«Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының Кодексінің 94-бабының 4-тармағына, Қазақстан Республикасы Үкiметiнiң 2017 жығы 17 ақпандағы № 71 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрлігі туралы ереженің 15-тармағының 113) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

3) осы бұйрық Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркелгеннен кейін он жұмыс күні ішінде осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Заң департаментіне ұсынуды қамтамасыз етсін.

Қазақстан Республикасы
Денсаулық сақтау министрі
2022 жылғы 16 ақпандағы
№ ҚР ДСМ-15
бұйрығына 1-қосымша
Микроклиматтың оңтайлы және рұқсат етілетін көрсеткіштері (температура, салыстырмалы ылғалдылық және ауа қозғалысының жылдамдығы)
1-кесте
Өндірістік үй-жайлардың жұмыс аймағындағы температураның, салыстырмалы ылғалдықтың және ауа қозғалысы жылдамдығының нормаланатын шамалары
№
Жыл мез­гі­лі
Жұ­мыс са­на­ты
Тем­пе­ра­ту­ра, 0С
Жұ­мыс орын­да­рын­да­ғы са­лы­стыр­ма­лы ылғал­ды­лық - тұ­рақ­ты және тұ­рақ­ты емес, ар­тық емес
Қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғы, м/с жұ­мыс орын­да­рын­да - тұ­рақ­ты және тұ­рақ­ты емес
Оң­тай­лы
Рұқ­сат еті­ле­тін
Оң­тай­лы
Рұқ­сат еті­ле­тін
Оң­тай­лы, ар­тық емес
Рұқ­сат еті­ле­тін
Жо­ғар­ғы ше­ка­ра
Тө­мен­гі ше­ка­ра
Жұ­мыс орын­да­рын­да
Тұ­рақ­ты
Тұ­рақ­ты емес
Тұ­рақ­ты
Тұ­рақ­ты емес
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
1
Жыл­дың суық мез­гі­лі
же­ңіл – 1а
22-24
25
26
21
18
40-60
75
0,1
0,1-ден ар­тық емес
же­ңіл – 1б
21-23
24
25
20
17
40-60
75
0,1
0,2-ден ар­тық емес
Ауыр­лы­ғы ор­та­ша – IIa
18-20
23
24
17
15
40-60
75
0,2
0,3-тен ар­тық емес
Ауыр­лы­ғы ор­та­ша – IIб
17-19
21
23
15
13
40-60
75
0,2
0,4-тен ар­тық емес
Ауыр -III
16-18
19
20
13
12
40-60
75
0,3
0,5-тен ар­тық емес
2
Жыл­дың жы­лы мез­гі­лі
Же­ңіл–1а
23-25
28
30
22
20
40-60
28 0С та 55
0,1
0,1-0,2
Же­ңіл – 1б
22-24
28
30
21
19
40-60
27 0С та-60
0,2
0,1-0,3
Ауыр­лы­ғы ор­та­ша – II a
21-23
27
29
18
17
40-60
26 0С та -65
0,3
0,2-0,4
Ауыр­лы­ғы ор­та­ша – IIб
20-22
27
29
16
15
40-60
25 0С-та – 70
0,3
0,2-0,5
Ауыр – III
18-20
26
28
15
13
40-60
24 0С және одан тө­мен­де – 75
0,4
0,2-0,6
* Жылдың жылы кезеңінде ауа қозғалысының үлкен жылдамдығы ауаның максималды температурасына, кішісі – ауаның минималды температурасына сәйкес келеді. Ауа температурасының аралық шамалары үшін оның қозғалыс жылдамдығы интерполяциямен айқындалады.
Ауаның орташа ауысымдық температурасы (tв) теңдеу бойынша есептеледі: tв = tв1 × r1 + tв2 × r2 + … + tвn × rn / 8, мұнда:
tв1, tв2…tвnn – жұмыс орнының тиісті учаскелеріндегі ауа температурасы (0С);
r1, r2… rn – жұмыс орнының тиісті учаскелеріндегі жұмысты орындау уақыты (сағ);
8 – жұмыс ауысымының ұзақтығы (сағ).
2-кесте
Микроклимат параметрлерін өлшеу минималды учаскелер саны
№
Үй-жай­лар­дың ауда­ны, м2
Өл­шеу учас­ке­ле­рі­нің са­ны
1
2
3
1
100 дей­ін
4
2
101-400
8
3
400-ден ар­тық
Учас­ке­лер са­ны олар­дың ара­сын­да­ғы қа­шық­тық­пен ай­қын­да­ла­ды, ол 10 м-ді және одан­да кем құ­рай­ды
3-кесте
Жыл мезгіліне және жылдың жылы кезеңіндегі ашық аумақтарға қарамастан, микроклиматы жылытылатын жұмыс үй-жайлары үшін ОЖЖ-индексінің (оС) рұқсат етілетін көрсеткіштері (жоғарғы шекарасы)
№
Жұ­мыс са­на­ты
ОЖЖ-ин­дек­сі (оС)
1
2
3
2
Iа
26,4
3
2
3
4
2
3
5
Iб
25,8
6
IIа
25,1
7
IIб
23,9
8
III
21,8
ОЖЖ-индексін айқындау
Үй-жайлардағы жылу микроклиматын бағалау үшін (жыл мезгіліне қарамастан), сондай-ақ ашық аумақтар үшін жылдың жылы мезгілінде ауа температурасы +25оС-тан жоғары болғанда ОЖЖ-индексі қолданылады.
1. ОЖЖ-индексін аспирациялық психрометр мен қарайтылған шары бар термометр (шарлы термометр) көмегімен айқындау:
1) аспирациялық психрометр көмегімен суланған термометр температурасы айқындалады (tвл);
2) қарайтылған шардың (tш) ішкі температурасы термометрмен өлшенеді, оның резервуары қарайтылған қуыс шардың ортасына орнатылған; tш ауа температурасының, үстінгі бет температурасының және ауа жылдамдығы қозғалысының әсерін көрсетеді;
3) ОЖЖ-индексі теңдеулер бойынша есептеледі: ОЖЖ = 0,7 tвл + 0,3 tш
4) ОЖЖ-индексті өлшеу және бақылау әдісі МЕМСТ 12.1.005-88 талаптарына сәйкес ауа температурасын өлшеу және бақылау әдісіне ұқсас.
2. ОЖЖ-индексін МЭС-200 А типті метеометрі көмегімен анықтау, оның жинағына қара шармен өлшеуіш қуысбұрғы кіреді:
1) аспапты пайдалану жөніндегі нұсқаулыққа сәйкес Щ2 қуысбұрғыны орнатады;
2) ОЖЖ мәнін өлшейді.
Алынған нәтижелер нормативтік мәндермен салыстырылады.
4-кесте
Ауа температурасының көрсеткіштері бойынша жұмысшылардың салқын ортада болуының рұқсат етілетін ұзақтығы*, оС
Жұ­мыс са­на­ты
Қу­ат жұм­са­луы, Вт/м2
Үз­дік­сіз бо­лу ке­зе­ңі, сағ
8
6
4
2
1
1
2
3
4
5
6
7
Iа
58-77
21,0-18,9
19,0-17,0
16,7-15,0
15,0-13,0
14,0-12,0
Iб
78-97
19,8-18,0
17,9-16,0
16,0-14,0
14,0-12,0
13,0-11,0
IIа
98-129
17,0-15,0
15,0-13,0
13,0-11,0
11,0 - 9,0
10,0-8,0
IIб
130-160
16,0-14,0
14,0-12,0
12,0-10,0
10,0-8,0
9,0-7,0
III
161-193
15,0-13,0
13,0-11,0
11,0-9,0
9,0-7,0
8,0-6,0
Ескертпе: * Әрбір 0,1 м/с ауа қозғалысының жылдамдығы ұлғайғанда ауа температурасы 0,2 0С-қа ұлғаяды.
5-кесте
Ауа температурысы мен қуат жұмсау деңгейіне байланысты I A климаттық аудандағы («ерекше» климаттық белдеуде) ашық аумақта жұмыс ауысымында бір рет болудың рұқсат етілетін ұзақтығы (сағ)*
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, 0С
Қу­ат жұм­сау, Вт/м2 (жұ­мыс са­на­ты)
88 (Iб)
113 (IIа)
145 (IIб)
1
2
3
4
-10
2,8-ден кей­ін сал­қын­дау
Де­не­нің сал­қын­да­уы жоқ
Де­не­нің сал­қын­да­уы жоқ
-15
1,8
5,6-дан кей­ін сал­қын­дау
-"-
-20
1,3
2,6
-"-
-25
1,0
1,7
-"-
-30
0,9
1,3
3,4-тен кей­ін сал­қын­дау
-35
0,7
1,0
2,0
-40
0,6
0,8
1,4
Ескертпе: * Желдің барынша үлкен ықтимал жылдамдамдығы ескерілген (6,8 м/с).
6-кесте
Ауа температурысы мен қуат жұмсау деңгейіне байланысты I Б климаттық аудандағы (IV климаттық белдеу) ашық аумақта жұмыс ауысымында бір рет болудың рұқсат етілетін ұзақтығы (сағ) *
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, 0С
Қу­ат жұм­сау, Вт/м2 (жұ­мыс са­на­ты)
88 (Iб)
113 (IIа)
145 (Iiб)
1
2
3
4
-10
Де­не­нің сал­қын­да­уы жоқ
Де­не­нің сал­қын­да­уы жоқ
Де­не­нің сал­қын­да­уы жоқ
-15
7,1-ден кей­ін сал­қын­дау
Де­не­нің сал­қын­да­уы жоқ
Де­не­нің сал­қын­да­уы жоқ
-20
3,4
Де­не­нің сал­қын­да­уы жоқ
-"-
-25
2,3
-"-
-"-
-30
1,7
4,3-тен кей­ін сал­қын­дау
-"-
-35
1,4
2,5
-"-
-40
1,1
1,9
-"-
Ескертпе:* Желдің барынша үлкен ықтимал жылдамдамдығы ескерілген (1,3 м/с).
7-кесте
Ауа температурысы мен қуат жұмсау деңгейіне байланысты IІ климаттық аудандағы (IІІ климаттық белдеу) ашық аумақта жұмыс ауысымында бір рет болудың рұқсат етілетін ұзақтығы (сағ) *
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы,0С
Қу­ат жұм­сау, Вт/м2 (жұ­мыс са­на­ты)
88 (Iб)
113 (IIа)
145 (IIб)
1
2
3
4
-10
1,7-ден кей­ін сал­қын­дау
4,6-дан кей­ін сал­қын­дау
Де­не­нің сал­қын­да­уы жоқ
-15
1,2
2,2
-"-
-20
0,9
1,5
5,5-тен кей­ін сал­қын­дау
1
2
3
4
-25
0,8
1,1
2,4
-30
0,7
0,9
1,6
-35
0,6
0,7
1,1
-40
0,5
0,6
0,9
Ескертпе:* Желдің барынша үлкен ықтимал жылдамдамдығы ескерілген (3,6 м/с).
8-кесте
Ауа температурысы мен қуат жұмсау деңгейіне байланысты IІІ климаттық аудандағы (I және ІІ климаттық белдеу) ашық аумақта жұмыс ауысымында бір рет болудың рұқсат етілетін ұзақтығы (сағ) *
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы,0С
Қу­ат жұм­сау, Вт/м2 (жұ­мыс са­на­ты)
88 (Iб)
113 (IIа)
145 (IIб)
1
2
3
4
-5
1,4-тен кей­ін сал­қын­дау
3,0-ден кей­ін сал­қын­дау
Де­не­нің сал­қын­да­уы жоқ
-10
1,0
1,7
-"-
-15
0,8
1,1
2,7-ден кей­ін сал­қын­дау
-20
0,7
0,9
1,5
-25
0,6
0,7
1,1
-30
0,5
0,6
0,8
-35
0,4
0,5
0,7
-40
0,3
0,4
0,6
Ескертпе:* Желдің барынша үлкен ықтимал жылдамдамдығы ескерілген (5,6 м/с).
9-кесте
Ауа температурасына және әртүрлі климаттық өңірлердегі желдің жылдамдығына байланысты суықта (ашық аумақта немесе жылытылмайтын үй-жайда) ауысымішілік жұмыс режимі
IА климаттық аудандағы ашық аумақта жұмыс істеу режимі (II а-II б жұмыс санаты)
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, 0С
Жел­дің жыл­дамды­ғы, м/с
<=1
2
4
6
8
10
а
б
а
б
а
б
а
Б
а
б
а
б
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
-10
– *
-15
– *
154
1
-20
– *
180
1
130
1
98
2
-25
– *
150
1
114
1
90
2
72
2
-30
150
1
130
1
103
2
83
2
68
2
63
3
-35
106
1
95
2
79
2
66
3
55
3
47
4
-40
82
2
75
2
64
3
54
3
46
4
40
4
-45
67
3
62
3
53
3
46
4
40
4
35
5
Ескертпе:
* Мүмкін болатын қызып кетудің салдарынан физикалық шаршау себебі бойынша демалыс жылы үй-жайда жүргізіледі.
а – суықта үздіксіз болу ұзақтығы, мин;
б – жұмыс ауысымының 4 сағаттық кезеңінде жылытуға арналған 10-мин үзілістер саны.
10-кесте
I Б климаттық аудандағы ашық аумақта жұмыс істеу режимі (IIа-IIб жұмыс санаты)
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, 0С
Жел­дің жыл­дамды­ғы, м/с
<=1
2
4
6
8
10
а
б
а
б
а
б
а
б
а
б
а
б
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
-10
– *
-15
– *
-20
– *
186
1
120
1
-25
– *
115
1
85
2
-30
– *
148
1
111
1
84
2
65
3
-35
164
1
142
1
108
1
83
2
66
3
53
3
-40
116
1
104
2
82
2
66
3
55
3
45
4
-45
90
2
82
2
67
3
56
3
46
4
38
4
-50
73
2
67
3
59
3
48
4
40
4
34
5
-55
62
3
57
3
49
4
42
4
36
5
29
6
-60
52
3
50
4
43
4
37
4
32
5
27
6
Ескертпе:
а – суықта үздіксіз болу ұзақтығы, мин;
б – жұмыс ауысымының 4 сағаттық кезеңінде жылытуға арналған 10-мин үзілістер саны.
* Мүмкін болатын қызып кетудің салдарынан физикалық шаршау себебі бойынша демалыс жылы үй-жайда жүргізіледі.
11-кесте
II климаттық аудандағы ашық аумақта жұмыс істеу режимі (IIа-IIб жұмыс санаты)
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, 0С
Жел­дің жыл­дамды­ғы, м/с
<=1
2
4
6
8
10
а
б
а
б
а
б
а
б
а
б
а
б
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
-10
– *
168
1
121
1
92
2
-15
200
1
170
1
127
1
107
1
85
2
70
2
-20
117
1
104
1
84
2
71
2
58
3
49
3
-25
82
2
76
2
64
3
54
3
47
3
40
4
-30
65
3
60
3
52
3
45
4
39
4
34
5
-35
52
3
49
3
43
4
38
4
33
5
29
5
-40
44
4
41
4
37
4
32
5
29
5
25
6
-45
38
4
36
4
32
5
29
5
26
6
20
7
Ескертпе:
а - суықта үздіксіз болу ұзақтығы, мин;
б - жұмыс ауысымының 4 сағаттық кезеңінде жылытуға арналған 10-мин үзілістер саны.
* Мүмкін болатын қызып кетудің салдарынан физикалық шаршау себебі бойынша демалыс жылы үй-жайда жүргізіледі.
12-кесте
III климаттық аудандағы ашық аумақта жұмыс істеу режимі (IIа-IIб жұмыс санаты)
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, 0С
Жел­дің жыл­дамды­ғы, м/с
<=1
2
4
6
8
10
а
б
а
б
а
б
а
б
а
б
а
б
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
-10
186
1
159
1
121
1
95
2
76
2
62
3
-15
106
1
96
2
79
2
65
3
55
3
46
4
-20
74
2
68
3
59
3
50
3
43
4
37
4
-25
57
3
53
3
47
3
40
4
35
4
31
5
-30
46
4
44
4
39
4
34
5
30
5
26
6
-35
39
4
37
4
33
5
29
5
26
6
23
7
-40
34
5
32
5
29
5
26
6
23
7
21
7
-45
30
5
28
6
26
6
23
7
21
7
19
8
Ескертпе:
а – суықта үздіксіз болу ұзақтығы, мин;
б – жұмыс ауысымының 4 сағаттық кезеңінде жылытуға арналған 10-мин үзілістер саны.
13-кесте
IА климаттық аудандағы ашық аумақта жұмыс істеу режимі (Iб жұмыс санаты)
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, 0С
Жел­дің жыл­дамды­ғы, м/с
<=1
2
4
6
8
10
а
б
а
б
а
б
а
б
а
б
а
б
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
-10
– *
186
1
140
1
110
1
-15
– *
180
1
148
1
117
1
95
2
78
2
-20
180
1
120
1
102
1
85
2
72
2
60
3
-25
105
1
92
1
78
2
67
3
58
3
49
3
-30
78
2
65
3
63
3
56
3
48
4
42
4
-35
64
3
60
3
53
3
47
4
41
4
36
5
-40
55
3
52
3
46
4
41
4
36
5
32
5
-45
46
3
44
4
40
4
36
5
32
5
25
6
Ескертпе:
а – суықта үздіксіз болу ұзақтығы, мин;
б – жұмыс ауысымының 4 сағаттық кезеңінде жылытуға арналған 10-мин үзілістер саны.
* Мүмкін болатын қызып кетудің салдарынан физикалық шаршау себебі бойынша демалыс жылы үй-жайда жүргізіледі.
14-кесте
IБ климаттық аудандағы ашық аумақта жұмыс істеу режимі (Iб жұмыс санаты)
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, 0С
Жел­дің жыл­дамды­ғы, м/с
<=1
2
4
6
8
10
а
б
а
б
а
б
а
б
а
б
а
б
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
-10
– *
190
1
94
2
-15
– *
157
1
118
1
90
2
-20
– *
139
1
107
1
87
2
69
3
-25
142
1
126
1
99
2
82
2
67
3
56
3
-30
105
1
82
2
76
2
66
3
55
3
47
4
-35
83
2
76
2
63
3
55
3
45
4
40
4
-40
74
2
64
3
54
3
47
4
41
5
35
5
-45
59
3
55
3
48
4
42
4
36
5
31
5
-50
51
3
48
4
42
4
37
5
32
5
24
7
-55
45
4
43
4
38
5
33
5
30
6
22
7
-60
41
4
38
5
35
5
30
6
27
6
20
8
Ескертпе:
а – суықта үздіксіз болу ұзақтығы, мин;
б – жұмыс ауысымының 4 сағаттық кезеңінде жылытуға арналған 10-мин үзілістер саны.
* Мүмкін болатын қызып кетудің салдарынан физикалық шаршау себебі бойынша демалыс жылы үй-жайда жүргізіледі.
15-кесте
II климаттық аудандағы ашық аумақта жұмыс істеу режимі (Iб жұмыс санаты)
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, 0С
Жел­дің жыл­дамды­ғы, м/с
<=1
2
4
6
8
10
а
б
а
б
а
б
а
б
а
б
а
б
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
-10
127
1
114
1
95
2
80
2
68
3
58
3
-15
88
2
82
2
69
3
60
3
52
3
45
4
-20
67
3
62
3
55
3
49
4
42
4
37
4
-25
55
3
51
3
46
4
41
4
36
5
32
5
-30
46
4
43
4
39
4
35
5
31
5
28
6
-35
39
4
38
4
34
5
30
5
27
6
24
7
-40
35
5
33
5
30
5
27
6
24
7
22
7
-45
31
5
29
6
27
6
24
7
22
7
20
8
Ескертпе:
а – суықта үздіксіз болу ұзақтығы, мин;
б – жұмыс ауысымының 4 сағаттық кезеңінде жылытуға арналған 10-мин үзілістер саны.
16-кесте
III климаттық аудандағы ашық аумақта жұмыс істеу режимі (Iб жұмыс санаты)
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, 0С
Жел­дің жыл­дамды­ғы, м/с
<=1
2
4
6
8
10
а
б
а
б
а
б
а
б
а
б
а
б
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
-10
127
1
115
1
96
2
80
2
68
3
56
3
-15
84
2
78
2
68
3
58
3
50
3
44
4
-20
63
3
59
3
52
3
46
4
40
4
35
5
-25
50
3
48
3
42
4
38
4
34
5
30
5
-30
42
4
40
4
36
4
32
5
29
5
26
6
-35
36
4
34
5
31
5
28
6
25
6
23
7
-40
31
5
30
5
27
6
25
6
22
7
20
7
-45
28
6
27
6
24
6
22
7
20
7
18
8
Ескертпе:
а – суықта үздіксіз болу ұзақтығы, мин;
б – жұмыс ауысымының 4 сағаттық кезеңінде жылытуға арналған 10-мин үзілістер саны.
17-кесте
Тұрғын ғимараттар мен жатақханалар үй-жайларының қызмет көрсетілетін аймағындағы температураның, салыстырмалы ылғалдылықтың және ауа қозғалысы жылдамдығының оңтайлы және рұқсат етілетін нормалары
Жыл мез­гі­лі
Үй-жай ата­уы
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, 0С
Нәти­же­лік тем­пе­ра­ту­ра, 0С
Са­лы­стыр­ма­лы ылғал­ды­лық, %
Ауа­ның қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғы, м/с
оң­тай­лы
рұқ­сат еті­ле­тін
оң­тай­лы
рұқ­сат еті­ле­тін
оң­тай­лы
рұқ­сат еті­ле­тін, бі­рақ ар­тық емес
Оң­тай­лы, бі­рақ ар­тық емес
рұқ­сат еті­ле­тін, бі­рақ ар­тық емес
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Суық
Тұр­ғын бөл­ме
20-22
18-24 (20-24)
19-20
17-23 (19-23)
45-30
60
0,15
0,2
Ең суық бес күн­дік тем­пе­ра­ту­ра­сы бар аудан­дар­да­ғы тұр­ғын бөл­ме (0,92 қам­та­ма­сыз еті­л­ген) ми­нус 310С және одан тө­мен
21-23
20-24 (22-24)
20-22
19-23 (21-23)
45-30
60
0,15
0,2
Асүй
19-21
18-26
18-20
17-25
–
–
0,15
0,2
Дә­рет­ха­на
19-21
18-26
18-20
17-25
–
–
0,15
0,2
Сан­то­рап­пен бі­рік­ті­рі­л­ген ван­на
24-26
18-26
23-27
17-26
–
–
0,15
0,2
Де­ма­ла­тын және оқу­ға дай­ын­да­ла­тын үй-жай
20-22
18-24
19-21
17-23
45-30
60
0,15
0,2
Пәтер ара­сын­да­ғы дә­ліз
18-20
16-22
17-19
15-21
45-30
60
–
–
Ве­сти­бюль, бас­пал­дақ то­ры
16-18
14-20
15-17
13-19
–
–
–
–
Қой­ма
16-18
12-22
15-17
11-21
–
–
–
–
Жы­лы
Тұр­ғын бөл­ме
22-25
20-28
22-24
18-27
60-30
65
0,2
0,3
📌 Ескертпе. Жақшадағы мәндер қарттар мен мүгедектерге арналған үйлерге қатысты.
18-кесте
Мектепке дейінгі балалар мекемелерінің қызмет көрсетілетін аймағындағы температураның, салыстырмалы ылғалдылықтың және ауа қозғалысы жылдамдығының оңтайлы және рұқсат етілетін нормалары
Жыл мез­гі­лі
Үй-жай ата­уы
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, 0С
Нәти­же­лік тем­пе­ра­ту­ра, 0С
Са­лы­стыр­ма­лы ылғал­ды­лық, %
Ауа­ның қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғы, м/с
оң­тай­лы
рұқ­сат еті­ле­тін
оң­тай­лы
рұқ­сат еті­ле­тін
оң­тай­лы
рұқ­сат еті­ле­тін, бі­рақ ар­тық емес
Оң­тай­лы, бі­рақ ар­тық емес
рұқ­сат еті­ле­тін, бі­рақ ар­тық емес
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Суық
Топ­тың ше­ші­не­тін бөл­ме­сі мен дә­рет­ха­на­сы: бө­бек­тер және кі­ші топ үшін
21-23
20-24
20-22
19-23
45-30
60
0,1
0,15
Ор­та және мек­теп­ке дей­ін­гі топ­қа ар­нал­ған
19-21
18-25
18-20
17-24
45-30
60
0,1
0,15
Ұй­ық­тай­тын бөл­ме: бө­бек­тер және кі­ші топ­қа ар­нал­ған
20-22
19-23
19-21
18-22
45-30
60
0,1
0,15
Ор­та және мек­теп­ке дей­ін­гі топ­қа ар­нал­ған
19-21
18-23
18-22
17-22
45-30
60
0,1
0,15
Ве­сти­бюль, бас­пал­дақ то­ры
18-20
16-22
17-19
15-21
–
–
–
–
Жы­лы
Топ­тың ұй­ық­тай­тын бөл­ме­сі
23-25
18-28
22-24
19-27
60-30
65
0,15
0,25
1-ескертпе. Асүй, ванна және қойма үй-жайларында ауа параметрлерін 1-кесте бойынша қабылдайды.
2-ескертпе. Ең суық бес күндік температурасы (қамтамасыз етілуі 0,92) минус 31 оС және одан төмен аудандарда орналасқан мектепке дейінгі балалар мекемелері үшін үй-жайдағы ауаның рұқсат етілген есептік температурасы 2-кестеде көрсетілгеннен 1 оС жоғары қабылданады.
19-кесте
Қоғамдық және әкімшілік ғимараттардың қызмет көрсетілетін аймағындағы температураның, салыстырмалы ылғалдылықтың және ауа қозғалысы жылдамдығының оңтайлы және рұқсат етілетін нормалары
Жыл мез­гі­лі
Үй-жай­дың ата­уы неме­се са­на­ты
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, оС
Нәти­же­лік тем­пе­ра­ту­ра, оС
Са­лы­стыр­ма­лы ылғал­ды­лық, %
Ауа­ның қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғы, м/с
оң­тай­лы
рұқ­сат еті­ле­тін
оң­тай­лы
рұқ­сат еті­ле­тін
оң­тай­лы
рұқ­сат еті­ле­тін, бі­рақ ар­тық емес
Оң­тай­лы, бі­рақ ар­тық емес
рұқ­сат еті­ле­тін, бі­рақ ар­тық емес
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
Суық
1
20-22
18-24
19-20
17-23
45-30
60
0,2
0,3
2
19-21
18-23
18-20
17-22
45-30
60
0,2
0,3
3а
20-21
19-23
19-20
19-22
45-30
60
0,2
0,3
3б
14-16
12-17
13-15
13-16
45-30
60
0,3
0,5
3в
18-20
16-22
17-20
15-21
45-30
60
0,2
0,3
4
17-19
15-21
16-18
14-20
45-30
60
0,2
0,3
5
20-22
20-24
19-21
19-23
45-30
60
0,15
0,2
6
16-18
14-20
15-17
13-19
–
–
–
–
Ван­на, се­без­гі
24-26
18-28
23-25
17-27
–
–
0,15
0,2
Жы­лы
Адам­дар тұ­рақ­ты бо­ла­тын үй-жай­лар
23-25
18-28
22-24
19-27
60-30
65
0,15
0,25
20-кесте
Үздіксіз инфрақызыл сәулеленудің және үзілістердің ұзақтығы
Ин­фра­қы­зыл сәу­ле­ле­ну қар­қын­ды­лы­ғы, Вт/кв. м
Үз­дік­сіз сәу­ле­ле­ну ке­зе­ңі­нің ұз­ақ­тығы, мин.
Үзі­ліс ұз­ақ­тығы, мин.
Сәу­ле­ле­ну мен үзі­лі­стің ара­қа­ты­на­сы
1
2
3
4
350
20
8
2,5
700
15
10
1,5
1050
12
12
1,0
1400
9
13
0,7
1750
7
14
0,5
2100
5
15
0,33
2450
3,5
12
0,3
Ескертпе:
Көрсетілгендер жылулық сәуледен қорғауға арналған арнайы киімдерді, жоғары температурадан қорғауға арналған костюмдерді және инфрақызыл сәулеленуден ұжымдық қорғану құралдарын қолдануды қамтиды.
1 кло (0,155 осм/Вт) жылу оқшаулағышы бар киім жиынтығымен киінген адамға қолданылатын 8 сағаттық жұмыс ауысымы ішінде ауырлығы орташа жұмыстарды орындауға қолданылатын сәулелі жылыту жүйелерімен жабдықталған өндірістік үй-жайлар микроклиматының рұқсат етілетін параметрлері 15-кестеде көрсетілген шамаларға сәйкес келеді.
21-кесте
Сәулелі жылыту жүйелерімен жабдықталған өндірістік үй-жайлар микроклиматының рұқсат етілетін параметрлері
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, t, 0С
Жы­лулық сәу­ле­ле­ну қар­қын­ды­лы­ғы, J1,Вт/кв.М
Жы­лулық сәу­ле­ле­ну қар­қын­ды­лы­ғы, J2,Вт/кв.М
Ауа­ның са­лы­стыр­ма­лы ылғал­ды­лы­ғы, f,%
Ауа­ның қоз­ға­лыс жыл­дамды­ғы, V,м/с
1
2
3
4
5
11
60 (*)
150
15 - 75
0,4-тен ар­тық емес
12
60
125
15 - 75
0,4-тен ар­тық емес
13
60
100
15 - 75
0,4-тен ар­тық емес
14
45
75
15 - 75
0,4-тен ар­тық емес
15
30
50
15 - 75
0,4-тен ар­тық емес
16
15
25
15 - 75
0,4-тен ар­тық емес
Ескертпе:
(*) J > 60 болғанда бас киімді пайдаланады.
J1 - тұрып жұмыс істеген кезде еденнен 1,7 м және отырып жұмыс істеген кезде 1,5 м деңгейінде бастың төбе бөлігінің жылулық сәулелену қарқындылығы.
J2 - тұрып жұмыс істеген кезде еденнен 1,5 м және отырып жұмыс істеген кезде 1 м деңгейінде дененің жылулық сәулелену қарқындылығы.
22-кесте
Жабдық беттерінің және қоршау құрылғыларының рұқсат етілетін температурасы, оС
Ма­те­ри­ал
Бай­ла­ны­су уа­қы­ты, дей­ін
1 мин.
10 мин.
8 сағ және одан ар­тық
1
2
3
4
Қап­тал­ма­ған ме­талл
51
48
43 <*>
Қап­тал­ған ме­талл
51
48
43
Ке­ра­ми­ка, шы­ны, тас
56
48
43
Пла­стик
60
48
43
Ағаш
60
48
43
Ескертпе:
<*> – егер ыстық бетке дене бетінің 10%-дан азы немесе тыныс алу жолдарын қоспағанда, бас бетінің 10%- дан азы жанасса, беттің 43 оС температурасына жол беріледі.
23-кесте
Жабдық бетінің онымен кездейсоқ жанасқан кездегі (әдейі емес) рұқсат етілетін температурасы, оС
Ма­те­ри­ал
Бай­ла­ны­су уа­қы­ты, ба­стап
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
Қап­тал­ма­ған ме­талл
70
67
65
63
62
61
61
60
60
59
Ке­ра­ми­ка, шы­ны, тас
86
81
78
76
74
73
73
72
71
70
Пласт­мас­са­лар
94
87
84
82
81
79
78
78
77
76
Ағаш
140
122
116
113
109
108
108
108
107
107
24-кесте
Жер асты қазбаларының жұмыс орындарындағы ауа қозғалысының температурасы, ылғалдылығы мен жылдамдығының рұқсат етілген үйлесімі
Мик­ро­кли­мат фак­тор­ла­ры
Рұқ­сат еті­ле­тін үй­ле­сім
1
2
3
1
2
3
4
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы,0С
16-19
20-23
24-26
Са­лы­стыр­ма­лы ылғал­ды­лық, %*
80-30
75-30
70-30
Ауа қоз­ға­лы­сы­ның жыл­дамды­ғы, м/с**
0,1-0,5
0,6-1,0
1,1-1,5
Ескертпе.
* Суланған қазбаларда салыстырмалы ылғалдылықтың 10%-ға артуына жол беріледі.
** Ауа қозғалысының жоғары жылдамдығы барынша жоғары температураға сәйкес келеді.
25-кесте
Адам денесінің қорғалмаған учаскелеріне ауаның төмен температураларының және желдің аралас әсерін бағалау үшін баламалы температуралар
Жел жыл­дамды­ғы, м/с
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы, 0C
10,0
4,4
-1,1
-6,7
-12,2
-17,8
-23,3
-29,0
-34,4
-40,0
-45,6
-51,1
Ба­ла­ма­лы сал­қын­дау тем­пе­ра­ту­ра­сы, 0C
жел­сіз
10,0
4,4
-1,1
-6,7
-12,2
-17,8
-23,3
-29,0
-34,4
-40,0
-45,6
-51,1
2,2
8,9
2,2
-2,8
-8,9
-14,4
-20,6
-26,1
-32,2
-37,8
-43,9
-49,4
-55,6
4,4
4,4
-2,2
-8,9
-15,6
-22,8
-31,1
-36,1
-43,3
-50,0
-56,7
-63,9
-70,6
6,6
2,2
-5,6
-12,8
-20,6
-27,8
-35,6
-42,8
-50,0
-57,8
-65,0
-72,8
-80,0
8,8
0
-7,8
-15,6
-23,3
-31,7
-39,4
-47,2
-55,0
-63,3
-71,1
-78,9
-85,0
11,0
-1,1
-8,9
-17,8
-25,1
-33,9
-42,2
-50,6
-58,9
-66,7
-75,6
-83,3
-91,7
13,2
-2,2
-10,6
-18,9
-27,8
-36,1
-44,4
-52,8
-61,7
-70,0
-78,3
-87,2
-95,6
15,4
-2,8
-11,7
-20,0
-29,0
-37,2
-46,1
-55,0
-63,3
-72,2
-80,6
-89,4
-98,3
17,6
-3,3
-12,2
-21,1
-29,4
-38,3
-47,2
-56,1
-65,0
-73,3
-82,2
-91,1
-100,0
17,6 м/с-тан ар­тық жел­дің жыл­дамды­ғы еле­у­сіз қо­сым­ша әсер бе­ре­ді
Еле­у­сіз қа­уіп­ті­лік.
1 са­ғат­тан ар­тық уа­қыт ішін­де құр­ғақ те­рі­нің үсуі
Жо­ға­ры қа­уіп­ті­лік.
1 мин ішін­де үсу қа­у­пі.
Өте жо­ға­ры қа­уіп­ті­лік. 30 се­кунд­тан кей­ін үсіп қа­ла­ды
26-кесте
Үсу қаупінің салқындау жағдайларының интегралдық көрсеткішіне (СЖИК) тәуелділігі, балл
СЖИК, балл
Үсу қа­у­пі
Суық­та қа­уіп­сіз бо­лу ұз­ақ­тығы, ар­тық емес, мин.
34
еле­бей­тін (үсу жоқ)
Ұзақ
34 < СЖИК 47
бір­қа­лып­ты
60,0
47 < СЖИК 57
сы­ни
1,0
>57
апат­тық
0,5
Ескертпе:
СЖИК – мына теңдеу бойынша есептеледі:
СЖИК = 34,654 – 0,4664 × t + 0,6337 × V, мұнда:
t – ауа температурасы, оC;
V – желдің жылдамдығы, м/с.
Аббревиатуралардың толық жазылуы:
оС – Цельсий Градусы;
м/с – секундына метр;
сағ – сағат;
м – метр;
м2 – шаршы метр;
Вт/м2 – шаршы метрге ватт;
мин – минут;
% – пайыз;
Ортаның жылулық әсері (ОЖЖ-индекс) – ауа температурасының, оның қозғалыс жылдамдығының, ылғалдылықтың және жылулық сәулеленудің адамның қоршаған ортамен жылу алмасуына үйлескен әсерін көрсететін эмпирикалық интегралдық көрсеткіш (°С-пен көрсетілген);
СЖИК – салқындау (үсу) жағдайларының интегралдық көрсеткіші.

Қазақстан Республикасы
Денсаулық сақтау министрі
2022 жылғы 16 ақпандағы
№ ҚР ДСМ-15
бұйрығына 2-қосымша
Дыбыстың оңтайлы және рұқсат етілетін көрсеткіштері
1-кесте
Дыбыс қысымының шекті рұқсат етілетін деңгейлері, дыбыс деңгейлері, негізгі барынша типтік еңбек қызметі түрлері мен жұмыс орындары үшін баламалы дыбыс деңгейлері
Ең­бек қыз­ме­ті, жұ­мыс орын­да­ры
Ды­быс қы­сы­мы­ның дең­гей­ле­рі, дБ, Гц-те ор­та гео­мет­ри­я­лық жи­і­лік­пен ок­та­ва жо­лақ­та­рын­да
Ды­быс дең­гей­ле­рі және ба­ла­ма­лы ды­быс дең­гей­ле­рі
31,5
63
125
250
500
1000
2000
4000
8000
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
Кә­сі­по­рын­дар, ме­ке­ме­лер және ұй­ым­дар
1. Шы­ғар­ма­шы­лық қыз­мет, жо­ға­ры та­лап­тар бар бас­шы­лық жұ­мыс, ғы­лы­ми қыз­мет, құ­ра­с­ты­ру және жо­ба­лау, бағ­дар­ла­ма­лау, оқы­ту және бі­лім бе­ру, дә­рі­гер­лік қыз­мет: ди­рек­ция, жо­ба­лау-кон­струк­тор­лық бю­ро­лар үй-жай­ла­рын­да­ғы; есеп­те­уіш­тер, есеп­теу ма­ши­на­ла­ры­ның бағ­дар­ла­ма­шы­ла­ры, тео­ри­я­лық жұ­мыстар мен де­ректер­ді өң­де­у­ге ар­нал­ған зерт­ха­на­лар­да­ғы, ден­са­улық сақ­тау пункт­те­рін­де на­у­қа­стар­ды қа­был­да­у­ға ар­нал­ған жұ­мыс орын­да­ры
86
71
61
54
49
45
42
40
38
50
2. Зей­ін­ді­лік­ті та­лап ете­тін жо­ға­ры бі­лік­ті жұ­мыс, әкім­ші­лік-бас­қа­ру қыз­ме­ті, зерт­ха­на­да­ғы өл­шеу және тал­дау жұ­мыста­ры: цех­та­ғы бас­қа­ру ап­па­ра­ты­ның үй-жай­ла­рын­да­ғы, кең­се үй-жай­ла­ры­ның жұ­мыс бөл­ме­ле­рін­де­гі, зерт­ха­на­лар­да­ғы жұ­мыс орын­да­ры
93
79
70
63
58
55
52
50
49
60
3. Жиі алы­на­тын нұс­қа­у­лар­мен және аку­сти­ка­лық сиг­нал­дар­мен орын­да­ла­тын жұ­мыс, тұ­рақ­ты есту­ді ба­қы­ла­уды та­лап ете­тін жұ­мыс, нұс­қа­улық­пен нақ­ты кесте бой­ын­ша опе­ра­тор­лық жұ­мыс, дис­пет­чер­лік жұ­мыс:
дис­пет­чер­лік қыз­мет үй-жай­ла­рын­да­ғы, ба­қы­лау ка­би­нет­те­рін­де­гі және те­ле­фон, ма­ши­на жа­зу бю­ро­ла­ры бой­ын­ша сөй­леу бай­ла­ны­сы бар қа­шық­тық­тан бас­қа­ру үй-жай­ла­рын­да­ғы, дәл құ­ра­с­ты­ру учас­ке­ле­рін­де­гі, те­ле­фон және те­ле­граф стан­ци­я­ла­рын­да­ғы, ше­бер­лер­дің үй-жай­ла­рын­да­ғы, есеп­теу ма­ши­на­ла­рын­да­ғы ақ­па­рат­ты өң­деу зал­да­рын­да­ғы жұ­мыс орын­да­ры
96
83
74
68
63
60
57
55
54
65
4. Зей­ін­ді­лік­ті та­лап ете­тін жұ­мыс, өн­ді­рі­стік цик­л­дер­ді ба­қы­лау және қа­шық­тық­тан бас­қа­ру про­це­сте­ріне қой­ы­ла­тын жо­ға­ры та­лап­тар­мен жұ­мыс:
те­ле­фон ар­қы­лы сөй­леу бай­ла­ны­сы жоқ ба­қы­лау және қа­шық­тық­тан бас­қа­ру ка­би­на­ла­рын­да­ғы пульт­тер­дің; шу жабды­ғы бар зерт­ха­на­лар­дың үй-жай­ла­рын­да­ғы, есеп­теу ма­ши­на­ла­ры­ның шу аг­ре­гат­та­рын ор­на­ла­сты­ру­ға ар­нал­ған үй-жай­лар­да­ғы жұ­мыс орын­да­ры
103
91
83
77
73
70
68
66
64
75
5. Өн­ді­рі­стік үй-жай­лар­да­ғы және кә­сі­по­рын ау­ма­ғын­да­ғы тұ­рақ­ты жұ­мыс орын­да­рын­да­ғы (1-4-тар­мақ­тар­да көр­се­ті­л­ген­дер­ді қо­с­па­ған­да) бар­лық жұ­мыс түр­ле­рін орын­дау
107
95
87
82
78
75
73
71
69
80
Те­мір­жол кө­лі­гі­нің жы­л­жы­ма­лы құ­ра­мы
6. Теп­ло­воз­дар, элек­тро­воз­дар, мет­ро­по­ли­тен по­ез­да­ры, ди­зель-по­ез­дар және ав­то­мот­рис ма­ши­ни­сте­рі­нің ка­би­на­ла­рын­да­ғы жұ­мыс орын­да­ры
99
95
87
82
78
75
73
71
69
85
7. Жүр­дек және қа­ла ма­ңын­да­ғы электр по­ез­да­ры ма­ши­ни­сте­рі­нің ка­би­на­ла­рын­да­ғы жұ­мыс орын­да­ры.
99
91
83
77
73
70
68
66
64
75
8. Алыс қа­шық­тық­та­ғы по­ез ва­гон­да­ры­ның, ре­фри­же­ра­тор­лық сек­ци­я­лар­дың қыз­мет­тік бө­лім­ше­ле­рі­нің пер­со­на­лы­на, электр стан­ци­я­ла­ры ва­гон­да­ры­на, ба­гаж және по­шта бө­лім­ше­ле­рін­де де­ма­лу үй-жай­ла­ры­на ар­нал­ған үй-жай­лар
93
79
70
63
58
55
52
50
49
60
9. Ба­гаж және по­шта ва­гон­да­ры­ның, ва­гон-мей­рам­ха­на­лар­дың қыз­мет­тік үй-жай­ла­ры
96
87
79
72
68
65
63
61
59
70
Те­ңіз, өзен, ба­лық кә­сіп­ші­лі­гі және осы­ған ұқсас ке­ме­лер
10. Тұ­рақ­ты вах­та бар те­ңіз ке­ме­ле­рі­нің энер­ге­ти­ка­лық бө­лім­де­рі­нің жұ­мыс ай­ма­ғы (ба­сты энер­ге­ти­ка­лық қон­дыр­ғы ор­на­ты­л­ған үй-жай­лар, энер­гия өн­ді­ре­тін және әр­түр­лі жүй­е­лер мен құ­ры­л­ғы­лар­дың жұ­мысын қам­та­ма­сыз ете­тін қа­зан­дық­тар, қоз­ғалт­қы­штар мен те­тіктер).
107
95
87
82
78
75
73
71
69
80
11. Те­ңіз ке­ме­ле­рін бас­қа­ру­дың ор­та­лық бе­кет­те­рін­де­гі (ды­быстан оқ­ша­у­лан­ған), ба­қы­лау ас­пап­та­ры, ин­ди­ка­ци­я­лау құ­рал­да­ры, ба­сты энер­ге­ти­ка­лық қон­дыр­ғы мен қо­сал­қы те­тіктер­ді бас­қа­ру ор­ган­да­ры ор­на­ты­л­ған энер­ге­ти­ка­лық бө­лім­ше­ден бө­лін­ген үй-жай­лар­да­ғы жұ­мыс ай­мақ­та­ры.
96
83
74
68
63
60
57
55
54
65
12. Те­ңіз ке­ме­ле­рі­нің қыз­мет­тік үй-жай­ла­рын­да­ғы жұ­мыс ай­мақ­та­ры (руль­дік, штур­ман­дық, ба­гер­мей­стер­лік руб­ка­лар, ра­дио­руб­ка­лар және осы­ған ұқсас жұ­мыс ай­мақ­та­ры)
89
75
66
59
54
50
47
45
44
55
13. Ба­лық өнер­к­ә­сі­бі ке­ме­ле­рін­де­гі өн­ді­рі­стік тех­но­ло­ги­я­лық үй-жай­лар (ба­лық кә­сіп­ші­лі­гі, те­ңіз өнім­де­рі объ­ек­ті­ле­рін қай­та өң­де­у­ге ар­нал­ған үй-жай­лар және осы­ған ұқсас үй-жй­лар).
107
95
87
82
78
75
73
71
69
80
Трак­тор­лар, өзді­гі­нен жү­ре­тін шас­си, өзді­гі­нен жү­ре­тін, тір­ке­ме­лі және ас­па­лы ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ма­ши­на­ла­ры, құ­ры­лыс-жол, жер қа­зып та­сы­мал­да­у­шы, ме­ли­о­ра­ци­я­лық ма­ши­на­лар және осы­лар­ға ұқсас ма­ши­на түр­ле­рі
14. Ав­то­мо­биль жүр­гі­зу­ші­ле­рі мен қыз­мет көр­се­ту­ші пер­со­нал­дың жұ­мыс орын­да­ры
100
87
79
72
68
65
63
61
59
70
15. Же­ңіл ав­то­мо­биль­дер­дің жүр­гі­зу­ші­ле­рі мен қыз­мет көр­се­ту­ші пер­со­на­лы­ның (жо­ла­у­шы­лар­дың) жұ­мыс орын­да­ры
93
79
70
63
58
55
52
50
49
60
16. Трак­тор­лар, өзді­гі­нен жү­ре­тін шас­си, өзді­гі­нен жү­ре­тін, тір­ке­ме­лі және ас­па­лы ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ма­ши­на­ла­ры, құ­ры­лыс-жол және осы­лар­ға ұқсас ма­ши­на­лар жүр­гі­зу­ші­ле­рі­нің және қыз­мет көр­се­ту­ші пер­со­на­лы­ның жұ­мыс орын­да­ры
107
95
87
82
78
75
73
71
69
80
17. Ұшақ­тар мен ті­кұ­шақ­тар са­лон­да­ры мен ка­би­на­ла­рын­да­ғы жұ­мыс орын­да­ры
107
95
87
82
78
75
73
71
69
80
Ескертпе:
Тоналды және импульстік шу үшін – кестеде көрсетілген мәннен 5 дБ-ға кем.
Ауаны баптау, желдету және ауамен жылыту қондырғылары бар үй-жайларда пайда болатын шу үшін - осы үй-жайлардағы шудың нақты деңгейінен 5 дБ-ға кем (өлшенген немесе анықталған есептеумен), егер соңғысы кестеде көрсетілген мәндерге сәйкес келсе (тоналды және импульсті шуға арналған түзетулерді қоспағанда қабылданады), қалған жағдайларда - кестеде көрсетілген мәндерден 5 дБ-ға кем.
Кестенің 6 және 13-позициялары бойынша жұмыс орындарындағы тұрақты емес шу дыбысының ең жоғары деңгейі «баяу» уақытша сипаттамасында өлшеу кезінде 110 дБА және одан кем құрайды, ал кестенің 6-позициясы бойынша жұмыс орындарындағы импульстік шу дыбысының ең жоғары деңгейі «импульс» уақытша сипаттамасында өлшеу кезінде 125 дБА және одан кем болады.
2-кесте
Өндірістік және қосалқы ғимараттардың жұмыс орындарындағы, өнеркәсіптік кәсіпорындардың алаңдарындағы, тұрғын және қоғамдық ғимараттардың үй-жайларындағы және тұрғын үй құрылысы аумақтарындағы дыбыс қысымының рұқсат етілетін деңгейлері, дБ (дыбыс қысымының баламалы деңгейлері, дБ), баламалы және ең жоғары рұқсат етілетін дыбыс деңгейлері
Үй-жай­лар­дың неме­се аумақ­тар­дың мақ­са­ты
Тәу­лік уа­қы­ты, с
Ды­быс қы­сы­мы­ның дең­гей­ле­рі (ды­быс қы­сы­мы­ның ба­ла­ма­лы дең­гей­ле­рі), дБ, ор­та­ша гео­мет­ри­я­лық жи­і­лік­тер­мен ок­та­ва­лық жи­і­лік жо­лақ­та­рын­да, Гц
Ды­быс дең­гейі LA,(ды­быст­ың ба­ла­ма­лы дең­гейі LAэкв), дБА
Ды­быст­ың
мак­си­мал­ды дең­гейі, LАмакс, дБА
31,5
63
125
250
500
1000
2000
4000
8000
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
1. Өн­ді­рі­стік кә­сі­по­рын­дар­дың, зерт­ха­на­лар­дың әкім­ші­лік-бас­қа­ру пер­со­на­лы­ның жұ­мыс үй-жай­ла­ры, өл­шеу және тал­дау жұ­мыста­ры­на ар­нал­ған үй-жай­лар
-
93
79
70
63
58
55
52
50
49
60
70
2. Дис­пет­чер­лік қыз­мет­тер­дің жұ­мыс үй-жай­ла­ры, те­ле­фон ар­қы­лы сөй­леу бай­ла­ны­сы бар ба­қы­лау және қа­шық­тық­тан бас­қа­ру ка­би­на­ла­ры, нақ­ты құ­ра­с­ты­ру учас­ке­ле­рі, те­ле­фон және те­ле­граф стан­ци­я­ла­ры
-
96
83
74
68
63
60
57
55
54
65
75
3. Экс­пе­ри­мент­тік жұ­мыстар­ды жүр­гізу­ге ар­нал­ған зерт­ха­на­лар­дың үй-жай­ла­ры, те­ле­фон ар­қы­лы сөй­леу бай­ла­ны­сы жоқ ба­қы­лау және қа­шық­тық­тан бас­қа­ру ка­би­на­ла­ры
-
103
91
83
77
73
70
68
66
64
75
90
4. Өн­ді­рі­стік кә­сі­по­рын­дар­дың тұ­рақ­ты жұ­мыс орын­да­ры бар үй-жай­ла­ры, тұ­рақ­ты жұ­мыс орын­да­ры бар кә­сі­по­рын­дар аумақ­та­ры (1-3 по­зи­ци­я­лар­да са­на­ма­лан­ған жұ­мыстар­ды қо­с­па­ған­да)
-
107
95
87
82
78
75
73
71
69
80
95
5. Ау­ру­ха­на және са­на­то­рий па­ла­та­ла­ры
7.00-23.00
23.00-7.00
76
69
59
51
48
39
40
31
34
24
30
20
27
17
25
14
23
13
35
25
50
40
6. Ау­ру­ха­на­лар­дың опе­ра­ци­я­лық бөл­ме­ле­рі, ау­ру­ха­на­лар, ем­ха­на­лар, са­на­то­рий­лер дә­рі­гер­ле­рі­нің ка­би­нет­те­рі
-
76
59
48
40
34
30
27
25
23
35
50
7. Сы­нып үй-жай­ла­ры, оқу ка­би­нет­те­рі, оқу орын­да­ры­ның ауди­то­ри­я­ла­ры, мә­жі­ліс зал­да­ры, кі­та­п­ха­на­лар­дың оқу зал­да­ры, клуб­тар мен ки­но­те­атр­лар­дың кө­ре­рмен­дер зал­да­ры, сот оты­ры­ста­ры зал­да­ры, ғи­ба­дат ғи­ма­рат­та­ры, клуб­тар­дың әдет­те­гі жабды­ғы бар кө­ре­рмен­дер зал­да­ры
-
79
63
52
45
39
35
32
30
28
40
55
8. «Дол­би» жабды­ғы бар ки­но­те­атр­лар
-
72
55
44
35
29
25
22
20
18
30
40
9. Му­зы­ка сы­нып­та­ры
-
76
59
48
40
34
30
27
25
23
35
50
10. Пәтер­лер­дің тұр­ғын бөл­ме­ле­рі
жұ­мыс күн­де­рі 9.00-22.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 10.00-23.00
79
63
52
45
39
35
32
30
28
40
55
жұ­мыс күн­де­рі 22.00-9.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 23.00-10.00
72
55
44
35
29
25
22
20
18
30
45
11. Жа­тақ­ха­на­лар­дың тұр­ғын бөл­ме­ле­рі
жұ­мыс күн­де­рі 9.00-22.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 10.00-23.00
83
67
57
49
44
40
37
35
33
45
60
жұ­мыс күн­де­рі 22.00-9.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 23.00-10.00
76
59
48
40
34
30
27
25
23
35
50
12. Қо­нақ үй нө­мір­ле­рі:
- ха­лы­қа­ра­лық сы­нып­та­ма бой­ын­ша бес және төрт жұл­ды­зды қо­нақ үй­лер
жұ­мыс күн­де­рі 9.00-22.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 10.00-23.00
76
59
48
40
34
30
27
25
23
35
50
жұ­мыс күн­де­рі 22.00-9.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 23.00-10.00
69
51
39
3
24
20
17
14
13
25
40
- ха­лы­қа­ра­лық сы­нып­та­ма бой­ын­ша үш жұл­ды­зды қо­нақ үй­лер
жұ­мыс күн­де­рі 9.00-22.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 10.00-23.00
79
63
52
45
39
35
32
30
28
40
55
жұ­мыс күн­де­рі 22.00-9.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 23.00-10.00
72
55
44
35
29
25
22
20
18
30
45
- ха­лы­қа­ра­лық сы­нып­та­ма бой­ын­ша үш жұл­ды­здан тө­мен қо­нақ үй­лер
жұ­мыс күн­де­рі 9.00-22.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 10.00-23.00
83
67
57
49
44
40
37
35
33
45
60
жұ­мыс күн­де­рі 22.00-9.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 23.00-10.00
76
59
48
40
34
30
27
25
23
35
50
13. Де­ма­лыс үй­ле­рі­нің, пан­си­о­нат­тар­дың, қарт­тар мен мү­ге­дек­тер­ге ар­нал­ған ин­тер­нат-үй­лер­дің тұр­ғын үй-жай­ла­ры, мек­теп­ке дей­ін­гі ба­ла­лар ме­ке­ме­ле­рі­нің және мек­теп-ин­тер­нат­тар­дың жа­тын үй-жай­ла­ры
жұ­мыс күн­де­рі 9.00-22.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 10.00-23.00
79
63
52
45
39
35
32
30
28
40
55
жұ­мыс күн­де­рі 22.00-9.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 23.00-10.00
72
55
44
35
29
25
22
20
18
30
45
14. Кең­се­лер­дің үй-жай­ла­ры, әкім­ші­лік ғи­ма­рат­тар­дың, кон­струк­тор­лық, жо­ба­лау және ғы­лы­ми-зерт­теу ұй­ым­да­ры­ның жұ­мыс үй-жай­ла­ры мен ка­би­нет­те­рі
-
86
71
61
54
49
45
42
40
38
50
65
15. Ка­фе, мей­рам­ха­на зал­да­ры
-
89
75
66
59
54
50
47
45
43
55
65
16. Те­атр­лар мен кон­церт зал­да­ры­ның фой­е­сі
-
83
67
57
49
44
40
37
35
33
45
55
17. Те­атр­лар мен кон­церт зал­да­ры­ның кө­ре­рмен зал­да­ры
-
72
55
44
35
29
25
22
20
18
30
40
18. Көп мақ­сат­ты зал­дар
-
76
59
48
40
34
30
27
25
23
35
45
19. Спорт зал­да­ры
-
83
67
57
49
44
40
37
35
33
45
55
20. Дү­кен­дер­дің са­уда зал­да­ры, вок­зал­дар мен аэро­вок­зал­дар­дың жо­ла­у­шы­лар зал­да­ры, спорт зал­да­ры
-
93
79
70
63
58
55
52
50
49
60
70
21. Ау­ру­ха­на­лар мен са­на­то­рий­лер­дің ғи­ма­рат­та­ры­на ті­ке­лей ір­ге­лес аумақ­тар
жұ­мыс күн­де­рі 9.00-22.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 10.00-23.00
86
71
61
54
49
45
42
40
38
50
65
жұ­мыс күн­де­рі 22.00-9.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 23.00-10.00
79
63
52
45
39
35
32
30
28
40
55
22. Тұр­ғын ғи­ма­рат­тар­ға, де­ма­лыс үй­ле­ріне, қарт­тар мен мү­ге­дек­тер­ге ар­нал­ған ин­тер­нат-үй­лер­ге ті­ке­лей ір­ге­лес аумақ­тар
жұ­мыс күн­де­рі 9.00-22.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 10.00-23.00
90
75
66
59
54
50
47
45
44
55
70
жұ­мыс күн­де­рі 22.00-9.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 23.00-10.00
83
67
57
49
44
40
37
35
33
45
60
23. Ем­ха­на­лар, мек­теп­тер және осы­ған ұқсас оқу орын­да­ры­ның, мек­теп­ке дей­ін­гі ба­ла­лар ме­ке­ме­ле­рі­нің ғи­ма­рат­та­ры­на, ша­ғын аудан­дар мен тұр­ғын үй­лер топ­та­ры­ның де­ма­лыс алаң­да­ры­на ті­ке­лей ір­ге­лес аумақ­тар
жұ­мыс күн­де­рі 9.00-22.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 10.00-23.00
90
75
66
59
54
50
47
45
44
55
70
жұ­мыс күн­де­рі 22.00-9.00
ең­бек заң­на­ма­сы­на сәй­кес де­ма­лыс және ме­ре­ке күн­де­рі 23.00-10.00
83
67
57
49
44
40
37
35
33
45
60
Ескертпе.

3. 5-12-позицияларда келтірілген үй - жайлардағы сыртқы көздерден болатын шудың рұқсат етілетін деңгейі нормативтік ауа алмасуды қамтамасыз ету шартымен, яғни мәжбүрлі желдету немесе ауаны баптау жүйесі болмаған кезде - ашық желкөздер немесе ауа ағынын қамтамасыз ететін осыған ұқсас құрылғылар жағдайында орындалады. Нормативтік ауа алмасуды қамтамасыз ететін мәжбүрлі желдету немесе ауаны баптау жүйелері болған кезде ғимараттар жанындағы сыртқы шудың рұқсат етілетін деңгейі (15-17) терезелері жабық үй-жайларда рұқсат етілетін деңгейлерді қамтамасыз ету есебінен ұлғайтылады.

4. Сауда және қоғамдық тамақтану кәсіпорындарының желдету, ауаны баптау және ауамен жылыту жүйелерінің жабдықтарынан, сондай-ақ жылыту және сумен жабдықтау жүйелерінің сорғыларынан және қоса салынған (жапсарлас салынған) тоңазытқыш қондырғыларынан болатын шудың рұқсат етілетін деңгейлері шу тоналдылығына түзетуді қолданбай, 10-13 (тәуліктің түнгі уақыты үшін) позицияларын қоспағанда, 2-кестеде көрсетілген мәндерден 5 дБ-ға (дБА) төмен қабылданады.

дБ – децибел;
Гц – герц;
дБА – акустикалық децибел.

Қазақстан Республикасы
Денсаулық сақтау министрі
2022 жылғы 16 ақпандағы
№ ҚР ДСМ-15
бұйрығына 3-қосымша
Жарықтандырудың оңтайлы және рұқсат етілетін көрсеткіштері
1-кесте
Анық көру жұмыстарындағы жарықтандыру деңгейі
№
Ажы­ра­ту объ­ек­ті­сі­нің өл­ше­мі, бұ­рыш. мин.
Анық кө­ру жұ­мысы­ның уа­қы­ты, жұ­мыс ауы­сы­мы­ның уа­қы­ты­на бай­ла­ны­сты %
Жа­рық­тан­ды­ру
Жұ­мыс бе­ті­нің жа­рық­тығы, кд/м2
1
2
3
4
5
1.
1,5-тен кем
60-тан ар­тық
60-тан 30-ға дей­ін
30-дан кем
4000
3000
2000
300-ден 500-ге дей­ін
2.
1,5-тен ба­стап 3,0-ге дей­ін
60-тан ар­тық
60-тан 30-ға дей­ін
30-дан кем
2000
1500
1000
150-ден 300-ге дей­ін
3.
3,5-тен ба­стап 5,0-ге дей­ін
60-тан ар­тық
60-тан 30-ға дей­ін
30-дан кем
1000
750
500
750-ден 150-ге дей­ін
2-кесте
Өнеркәсіптік кәсіпорындарының үй-жайларын жарықтандырудың нормаланатын көрсеткіштері ТЖК, нормаланатын жарықтандыру, қарықтыру көрсеткіштерінің және жарықтандырудың пульсация коэффициентінің рұқсат етілетін үйлесімі
Кө­ру жұ­мысы­ның си­патта­ма­сы
Ажы­ра­ту объ­ек­ті­сі­нің ба­рын­ша аз неме­се ба­ла­ма­лы өл­ше­мі, мм
Кө­ру жұ­мысы­ның дә­ре­же­сі
Кө­ру жұ­мысы­ның кі­ші дә­ре­же­сі
Объ­ек­ті­нің фон­мен кон­тра­сты
Фон си­патта­ма­сы
Жа­сан­ды жа­рық­тан­ды­ру
Та­би­ғи жа­рық­тан­ды­ру
Ара­лас жа­рық­тан­ды­ру
Жа­рық­тан­ды­ру, лк
Қа­рық­та­ну көр­сет­кі­ші мен пуль­са­ция ко­эф­фи­ци­ен­ті­нің нор­ма­лан­ған ша­ма­ла­ры­ның үй­ле­сі­мі
КЕО, еН, %
Ара­лас жа­рық­тан­ды­ру жүй­е­сі ке­зін­де
Жал­пы жа­рық­тан­ды­ру ке­зін­де
Жо­ғар­ғы неме­се ара­лас жа­рық­тан­ды­ру ке­зін­де
Бүй­ір­лік жа­рық­тан­ды­ру ке­зін­де
Жо­ғар­ғы неме­се ара­лас жа­рық­тан­ды­ру ке­зін­де
Бүй­ір­лік жа­рық­тан­ды­ру ке­зін­де
бар­лы­ғы
Оның ішін­де жал­пы­дан
Р
Кn, %
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
Дәл­ді­гі ба­рын­ша жо­ға­ры
0,15-тен кем
I
а
Аз
Қа­раң­ғы
5000
4500
500
500
—
—
20
10
10
10
6,0
2,0
б
Аз Ор­та­ша
Ор­та­ша   Қа­раң­ғы
4000   3500
400 400
1250 1000
20 10
10 10
в
Аз Ор­та­ша Үл­кен
Жа­ры­қОр­та­ша Қа­раң­ғы
2500 2000
300 200
750 600
20 10
10 10
г
Ор­та­ша Үл­кен“
Жа­рық “ Ор­та­ша
1500 1250
200 200
400 300
20 10
10 10
Дәл­ді­гі өте жо­ға­ры
0,15-тен 0,30-ға дей­ін
II
а
Аз
Қа­раң­ғы
4000 3500
400 400
— —
20 10
10 10
4,2
1,5
б
Аз Ор­та­ша
Ор­та­ша Қа­раң­ғы
3000 2500
300 300
750 600
20 10
10 10
в
Аз Ор­та­ша Үл­кен
Жа­рық Ор­та­ша Қа­раң­ғы
2000 1500
200 200
500 400
20 10
10 10
г
Ор­та­ша Үл­кен“
Жа­рық Жа­рық Ор­та­ша
1000 750
200 200
300 200
20 10
10 10
Дәл­ді­гі жо­ға­ры
0,30-дан 0,50-ге дей­ін
III
а
Аз
Қа­раң­ғы
2000 1500
200 200
500 400
40 20
15 15
3,0
1,2
б
Аз Ор­та­ша
Ор­та­ша Қа­раң­ғы
1000 750
200 200
300 200
40 20
15 15
в
Аз Ор­та­ша Үл­кен
Жа­рық Ор­та­ша Қа­раң­ғы
750 600
200 200
300 200
40 20
15 15
г
Ор­та­ша Үл­кен “
Жа­рық “ Ор­та­ша
400
200
200
40
15
Дәл­ді­гі ор­та­ша
0,5-тен жо­ға­ры
1,0-ге дей­ін
IV
а
Аз
Қа­раң­ғы
750
200
300
40
20
4
1,5
2,4
0,9
б
Аз Ор­та­ша
Ор­та­ша Қа­раң­ғы
500
200
200
40
20
в
Аз Ор­та­ша Үл­кен
Жа­рық Ор­та­ша Қа­раң­ғы
400
200
200
40
20
г
Ор­та­ша Үл­кен “
Жа­рық “ Ор­та­ша
—
—
200
40
20
Дәл­ді­гі аз
1-ден жо­ға­ры
5-ке дей­ін
V
а
Аз
Қа­раң­ғы
400
200
300
40
20
3
1
1,8
0,6
б
Аз Ор­та­ша
Ор­та­ша Қа­раң­ғы
—
—
200
40
20
в
Аз Ор­та­ша Үл­кен
Жа­рық Ор­та­ша Қа­раң­ғы
—
—
200
40
20
г
Ор­та­ша Үл­кен “
Жа­рық “ Ор­та­ша
—
—
200
40
20
Өрес­кел (дәл­ді­гі өте аз)
5 –тен ар­тық
VI
Фон­ның си­патта­ма­ла­ры­на және объ­ек­ті­нің фон­мен кон­тра­сты­на тәу­ел­сіз
—
—
200
40
20
3
1
1,8
0,6
Ыстық цех­тар­да жар­қы­рай­тын бұй­ым­дар­мен және ма­те­ри­ал­дар­мен жұ­мыс
0,5-тен ар­тық
VII
Бұл да сон­дай
—
—
200
40
20
3
1
1,8
0,6
Өн­ді­рі­стік про­це­стің ба­ры­сын жал­пы қа­да­ға­лау:
тұ­рақ­ты
VIII
а
“
—
—
200
40
20
3
1
1,8
0,6
үй-жай­да адам­дар тұ­рақ­ты болған кез­де мер­зім­ді
б
“
—
—
75
—
—
1
0,3
0,7
0,2
адам­дар үй-жай­да мер­зім­ді болған кез­де мер­зім­ді
в
Фон­ның си­патта­ма­ла­ры­на және объ­ек­ті­нің фон­мен кон­тра­сты­на тәу­ел­сіз
—
—
50
—
—
0,7
0,2
0,5
0,2
Ин­же­нер­лік ком­му­ни­ка­ци­я­лар­ды жал­пы қа­да­ға­лау
к
Бұл да сон­дай
—
—
20
—
—
0,3
0,1
0,2
0,1
3-кесте
Жалпы өнеркәсіптік үй-жайлар мен құрылыстарды жарықтандырудың нормаланатын көрсеткіштері
Үй-жай­лар мен өн­ді­рі­стік учас­ке­лер, жаб­дық, құ­ры­лы­стар
Жа­рық­тан­ды­ру нор­ма­ла­на­тын жұ­мыс бе­ті мен жа­зық­тығы (К -көл­де­нең, Т -тігі­нен)
Кө­ру жұ­мысы­ның дә­ре­же­сі 1-кесте бой­ын­ша
Нор­ма­ла­на­тын жа­рық­тан­ды­ру, лк
Қа­рық­ты­ру көр­сет­кі­ші, ар­тық емес
Пуль­са­ция ко­эф­фи­ци­ен­ті, % ар­тық емес
Қо­сым­ша нұс­қа­у­лар
жал­пы жа­рық­тан­ды­ру ке­зін­де
Ара­лас жа­рық­тан­ды­ру ке­зін­де
бар­лы­ғы
бар­лы­ғы ішін­де
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Қой­ма­лар
1. Қой­ма­лар, май, лак-бо­яу ма­те­ри­ал­да­ры қой­ма­ла­ры: 1) қой­ма­да құй­ы­ла­тын
К-еден
VIIIб
75
-
-
-
-
2) қой­ма­да құй­ыл­май­тын
К-еден
VIIIв
50
-
-
-
-
2. Қой­ма­лар, хи­ми­кат­тар, кар­бид, каль­ций, қыш­қыл­дар, сі­л­ті­лер қой­ма­ла­ры мен со­ған ұқсас қой­ма­лар
К-еден
VIIIв
50
-
-
-
-
3. Қой­ма­лар, ме­тал­дар, қо­сал­қы бөл­шек­тер, жөн­деу қо­ры, дай­ын бұй­ым­дар; жөн­де­уді кұ­тіп тұр­ған бөл­шек­тер, ас­пап­тар қой­ма­сы
К-еден
VIIIб
75
-
-
-
-
4. Стел­ла­жда сақ­тау қой­ма­ла­ры: 1) жүк­ті қа­был­дау және бе­ру экс­пе­ди­ци­я­сы
К –еден­нен 0,8 м
IVв
200
400
200
40
20
Ав­то­мат­ты кран­ды-шта­бер­лер бар стел­ла­жды сақ­тау қой­ма­ла­ры ай­мақ­та­рын­да жұ­мыс жа­рық­тан­ды­ру құ­ры­л­ғы­сы қа­жет емес, ава­ри­я­лық жа­рық­тан­ды­ру, трол­лей­ді жөн­деу жа­рық­тан­ды­ру және өт­пе­жол­дар­ды ке­зек­ші жа­рық­тан­ды­ру қа­жет
2) та­сы­мал­дау – та­ра­ту жүй­е­сі
К-еден
Vв*
150
-
-
40
20
3) сақ­тау ай­ма­ғы:
К-еден
VIIIв
50
-
-
-
-
ұя­шық­тар­да және көр­сет­кі­лер­де­гі бі­лік­тер­де
Т
Т
VIIIб
IVб
75
200
-
-
-
-
-
40
-
20
5. Қой­ма­лар, газ ба­лон­да­ры ша­ты­ры­ның астын­да­ғы ашық алаң­дар
К-еден
VIIIв
50
-
-
-
-
6. Кө­лем­ді заттар мен су­сы­ма­лы ма­те­ри­ал­дар (құм, це­мент және со­ған ұқсас ма­те­ри­ал­дар) қой­ма­ла­ры
К-еден
VIIIб
75
-
-
-
-
7. Үй-жай­лар­да­ғы жүк кө­те­ре­тін те­тіктер (кран-ар­қа­лық, тель­фер­лер, кө­пір­лі кран­дар және со­ған ұқсас жүк кө­те­ре­тін те­тіктер)
К, Т–пульт­пен бас­қа­ру
VIIIв
50
-
-
-
-
Т–кран іл­ме­гі, жаб­дық пен бөл­шек­тер­ді қа­был­дау және бе­ру алаң­да­ры
VIIIв
50
-
-
-
-
Ғи­ма­рат­тан тыс
К, Т-пульт­пен бас­қа­ру
Х
30
-
-
-
-
Т – кран­ның іл­ме­гі
ХII
10
-
-
-
-
К-жаб­дық, ма­те­ри­ал­дар, бөл­шек­тер қа­был­дау мен бе­ру алаң­да­ры
ХII
10
-
-
-
-
8. Тө­гу-құю эс­та­ка­да­ла­ры
К- еден ала­ңы
XIII
5
-
-
-
-
К-ци­стер­на қы­л­та­сы
ХI
20
Электр үй-жай­ла­ры
Та­сы­мал­да­на­тын жа­рық­қа ро­зет­ка көз­деу
9. Та­ра­ту құ­ры­л­ғы­ла­ры­ның, дис­пет­чер­лік, опе­ра­тор­лық (электр қал­қа­ны) үй-жай­ла­ры:
1) адам­дар тұ­рақ­ты бо­ла­тын
К-еден­нен 0,8 м
IIIв*)
200
-
-
40
20
К-опе­ра­тор үсте­лі
300
750
200
20/15
К, Т - 1,5 м құ­рал­дар­дың шка­ла­сы пульт­пен бас­қа­ру па­не­лін­де
Ivг*
150
-
-
20
Т - 1,5 м қал­қан­ның арт­қы жа­ғы
VIIIв
50
-
-
-
2) адам­дар мер­зім­ді бо­ла­тын
К-еден­нен 0,8 м
Ivг*
150
-
-
20
К, Т-1,5 м құ­рал­дар­дың шка­ла­сы пульт­пен бас­қа­ру па­не­лін­де
150
-
-
20
Т-1,5 м щит­тің арт­қы жа­ғы
VIIIв
50
-
-
-
10. Бас­қа­ру пуль­ты және қал­қа­ны: а) үй-жай­лар­да: өл­ше­гіш ап­па­рат­пен
К-0,8 м ас­пап­тар шка­ла­сы
Ivг*
150
-
-
20
Т - 1,5м
Өл­ше­гіш ап­па­рат­сыз
2) ғи­ма­рат­тан тыс
К — 0,8м
VI*
150
-
-
-
Т-1,5 м иін­ті­рек­тер, тұт­қа­лар, ба­тыр­ма­лар
Т-1,5 м иін­ті­рек­тер, тұт­қа­лар, ба­тыр­ма­лар
IX
50
-
-
-
11. Үй-жай­лар­да­ғы же­ке тұр­ған ба­қы­лау ас­пап­та­ры: 1) тұ­рақ­ты ба­қы­ла­на­тын
К, Т-ас­пап шка­ла­сы
IVг
200
-
-
20
Та­сы­мал­да­на­тын жа­рық­қа ро­зет­ка көз­деу
2) мер­зім­ді ба­қы­ла­на­тын
К, Т-ас­пап шка­ла­сы
IVг*
150
-
-
20
3) ғи­ма­рат­тан тыс
К, Т- ас­пап шка­ла­сы
IX
50
-
-
-
12. Транс­фор­ма­тор­лар­дың, ре­ак­тор­лар­дың, ста­ти­ка­лық кон­ден­са­тор­лар­дың, ак­ку­му­ля­тор­лар­дың үй-жай­ла­ры мен ка­ме­ра­ла­ры
Т - 1,5
VIIIб
75
-
-
-
-
13. Электр ма­ши­на­ла­ры бөл­ме­ле­рі:
адам­дар тұ­рақ­ты бо­ла­тын
К-еден­нен 0,8 м Т-1,5 м щит­те
IVг
200
-
-
40
20
Адам­дар мер­зім­ді бо­ла­тын
К-еден­нен 0,8 м
IVг
150
-
-
40
20
Т-1,5 м қал­қан­да
14. Тұр­ғын және қо­ғам­дық ғи­ма­рат­тар­да­ғы электр қал­қан­да­ры
К-еден­нен 0,8 м
VIIIб
75
-
-
-
-
Т-1,5 м қал­қан­да
Қа­зан­дық­тар
15. Қат­қыл және рет­те­ле­тін ар­ма­ту­ра: 1) бөл­ме­лер­де
Т- от­тық­тар­да, ысыр­ма­лар­да, шұ­ра­лар­да, кла­пан­дар­да, иін­ті­рек­тер­де, ысыр­ма­лар­да, бун­кер­лер­дің іл­мек­те­рін­де және со­ған ұқсас құ­ры­л­ғы­лар мен үй-жай­лар­да
VIIIб
75
-
-
-
-
2) ғи­ма­рат­тан тыс
Бұл да сон­дай
Х
30
-
-
-
-
16. Қа­зан­дық­тар мен эко­но­май­зер­лер­дің алаң­да­ры мен са­ты­ла­ры, қа­зан­дық­тар­дың ар­тын­да­ғы өте­тін жол­дар
К-еден
VIIIв
50
-
-
-
-
17. Отын бе­ру үй-жайы
К-еден­нен 0,8 м
VI*
150
-
-
40
20
18. Тү­тін сор­ғы­штар, жел­дет­кіш­тер үй-жайы, бун­кер­лік бө­лім­ше
К, Т- еден­нен 0,8 м
VI*
150
-
-
40
20
19. Кон­ден­са­ци­я­лық, хи­ми­я­лық су та­зар­ту, бой­лер­лік, де­аэра­тор­лық, күл үй-жайы
К-еден
VIIIб
75
-
-
-
-
20. Хи­ми­я­лық су та­за­лау және ге­не­ра­тор­лық үй-жай
К-еден
VIIIв
50
-
-
-
-
21. Бун­кер үсті үй-жай­ла­ры
К-еден­нен 0,8 м
VIIIв
50
-
-
-
-
Ин­же­нер­лік же­лі­лер­дің үй-жай­ла­ры және со­ған ұқсас тех­ни­ка­лық үй-жай­лар
Та­сы­мал­да­на­тын жа­рық­қа ро­зет­ка көз­деу
22. Сор­ғы ма­ши­на зал­да­ры (тех­но­ло­ги­я­лық, су ай­дау және мұ­най-бл­ок­тық топ­тық сор­ғы стан­ци­я­ла­ры және со­ған ұқсас үй-жай­лар), ауа үр­ле­гіш
К-еден­нен 0,8 м
IVг*
200
-
-
40
20
1) пер­со­нал­дың тұ­рақ­ты ке­зек­ші­лі­гі­мен
Т–ба­қы­лау ас­па­бы­ның шка­ла­сын­да
150
-
-
-
20
К–ма­ши­нист үсте­лі
IIIг
200
400
200
-
20/15
2) пер­со­нал­дың тұ­рақ­ты емес ке­зек­ші­лі­гі­мен
К-еден­нен 0,8 м
IVг*
150
-
-
40
20
Т-ба­қы­лау ас­па­бы­ның шка­ла­сын­да
150
20
23. Ауа бап­та­ғы­штар­ға ар­нал­ған үй-жай­лар, жы­лу пункт­те­рі
К-еден­нен 0,8 м
VI*
150
-
-
40
20
24. Ком­прес­сор­лық (бл­ок­тар, стан­ци­я­лар, үй-жай­лар, зал­дар) 1) пер­со­нал­дың тұ­рақ­ты ке­зек­ші­лі­гі­мен
К-еден­нен 0,8 м
IVг*
200
40
20
Т- ас­пап­тар шка­ла­сын­да, ком­прес­сор­ды бас­қа­ру қал­қа­нын­да
150
-
-
40
20
К-ма­ши­нист үсте­лі
IIIг
200
400
200
20/15
2) пер­со­нал­дың тұ­рақ­ты емес ке­зек­ші­лі­гі­мен
К-еден­нен 0,8 м
IVг*
150
60
20
Т- ба­қы­лау ас­па­бы­ның шка­ла­сын­да
150
-
-
-
20
Ин­же­нер­лік же­лі үй-жай­ла­ры
25. Қон­дыр­ғы­ның жел­де­ту үй-жай­ла­ры: 1) со­ру және сырт­қа та­ра­ту жел­дет­кіш­те­рі­нің ка­ме­ра­ла­ры
К-еден­нен 0,8 м
VIIIв
50
-
-
-
-
2) ка­ло­ри­фер­лер мен сүз­гі­лер бө­лік­те­рі
К-еден­нен 0,8 м
VIIIг
20
-
-
-
-
26. Ток өт­кіз­гіш­тер­дің, транс­пор­тер­лер­дің, кон­вей­ер­лер­дің га­ле­ре­я­ла­ры мен тон­нель­де­рі
К-еден
VIIIг
20
-
-
-
-
27. Кә­біл­дік, жы­лу­лан­ды­ру, май­лы, пуль­па өт­кіз­гіш­тер, су құ­бы­ры тон­нель­де­рі
К-еден
VIIIг
20
-
-
-
-
Ав­то­мо­биль­дер­ге қыз­мет көр­се­те­тін кә­сі­по­рын­дар
28. Қа­рап-тек­се­ру арық­та­ры: үй-жай­да және ғи­ма­рат­тан тыс
К-ма­ши­на тү­бі
Vб
200
-
-
40
20
Та­сы­мал­да­на­тын жа­рық­қа ро­зет­ка көз­деу
29. Жы­л­жы­ма­лы құ­рам­ды жуу және жи­нау бе­кет­те­рі:
ғи­ма­рат­тан тыс
К-жа­бын
XII
10
-
-
-
-
үй-жай­да
К-еден
VI*
150
-
-
40
20
30. Аг­ре­гат­тар­ды, то­рап­тар­ды, бөл­шек­тер­ді жуу
К-ти­еу және тү­сі­ру ор­ны
VI*
150
-
-
40
20
31. Жүк және же­ңіл ав­то­мо­биль­дер­ді ди­а­гно­сти­ка­лау учас­ке­ле­рі
К-еден­нен 0,8 м
Vб
200
-
-
40
20
32. Жүк, же­ңіл ав­то­мобль­дер мен ав­то­бу­стар­ды тех­ни­ка­лық жөн­деу және тех­ни­ка­лық қыз­мет көр­се­ту учас­ке­сі
К-еден­нен 0,8 м
Vб
200
40
20
33. Кө­тер­гіш­тер
К-ма­ши­на тү­бі
IVв
150**
-
-
40
20
Та­сы­мал­да­на­тын жа­рық­қа ро­зет­ка көз­деу
34. Ши­на орау учас­ке­сі
К-еден­нен 0,8 м
Vа
300
40
20
35. Ұста-рес­сор­лық учас­ке
К-еден­нен 0,8 м
IVб
200
40
20/20
36. Дәне­кер­леу-қа­ңы­л­тыр учас­ке­сі
К-еден­нен 0,8 м
IVв
200
40
20
37. Мыс учас­ке­сі
К-еден­нен 0,8 м
IVб
200
20
К-вер­стак
-
500
200
20/20
К-бы­лау (ван­на)
Vа
-
400
200
20/20
38. Электр жаб­дық­та­ры мен қу­ат бе­ру ас­пап­та­рын жөн­деу учас­ке­сі
К-еден­нен 0,8 м
IIIв
300
20
К-вер­стак, стенд
-
750
200
20/15
39. Ағаш өң­деу учас­ке­сі
К-еден­нен 0,8 м
IIIб
200
20
К-өң­деу ала­ңы, жай­ы­ла­тын тақ­та
-
1000
200
20/15
40. Түс­қа­ғаз учас­ке­сі
К-еден­нен 0,8 м
IVа
300
40
20
41. Вул­ка­ни­за­ция учас­ке­сі
К-еден­нен 0,8 м
IIIб
300
40
20
К-вер­стак, бы­лау (ван­на)
300
1000
200
40
20/15
К-ти­еу және тү­сі­ру ор­ны
VI
200
-
-
40
20
42. Так­со­метр учас­ке­сі
К-еден­нен 0,8 м
IIв
300
2000
200
20
20
К-үстел­дің үстің­гі тақ­тайы
-
20/10
43. Ұста-ме­ха­ни­ка­лық учас­ке
К-еден­нен 0,8 м
300
-
-
20
20
44. Ме­талл ке­се­тін ста­н­ок­тар:
то­кар­лық, то­кар­лық-шүй­де­леу, бұ­ран­да-то­кар­лық, ко­ор­ди­нат­тық-жо­ну, бұ­ран­да-ажар­ла­ғыш, қай­рау, тіс өң­деу, бұ­ран­да-қы­сып ба­су
К-өң­деу ала­ңы
IIв
-
2000
200
20/10
то­кар­лық-ре­воль­вер­лік, то­кар­лық-бұ­ран­да­лы, жа­зық ажар­лау, дөң­ге­лек ажар­лау, іш­кі ажар­лау;
К-өң­деу ала­ңы
Iг
-
1500
200
20/10
фре­зер
К-өң­деу ала­ңы
IIв
-
2000
200
20/10
то­кар­лық-ай­нал­ма­шақ­ты
К-өң­деу ала­ңы
Iг
-
1500
200
20/10
бой­лық-сүр­гі­леу
К-өң­деу ала­ңы
IIг
-
1000
200
20/10
көл­де­нең-сүр­гі­леу
К-өң­деу ала­ңы
Iг
-
1500
200
20/10
ло­бо­то­кар­лық, бұр­ғы­лау
К-өң­деу ала­ңы
IIг
-
1000
200
20/10
қа­шау, со­зу, ке­су
К-өң­деу ала­ңы
IIIв
-
750
200
20/15
45. Бо­яу дай­ын­дау
К-еден­нен 0,8 м
IIIб
300
-
-
40
15
ЛДЦ тип­ті шам­дар­ды қол­да­ну
К-вер­стак, бо­яу ара­ла­стыр­ғыш
-
1000
200
40
20/15
46. Же­ңіл ав­то­мо­биль­дер­ді бо­яу учас­ке­сі
К, Т- ав­то­мо­биль ша­на­ғы
IIIб
300
-
-
40
15
47. Жүк ав­то­мо­биль­де­рі мен ав­то­бу­стар­ды сыр­лау учас­ке­сі
К, Т-кө­лік­тің және ав­то­бу­стың қо­ра­бы
IVв
200
-
-
40
20
48. Ав­то­мо­биль­дер мен ав­то­бу­стар­ды кеп­ті­ру
К-еден­нен 0,8 м
VI*
200
-
-
-
-
49. Же­ңіл ав­то­мо­биль­дер­дің аг­ре­гат­тық учас­ке­сі
К-еден­нен 0,8 м
IIIв
300
750
40
20
К-вер­стак
300
200
20/15
50. Жүк ав­то­мо­биль­де­рі мен ав­то­бу­стар­дың аг­ре­гат­тық учас­ке­сі
К-еден­нен 0,8 м
IVв
200
400
200
40
20
К-вер­стак
200
20/20
51. Ша­нақ учас­ке­сі
К-еден­нен 0,8 м
IVв
200
-
-
40
20
52. Жы­л­жы­ма­лы құ­рам­ды сақ­та­у­ға ар­нал­ған ашық тұ­рақ­тар, алаң­дар:
1) жы­лы­ту­сыз
К-жа­бын­да
XIV
2
-
-
-
-
2) электр, газ, ауа және со­ған ұқсас жы­лы­ту тү­рі­мен
К-жа­бын­да
XIII
5
-
-
-
-
53. Жы­л­жы­ма­лы құ­рам­ды жа­бық сақ­тау үй-жайы
К-еден
VIIIб
50
-
-
-
-
* Жарықтандыру шкаланың деңгейіне дейін төмендетілген, өйткені жабдық үнемі техникалық қызмет көрсетуді қажет етпейді немесе үй-жайда адамдардың қысқа уақыт болуына байланысты.
** Жарықтандыру қыздыру шамдарына келтірілген.
Ескертпе:
1. Жарықтандырудың екі жүйесінің бағандарында жарықтандырудың нормаланған мәндерінің болуы осы жүйелердің бірін қолдану мүмкіндігін көрсетеді. Аралас жарықтандыру жүйесін қолданған жөн.
2. Пульсация коэффициентін бөлшекпен белгілеу кезінде алымда - құрамдастырылған жарықтандыру жүйесіндегі жергілікті және жалпы жарықтандыру үшін, ал бөлгіште - жалпы жарықтандыру жүйесіндегі жергілікті және жалпы жарықтандыру үшін.
3. Жарықтандыру көрсеткіштерінің нормаланған мәндерінің барынша егжей-тегжейлі кестелері салалық нормаларда келтіріледі.
4-кесте
Қоғамдық, тұрғын, қосалқы ғимараттардың негізгі үй-жайларын жарықтандырудың нормаланатын көрсеткіштері
Үй-жай­лар
Жа­зық­тық (К - көл­де­нең, Т - тік) КЕО және жа­рық­тан­ды­ру­ды нор­ма­лау, жа­зық­тық­тың еден­нен би­ік­ті­гі, м
Кө­ру жұ­мысы­ның дә­ре­же және кі­ші дә­ре­же­сі
Жа­сан­ды жа­рық­тан­ды­ру
Та­би­ғи жа­рық­тан­ды­ру
Ара­лас жа­рық­тан­ды­ру
Жұ­мыс бет­те­рін жа­рық­тан­ды­ру, лк
Ци­лин­др­лі жа­рық­тан­ды­ру, лк
Жай­сыздық көр­сет­кі­ші, ар­тық емес
Жа­рық­тан­ды­ру пуль­са­ци­я­сы ко­эф­фи­ци­ен­ті, %, ар­тық емес
КЕОeн, %
КЕОeн , %
Ара­лас жа­рық­тан­ды­ру ке­зін­де
Жал­пы жа­рық­тан­ды­ру ке­зін­де
Жо­ғар­ғы неме­се ара­лас жа­рық­тан­ды­ру ке­зін­де
Бүй­ір­лік жа­рық­тан­ды­ру ке­зін­де
Жо­ғар­ғы неме­се ара­лас жа­рық­тан­ды­ру ке­зін­де
Бүй­ір­лік жа­рық­тан­ды­ру ке­зін­де
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
Әкім­ші­лік ғи­ма­рат­тар (ми­ни­стр­лік­тер, ве­дом­ства­лар, ко­ми­тет­тер, әкім­дік­тер, бас­қар­ма­лар, кон­струк­тор­лық және жо­ба­лау ұй­ым­да­ры, ғы­лы­ми-зерт­теу ұй­ым­да­ры және со­ған ұқсас ұй­ым­дар)
1. Ка­би­нет­тер мен жұ­мыс бөл­ме­ле­рі
К-0,8
Б-1
400/200
300
—
40
15
3,0
1,0
1,8
0,6
2. Жо­ба­лау зал­да­ры мен бөл­ме­ле­рі, кон­струк­тор­лық, сыз­ба бю­ро­сы
К-0,8
А-1
600/400
500
—
40
10
4,0
1,5
2,4
0,9
3. Кі­тап қой­ма­сы мен ар­хив­тер, ашық қол­же­тім­ді­лік қор­ла­ры
Т- 1,0 (стел­ла­ждар­да)
—
15
—
—
—
—
—
—
—
—
4. Ма­кет, ағаш ұста­сы және жөн­деу ше­бер­ха­на­ла­ры
К-0,8, вер­стак­тар­да және жұ­мыс үстел­де­рін­де
IIIв
750/200
300
—
401)
15/20
—
—
3,0
1,2
5. Дис­плей­мен, бей­не­тер­ми­нал­дар­мен жұ­мыс іс­тей­тін үй-жай­лар, дис­плей зал­да­ры
Т- 1,2 (дис­плей экра­нын­да)
Б-2
—
200
—
—
—
—
—
—
—
К-0,8 жұ­мыс үстел­де­рін­де
А-2
500/300
400
—
15
10
3,5
1,2
2,1
0,7
6. Мә­жі­ліс зал­да­ры, оты­рыс зал­да­ры
К-0,8
Г
—
300
75
60
20
2,5
0,7
1,5
0,4
7. Оқу зал­да­ры
К-0,8
А-2
500/300
400
150
40
15
3,5
1,2
2,1
0,7
8. Ку­лу­ар­лар (фойе)
Еден
Е
—
150
50
90
—
—
—
—
—
9. Зерт­ха­на­лар: ор­га­ни­ка­лық және ор­га­ни­ка­лық емес хи­мия, тер­ми­я­лық, фи­зи­ка­лық, спек­тро­гра­фи­я­лық, сти­ло­мет­ри­я­лық, фо­то­мет­ри­я­лық, мик­ро­скоп­тық, рент­ген­ді құ­ры­лым­дық тал­дау, ме­ха­ни­ка­лық және ра­дио-өл­шеу, элек­трон­дық құ­ры­л­ғы­лар, пре­па­ра­тор­лық
К-0,8
А-2
500/300
400
—
40
10
3,5
1,2
2,1
0,7
10. Тал­да­ма­лық зерт­ха­на­лар
К-0,8
А-1
600/400
500
—
40
10
4,0
1,5
2,4
0,9
Банк және сақ­тан­ды­ру ме­ке­ме­ле­рі
11. Опе­ра­ци­я­лық зал, кре­дит­тік топ, кас­са­лық зал, ақ­ша­ны қай­та есеп­те­у­ге ар­нал­ған үй-жай­лар
К-0,8
жұ­мыс үстел­де­рін­де
А-2
500/300
400
—
15
10
3,5
1,2
2,1
0,7
Жал­пы бі­лім бе­ру, ба­ста­уыш, ор­та және жо­ға­ры ар­найы бі­лім бе­ру ме­ке­ме­ле­рі
12. Сы­нып бөл­ме­ле­рі, ауди­то­ри­я­лар, оқу ка­би­нет­те­рі, жал­пы бі­лім бе­ре­тін мек­теп­тер­дің, мек­теп-ин­тер­нат­тар­дың, ор­та ар­на­у­лы және кә­сіп­тік-тех­ни­ка­лық ме­ке­ме­лер­дің зерт­ха­на­ла­ры
Т -1,5 тақ­та ор­та­сын­да
А-1
—
500
—
—
10
—
—
—
—
К-0,8 жұ­мыс үстел­де­рі мен пар­та­лар­да
А-2
—
400
—
40
10
4,02)
1,52)
2,1
1,3
13. Ауди­то­ри­я­лар, оқу ка­би­нет­те­рі, тех­ни­кум­дар­да­ғы және жо­ға­ры оқу орын­да­рын­да­ғы зерт­ха­на­лар
К-0,8 жұ­мыс үстел­де­рі мен пар­та­лар­да
А-2
–
400
—
40
10
3,5
1,2
2,1
0,7
14. Ин­фор­ма­ти­ка және есеп­теу тех­ни­ка­сы ка­би­нет­те­рі
Т- 1,0 (дис­плей экра­нын­да)
Б-2
—
200
—
—
—
—
—
—
—
К-0,8 жұ­мыс үстел­де­рі мен пар­та­лар­да
А-2
500/300
400
—
15
10
3,5
1,2
2,1
15. Тех­ни­ка­лық сы­зу және су­рет са­лу ка­би­нет­те­рі
Т - тақ­та­да
А-1
—
500
—
40
10
—
—
—
—
К-0,8 жұ­мыс үстел­де­рі мен пар­та­лар­да
А-1
—
500
—
40
10
4,0
1,5
2,1
1,2
16. Ме­талл және ағаш өң­деу ше­бер­ха­на­ла­ры
К-0,8 жұ­мыс үстел­де­рін­де
IIIб
1000/200
300
—
401)
15
—
—
3,0
1,3
17. Қы­здар­ға ар­нал­ған қыз­мет көр­се­те­тін ең­бек түр­ле­рі­нің ка­би­нет­те­рі
К-0,8
А-2
—
400
—
40
10
4,02)
1,52)
2,1
1,3
18. Спорт зал­да­ры
Еден, К-0,0
Б-2
—
200
—
60
20
2,52)
0,72)
1,5
0,4
Т – үй-жай­дың бой­лық осі бой­ын­ша екі жа­ғы­нан еден­нен 2,0 м дең­гей­де
—
—
75
—
—
—
—
—
—
—
19. Жа­бық бас­сейн­дер
К- су бе­ті
Т-1
—
150
—
60
20
2,0
0,5
1,5
0,4
20. Акт зал­да­ры, ки­но­ауди­то­ри­я­лар
К-0,0
д
—
200
75
90
—
—
—
—
—
21. Акт зал­да­ры­ның эст­ра­да­сы
Т-1,5
г
—
300
—
—
—
—
—
—
—
22. Оқы­ту­шы­лар ка­би­нет­те­рі мен бөл­ме­ле­рі
К-0,8
Б-1
—
300
—
40
15
3,0
1,0
1,8
0,6
23. Ре­кре­а­ци­я­лар
Еден, К-0,0
Е
—
150
—
90
—
2,0
0,5
1,2
0,3
Ой­ын-са­уық мақ­са­тын­да­ғы ме­ке­ме
24. Көп түр­лі мақ­сат­та­ғы зал­дар
К-0,8
А-2
—
400
100
40
10
—
—
—
—
25. Те­атр­лар­дың кө­ре­рмен зал­да­ры, кон­церт зал­да­ры
К-0,8
Г
—
300
100
60
—
—
—
—
—
26. Клуб­тар­дың кө­ре­рмен­дер за­лы, клуб-қо­нақ бөл­ме­сі, бос уа­қыт­ты, жи­на­лы­стар­ды өт­кізу­ге ар­нал­ған бөл­ме, те­атр­лар­дың фой­е­сі
К-0,8
Д
—
200
75
90
—
—
—
—
—
27. Көр­ме зал­да­ры
К-0,8
Д
—
20033)
75
90
—
2,5
0,7
1,5
0,4
28. Кө­ре­рмен зал­да­ры
К-0,8
Ж-1
—
75-
—
90
—
—
—
—
—
29. Клуб, ки­но­те­атр фой­е­ле­рі
Еден, К-0,0
Е
—
150
50
90
—
—
—
—
—
30. Үй­ір­ме бөл­ме­ле­рі, му­зы­ка сы­нып­та­ры
К-0,8
Б-1
—
300
60
20
3,0
1,0
1,8
0,6
31 Ки­но-, ды­быс- жа­рық ап­па­ра­ты бөл­ме­ле­рі
К-0,8
В-1
—
150
—
60
20
—
—
—
—
Ба­ла­лар­дың мек­теп­ке дей­ін­гі ме­ке­ме­ле­рі (ұй­ым­да­ры)
32. Қа­был­дау бөл­ме­ле­рі
Еден, К-0,0
Б-2
—
200
—
25
15
—
—
—
—
33. Ки­ім ше­ше­тін орын­дар
Еден, К-0,0
Б-2
—
200
—
60
15
2,5
0,7
1,5
0,4
34. Топ­тық, ой­ын, ас­ха­на, му­зы­ка және гим­на­сти­ка­лық са­бақ бөл­ме­ле­рі
Еден, К-0,0
А-2
—
400
—
15
10
4,02)
1,52)
—
—
35. Жа­тын бөл­ме­лер
Еден, К-0,0
Т-2
—
150
—
25
15
2,0
0,5
—
—
36. Ауыр­ған ба­ла­лар­ға ар­нал­ған изо­ля­тор­лар, бөл­ме­лер
Еден, К-0,0
Б-2
—
200
—
25
15
2,0
0,5
—
—
Са­на­то­рий­лер, де­ма­лыс үй­ле­рі
37. Па­ла­та­лар, жа­тын бөл­ме­лер
Еден, К-0,0
Т-2
—
100
—
25
15
2,0
0,5
—
—
Дене шы­нық­ты­ру-са­уық­ты­ру ме­ке­ме­ле­рі
38. Спорт­тық ой­ын­дар зал­да­ры
К-0,0
Б-1
—
200
—
60
20
3,0
1,0
1,8
0,6
Т-2,0 үй-жай­дың бой­лық осі бой­ын­ша екі жа­ғы­нан
—
—
75
—
—
—
—
—
—
—
39. Бас­сейн за­лы
К- су­дың бе­ті
Т-1
—
150
—
60
20
2,0
0,5
1,2
0,3
Қо­ғам­дық та­мақ­та­ну кә­сі­по­рын­да­ры
40. Мей­рам­ха­на­лар­дың, ас­ха­на­лар­дың та­мақ­та­ну зал­да­ры
К-0,8
Б-2
—
200
—
60
20
—
—
—
—
41. Та­ра­ту орын­да­ры
К-0,8
Б-1
—
300
—
40
15
—
—
—
—
42. Ыстық цех­тар, суық цех­тар, дай­ын­да­у­ға дей­ін­гі және дай­ын­дау цех­та­ры
К-0,8
Б-2
—
200
—
60
20
—
—
1,2
0,3
43. Асүй және ас­ха­на ыдыс­та­рын жуу ор­ны, нан ке­су­ге ар­нал­ған үй-жай, өн­ді­ріс мең­ге­ру­ші­сі­нің үй-жайы
К-0,8
Б-2
—
200
—
60
20
—
—
1,5
0,4
Дү­кен­дер
44. Дү­кен­дер­дің са­уда зал­да­ры: кі­тап, дай­ын көй­лек, іш ки­ім, аяқ ки­ім, ма­та, те­рі бұй­ым­да­ры, бас ки­ім, пар­фю­мер­лік, га­лан­те­ре­я­лық, зер­гер­лік, электр, ра­ди­о­та­у­ар­лар, өзіне-өзі қыз­мет көр­се­ту жоқ азық-тү­лік
К-0,8
Б-1
—
300
100
40
15
—
—
—
—
45. Өзіне-өзі қыз­мет көр­се­ту азық-тү­лік дү­кен­де­рі­нің са­уда зал­да­ры
К-0,8
А-2
—
400
100
40
10
—
—
—
—
46. Дү­кен­дер­дің са­уда зал­да­ры: ыдыс-аяқ, жи­һаз, спорт та­у­ар­ла­ры, құ­ры­лыс ма­те­ри­ал­да­ры, тұр­мыстық электр, ма­ши­на­лар, ой­ын­шық­тар және кең­се та­у­ар­ла­ры
К-0,8
Б-2
—
200
75
60
20
—
—
—
47. Ки­ім өл­шей­тін ка­би­на­лар
Т-1,5
Б-1
—
300
—
—
20
—
—
—
—
48. Тап­сы­рыс бө­лі­мі­нің үй-жай­ла­ры, қыз­мет көр­се­ту бю­ро­сы
К-0,8
Б-2
—
200
—
60
20
—
—
—
—
49. Негіз­гі кас­са үй-жай­ла­ры
К-0,8
Б-1
—
300
—
40
15
—
—
1,8
0,6
Ха­лық­қа тұр­мыстық қыз­мет көр­се­ту кә­сі­по­рын­да­ры
50. Мон­ша­лар
1) кү­ту, суы­ну бөл­ме­ле­рі
К-0,8
Т-1
—
150
—
90
—
—
—
—
—
2) ки­ім ше­ше­тін, жуы­на­тын, се­без­гі, бу­лау бөл­ме­ле­рі
Еден, К-0,0
Ж-1
—
75
—
—
—
—
—
—
—
3) бас­сейн­дер
Еден, К-0,0
Т-2
—
100
—
—
—
—
51. Ша­шта­раз­дар
К-0,8
А-2
500/300
400
40
10/15
2,1
0,7
52. Фо­то­гра­фия:
1) тап­сы­ры­стар­ды қа­был­дау және бе­ру са­лон­да­ры
К-0,8
Б-2
—
200
—
60
20
—
—
1,5
0,4
2) фо­то­ате­лье тү­сі­ру за­лы
К-0,8
Т-2
—
100
—
—
20
—
—
—
—
3) фо­то­зерт­ха­на­лар, ері­т­ін­ді­лер­ді дай­ын­да­у­ға және кү­мі­сті ре­ге­не­ра­ци­я­ла­у­ға ар­нал­ған үй-жай­лар
К-0,8
Б-2
—
200
—
60
20
—
—
—
—
4) ре­туш­қа ар­нал­ған үй-жай­лар
К-0,8
III6
1000/200
—
—
401)
15/20
—
—
—
—
53 Кір жу­а­тын орын­дар:
1) ки­ім-ке­шек­ті қа­был­дау және бе­ру бө­лім­ше­ле­рі:
бел­гі­леп қа­был­дау және есеп­ке алу, бе­ру
К-0,8
Б-2
—
200
—
60
20
—
—
1,5
0,4
ки­ім-ке­шек сақ­тау
Т-1,0
VIII6
—
75
—
—
—
—
—
—
—
2) жуу бө­лім­ше­ле­рі:
—
ері­т­ін­ді­лер­ді жуу, дай­ын­дау
Еден, К-0,0
VI
—
200
—
401)
20
—
—
—
—
кір жуу ма­те­ри­ал­да­рын сақ­тау
К-0,8
VIIIB
—
50
—
—
—
—
—
—
—
3) кеп­ті­ру-үтіктеу бө­лім­ше­ле­рі:
ме­ха­ни­ка­лық
К-0,8
VI
—
200
—
401)
20
—
—
1,8
0,6
қол­мен
К-0,8
IVa
—
300
—
401)
20
—
—
2,4
0,9
4) ки­ім-ке­шек­ті бөл­шек­теу және буып-түю бө­лім­ше­ле­рі
К-0,8
VI
—
200
—
401)
20
—
—
1,8
0,6
5) ки­ім-ке­шек­ті жөн­деу
К-0,8
IIа
2000/750
750
—
201)
10/20
—
—
4,2
1,5
54. Өзіне-өзі қыз­мет көр­се­ту кір жу­а­тын орын­дар
Еден, К-0,0
Б-2
—
200
—
60
20
—
—
1,5
0,4
55 Ки­ім­ді хи­ми­я­лық та­зар­ту ате­лье­сі:
1) ки­ім­ді қа­был­дау және бе­ру са­ло­ны
К-0,8
Б-2
—
200
—
60
20
—
—
1,5
0,4
2) хи­ми­я­лық та­зар­ту үй-жайы
К-0,8
VI
—
200
—
401)
20
—
—
1,8
0,6
3) дақ­тар­ды ке­ті­ру бө­лім­ше­сі
К-0,8
IIIа
2000/200
500
—
401)
15/20
—
—
—
—
4) хи­ми­кат­тар­ды сақ­тау үй-жайы
К-0,8
VIIIB
—
50
—
—
—
—
—
—
—
56 Ки­ім және три­ко­таж бұй­ым­да­рын дай­ын­дау және жөн­деу ате­лье­сі:
1) тігін цех­та­ры
К-0,8 жұ­мыс үстел­де­рін­де
IIа
2000/ 7504)
750
—
201)
10/20
—
—
4,2
1,5
2) пі­шу бө­лім­ше­ле­рі
К-0,8 жұ­мыс үстел­де­рін­де
IIб
—
750
—
201)
10
—
—
4,2
1,5
3) ки­ім­ді жөн­деу бө­лім­ше­ле­рі
К-0,8
IIа
2000/
7504)
750
—
201)
10/20
—
—
4,2
1,5
4) қол­дан­ба­лы ма­те­ри­ал­дар­ды дай­ын­дау бө­лім­ше­сі
К-0,8
IVa
300
401)
20
2,4
0,9
5) қол­мен және ма­ши­на­мен то­қу бө­лім­ше­ле­рі
К-0,8
IIв
—
500
—
201)
10
__
_
4,2
1,5
6) үтіктеу, де­ка­тир­леу
К-0,8
IVa
—
300
—
401)
20
—
—
2,4
0,9
57 Про­кат пункт­те­рі:
1) ке­лу­ші­лер­ге ар­нал­ған үй-жай­лар
К-0,8
Б-2
—
200
—
60
20
—
—
1,5
0,4
2) қой­ма­лар
К-0,8
Т-1
—
150
—
—
—
—
—
—
—
58 Жөн­деу ше­бер­ха­на­ла­ры:
1) бас ки­ім­дер­ді дай­ын­дау және жөн­деу, те­рі илеу жұ­мыста­ры
К-0,8
IIа
2000/
7504)
750
—
201)
10/20
—
—
4,2
1,5
2) аяқ ки­ім­дер­ді, га­лан­те­ре­я­лар­ды, ме­талл бұй­ым­да­рын, пласт­мас­са­дан жа­сал­ған бұй­ым­дар­ды, тұр­мыстық электр ас­пап­та­рын жөн­деу
К-0,8
IIIa
2000/ 3004)
—
—
401)
10/15
—
—
3,0
1,2
3) са­ғат­тар­ды жөн­деу, зер­гер­лік және ой­ма жұ­мыста­ры
К-0,8
IIб
3000/300
—
—
201)
10/20
—
—
4,2
1,5
4) фо­то -, ки­но -, ра­дио-және те­ле­ап­па­ра­ту­ра­ны жөн­деу
К-0,8
IIв
2000/200
—
—
201)
10/20
—
—
4,2
1,5
59 Ды­быс жа­зу сту­ди­я­сы:
1) жазуға және тың­да­у­ға ар­нал­ған үй-жай­лар
К-0,8
Б-2
—
200
—
60
20
—
—
—
—
2) фо­но­те­ка­лар
К-0,8
Б-2
—
200
—
—
—
—
—
—
—
Қо­на­қүй­лер
60. Қыз­мет көр­се­ту бю­ро­сы
К-0,8
Б-2
—
200
—
60
20
—
—
1,5
0,4
61. Ке­зек­ші қыз­мет көр­се­ту­ші пер­со­нал­дың үй-жайы
К-0,8
Б-2
—
200
—
60
20
—
—
1,5
0,4
62. Қо­нақ бөл­ме­лер
К-0,0
Т-1
—
150
—
—
20
2,0
0,5
—
—
Тұр­ғын үй­лер, жа­тақ­ха­на­лар
63. Тұр­ғын бөл­ме­лер, қо­нақ бөл­ме­лер, жа­тын бөл­ме­лер
Еден, К-0,0
Т-1
—
150з)
—
—
—
2,0
0,5
—
—
64. Асүй­лер
Еден, К-0,0
Т-1
—
150з)
—
—
—
2,0
0,5
1,2
0,3
65. Дә­л­із­дер, ван­на бөл­ме­ле­рі, дә­рет­ха­на­лар
Еден, К-0,0
Ж-2
—
1503)
—
—
—
—
—
—
—
66 Жал­пы үй-жай­лар:
1) ве­сти­бюль­дер
Еден, К-0,0
3-1
-
30
—
—
—
—
—
—
—
2) қа­бат­тық дә­л­із­дер және лифт холл­да­ры
Еден. К-0,0
3-2
-
20
—
—
—
—
—
—
—
3) бас­пал­дақ пен бас­пал­дақ алаң­да­ры
Еден (алаң­дар, са­ты­лар)
3-2
-
204)
—
—
—
—
—
—
0,14)
Қо­сал­қы ғи­ма­рат­тар мен үй-жай­лар
67 Са­ни­та­ри­я­лық-тұр­мыстық үй-жай­лар:
1) қол жу­ғы­штар, дә­рет­ха­на­лар, те­ме­кі тар­та­тын орын­дар
Еден
Ж-1
—
75
—
—
—
—
—
—
—
2) се­без­гі бөл­ме­ле­рі, ки­ім іле­тін орын­дар, ки­ім мен аяқ ки­ім­ді кеп­ті­ру­ге, шаң­сыздан­ды­ру­ға және за­лал­сыздан­ды­ру­ға ар­нал­ған үй-жай­лар, жұ­мыс­шы­лар­ды жы­лы­ту­ға ар­нал­ған үй-жай­лар
Еден
Ж-1
—
50
—
—
—
—
—
—
—
68 Са­уық­ты­ру пункт­те­рі:
1) кү­ту бөл­ме­сі
К-0,8
Б-2
—
200
—
60
20
—
—
1,5
0,4
2) тір­кеу ор­ны, ке­зек­ші пер­со­нал­дың бөл­ме­ле­рі
К-0,8
Б-2
—
200
—
60
20
—
0,7
1,5
0,4
3) дә­рі­гер­лер, та­ңып-бай­лау ка­би­нет­те­рі
К-0,8
Б-1
—
300
—
40
15
3,0
1,0
1,8
0,6
4) ем­ша­ра ка­би­нет­те­рі
К-0,8
А-1
—
500
—
40
10
4,0
1,5
2,4
0,9
Өн­ді­рі­стік, қо­сал­қы және қо­ғам­дық ғи­ма­рат­тар­дың өзге де үй-жай­ла­ры
69 Ве­сти­бюль­дер және кө­ше­ге ар­нал­ған ки­ім­ді ше­ше­тін орын­дар:
1) жо­ға­ры оқу орын­да­рын­да, мек­теп­тер­де, те­атр­лар­да, клуб­тар­да, жа­тақ­ха­на­лар­да, қо­нақ үй­лер­де және ірі өнер­к­ә­сіп­тік кә­сі­по­рын­дар мен қо­ғам­дық ғи­ма­рат­тар­дың ба­сты кі­ре­бе­рі­сте­рін­де
Еден
Е
—
150
—
—
—
—
—
1,2
0,3
2) өзге де өнер­к­ә­сіп­тік, қо­сал­қы және қо­ғам­дық ғи­ма­рат­тар­да
Еден
Ж-1
—
75
—
—
—
—
—
—
—
70 Бас­пал­дақ­тар:
1) қо­ғам­дық, өн­ді­рі­стік және қо­сал­қы ғи­ма­рат­тар­дың ба­сты бас­пал­дақ тор­ла­ры
Еден (алаң­дар, са­ты­лар)
Т-2
—
100
—
—
—
—
—
—
0,24)
2) қал­ған бас­пал­дақ тор­ла­ры
Еден, К-0,0
Ж-2
—
50
—
—
—
—
—
—
0,14)
71. Қо­ғам­дық, өн­ді­рі­стік және қо­сал­қы ғи­ма­рат­тар­да­ғы лифт холл­да­ры
Еден, К-0,0
Ж-1
—
75
—
—
—
—
—
—
—
72 Дә­л­із­дер мен өт­кел­дер:
1) негіз­гі дә­л­із­дер мен өт­кел­дер
Еден. К-0,0
Ж-1
—
75
—
—
—
—
—
—
0,14)
2) тұр­ғын ғи­ма­рат­тар­дың қа­бат­тық дә­л­із­де­рі
Еден. К-0,0
3-2
—
20
—
—
—
—
—
—
—
3) қал­ған дә­л­із­дер
Еден. К-0,0
Ж-2
—
50
—
—
—
—
—
—
—
73. Лифт­тер­дің ма­ши­на бө­лім­ше­ле­рі
К-0,8
3-1
—
305)
—
—
—
—
—
—
0,14)
74. Ша­тыр­лар
Еден, К-0,0
—
—
104);5)
—
—
—
—
—
—
0,14)
1-ескертпе:
1) Қарықтыру көрсеткіші берілген.
2) Балалар мен жасөспірімдердің жұмысы мен оқуына арналған үй-жайларда ТЖК нормаланған мәндері жоғары.
3) Тұрғын үйлер мен пәтерлерде жарықтандырудың берілген мәндері ұсынылған мәндері болып табылады.
4) Нормаланған мәндер сараптамалық бағалар негізінде белгіленген.
5) Жарықтандыру нормасы қыздыру шамдары үшін берілген.
2-ескертпе:
1. Жасанды жарықтандырудың екі жүйесінің бағандарында жарықтандырудың нормаланатын мәндерінің болуы осы жүйелердің бірін қолдану мүмкіндігін көрсетеді.
2. Кестенің 4-бағанында келтірілген жарықтандыруды бөлшектеп белгілеу кезінде алымда жұмыс орнындағы жалпы және жергілікті жарықтандырудың жарықтандыру нормасы, ал бөлгіште - үй-жай бойынша жалпы жарықтандырудың жарықтандыру нормасы көрсетілген.
3. Кестенің 7-бағанында келтірілген жайсыздық көрсеткішін бөлшектеп белгілеу кезінде алымда құрамдастырылған жарықтандыру жүйесіндегі жалпы жарықтандыру үшін, ал бөлгіште - бір жалпы жарықтандыру жүйесі үшін норма көрсетілген.
4. Кестенің 8-бағанында келтірілген пульсация коэффициентін бөлшектеп белгілеу кезінде алымда жергілікті жарықтандыруға немесе бір жалпы жарықтандыруға арналған норма, ал бөлгіште - құрамдастырылған жарықтандыру жүйесіндегі жалпы жарықтандыруға арналған норма көрсетілген.
5. Аббревиатуралардың толық жазылуы:
ТЖК – табиғи жарықтандыру коэффициенті;
бұрыш. мин. – бұрыштық минут;
% - пайыз;
м – метр;
кд/м2 – шаршы метрге канделамен;
лк – люкс.

Қазақстан Республикасы
Денсаулық сақтау министрі
2022 жылғы 16 ақпандағы
№ ҚР ДСМ-15
бұйрығына 4-қосымша
Инфрадыбыс деңгейлерінің рұқсат етілетін мәндері
1-кесте
Өндірістік үй-жайлардағы инфрадыбыстың рұқсат етілетін шекті деңгейлері, тұрғын үй құрылысы аумағындағы және тұрғын және қоғамдық ғимараттардағы инфрадыбыстың рұқсат етілетін деңгейлері
№
Үй-жай­лар­дың мақ­са­ты
Ор­та­ша гео­мет­ри­я­лық жи­і­лік­те­рі бар ок­та­ва­лық жо­лақ­тар­да­ғы ды­быс қы­сы­мы­ның дең­гей­ле­рі, дБ
Ды­быс қы­сы­мы­ның жал­пы (сызық­тық) дең­гейі, дБ Лин
2
4
8
16
1
Өн­ді­рі­стік үй-жай­лар­да және кә­сі­по­рын ау­ма­ғын­да ең­бек про­це­сі­нің ауыр­лы­ғы мен қа­уырт­ты­лы­ғы­ның әр­түр­лі дә­ре­же­сін­де­гі жұ­мыстар
1.1
әр­түр­лі ауыр­лық дә­ре­же­сін­де­гі жұ­мыстар
100
95
90
85
100
1.2
ин­тел­лек­ту­ал­дық-эмо­ци­о­нал­дық қа­уырт­ты­лық­тың әр­түр­лі дә­ре­же­сін­де­гі жұ­мыстар
95
90
85
80
95
2
Тұр­ғын үй құ­ры­лы­сы ау­ма­ғы
90
85
80
75
90
3
Тұр­ғын және қо­ғам­дық ғи­ма­рат­тар үй-жай­ла­ры
75
70
65
60
75
2-кесте
Жұмыс режиміне байланысты медициналық техниканың жекелеген түрлері шығаратын шудың рұқсат етілетін деңгейлері (жабдықтан бір метр қашықтықта шудың сипаттамалары)
Бұй­ым­дар ата­уы
Ды­быст­ың рұқ­сат еті­ле­тін дең­гейі LA, дБА
Жұ­мыс ре­жи­мі
Хи­рур­ги­я­лық ап­па­ра­ту­ра, өк­пе­ні жа­сан­ды жел­де­ту­ге ар­нал­ған ап­па­ра­ту­ра, нар­коз-ты­ныс алу ап­па­ра­ту­ра­сы
45
үз­дік­сіз
Зерт­ха­на­лық жаб­дық (кли­ни­ка­лық, био­хи­ми­я­лық, бак­те­рио­ло­ги­я­лық және со­ған ұқсас зерт­те­улер үшін)
50
үз­дік­сіз
Сте­риль­деу-дез­ин­фек­ци­я­лау жабды­ғы
55
үз­дік­сіз
Фи­зио­те­ра­пи­я­лық, рент­ге­но­ло­ги­я­лық жаб­дық, функ­ци­о­нал­дық ди­а­гно­сти­ка­ға ар­нал­ған ас­пап­тар, со­ған ұқсас жаб­дық­тар
50
қай­та­ла­на­тын
қы­сқа мер­зім­ді
Сто­ма­то­ло­ги­я­лық және зерт­ха­на­лық жаб­дық­тар (цен­три­фу­га­лар, тер­мо­стат­тар, со­ған ұқсас жаб­дық­тар)
55
қай­та­ла­на­тын
қы­сқа мер­зім­ді
Жу­у­ға ар­нал­ған жаб­дық
60
қай­та­ла­на­тын
қы­сқа мер­зім­ді
Ескертпе:
дБ – децибел;
Гц – герц;
дБ Лин – дыбыс қысымының жалпы (сызықтық) деңгейі;
дБА – акустикалық децибел.

Қазақстан Республикасы
Денсаулық сақтау министрі
2022 жылғы 16 ақпандағы
№ ҚР ДСМ-15
бұйрығына 5-қосымша
Ультрадыбыс деңгейлерінің рұқсат етілетін мәндері
1-кесте
Өндірістік жағдайларда ауа ультрадыбысының рұқсат етілетін шекті деңгейлері
Үш ок­та­ва­лық жо­лақ­тар­дың ор­та­ша гео­мет­ри­я­лық жи­і­лік­те­рі, кГц
Ды­быст­ық қы­сым­ның дең­гей­ле­рі, дБ
1
2
12,5
16,0
20,0
25,0
31,5-100,0
80
90
100
105
110
2-кесте
Жұмыс істейтіндер үшін түйіспелі ультрадыбыстың рұқсат етілетін шекті деңгейлері
Ок­та­ва­лық жо­лақ­тар­дың ор­та­ша гео­мет­ри­я­лық жи­і­лік­те­рі, кГц
Ді­ріл жыл­дамды­ғы­ның ең жо­ға­ры мәні, м/с
Ді­ріл жыл­дамды­ғы­ның дең­гей­ле­рі,
дБ
1
2
3
16,0- 63,0
125,0-500,0
1 × 103-31,5 × 103
5 × 10-3
8,9 × 10-3
1,6 × 10-2
100
105
110
Ескертпе:
Жұмыс істейтіндер ауа және түйіспелі ультрадыбыстың бірлескен әсеріне ұшыраған жағдайларда, түйіспелі ультрадыбыстың рұқсат етілетін шекті деңгейі кестеде көрсетілген мәндерден 5 дБ-ға төмен қабылданады.
100 кГц-тен төмен жиіліктегі тербелістерді тудыратын тұрмыстық мақсаттағы ультрадыбыстық көздерді пайдалану кезінде ауа және түйіспелі ультрадыбыстың рұқсат етілетін деңгейлері көздің жұмыс жиілігінде 75 дБ-ны және одан төменді құрайды.
Аббревиатуралардың толық жазылуы:
кГц – килоГерц;
дБ – децибел;
м/с – секундына метр.

Қазақстан Республикасы
Денсаулық сақтау министрі
2022 жылғы 16 ақпандағы
№ ҚР ДСМ-15
бұйрығына 6-қосымша
Ультракүлгін сәулелену деңгейлерінің рұқсат етілетін мәндері
1-кесте
Өндіріс жағдайларында ультракүлгін сәулеленудің рұқсат етілетін әсер ету деңгейлері
Тері бетінің қорғалмаған учаскелері болған кезде жұмыс істеушілердің сәулелену қарқындылығы 0,2 м2 және одан төменді құрайды және олардың арасындағы үзілістердің ұзақтығы кемінде 30 минут және ауысымда әсер етудің жалпы ұзақтығы 60 минутқа дейін болғанда сәулелену кезеңі 5 минутқа дейін – мынадан аспайды:
РЕ­ШД
УКС ай­ма­ғы
50,0 Вт/м2
УК-А (400-315 нм) ай­ма­ғы үшін
0,05 Вт/2
УК-В (315-280 нм) ай­ма­ғы үшін
0,001 Вт/м2
УК-С (280-200 нм) ай­ма­ғы үшін
2-кесте
Өндіріс жағдайларындағы ультракүлгін сәулелену әсерінің рұқсат етілетін деңгейлері
Жұмыс істеушілердің ультракүлгін сәулелену қарқындылығы тері бетінің қорғалмаған учаскелері болған кезде 0,2 м2 және одан төменді (бет, мойын, қол және дененің соған ұқсас бөліктері) құрайды, сәулелену әсерінің жалпы ұзақтығы жұмыс ауысымының 50%-ын құрайды және бір реттік сәулелену ұзақтығы 5 минуттан артық және одан артық болмайды.
РЕ­ШД
УКС ау­ма­ғы
10,0 Вт/м2
УК-А (400-315 нм) ай­ма­ғы үшін
0,01 Вт/м2
УК-В (315-280 нм) ай­ма­ғы үшін
1 Вт/м2 және одан тө­мен­ді құ­рай­ды
(сәу­ле­ні өт­кіз­бей­тін ар­найы ки­ім­ді және қол мен бет­ті қор­ғау құ­рал­да­рын пай­да­лан­ған­да (спилк, те­рі, үл­дір­лі жа­бы­ны бар ма­та­лар және со­ған ұқсас бұй­ым­дар)
УК- В + УК-С (200-315 нм)
тый­ым са­лы­на­ды
УК-С
Ескертпе:
Вт/м2 – шаршы метрге ватт;
нм – нанометр;
м2 – шаршы метр;
% – пайыз.

Қазақстан Республикасы
Денсаулық сақтау министрі
2022 жылғы 16 ақпандағы
№ ҚР ДСМ-15
бұйрығына 7-қосымша
Аэроиондар деңгейлерінің рұқсат етілетін деңгейлері
Нор­ма­ла­на­тын көр­сет­кіш­тер
Аэро­ион­дар шо­ғыр­ла­нуы, ρ (ион/см3)
Уни­по­ляр­лық ко­эф­фи­ци­ен­ті, У
Оң по­ляр­лы
Те­ріс по­ляр­лы
Ең тө­мен рұқ­сат еті­ле­тін
ρ + ≥ 400
ρ – ≥ 600
0,4 У < 1,0
Ең жо­ға­ры рұқ­сат еті­ле­тін
ρ + ≤ 50000
ρ – ≤ 50000
Ескертпе:
ион/см3 – текше сантиметрге ион.

Қазақстан Республикасы
Денсаулық сақтау министрі
2022 жылғы 16 ақпандағы
№ ҚР ДСМ-15
бұйрығына 8-қосымша
Электрлік және магниттік өрістердің рұқсат етілетін шекті деңгейлері
1-кесте
Тұрақты магниттік өрістің рұқсат етілетін шекті деңгейлері
Жұ­мыс кү­ні ішін­де әсер ету уа­қы­ты, мин
Әсер ету жағ­дайы
жал­пы
жер­гі­лік­ті
Кер­не­удің РЕ­ШД, кА/м
Маг­нит­тік ин­дук­ци­я­ның РЕ­ШД, мТл
Кер­не­удің РЕ­ШД, кА/м
Маг­нит­тік ин­дук­ци­я­ның РЕ­ШД, мТл
1
2
3
4
5
0—10
24
30
40
50
11—60
16
20
24
30
61—480
8
10
12
15
2-кесте
Жалпы жағдайда (барлық денеге) және жергілікті (аяқ-қолға) кезеңдік (синусоидалдық) магниттік өріс кернеуінің әсер ету шектеулі рұқсат етілген деңгейі
Әсер ету уа­қы­ты (сағ)
H [А/м]/B[мкТл]әсер ет­кен­де­гі, МӨ рұқ­сат еті­л­ген дең­гейі
жал­пы
жер­гі­лік­ті
1
2
3
1
1 600 / 2000
6 400 / 8000
2
800 / 1000
3200 / 4000
4
400 / 500
1 600 / 2000
8
80 / 100
800 / 1000
3-кесте
Генерация режиміне байланысты жиілігі 50 Гц импульсті магниттік өрістердің әсер етуінің рұқсат етілетін шекті деңгейлері
Т, сағ
НРЕШД [А/м]
I ре­жим
II ре­жим
III ре­жим
1
2
3
4
1,0
6000
8000
10000
1,5
5000
7500
9500
2,0
4900
6900
8900
2,5
4500
6500
8500
3,0
4000
6000
8000
3,5
3600
5600
7600
4,0
3200
5200
7200
4,5
2900
4900
6900
5,0
2500
4500
6500
5,5
2300
4300
6300
6,0
2000
4000
6000
6,5
1800
3800
5800
7,0
1600
3600
5600
7,5
1500
3500
5500
8,0
1400
3400
5400
4-кесте
>30 кГц – 300 ГГц жиілікті диапазондар үшін бір ауысымдағы жұмыс орындарындағы энергетикалық экспозицияның рұқсат етілетін шекті деңгейлері (ЭЭРЕШД)
Па­ра­метр
Жи­і­лік диа­па­зон­да­рын­да­ғы ЭЭРЕШД, МГц
≥0,03-3,0
>3,0-30,0
>30,0-50,0
>50,0-300,0
>300,0-300000,0
ЭЭЕ ,(В/м)2 c
20000
7000
800
800
–
ЭЭН,(А/м)2 c
200
–
0,72
–
–
ЭЭЭАТ,(мкВт/см2) c
–
–
–
–
200
Ескертпе:
Персоналдың жұмыс орындарында 60 кГц-300 МГц жиіліктер диапазонындағы Е және Н рұқсат етілетін шекті мәндері теңдеу бойынша рұқсат етілген энергетикалық жүктемеге және әсер ету уақытына байланысты айқындалады, мұнда:
ЕРЕД және НРЕД – электрлік кернеудің рұқсат етілген шекті мәндері, В/м, және магниттік, А/м өрістер;
Т – әсер ету уақыты, сағ;
– жұмыс күні ішінде энергетикалық жүктеменің рұқсат етілген шекті мәні, (В/м)2·сағ және(А/м)2·сағ.
0,06-дан бастап 3 МГц дейінгі жиілік диапазондағы электрлі және магнитті өрістің бір уақытта әсер етуі жағдайда рұқсат етілетін болып саналады, мұнда:
ЭНЕ және ЭНН – электрлі және магниттік өрістерді сипаттайтын энергетикалық жүктемелер.
5-кесте
Электрлік және магниттік өрістер кернеуінің, ≥ 30 кГц-300 ГГц жиілікті диапазонының электромагниттік өрісінің энергия ағыны тығыздығының рұқсат етілетін шекті деңгейлері
Па­ра­метр
Жи­і­лік диа­па­зо­нын­да­ғы ең жо­ға­ры рұқ­сат еті­ле­тін дең­гей­лер (МГц)
>0,03-3,0
>3,0-30,0
>30,0-50,0
>50,0-300,0
>300,0-300000,0
Е, В/м
500
300
80
80
–
Н, А/м
50
–
3,0
–
–
ЭАТ, мкВт/см2
–
–
–
–
1000 5000*
Ескертпе:
* қол буындарын жергілікті сәулелену жағдайлары үшін.
300 МГц – 300 ГГц жиілік диапазонындағы ЭМӨ ЭАТ рұқсат етілген шекті мәндері , рұқсат етілген энергетикалық жүктемеге және әсер ету уақытына байланысты айқындалады, мұнда:
ЭАТРЕШ – энергия ағымы тығыздығының рұқсат етілетін шекті мәні, Вт/м2 (мВт/см2, мкВт/см2);
– энергиялық жүктеменің рұқсат етілетін шекті шамасы, 2 Вт·сағ/м2 (200 мкВт·сағ/см2) тең;
К – биологиялық тиімділіктің әлсіреу коэффициенті, мынаған тең:
1 – айналмалы және сканерлеуші антенналардан сәулеленуді қоспағанда, барлық әсер ету жағдайлары үшін;
10 – айналу жиілігімен айналмалы және сканерлеуші антенналардан сәулелену немесе 1 Гц және одан кем және 50 және одан жоғары ұңғымамен сканерлеу жағдайлары үшін;
Т – жұмыс ауысымындағы сәулелену аймағында болу уақыты, сағ.
Барлық жағдайларда ЭАТРЕШ ең жоғары мәні 10 Вт/м2 және одан кем (1000 мкВт/см2).
6-кесте
Халық үшін өнеркәсіптік жиіліктің электрлік және магниттік өрістерінің рұқсат етілетін шекті деңгейлері
№
Әсер ету ти­пі, аумақ
50 Гц жи­і­лік­те­гі МӨ қар­қын­ды­лы­ғы (әсер ету мән­де­рі), мкТл (А/м)
1
Тұр­ғын үй-жай­лар­да, ба­ла­лар, мек­теп­ке дей­ін­гі, мек­теп, жал­пы бі­лім бе­ре­тін және ме­ди­ци­на­лық ме­ке­ме­лер­де
5(4)
2
Тұр­ғын ғи­ма­рат­тар­дың тұр­ғын емес үй-жай­ла­рын­да, қо­ғам­дық және әкім­ші­лік ғи­ма­рат­тар­да, қо­ны­ста­ну ау­ма­ғын­да, оның ішін­де бау-бақ­ша учас­ке­ле­рі­нің ау­ма­ғын­да
10(8)
3
Ел­ді ме­кен­де тұр­ғын үй құ­ры­лы­сы ай­ма­ғы­нан тыс жер­де, оның ішін­де кер­не­уі 1 кВ жо­ға­ры ауа және кә­біл электр бе­ру же­лі­ле­рі ай­ма­ғын­да; электр қон­дыр­ғы­ла­рын пай­да­ла­ну­мен кә­сі­би бай­ла­ны­сы жоқ адам­дар ауа және кә­біл электр бе­ру же­лі­ле­рі өте­тін ай­мақ­та болған кез­де
20(16)
4
Адам­дар мер­зім­ді түр­де бо­ла­тын адам­дар қо­ны­стан­ба­ған және же­ту қиын жер­лер­де
100(80)
7-кесте
30 кГц – 300 ГГц жиілік диапазонындағы электромагниттік өрістердің рұқсат етілген деңгейлері (қоныстану аумағында, көпшілік демалатын орындарда, тұрғын, қоғамдық және өндірістік үй-жайлардың ішінде)
Жи­і­лік диа­па­зо­ны
30-300 кГц
0,3-3 МГц
3-30 МГц
30-300 МГц
0,3-300 ГГц
Нор­ма­ла­на­тын па­ра­метр
Электр өрі­сі­нің кер­не­уі, Е (В/м)
Энер­гия ағы­ны тығ­ы­зды­ғы ЭАТ (мкВт/см2)
РЕ­ШД
25
15
10
3
10
25*
Ескертпелер:
* – айналмалы шолу немесе сканерлеу режимінде жұмыс істейтін антенналардан сәулелену жағдайлары үшін.
1. Кестеде келтірілген диапазондар төменгіні қамтымайды және жиіліктің жоғарғы шегін қамтиды.
2. Жақын сәулелену аймағында орналасқан елді мекендер аумағындағы сәулені электрондық сканерлеу режимінде 150-300 МГц жиілік диапазонында жұмыс істейтін ғарыш кеңістігі арқылы байланысты жүзеге асыруға арналған ғарыш кеңістігін бақылауға арналған арнайы мақсаттағы радиолокациялық станциялардың, радиостанциялардың электр өрісінің кернеуі 6 В/м-ден және алыс сәулелену аймағында орналасқан елді мекендер аумағында - 19 В/м-ден аспайды.
Станциялардың алыс сәулелену аймағының шекарасы қатынасынан айқындалады, мұнда:
r – антеннадан арақашықтық, м;
D – антеннаның ең жоғары сызықтық өлшемі, м;
λ – толқын ұзындығы, м.
Халыққа ұсынылған РЕД осы жиілік диапазонындағы ЭМӨ-нің басқа көздеріне де қолданылады.
Бірден бірнеше көздерден сәулеленуде, оларға бірдей РЕД белгіленген жағдайда мынадай шарт сақталады: ,мұнда:
Еi – электр өрісінің қауыртылығы, і-нөмірімен ЭМӨ көзімен туындаған;
ЭТТi – энергия тасқынының тығыздығы, і-нөмірімен ЭМӨ көзімен туындаған;
ЕРЕД – РЕД нормаланған диапазондағы электр өрісінің кернеуі;
ЭАТРЕД – РЕД нормаланған диапазондағы энергия ағынының тығыздығы;
n – ЭМӨ көздерінің саны.
Олар үшін бірдей РЕШД белгіленген бірнеше көздерден бір мезгілде сәулеленген кезде мынадай жағдайлар сақталады: , мұнда:
Eжиынтық j – j нормаланған диапазондағы ЭМӨ көздері шығаратын электр өрісінің жиынтық кернеуі.
ЕРЕД j – j нормаланған диапазондағы электр өрісінің кернеуі РЕД;
ЭАТжиынтық k – k нормаланған диапазондағы ЭМӨ көзі шығаратын энергия ағынының жиынтық тығыздығы;
ЭАТРЕД k – k нормаланған диапазондағы энергия ағынының тығыздығы РЕД;
m – Е нормаланатын диапазондар саны;
q – ЭАТ нормаланатын диапазондар саны.
3. Тұрғын үй-жайлар үшін рұқсат етілген деңгейлер стационарлық радиотехникалық объектілерден балкондар мен лоджиялар үшін де (үзік-үзік және қайталама сәулеленуді қоса алғанда) қолданылады.
4. Осы бөлімнің талаптары кездейсоқ сипаттағы, сондай-ақ жылжымалы таратушы радиотехникалық объектілер тудыратын электромагниттік әсерге қолданылмайды.
5. Аббревиатуралардың толық жазылуы:
РЕШД – рұқсат етілетін шекті деңгейлер;
РЕД – рұқсат етілетін деңгейлер;
мин – минут;
мТл – миллитесла;
мкТл – микротесла;
сағ – сағат;
А/м – метрге ампер;
Гц – герц;
кГц – килоГерц;
ГГц – гигагерц;
МГц – мегагерц;
В/м – метрге вольт;
мкВт/см2 – шаршы сантиметрге микроватт;
ЭЭРЕШД – энергетикалық экспозициялардың рұқсат етілетін шекті деңгейлері;
ЭМӨ – электромагниттік өрістер;
МӨ – магниттік өрістер;
ЭАТ – энергия ағынының тығыздығы.

Қазақстан Республикасы
Денсаулық сақтау министрі
2022 жылғы 16 ақпандағы
№ ҚР ДСМ-15
бұйрығына 9-қосымша
Лазерлік сәулеленудің рұқсат етілетін шекті деңгейлері
1-кесте
I (180 < λ < 80 нм) диапазонында көзге және теріге коллимирленген немесе шашыраңқы лазерлік сәуленің бір рет әсері кезінде HРЕШД, EРЕШД және WРЕШД, PРЕШД айқындау үшін арақатынастар. Шектеуші апертура – 1,1 ×10-3 м
Барлық жағдайларда: WРЕШД = HРЕШД × 106; PРЕШД = EРЕШД × 10-6
*Тi = 10–15 × 100,8(λ – 295), λ – нм
2-кесте
I (180 < λ ≤ 380 нм) спектралды диапазонда көзді және теріні лазерлік сәулемен сәулелеу кезінде (3 × 104) бір реттік тәуліктік шекті дозалар
Спек­трал­ды ин­тер­вал λ, нм
180 302,5
25
302,5 315
0,8 х 100,2(ламбда – 295)
305
80
307,5
250
310
8 × 102
312,5
2,5 × 103
315
8 × 103
315 380
8 × 103
3-кесте
II (380 < λ ≤ 1400 нм) спектралды диапазонда коллимирленген лазерлік сәуленің көзге бір реттік әсері кезінде WРЕШД айқындау үшін арақатынас. Әсер ету ұзақтығы 1 с төмен. Шектеуші апертура – 7 × 10-3 м
4-кесте
II (380 < λ 1400 нм) спектралды диапазонда коллимирленген лазерлік сәуленің көзге бір реттік әсері кезінде РРЕШД айқындау үшін арақатынас. Сәулеленудің ұзақтығы 1 с жоғары. Шектеуші апертура – 7 × 10-3 м
5-кесте
β түзету коэффициенті шамасының сәулелену ұзақтығының әртүрлі интервалдары үшін α ұзақ сәуле көзінің көрінетін бұрыштық өлшеміне тәуелділігі
Сәу­ле­ле­ну ұз­ақ­ты­лы­ғы t, с
β тү­зе­ту ко­эф­фи­ци­ен­ті
αРЕ­ШД шек­ті бұ­ры­шы, рад
t 10-9
103 × α2 + 1
10-2
10-9 10-7
2,8 × 103 × α2 + 1
6,0 × 10-3
10-7 10-5
8,2 × 103 × α2 + 1
3,5 × 10-3
10-5 10-4
2,5 × 104 × α2 + 1
2,0 × 10-3
10-4 10-2
8,2 × 103 × α2 + 1
3,5 × 10-3
10-2 1
2,8 × 103 × α2 + 1
6,0 × 10-3
t > 1
103 × α2 + 1
10-2
Егер α≤αшек, β шамасы бірге тең қабылданады.
6-кесте
II (380 < λ <1400 нм). спектралды диапазонында коллимирленген немесе шашыраңқы сәуленің теріге бір реттік әсері кезінде HРЕШД, EРЕШД және WРЕШД, PРЕШД айқындау үшін арақатынастар.
Шектеуші апертура – 1,1 × 10-3 м
7-кесте
III (1400 < λ <105 нм) спектралды диапазонда коллимирленген немесе шашыраңқы сәуленің көзге және теріге бір реттік әсері кезінде HРЕШД, EРЕШД және WРЕШД, PРЕШД айқындау үшін арақатынастар. Шектеуші апертура – 1,1×10-3
WРЕШД = 10-6 х HРЕШД; PРЕШД = 10-6 × EРЕШД
8-кесте
Өндірілетін сәулеленудің қауіптілік дәрежесі бойынша лазерлер сыныбын айқындау үшін арақатынас
Кестенің жалғасы
Ескертпе:
* – 180 < λ < 380 нм, 750 < λ < 1400 нм және 1400 < λ < 105 нм диапазондарында үздіксіз сәуленің әсер ету ұзақтығы 10 с тең қабылданады (адамның толық қозғалыссыз жағдайында барынша көп уақыт болуы);
** – 380 < λ < 750 нм диапазонында үздіксіз сәуленің әсер ету ұзақтығы 0,25 с тең қабылданады (жыпылықтау рефлексі уақыты);
*** – тері үшін HРЕШД және EРЕШД рұқсат етілетін шекті деңгейлері.
Белгілер:
λ – лазерлік сәуле толқынының ұзындығы (нм).
α – сәуле көзінің көрінетін бұрыштық өлшемі (рад).
αшек – көздің ең үлкен көрінетін бұрыштық өлшемі, оны нүкте ретінде қарастыруға болады.
ξ – сериядағы импульстар энергиясының тұрақсыздығын сипаттайтын параметр.
τu – лазерлік сәуле импульсінің ұзақтығы (c).
β – бұрыштық өлшемі αшек асатын ұзын көзден лазерлік сәулеленудің РЕШД анықтау кезінде пайдаланылатын түзету коэффициенті.
D – оптикалық тығыздық.
Dλ – λ толқын ұзындығында жарық сүзгісінің оптикалық тығыздығы.
dn – лазер сәулесі шоғының диаметрі (м).
da – шектеуші апертура диаметрі (м).
dзр – көз қарашығының диаметрі (м, мм).
E – сәулелендіру (Вт × м-2).
Eс (t) – t жалпы ұзақтықтағы сәуле импультары сериясы шығаратын сәулелендіру.
ЕРЕШД – сәулелендірудің рұқсат етілетін шекті деңгейі (Вт × м-2).
ЕсШРЕД(t) – t жалпы ұзақтығымен импульстар сериясы сәулелендірунің рұқсат етілетін шекті мәні.
ЕсШРЕД (τu) – сериядан бір импульстің сәулеленуінің рұқсат етілетін шекті мәні.
Fu – сәуле импульстары жолының жиілігі (Гц).
Н – лазерлік сәуленің энергетикалық экспозициясы(Дж × м2).
Нi – исмпульс сериясынан і импульсы энергетикалық экспозициясы.
– бір жұмыс күніндегі энергетикалық экспозициясы жиынтық мәні (t = 3×104 с) – тәуліктік доза.
НРЕШД – лазерлік сәуленің энергетикалық экспозициясының рұқсат етілетін шекті мәні.
НРЕШД (τu) – t ұзақтықтағы лазерлік сәуле импульсінің энергетикалық экспозициясының рұқсат етілетін шекті мәні.
жалпы ұзақтығы бар импульстар сериясының энергетикалық экспозициясының рұқсат етілетін шекті мәні.
– импульстар сериясынан бір импульстің энергетикалық экспозициясының рұқсат етілетін шекті мәні.
– шекті тәуліктік доза.
k – оптикалық бақылау құралының жиілігі (ұлғаюы).
l – сәулелену көзінен бақылау нүктесіне дейінгі қашықтық (м).
M – жұмыс күніндегі сәулелену импульстарының жалпы саны (3 × 104 с).
N – сериядағы импульстар саны.
P – лазерлік сәуле қуаты (Вт).
Pon – оптикалық аспаптың кіріс қарашығының жазықтығында орналасқан шектеуші апертурадан өткен лазер сәулесінің қуаты.
жалпы ұзақтығы бар импульстар сериясының орташа сәулелену қуаты.
Pd(i) – ұзартылған көз үшін P(i) мәні.
PРЕШД – қуатының рұқсат етілетін шекті деңгейі.
PdРЕШД – ұзартылған көз үшін PРЕШД мәні.
уақыттағы үздіксіз лазерлік сәуленің қуатының рұқсат етілетін шекті орташа мәні.
жалпы ұзақтықтағы импульс сериялары қуатының рұқсат етілетін шекті мәні.
– ұзартылған көз үшін P(t) мәні.
Ѕа – шектеуші апертураның ауданы (м2).
Sn – шоқтың көлденең қимасы ауданы (м2).
Ѕо – сәуле көзі бетінің ауданы (м2).
t – үздіксіз сәулеленумен немесе лазерлік сәулелену импульстарының сериясымен әсер ету (сәулелену) ұзақтығы (с).
W – лазерлік сәуле энергиясы (Дж).
W (τu) – τ ұзақтықтағы лазер сәуле энергиясының импульсі.
Wc (t) – t жалпы ұзақтықтағы лазерлік сәуле импульсі сериясының энергиясы.
Wc (τu) – сериядан бөлек импульс энергиясы.
Wc (τu)max – ең жоғары амплитудасы бар сенриядан импульс үшін W (τu) мәні.
– сериядан бір импульстің орташа энергиясы.
Wоn – оптикалық аспаптың кіріс қарашығының жазықтығында орналасқан шектеуші апертурадан өткен лазер сәулесінің энергиясы.
– бірнеше көздердің сәуле энергиясының жиынтық мәні.
WРЕШД – лазерлік сәуле энергиясының рұқсат етілетін шекті деңгейі.
WРЕШД (τu) – τu ұзақтықтағы лазер сәуле импульсі энергиясының рұқсат етілетін шекті мәні.
– ұзартылған көз үшін WРЕШД(τu) мәні.
ұзақтықтағы импульстар сериясы энергиясының шекті рұқсат етілетін мәні.
– ұзартылған көз үшін мәні.
– сериядан бір импульс энергиясының рұқсат етілетін шекті мәні.
– әсері аддитивті бірнеше көздердің сәулеленуінің жиынтық энергиясының рұқсат етілетін шекті деңгейі.
РЕШД – рұқсат етілетін шекті деңгейлер.
м – метр.
с – секунд.
Дж – джоуль.
Вт – вольт.
Гц – Герц.
м2 – шаршы метр.