Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Регламентi
Қазақстан Республикасы Парламентiнiң Регламентi Палаталардың бiрлескен отырыстарын өткiзу жағдайы мен тәртiбiн, Сенат пен Мәжiлiс Регламенттерiнде реттелмеген мәселелердi қарау, Парламенттiң бiрлескен органдарын құру және олардың қызметiн ұйымдастыру, сондай-ақ Парламенттiң депутаттары мен лауазымды адамдарының өкiлеттiгiн жүзеге асыру кезiнде Палаталардың өзара қатынастары механизмiн белгiлейдi.

Парламент сессиясы оның Палаталарының бiрлескен және бөлек отырыстары түрiнде өткiзiледi.
Парламенттiң бiрiншi сессиясын Қазақстан Республикасының Президентi сайлау қорытындылары жарияланған күннен бастап отыз күннен кешiктiрмей шақырады.
📌 Ескерту. 1-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

Парламенттiң сессиясы ашылған және жабылған кезде Қазақстан Республикасының Гимнi орындалады.
📌 Ескерту. 2-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

Парламент сессиясының ашылатын күнi, уақыты және орны туралы мәлiметтер бұқаралық ақпарат құралдары арқылы таратылады.
📌 Ескерту. 3-тармақ ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

Егер парламенттiк каникул Парламенттің кезектен тыс сессиясы шақырылуына байланысты үзiлсе, ол кезектен тыс сессияның жұмысы аяқталғаннан кейiн қайта басталып, парламенттiк каникул мерзiмi бiткенге дейiн жалғастырылады.
Парламенттiк каникул Республика Парламентiнiң қаулысымен жарияланады.
📌 Ескерту. 4-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

📌 Ескерту. 1-тараудың тақырыбына ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

Парламент Палаталарының бірлескен отырыстары сағат 12-ден 12 сағат 30 минутке дейiн және сағат 14-тен 16-ға дейiн үзiлiс жасай отырып, сағат 10-нан 18-ге дейiн өткiзiледi.
Парламент Палатаның бірлескен отырысын өткiзудiң өзгеше уақыты туралы шешiм қабылдауы мүмкiн.
Төрағалық етушi отырыстарда өз бастамасы бойынша немесе Парламенттiң қатысып отырған депутаттары саны көпшiлiгiнiң ұсынысы бойынша үзiлiстер жариялайды.
Парламент Палаталарының бiрлескен отырыстары кезiнде Парламент пен оның Палаталары жұмыс органдарының отырыстары өткiзiлмейдi.
📌 Ескерту. 5-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

Парламент отырысының заңдылығын анықтау үшiн әрбiр Палата депутаттарының дербес тiркелуi өткiзiледi. Әрбiр дауыс беру алдында депутаттарды қосымша дербес тiркеу өткiзiлуi мүмкiн. Рәсiмдiк мәселелер бойынша дауыс беру алдында депутаттарды қосымша дербес тiркеу өткiзiлмейдi.
📌 Ескерту. 6-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

- Парламенттiң сессиялары мен отырыстарын ашады, жабады;
- Палаталардың кезектi және кезектен тыс бiрлескен отырыстарында төрағалық етедi;
- жарыссөзде сөз сөйлеуге жазылғандар туралы мәлiметтердi жария етедi;
- Палаталардың депутаттарына талқыланып отырған мәселе бойынша сөйлеу үшiн кезекпен, бiрақ әрi кеткенде екi рет сөз бередi;
- сөйлеушi Регламенттi бұзған жағдайда – оған ескерту жасауға, ал қайталап бұзған ретте сөзден айыруға құқылы;
- депутатқа рәсiмдiк мәселелер бойынша кезектен тыс, бiрақ әрi кеткенде екi рет сөз бередi;
- заңдардың, қаулылардың, үндеулердiң, декларациялардың, мәлiмдемелердiң және Парламенттiң басқа да актiлерiнiң жобалары, депутаттардың отырыста қаралып отырған мәселелер бойынша түзетулерi жөнiнде дауыс берудi ұйымдастырады және дауыс беру нәтижелерiн жариялайды;
- Палаталардың бiрлескен отырысын өткізудің осы Регламентпен белгiленген тәртiбiн қамтамасыз етедi.
Парламент отырысында мәселелердi талқылау кезiнде төрағалық етушiнiң депутаттардың сөйлеген сөздерiне баға беруге және түсiнiктеме жасауға құқығы жоқ.
Парламент Мәжiлiсiнiң Төрағасы отырысты жүргiзудi Мәжiлiс Төрағасы орынбасарларының біріне беруге құқылы.
📌 Ескерту. 7-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

Күн тәртiбi мен жұмыс ретi жөнiндегi ұсыныстар мен ескертпелер әр ұсыныс бойынша әрбiр Палата депутаттары жалпы санының көпшiлiк даусымен ашық дауыс беру арқылы қабылданады.
Республика Президенті қараудың басымдығын айқындаған заң жобалары бірінші кезектегі тәртіппен екі ай ішінде қабылдануға тиіс.
Парламент Мәжілісінде көрсетілген заң жобаларын қарау мерзімі күнтізбелік қырық күннен аспауға тиіс.
📌 Ескерту. 8-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V; 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

9-тармақ. Парламент отырыстарында баяндамалар үшiн – отыз минут шегiнде, қосымша баяндамалар үшiн – жиырма минутке дейiн, жарыссөзде сөйлеушiлер үшiн – он минутке дейiн, жарыссөзде қайтадан сөйлеу кезінде – бес минутке дейiн, депутаттық сауалдарын жария ету үшін – бес минутке дейін, кандидатураларды талқылау кезiнде – үш минутке дейiн, рәсiмдiк мәселелер бойынша сөз сөйлеу үшiн, анықтамалар беру мен сұрақтар қою үшiн – екі минутке дейiн уақыт берiледi. Сұрақтарға жауап қайтару үшiн – бір сағаттан аспайтын, ал жарыссөзге бiр жарым сағатқа дейiн уақыт бөлiнедi. Жарыссөз тоқтатылғаннан кейiн баяндамашы мен қосымша баяндамашының он минут шегiнде қорытынды сөз сөйлеуге құқығы бар.
Саяси партиялар фракцияларының басшыларына, ал олар болмаған жағдайда не олардың уәкілеттік беруі бойынша саяси партиялар фракцияларының өкілдеріне талқыланатын мәселе бойынша фракцияның ұстанымын баяндау үшін сөз сөйлеу құқығына кепілдік беріледі және қажет болған кезде бес минут шегінде қосымша уақыт беріледі.
Парламент депутаттардың жалпы санының көпшiлiк даусымен өзге де уақыт белгiлей алады.
Сөз мiнберден немесе отырған орыннан сөйленедi.
Сөз беру туралы өтiнiш отырған орыннан берiледi.
Республика Президентiне сөз сөйлеу үшiн оның өтiнiшi бойынша кез келген уақытта сөз берiледi.
Сенат Төрағасының, Мәжiлiс Төрағасының, олардың орынбасарларының, Президент пен Үкiмет өкiлдерiнiң өтiнiшi бойынша оларға талқыланып отырған мәселе бойынша сөйлеу үшiн кезектен тыс сөз берiлуi мүмкiн.
Парламенттiң отырысында төрағалық етушiнiң рұқсатынсыз ешкiмнiң де сөз сөйлеуге құқығы жоқ.
📌 Ескерту. 9-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V; 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

Депутат қазақ және орыс тiлдерiн бiлмеген жағдайда оның өзге тiлде сөйлеуге құқығы бар. Бұлайша сөйленген сөздiң қазақ және орыс тiлдерiне аудармасы қамтамасыз етiледi. Депутат өзiнiң кез келген басқа тiлде сөйлегiсi келетiнi туралы Мәжiлiс Төрағасына кем дегенде бiр тәулiк бұрын хабарлайды.
Баяндамалар мен қосымша баяндамалардың мәтiндерi Мәжiлiс Аппаратына iлеспе аударма үшiн алдын ала, бiрақ Палатаның бірлескен отырысы басталардан кем дегенде екi сағат бұрын қазақ және орыс тiлдерiнде берiледi.
📌 Ескерту. 10-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

Палаталардың бiрлескен отырысына қатысуы қажеттiгi туралы Парламент шешiм қабылдаған мемлекеттiк органдар мен жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарының лауазымды адамдары Парламенттiң отырысына келуге және оның құзыретiне кiретiн мәселелер бойынша қажеттi түсiндiрмелер беруге мiндеттi. Парламенттiң Республика Президентi жөнiнде мұндай шешiмдер қабылдауға құқығы жоқ.
Мемлекеттiк органдар мен жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарының Парламент Палаталарының бiрлескен отырысына қатысуы келу сипатында болатын лауазымды адамдарын Палаталардың Төрағалары шақырады.
Сенат Аппаратының Басшысы алдын ала Мәжiлiс Аппаратының Басшысына Парламент Палаталарының бiрлескен отырысына шақырылған адамдар туралы тегiн, есiмiн, әкесiнiң атын, атқаратын қызметiн және оның кiм ретiнде шақырылып отырғанын көрсетiп хабарлайды.
Парламент Палаталарының бiрлескен отырысына шақырылған адамдардың келу тәртiбiн Палаталар Аппараттарының Басшылары белгiлейдi.
Парламент Палаталарының бiрлескен отырысын ұйымдық, құқықтық, құжаттық және ақпараттық-талдама жағынан қамтамасыз етудi Мәжiлiс Регламентiне және Мәжiлiс Аппараты туралы Ережеге сәйкес Мәжiлiс Аппараты жүзеге асырады.
Шақырылған адамдардың Парламент қызметiне араласуға құқығы жоқ, олар оның жұмысын мақұлдайтынын немесе мақұлдамайтынын бiлдiруден ұстануға, белгiленген тәртiптi сақтауға және төрағалық етушiнiң өкiмдерiне бағынуға мiндеттi.
📌 Ескерту. 11-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

Республиканың Президентi, Премьер-Министрi мен Үкiмет мүшелерi, Ұлттық Банкi Төрағасы, Бас Прокуроры, Ұлттық қауiпсiздiк комитетiнiң Төрағасы, сондай-ақ Мемлекеттiк кеңесші мен Республика Президентi Әкiмшiлiгiнiң Басшысы Парламенттiң кез келген отырысына қатысуға құқылы және өз сөзiн тыңдатуға құқығы бар.
📌 Ескерту. 12-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

14-тармақ. Парламент отырысында конституциялық құрылысты күштеп өзгертудi, Республиканың тұтастығын бұзуды, мемлекет қауiпсiздiгiне iрiткi салуды, соғысты, әлеуметтiк, нәсiлдiк, ұлттық, дiни, тектiк-топтық және рулық астамшылықты, қатыгездiк пен зорлық-зомбылыққа бой ұруды насихаттауға немесе үгiттеуге, сондай-ақ басқа адамдардың ар-ожданы мен қадiр-қасиетiне нұқсан келтiретiн сөздер айтуға жол берiлмейдi. Бұл талап бұзылған жағдайда төрағалық етушi сөйлеушiнi сөзден айырады.
Сөйлеушiнi өзiне берiлген уақыт iшiнде төрағалық етушi сөзден айыра алмайды, бұған:
- сөз сөйлеу уақыты бiткен;
- талқыланып отырған мәселе тақырыбынан ауытқыған реттер кiрмейдi.

Талқыланып жатқан мәселе бойынша жарыссөздер уақыттың бітуіне орай не Парламент Палаталарының бірлескен отырысына қатысып отырған әрбір Палата депутаттары санының көпшілік даусымен ашық дауыс беру арқылы қабылданған Парламент шешімі бойынша тоқтатылуы мүмкін. Жарыссөздi тоқтату туралы мәселе қойылған кезде төрағалық етушi Парламент депутаттарына сөз сөйлеуге жазылған және сөз сөйлеген депутаттардың саны туралы хабарлайды, сөз берудi кiмнiң талап ететiнiн анықтайды және қатысып отырған депутаттардың көпшiлiгi келiскен жағдайда оған сөз бередi.
Жарыссөздiң тоқтатылуына байланысты сөз сөйлей алмай қалған депутаттар өз сөздерiнiң қол қойылған мәтiндерiн Мәжiлiс Аппараты арқылы Парламент Палаталарының бірлескен отырысының стенограммасына қосуға құқылы.
📌 Ескерту. 15-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

Егер мәселелер Палаталардың бiрлескен отырысында қаралуға жататын болса, Республика Президентi өз жарлығымен Палаталардың кезектен тыс бiрлескен отырысын шақырады, соның негiзiнде отырыс Президент айқындаған мерзiм мен тәртiп бойынша өткiзiледi.
Парламент Палаталарының кезектен тыс бiрлескен отырысын шақыру туралы өзара бастама көтерген кезде Палаталардың Төрағалары Президентке тиiсiнше жазбаша ұсыныс енгiзедi.
Парламент депутаттары жалпы санының кемінде үштен бiрiнiң бастамасы бойынша Президентке тиiсiнше жазбаша ұсыныс енгiзiледi, онда Парламент Палаталарының кезектен тыс бiрлескен отырысын өткiзу үшiн себеп болған мәселе ашып көрсетiледi.
Палаталардың кезектен тыс бiрлескен отырыстарында оларды шақыруға негiз болған мәселелер ғана қаралады.
Палаталардың кезектен тыс бiрлескен отырысын, әдетте, Республика Президентi ашады, ал ол болмаған жағдайда Мәжiлiс Төрағасы ашады.
📌 Ескерту. 16-тармақ ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында

Парламент пен оның Палаталары өз құзыретiндегi мәселелер бойынша үндеулер, декларациялар, мәлiмдемелер, заңнамалық сипаты жоқ өзге де актiлер қабылдауға құқылы. Оларды қабылдау осы Регламентте және Палаталар Регламенттерiнде белгiленген шарттар мен талаптар сақтала отырып жүзеге асырылады.
📌 Ескерту. 17-тармақ ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында

Тиісті Палатаның Бюросы бұл мәселені Парламент Палаталары бірлескен отырысының күн тәртібіне енгізу туралы Мәжілістің Төрағасына өтініш жасайды.
Оны Парламент Палаталарының бірлескен отырысында қараған кезде үндеудің, декларацияның, мәлімдеменің, өзге де актінің жобасын оның бастамашысы жария етеді. Үндеудің, декларацияның, мәлімдеменің, өзге де актінің жобасы бойынша жарыссөз ашылуы мүмкін. Қажет болған жағдайда Парламент оны пысықтау жөнінде бірлескен комиссия құрады.
📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен 17-1 тармақпен толықтырылды.

Парламент Сенат пен Мәжiлiстiң бiрлескен отырысында заңнамалық және өзге де актiлердi қабылдаған кезде дауыс беру Палаталар бойынша бөлек өткiзiледi. Дауыс беру нәтижелерi электрондық таблоға бiр мезгiлде шығарылуға тиiс.
📌 Ескерту. 18-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V; өзгерістер енгізілді - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

📌 Ескерту. 19-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

Парламент Палаталарының бірлескен отырысында дауыс беру:
- дауыстарды санаудың электрондық жүйесiн пайдалану арқылы;
- қол көтеру арқылы;
- бюллетеньдердi пайдалану арқылы жүзеге асырылады.
Дауыс берудi өткiзу үшiн депутаттардың қажеттi саны болмаған жағдайда төрағалық етушi кворумды қамтамасыз етуге шаралар қолданады. Кворумды қамтамасыз ету мүмкiн болмаған жағдайда төрағалық етушi дауыс берудi Парламент Палаталарының келесі бірлескен отырысына қалдырады.
Өткiзiлген дауыс беру рәсiмi мен техникасында қате жiберiлгенi анықталған жағдайда Парламенттiң шешiмi бойынша қайта дауыс беру өткiзiледi.
Барлық мәселелер бойынша дауыс беру нәтижелерiн дауыс беруге қатысқандардың, жақтап, қарсы дауыс бергендердiң, қалыс қалғандардың санын және дауыс беру қорытындысын көрсете отырып төрағалық етушi жария етедi. Деректер Парламент Палаталарының бірлескен отырысы стенограммасына енгiзiледi және Қазақстан Республикасы Парламентінің ресми сайтында жарияланады.
Парламенттің бұрын қабылданған шешімдерінің күшін жою, оларға өзгерістер мен толықтырулар енгізу солар қабылданған кездегідей дауыс беру арқылы жүргізіледі.
📌 Ескерту. 21-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V; 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

22-тармақ. Парламенттiң рәсiмдiк мәселелер жөнiндегi шешiмдерi Палаталардың бірлескен отырысына қатысып отырған Парламенттің әрбір Палатасы депутаттарының көпшілік даусымен ашық дауыс беру арқылы қабылданады, қаулы қабылданбай хаттамамен рәсiмделедi және жалпы отырыстардың стенограммасында көрсетiледi.
Рәсiмдiк мәселелерге:
- үзiлiс, жалпы отырысты кейiнге қалдыру туралы;
- жалпы отырысты жүргiзу ретi туралы;
- мәселелердi талқылау кезектiлiгi туралы;
- жарыссөздi тоқтату туралы;
- сөйленетiн сөздердiң уақытын шектеу немесе ұзарту туралы;
- кворумды куәландыру мен дауысты қайта санау туралы;
- бұрын қабылданған шешімдерге және (немесе) қайта дауыс берудi өткiзуге қайтып оралу туралы;
- дауыс беру әдiстерi туралы мәселелер жатады.
📌 Ескерту. 22-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер мен толықтырулар енгізілді.

Төрағалық етушi дауыс беру аяқталғаннан кейiн дауыс беру нәтижелерiн жариялайды.

Ұсыныстардың біреуі қабылданған жағдайда қалған балама ұсыныстар бойынша дауыс беру жүргізілмейді.
📌 Ескерту. 24-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен толықтырулар енгізілді.

Дауыс беру кезiнде болмаған депутаттың өз даусын кейiннен беруге құқығы жоқ.

26-тармақ. Бюллетеньдердi пайдаланып жасырын дауыс беру өткiзiлген жағдайда Парламент Палаталары депутаттар арасынан Санақ комиссиясын сайлайды. Әрбiр Палатадан депутаттар саны тепе-тең болатын Санақ комиссиясы мүшелерiнiң саны жұп болады. Сайланатын органның құрамына немесе лауазымды адамның қызметiне кандидатуралары ұсынылған депутаттар және ұсыныстары жасырын дауыс беруге салынатын депутаттар Санақ комиссиясына кiре алмайды. Санақ комиссиясын сайлау туралы Парламент әрбiр Палата депутаттары жалпы санының көпшiлiк даусымен қаулы қабылдайды.
Санақ комиссиясы өз құрамынан комиссияның төрағасы мен хатшысын сайлайды. Санақ комиссиясының шешiмдерi комиссия мүшелерi жалпы санының көпшiлiк даусымен қабылданады. Дауыстар тең бөлiнген жағдайда комиссия төрағасының даусы шешушi дауыс болып есептеледi.
Дауыс беру үшiн қажеттi ақпарат бар бюллетеньдер Санақ комиссиясының бақылауымен ол белгiлеген нысанда және белгiлi бiр мөлшерде қазақ және орыс тiлдерiнде дайындалады.
Дауыс беретiн уақыт пен орынды, оны өткiзу тәртiбiн Санақ комиссиясы белгiлейдi және оны Санақ комиссиясының төрағасы хабарлайды.
Әр депутатқа бiр бюллетень берiледi.
Жасырын дауыс беруге арналған бюллетеньдер депутаттарға өздерiнiң депутат куәлiгiн көрсеткеннен кейiн берiледi.
Бюллетеньдердi депутат жасырын дауыс беруге арналған кабинада бюллетеньнен өзi қарсы дауыс беретiн кандидаттың тегiн сызып тастау, ал шешiмнiң жобасы жөнiндегi бюллетеньдерде өзi қарсы дауыс беретiн шешiмдер жобаларының мәтiндерiн сызып тастау арқылы толтырады.
Белгiленбеген нысандағы бюллетеньдер, ал лауазымды адамдарды сайлаған кезде – бiр қызметке екi және одан көп кандидатура қалдырылған бюллетеньдер де жарамсыз деп саналады. Бюллетеньде қосымша жазылған тектер дауыстарды санаған кезде есепке алынбайды. Шешiмнiң бiреуден артық жобасы сызылмай қалдырылған бюллетеньдер жарамсыз деп саналады.
Толтырылмаған бюллетеньдер мен барлық кандидаттардың тектерi сызылып тасталған, сондай-ақ шешiмдер жобаларының жаңа мәтiндерi енгiзiлген бюллетеньдер жарамды деп танылады, бiрақ дауыстарды санаған кезде есепке алынбайды.
Жәшікті ашу Санақ комиссиясының барлық мүшелерінің қатысуымен жүзеге асырылады.
Санақ комиссиясы жасырын дауыс беру нәтижелері туралы хаттама жасайды, оған Санақ комиссиясының барлық мүшелері қол қояды. Санақ комиссиясының баяндамасы бойынша Парламент ашық дауыс беру арқылы Парламент депутаттары жалпы санының көпшілік даусымен Санақ комиссиясының жасырын дауыс беру нәтижелері туралы хаттамасын бекітеді.
Өткізілген дауыс беру рәсімінде қателіктер анықталған жағдайда Парламент депутаттарының жалпы санының көпшілік даусымен ашық дауыс беру арқылы Парламенттің қабылданған шешімі бойынша қайта дауыс беру жүргізіледі.
📌 Ескерту. 26-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер мен толықтырулар енгізілді.

Комиссия құру туралы Парламент қаулы қабылдайды.

📌 Ескерту. 28-тармақ ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

Президент ұсыныстарының Парламентте қаралу тәртiбiн Республика Президентi белгiлейдi.

📌 Ескерту. 30-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгеріс енгізілді.

Бiрiншi оқылымында Конституцияға өзгерiстер мен толықтырулар жобасы тұжырымдамалық жағынан талқыланады.
Талқылау нәтижелерi бойынша Парламент Конституцияға өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу жобасын бiрiншi оқылымында мақұлдау және оларды екiншi оқылымына дайындау немесе оларды қабылдамай тастау туралы қаулы қабылдайды. Бұл орайда дауыс беру әрбiр Палата депутаттары жалпы санының кемінде төрттен үшінің көпшiлiк даусымен өткiзiледi.
📌 Ескерту. 31-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен толықтырулар енгізілді.

32-тармақ. Түпкiлiктi оқылымда дауыс беру қорытындылары бойынша Парламент әрбiр Палата депутаттары жалпы санының төрттен үш көпшiлiк даусымен Конституцияға өзгерiстер мен толықтыруларды қабылдайды. Дауыс бергенде белгiленген дауыстар саны алынбаған жағдайда Президенттiң Конституцияға өзгерiстер мен толықтырулар енгiзу жөнiндегi ұсыныстары қабылданбады деп есептеледi.

32-1-тармақ. Қазақстан Республикасы Конституциясының 91-бабының 1-тармағында белгіленген жағдайда және тәртіппен Қазақстан Республикасының Конституциясына өзгерістер мен толықтыруларды Қазақстан Республикасының Парламенті әрбір Палата депутаттарының жалпы санының кемінде бестен төртінің көпшілік даусымен қабылдауы мүмкін.
📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен 32-1 тармақпен толықтырылды.

📌 Ескерту. Регламент 4-1-тараумен толықтырылды - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

Бұл ретте, Мәжіліс Аппараты конституциялық заңның жобасын Мәжіліс Регламентіне сәйкес оларға берілетін қосымшаларымен бірге бастамашының редакциясында Сенат Аппаратына жібереді.

32-6-тармақ. Мәжіліс Төрағасы конституциялық заңның жобасын бірінші оқылымда қарау үшін Парламент Палаталарының бірлескен отырысын шақырады, онда баяндама жасау үшін конституциялық заң жобасының бастамашысына немесе оның өкіліне, Палаталардан қосымша баяндама жасаушыларға, содан кейін депутаттарға белгіленген кезектілік тәртібімен сөз береді.
Бірінші оқылымда конституциялық заңның жобасы тұжырымдамалық жағынан талқыланады.
Парламент талқылау нәтижесі бойынша енгізілген конституциялық заңның жобасын бірінші оқылымда мақұлдау және оны екінші оқылымға дайындау немесе оны қабылдамау туралы қаулы қабылдайды.
Шешім дауыс беру арқылы әрбір Палата депутаттары жалпы санының кемінде үштен екісінің көпшілік даусымен қабылданады.

Бірлескен комиссия мемлекеттік органдардың, қоғамдық бірлестіктердің, ғылыми мекемелердің өкілдерін, сондай-ақ мамандар мен ғалымдарды тарта отырып (қажет болған кезде), конституциялық заңның жобасы бойынша Парламент Палаталарының тұрақты комитеттері мен депутаттарының ескертулері мен ұсыныстарын қарайды және қорытады.

32-8-тармақ. Конституциялық заңның жобасын екінші оқылымда қарау кезінде бірлескен комиссия құрылған жағдайда, оның төрағасы бірлескен комиссияның ұсыныстарымен сөз сөйлейді. Парламент Палаталарының депутаттары мен комитеттері бірлескен комиссияға жазбаша түрде енгізген ескертулер мен ұсыныстар ғана талқылауға жатады.
Бірлескен комиссия ұсынысын қабылдамаған Парламент Палатасының депутаты не комитеті өз ұсынысын дауысқа қоюды өтініп, Парламент Палаталарының бірлескен отырысында сөз сөйлеуге құқылы.

📌 Ескерту. Регламент 4-2-тараумен толықтырылды - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

32-11-тармақ. Халықтың өмірі мен денсаулығына, конституциялық құрылысқа, қоғамдық тәртіпті сақтауға, елдің экономикалық қауіпсіздігіне қатер төндіретін жағдайларға жедел ден қою мақсатында Республика Үкіметінің заң шығару бастамасы тәртібімен енгізілген заң жобасын Мәжіліс қарауға қабылдайды. Мәжіліс Төрағасы заң жобасы қабылданған күннен кейінгі жұмыс күнінен кешіктірмей Парламент Палаталарының бірлескен отырысын шақырады.

Егер дауыс беру арқылы белгіленген дауыс саны жиналмаса, заң жобасы немесе конституциялық заңның жобасы қабылданбады деп есептеледі.

📌 Ескерту. Регламент 4-3-тараумен толықтырылды - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

Бұл мерзімнің сақталмауы Президент қарсылықтарының қабылданғанын білдіреді.

32-18-тармақ. Егер Парламент әрбір Палата депутаттары жалпы санының төрттен үшінің көпшілік даусымен Президенттің қарсылықтарын еңсерсе, Президент бір ай ішінде конституциялық заңға қол қояды. Егер Президенттің қарсылықтары еңсерілмесе, конституциялық заң қабылданбады немесе Президент ұсынған редакцияда қабылданды деп есептеледі.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен 5-тарау алып тасталды.

📌 Ескерту. 6-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.
Ескерту. 6-тарау ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

📌 Ескерту. 39-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V; өзгеріс енгізілді - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

📌 Ескерту. 40-тармаққа
өзгерістер енгізілді - ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V; 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен алып тасталды.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен алып тасталды.

📌 Ескерту. 43-тармақ ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

📌 Ескерту. Регламент 6-1-тараумен толықтырылды - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

Премьер-Министрдің баяндамасын тыңдау қорытындысы бойынша Парламент баяндаманы назарға алу туралы қаулы қабылдайды.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен 7-тарау алып тасталды.

📌 Ескерту. 8-1-тарау алып тасталды - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап
қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен 9-тарау алып тасталды.

📌 Ескерту. 10-тараудың тақырыбы ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен алып тасталды.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен алып тасталды.

📌 Ескерту. 60-тармақ ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

Егер сенiмсiздiк вотумы туралы ұсыныс әрбiр Палата депутаттары жалпы санының көпшілік даусын ала алмаса, заң жобасы дауысқа салынбай қабылданды деп есептеледi. Алайда, Үкiмет бұл құқықты жылына екi реттен артық пайдалана алмайды.
📌 Ескерту. 61-тармақ ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

63-тармақ. Республиканың демократиялық институттарына, тәуелсiздiгi мен аумақтық тұтастығына, саяси тұрақтылығына, оның азаматтарының қауiпсiздiгiне елеулi және тiкелей қатер төнiп, мемлекеттiң конституциялық органдарының қалыпты жұмыс iстеуi бұзылған жағдайда Республика Президентi Республиканың Премьер-Министрiмен және Парламентi Палаталарының Төрағаларымен ресми түрде консультациялар алысқаннан кейiн, Қазақстанның бүкiл аумағында және оның жекелеген жерлерiнде төтенше жағдай енгiзудi, Республика Қарулы Күштерiн пайдалануды қоса, аталған мән-жайлар талап ететiн шараларды қолданып, бұл туралы Республика Парламентiне дереу хабарлайды.

64-тармақ. Республикаға қарсы агрессия жасалған не оның қауiпсiздiгiне сырттан тiкелей қатер төнген жағдайда Республика Президентi Республиканың бүкiл аумағында немесе оның жекелеген жерлерiнде соғыс жағдайын енгiзедi, iшiнара немесе жаппай мобилизация жариялайды және бұл туралы Парламентке дереу хабарлайды.

Шешiм Парламенттiң әрбiр Палатасы депутаттары жалпы санының көпшiлiк даусымен қабылданады.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен 13-тарау алып тасталды.

📌 Ескерту. 14-тараудың тақырыбы жаңа редакцияда -
ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі)
қаулысымен.

ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі)
қаулысымен.

📌 Ескерту. 69-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР
Парламентінің 19.12.2022 №
19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

📌 Ескерту. 14-1-тарау алып тасталды -
ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі)
қаулысымен.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен алып тасталды.

Мәжіліс қарауға қабылдаған заң жобасының мәтіні танысу үшін Сенат депутаттарына күнтізбелік екі күн ішінде жіберіледі.
📌 Ескерту. 71-тармақ
жаңа редакцияда - ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V; 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023
бастап қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен алып тасталды.

ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі)
қаулысымен.

Бұл ретте, Мәжіліс Сенатқа ілеспе хатпен мынадай материалдарды:

Осы тармақтың екінші бөлігінде санамаланған материалдар қазақ және орыс тiлдерiнде қағаз және электрондық жеткізгіштерде ұсынылады.
Халықаралық шартты ратификациялау немесе денонсациялау туралы Мәжіліс қабылдаған заңды жіберген кезде онымен бірге халықаралық шарттың және оған қосымшаның тиісті уәкілетті орган куәландырған көшірмесі ұсынылады.
Қазақ және (немесе) орыс тілдеріндегі мәтініне қол қойылмаған халықаралық шартты ратификациялаған немесе денонсациялаған жағдайда, заңға тиісті уәкілетті орган куәландырған оның аталған тілдерге теңтүпнұсқалы аудармасы қоса беріледі.
Қажеттi қосымшалар болмаған кезде Сенат Аппараты белгiленген талаптарды орындау үшiн құжаттарды тiркемей Мәжiлiске қайтарады.
Мәжіліс қабылдаған заң, Парламент сессиялары аралығындағы уақытты есептемегенде, Сенат Аппаратында тіркелген күнінен бастап күнтізбелік алпыс күннен асырмай Сенатта қаралады.
Сенат Мәжіліс қабылдаған, келіп түскен заңды Сенаттың Регламентіне сәйкес қарайды.
📌 Ескерту. 74-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V; 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі)
қаулыларымен.

📌 Ескерту. Регламент 74-1-тармақпен толықтырылды -
ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі)
қаулысымен.

📌 Ескерту. 75-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V; 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі)
қаулыларымен.

Бұл ретте, Сенат Мәжіліске ілеспе хатпен мынадай материалдарды:

Осы тармақтың екінші бөлігінде санамаланған материалдар қазақ және орыс тілдерінде ұсынылады.
Қайтарылған заң Мәжіліс Регламентіне сәйкес Мәжілісте қаралады.
📌 Ескерту. Регламент 75-1 тармақпен толықтырылды - ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V; жаңа редакцияда - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

📌 Ескерту. Регламент 75-2-тармақпен толықтырылды - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап
қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен алып тасталды.

📌 Ескерту. Регламент 76-1-тармақпен толықтырылды - ҚР
Парламентінің 2012.06.22 № 4-V; жаңа редакцияда - ҚР Парламентінің
19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

Туындаған келіспеушіліктерді еңсеру үшін Мәжіліс пен Сенат әрбір Палатадан саны тең депутаттардың қатысуымен келiсім комиссиясын құрады. Келiсім комиссиясының жұмысына заң шығару бастамасы құқығының субъектісі (ол уәкілеттік берген адам) кеңесшi дауыс құқығымен қатыса алады.
Палаталар келісім комиссиясының мүшелерін сайлауды Палата депутаттары жалпы санының көпшілік даусымен дербес жүзеге асырады.
Келiсім комиссиясының мүшелерi өз құрамынан комиссия мүшелерi жалпы санының көпшiлiк даусымен төраға сайлайды.
Келісім комиссиясының төрағасын сайлауды Палата өкілінің алдыңғы отырыста төрағалық ету кезектілігін ескере отырып, комиссия мүшелері бірінші отырыста жүзеге асырады.
Келісім комиссиясының мүшелері болып табылмайтын Парламент депутаттары кеңесшi дауыс құқығымен келiсім комиссиясының жұмысына қатыса алады.
Комиссия шешiмдi ашық дауыс беру арқылы қабылдайды. Келiсім комиссиясының шешiмдерi оның мүшелерiнің жалпы санының көпшiлiк даусымен қабылданады. «Жақтап» не «қарсы» берiлген дауыстар саны тең болған жағдайда, комиссия төрағасының даусы шешушi болып есептеледi.
Келісім комиссиясы тиісті заңның бірыңғай мәтінін әзірлеуге ұмтыла отырып, Сенат пен Мәжіліс арасында келіспеушіліктер туындаған заң ережелерін ғана қарайды.
Жұмыс нәтижелерi бойынша келiсім комиссиясы келiспеушiлiктердi еңсеру жөнiндегi ұсыныстар қамтылған қаулы қабылдайды, ол Мәжіліс Бюросы арқылы Мәжiлiстiң жалпы отырысының қарауына енгiзiледi.
Өзгерістер енгізілген заң баптарының салыстырма кестесі келісім комиссиясының қаулысына қоса беріледі.
Заңның келісім комиссиясы тұжырымдаған редакциясы тиісінше Мәжіліс пен Сенаттың регламенттерінде белгіленген тәртіппен Мәжіліс пен Сенаттың қарауына жатады.
📌 Ескерту. Регламент 76-2-тармақпен толықтырылды - ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V; жаңа редакцияда - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

Егер қайтадан дауысқа салу кезінде Мәжіліс Палата депутаттары жалпы санының үштен екісінің көпшілік даусымен бұрын қабылданған шешімді растаса, заң он күн ішінде Президенттің қол қоюына ұсынылады.
Егер заң Мәжіліс депутаттарының көрсетілген көпшілік даусын алмаса, заң қабылданбады деп есептеледі және бастамашыға қайтарылады.
📌 Ескерту. Регламент 76-3-тармақпен толықтырылды - ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V; жаңа редакцияда - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

📌 Ескерту. Регламент 76-4-тармақпен толықтырылды - ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V; жаңа редакцияда - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулыларымен.

Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі)
қаулысымен.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен алып тасталды.

📌 Ескерту. 16-тарау жаңа редакцияда - ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен.

Парламент Мәжілісі Қазақстан Республикасы Үкіметінің республикалық бюджеттiң атқарылуы туралы жылдық есебін Жоғары аудиторлық палатаның есебімен бірге талқылайды.
Бұл мәселелерді талқылау мынадай баяндамаларды:
Қазақстан Республикасының Yкіметі уәкілеттік берген адамдардың республикалық бюджеттің атқарылуы және тиісті кезеңге арналған әлеуметтік-экономикалық даму болжамында қабылданған елдегі салық-бюджет саясатының негізгі бағыттарының іске асырылуы туралы баяндамасын;
Жоғары аудиторлық палата төрағасының баяндамасын;
бас комитет өкілінің қосымша баяндамасын қамтиды.
Әрбір сөз сөйлеушінің баяндамасы Мәжіліс Регламентіне сәйкес талқылануға тиіс.
Талқылау қорытындылары бойынша Мәжіліс есептер бойынша қосымша баяндама дайындау тапсырылған комитетті және Парламент Палаталарының бірлескен отырысында Мәжілістің атынан сөз сөйлеу тапсырылған депутатты көрсете отырып, қаулы қабылдайды және оны Сенатқа жібереді.
Сенатта Үкімет пен Жоғары аудиторлық палатаның есептерін осыған ұқсас талқылау рәсімінен кейін Сенат есептер бойынша қосымша баяндама дайындау тапсырылған Палата комитеті мен Парламент Палаталарының бірлескен отырысында Сенаттың атынан сөз сөйлеу тапсырылған депутат көрсетілетін қаулыны қабылдайды және оны Мәжіліске жібереді.
Үкімет пен Жоғары аудиторлық палатаның есептері Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісінде және Сенатында талқыланғаннан кейін осы Регламенттің 6-тарауында белгіленген тәртіппен Парламент Палаталарының бірлескен отырысында бекітіледі.
📌 Ескерту. 78-тармақ жаңа
редакцияда - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа
енгізіледі) қаулысымен.

78-2-тармақ. Мәжіліс Төрағасы Республика Президентінің қарсылықтарымен қайтарылған заңды немесе оның баптарын Республика Президенті өкілінің қатысуымен, оларды қарау үшін Мәжілістің тиісті тұрақты комитетіне жібереді. Мәжілістің тиісті тұрақты комитеті қорытынды әзірлегеннен кейін Республика Президентінің қарсылықтарымен қайтарылған заң немесе оның баптары Палатаның шешім шығаруы үшін Мәжілістің жалпы отырысына шығарылады.
Қарсылықтарды Мәжілісте қарау барысында Республика Президенті депутаттардың ұсыныстарын ескере отырып, өзі қарсылықтарында ұсынған заң редакциясын тұтастай не оның жекелеген тиісті баптарын өзгертуге құқылы.

Егер Мәжiлiс Палата депутаттары жалпы санының үштен екiсінің көпшiлiк даусымен Президенттің қарсылықтарын еңсерсе, онда заң Президенттің қарсылықтарымен бірге қабылданды деп есептеледі және одан әрi қарау үшiн Сенатқа берiледi.
📌 Ескерту. 78-3-тармақ жаңа редакцияда - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

78-4-тармақ. Сенаттың тиiстi тұрақты комитетi қорытынды әзiрлегеннен кейiн заң немесе оның баптары Мемлекет басшысының қарсылықтарымен бірге Сенаттың жалпы отырысына шығарылады. Егер Сенат дауыс беру қорытындылары бойынша Президенттің қарсылықтарын еңсермесе, онда заң қабылданбады немесе Президент ұсынған редакцияда қабылданды деп есептеледi.
Егер Сенат Палата депутаттары жалпы санының үштен екiсінің көпшiлiк даусымен Президенттің қарсылықтарын еңсерсе, онда заң немесе тиiсiнше оның баптары Парламент бiрiншi рет қабылдаған редакциясында қабылданды деп есептеледi және Президент осы заңға қол қоюға ұсынылған кезінен бастап бiр ай iшiнде қол қояды.
📌 Ескерту. 78-4-тармақ жаңа
редакцияда - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа
енгізіледі) қаулысымен.

78-5-тармақ. Парламент Палаталарының отырыстарында заң немесе оның жекелеген баптары қайтадан талқыланып, дауыс берілген жағдайда, егер Президенттiң қарсылықтары тұтастай заңға туындаған болса, тұтастай заң бойынша не Республика Президентiнiң қарсылықтарын туындатқан баптар бойынша дауыс беру өткiзiледi.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен 16-1 тараумен толықтырылды.

Парламент Палаталары қабылдаған республикалық референдум тағайындау туралы бастама көтеру жөніндегі қаулы күнтізбелік үш күннің ішінде Республика Президентінің қарауына беріледі.

Конституцияға енгiзiлетiн өзгерістер мен толықтырулардың жобасы, егер Президент оны Парламенттiң қарауына беру қажет деп ұйғарса, республикалық референдумға шығарылмайды. Мұндай жағдайда, Парламенттiң шешiмi осы Регламенттің 4-тарауында белгіленген тәртіппен қабылданады.
Егер Республика Президентi Конституцияға енгізілетін өзгерiстер мен толықтыруларды республикалық референдумға шығару туралы Парламенттiң ұсынысын қабылдамай тастаса, онда Парламент Палаталарының әрқайсысының депутаттары жалпы санының кемiнде бестен төртiнiң көпшiлiк даусымен Парламент осы өзгерiстер мен толықтыруларды Конституцияға енгiзу туралы заң қабылдауға құқылы. Мұндай жағдайда, Республика Президентi осы заңға қол қояды немесе оны республикалық референдумға шығарады, егер республикалық референдумға қатысуға құқығы бар Республика азаматтарының жартысынан астамы дауыс беруге қатысқан болса, референдум өткiзiлдi деп есептеледi.
📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен 16-2 тараумен толықтырылды.

📌 Ескерту. 17-тарау ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

80-тармақ. Парламент Палаталардың бөлек отырыстарында мәселелердi әуелi Мәжiлiсте, содан соң Сенатта ретiмен қарау арқылы мемлекеттiк наградаларды тағайындайды, құрметтi, әскери және өзге де атақтарды, сыныптық шендердi, Республиканың дипломатиялық дәрежелерiн белгiлейдi, Республиканың мемлекеттiк нышандарын белгiлейдi.

Бұл орайда:
- Парламент Сенаты мен Мәжiлiсiнiң Төрағалары;
- Парламент Сенаты мен Мәжiлiсiнiң тұрақты комитеттерi;
- Парламент депутаттарының 10 адамнан кем емес тобы, депутаттық топтар мен фракциялар бастамашылар бола алады.
Республика Президентіне тиісті ұсыныс енгізіледі.
📌 Ескерту. 82-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

📌 Ескерту. 19-тарау ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

📌 Ескерту. 20-тарау ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

📌 Ескерту. 21-тарау ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

Бiрлескен комиссия құру туралы бастаманы, егер Палаталар бiрiнiң депутаттары жалпы санының көпшiлiгi жақтап дауыс берсе және басқа Палатаның сондай көпшiлiгi қолдаса, Парламент депутаттары көтередi.
Бiрлескен комиссия мүшелерiн өздерiнiң жалпы отырыстарында Палаталардың депутаттары ұсынады және депутаттардың жалпы санының көпшiлiк даусымен қабылданатын Палаталардың қаулыларымен бекiтiледi.
Палаталарда бiрлескен комиссияның мүшелерiн бекiткеннен кейiн Палаталардың бiрлескен отырысында Парламент әрбiр Палата депутаттары жалпы санының көпшiлiк даусымен осындай бiрлескен комиссия құру туралы қаулы қабылдайды.
Бiрлескен комиссиялар Парламенттiң жұмыс органдары болып табылады және тiкелей соның алдында есеп бередi.

Парламенттiң әр Палатасы депутаттары жалпы санының ең көп дауыс санын алған кандидат бiрлескен комиссияның төрағасы болып сайланды деп есептеледi.

Комиссияда Мәжiлiс пен Сенат депутаттарының бөлек-бөлек дауыс беруi өткiзiлмейдi.
Комиссияның отырысы, егер оған бiрлескен комиссия мүшелерi жалпы санының кемiнде үштен екiсi қатысса, заңды болады.

📌 Ескерту. Регламент 91-1-тармақпен толықтырылды - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап
қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

92-тармақ. Республика Конституциясының 47-бабының 1-тармағында (Республика Президентiн науқастануына байланысты өз мiндеттерiн жүзеге асыруға қабiлетсiздiгi дендеген жағдайда қызметiнен мерзiмiнен бұрын босату) көзделген Парламент пен оның Палаталары өкiлеттiгiн жүзеге асыру мақсатында Парламент арнаулы уақытша комиссия құрады.
Комиссия мүшелерi мен оның төрағасын сайлау осы Регламенттiң 87, 88-тармақтарына сәйкес жүзеге асырылады. Медицинаның тиiстi салаларындағы мамандар арасынан комиссия мүшелерiн сайлау Палаталардың тиiстi комитеттерiнiң ұсынысы бойынша Палаталардың бiрлескен отырысында Парламенттiң әр Палатасы депутаттары жалпы санының көпшiлiк даусымен жүзеге асырылады.
Комиссия шешiмi осы Регламенттiң 89-тармағына сәйкес қабылданады және комиссияның қорытындысы түрiнде ресiмделедi.
Республика Президентiн мерзiмiнен бұрын босату туралы шешiм Парламент Палаталарының бiрлескен отырысында комиссияның қорытындысы мен Конституциялық Соттың белгiленген конституциялық рәсiмдердiң сақталғандығы туралы қорытындысы негiзiнде олардың әр Палатасы депутаттары жалпы санының кемiнде төрттен үш көпшiлiгiмен қабылданады.
📌 Ескерту. 92-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР
Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі)
қаулысымен.

📌 Ескерту. 95-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

Мемлекеттiк органдар мен қоғамдық бiрлестiктердiң, жергiлiктi өзiн-өзi басқару органдарының, ұйымдардың депутат алдындағы өз мiндеттерiн орындамаған, оған көрiнеу жалған ақпарат берген, депутаттық қызметтiң кепiлдiктерiн бұзған лауазымды адамдары Республика заңдарына сәйкес жауапқа тартылуға тиiс.

97-тармақ. Парламент депутатының басқа өкiлдi органның депутаты болуға, оқытушылық, ғылыми немесе өзге де шығармашылық қызметтен басқа ақы төленетiн өзге қызмет атқаруға, кәсiпкерлiк қызметтi жүзеге асыруға, коммерциялық ұйымның басшы органының немесе байқаушы кеңесiнiң құрамына кiруге құқығы жоқ. Осы ереженiң бұзылуы Республика Орталық сайлау комиссиясының ұсынуымен депутаттың өкiлеттiгiн тоқтатуға әкеп соғады.

98-тармақ. Депутаттық сауал Парламент Палаталарының бiрлескен немесе бөлек жалпы отырысында депутаттың мемлекеттiк органдардың лауазымды адамдарына сол органның немесе лауазымды адамның құзыретiне кiретiн мәселелер жөнiнде Парламент сессиясында негiзделген түсiндiрме беруiн немесе өз айқындамасын баяндауын ресми түрде қойған талабы болып табылады.
Парламент депутатының Республиканың Премьер-Министрi мен Үкiметi мүшелерiне, Ұлттық Банкi Төрағасына, Орталық сайлау комиссиясының Төрағасы мен мүшелерiне, Бас Прокурорына, Ұлттық қауiпсiздiк комитетiнiң Төрағасына, Жоғары аудиторлық палатаның Төрағасына, мүшелеріне, облыстардың, республикалық маңызы бар қалалардың және астананың әкімдеріне сауал жолдауға құқығы бар. Бұл орайда Бас Прокурорға не құқық қорғау органдары мен арнаулы мемлекеттік органдардың бірінші басшыларына жолданған сауал қылмыстық қудалау мiндеттерiн жүзеге асыруға байланысты мәселелерге қатысты бола алмайды.
Ұлттық қауiпсiздiк комитетiнiң Төрағасына жолданған депутаттық сауалды қарау Парламенттің немесе оның Палаталарының жабық отырыстарында жүргiзiледi.
📌 Ескерту. 98-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

Сауал салған депутат құрамына кiретiн Палатаның Аппараты салынған сауалды жалпы отырыста оқылған кезден бастап үш күн мерзiмде оны мемлекеттiк органның тиiстi лауазымды адамына жiбередi.

101-тармақ. Егер депутаттық сауалға лауазымды адам Парламент Палаталарының бірлескен немесе Палатаның бөлек отырысында ауызша жауап қайтаруға тиiс болса, сауалға жауап ол жарияланған күннен бастап бiр айдан аспайтын мерзiмде Парламент Палаталарының бірлескен немесе Палатаның бөлек отырысында қайтарылуға тиiс.
Депутаттық сауал Парламент Палаталарының бірлескен немесе Палатаның бөлек отырысында мынадай тәртiппен қаралады:

Жауап тыңдалып болғаннан кейiн депутаттық сауалдың авторы, сондай-ақ басқа да депутаттар сауалда қойылған проблемалар бойынша сұрақтар қоя алады. Депутаттық сауал салынған лауазымды адамға депутаттардың сұрақтарына жауап қайтару үшiн 30 минутке дейiн уақыт бөлiнедi. Салынған сауалға жауап бойынша жарыссөз ашылуы мүмкiн.
📌 Ескерту. 101-тармаққа
өзгерістер енгізілді - ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V; 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа
енгізіледі) қаулыларымен.

102-тармақ. Лауазымды адам сауалға Парламент Палаталарының бірлескен немесе Палатаның бөлек отырысында жауап қайтаруға мiндеттi. Депутаттық сауал авторының келiсуiмен сауалға жауап қайтарылатын күнi сауал салынған адамның мiндетiн атқаруға ресми тағайындалған лауазымды адамның да сауалға жауап қайтаруы мүмкiн. Егер сауал салынған адам қызмет мiндеттерiн атқаруға байланысты Парламент Палаталарының бірлескен немесе Палатаның бөлек отырысына қатыса алмайтын болса, сауалға жауап қайтарылуын кейiнге қалдыруға болады, бiрақ ол бiр айдан аспауы керек.
📌 Ескерту. 102-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

📌 Ескерту. 103-тармақ жаңа
редакцияда - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа
енгізіледі) қаулысымен.

104-тармақ. Депутаттар Палаталардың бiрлескен және бөлек жалпы отырысында Қазақстан Республикасының Премьер-Министрi мен Үкiметi мүшелерiне, Ұлттық Банкi Төрағасына, Орталық сайлау комиссиясының Төрағасы мен мүшелерiне, Бас Прокурорына, Ұлттық қауiпсiздiк комитетiнiң Төрағасына, Жоғары аудиторлық палатаның Төрағасы мен мүшелерiне ауызша сұрақтар қоюға құқылы. Сұраққа жауап осы отырыста, ал жауап қайтаруға қосымша дайындық қажет болған жағдайда – үш күн мерзiмде қайтарылады.
📌 Ескерту. 104-тармаққа өзгеріс енгізілді - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

105-тармақ. Депутат Қазақстан Республикасының заңнамасына және Қазақстан Республикасы Парламенті Палаталарының Регламенттерiне сәйкес Республиканың кез келген өңіріне немесе одан тыс жерлерге iссапарға бара алады. Бұл ретте, депутаттарды iссапарға жiберу Парламент Палаталары мен оның органдарының бірлескен және бөлек отырыстарының кворумына әсер етпеуге тиiс.
📌 Ескерту. 105-тармақ ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

- Республика Парламентiнiң депутаттары бiр-бiрiне және Парламент Палаталарының, комитеттердiң, комиссиялар мен Парламент құрған басқа да депутаттық құрылымдардың жұмысына қатысушы өзге адамдардың бәрiне сыйластықпен қарауға тиiс;
- өз сөздерiнде Парламент депутаттарының және басқа адамдардың ар-ожданы мен қадiр-қасиетiне нұқсан келтiретiн орынсыз айыптауларды, дөрекi, қорлайтын сөздердi қолданбауға тиiс;
- заңсыз және күш қолданатын әрекеттерге шақырмауға тиiс;
- Парламент Палаталарының, оның үйлестiрушi және жұмыс органдарының қалыпты жұмысына кедергi келтiрмеуге;
-
сөйлеушінің сөзiн бөлмеуге;
– парламенттік пікірталастар барысында басқа депутаттардың сөзіне түсініктеме бермеуге және өз ұстанымын баяндауға;
- бөгде карточканы пайдаланып дауыс бермеуге;
- iс-әрекетiмен намысқа тиетiн қимыл-ишарат жасауға, сес көрсетуге және қорлауға жол бермеуге тиiс.
📌 Ескерту. 106-тармаққа өзгерістер енгізілді - ҚР Парламентінің 19.12.2022 № 19-VII (01.01.2023 бастап қолданысқа енгізіледі) қаулысымен.

Парламент депутатының депутаттық өкiлеттiгiн жүзеге асыру кезiнде өзiне белгiлi болған мәлiметтердi, егер ол мәлiметтердiң Парламент Палаталары мен оның үйлестiрушi және жұмыс органдарының жабық отырыстарында қаралған мәселелерге қатысы болса, жария етуiне болмайды.
Парламент депутаты депутаттық бланкiлердi тек ресми сауал салу, хаттар, құжаттар үшiн ғана пайдаланып, оларға тiкелей өзi қол қоюға мiндеттi.

Бұл орайда депутат Қазақстан Республикасының мүдделерiн, оның азаматтарының құқықтарын, бостандықтары мен мүдделерiн қорғауға, өз әрекеттерiмен республика мүдделерiне нұқсан келтiрмеуге, сондай-ақ басқа мемлекеттердiң заңдарын бұзбауға, оларда мекендейтiн халықтардың ұлттық дәстүрлерi мен салттарын құрметтеуге мiндеттi.

109-тармақ. Парламент депутаты бұқаралық ақпарат құралдарында, баспасөз конференцияларында, митингiлерде, өзге де көпшiлiк алдында сөйлеген сөздерiнде немесе мәлiмдемелерiнде анық және тексерiлген фактiлердi ғана пайдалануға, қоғамдық пiкiрдi бұрмалайтын пайымдауларға жол бермеуге, кез келген азаматтың ар-ожданы мен қадiр-қасиетiн қорлайтын сөздердi қолданбауға мiндеттi.
Сынап сөйлеген сөздерiнде шындыққа үйлеспейтiн не тексерiлмеген фактiлердi қасақана немесе абайсызда қолданып қалған жағдайда бұл орайда мүдделерi мен намысына нұқсан келген ұйымдардан, органдар мен адамдардан көпшiлiк алдында кешiрiм сұрау – Парламент депутатының парызы.

Депутат Парламент Палаталарының бірлескен және оның органдарының отырыстарында дәлелдi себептерсiз бiр айдан астам уақыт болмаған жағдайда депутатқа болмаған мерзiмi үшiн:
- жалақы төлеуден;
- көлiкте жүру құжаттарын кезектен тыс сатып алудан;
- iссапарға шығудан;
- iссапар шығындарын төлеуден;
- автомобиль көлiгiмен қызмет көрсетуден;
- емдеу-сауықтыру және санаторий-курорт қызметiн көрсетуден бас тартылады.
Депутат Палатаның отырысында немесе Палаталардың бiрлескен отырысында болмаған жағдайда бұл туралы шешiмдi – тиiстi Палатаның Төрағасы, ал Палата органдарының отырыстарында болмаған жағдайда тиiстi Палатаның Бюросы қабылдайды.
📌 Ескерту. 110-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

Депутатқа қолданылатын аталған жазалау шараларының бәрi Палаталар Төрағаларының өкiмдерiмен ресiмделiп, Парламент Палаталары Аппаратының орындауына берiледi.

113-тармақ. Депутаттарға жазалау шараларын қолдануға, олардың осы Регламенттiң 110, 111-тармақтарының талаптарын, депутаттық әдеп ережелерiн сақтауына, сондай-ақ депутаттар өкiлеттiгiнiң тоқтатылуына және оларды өкiлеттiгi мен депутатқа ешкiмнiң тиiспеуiнен айыруға байланысты мәселелердi дайындау Республиканың Орталық сайлау комиссиясына жүктеледi.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен 114-1 тармақпен толықтырылды.

📌 Ескерту. 115-тармақ ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

116-тармақ. Саяси партияның фракциясы – заңда белгiленген тәртiппен тiркелген, саяси партияның атынан өкiлдiк ететiн депутаттардың ұйымдасқан тобы, ол Парламент Мәжілісінде тиiстi саяси партияның мүдделерiн бiлдiру мақсатында құрылады. Саяси партия фракциясының ең аз саны Парламент Мәжілісінiң регламентінде айқындалады. Саяси партия фракциясының құрамына Парламент Мәжілісінің депутаттары кiре алады. Депутаттың бір саяси партияның фракциясында ғана болуға құқығы бар.
📌 Ескерту. 116-тармақ ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

📌 Ескерту. 117-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

118-тармақ. Саяси партиялардың фракцияларын тiркеу Парламент Мәжілісінің Бюросында жүзеге асырылады, депутаттық топтарды тіркеу Парламент Палаталарының Бюросында жүзеге асырылады. Саяси партиялардың фракцияларын және депутаттық топтарды тiркеу келiп тiркелу ретiмен жүргiзiледі және тек қана хабарламалық сипатта болады.
Депутаттық топты тiркеудi Парламенттiң қай Палатасының Бюросы жүзеге асыратынын депутаттық топтың өзі дербес айқындайды.
Фракциялар мен депутаттық топтарды тiркеу үшiн Парламенттің тиісті Палатасының Бюросына жазбаша хабарлама жiберiлiп, онда оның атауы, мақсаттары, құрамы мен фракцияның немесе депутаттық топтың атынан сөйлеуге уәкiлдiк берiлген және Парламенттiң, Палаталардың отырыстарында, комиссияларда, мемлекеттiк органдарда, саяси партиялар мен қоғамдық бiрлестiктерде оның өкiлi болатын адамдар белгiленедi.
Бюро Парламент депутаттарына, бұқаралық ақпарат құралдарына фракциялар мен депутаттық топтардың құрамы туралы мәлiметтер бередi.
📌 Ескерту. 118-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

Фракция немесе депутаттық топ жаңа мүшелердi қосып алған немесе олардың құрамынан депутаттар шыққан кезде ол жөнiнде өзiн тiркеген Бюроға хабарлайды.

📌 Ескерту. 121-тармақ ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

- Парламент пен Палаталар отырыстарының күн тәртiбi, талқыланатын мәселелердi қарау ретi мен олардың мәнi жөнiнде ескертпелер мен ұсыныстар енгiзуге;
- Парламент Палаталары сайлайтын немесе тағайындайтын не Парламент Палаталары тағайындауға келiсiм беретiн лауазымды адамдардың кандидатуралары бойынша өз пiкiрін айтуға;
- Парламент пен оның Палаталары қабылдайтын заңдардың, қаулылардың және басқа да актiлердiң жобаларына түзетулер ұсынуға;
- Парламент депутаттарын азаматтардың өтiнiштерiмен, фракциялар, депутаттық топтар қабылдаған шешiмдермен таныстыруға;
- мемлекеттiк органдардан және лауазымды адамдардан депутаттық бiрлестiктiң қызметi үшiн қажеттi материалдар мен құжаттарды сұратып алдыруға міндетті.
📌 Ескерту. 123-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

Депутаттық бiрлестiктердiң қызметiн ұйымдық, құжаттық, ақпараттық-талдама және өзге жағынан қамтамасыз етудi Парламент Палаталарының Аппараттары жүзеге асырады.

📌 Ескерту. 125-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен толықтырулар енгізілді.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен алып тасталды.

127-тармақ. Парламенттiң ресми делегацияларының, олардың басшыларының құрамы, сондай-ақ басқа мемлекеттердiң парламенттерiмен ынтымақтастық жөнiндегi парламентаралық комиссиялардың (парламенттiк, жұмыс топтарының) қазақстандық бөлiктерiнiң құрамы Парламент Палаталарының регламенттеріне және парламентаралық ынтымақтастық туралы келісімдерге сәйкес айқындалады.
📌 Ескерту. 127-тармақ ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысының редакциясында.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен алып тасталды.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен алып тасталды.

📌 Ескерту. ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен алып тасталды.

131-тармақ. Мемлекеттер Парламенттерiнiң басшыларына, мемлекеттер мен Үкiметтердiң басшыларына, Парламенттiк делегациялардың басшыларына Сенат Төрағасымен келiсiлген Мәжiлiс Төрағасының шешiмi бойынша, олар Қазақстан Республикасының Парламентiнде болған кезде Қазақстан Республикасы Парламентi депутаттарының алдында сөз сөйлеуге мүмкiндiк берiлуi мүмкiн.

Парламент Регламентi қабылданған күннен бастап күшiне енедi.
📌 Ескерту. 132-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.

133-тармақ. Парламенттiң Регламентiн өзгерту мен толықтыру туралы ұсыныстарды Парламенттiң Палаталары, фракциялар, депутаттық топтар мен депутаттар Мәжiлiске енгiзе алады, олар қаралғаннан кейiн Мәжiлiстiң Төрағасы оларды Парламенттiң мәселелердi қарау жоспарына енгiзуге және Палаталардың жалпы отырысында Парламенттің бекітуіне шығарады. Парламенттiң Регламентiн өзгерту мен толықтыру туралы мәселелер Парламент Палаталарының бiрлескен отырысында қаралады.
📌 Ескерту. 133-тармаққа ҚР Парламентінің 2012.06.22 № 4-V қаулысымен өзгерістер енгізілді.