Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 23 қазандағы № 701 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі туралы ереженің 16-тармағының 99) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркегеннен кейін он жұмыс күні ішінде осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігінің Заң департаментіне ұсынуды қамтамасыз етсін.

«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасы
Индустрия және инфрақұрылымдық
даму министрлігі
«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасы
Ұлттық экономика министрлігі

Қазақстан Республикасы
Төтенше жағдайлар министрі
2021 жылғы 29 қыркүйектегі
№ 476
бұйрығымен бекітілген
Жолаушылар аспалы арқан жолдарын орнату және қауіпсіз пайдалану қағидалары

1. Осы Жолаушылар аспалы арқан жолдарын орнату және қауіпсіз пайдалану қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 23 қазандағы № 701 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі туралы ереженің 16-тармағының 99) тармақшасына сәйкес әзірленді және жолаушылар аспалы арқан жолдарын орнату және қауіпсіз пайдалану тәртібін айқындайды.

жылжымалы құрамның көтергішарқанына тұрақты бекітілген сақиналы қозғалысы бар бір арқанды аспалы;
көтергіш (тарту) арқанға бекітілген және станцияларда ағытылатын жылжымалы құрамның сақиналы қозғалысы бар бір және қос арқанды аспалы;
жылжымалы құрамның маятниктік қозғалысы бар бір және қос арқанды аспалы;
тарту арқанында тұрақты бекітілген тіркеп сүйреу құрылғылары бар шаңғышыларға арналған тіркеп сүйреу қондырғылары;
тартқыш арқанға бекітілген және станцияларда ағытылатын тіркеп сүйреу құрылғылары бар шаңғышыларға арналған тіркеп сүйреу қондырғылары.

4. Жолаушылар аспалы арқан жолдарды орнату осы Қағидалардың, металл конструкцияларды және көтергіш-көлік жабдықтарын монтаждау үшін ұлттық және (немесе) мемлекетаралық стандарттардың және сәулет, қала құрылысы және құрылыс қызметі саласындағы мемлекеттік нормативтердің талаптарын ескере отырып жобалау құжаттамасы бойынша орындалады.
Жолаушылар аспалы арқан жолдарын дайындау кезінде жобалау құжаттамасынан ауытқулар жобалаушымен келісіледі.

бір орынды жылжымалы құрам үшін – 0,9 килоньютон (бұдан әрі – кН);
екі және үш орындық жылжымалы құрам үшін – 0,85 кН;
төрт орындық жылжымалы құрам үшін – 0,8 кН;
сыйымдылығы 4 жолаушыдан асатын жылжымалы құрам үшін – 0,75 кН қабылданады.

Сертификат болмаған (жоғалған) кезде арқан аспаға дейін арқан сынау станциясында сыналады және сынақ туралы куәлікпен жабдықталады.

F0 ≥ S × k3,
мұнда F0 – дайындаушы ұйымның сертификаты немесе сынақ туралы куәлік бойынша қабылданатын арқанның жалпы үзілу күші;
S – арқанның ең үлкен кернеуі;
k3 – осы Қағидаларға 1-қосымшаға сәйкес беріктік қорының ең төменгі коэффициенті.
Егер дайындаушы ұйымның сертификатында немесе сынақ туралы куәлікте барлық сымдардың жиынтық үзу күші ұсынылса, арқанның үзу күші тұтастай алғанда барлық сымдардың жиынтық үзу күшін таңдалған арқанның әрбір нақты конструкциясы үшін ұлттық және (немесе) мемлекетаралық стандарттарға сәйкес түзету коэффициентіне көбейту жолымен айқындалады.
Ұлттық және (немесе) мемлекетаралық стандарттарда түзету коэффициенті болмаған жағдайда түзету коэффициенті дөңгелек қатарлы арқандар үшін – 0,83, жабық конструкциялы арқандар үшін – 0,9 болып қабылданады.

13. Көтергіш арқанның керілуін анықтау кезінде қарсы салмақ массасы, гидравликалық керу құрылғысы болған кезде – арқан массасын құрайтын оның жасаған күші, керу құрылғылары мен табандықтардағы кедергі ескеріледі. Арқанның екі ұшынан тамырланған кезде арқанның массасы мен оның тиелуі, табандықтардағы кедергі, температуралық, желдік және көктайғақтың әсері ескеріледі.
Вагон ұстағышы іске қосылған кезде арқанға берілетін инерция күштері мен тежеу күші есепке алынбайды.

15. Көтергіш және тарту арқандарының керілуін анықтау кезінде қарсы салмақтың салмағы, гидравликалық керу құрылғысы болған кезде – арқан мен жүктелген жылжымалы құрамның массасын құрайтын оның жасаған күші, керу құрылғыларындағы, тірек роликтеріндегі және станциялардағы шкивтердегі кедергі ескеріледі. Инерция күштері есепке алынбайды.

көтергіш және вантты арқандар ретінде – жабық конструкциялы арқандар немесе металл өзекшесі бар көп қатарлы арқандар;
көтергіш-тартқыш, тартқыш және керу арқандары ретінде – бұл органикалық өзегі бар сымдардың сызықты жанасуы бар қос бұрандалы дөңгелек арқандар;
көтергішке тарту арқандар ретінде – металл өзекшесі бар үш еспелі арқандар;
электр кәбілін ілуге арналған арқандар ретінде – бір орамды арқандар.

Керме арқанды қарсы салмаққа немесе керме арбаға бекіту үшін болат сымарқан қалқандары немесе қысқыштары бар сыналы төлкелерді қолдануға жол беріледі. Қысқыштардың саны есеппен анықталады және үштен кем емес қабылданады.

Барабаннан түсетін арқанның ұшы кемінде екі қысқышпен бекітіледі, олардың әрқайсысы көтергіш арқанның ең жоғары есептік керілуінің кемінде 20 пайызына (бұдан әрі – %) тең күшке есептеледі.

Тіркестіріп байлап қоюдың ең аз ұзындығы кемінде 1300dк қабылданады, мұнда dк – арқанның номиналды диаметрі. Екі және одан көп тіркестіріп байлап қоюды орындау кезінде олардың арасындағы қашықтық кемінде 3000dк қамтамасыз етіледі.
Тіркестіріп байлап қою аймағындағы арқанның диаметрі арқанның номиналды диаметрінен 8%-дан аспайды.

Бірнеше керу арқандарын қолданған кезде олардың біркелкі керілуі қамтамасыз етіледі.

Көтергіш арқанның орнын ауыстыру үш жылда бір рет немесе тіректер мен станциялардың табандықтарында арқанның майысу аймағында ақаулар болған кезде дефектоскопия нәтижелері бойынша орындалады.

34. Көтергіш арқанның керу құрылғысының барысы әрбір нақты жағдайда жүктеменің тербелістерінен, күтілетін температуралық тербелістерден, арқанның серпімді және қалдық ұзаруынан, сондай-ақ керу құрылғысының жүріс қорынан кем дегенде 1 м болатын салбыраудың мүмкін болатын ең үлкен айырмашылығын ескере отырып есептеледі. керу құрылғысының жүріс мүмкіндігінің шектелуі жағдайында арқанның қалдық ұзаруын ескермеуге жол беріледі. Бұл жағдайда жолаушылар аспалы арқан жолын пайдалану кезінде арқан қажеттілігіне қарай қысқартылады.

Көтергіш-тартқыш және тартқыш арқандардың қалдық ұзаруын және маусымдық температуралық тербелістер кезінде олардың ұзындығын өзгертуді өтеу үшін тарту құрылғысын жобалық жағдайға орнатуға арналған құрылғылар көзделеді.
36. Керу құрылғысының жүрісі тіреулермен шектеледі және шеткі ажыратқыштармен бақыланады. Қарсы салмақ қолданылған жағдайда оның және қабырға арасындағы саңылау бағыттаушылар жағынан кемінде 0,7 м, басқа жағынан кемінде 0,5 м қабылданады.

37. Қарсы салмақ бетон немесе темірбетон плиталарынан, сондай-ақ бетон немесе металл блоктармен толтырылған қаңқалы жәшіктерден жасалады. Қарсы салмаққа қосымша металл тізбектерді ілуге жол беріледі. Қолмен тиеу кезінде әрбір блоктың массасы 30 килограмнан (бұдан әрі – кг) артық болуына жол берілмейді.
Қарсы салмақ астындағы алаң қоршалады. Қарсы салмақ шұңқырда орналасқан кезде соңғысы судың, қардың және мұздың түсуінен қорғалады.

гидроцилиндрлердегі қысым немесе олар жасаған күш тиісті аспаптармен тіркеледі;
гидравликалық цилиндрлер құбыр зақымдалған кезде гидравликалық цилиндрдің қысым қуысын автоматты түрде жабатын құрылғылармен жабдықталған;
±10% шегінде ауытқулары бар есептік керу күшін автоматты қолдау, сондай-ақ осы диапазоннан шығу кезінде арқанды жол жетегін автоматты ажырату қамтамасыз етіледі;
гидравликалық сұйықтық қорын тіркеу үшін көзбен шолып бақылау аспабы орнатылады.

D ≥ dк × e,
мұндағы D – оралған арқанның осьтік сызығы бойынша өлшенетін роликтік тізбек барабанының, шкивінің, ролигінің, табанының, тірек шинасының диаметрі, миллиметр (бұдан әрі – мм);
dк – арқанның диаметрі, мм;
е – мәні осы Қағидаларға 2-қосымшада келтірілген арқанның, барабанның, шығырдың, шкивтің, роликтің және табандықтың мақсатына байланысты коэффициент.

V2 / R ≤ секундына 2 метр квадратта (бұдан әрі – м/с2),
мұндағы V – жылжымалы құрам қозғалысының ең жоғары жұмыс жылдамдығы, секундына метр (бұдан әрі – м/с);
R – тірек табанының қисықтық радиусы, м.

мойынтіректі тірек торабының зақымдануы немесе бұзылуы жағдайында шкивтің құлауы;
шкивтен көтергіш-тартқыш арқанның өздігінен төмендеуі.

ашық, жартылай ашық, басқыштары бар және басқыштары жоқ креслолар (қайырмалы қалпағы бар креслолар);
жартылай ашық және жабық, орындықтары бар және орындықтары жоқ кабиналар;
жабық вагондар;
тірек тарелкасы және тірек траверсі бар сүйреу құрылғылары пайдалананады.

Есік ойықтарының өлшемдері кемінде:
кабинада – 0,6 х 1,55 м;
вагонда – 0,75 х 2,15 м қабылданады.

Жолаушыларды отырғызу және түсіру жүріп бара жатқанда жүргізілетін кабина еденінің пайдалы алаңы әрбір жолаушыға кемінде 0,3 м2 қабылданады.

Вагонның арбасын және көтергіш арқанды қарау үшін вагонның аспасында қоршалған алаңша орнатылады.

Вагондағы еденнен төбеге дейінгі биіктік кемінде 2,1 м болып қабылданады.
Кабинаның орындық деңгейіндегі ішкі ені – 1,3 м кем емес.

Тіреусіз маятникті жолдар вагондарының арбалары шектегіштердің орнына көтергіш арқанды қамтитын қапсырмалармен жабдықталады.

Егер орындықта аяқтар болса, олар көлденеңінен қатаң қосылады.

Резервтік қозғалтқыш жолдағы авариялық жағдайлар мен профилактикалық жұмыстар кезінде ғана пайдаланылуға жатады.
Тіркеп сүйрейтін арқанды жолды жетектеу үшін тек бір ғана қозғалтқыш болуға жол беріледі.

жетектің тарту режимі кезінде
(S2 × (eµ1α – 1)) / (S1 – S2) ≥ K
жетектің тежеу режимінде
(S1 × (eµ1α – 1)) / (S2 – S1) ≥ K
мұндағы S1 – арқанның жүгіретін тармағының керілуі, Н;
S2 – арқанның қашатын тармағының керілуі, Н;
µ1 – неғұрлым қолайсыз жұмыс жағдайларында шкивтің шегендеуімен арқанның ілінісу коэффициенті (минералды маймен майланған арқан, дымқыл шегендеу);
α – шкивтің арқанмен қоршалу бұрышы, радиан;
К – ілінісу сенімділігі қорының коэффициенті – 1,25.

жұмысшы – қозғалтқыш білігінде;
авариялық – жетек шкивінің жиегінде.
Бір конструкциядағы жұмыс және авариялық тежеуіштердің функцияларын біріктірген кезде ол қалыпты және авариялық режимдерде тежеу сәтін салу үшін жетек шкивінің жиегіне әсер ететін екі дербес құрылғымен жабдықталады.

78. Айналма жолдардың тірек сатыларының ені кемінде 400метр және баспалдақ қадамы 300 метрден аспайтындай жасалады. Биіктігі 15 м-ден жоғары тіректерде баспалдақтар бір-бірінен 800 мм-ден аспайтын қашықтықта орналасқан және өзара кемінде үш бойлық жолақпен жалғанған қоршау доғаларымен жабдықталады. Баспалдақтан доғаға дейінгі қашықтық доғаның радиусы 350-400 ММ болған кезде 700-800 мм шегінде қабылданады. Тірек бастарында құтқару құрылғыларымен құтқарушылардың қауіпсіз өтуі қамтамасыз етіледі.

79. Биіктігі 30 м-ге дейінгі маятникті жолдардың тіректері тік немесе марштық сатылармен, биіктігі 30 м-ден астам тіректермен тек баспалдақтар жабдықталады. Сатылардың ені кемінде 500 мм және баспалдақтардың қадамы биіктігі әрбір 8-12 м сайын алаңдармен 300 мм-ден аспайтын етіп орындалады. Көлбеу сатылар таяныштармен жабдықталады. Тіректерде вагоннан қызмет көрсетуші персоналдың тірегіне шығу үшін қоршауы бар ені кемінде 500 мм алаңдар орнатылады.

Ашық станцияларда мұндай құралдарды орнатпайға жол беріледі.

Қызмет көрсетуді талап ететін механизмдерге, электр және гидрожабдықтарға, қауіпсіздік құрылғыларына қауіпсіз қол жеткізу қамтамасыз етіледі.

88. Станцияларда жолаушыларды отырғызу және түсіру алаңдары және оларға баратын жолдар, аяқтарында шаңғысы бар жолаушыларға арналған жолдардан басқа, аяқтардың тайып кетуіне жол бермейді. Алаңдар жер деңгейінен жоғары орналасқан кезде олар биіктігі кемінде 1 м таяныштармен және түбі бойынша кемінде 0,1 м биіктікке тұтас қоршаумен жабдықталады. Таяныштарды орнату мүмкін емес орындардағы отырғызу алаңдары адамдарды құлаудан қорғайтын торлармен жабдықталады.

Желдің жылдамдығы жолаушылар аспалы арқан жолының паспортында көрсетілген барынша рұқсат етілгенге дейін жоғарылаған кезде дыбыстық сигнал беріледі және арқанды жолдың жұмысы тоқтатылады.

Бұл жағдайда қосу қолмен жүзеге асырылады.

жолаушылар аспалы арқан жолының басқару пультін жарықтандыру;
сөйлесу байланысы.
Жоғарыда көрсетілген тізбектерді ажырату үшін жеке ажыратқыштар көзделеді.

Резервтік қозғалтқышты қосу 45 минуттан аспайтын уақыт ішінде қамтамасыз етіледі.

Жүк көтергіш-тартқыш арқан мен жылжымалы құрамды жерге тұйықтау үшін теңгергіш роликтер мен жүріс доңғалақтарының футеровкасын пайдалануға немесе жеке металл роликтер мен жүріс доңғалақтарды орнатуға жол беріледі. Егер тартқыш арқан сигнал беру және басқару тізбектерінде ток өткізгіш ретінде пайдаланылса, онда оны жерден оқшаулау қажет. Бұл жағдайда осы арқан үшін ажыратқыштарды орнату көзделеді.

30 градус – бір орынды тіркеп сүйреу құрылғылары бар тіркеп сүйреу арқанды жолдарында;
26 градус – екі орындық тарту құрылғылары бар арқан жолдарында.

Көпірлер салынған жағдайда әртүрлі деңгейдегі қиылыстарға жол беріледі. Бұл ретте көпірлердегі шаңғы трассасы қар жамылғысынан биіктігі кемінде 1 м қабырға түрінде тұтас қоршаумен орындалады.

3 м – адамдар болуы мүмкін жерлерде қар жамылғысын ескере отырып;
2 м – адамдардың болуын болдырмайтын жерлерде қар жамылғысын ескере отырып.
Станцияларға жақындаған кезде бұл биіктік жолаушылар аспалы арқан жолдарының нақты түрі үшін төменде көрсетілген қашықтыққа дейін азаяды. Бұл қашықтық жоғарыда көрсетілгеннен аз аймақ қоршалады.

1,5 м – ағаштардың басына дейін;
2 м – жолаушылар аспалы арқан жолының астында орналасқан ғимараттың немесе құрылыстың ең биік нүктесіне дейін, сондай-ақ теміржол, автожол немесе кеме қатынасы габаритінің жоғарғы жағына дейін.

Осы нүктеде көтергіш арқанның ең үлкен салбырауының 5 %;
Осы нүктеде тартқыш немесе көтергіш арқанның ең үлкен салбырауының 10 %.

Жолаушылар аспалы арқан жолының габариттерін айқындау кезінде жол жұмысы кезінде жел жүктемесінің әсерінен арқандар мен жылжымалы құрамның ауытқулары, салбырауы, сондай-ақ көтергіш, көтергіш-тартқыш, тартқыш және басқа арқандардың тоқтатылған жол және жолаушылар аспалы арқан жолы орналасқан жерде нормативтік жел жүктемесінің әсері кезінде салбырауы мен ауытқулары ескеріледі.

жолаушылар аспалы арқан жолдарының паспорттары. Паспорттың нысаны осы Қағидаларға 3-қосымшада келтірілген;
арқанды жасаушы-ұйым сертификаттарын;
арқандарды муфталарға бітеу актілері;
арқанды орауға арналған актілер;
көтергіш арқанның салбырауын өлшеу актілері;
қарсы салмақты өлшеуге арналған актілерді;
жылжымалы құрамды сынау актілері;
іргетастардағы станциялар мен тіректердің металл конструкцияларын бекіту туралы актілер;
іргетастар мен тірек конструкцияларын қабылдау актілері;
жасырын жұмыстарға актілерді;
гидравликалық жүйелерді сынау актілері;
станциялық жабдықты сынау актілері;
жолаушылар аспалы арқан жолдарын пайдалану жөніндегі нұсқаулықтар;

комиссия төрағасы – меншік иесінің (иеленушінің) өкілі;
комиссия мүшелері:
пайдаланушы ұйымның өкілі;
өнеркәсіптік қауіпсіздік саласындағы уәкілетті орган ведомствосының аумақтық бөлімшесінің немесе аспалы арқан жолы әлеуметтік инфрақұрылым объектісінде орналасқан жағдайда өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында мемлекеттік бақылау мен қадағалауды жүзеге асыратын жергілікті атқарушы органның өкілі.
Келісім бойынша комиссия құрамына мыналардың өкілдері енгізіледі:
жолаушылар аспалы арқан жолдарын жобалауды, салуды, монтаждауды жүргізген ұйымдар;
жабдықты дайындаушы-ұйымдар және (немесе) жеткізуші-ұйымдар.

116. Жолаушылар аспалы арқан жолы пайдалануға берілгеннен кейін пайдаланушы ұйым Қазақстан Республикасы Үкіметінің 2020 жылғы 23 қазандағы № 701 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрлігі туралы ереженің 16-тармағының 98) тармақшасына сәйкес бекітілген қауіпті өндірістік объектілерді және қауіпті техникалық құрылғыларды есепке қою және есептен шығару қағидаларына сәйкес жолаушылар аспалы арқан жолын есепке қоюды жүзеге асырады.

118. Жолаушылар аспалы арқан жолдарының жұмыс істеуіне жол берілетін желдің жылдамдығы арқан жолының паспортында көрсетіледі. Мұндай нұсқаулар болмаған кезде жолаушыларды отырғызуға жол берілмейтін және станцияларда жылжымалы құрамнан барлық жолаушыларды түсіру жүзеге асырылатын желдің жылдамдығы 15 м/с артық емес қабылданады.

119. Өндірістік бақылау Қазақстан Республикасы Төтенше жағдайлар министрінің 2021 жылғы 24 маусымдағы № 315 бұйрығымен бекітілген Қауіпті өндірістік объектіде өндірістік бақылауды ұйымдастыру және жүзеге асыру жөніндегі нұсқаулыққа (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 23276 болып тіркелген) сәйкес ұйымдастырылады және жүзеге асырылады.

Жолаушылар аспалы арқан жолын техникалық куәландыруды оны пайдаланушы ұйым немесе шарт негізінде Заңның 72-бабына сәйкес өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында сараптама жүргізу құқығына аттестатталған ұйымдардың жолаушылар аспалы арқан жолдарының ақаусыз жай-күйі мен қауіпсіз пайдаланылуы үшін жауапты адамның қатысуымен техникалық куәландыруды жүргізіледі.
Жолаушылар аспалы арқан жолын пайдалану немесе оны техникалық куәландыру процесінде қолданылатын бақылау және диагностикалау әдістері пайдалану жөніндегі нұсқаулықта көрсетіледі.

пайдалану құжаттамасын тексеру;
қарап-тексеру және өлшеу жолымен арқан жолының жабдықтары мен элементтерінің техникалық жай-күйін тексеру;
динамикалық сынақтар;
оқу эвакуациялық операциясын жүргізуді тексеру.

біріншісі – алғаш пайдалануға берілген сәттен бастап 10 жылдан кешіктірмей;
барлық кейінгі – алғашқы толық техникалық куәландырудан кейін 5 жылдан кешіктірмей.
Толық техникалық куәландыру кезінде мыналар жүргізіледі:
осы Қағидалардың 123-тармағында көзделген іс-шаралар;
жолаушылар аспалы арқан жолдарының жоспарлы-биіктік орналасуын геодезиялық бақылау;
жолаушылар аспалы арқан жолдарының торап бойынша диагностикасы;
статикалық сынақтар.

жаңғырту (реконструкциялау);
дәнекерлеуді немесе оларды ауыстыруды қолдана отырып, жетектер мен металл конструкцияларының есептік элементтерін жөндеу.

Айналмалы жолдың динамикалық сынақтары номиналды жылдамдықта жүргізіледі:
ұзындығы 600 м дейін тұтас тиелетін жолдар үшін жылжымалы құрамның 90% көтеру жағы жалпы алғанда әрбір креслоға жол үшін 1,2 есептік жүктемемен;
ұзындығы 600 м-ден асатын жолдар үшін тұтас тиелген жылжымалы құрамның 95% - ы үшін тұтастай алғанда әрбір креслоға жол үшін 1,15 есептік жүктемемен көтеру жағы.
Айналма жолды сынау кезінде станциялық шкивтердің айналасында тиелген креслоларды (кабиналарды) айналып өту 1,25 м/с аспайтын төмендетілген жылдамдықта жүргізіледі.

жолаушылар аспалы арқан жолдарының жарамды жай-күйі мен қауіпсіз пайдаланылуы үшін жауапты тұлға тағайындалады;
жобалық құжаттамаға сәйкес жолаушылар аспалы арқан жолын басқару және оған қызмет көрсету үшін қажетті мөлшерде қызметкерлердің болуын қамтамасыз етіледі;
пайдалану жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес жолаушылар аспалы арқан жолдарын мерзімді тексеру, техникалық қызмет көрсету және жөндеу, техникалық куәландыру тәртібін белгілейді және оларды орындауды қамтамасыз етіледі;
жолаушылар аспалы арқан жолдарын пайдалану кезінде өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптарының сақталуына өндірістік бақылауды жүзеге асыруға, жолаушылар аспалы арқан жолдарының жарамды жай-күйі мен қауіпсіз пайдаланылуына жауапты адамдарды өнеркәсіптік қауіпсіздік талаптарын белгілейтін нормативтік құқықтық актілермен, ал персоналды – технологиялық регламенттермен қамтамасыз етіледі.

тексеру және сынамалық іске қосуды орындау;
жұмыс орындарында персоналдың болуы;
осы Қағидалармен қарастырылған жолаушыларды қауіпсіз тасымалдау шарттарын орындау.

бұл туралы жолаушыларға соңғы станцияларда хабарланады;
жолаушыларды отырғызу-түсіру үшін жабық аралық станцияда ең жақсы көрінетін жерде хабарландыру ілінеді;
жолаушылардың аралық станцияға кіруі тоқтатылады.

137. Жолаушылар аспалы арқан жолдарындағы ақаулықтарды жою және қабылданған шаралар осы Қағидаларға 7-қосымшаға сәйкес нысан бойынша қарап-тексеру және жөндеу журналында (бұдан әрі – қарап-тексеру және жөндеу журналы) белгіленеді. Жолаушылар аспалы арқан жолының жұмысы тоқтау себептері анықталғаннан, қаралғаннан және жойылғаннан кейін ғана қайта басталады.

техникалық куәландыру мерзімі өткен;
жолаушылар аспалы арқан жолын пайдалану жөніндегі нұсқаулықта және (немесе) жобалау құжаттамасында көзделген регламенттік жұмыстардың орындалмауы;
қауіпсіздік, сигнал беру және телефон байланысы аспаптары мен құрылғыларының, сондай-ақ қорғау құрылыстарының ақаулары;
металл конструкциялардың есептік элементтерінде және тораптарда жарықтардың болуы;
ұлттық және (немесе) мемлекетаралық стандарттарға сәйкес арқандарды жарамсыз ету нормаларына сәйкес арқандардың тозуы;
тежеуіш ақаулары;
Даярлау қағидаларына сәйкес өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында білімін тексеруден өткен жұмыскерлер болмаған кезде;
жолаушылар аспалы арқан жолының паспортында және пайдалану жөніндегі нұсқаулықта айтылған қолайсыз ауа райы жағдайлары кезінде.

139. Жолаушылар аспалы арқан жолдары тоқтаған кезде төтенше жағдайлар (дауыл, найзағай, мұз қатудың пайда болуы, көшкін түсу, найзағай разрядтары) туындаған кезде жұмысты қайта бастаудың алдында жолаушылар аспалы арқан жолдарының жұмысқа әзірлігін бақылау және жолаушылар аспалы арқан жолын пайдалану жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес бақылау іске қосу жүргізіледі.

Егер пайдалану жөніндегі нұсқаулықта регламенттік жұмыстардың тәртібі айқындалмаса, осы жұмыстар осы Қағидалардың 148-155-тармақтарына сәйкес жүргізіледі.
Күнделікті тексерулерден басқа, регламенттік жұмыстардың, оның ішінде тексерулер мен ревизиялардың нәтижелері қарап-тексеру және жөндеу журналына енгізіледі.
Осы тармақта көрсетілген құжаттама жолаушылар аспалы арқан жолы операторының жұмыс орнында сақталады.

профилактикалық қызмет көрсету;
тексеру және тексерістер;
ағымдағы жөндеу.

керу жүйесінің жұмыс істеуін тексеру;
ақпараттық қалқандар мен белгілердің жай-күйін тексеру;
метеорологиялық жағдайлар (мұздану, қар, жел) туралы ақпараттың болуы;
анемометрлердің жұмыс істеуін тексеру;
механикалық блоктау құрылғыларының жұмыс істеуін тексеру (егер олар аяз, мұз немесе бөгде заттармен бұғатталуы мүмкін деп болжанса);
байланыс құралдарының жұмыс істеуін тексеру;
жолаушылар аспалы арқан жолының қалыпты жұмысына тән емес кез келген шуды, шықырлауды және дыбыстарды анықтау;
жылжымалы құрамды визуалды бақылау;
отырғызу және түсіру аймақтарында орналасқан тоқтату ажыратқыштарының жұмыс істеуін тексеру;
жолаушылар аспалы арқан жолының қозғалыс жылдамдығын өзгерте отырып, басқару аппаратурасының жұмыс істеуін тексеру;
басқару шкафтарының жұмыс істеуін тексеру;
алаңның беті мен орындықтың беті арасындағы қашықтықты тексеруді қоса алғанда, отырғызу және түсіру алаңдарын тексеру.

тіректердің, арқандардың жағдайы, теңгеру роликтерінің бағдары және айналуы;
желілік құрылыстар мен шкивтердің жанында жылжымалы құрамның еркін өтуі;
пайдалану үшін қауіпті болуы мүмкін желілік құрылыстарда мұздың, қардың немесе басқа кедергілердің болмауы;
жолаушылар аспалы арқан жолдарының трассасында көзделген ақпараттық белгілер мен қалқандардың болуы және оқылуы.

жолдың қалыпты жұмыс істеуіне тән емес шулардың, шықырлаудың және дыбыстардың болуы;
климаттық жағдайлардың өзгеруі;
станциялардағы жетектің, шкивтердің және роликтердің бірқалыпты жұмысы;
қону және тұсіру аймақтарының жағдайы;
жылжымалы құрамның станция бойынша өтуі;
жылжымалы құрамның зақымдануының болмауы.

жетек, дренажды бұрғыштар және жылжымалы құрам орналасқан жерлерде майдың немесе тозаңның жиналуын тексеру;
барлық тоқтату түймелерінің жұмысын тексеру;
тежеуіштердің барлық түрлерімен жолаушылар аспалы арқан жолының тоқтауын тексеру;
тежеуіш құрылғыларды көзбен шолып тексеру;
авариялық қозғалтқыштың жұмыс қабілеттілігін тексеру;
арқанның шығуына кедергі келтіретін құрылғылардың жай-күйін тексеру және реттеу және теңгергіштерді реттеу.

көтергіш, көтергіш-тартқыш, тартқыш, тарту арқандары немесе сымдардың үзілуі немесе сыртқы зақымданулардың болуына эвакуациялық жұмыстарды жүргізуге арналған арқандар;
арқандарды жалғау, арқандардың ұштарын бекіту;
жылжымалы құраммен тіркеу-ажырату аймағындағы арқандар мен бағыттаушылардың жағдайы;
роликтердің, шкивтердің, сондай-ақ алып жүретін арқанның тірек табандықтарының үстіңгі бетінің жай-күйі, жағдайы және бекітілуі, арқанның жағдайын бақылау құрылғысы;
трассадағы станциялардың кіру және шығу жолындағы бақылау құрылғылары;
станциялар бойынша креслолар мен тіркеп сүйреу құрылғыларының кіруі, шығуы және өтуі;
тежеуіштер мен тежеуіш төсемдер;
тежеу жолын және (немесе) тежеу уақытын орындықтармен және жолаушыларсыз сүйреу құрылғыларымен, сондай-ақ тежеу күшін реттеу кезіндегі кедергіні өлшеу арқылы электрлік және механикалық тежеу жүйелерін;
электр жабдықтары, шкафтар мен басқару пульттерінің жұмыс қабілеттілігі;
жетектердің жұмыс істеуі;
қауіпсіздік құрылғылары;
жылжымалы құрам құралдарының, есіктерді жабу және бекіту, қапсырмаларды ашу-жабу құрылғыларының, сондай-ақ тіркеп сүйреу құрылғыларының сыртқы жай-күйі;
аккумулятор батареясы.

трассадағы станциялар құрылыстары мен конструкцияларын, бетон және болат, сондай-ақ өзге де құрылыстарды, көтергіш сатыларды, баспалдақ аралықтарын, қоршаулар мен жұмыс алаңдарын көзбен шолып бақылау;
басты, авариялық және қосалқы жетектердің жұмыс қабілеттілігін көзбен шолып бақылау және бақылау;
әр түрлі іске қосу құрылғыларымен және жетектердің барлық түрлерімен ең жоғары жүктеме кезінде әрбір жеке тежеуіштің жұмыс қабілеттілігін көзбен шолып бақылау және бақылау;
қапсырғыш тежеуіштің қалдық күшін өлшей отырып, жолаушылар аспалы арқан жолы ажыратылған кезде автоматты іске қосуды бақылау;
роликтерді, роликті теңгергіштерді және олардың элементтерін (демонтажсыз, бірақ көтеріңкі көтергіш-тартқыш арқанмен), көтергіш арқанның тірек табандықтарын және шкивтерді көзбен шолып бақылау;
барлық механикалық және керу құрылғыларын көзбен бақылау;
жаттығу өткізу арқылы жолаушыларды эвакуациялауға арналған жылжымалы құрам мен жабдықтардың жұмыс қабілеттілігін көзбен шолып бақылау және бақылау;
персоналдың қорғау жарақтарының жұмысқа қабілеттілігін көзбен шолып бақылау және бақылау;
арқандарды көзбен шолу және/немесе электромагнитті бақылау (қажет болған жағдайда) ;
арқандардың ұштарын бекітуді бақылау;
сигнал кәбілдерінің арқандарын және олардың жанасуын, жалғануы мен бекітілуін көзбен шолып бақылау;
барлық электр жабдықтары мен қондырғылардың жай-күйін жалпы бақылау және жұмысқа қабілеттілігін бақылау;
қайта тиеу тогы, артық кернеу, жерге тұйықтау және найзағайдан қорғау құрылғыларын бақылау;
бақылау тізбектерін, сигнал беру және беру құрылғыларын көзбен шолып бақылау және жұмыс қабілеттілігін бақылау;
оқшаулағышы бар арқандарда оқшаулау кедергісін бақылау;
анемометрлердің жұмыс істеу қабілетін көзбен шолып бақылау және бақылау;
жылжымалы құрамның әрбір құралын немесе аспаларды, жүріс механизмдерін және аспалардың осьтерін қоса алғанда, әрбір тіркеп сүйреу құрылғысын көзбен шолып бақылау;
тіркеп сүйрейтін арқанды жолдардың қысқыштарынан басқа, сырғуға қарсы тарту күшімен қысқыштарды 10%-дан кем емес жылжытуға тексеру;
барлық қысқыштардың 20% толық бөлшектеу. Кем дегенде бір қысқышта ақау (жарықтар, деформациялар, серіппелердің бұзылуы) анықталған кезде қысқыштардың 100%-ы толық бөлшектеледі;
қысқыштарды бақылау құрылғыларының жұмыс қабілеттілігін бақылау және реттеу және жұмыс ағытпасы бар күйдегі қысқыш күшін орнатуды бақылау;
барлық есіктердің, жабылатын және баяулататын құрылғылардың жұмысқа қабілеттілігін бақылау;
жолаушылардың жүктемесі мен есебін өлшеу құрылғыларын бақылау;
тежеуді жеделдетуді өлшей отырып, тежеуіштердің іске қосылуын бақылау;
ағытылатын қысқыштарды бақылау құрылғыларының жұмысқа қабілеттілігін бақылау және реттеуді бақылау;
барлық есіктердің, жабылатын құрылғылардың жұмысқа қабілеттілігін бақылау;
басты және авариялық жетектегі жылдамдықты шектеу құрылғыларының іске қосылуын бақылау;
тежегіш және керу құрылғыларындағы қысымды шектеу құрылғыларының іске қосылуын бақылау;
көшкінге қарсы құрылыстарды, трасса бойындағы ағаштардың, қоршаулардың, өртке қарсы жабдықтардың, алғашқы көмек көрсету жабдықтарының, арнайы құралдардың жай-күйін көзбен шолып бақылау.

Жолаушылар аспалы арқан жолдарының көтергіш-тартқыш, тартқыш және көтергіш арқандарына (қауіпсіздік кабеліне арналған арқаннан басқа) дефектоскопиялық бақылауды мынадай мерзімдерде жүргізеді:
бастапқы – арқанды арқанды жолға орнатқаннан кейін тікелей;
қайталама – әрбір үш жыл сайын пайдаланудың алғашқы 15 жылында және одан әрі жыл сайын.

154. Ағытылмайтын жылжымалы құрамы бар жолаушылар аспалы арқан жолдарының қысқыштарын ауыстыруды жолаушылар аспалы арқан жолдарының жұмыс істеуінің әрбір 200 мотосағаты сайын жүзеге асырады. Ұзындығы метрмен көрсетілген, м/с көрсетілген жылдамдықтан 400 есе артық сақиналы қозғалысы бар аспалы бір арқанды жолдар үшін қысқыштарды әрбір 500 мотосағат сайын ауыстырып отыруға жол беріледі. Әр қысқыш әрдайым бір бағытта қысқыштың толық ұзындығына тең қашықтыққа, соның ішінде арқанның екі диаметріне үлкейтілген топсалы бағыттағыштарға (клапандарға) қайта орналастырылады. Бекітілген қысқыштарды керу пайдалану жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес жүргізіледі және бақыланады.

ағытылатын қысқыштар үшін 9000 мотосағат жұмыс істегеннен кейін, бірақ бес жылдан кешіктірмей;
ағытылмайтын қысқыштар үшін 18000 мотосағат жұмыс істегеннен кейін, бірақ қысқышты пайдалану басталғаннан кейін 10 жылдан кешіктірмей және одан әрі 9000 сағат жұмыс істегеннен кейін, бірақ бес жылдан кешіктірмей.

157. Жолаушылар аспалы арқан жолдарының жекелеген элементтерінің құрылымын немесе паспорттық сипаттамаларын өзгерту жөніндегі жұмыстарды орындаған ұйым осы өзгерістер туралы ақпаратты жолаушылар аспалы арқан жолдарының паспортына енгізеді, жолаушылар аспалы арқан жолдарының жұмысы орындалғаннан кейін олардың қалдық ресурсын белгілейді.

Жолаушылар аспалы арқан жолдарын орнату және қауіпсіз пайдалану қағидаларына
1-қосымша
Арқандар беріктігі қорының минималды коэффициенті
р/с №
Жол­дың тү­рі және ар­қан­ның мақ­са­ты
Бе­рік­тік қо­ры­ның ко­эф­фи­ци­ен­ті, k3
1
2
3
Жы­л­жы­ма­лы құ­рам­ның ма­ят­ник­ті қоз­ға­лы­сы­мен ас­па­лы қос ар­қан­ды
1
Кө­тер­гіш
Ва­гон ұста­ғы­шы­ның іс­ке қо­сы­лу әсе­рін есеп­ке алу ке­зін­де
ар­қан­ды жол­дың жұ­мыс іс­те­мей­тін жағ­дай­ын­да жел мен мұз­дың әсе­рін есеп­ке алу ке­зін­де
3,3
3
2,7
2
Бір тар­ту ар­қа­ны­мен және ва­гон­дар­да­ғы ұста­ғы­штар­мен жол­дар­да тарт­қыш
4,5
3
Қос -тар­ту ар­қан­да­ры бар және ва­гон­дар­да ұста­ғы­шта­ры жоқ жол­дар­да тарт­қыш
5,5
4
Бір тар­ту ар­қа­ны­мен және ва­гон­дар­да­ғы ұста­ғы­штар­мен жол­дар­да құт­қа­ру ва­го­ны­на ар­нал­ған тарт­қыш:
жұ­мыс жағ­дай­ын­да
4,5
жұ­мыс іс­те­мей­тін күй­де
2,8
5
Кер­ме
5,5
Кө­тер­гіш (тар­ту) ар­қан­ға бе­кі­ті­л­ген және стан­ци­я­лар­да ағы­ты­ла­тын жы­л­жы­ма­лы құ­рам­ның са­қи­на­лы қоз­ға­лы­сы бар бір ар­қан­ды неме­се екі ар­қан­ды ас­па­лы
6
Та­сы­мал­да­у­шы
3
7
Ті­рек­ті-тарт­қыш
4,5
8
Тарт­қыш
5
9
Кер­ме
5,5
Жы­л­жы­ма­лы құ­рам­ның кө­тер­гіш-тарт­қыш ар­қа­ны­на тұ­рақ­ты бе­кі­ті­л­ген са­қи­на­лы неме­се ма­ят­ник­ті қоз­ға­лы­сы бар бір ар­қан­ды ас­па­лы
10
Кө­тер­гіш-тарт­қыш
4,5
11
Кер­ме
5,5
Тар­ту ар­қа­нын­да тұ­рақ­ты бе­кі­ті­л­ген тір­кеп сүй­реу құ­ры­л­ғы­ла­ры бар шаң­ғы­шы­лар­ға ар­нал­ған тір­кеп сүй­реу құ­ры­л­ғы­сы
12
Тарт­қыш ар­қан
4
13
Кер­ме ар­қан
4,5
Тарт­қыш ар­қан­ға бе­кі­ті­л­ген және стан­ци­я­лар­да ағы­ты­ла­тын тір­кеп сүй­реу құ­ры­л­ғы­ла­ры бар шаң­ғы­шы­лар­ға ар­нал­ған тір­кеп сүй­реу қон­дыр­ғы­сы
14
Тарт­қыш ар­қан
4
15
Кер­ме ар­қан
4,5
Бар­лық жол­дар үшін
16
Кә­біл­ді ілу­ге ар­нал­ған (мұз бен жел­дің әсе­рін ес­ке­ре оты­рып)
2,5
17
Вант­ты (мұз бен жел­дің әсе­рін ес­ке­ре оты­рып)
2,5

Жолаушылар аспалы арқан жолдарын орнату және қауіпсіз пайдалану қағидаларына
2-қосымша
Арқанға, барабанға, шығырға, шкивке, роликке және табандыққа байланысты коэффициенті
р/с №
Ар­қан ата­уы
Ба­ра­бан­ның, шкив­тің, ро­лик­тің, та­бан­дық­тың, ши­на­ның мақ­са­ты
е ко­эф­фи­ци­ен­ті
Жо­ла­у­шы­лар­ға ар­нал­ған ас­па­лы ар­қан жол­да­ры үшін
Ар­қан жол­дар­ды тір­кеп сүй­реу үшін
1
2
3
4
5
1
Кө­тер­гіш
Ілу­ге ар­нал­ған ба­ра­бан­дар
Қоз­ғал­май­тын ар­қан бо­ла­тын ауыт­қу­шы стан­ци­я­лық та­бан­дық
65
-
Қар­сы сал­мақ­пен ті­ке­лей бай­ла­ны­сты ар­қан­ды ба­ғыт­та­у­ға ар­нал­ған шкив
130
-
Ар­қан қоз­ға­ла­тын ауыт­қу­шы стан­ци­я­лық та­бан­дық
Ро­лик­тік тіз­бе­гі үшін ті­рек ши­на, оның кө­ме­гі­мен ар­қан қар­сы сал­мақ­пен ті­ке­лей бай­ла­ны­с­қан кез­де жі­бе­рі­ле­ді
180
-
Жы­л­жы­ма­лы құ­рам қоз­ға­ла­тын ті­рек та­бан­дық
500
-
2
Кө­тер­гіш-тарт­қыш
Же­тек те­гер­ші­гі
Ай­нал­ма шкив
90
-
Қол­дау ро­ли­гі
12
-
3
Тарт­қыш
Же­тек те­гер­ші­гі
Ай­нал­ма шкив
80
60
Ауыт­қу­шы шкив, қор­шау кө­мі­рі ке­зін­де­гі ті­рек бло­гы, гра­дус:
30-дан жо­ға­ры
80
-
20-дан жо­ға­ры 30-ға дей­ін
60
-
10-нан 20-ға дей­ін
50
40
10-ға дей­ін
40
30
Қол­дау ро­ли­гі
15
10
4
Кер­ме
Ма­ят­ник­ті жол­дар­ды ауыт­қы­та­тын шкив
80
40
Ай­нал­ма жол­дар­ды ауыт­қы­та­тын шкив
40
40
Жол жұ­мысы ке­зін­де ар­қан қоз­ға­лыс­сыз жа­тқан шкив, ба­ра­бан, шы­ғыр
17
15

Жолаушылар аспалы арқан жолдарын орнату және қауіпсіз пайдалану қағидаларына
3-қосымша
Нысан
Жолаушылар аспалы арқан жолдың паспорты

Же­тек стан­ци­я­сы
(ор­на­ла­суы)
Кер­ме стан­ци­я­сы
(ор­на­ла­суы)
Ара­лық стан­ци­я­лар­дың са­ны, да­на
Жол­ды жүк­теу, %:
кө­те­ру жа­ғын­да
тү­сі­ру жа­ғын­да
Өт­кі­зу қа­бі­ле­ті (бір ба­ғыт­та), адам/сағ
Қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғы, м/с:
но­ми­нал­ды
қо­сал­қы
ава­ри­я­лық
Бір ба­ғыт­та жү­ру уа­қы­ты, мин.
Жы­л­жы­ма­лы құ­рам:
тү­рі
сый­ым­ды­лы­ғы, адам
өз сал­ма­ғы, кН
пай­да­лы жүк­те­ме, кН
са­ны (трас­са­да), да­на
жы­л­жы­ма­лы құ­рам бір­лік­те­рі/тір­кеп сүй­реу құ­ры­л­ғы­ла­ры ара­сын­да­ғы қа­шық­тық, м
жы­л­жы­ма­лы құ­рам/тір­кеп сүй­реу құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның бір­лік­те­рі ара­сын­да­ғы ке­лу уа­қы­ты­ның ара­лы­ғы, С
Қы­сқыш:
тү­рі
жы­л­жы­ма­лы құ­рам бір­лі­гін­де­гі са­ны, да­на
қы­су кү­ші, Н
тар­ту сәті­нің ша­ма­сы, Н/м
ар­қан­да­ғы тар­ту кү­ші, Н
Жол­дың ұзынды­ғы, м:
еңіс бой­ын­ша
көл­де­не­ңі­нен
Жо­ғар­ғы стан­ци­я­ның тө­мен­гі стан­ци­ядан асып ке­туі, м
Жол­та­бан ені, м
Қоз­ға­лыс ба­ғы­ты (са­ғат ті­ліне қар­сы неме­се қар­сы)
Ті­рек­тер:
р/с №
би­ік­тік, м
тең­гер­гіш кө­те­ру тар­ма­ғы
тең­гер­гіш тү­сі­ру тар­ма­ғы
Ара­лық­та­ғы ар­қан­ның ең жо­ға­ры еңі­сі, гра­дус
Жол­дың жұ­мыс іс­те­уіне жол бе­рі­ле­тін жел­дің ең жо­ға­ры жыл­дамды­ғы, м/с

Тү­рі
Же­тек те­гер­ші­гі
Диа­мет­рі, м
Қап­та­ма (ма­те­ри­ал)
Жұ­мыс ке­зін­де­гі жиын­тық бе­рі­ліс ко­эф­фи­ци­ен­ті
Негіз­гі қоз­ғалт­қыш
Кө­мек­ші қоз­ғалт­қыш
Ава­ри­я­лық қоз­ғалт­қыш
Негіз­гі же­тек
Қоз­ғалт­қы­штар­дың са­ны, да­на
Қоз­ғалт­қыш тү­рі
Қоз­ғалт­қыш қу­а­ты, кВт
Қоз­ғалт­қы­штың ай­на­лу жи­і­лі­гі, мин.-1
Іс­ке қо­су ке­зін­де­гі жол­ды же­дел­де­ту, м/с2
Кө­мек­ші же­тек
Са­ны, да­на
Тү­рі
Қу­а­ты, кВт
Ай­на­лу жи­і­лі­гі, мин.-1
Іс­ке қо­су ке­зін­де­гі же­дел­де­ту, м/с2
Ава­ри­я­лық же­тек
Са­ны, да­на
Тү­рі
Қу­а­ты, кВт
Ай­на­лу жи­і­лі­гі, мин.-1
Іс­ке қо­су ке­зін­де­гі же­дел­де­ту, м/с2
Ре­дук­тор
Тү­рі
Бе­рі­ліс ко­эф­фи­ци­ен­ті
Те­же­гіш жұ­мыс
Са­ны, да­на
Тү­рі
Же­тек тү­рі
Те­же­удің ең үл­кен жо­лы (уа­қы­ты), м (с)
Ава­ри­я­лық те­же­гіш
Са­ны, да­на
Тү­рі
Же­тек тү­рі
Те­же­удің ең үл­кен жо­лы (уа­қы­ты), м (с)

Тү­рі
Са­ны, да­на
Тең­ге­ру­ші жүк сал­ма­ғы (гид­ро­ци­лин­др­мен да­ми­тын күш), кг (Н)
Ар­қан­да­ғы мак­си­мал­ды ке­ру кү­ші, Н
Ке­ру құ­ры­л­ғы­сы жү­рі­сі­нің ша­ма­сы, м

То­рап­тар мен эле­мент­тер­дің ата­уы
Бо­лат, мар­ка­сы
Элек­трод­тар, дәне­кер­леу сы­мы, тү­рі, мар­ка­сы
Ес­керт­пе
Же­тек стан­ци­я­сы (же­тек-кер­ме)
Кер­ме (ай­нал­ма)стан­ци­я­сы
Сызық­тық ті­рек­тер
Ан­кер­лік болт­тар

Мақ­са­ты
Кон­струк­ци­я­сы
Диа­мет­рі, мм
Бір-бі­ріне тір­кеп қой­ған ар­қан­ның ұзынды­ғы, м
Бір-бі­ріне тір­кеп қой­ған учас­ке­сі­нің ұзынды­ғы, ар­қан­ды бе­кі­ту си­патта­ма­сы
Ар­қан­ның жал­пы үзі­лу кү­ші, кН
Ар­қан­ның ең көп тар­ты­луы, кН
Бе­рік­тік қо­ры­ның ми­ни­мал­ды ко­эф­фи­ци­ен­ті
Кө­тер­гіш
Кө­тер­гіш -тарт­қыш
Тарт­қыш
Кер­ме
Вант­ты

Ата­уы
Тү­рі
Мақ­са­ты
Ор­на­ту ор­ны
Функ­ци­о­нал­дық электр схе­ма­сын­да­ғы бел­гі

Ата­уы
Тү­рі, бел­гі­ле­нуі
Мақ­са­ты
Ор­на­ту ор­ны

Тіз­бек
Ток тү­рі
Кер­не­уі, В
Кү­ш­тік
Бас­қа­ру
Жұ­мыс жа­рық­тан­ды­ру
Ава­ри­я­лық жа­рық­тан­ды­ру

Стан­ция
Ор­на­лас­қан же­рі

Арқан жол ___________________________________________________________
(жобаның атауы, типі, шифры)
нормативтік құжаттарға сәйкес дайындалған
___________________________________________________________________________
___________________________________________________________________________
Арқан жолдың жабдықтары тексеріліп, қабылданды. Арқан жол бағдарлама бойынша
сынақтар жүргізілгеннен кейін паспортта көрсетілген параметрлермен пайдалануға
жарамды деп танылды
___________________________________________________________________________
(бағдарламаның атауы)
___________________________________________________________________________
Тасымалдау, сақтау, монтаждау және пайдалану шарттары сақталған кезде арқанды жолды
пайдаланудың кепілдік мерзімі оны пайдалануға берген күннен бастап_____________.
Көтергіш (көтергіш) арқанның дефектоскопиялық бақылауын жүргізу мерзімі:
бастапқы – арқан ілгеннен кейін;
қайталанған – әр үш жыл сайын;
арқанды 15 жыл пайдаланғаннан кейін – жыл сайын.
Арқанды жолды монтаждауды орындаған ұйымның уәкілетті өкілі:
М.О. (болған жағдайда) _________________________
Күні
Арқан жол иесінің уәкілетті өкілі:
М.О. (болған жағдайда) _________________________
Күні

11.1. Паспортқа енгізілетін құжаттама:
арқан жолының жоспары мен бойлық профилі;
станциялардың, тіректердің, жылжымалы жабдықтың және жетектің жалпы түрлері;
арқанды жолдың функционалдық электр схемасы;
басқа құжаттама (қажет болған жағдайда).
11.2. Паспортпен бірге жеткізілетін (қоса берілетін) құжаттама:
өнеркәсіптік қауіпсіздік сараптамасының қорытындысы;
арқанды жол жабдықтарының жекелеген тораптары мен элементтеріне сертификаттар,
паспорттар,
әртүрлі кәсіпорындармен дайындалған (жеткізілетін) ;
қауіпсіздік аспаптары мен құрылғыларының паспорттары;
тез тозатын бөлшектердің сызбалары;
қосалқы бөлшектер мен құрал-cаймандарға ведомос;
арқанды жолды пайдалану жөніндегі нұсқаулық;
оңай балқитын қорытпаны арқандардың муфталарына бір-біріне тіркеп қою және құю
жөніндегі нұсқаулық;
басқа құжаттама (қажет болған жағдайда).

Та­ғай­ын­дау ту­ра­лы бұй­рық­тың нө­мі­рі және кү­ні
Те­гі, аты-жө­ні
Ла­у­а­зы­мы
Ку­ә­лік­тің нө­мі­рі және қол­да­ны­лу мер­зі­мі
Қо­лы

Кү­ні
Жөн­деу және ре­кон­струк­ци­я­лау ту­ра­лы мә­лі­мет­тер
Жа­рам­ды жай-күйі мен қа­уіп­сіз пай­да­ла­ну­ға жа­у­ап­ты адам­ның қо­лы
(10 парақтан кем емес)

Кү­ні
Ку­әлан­ды­ру нәти­же­ле­рі
Ке­ле­сі ку­әлан­ды­ру мер­зі­мі
(30 парақтан кем емес)

Арқан жолы № ____________ тіркелді _____________________________________
____________________________________________________________________________
(тіркеу органы)
Паспортта ____ бет нөмірленген және ____ Парақ, оның ішінде ____ парақтағы сызбалар
тігілген.
____________________________________________________________________________
(Тіркеуші тұлғаның қолы және тегі)
20___ ж. «____» ___________

4-қосымша
Нысан
Қала ________________ 20__ ж. «__» _____________
Біз, төменде қол қоюшылар, комиссия мүшелері:
арқан жол иесінің уәкілетті өкілі-комиссия төрағасы
_____________________________________________________________________________
(ұйымның атауы, лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты (бар болса)
пайдаланушы ұйымның уәкілетті өкілі
______________________________________________________________________________
(ұйымның атауы, лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты (бар болса)
іске қосу-жөндеу ұйымының уәкілетті өкілі
______________________________________________________________________________
(ұйымның атауы, лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты (бар болса)
арқанды жолды монтаждауды (қайта жаңартуды) орындаған ұйымның уәкілетті өкілі
_______________________________________________________________________________
(ұйымның атауы, лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты (бар болса)
құрылыс-монтаждау ұйымының уәкілетті өкілі
_______________________________________________________________________________
(ұйымның атауы, лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты (бар болса)
_______________________________________________________________________________
арқанды жолды дайындаушы ұйымның уәкілетті өкілі
_______________________________________________________________________________
(ұйымның атауы, лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты (бар болса)
өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында қадағалауды жүзеге асыратын мемлекеттік органның
өкілі __________________________________________________________________________
(ұйымның атауы, лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты (бар болса)
ұсынылған құжаттама қаралғандығы туралы осы актіні жасадық, дайындаушы-ұйымның
техникалық құжаттамасында көзделген көлемде арқан жолды және оның құрамдас
бөліктерін қарап шығу және тексеру жүргізілді және жолаушылар аспалы арқан жолдарын
орнату және қауіпсіз пайдалану қағидалары жасалды.
Арқан жолы мына мекенжайға орнатылды:
_______________________________________________________________________________
_______________________________________________________________________________
Тексеру және тексеру:
құрылыс, монтаждау және жөндеу жұмыстары
_______________________________________________________________________________
(техникалық шартты белгілеу)
техникалық жұмыс құжаттамасымен, орнату сызбаларымен және жолаушылар аспалы
арқан жолдарын орнату және қауіпсіз пайдалану қағидаларымен;
арқан жол паспорт деректеріне және жолаушылар аспалы арқан жолдарын орнату және
қауіпсіз пайдалану қағидаларында көрсетілген талаптарға сәйкес келеді;
арқанды жол оны мақсаты бойынша қауіпсіз пайдалануға мүмкіндік беретін жарамды
күйде болады;
пайдалануды ұйымдастыру жолаушылар аспалы арқан жолдарын орнату және қауіпсіз
пайдалану қағидаларының талаптарына сәйкес келеді.
Арқан жолды иесі қабылдайды.
Комиссия мүшелерінің қолдары.

Жолаушылар аспалы арқан жолдарын орнату және қауіпсіз пайдалану қағидаларына
5-қосымша
Нысан
Техникалық куәландыру
АКТІ
20__ ж. «__» ______
Жол ту­ра­лы жал­пы мә­лі­мет­тер
Жол тү­рі
Жы­л­жы­ма­лы құ­рам тү­рі
Дай­ын­да­у­шы
Пай­да­ла­ну­шы ұй­ым
Ар­қан­ды жол­дың ор­на­лас­қан же­рі
Пай­да­ла­ну­ға бе­рі­л­ген кү­ні
ҚҚБ тір­кеу нө­мі­рі
Жа­рам­ды жай-күйі мен қа­уіп­сіз пай­да­ла­ну­ға жа­у­ап­ты
Еңіс бой­ын­ша ұзынды­ғы, м
Соң­ғы стан­ци­я­лар ара­сын­да­ғы би­ік­тік ай­ыр­ма­сы, м
Же­тек стан­ци­я­сы (ор­на­ла­суы)
Ке­ру стан­ци­я­сы (ор­на­ла­суы)
Ара­лық стан­ци­я­лар са­ны, да­на
Ара­лық ті­рек­тер­дің са­ны, да­на
Ба­сты же­тек­тің қу­а­ты, кВт
Ава­ри­я­лық же­тек­тің қу­а­ты, кВт
Қоз­ға­лыс ба­ғы­ты
Ат­қа­рым, мо­то­са­ғат­тар
Ба­қы­ла­на­тын па­ра­метр­лер
Ата­уы
Пас­порт бой­ын­ша
Фак­ті бой­ын­ша
Негіз­гі же­тек­те­гі қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғы, м/с
Кө­мек­ші же­тек­те­гі қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғы, м/с
Ава­ри­я­лық же­тек­те­гі қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғы м/с
Негіз­гі же­тек­те іс­ке қо­су ке­зін­де­гі же­дел­де­ту м/с2
Кө­мек­ші же­тек­те іс­ке қо­су ке­зін­де­гі же­дел­де­ту м/с2
м/с2 ава­ри­я­лық же­те­гін­де іс­ке қо­су ке­зін­де­гі же­дел­де­ту
Ава­ри­я­лық же­тек­ке өту уа­қы­ты, мин
Трас­са­да­ғы жы­л­жы­ма­лы құ­рам­ның са­ны, да­на
Өт­кі­зу қа­бі­ле­ті, адам/са­ғат
Тар­ту (тар­ту-тар­ту) ар­қа­ны­ның ке­рі­лу кү­ші, кН
Кө­тер­гіш ар­қан­ның ке­рі­лу кү­ші, кН
Тар­ту­шы ар­қан (тар­ту­шы-тар­ту­шы), сер­ти­фи­кат №
Кө­тер­гіш ар­қан, сер­ти­фи­кат №
Те­же­лу­дің ба­я­у­ла­у­ын ба­қы­лау
Ре­гла­мент
Факт
Жұ­мыс те­же­гі­ші, м/с2
Шұ­ғыл те­же­гіш, м/с2
Ава­ри­я­лық те­же­гіш, м/с2
Со­зы­лу құ­ры­л­ғы­сы­ның жү­рі­сі
То­лық, м
Қал­дық, м
Жүр­гі­зі­л­ген ба­қы­лау тек­се­ру­ле­рі
Өт­кі­зу кү­ні
Ке­ле­сі тек­се­ру мер­зі­мі
Тар­ту ар­қа­ны­ның де­фек­то­ско­пи­я­сы
Ті­рек ар­қан­ның де­фек­то­ско­пи­я­сы
Электр сы­нау қон­дыр­ғы­ла­ры
Техникалық куәландыру маман(дар)ы жүргізді
________________________________________________________________________
(ұйымның атауы, тегі, аты, әкесінің аты (бар болса), лауазымы)
Жыл сайынғы техникалық куәландыру нәтижесінде қалыпты пайдалануға кедергі
келтіретін келесі бұзушылықтар анықталды:
р/с №
Анық­тал­ған бұ­зу­шы­лық­тар мен ақа­у­лар
Нор­ма­тив­тік құ­жат­тың тар­ма­ғы мен ата­уы
Жою мер­зі­мі
Сондай-ақ, куәландыру нәтижесінде мыналар анықталды:
1. Арқанды жолды пайдалануды ұйымдастыру жолаушылар аспалы арқанды жолдарды
орнату және қауіпсіз пайдалану қағидаларының талаптарына сәйкес келеді/сәйкес келмейді.
2. Арқан жол барлық режимдерде дұрыс жұмыс істейді, тек_____________________.
3. Арқанды жолдың қауіпсіздік құрылғылары дұрыс жұмыс істейді, тек____________.
4. Байланыс құрылғылары дұрыс жұмыс істейді, тек________________________.
5. Қондырғының электр сынақтарының нәтижелері оң (теріс).
6. Тартқыш (көтергіш) арқан (бұдан әрі пайдалануға жарамсыз).
7. Көтергіш арқан (жоқ)одан әрі пайдалануға жарамды.
8. Көзбен шолып және өлшеп бақылау нәтижелері оң (теріс).
9. Арқанды жол трассасы сәйкес келеді/сәйкес келмейді ______________________________.
10. Станциялардың, тіректердің және жылжымалы құрамның жабдығы сәйкес келеді/сәйкес
келмейді ____________________________________________________________.
Ұсынымдар
___________________________________________________________________________
Техникалық куәландыруды жүргізген маманның қолдары.
Осы акт арқан жолының паспортымен бірге келесі жыл сайынғы техникалық
куәландыруға дейін сақталады.

Жолаушылар аспалы арқан жолдарын орнату және қауіпсіз пайдалану қағидаларына
6-қосымша
Нысан
Арқанды жолдың жұмысын және ауысымды беруді есепке алу журналы
Арқанды жолдың атауы ____________________
Күні ______ Ауысым _______________
Оператор ___________________________
Ауы­сым­ның ба­ста­лу және аяқ­та­лу уа­қы­ты
Бір ауы­сым­да са­ны
Жол жұ­мысын­да­ғы үзі­ліс уа­қы­ты
Ауы­сым
Тоқ­та­ту се­беп­те­рі
Ес­керт­пе
рейс
жо­ла­у­шы­лар
Жұ­мыс уа­қы­ты
ба­ста­луы
аяқ­та­луы
ұз­ақ­тығы
тап­сыр­ды
қа­был­да­ды
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11

7-қосымша
Нысан
Кү­ні, айы, жы­лы
Тек­се­ру нәти­же­ле­рі
Өзге­ле­рі
Ақа­уды жою бой­ын­ша ша­ра­лар, орын­дау мер­зі­мі, кім­ге тап­сы­рыл­ды
Жа­рам­ды жай-күйі мен қа­уіп­сіз пай­да­ла­ну­ға жа­у­ап­ты адам­ның қо­лы
Ақа­у­лар­ды қа­шан, кім және қа­лай жой­ды
Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­на өн­ді­рі­стік ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ру­ға жа­у­ап­ты­ның ес­кер­ту­ле­рі мен қо­лы
ар­қан­ның екі метр­лік ұзынды­ғын­да­ғы сым­дар­дың үзі­лу са­ны
ан­кер­де­гі ар­қан­ның ұшы­нан ең көп за­қым­дал­ған жер­дің қа­шық­тығы
ар­қан­ның бү­кіл ұзынды­ғы бой­ын­ша сым­дар­дың үзі­лу­і­нің жал­пы са­ны
Муф­та­лар­дың жағ­дайы
өт­пе­лі
шет­кі
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
Тартқыш және көтергіш-тартқыш арқан
Кү­ні, айы, жы­лы
Тек­се­ру нәти­же­ле­рі
Ақа­у­лар­ды жою жө­нін­де­гі ша­ра­лар, орын­дау мер­зі­мі, кім­ге тап­сы­рыл­ды
Ақа­у­сыз жай-күйі мен қа­уіп­сіз пай­да­ла­ну­ға жа­у­ап­ты адам­ның қо­лы
Бай­қал­ған ақа­у­лар­ды кім, қа­шан және қа­лай жой­ды
Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­на өн­ді­рі­стік ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ру­ға жа­у­ап­ты­ның ес­кер­ту­ле­рі мен қо­лы
ар­қан есу қа­да­мын­да­ғы сым­дар­дың үзі­лу са­ны
ар­қан­да­ғы шар­тты нүк­те­ден ең көп за­қым­дал­ған жер­дің қа­шық­тығы
Бір-бі­ріне тір­кеп қою жағ­дайы
өзге де
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Көтергіш арқанға керме арқан
Кү­ні, айы, жы­лы
Тек­се­ру нәти­же­ле­рі
Муф­та­лар­дың жағ­дайы
Ақа­уды жою бой­ын­ша ша­ра­лар, орын­дау мер­зі­мі, кім­ге тап­сы­рыл­ды
Ақа­у­сыз жай-күйі мен қа­уіп­сіз пай­да­ла­ну­ға жа­у­ап­ты адам­ның қо­лы
Мә­се­ле­лер­ді кім, қа­шан және қа­лай ше­ше­ді
Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­на өн­ді­рі­стік ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ру­ға жа­у­ап­ты­ның ес­кер­ту­ле­рі мен қо­лы
Ар­қан­ның екі метр­лік ұзынды­ғын­да­ғы сым­дар­дың үзі­лу са­ны
Ан­кер­де­гі ар­қан­ның ұшы­нан ең көп за­қым­дал­ған жер­дің ара­қа­шық­тығы
Ар­қан­ның бү­кіл ұзынды­ғы бой­ын­ша сым­дар­дың үзі­лу­і­нің жал­пы са­ны
өт­пе­лі
шет­кі
өзге де
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
Тартқыш және көтергіш-тартқыш арқанға керме арқаны
Кү­ні, айы, жы­лы
Тек­се­ру нәти­же­ле­рі
Ақа­у­лар­ды жою жө­нін­де­гі ша­ра­лар, орын­дау мер­зі­мі, кім­ге тап­сы­рыл­ды
Ақа­у­сыз жай-күйі мен қа­уіп­сіз пай­да­ла­ну­ға жа­у­ап­ты адам­ның қо­лы
Бай­қал­ған ақа­у­лар­ды кім, қа­шан және қа­лай жой­ды
Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­на өн­ді­рі­стік ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ру­ға жа­у­ап­ты­ның ес­кер­ту­ле­рі мен қо­лы
ар­қан есу қа­да­мын­да­ғы сым­дар­дың үзі­лу са­ны
ар­қан­да­ғы шар­тты нүк­те­ден ең көп за­қым­дал­ған жер­дің қа­шық­тығы
өзге де
1
2
3
4
5
6
7
8
Керу құрылғысы
Кү­ні, айы, жы­лы
Қа­рау нәти­же­ле­рі
Ақа­у­лар­ды жою жө­нін­де­гі ша­ра­лар, орын­дау мер­зі­мі, кім­ге тап­сы­рыл­ды
Ақа­у­сыз жай-күйі мен қа­уіп­сіз пай­да­ла­ну­ға жа­у­ап­ты адам­ның қо­лы
Бай­қал­ған ақа­у­лар­ды кім, қа­шан және қа­лай жой­ды
Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­на өн­ді­рі­стік ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ру­ға жа­у­ап­ты­ның ес­кер­ту­ле­рі мен қо­лы
1
2
3
4
5
6
Тіректер
Кү­ні, айы, жы­лы
Тек­се­ру нәти­же­ле­рі
Ақа­уды жою бой­ын­ша ша­ра­лар, орын­дау мер­зі­мі, кім­ге тап­сы­рыл­ды
Ақа­у­сыз жай-күйі мен қа­уіп­сіз пай­да­ла­ну­ға жа­у­ап­ты адам­ның қо­лы
Бай­қал­ған ақа­у­лар­ды кім, қа­шан және қа­лай жой­ды
Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­на өн­ді­рі­стік ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ру­ға жа­у­ап­ты­ның ес­кер­ту­ле­рі мен қо­лы
жаб­дық­тың жағ­дайы
кон­струк­ци­я­ның жағ­дайы
Өзге де
1
2
3
4
5
6
7
8
Станция
Кү­ні, айы, жы­лы
Тек­се­ру нәти­же­ле­рі
Ақа­уды жою бой­ын­ша ша­ра­лар, орын­дау мер­зі­мі, кім­ге тап­сы­рыл­ды
Ақа­у­сыз жай-күйі мен қа­уіп­сіз пай­да­ла­ну­ға жа­у­ап­ты адам­ның қо­лы
Бай­қал­ған ақа­у­лар­ды кім, қа­шан және қа­лай жой­ды
Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­на өн­ді­рі­стік ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ру­ға жа­у­ап­ты­ның ес­кер­ту­ле­рі мен қо­лы
ме­ха­ни­ка­лық жаб­дық­тар
электр жаб­дық­та­ры
Қа­уіп­сіз пай­да­ла­ну­ға жа­у­ап­ты адам­ның қо­лы
өзге­де
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Жылжымалы құрам
Кү­ні, айы, жы­лы
Ва­гон­ның, крес­ло­ның (ка­би­на­ның)нө­мі­рі
Пай­да­ла­ну­дың ба­ста­лу кү­ні
Қа­рау нәти­же­ле­рі
Ақа­уды жою бой­ын­ша ша­ра­лар, орын­дау мер­зі­мі, кім­ге тап­сы­рыл­ды
Ақа­у­сыз жай-күйі мен қа­уіп­сіз пай­да­ла­ну­ға жа­у­ап­ты адам­ның қо­лы
Бай­қал­ған ақа­у­лар­ды кім, қа­шан және қа­лай жой­ды
Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­на өн­ді­рі­стік ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ру­ға жа­у­ап­ты­ның ес­кер­ту­ле­рі мен қо­лы
1
2
3
4
5
6
7
8
Қауіпсіздік аспаптары. Сигнализация және байланыс аппаратурасы
Кү­ні, айы, жы­лы
Қа­ра­ла­тын объ­ект
Қа­рау нәти­же­ле­рі
Ақа­уды жою бой­ын­ша ша­ра­лар, орын­дау мер­зі­мі, кім­ге тап­сы­рыл­ды
Ақа­у­сыз жай-күйі мен қа­уіп­сіз пай­да­ла­ну­ға жа­у­ап­ты адам­ның қо­лы
Бай­қал­ған ақа­у­лар­ды кім, қа­шан және қа­лай жой­ды
Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­на өн­ді­рі­стік ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ру­ға жа­у­ап­ты­ның ес­кер­ту­ле­рі мен қо­лы
1
2
3
4
5
6
7
Жабдықтарды жөндеу
Кү­ні, айы, жы­лы
Жұ­мыстар­дың си­патта­ма­сы (ауы­сты­ры­л­ған бө­лік­тер­дің ата­уы: ар­қан­дар­ды ауы­сты­ру, олар­ды май­лау, жаб­дық­ты сы­нау)
Ақа­у­сыз жай-күйі мен қа­уіп­сіз пай­да­ла­ну­ға жа­у­ап­ты адам­ның қо­лы
Өнер­к­ә­сіп­тік қа­уіп­сіз­дік та­лап­та­ры­ның сақ­та­луы­на өн­ді­рі­стік ба­қы­ла­уды жү­зе­ге асы­ру­ға жа­у­ап­ты адам­ның қо­лы
1
2
3
4