қа­зақ хал­қы­ның ру­ха­ни мұ­ра­сы, ру­ха­ни құн­ды­лық­та­рын, қа­зақ хал­қы­ның мә­де­ни кодын сақ­тау, әлем­дік мә­де­ни­ет құн­ды­лық­та­ры­на қо­су­да­ғы отан­дық өнер­дің рө­лі.
Қа­зақ­стан мә­де­ни­е­ті: мә­се­ле­ле­рі мен бо­ла­ша­ғы
«ХХ-ХХІ ғғ. Ба­тыс Еуро­па­ның жастар субм­ә­де­ни­е­ті және олар­дың қа­зақ­стан­дық жастар­дың құн­ды­лық­тық жүй­е­сіне әсе­рі» та­қы­ры­бы­на пре­зен­та­ция жа­сау.
5
13-ап­та. Жа­һанда­ну ая­сын­да­ғы қа­зақ мә­де­ни­е­ті
13
Жа­һанда­ну жағ­дай­ын­да­ғы қа­зақ хал­қы­ның мә­де­ни мұ­ра­сын сақ­тау мә­се­ле­сі. Қа­зақ­стан мұ­ра­жай­ла­ры және олар­дың мә­де­ни мұ­ра­ны сақ­та­уда­ғы рө­лі. Қа­зақ хал­қы­ның мә­де­ни мұ­ра­сын та­ра­ту­да­ғы ҚР мұ­ра­жай­ла­ры. Қа­зақ хал­қы­ның мә­де­ни-эт­ни­ка­лық жадыс­ын сақ­та­уда­ғы мұ­ра­жай­лар­дың рө­лі. «Мә­де­ни мұ­ра» бағ­дар­ла­ма­сын, мұ­ра­жай-қо­рық­тар, Қа­зақ­стан­ның мә­де­ни және та­би­ғи ес­керт­кіш­тер жо­ба­сын жү­зе­ге асы­ру.
Бе­кет-Ата мә­де­ни объ­ек­ті­сі, Ақ­су Жа­бағ­лы, Көр­жал­ғын, Там­ға­лы мә­де­ни рәм­із­дер және қа­зақ хал­қы­ның мә­де­ни бі­ре­гей­ле­гі­нің құ­ра­у­шы­сы ре­т­ін­де.
Қа­зақ­стан қо­ға­мы­ның жаң­ғы­руы мен жа­һанда­ну жағ­дай­ын­да­ғы қа­з­ақ­тар­дың мә­де­ни, эт­ни­ка­лық (ұлт­тық), ді­ни бі­ре­гей­лі­гі­нің сақ­та­лу мә­се­ле­сі. Жа­ңа мә­де­ни па­ра­диг­ма­лар мен жа­ңа ру­ха­ни бағ­дар­лар. Жа­ңа па­ра­диг­мал­ды (көп­ші­лік­ке ор­тақ) құн­ды­лық­тық ұста­ным­дар­дың қа­лып­та­суы: бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті­лік, праг­ма­тизм, бі­лім­нің ерекше орын­ға ие бо­луы (куль­ті). Бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті­лік, праг­ма­тизм, бі­лім­нің ерекше орын­ға ие бо­луы­ның (куль­ті) жа­ғым­ды ұста­ным­да­ры­на негіз­дел­ген дұ­рыс әре­кет ету мо­дель­де­рі мен мә­де­ни өза­ра қа­рым-қа­ты­на­стың қа­лып­та­суы­на қа­зақ­стан­дық мә­де­ни­ет­тің әсе­рі мен рө­лі. Ру­ха­ни құн­ды­лық­тық бағ­дар­лар, жал­ған, бүл­ді­ру­ші құн­ды­лық­тар мен мі­нез-құлық және ком­му­ни­ка­ция мо­дель­де­ріне қар­сы Қа­зақ­стан аза­мат­та­ры­ның жа­ңа­шыл­дық әре­кет ету мо­дель­де­рін қа­лып­та­сты­ру­да­ғы отан­дық өнер мен мә­де­ни ин­сти­тут­тар­дың рө­лі.
Жастар субм­ә­де­ни­е­ті және ру­ха­ни, мо­раль­дік, эс­те­ти­ка­лық және ді­ни құн­ды­лық­тар. Бі­лім куль­ті, праг­ма­тизм және бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті­лік, мә­де­ни бі­ре­гей­лік пен ын­ты­мақ­та­стық, қа­зір­гі қа­зақ­стан­дық жастар ара­сын­да Отан­ға де­ген ұлт­жан­ды­лық­ты қа­лып­та­сты­ру мен тәр­би­е­ле­уде­гі мә­де­ни ин­сти­тут­тар­дың рө­лі. Қа­зір­гі қа­зақ­стан­дық жастар ара­сын­да оң қа­зақ­стан­дық ру­ха­ни­лық пен құн­ды­лық­тар­ды қа­лып­та­сты­ру, жал­ған және та­ңы­л­ған (мә­де­ни, ді­ни) бі­ре­гей­лік фор­ма­ла­рын же­ңу.
Қа­зақ­стан­ның ба­сты ме­ре­ке­ле­рі мә­де­ни мұ­ра ре­т­ін­де. Қа­зақ­стан­да­ғы ме­ре­ке мә­де­ни­е­ті­нің қа­лып­та­суы. Мә­де­ни пат­терн­дер (із­дер) және қа­зақ­стан­дық ме­ре­ке­лік мә­де­ни­ет­тің ру­ха­ни құн­ды­лық­та­ры.
Қа­зір­гі жағ­дай­да­ғы қа­ла мә­де­ни­е­ті­нің да­муы. Қа­ла мә­де­ни­е­ті­нің негіз­гі құн­ды­лық­та­ры. Аста­на­ның ар­хи­тек­ту­ра­лық кел­бе­ті. Аста­на­ның қа­ла­лық мә­де­ни­е­ті­нің се­ми­о­ти­ка­сы.
Қа­зақ­стан­да­ғы муль­ти-ме­диа-мә­де­ни­ет­тің қа­лып­та­суы мен да­муы. Мә­де­ни, ақ­па­рат­тық қа­уіп­сіз­дік мә­се­ле­сі.
Қа­зақ ұл­ты­ның мә­де­ни ко­ды.
Мә­де­ни және эт­ни­ка­лық бі­ре­гей­лік­ті сақ­та­уда­ғы қа­зақ ұл­ты­ның мә­де­ни коды­ның рө­лін са­рап­тау.
Көр­се­те бі­лу
««Мә­де­ни мұ­ра» бағ­дар­ла­ма­сы және оның ма­ңы­зы» та­қы­ры­бы бой­ын­ша жо­ба­лық зерт­теу, нәти­же­ле­рін пре­зен­та­ци­я­лау, олар­ды дәлел­деу және қор­ғау.
Мұ­ра­жай, көр­ме­лер­ге ба­ру. Ай­мақ­тық, мә­де­ни ес­керт­кіш­тер мен көр­нек­ті орын­дар бой­ын­ша са­рап­та­ма­лық анық­та­ма­лар мен ақ­па­рат­тық ма­те­ри­ал дай­ын­дау.
5
14-ап­та. Қа­зақ­стан­ның мә­де­ни са­я­са­ты
14
Мә­де­ни са­я­сат ұста­ным­да­ры: «ҚР Мә­де­ни­ет ту­ра­лы за­ңы». Қа­зақ­стан­да­ғы мә­де­ни ре­фор­ма­лар­дың негіз­гі ұста­ным­да­ры.
Қа­зақ­стан­да­ғы ру­ха­ни жаң­ғы­ру үде­рі­сте­рі­нің әле­умет­тік-мә­де­ни астар­ла­ры. Мә­де­ни са­я­сат мо­дель­де­рі мен қо­ғам­ның ба­сты құн­ды­лық­тар жүй­е­сі­нің бай­ла­ны­сы. Мә­де­ни са­я­сат­тың қа­зақ­стан­дық мо­де­лі. «Мәң­гі­лік Ел» ұлт­тық иде­я­сы­ның қа­лып­та­суы кө­пұлт­ты және по­ли­кон­фес­си­о­нал­ды қа­зақ­стан­дық қо­ғам мен оның мә­де­ни қо­ры­ның бі­рі­гуі ре­т­ін­де. Қа­зақ­стан Хал­қы Ас­сам­бле­я­сы және оның қа­зақ­стан­дық қо­ғам­ның мә­де­ни шы­ғар­ма­шы­лы­ғын­да­ғы рө­лі. Эт­ни­ка­ара­лық және кон­фес­си­яа­ра­лық ке­лі­сім мә­се­ле­сі. Қа­зақ­стан­дық өр­ке­ни­ет­ті әлем­дік стан­дарт­тар мен пат­терн­дер дең­гей­ін­де іл­ге­рі­ле­ту­де­гі қа­зақ­стан­дық мә­де­ни­ет, қа­зақ­стан­дық зи­я­лы қа­уым­ның рө­лі.
Әлем­нің ұлт­тық бей­не­сін қол­дау. За­ма­на­уи қа­зақ­стан­дық қо­ғам­ға отан­дастар­дың мә­де­ни бей­ім­де­лу мен қо­сы­лу (ин­те­гра­ция) мә­се­ле­сі. Жаң­ғыр­ту­дың екін­ші және үшін­ші тол­қы­ны­ның жа­ңа қа­уіп-қа­тер­ле­рі фор­ма­тын­да жас ұр­пақ­тың нақ­ты мә­де­ни жағ­дай­ға бей­ім­де­лу (ин­куль­ту­ра­ция) мә­се­ле­сі. Жа­ңа құн­ды­лық­тық бағ­дар­лар­дың қа­лып­та­суы, ха­лық­тың қо­ғам­дық са­на­сы­ның жаң­ғы­руы, ра­ци­о­нал­ды өр­ке­ни­ет­ті дү­ни­е­та­ным­ның жа­ңа жүй­е­сіне шы­ғу. Қо­ғам­дық са­на­ны жаң­ғы­ру­дың негіз­гі ба­ғыт­та­ры: бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті­лік, праг­ма­тизм, бі­лім­нің ашық­тығы, бі­лім­ді құр­мет­теу (культ). Қа­зақ мә­де­ни­е­ті­нің мә­де­ни және өр­ке­ни­ет­ті­лік бі­ре­гей­лік мә­се­ле­сі.
ХХ ғ. мә­де­ни­е­ті, ме­диа-мә­де­ни­ет және пост­мо­дер­низм мә­де­ни­е­ті және олар­дың адам­ның жа­ңа құн­ды­лық­тық жүй­е­сі­нің және мі­нез-құлық мо­дель­де­рі­нің қа­лып­та­суын­да­ғы рө­лі.
Нақ­ты мы­сал­дар ар­қы­лы бұ­қа­ра­лық және за­ма­на­уи ме­диа-мә­де­ни­ет­тің негіз­гі құн­ды­лық­та­ры мен пат­терн­де­рі, пост­мо­дер­низм мә­де­ни­е­ті си­патта­ма­ла­ры ту­ра­лы бі­лім­ді көр­се­ту.
«Ұлт­тың мә­де­ни кодын сақ­та­уда­ғы қа­зақ ті­лі мен қа­зақ мә­де­ни­е­ті­нің рө­лі» та­қы­ры­бы­на эс­се-пі­кір­та­лас.
4
15-ап­та. «Мә­де­ни мұ­ра» Мем­ле­кет­тік Бағ­дар­ла­ма­сы
15
«Мә­де­ни мұ­ра» Мем­ле­кет­тік Бағ­дар­ла­ма­сы мә­де­ни са­я­сат са­ла­сы ре­т­ін­де. Дәс­түр мен жа­ңа­шыл­дық­тың да­му ре­ті (ди­на­ми­ка), мә­де­ни тә­жі­ри­бе­нің са­бақ­та­стық және та­ра­ту ме­ха­низмде­рі. Мә­де­ни­ет эко­ло­ги­я­сы: қиын­дық­та­ры мен мә­се­ле­ле­рі. Қа­зақ­стан­дық­тар­дың эко­ло­ги­я­лық мә­де­ни­е­ті­нің қа­лып­та­суы мен да­муы. Жер­гі­лік­ті та­рих­ты қа­рас­ты­ру жұ­мысын жа­сау мен да­мы­ту­да­ғы мә­де­ни ин­сти­тут­тар, мә­де­ни ұй­ым­дар­дың рө­лі. Жер­гі­лік­ті та­рих­ты қа­рас­ты­ру, мә­де­ни-та­ри­хи ес­керт­кіш­тер­ді және жер­гі­лік­ті, ай­мақ­тық кө­лем­де­гі мә­де­ни объ­ек­ті­лер­ді қал­пы­на кел­ті­ру мен сақ­та­уда­ғы мұ­ра­жай, бі­лім бе­ру ме­ке­ме­ле­рі мен ұй­ым­да­ры­ның рө­лі. Та­би­ғи ес­керт­кіш­тер­ді жа­сау мен сақ­тау бағ­дар­ла­ма­сы Қа­зақ­стан­ның мә­де­ни мұ­ра­сы­ның құ­рам­дас бө­лі­гі ре­т­ін­де. Мә­де­ни мұ­ра бағ­дар­ла­ма­ла­ры­ның да­муын­да­ғы ЮНЕ­СКО ха­лы­қа­ра­лық ұй­ым­да­ры­ның рө­лі.
Мә­де­ни ту­риз­мнің да­муы және оның «Ту­ған ел», «Қа­зақ­стан­ның са­краль­ды гео­гра­фи­я­сы», «Жа­һандан­ған әлем­де­гі қа­зір­гі қа­зақ­стан­дық мә­де­ни­ет», «Сан­дық Қа­зақ­стан» жо­ба­ла­ры­ның қа­лып­та­суы мен жү­зе­ге асы­ры­луын­да­ғы рө­лі. Мә­де­ни, мә­де­ни­ет­тік зерт­те­улер әдіс­на­ма­сы.
Қа­зақ­стан­да­ғы ген­дер­лік са­я­сат. Ген­дер­лік рөл­дер және ген­дер­лік мі­нез-құлық мә­се­ле­ле­рі. Ген­дер­лік мә­де­ни­ет­тің негіз­гі құн­ды­лық­та­ры.
Қа­зір­гі за­ман­ғы қа­зақ­стан­дық мә­де­ни­ет­тің ру­ха­ни құн­ды­лық­та­ры­ның негіз­гі пат­терн­де­рі. Қа­зақ­стан­ның ең та­ны­мал тұ­лға­ла­ры. Қа­зақ­стан­дық мә­де­ни­ет­тің жүз есі­мі. Қа­зақ­стан­ның ұмы­тыл­мас жүз ор­ны. Қа­зақ мә­де­ни­е­ті­нің жүз рәмі­зі. «Қа­зақ­стан­ның 100 жа­ңа есі­мі» жо­ба­сы. «100 жа­ңа есім» ай­мақ­тық жо­ба­сы.
Қа­зақ­стан­ның дене шы­нық­ты­ру мә­де­ни­е­ті. Ұлт­тық спорт түр­ле­рі. Қа­зақ­стан­да­ғы дене шы­нық­ты­ру құн­ды­лық­та­ры.
Жа­һанда­ну ая­сын­да­ғы бі­лім бе­ру мә­се­ле­сі. Ин­тел­лек­ту­ал­ды ұлт жа­ңа мо­де­лін қа­лып­та­сты­ру мә­се­ле­сі. Қа­зір­гі Қа­зақ­стан­да­ғы ғы­лым мен тех­ни­ка. Ком­пью­тер­лік са­у­ат­ты­лық және мә­де­ни­ет. «Сан­дық Қа­зақ­стан» жо­ба­сы. Бі­лім­нің то­ле­рант­ты­лы­ғы, ашық­тығы мә­де­ни­е­ті. Мә­де­ни­е­та­ра­лық және эт­ни­ка­ара­лық ком­му­ни­ка­ци­я­ның жа­ңа құн­ды­лық­та­ры.
Қа­зақ­стан­да­ғы са­я­сат мә­де­ни­е­ті және оның қа­зақ хал­қы­ның мә­де­ни бі­ре­гей­лі­гін сақ­тау мә­де­ни стра­те­ги­я­сын қа­лып­та­сты­ру­ға тигі­зе­тін әсе­рі.
Кейс фор­ма­тын­да «Ме­диа-мә­де­ни­ет және «Сан­дық Қа­зақ­стан» мо­де­лі: бо­ла­шақ қа­зір­гі за­ман­ның ая­сын­да» жағ­дай­ды тал­дау
4
Ес­кер­ту: 1 ака­де­ми­я­лық кре­дит - 30 ака­де­ми­я­лық са­ғат
Бар­лы­ғы: 2 ака­де­ми­я­лық кре­дит - 60 ака­де­ми­я­лық са­ғат
1. На­зар­ба­ев Н.А. НА по­ро­ге ХХI ве­ка. – Аста­на, 2016
2. На­зар­ба­ев Н.А. «Взгляд в бу­ду­щее: мо­дер­ни­за­ция об­ще­ствен­но­го со­зна­ния». – Аста­на, АКОР­ДА, 2017 / http://​www.​akorda.​kz/​ru
3. На­зар­ба­ев Н.А. Взгляд в бу­ду­щее. – Аста­на, 2017.
1. Аль-Фа­ра­би со­ци­аль­но-эти­че­ские трак­та­ты. – Ал­ма-Ата, 1972.
2. Ба­ла­са­гу­ни Ю. Бла­го­дат­ное зна­ние / пер. С.Н. Ива­но­ва. – М., 1983.
3. Бей­се­но­ва Г.А. Про­бле­мы гло­ба­ли­за­ции и иден­тич­но­сти – А., Print, 2009.
4. Бей­се­но­ва Г.А. Про­бле­мы об­ра­зо­ва­тель­но­го зна­ния в дис­по­зи­ти­ве куль­ту­ры. – Ал­ма­ты: Ис­кан­дер, 2005.
5. Бар­нард Алан. «Ан­тро­по­ло­гия та­рихы мен тео­ри­я­сы»/пер. на каз.яз. Под ру­ков. Куль­са­ри­е­ва А.Т., Ма­са­ли­мо­ва А.Р. – А., 2017.
7. Все­об­щая ис­то­рия жи­во­пи­си. – М., ЭКС­МО, 2010.
8. Ға­би­тов Т.Х. Қа­зақ мә­де­ни­е­ті­нің та­рихы: оқу құ­ра­лы. – Ал­ма­ты: Қа­зақ уни­вер­си­те­ті, 2016.
9. Га­би­тов Т.Х. Ка­за­хи: Опыт куль­ту­ро­ло­ги­че­ско­го ана­ли­за. – Saarbrücken: Germany Academic Publishing GmbH & Co. Кg lap lambert. - Heinrich-Böcking-Str. 6-8, 66121. - KG LAP LAMBERT, ГЕР­МА­НИЯ, 2012.
10. Га­би­тов Т.Х., Аб­ди­га­ли­е­ва Г.К., Ис­ма­гам­бе­то­ва З.Н. Фи­ло­со­фия куль­ту­ры: Учеб­ник для сту­ден­тов ву­зов и кол­ле­джей. – Ал­ма­ты: Эве­ро, 2013
11. Ға­би­тов Т.Х., За­тов Қ. Қа­зақ мә­де­ни­е­ті­нің ру­ха­ни ке­ңі­сті­гі. - Ал­ма­ты: Ра­ри­тет, 2013.
12. Га­би­тов Т.Х., Му­та­ли­пов Ж., Кул­са­ри­е­ва А. Куль­ту­ро­ло­гия. - Ал­ма­ты, Ра­ри­тет, 2008.
13. Tursun Gabitov. Actual Problems of Kazakh Culture. Kazakh Culture Challenges. - Мон­гра­фия. - Са­ар­брю­кен: Лам­берт. - Publishing, 2016.
14. Древ­ние ци­ви­ли­за­ции. - М., 2009.
15. Жол­ду­ба­е­ва А.К. Куль­ту­ро­ло­гия: прак­ти­кум. - Ал­ма­ты: Каз­ну им.аль-Фа­ра­би, 2014.
16. Ис­то­рия куль­ту­ро­ло­гии под ред. Огур­цо­ва А.П. - М., Гар­да­ри­ки, 2006.
17. Ка­ир­жа­но­ва А. Palaeoturcica. Мир древ­них тюр­ков. – Ал­ма­ты, 1999.
18. Ка­ра­ба­е­ва А.Г. Эпи­сте­мо­ло­ги­че­ские этю­ды. – Мо­но­гра­фия. - А., Қа­зак уни­вер­си­те­ті, 2016.
19. Кон­ды­ба­ев С. Вве­де­ние в ка­зах­скую ми­фо­ло­гию. – Ал­ма­ты. 1999.
20. Кур­ман­га­ли­е­ва Г.К., Ны­сан­ба­ев А.Н., Со­ло­вье­ва Г.Г., Сей­тах­ме­то­ва Л.Н. На­сле­дие аль-Фа­ра­би и со­вре­мен­ная фи­ло­со­фия вза­и­мо­по­ни­ма­ния. – Ал­ма­ты. 2011.
21. Ма­лов С.Е. Па­мят­ни­ки древ­не­тюрк­ской пись­мен­но­сти. – М-Л, 1951.
22. Мар­гу­лан А. Бе­га­зы-дан­ды­ба­ев­ская куль­ту­ра Цен­траль­но­го Ка­зах­ста­на. - Ал­ма-Ата, 1979.
23. Ма­са­ли­мо­ва А.Р. Куль­ту­ра и ци­ви­ли­за­ция. – А., 2005.
24. Ма­хмуд аль-Ка­ш­га­ри Ди­ван Лу­гат ат-Турк / Пер. З.-А.М. Ауэ­зо­ва. – Ал­ма­ты, 2005.
25. Мир­за­бе­ко­ва А.Ш. Про­бле­ма куль­тур­ной иден­тич­но­сти в со­ци­аль­ной фи­ло­со­фии. – Мо­но­гра­фия. – Ка­ра­ган­ды: Бо­ла­шак-Бас­па, 2006.
26. Мир цен­но­стей аль-Фа­ра­би и ак­сио­ло­гия ХХI ве­ка. Кни­га.2. – Ал­ма­ты, 2006.
27. Мол­дабе­ков Ж.Ж. Ка­з­ак­та­ну. - Ал­ма­ты, 2015.
28. Мол­то­ба­ро­ва К.И. Мә­де­ни­ет­та­ну. - А, 2018.
29. На­сле­дие аль-Фа­ра­би и фор­ми­ро­ва­ние но­во­го ин­те­граль­но­го ми­ро­воз­зре­ния. кол­лек­тив­ная мо­но­гра­фия./ под общ.ред. з.к. ша­у­ке­но­ва. – ал­ма­ты: ифпр кн рк, 2012.
30. Ни­ко­нов А.Ю. Алу­тун би­лиг. Тен­гри­ан­ство. – Ал­ма­ты. 2000.
31. Нур­жа­нов Б.Г., Ер­жа­но­ва А.М. Куль­ту­ро­ло­гия. - Ал­ма­ты, 2011.
32. Нур­жа­нов Б.Г. Мо­дерн. Пост­мо­дерн. Куль­ту­ра. – Ал­ма­ты, 2012.
33. Ра­ев Д.С. Вли­я­ние тюрк­ской ци­ви­ли­за­ции на сред­не­ве­ко­вую ев­ро­пей­скую куль­ту­ру//Из­ве­стия Ка­У­МО­иМЯ име­ни Абы­лай ха­на, №4 (26), 2016. (с.13-21).
34. Ра­ев Д.С. Тен­гри­ан­ство как ре­ли­ги­оз­но-ду­хов­ное ми­ро­воз­зре­ние тюр­ков-ко­чев­ни­ков//«Тен­грян­ство и на­сле­дие на­ро­дов Евра­зии: ис­то­ки и со­вре­мен­ность»: сбор­ник ста­тей ҮІ-й Межд. на­уч.-прак. конф. (14-16 июня 2017 г., Аста­на, Ка­зах­стан) 1-ое изд., стер. –Аста­на: ТОО Ма­стер По, -2017. -495 с. (323-327 бб.).
35. Ра­ев Д.С. Қа­з­ақ­тың ше­шен­дік өне­рі: фи­ло­со­фи­я­лық пай­ым­дау. –Ал­ма­ты: Цен­ные бу­ма­ги. –2001. –228 б.
36. Сар­сен­ба­е­ва З.Н. Эт­нос и цен­но­сти. – 2-е изд. пе­ре­раб. и доп. – Ал­ма­ты: Ин­сти­тут фи­ло­со­фии, по­ли­то­ло­гии и ре­ли­гио­ве­де­ния КН МО­НРК, 2018.
37. Старр С.Ф. Утра­чен­ное Про­све­ще­ние: Зо­ло­той век Цен­траль­ной Азии от араб­ско­го за­во­е­ва­ния до вре­мен Та­мер­ла­на. – М.: Аль­пи­на Па­б­ли­шер, 2017.
38. Стеб­ле­ва И.В. По­э­зия тюр­ков VI-VIII ве­ков. – М, 1965.
39. Пол­ная эн­цик­ло­пе­дия жи­во­пи­си. – М., Аст­рель, 2009.
40. Шәле­ке­нов У.Х. Қа­зақ өр­ке­ни­е­ті – Ал­ма­ты; Қа­зақ уни­вер­си­те­ті, 2009.
1. Аким­бе­ков С.М. Ис­то­рия сте­пей: фе­но­мен го­су­дар­ства Чин­гис­ха­на в ис­то­рии Евра­зии. – Ал­ма­ты: ТОО «Ин­сти­тут Ази­ат­ских ис­сле­до­ва­ний». 2-е из­да­ние, ис­прав­лен­ное и до­пол­нен­ное, 2016.
2. Аки­муш­кин О.Ф. Сред­не­ве­ко­вый Иран: куль­ту­ра, ис­то­рия, фи­ло­ло­гия. – СПб, 2004.
3. Аки­шев К.А. Ис­кус­ство и ми­фо­ло­гия са­ков. - А., 1984.
4. Бай­па­ков К.М. Сред­не­ве­ко­вые го­ро­да Ка­зах­ста­на на Ве­ли­ком Шел­ко­вом пу­ти. – Ал­ма­ты, 1998.
5. Бар­ман­ку­лов М. Хру­сталь­ные меч­ты тюр­ков о квад­ро­на­ции. – Ал­мат, 1998.
6. Би­чу­рин Н.Я. (Иа­к­инф). Сред­няя Азия и Во­сточ­ный Тур­ке­стан. – Ал­ма­ты, 1997.
7. Га­ни­ев Р.Т. Во­сточ­но-тюрк­ское го­су­дар­ство в VI - VIII вв. - Ека­те­рин­бург: Из­да­тель­ство Ураль­ско­го уни­вер­си­те­та, 2006.
8. Ге­род­от Ис­то­рия. В 9 кн. Кн.4. – М., 1999.
9. Гу­ми­лев Л.Н. Рит­мы Евра­зии: Эпо­ха и ци­ви­ли­за­ции. - М., 1993.
10. Гу­ми­лев Л.Н. Древ­ние тюр­ки. – М., 2008.
11. Гру­ше­виц­кая Т.Г. Куль­ту­ро­ло­гия: учеб. по­со­бие /Т.Г.Гру­ше­виц­кая, А.П.Са­до­хин. – М.: Аль­фа-М: ИН­ФРА-М, 2015.
12. Да­ни­льян О.Г. Куль­ту­ро­ло­гия: учеб­ник /О.Г.Да­ни­льян, В.М.Та­ра­нен­ко. – 2-е изд. – М.: ИН­ФРА-М, 2014.
13. Да­у­ке­е­ва С. Фи­ло­со­фия му­зы­ки Абу На­сра Му­хам­ма­да аль-Фа­ра­би. – А., 2002.
14. Де­лез Ж. Ки­но. – М.: Ад Мар­ги­нем, 2004.
15. За­кон о куль­ту­ре. - А., 2000.
16. Иб­ра­ев Ш. По­э­ти­ка огуз­ско­го ге­ро­и­че­ско­го эпо­са. – Ал­ма­ты, 1997.
17. Ка­сым­жа­нов А.Х. Сте­лы Ко­шо-Цай­да­ма. – А.: ТОО «Ком­па­ния Printing Systems», 1998.
18. Ка­сым­жа­нов А.Х. Про­стран­ство и вре­мя ве­ли­ких тра­ди­ций. - А., 2001.
19. Ка­стельс М. Га­лак­ти­ка. Ин­тер­нет. – Ека­те­рин­бург: У-Фак­то­рия, 2004.
20. Кля­штор­ный С.Г., Сул­та­нов Т.И., Ка­зах­стан. Ле­то­пись трех ты­ся­че­ле­тий. – Ала­ма-Ата, 1992.
21. Кля­штор­ный С.Г. Па­мят­ни­ки древ­не­тюрк­ской пись­мен­но­сти и эт­но­куль­тур­ная ис­то­рия Цен­траль­ной Азии. – СПб, 2006.
22. Кля­штор­ный С.Г. Древ­ние ру­ни­че­ские над­пи­си. – М., 1964.
23. Кра­дин Н.Н., Скрын­ни­ко­ва Т.Д. Им­пе­рия Чин­гис-ха­на. - М.: Во­сточ­ная ли­те­ра­ту­ра, 2006.
24. Кра­дин Н.Н. Ко­чев­ни­ки Евра­зии. - Ал­ма­ты: Дайк-Пресс, 2007.
25. Куль­ту­ро­ло­гия. Ан­то­ло­гия. Т. 1-4. - М., 2012.
26. Куль­ту­ро­ло­гия: учеб. / под ред. А.С.Ма­мон­то­ва. – 2-е изд., ис­пр. и доп. – М.: Изд-во Юрайт, 2016.
27. Куль­ту­ро­ло­гия: учеб­ник /под на­учн. ред. Г.Д.Дра­ча. – 2-е изд., стер. – М.: КНО­РУС, 2014.
28. Лу­ман Н. Ре­аль­ность мас­сме­диа. – М.: Прак­сис, 2005.
29. Лу­ки­ан из Са­мо­са­ты. Из­бран­ная по­э­зия. – М., 1991.
30. Ма­клю­эн Г.М. Га­лак­ти­ка Гу­тен­бер­га. Ста­нов­ле­ние че­ло­ве­ка чи­та­ю­ще­го. – М.: Ака­де­ми­че­ский про­ект, 2005.
31. Melikoff I. Ahmad Yesevi and Turkic Popular Islam, Electronic Journal of Oriental Studies - 2003. №6, № 8.
32. Мол­дабе­ков Ж.Ж. Ин­тел­лек­ту­аль­ная на­ция. Стра­те­ги­че­ский курс и куль­тур­но-на­ци­о­наль­ные фак­то­ры ста­нов­ле­ния. – А.: Каз­НУ им. аль-Фа­ра­би, 2015.
33. Му­та­нов Г.М., Та­джи­ко­ва К.Х., Ха­са­нов М.Ш., Ну­ры­ше­ва Г.Ж., Кур­ман­га­ли­е­ва Г.К., Сей­тах­ме­то­ва Н.Л., Сыр­гак­ба­е­ва А.С., Джа­ам­ба­е­ва Б.А. / под общ.ред. Г.М. Му­та­но­ва. Аль-Фа­ра­би и со­вре­мен­ность: учеб­ное по­со­бие - Ал­ма­ты: ка­зак уни­вер­си­те­ті, 2014. – 223 с.
34. Ну­ры­ше­ва Г. Ж.,Сыр­гак­ба­е­ва А.С., Ха­са­нов М.Ш., Джа­ам­ба­е­ва Б.А., Му­та­нов Г.М., Сей­тах­ме­то­ва Н.Л. Әл-Фа­ра­би және қа­зір­гі за­ман - А., Қа­зақ уни­вер­си­те­ті ", 2014г.
35. Орын­бе­ков М.С. Пред­фи­ло­со­фия про­то­ка­за­хов. - Ал­ма-Ата, 1994.
36. Оте­ни­яз Са­мат Атил­ла. – Ал­ма­ты, 2000.
37. Ра­ев­ский Д.С. Мо­дель ми­ра скиф­ской куль­ту­ры. – М., 1985.
38. Ра­ев Д.С. Қа­зақ ше­шен­ді­гі адам­ның ру­ха­ни бол­мысы ха­қын­да//Адам әле­мі. Фи­ло­со­фи­я­лық және қо­ғам­дық-гу­ма­ни­тар­лық жур­нал. №4 (58), 2013. (75-82 бб.).
39. Ра­ев Д.С. Тюрк­ское вли­я­ние на Ев­ро­пей­сую куль­ту­ру в эпо­ху ран­не­го сред­не­ве­ко­вья//На­уч­ный жур­нал «Austria Science», №8 2017. (20-23 с.).
40. Ра­ев Д.С. Қа­зақ ше­шен­ді­гі адам­ның ру­ха­ни бол­мысы ха­қын­да//Адам әле­мі. Фи­ло­со­фи­я­лық және қо­ғам­дық-гу­ма­ни­тар­лық жур­нал. №4 (58), 2013. (75-82 бб.).
41. Раз­ло­гов К.Э. Ми­ро­вое ки­но. Ис­то­рия ис­кус­ства экра­на. – М.: ЭКС­МО, 2011.
42. Рах­ма­на­ли­ев Р. Им­пе­рия тюр­ков. Ис­то­рия ве­ли­кой ци­ви­ли­за­ции / на­уч.ред. Н.Н. Цов­ма. – М.: РИ­ПОЛ клас­сик, 2017.
43. Сарт­ко­жа-улы К. Гунн­ское пись­мо // Алем. Аль­ма­нах. Вып.1. – Ал­ма-Ата, 1991.
44. Се­гиз­ба­ев О.А. Ис­то­рия ка­зах­ской фи­ло­со­фии: от пер­вых ар­ха­ич­ных пред­став­ле­ний древ­них до фи­ло­со­фии раз­ви­тых форм пер­вой по­ло­ви­ны ХХ сто­ле­тия: Учеб­ник для ву­зов. Ал­ма­ты: Гы­лым, 2001.
45. Сыр­гак­ба­е­ва А.С. Неко­то­рые осо­бен­но­сти ур­ба­низ­ма в Ка­зах­стане/ Қа­зҰУ ха­бар­шы­сы. Се­рия: Фи­ло­со­фия, по­ли­то­ло­гия, куль­ту­ро­ло­гия се­ри­я­сы . - Ал­ма­ты., 2010г. N 1, с. 87-91.
46. Стеб­ле­ва И.В. Жизнь и ли­те­ра­ту­ра до­ис­лам­ских тюр­ков: ис­то­ри­ко-куль­утр­ный кон­текст древ­не­тюрк­ской ли­те­ра­ту­ры. – М.: Вост. лит.,2007.
47. Тер-Ми­на­со­ва С. Тіл және мә­де­ни­е­та­ра­лық ком­му­ни­ка­ция»./ пер на каз.яз. – А, 2018.
48. Фром­кин В., Ро­берт Род­ман, Ни­на Хай­амс Тіл бі­лі­міне кірі­спе /пер. На каз.яз.». - А.,2017.-
49. Ли Энн Гек, Гайс Рип Ме­диа «Эти­ка жас ма­ман­дар­дың тә­жір­би­е­сі­нен» / пер. На каз.яз. – А., 2017.
50. Хан­тинг­тон С. Столк­но­ве­ние ци­ви­ли­за­ций. // Гео­по­ли­ти­ка: Ан­то­ло­гия, - М., 2006.
51. Шваб Клаус Мар­тин «Төр­тін­ші ин­ду­стри­а­лық ре­во­лю­ция» / пер на каз.яз. – А., 2017.
Пси­хо­ло­гия
№
Пән­нің маз­мұ­ны
Се­ми­нар (прак­ти­ка­лық) са­бақ­тар та­қы­рып­та­ры
Бі­лім алушы­лар­дың өзін­дік жұ­мыста­ры­ның та­қы­рып­та­ры
Са­ғат­тар са­ны
Пси­хо­ло­ги­яда­ғы ұлт­тық са­на­ны қа­лып­та­сты­ру кон­текст­ін­де­гі тұл­ға
1 ап­та: Пси­хо­ло­ги­я­ға кірі­спе
1
Пси­хо­ло­гия ғы­лым ре­т­ін­де. Адам ту­ра­лы ғы­лым­дар жүй­е­сін­де­гі пси­хо­ло­ги­я­ның ор­ны және мін­дет­те­рі. За­ма­на­уи тұл­ға­ның қа­лып­та­суы мен қо­ғам­дық са­на­ны жаң­ғыр­ту жағ­дай­ын­да­ғы пси­хо­ло­гия мен пси­хо­ло­ги­я­лық бі­лім­дер­дің мәні. Пси­хо­ло­ги­я­ның әді­сте­рі. Пси­хо­ло­гия ти­ім­ді өмір сү­ру­ге ық­пал ете­тін ғы­лым және прак­ти­ка ре­т­ін­де (биз­нес, спорт, ден­са­улық сақ­тау, жар­на­ма пси­хо­ло­ги­я­сы).
За­ма­на­уи пси­хо­ло­ги­я­ның са­ла­ла­ры
Эс­се «Пси­хо­ло­гия ме­нің өмі­рім­де және кә­сі­бім­де».
4
2 ап­та: Мен және ме­нің мо­ти­ва­ци­ям
2
Мо­ти­ва­ция және өзін­дік мо­ти­ва­ция. Мо­ти­ва­ци­я­лық сфе­ра­ны жал­пы ұй­ым­да­сты­ру. Мо­тив­тер және қа­жет­ті­лік­тер. Мо­тив түр­ле­рі. Же­тек­ші мо­тив.. Же­ті­стікке же­ту және сәт­сіз­дік­тен қа­шу мо­ти­ва­ци­я­сы. Мо­ти­ва­ци­я­ны зерт­теу әді­сте­рі. Тұл­ға­ның мо­ти­ва­ци­я­лық про­фи­лі. Тұл­ға­ның мо­ти­ва­ци­я­лық сфе­ра­ның бұ­зы­луы­мен бай­ла­ны­сты ең­бек ти­ім­ді­лі­гі­нің тө­мен­де­уі.
Ең­бек іс-әре­ке­ті­нің мо­ти­ва­ци­я­сы
Кейс: «Ұй­ым қыз­мет­кер­ле­рі­нің мо­ти­ва­ци­я­сын же­тіл­ді­ру»
4
3 ап­та : Эмо­ци­я­лар және эмо­ци­о­нал­дық ин­тел­лект
3
Адам өмі­рін­де­гі эмо­ци­я­ның рө­лі. Эмо­ци­я­ны тү­сі­ну және эм­па­ти­я­ға қа­бі­лет­ті­лік. Эмо­ци­я­ны рет­те­удің әді­сте­рі мен ме­ха­низмде­рі: эмо­ци­я­лар­ды қай­та қа­рас­ты­ру және эмо­ци­я­лар­ды ба­су. Эмо­ци­о­нал­дық ин­тел­лект анық­та­ма­сы. Эмо­ци­о­нал­дық ин­тел­лект ко­гни­тив­ті қа­бі­лет пен тұл­ға­ның да­ра­лық си­патта­ма­сы ре­т­ін­де. Эмо­ци­о­нал­дық ин­тел­лект ди­а­гно­сти­ка­сы және да­муы.
Эмо­ци­я­ның әр түр­лі мә­де­ни­ет­тер­де кө­рі­нуі мен се­зі­луі
Эмо­ци­о­нал­дық ин­тел­лек­ті­ні да­мы­ту бағ­дар­ла­ма­сын құ­ру.
4
4 ап­та : Адам­ның ерік қа­си­е­ті мен өзін-өзі рет­теу пси­хо­ло­ги­я­сы
4
Пси­хо­ло­ги­яда­ғы ерік тү­сі­ні­гі. Ерік­ті ак­ті­нің құ­ры­лы­мы. Ше­шім қа­был­дау және таң­дау мә­се­ле­сі.. Ерік және тұл­ға. Тұл­ға­ның өзін-өзі рет­теу пси­хо­ло­ги­я­сы (стресс-ме­недж­мент). Стресс тү­сі­ні­гі. Стресс түр­ле­рі. Стрес­стің да­му ке­зең­де­рі. Стрес­стің бел­гі­ле­рі. Стрес­ске жа­у­ап бе­ру­дің же­ке стил­де­рі. Стрес­ске тұ­рақ­ты­лық тү­сі­ні­гі.
Тәу­ел­сіз қо­ғам­да­ғы тұл­ға­ның «ерік бо­станды­ғы» тұ­жы­рым­да­ма­сы.
Кейс «Кә­сі­би ма­ман­ның ерік қа­си­ет­те­рі­нің да­муы»
4
5 ап­та: Тұл­ға­ның да­ра­лық-ти­по­ло­ги­я­лық ерекше­лік­те­рі
5
Тем­пе­ра­мент, мі­нез және қа­бі­лет.
Тем­пе­ра­мент анық­та­ма­сы. Жүй­ке жүй­е­сі­нің қа­си­ет­те­рі тем­пе­ра­мент­тің негі­зі ре­т­ін­де. Тем­пе­ра­мент­тің анық­та­ма­сы. Тем­пе­ра­мент тип­те­рі: хо­ле­рик, санг­ви­ник, флег­ма­тик, ме­лан­хо­лик. Тем­пе­ра­мент пен мі­нез­дің ара қа­ты­на­сы. Мі­нез­дің анық­та­ма­сы. Мі­нез ак­цен­ту­а­ци­я­сы және тәр­бие. «Ұлт­тық мі­нез» ұғы­мы. Тұл­ға­ның қа­бі­ле­ті және ны­шан­да­ры.
Тұ­лға­лық ре­сур­стар ұлт­тық са­на­ны сақ­тау мен да­мы­ту­дың фак­то­ры ре­т­ін­де.
Қа­зір­гі сту­дент­тің пси­хо­ло­ги­я­лық порт­ре­тін құ­ру.
4
6 ап­та: Құн­ды­лық­тар, қызығ­у­шы­лық­тар, нор­ма­лар тұл­ға­ның ру­ха­ни негі­зі ре­т­ін­де
6
Әле­умет­тік әлем­де­гі Мен. Мен-кон­цеп­ци­я­сы. Өзін-өзі та­ны­сты­ру. Адам өмі­рін­де­гі құн­ды­лық­тар. Пси­хо­ло­ги­яда­ғы құн­ды­лық тү­сі­ні­гін зерт­теу. Құн­ды­лық­тар тұл­ға­ның ма­ңы­зды пси­хо­ло­ги­я­лық ре­сур­сы ре­т­ін­де. Тұ­лға­лық құн­ды­лық­тар. Қызығ­у­шы­лық әле­умет­тік іс әре­кет­тің же­тек­ші мо­ти­ві ре­т­ін­де. Мі­нез-құлық және нұс­қа­у­лар. Тұл­ға­ның адам­гер­ші­лік негіз­де­рі. Тұл­ға­ның ру­ха­ни әле­умет­те­нуі.
Тұл­ға­ның дү­ни­е­та­ны­мы және ұлт­тық бі­ре­гей­лі­гі.
«Өмір жо­лы» жо­ба­сын да­яр­лау
4
7 ап­та: Өмір­дің мәні және кә­сі­би өзін-өзі анық­тау пси­хо­ло­ги­я­сы
7
Өмір­дің мәні, өмір­лік мақ­сат­тар және бағ­дар­ла­ма­лар. Кә­сі­би ма­ман­ның се­нім­де­рі мен бағ­дар­ла­ры. Қа­зақ­стан­ның за­ма­на­уи да­му ке­зе­ңін­де­гі кә­сі­би тұл­ға­ның құн­ды­лық­та­ры мен бағ­дар­ла­ры: бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті­лік, праг­ма­тизм, са­на­ның ашық­тығы, ұлт­тық бі­ре­гей­лік. Кә­сі­би өзін-өзі анық­та­уда­ғы же­ке құн­ды­лық­тар мен ма­ғы­на­лар. Кәс­i­би өсу­де­гі ке­дер­гiлер, олар­ды бол­дыр­мау және же­ңу жол­да­ры. Кә­сі­би сәй­кест­і­лік дағ­да­ры­сы және эмо­ци­я­лық қа­жу син­дро­мы.
Тұ­лға­лық және кә­сі­би же­ті­стікке же­ту пси­хо­ло­ги­я­сы.
Эс­се «Ме­нің ман­сап­тық және кә­сі­би өсу­ім»
4
8 ап­та : Тұл­ға­ның ден­са­улық пси­хо­ло­ги­я­сы
8
Пси­хи­ка мен де­не­нің өза­ра бай­ла­ны­сы және өза­ра ық­па­лы. Ау­ру­лар­дың пай­да бо­луы мен ден­са­улық­ты ны­ғай­ту­дың пси­хо­ло­ги­я­лық фак­тор­ла­ры. Пси­хи­ка­лық бел­сен­ді заттар­ды қол­да­ну мен зи­ян­ды әдет­тер ден­са­улық­ты әл­сі­рі­ре­ту­ші фак­тор ре­т­ін­де. Са­ла­у­ат­ты өмір сал­ты тұл­ға­ның же­ті­стікке же­ту негі­зі ре­т­ін­де.
Те­ріс эмо­ци­я­лар және ден­са­улық.
Кейс «Кә­сі­би ден­са­улық­ты сақ­тау».
4
Тұл­ға­ара­лық қа­рым-қа­ты­нас қа­зақ­стан­дық үй­ле­сім­ді тұл­ға­ның да­му фак­то­ры ре­т­ін­де
9 ап­та: Тұл­ға­ның және топ­тар­дың қа­рым-қа­ты­на­сы
9
Қа­рым-қа­ты­нас тү­сі­ні­гі. Қа­рым-қа­ты­на­стың түр­ле­рі, фор­ма­ла­ры, қыз­мет­те­рі. Тұл­ға­ара­лық қа­рым-қа­ты­нас ғы­лы­ми бі­лім­нің пәні ре­т­ін­де. Тұл­ға­ара­лық қа­рым-қа­ты­нас си­патта­ма­ла­ры. Тұл­ға­ара­лық ком­му­ни­ка­ция, өза­ра әре­кет­те­су, тұл­ға­ара­лық қа­был­дау тү­сі­нік­те­рі. Тұл­ға­ара­лық, то­па­ра­лық және ұл­та­ра­лық қа­рым-қа­ты­нас ерекше­лік­те­рі. Қа­рым-қа­ты­нас стиль­де­рі. Көш­бас­шы­лық және же­тек­ші­лік.
Ұл­та­ра­лық қа­рым-қа­ты­нас әле­умет­тік-пси­хо­ло­ги­я­лық құ­бы­лыс ре­т­ін­де.
Көш­бас­шы­лық пен же­тек­ші­лік­ке са­лы­стыр­ма­лы тал­дау жа­са­ңы­здар.
4
10 ап­та: Қа­рым-қа­ты­на­стың пер­цеп­тив­ті жа­ғы
10
Қа­рым-қа­ты­на­стың пер­цеп­тив­ті жа­ғы – қа­рым-қа­ты­нас про­це­сін­де­гі адам­дар­дың бі­рін-бі­рі қа­был­да­уы ре­т­ін­де. Қа­рым-қа­ты­на­стың пер­цеп­тив­ті ме­ха­низмде­рі: эм­па­тия, иден­ти­фи­ка­ция, де­цен­тра­ция, ат­трак­ция, то­ле­рант­ты­лық, ре­флек­сия, ке­рі бай­ла­ныс. Тұл­ға­ара­лық өза­ра әре­кет­те­су ке­ңі­сті­гі. Мен және бас­қа­лар.
Тұл­ға­ара­лық қа­был­дау әсер­ле­рі.
Эс­се «Қа­рым қа­ты­нас про­це­сін­де қор­ша­ған ор­та­ны қа­был­дау»
4
11 ап­та : Қа­рым-қа­ты­на­стың ин­тер­ак­тив­ті жа­ғы
11
Пси­хо­ло­ги­я­лық әсер ету­дің мәні. Пси­хо­ло­ги­я­лық әсер ету түр­ле­рі. Әсер ету ме­ха­низмде­рі: жұқ­ты­ру, елік­теу, сен­ді­ру. Сен­ді­ру­ді ти­ім­ді ету фак­тор­ла­ры. Пси­хо­ло­ги­я­лық әсер ету­дің негіз­гі тә­сіл­де­рі мен әді­сте­рі: де­мон­стра­ция, жал­ған ақ­па­рат та­ра­ту, қа­у­е­сет­тер­ді та­ра­ту, қор­қы­ту, БАҚ-та­ғы ма­ни­пу­ля­ция.
Тұл­ға және топ (әле­умет­тік-пси­хо­ло­ги­я­лық ық­пал ету)
«Әле­умет­тік же­лі­лер­дің жастар­да­ғы тәу­ел­ді мі­нез-құлық­ты қа­лып­та­сты­ру­ға ық­пал ету­ін тал­дау» пре­зен­та­ция дай­ын­дау
10!
12 ап­та: Қа­рым-қа­ты­на­стың ком­му­ни­ка­тив­ті жа­ғы
12
Қа­рым-қа­ты­нас ақ­па­рат ал­ма­су ре­т­ін­де. Ком­му­ни­ка­ци­я­ның құ­ры­лы­мы, негіз­гі функ­ци­я­ла­ры және түр­ле­рі. Ком­му­ни­ка­ци­яда­ғы цифр­лық тех­но­ло­ги­я­лар. Ком­му­ни­ка­ци­я­ның вер­бал­ды және вер­бал­ды емес құ­рал­да­ры. Ком­му­ни­ка­тив­тік рөл­дер­дің мәні және қа­жет­ті­лі­гі. Ком­му­ни­ка­тив­тік ке­дер­гі­лер (кә­сі­би, ма­ғы­на­лық, ұй­ым­да­сты­ру­шы­лық, тұ­лға­лық-пси­хо­ло­ги­я­лық және т.б.). Ком­му­ни­ка­ци­я­ның жас ерекше­лік­те­рі, әле­умет­тік-мә­де­ни және ген­дер­лік ерекше­лік­те­рі.
Г.Д.Лас­су­элл бой­ын­ша за­ма­на­уи қо­ғам­да­ғы ком­му­ни­ка­ци­я­ны тал­дау.
«Қа­рым қа­ты­на­ста­ғы пси­хо­ло­ги­я­лық ке­дер­гі­лер және олар­ды же­ңу» кесте­сін құ­ру.
4
Ти­ім­ді тұл­ға­ара­лық қа­рым-қа­ты­нас тех­но­ло­ги­я­ла­ры қо­ғам­дық са­на­ны жаң­ғыр­ту негі­зі ре­т­ін­де
13 ап­та : Әле­умет­тік-пси­хо­ло­ги­я­лық кон­фликт тү­сі­ні­гі және құ­ры­лы­мы
13
Әле­умет­тік кон­флик­ті­лер­дің та­би­ға­ты және шы­ғу се­беп­те­рі. Пси­хо­ло­ги­я­лық кон­флик­ті­лер­дің түр­ле­рі. Кон­флик­ті­нің кон­струк­тив­ті және де­струк­тив­ті функ­ци­я­ла­ры. Кон­флик­ті­нің да­му са­ты­ла­ры. Кон­флик­ті­нің қа­ты­су­шы­ла­ры мен жүр­гі­зу­ші­ле­рі, олар­дың қа­жет­ті­лік­те­рі, мүд­де­ле­рі мен мақ­сат­та­ры. Кон­флик­ті­нің ке­ңі­стік-уа­қыт­тық ше­ка­ра­ла­ры. Кон­флик­ті­нің тип­тік ке­зең­де­рі. Кон­флик­ті­нің функ­ци­я­ла­ры мен за­рдап­та­ры.
Біз­дің өмі­рі­м­із­де­гі кон­флик­ті­лер.
То­ле­рант­ты мі­нез-құлық­ты да­мы­ту бой­ын­ша пси­хо­ло­ги­я­лық ұсы­ны­стар әзір­леу.
4
14 ап­та : Кә­сі­би са­лад­а­ғы кон­фликт жағ­дай­ын­да­ғы тұл­ға­ның мі­нез-құлық мо­дел­де­рі
14
Кон­флик­ті­ні бол­дыр­мау тех­но­ло­ги­я­сы. Кон­флик­ті­де­гі ра­ци­о­нал­ды мі­нез-құлық тех­но­ло­ги­я­ла­ры. Кон­флик­ті­лік мі­нез-құлық­тар: ын­ты­мақ­та­стық, бә­се­ке­ле­стік, қа­шу, құ­ты­лу, ко­опе­ра­ция стра­те­ги­я­ла­ры. Кон­флик­ті­лер­ді ше­шу көп са­ты­лы про­цесс ре­т­ін­де. Ма­ни­пу­ля­тор­лар­дың тип­те­рі. Негіз­гі ма­ни­пу­ля­ци­я­лық тех­ни­ка­лар. Ма­ни­пу­ля­ция про­це­сін­де­гі тұл­ға. Ма­ни­пу­ля­ция жа­сы­рын ха­бар­ла­ма ре­т­ін­де. Ке­ліс­сө­здер - кон­флик­ті­ні ше­шу­дің тә­сі­лі ре­т­ін­де.
Ең­бек ұжы­мын­да­ғы кон­флик­ті­ні рет­те­удің ме­ха­низмде­рі және тә­сіл­де­рі.
Кон­флик­ті­лік жағ­дай­да ба­сым кө­рі­не­тін мі­нез-құлық ти­пін анық­тау бой­ын­ша өзін-өзі ди­а­гно­сти­ка­лау
4
15 ап­та : Ти­ім­ді ком­му­ни­ка­ци­я­ның тех­ни­ка­ла­ры мен тә­сіл­де­рі
15
Ти­ім­ді ком­му­ни­ка­ция ұғы­мы. Ти­ім­ді ком­му­ни­ка­ция тех­но­ло­ги­я­ла­ры және қа­ғи­да­ла­ры, ере­же­ле­рі, дағ­ды­ла­ры, тә­сіл­де­рі. Ти­ім­ді ком­му­ни­ка­ци­я­ның шар­тта­ры. Әле­умет­тік ин­тел­лект. Ком­му­ни­ка­ци­яда­ғы имидж және өзін­дік ұсы­ну. Имидж қа­лып­та­сты­ру­дың тех­но­ло­ги­я­ла­ры. Сырт­қы кел­бет ими­дждің бір бө­лі­гі ре­т­ін­де. Бел­сен­ді тың­дау тех­ни­ка­ла­ры. Ке­ліс­сөз про­це­сі­нің тех­но­ло­ги­я­сы.
Ти­ім­ді ком­му­ни­ка­ция мен тұл­ға­ның бә­се­ке­ге қа­бі­лет­ті­лі­гі­нің өза­ра бай­ла­ны­сы
«Ти­ім­ді ком­му­ни­ка­ция» тре­нинг бағ­дар­ла­ма­сын да­яр­лау.
4
Ес­кер­ту: 1 ака­де­ми­я­лық кре­дит - 30 ака­де­ми­я­лық са­ғат
Бар­лы­ғы: 2 ака­де­ми­я­лық кре­дит - 60 ака­де­ми­я­лық са­ғат
1. На­зар­ба­ев Н.А. На по­ро­ге ХХI ве­ка. – Аста­на, 2016.
2. На­зар­ба­ев Н.А. «Взгляд в бу­ду­щее: мо­дер­ни­за­ция об­ще­ствен­но­го со­зна­ния». – Аста­на, АКОР­ДА, 2017 / http://​www.​akorda.​kz/​ru.
3. На­зар­ба­ев Н.А. Взгляд в бу­ду­щее. – Аста­на, 2017.
4. Арон­сон Э. Көп­ке ұм­ты­л­ған жал­ғыз [Мәтін] = The Social Animal: әле­умет­тік пси­хо­ло­ги­я­ға кірі­спе: [оқулық] / Э. Арон­сон ; ауд. Д. Д. Дүй­сен­бе­ков [және т. б.]. - 11-бас. - Аста­на: "Ұлт­тық аудар­ма бю­ро­сы" қо­ғам­дық қо­ры, 2018. - 407, [2] б. - (Ру­ха­ни жаң­ғы­ру).
5. Год­ф­руа Ж. Что та­кое пси­хо­ло­гия. Том 1. – М.: Мир, 2005 г. – 496 с.
6. Год­ф­руа Ж. Что та­кое пси­хо­ло­гия. Том 2. – М.: Мир, 2005 г. – 276 с.
7. Да­ни­ел Го­ул­ман. Эмо­ци­о­наль­ный ин­тел­лект. По­че­му он мо­жет зна­чить боль­ше, чем IQ. Изд-во Манн, Ива­нов и Фер­бер: 2018. -560 с.
8. Джа­ку­пов С.М. Вве­де­ние в об­щую пси­хо­ло­гию. – А.: Қа­зақ уни­вер­си­те­ті, 2014
9. Ильин Е.П. Пси­хо­ло­гия об­ще­ния и меж­лич­ност­ных от­но­ше­ний. - СПб.: Пи­тер, 2009. - 576 с. ил. - (Се­рия «Ма­сте­ра пси­хо­ло­гии»).
10. Май­ерс Д. Әле­умет­тік пси­хо­ло­гия [Мәтін] = Social Psychology: [оқулық] / Д. Г. Май­ерс, Ж. М. Ту­енж ; ауд. Г. Қ. Ай­қын­ба­е­ва [және т.б.]. - 12-бас. - Аста­на : "Ұлт­тық аудар­ма бю­ро­сы" ҚҚ, 2018. - 559, [1] б.: сур. - (Ру­ха­ни жаң­ғы­ру).
11. Май­ерс Д. Пси­хо­ло­гия / пер. с ан­гл. И.А. Кар­пи­ков, В.А. Ста­ро­вой­то­ва. – 4-е изд. - Минск: «По­пур­ри», 2009. – 848 с.
12. Пси­хо­ло­гия ин­ди­ви­ду­аль­ных раз­ли­чий / Под ред. Ю.Б. Гип­пен­рей­тер, В.Я. Ро­ма­но­ва. – 3-е изд., пе­ре­раб. и доп. – М.: АСТ: Аст­рель, 2008. – 720 с.
13. Ру­ден­ко А.М. Пси­хо­ло­гия в схе­мах и таб­ли­цах: учеб­ное по­со­бие. – М: Фе­никс, 2016. – 379 с.
14. Шульц Д. Қа­зір­гі пси­хо­ло­гия та­рихы [Мәтін] = A History оf Modern Psychology : [мо­но­гра­фия] / Д. Шульц, С. Э. Шульц ; ауд. Б. Қ. Ақын [және т.б.]. - 11-бас. - Аста­на : "Ұлт­тық аудар­ма бю­ро­сы" ҚҚ, 2018. – 447 [1] б.: сур. - (Ру­ха­ни жаң­ғы­ру).
1. Ан­цу­пов А.Я, Ши­пи­лов А.И. -Кон­флик­то­ло­гия .- Москва: Юрайт, 2017.
2. Ар­бу­зо­ва Е. Н., Ани­си­мов А. И., Ша­тро­ва О. В. Прак­ти­кум по пси­хо­ло­гии об­ще­ния. 2008 – 272 с.
3. Ви­но­гра­до­ва, С. М. Пси­хо­ло­гия мас­со­вой ком­му­ни­ка­ции: учеб­ник / С. М. Ви­но­гра­до­ва, Г. С. Мель­ник. – Москва: Юрайт, 2014. – 512 с.
4. Гар­нер А., Пиз А. Язык раз­го­во­ра. Из­да­тель­ство: «Экс­мо-Пресс» 2006 г. – 224 с
5. Гри­ши­на Н.В. Пси­хо­ло­гия кон­флик­та. СПб.: Пи­тер, 2008. — 464 с. ил. — (Се­рия «Ма­сте­ра пси­хо­ло­гии»).
6. Ефи­мо­ва Н.С. Со­ци­аль­ная пси­хо­ло­гия. – Москва: Юрайт, 2017.
7. Ильин Е.П. Пси­хо­ло­гия твор­че­ства, кре­а­тив­но­сти, ода­рен­но­сти. – СПб.: Пи­тер, 2011. – 448 с.
8. Ма­кла­ков А.Г. Об­щая пси­хо­ло­гия. Учеб­ник для ву­зов. Москва: Юрайт, 2018.
9. Мас­лоу А. Мо­ти­ва­ция и лич­ность. — СПб.: Пи­тер, 2008. – 352 с.
10. На­у­мов В.В. Гри­да­сов М.А. Пси­хо­ло­гия ка­рьер­но­го ро­ста. Изд-во МСШ: 2009- 320 с.
11. Сол­со Р.Л. Ко­гни­тив­ная пси­хо­ло­гия. – пер. с ан­гл. –М. «Три­во­ла», М. «Ли­бе­рия». 2002. – 600 с.
12. Э. Берн Иг­ры, в ко­то­рые иг­ра­ют лю­ди. Лю­ди, ко­то­рые иг­ра­ют в иг­ры. 2016 – 576 с.
13. Ба­линт М. Ба­зис­ный де­фект. М.: Ко­ги­то-Центр, 2002. 256 с.
14. Ко­хут Х. Ана­лиз са­мо­сти. Си­стем­ный под­ход к ле­че­нию нар­цис­си­че­ских на­ру­ше­ний лич­но­сти. М.: Ко­ги­то-Центр. 2003. 368 с.
15. Фрейд А. Эго и ме­ха­низ­мы за­щи­ты // Тео­рия и прак­ти­ка дет­ско­го пси­хо­ана­ли­за. Пер. с ан­гл. И нем. / М.: ООО Ап­рель Пресс, ЗАО Изд-во ЭКС­МО-Пресс, 1999. С. 115-244.
16. Шмид­бау­эр В. Вы­тес­не­ние и дру­гие за­щит­ные ме­ха­низ­мы // Эн­цик­ло­пе­дия глу­бин­ной пси­хо­ло­гии. Т.1. - М.: ЗАО МГ Ме­недж­мент, 1998. С. 289-295.
17. Вы­гот­ский Л.С. Про­бле­ма во­ли и ее раз­ви­тие в дет­ском воз­расте // Собр. соч. в 6 т. Т. 2. М.: Пе­да­го­ги­ка, 1982. С. 454-465.
1. http://​www.​akorda.​kz
2. http://​azps.​ru/
3. http://​psy​chol​ogy.​net.​ru/​articles
4. http://​www.​psy​chol​ogy-​online.​net/
5. http://​psynet.​narod.​ru/​main.​htm
6. http://​psy​fact​or.​org/
Ес­кер­ту: 1 ака­де­ми­я­лық кре­дит = 30 ака­де­ми­я­лық са­ғат
Бар­лы­ғы: 8 ака­де­ми­я­лық кре­дит - 240 ака­де­ми­я­лық са­ғат

Қазақстан Республикасы
Білім және ғылым министрінің
2018 жылғы 31 қазандағы
№ 603 бұйрығына
7-қосымша
Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Дене шынықтыру» жалпы білім беру пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы

1. Осы жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Дене шынықтыру» жалпы білім беру пәнінің үлгілік оқу бағдарламасы (бұдан әрі - бағдарлама) «Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігінің кейбір мәселелері туралы» Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2022 жылғы 19 тамыздағы № 580 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрлігі туралы ереженің 15-тармағының 13) тармақшасына сәйкес әзірленді және оқытудың мақсатын, міндеттерін, құрылымын, мазмұнын, әдістерін айқындайды.

2. Осы бағдарлама дене шынықтыруды әлемдік білім беру стандарттарына сәйкестікте қарастыратын жалпы білім беретін «Дене шынықтыру» пәнін оқытуға бағытталған. Бағдарлама оқытушы мен білім алушының дене тәрбиесі барысында оқытудың барлық кезеңіндегі пәнді игеру деңгейіне қойылатын талаптар контексіндегі бірлескен ынтымақтастығын анықтайды.

4. Бағдарламаның мақсаты кәсіби қызметке даярлау үшін, болашақ еңбек қызметінде денелік жүктемелерді, жүйке-психикалық қысымдарды және жайсыз факторларды табанды өткеруге денсаулықты сақтау, нығайтуды қамтамасыз ететін студенттердің әлеуметтік-жеке тұлғалық құзыреттіліктерін және дене шынықтырудың құралдары мен әдістерін мақсатты түрде пайдалану қабілеттерін қалыптастыру болып табылады.

өзін-өзі дамыту мен өзін-өзі тұлғалық тануға даярлық пен қабілеттілік;
кәсіби дене шынықтыру дағдыларын еңбек және өмірлік жағдаяттарда өз бетінше пайдалана алуға даярлық;

танымдық, спорттық, дене шынықтыру, сауықтыру және әлеуметтік практикада пәнаралық түсініктер мен әмбебап оқу әрекеттерін (реттеуші, танымдық, коммуникативтік) қолдану қабілеттілігі;
дербес ақпараттық-танымдық қызметке даярлылық пен қабілеттілік;
жарыстық қызметтің әртүрлі түрлеріне қатысу дағдыларын қалыптастыру;

салауатты өмір салтын, белсенді демалыс пен бос уақытты ұйымдастыру үшін дене шынықтыру қызметінің әртүрлі формалары мен түрлерін қолдану шеберлігі;

10. Бағдарламаның мазмұны студенттерді төрт оқу бөлімдері бойынша бөлуге сәйкес келеді: негізгі, даярлық, арнайы (емдік дене шынықтыру топтарын қосқанда), спорттық. Білім алушыларды оқу бөлімдеріне бөлу оқу жылы басында жынысын, денсаулық жағдайын, дене дамуын, дене шынықтыру және спорттық даярлығын ескеру арқылы жүргізіледі. Білімгер бір оқу бөлімінен (топтан) екіншісіне оқу жылы немесе семестр аяқталғаннан кейін көше алады. Білімгерлерді даярлық немесе арнайы медициналық оқу бөлімдеріне ауыстыру ауруына байланысты оқу жылының кез келген уақытында жүзеге асырылуы мүмкін. Білімгерлер негізгі және даярлық бөлімдеріне жалпы физикалық даярлық пен спорт түрлері бойынша топтарға бөлінеді. Даярлық бөліміне денсаулық жағдайының төмін деңгейі немесе денсаулығында аз ауытқулары бар білімгерлер бөлінеді. Медициналық тексеру мәліметтері бойынша арнайы оқу бөліміне жіберілген білімгерлер арнайы медициналық топтарға немесе емдік дене шынықтыру топтарына бөлінеді. Спорттық оқу бөлімінде топтардың толтырылымдылығы спорт түріне және айналушылардың біліктілігіне қатысты болады. Спорт ойындары түрлері бойынша спорттық мамандандыру оқу топтары ойыншылардың қос құрамын толтыру арқылы құрылады.

1) Оқыту (дәрісханалық) сабақтары дене тәрбиесінің негізігі түрі болып табылады. Оқыту сабақтары әдістемелік-тәжірибелік және оқыту-жаттықтыру бөлімдерінен тұрады. Практикалық сабақтардың әдістемелік бөлімі мынаған бағытталған: денелік жаттығуларды және спорт түрлерін таңдауды игеру; жалпыдамыту және арнайы жаттығулар кешенін құру; сабақ барысында бақылау мен өзін-өзі бақылауды, сақтандыру мен өзін-өзі сақтандыруды жүзеге асыру шеберлігі; жарыстардағы төрешілік дағдыларын меңгеру.
Оқыту-жаттықтыру сабақтары мыналарға бағытталған: денелік даярлылық деңгейін арттыру мен дене қасиеттерін дамыту; спорт түрлері техникасын игеру; студенттерді бұқаралық спорт жарыстарына қатысуға даярлау; арнайы кәсіби-қолданбалы даярлық дағдыларын мамандық талаптарымен сәйкестікте меңгеру мен жетілдіру.

3. дәрісханадан тыс сабақтар білім алушылардың жоғары дене жұмыс қабілеттілігі деңгейін сақтауын қамтамасыз етеді және бағдарлама талаптарын орындауына ықпал жасайды. Сабақтардың барлық түрлерін басқару, бақылау, кеңес беруді дене шынықтыру және спорт кафедраларының профессорлық-оқытушылық құрамы жүзеге асырады.

12. Білімгерлердің құзыреттерін бағалау (түлектің заманауи әлеуметтік-тұлғалық және әлуметтік-кәсіби құзыреттерін қалыптастыру мақсатында) мына критерийлер бойынша жүзеге асырылады: жаңартылған бағдарламаны түсінуді көрсету, терминологияны игеру, алған білімдерді қолдану; өзіндік практикалық сабақтарды жүргізуді, талқылау түрлерін практикаға енгізу.
Студентті аттестациялық нормативтерді орындауға жіберудің міндетті шарттары келесідей:
- семестр және оқу курстары бойынша бағдарламаның теориялық бөлімінің талаптарын орындау;
- ағзаның дене және функционалдық жағдайының қажетті деңгейін қамтамасыз ететін оқу пәндеріне тұрақты түрде қатысу;
- дене даярлығына арналған тестілеуден өту;
-кәсіби-дене дайындығының біліктілігі мен дағдыларын қалыптастыру.
Ұзақ мерзімге сабақтан босатылған студенттер және емдік дене шынықтыру тобының студенттері келесі нормативтік талаптар негізінде дене тәрбиесі және спорт кафедрасында аттестаттаудан өтеді:
- «дене шынықтыру» пәнінің міндетті дәрістері бойынша теориялық білім деңгейін бағалау;
- студенттің денсаулық жағдайын, дене жаттығуларын қолдануға қарсы көрсетілімдер мен айғақтарды ескере отырып, дене шынықтыру бойынша қосымша тақырыпты өз бетінше меңгеруін бағалау;
- сауықтыру және бейімделу дене тәрбиесі мәселелері бойынша кафедраның ғылыми-зерттеу жұмыстарына студенттердің қатысуы.

Жоғары және (немесе) жоғары оқу орнынан кейінгі білім беру ұйымдары үшін «Дене шынықтыру» жалпы білім беру пәнінің үлгілік оқу бағдарламасына
қосымша

СӨС кәсіптік білім беру жүйесі аясында қалыптастырудың әдістері мен нысандары. Студенттердің СӨС жүргіздіруге ынталарын арттыру.

Дене шынықтырудың әлеуметтік-биологиялық негіздері туралы түсінік. Негізгі дене жүйесі. Қозғалтқыш қызметінің физиологиясы.

Заманауи сауықтыру технологияларының сипатаммасы. Педагогикалық бақылау, өзін-өзі бақылау және функционалдық жағдайды бағалау, физикалық даму және студенттердің дене дайындығы, өзін-өзі бақылау. Бақылау және өзін-өзі бақылау нәтижелері бойынша сабақтарды түзету.

Өзін-өзі зерттеудің мазмұны, формалары және әдістері. Оларды қолдану әдісі. Өзіндік дене шынықтыру жаттығуларының мазмұны.

КҚДД студенттердің мақсаты, құралдары және ұйымдастырылуы.

Жалпы дене даярлығы (дене қасиеттерін дамыту). Тәжірибелік бөлімнің материалын жоспарлау кезінде физикалық қасиеттерді дамыту үшін келесі құралдарды пайдалану ұсынылады:
Жылдамдық. Жүгіру: қалыпты, кібіртіктей жүгіру, жортаңмен, жамбасты көтере, жіліншікті айқастыра жүгіру. Бұрылыстармен жүгіру, қайталамалы жүгіріс. Эстафеталар.
Әртүрлі жаттығуларды жылдамдыққа орындау (гимнастика, қозғалмалы және спорттық ойындардың элементтері).
Төзімділік. Сауықтыру жүгірісі және шаңғы жаттығулары (солтүстік аймақтардағы университеттер үшін). Ойлы-қырлы жерлермен жүгіру техникасын меңгеру. Кросстық дайындық .
Икемділік. Белсенді және пассивті қарсылықпен, кең бұрылыспен, объектілері бар және оларсыз жалпы даму жаттығулары.
Ептілік, қозғалыстар үйлесі және тепе-теңдік. Объектілермен және оларсыз гимнастикалық және акробатикалық жаттығулар. Қозғалмалы және спорттық ойындар. Кешенді эстафета (секіру, жүгіру, лақтыру элементтерімен). Жаяу жүрудегі жалпы даму жаттығулары.
Күш. Объектілері бар және оларсыз жалпы даму жаттығулары. Гимнастикалық және қосалқы жабдықтарда жаттығулар. Тығыздау және сүйреу жаттығулары, салмақ тасу. Айналмалы тренировкалар әдісі бойынша жаттығуларды орындау.
Арнайы дене даярлығы. Арнайы дене қасиеттерін дамытуға арналған құралдарды таңдау үшін практикалық сабақтар өткізу формалары ұйымдастырылуы мен әдістемелік қамтамасыз етілуі бойынша, құралдар мен әдістер жиынтығы бойынша, аумаққа байланысты өткізу орны бойынша әртүрлі болуы мүмкін;
Жылдамдық пен төзімділікті дамытуға арналған арнайы жаттығулар:
- спринтердің арнайы жаттығулары, старттық серпілістер, үдеу, жүгіру;
- бақылаулық старттар: 100м, 500м, 1000м;
- жылдамдыққа түрлі жаттығуларды орындау (гимнастика, қозғалмалы және спорттық ойындар элементтерін);
- орташа деңгейлі спортшыларға және стайерлерге арналған жалпы және арнайы жаттығулар кешендері;
- шаңғымен жүріс техникасын меңгеру;
- 10-15 минут және 18-25 минутқа дейінгі әр түрлі жүктемелерді бірқалыпты қарқынмен орындау;
- жеңіл атлетика және шаңғы жарыстарына қатысу.
Икемділікке арналған арнайы жаттығулар:
- мөлшерленген және максималды сыртқы ауыртпалықтар түсіре отырып және оларсыз серіппелі және сермелі қозғалыстар;
- қайталанатын серіппелі қозғалыстар;
- созылудың қаупі бар снарядсыз және гимнастикалық снарядтарды пайдалана отырып, статикалық жағдайлардың жаттығулары.
Ептілікті, үйлестіруді және тепе-теңдікті дамыту үшін арнайы жаттығулар:
- қозғалмалы және спорттық ойындар. Еліктеушілік және алаңдатушылық амалдар;
- кешенді эстафеталар (секіру, жүгіру, лақтыру, домалау элементтерімен);
- доңғалақты конькилер, велосипед тебу, шаңғымен сырғанау кезіндегі тепе-теңдікті жетілдіру.
Күшті дамытуға арналған арнайы жаттығулар:
- Ауыр атлетика элементтері. Ауыр атлеттің жалпы дамытуға арналған және арнайы жаттығулары. Күштік қозғалыстардың техникасын меңгеру – серпу, жұлқу.
- Гір спорты элементтері. Жалпы дамытуға арналған және арнайы жаттығулар. Гір жұлқу және көтерудің техникасын және күштік-сауықтыру және жаттығу бағытындағы жаттығулар кешенін меңгеру;
- Атлетикалық гимнастика элементтері. Жалпы дамытуға арналған және өз салмағын еңсеру арқылы құралдармен (эспандерлер, амортизаторлар, гантельдер) жасалатын арнайы жаттығулар кешені. Тренажерларда жасалатын түрлі бұлшықет топтарына арналған жаттығуларды орындау.
Спорт түрлері (гимнастика, атлетикалық гимнастика, спорттық ойындар, жеңіл атлетика, шаңғы спорты, жүзу).
Гимнастика. Жалпы дамытуға арналған жаттығулар, жүгіру, секіру, эмоциялық-ырғақты музыка әуенімен орындалатын би элементтері. Би жаттығулары формалары. Сынақтық және жарыстық би-ырғақты бағдарламаларды орындау.
Атлетикалық гимнастика. Жалпы дамытуға арналған жаттығулар: гантельдермен; гирлермен; эспандермен; металл таяқшамен; тренажерларда; штангамен. Дене бітімінің түрлі ақауларын жоюға, сондай-ақ бұлшықеттерді қатайтуға және жұмысқа қабілеттікті арттыруға арналған жаттығулар.
Спорттық және қимыл-қозғалыс ойындары
Баскетбол. Жарыс ережелері. Қорғанышқа тік тұру, айналу, секіру, қозғалу, алып жүру, беруді қағып алу, лақтыру. Техникалық және тактикалық қимылдар негіздеріне үйрету. Командалық ойын.
Волейбол. Жарыс ережелері. Тік тұру және қозғалу. Допты орнында тұрып және қозғалыста жүріп қабылдау және беру (алға, артқа, солға, оңға). Допты беру. Командалық ойын.
Футбол. Жарыс ережелері. Допты орнында тұрып жыне жан-жаққа қозғала жүріп әріптесіне аяқпен беру. Допты теуіп, қақпаға түсіру. Допты қабылдап алу. Футболшының допсыз және доппен орын ауыстырып қозғалуы. Допты қатты тебу. Допты алып жүру. Допты тартып алу. Қақпашының ойын техникасы. Командалық ойын.
Гандбол. Қозғалу, қағып алу және беру, лақтыру, алып жүру және алдау қимылдары, тосқауылдар, оқшаулау және қағып әкету. Шабуылдау мен қорғануда техникалық және тактикалық әрекеттер негізіне үйрету.
Қимыл-қозғалыс ойындары. Қимыл-қозғалыс ойындарының үлгілері: «Нысанаға дәлме-дәл», «тарелкелер» лақтыру», «Аңшылар мен қояндар», «Бердің-отыр», «Жылжымалы нысана», «Дәл беріп үлгір», «Допты қағып түсір», «Шеңбердің ішіне тигіз», «Кім алысырақ», «Қақпаға дәлме-дәл», «Дәлме-дәл беру», «Айналып өтіп, допты қақпаға соқ», «Футбол слаломы», «Доптың ізінен», «Допты ұстап ал», «Допты жүргізушіге», «Екі допты қақпақылдау», «Аудағы доп», сондай-ақ қазақтың ұлттық ойындары: «Ақсүйек», «Қармақ», «Үйрек ату», «Көмбеден доп шығару», «Аң аулау», «Таяқ жүгірту», «Садақ ату», «Қақпа тас», «Қарагие.
Жеңіл атлетика. Жарыс ережелері. Жүкіру. Лақтыру. Қарғу.
Шаңғы спорты. Жарыс ережелері. Шаңғымен саптық командалар орындау, оқу алаңқайында және оқу шаңғы жолдарында шаңғылармен және шаңғыға мініп түрлі тәсілдермен қозғалу. Көтерілу мен түсулерді меңгеру, бір орнында тұрып және қозғалыста тежелу мен бұрылыстар. Кесіп өтетін жерлерден шаңғымен өту техникасы. Қашықтықты баяу және орта ырғақты уақытта жүріп өту. Шаңғымен эстафеталар. Түрлі қадамдар техникасын үйрену.
Жүзу. Жарыс ережелері. Суда өзін ұстау дағдыларын қалыптастыру. Жүзгіштің жалпы дамытушы және арнайы жаттығулары. Жүзудің негізгі тәсілдерінің техникасын игеру.
Кәсіби-қолданбалы дене дайындығы. КҚДД құралдарын таңдау еңбек қызметінің күрделі факторларына ағзаның тиімді бейімделуіне, өндірістің климаттық шарттарына шыдамдылықты арттыруға, сондай-ақ еңбек дағдыларын қалыптастырып, бекітуге қатысатын қолданбады қозғалыс координацияларының арсеналын кеңейтуге бағытталуымен шартталады.
Заманауи сауықтыру жүйелері (тыныс алу: А.Стрельникованың парадоксальды гимнастикасы, «бодифлекс» - тыныс алу жаттығуларының жүйесі, созуға арналған жаттығулармен біріктірілген, К.Динейки релаксациялық: бұлшық ет релаксациясы, ырғақты гимнастикалар: мүсінге, тепе-теңдік, заттармен; аэробика: ағзаның негізгі жүйелерінің қызметтік мүмкіндіктерін арттыруға бағытталған циклдық спорт түрлерінен алынған жаттығулар жүйесі, калланетика: негізінен изометриялық режимде орындалады және тереңде орналасқан бұлшық ет топтарының белсенділігін туғызады, фитнес: жалпы фитнес, дене және спорттық-бағдарлы, шейпинг: қыздарға арналған сауықтыру дене шынықтырудың ғылыми-негізделген жүйесі, дене бітімін дұрыстауға және ағзаның қызметтік жағдайын жақсартуға бағытталған. Пилатес: жаттығулар жүйесі фитнестің барлық түрлерінің ішінде қауіпсіз болып табылады, алынған жарақаттар мен сырқаттарды оңалтуға бағытталған, стретчинг: бұлшық еттерді, сіңірлер мен буындарды созу арқылы дене денсаулығын жақсартуға арналған жаттығулар кешені, воркаут); С.М.Бубновскийдің буын гимнастикасы. Буын гимнастикасының жаттығулары бұлшық еттерді қатайтып, ондағы тұралап қалған жерлерді кетіреді, лимфа және қанайналымдарын белсендіреді.
Дене жаттығуларымен айналысу ппроцесіндегі бақылау және өзін өзі бақылау.
Дене жаттығуларымен айналысу нәтижелерін өзі бақылаудың қарапайым әдістері. Өзін өзі бақылау күнделігін жүргізу және оның студенттердің денсаулығын бақылау процесіндегі маңызы. Өзін өзі бақылаудың объективті және субъективті көрсеткіштері. Дене жаттығулары және спортпен айналысу әсерінен болған ағзаның денсаулық жағдайының диагностикасы. Дене дамуын, ағзаның қызметтік жағдайын, дене дайындығын бағалау үшін стандарттарды, антропометрикалық индекстерді, функционалдық сынамаларды және жаттығуларды пайдалану.
Спорттық оқу бөлімінде жоспарлау студенттер біліктілігі мен спорт түрлерін ескеру арқылы жүзеге асырылады. Спорттық бөлім топтарында түрлі курстар мен факультеттердің студенттері бір мезгілде айналыса алады.