«Мемлекеттік статистика туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 16-бабы 3-тармағы 2) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасы
Стратегиялық жоспарлау және
реформалар агенттігі
Ұлттық статистика бюросы

Ауыл шаруашылығы министрі
2023 жылғы 1 тамыздағы
№ 285 бұйрығымен
бекітілген
Әкімшілік деректерді
жинауға арналған нысан
Ұсынылады: Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігіне
Әкімшілік деректердің нысаны www.gov.kz интернет-ресурсында орналастырылған.
Әкімшілік деректер нысанының индексі: 1-СЖМК
Кезеңділігі: жыл сайын
Есепті кезең: 20__ жыл
Ақпаратты ұсынатын тұлғалар тобы: Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің суармалы жерлердің мелиорациялық жай-күйіне мониторинг және бағалау бойынша функцияларды жүзеге асыратын республикалық мемлекеттік мекемелер
Әкімшілік деректер нысанын ұсыну мерзімі: жыл сайын, күнтізбелік жылдың 31 қаңтарына дейін.
1. Ауыл шаруашылығы қызметін жүзеге асыратын аумақты көрсетіңіз
Облыс_________________________________________
Әкімшілік-аумақтық объектілер сыныптауышы коды___________________________________

мың гектар
Код (шифр)
Су­ар­ма­лы ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ал­қап­та­ры ту­ра­лы негіз­гі мә­лі­мет­тер
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Абай
Ақ­мо­ла
Ақ­тө­бе
Ал­ма­ты
Аты­рау
Шы­ғыс Қа­зақ­стан
Жам­был
Же­ті­су
Ба­тыс
Қа­зақ­стан
Қа­ра­ған­ды
Қы­зы­лор­да
Қо­ста­най
А
В
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
1
Ба­қы­ла­уда­ғы су­ар­ма­лы ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ал­қап­та­ры­ның кө­ле­мі
2
Тұз­ды тү­сі­ру­мен қам­ты­л­ған су­ар­ма­лы ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ал­қап­та­ры­ның кө­ле­мі
3
Дре­на­жы бар су­ар­ма­лы ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ал­қап­та­ры­ның кө­ле­мі
4
Су­ар­ма­лы ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ал­қап­та­ры­ның жал­пы кө­ле­мі­нен пай­да­ла­ныл­ма­ды, бар­лы­ғы
5
Оның ішін­де:
То­пы­рақ­тың тұз­да­ну неме­се бат­пақ­та­ну се­беп­те­рі, же­ра­с­ты суы­ның жо­ға­ры­лы­ғы се­беп­те­рі
6
су­дың же­тіс­пе­у­ші­лі­гі
7
се­беп­тер бой­ын­ша:
...
...
Кестенің жалғасы
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Маң­ғы­стау
Пав­ло­дар
Сол­тү­стік Қа­зақ­стан
Түр­кі­стан
Ұлы­тау
Шым­кент
Ал­ма­ты
Аста­на
Жал­пы рес­пуб­ли­ка бой­ын­ша
13
14
15
16
17
18
19
20
21

мың гектар
Код (шифр)
Же­ра­с­ты су­ла­ры­ның дең­гейі, метр
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Абай
Ақ­мо­ла
Ақ­тө­бе
Ал­ма­ты
Аты­рау
Шы­ғыс Қа­зақ­стан
Жам­был
Же­ті­су
Ба­тыс
Қа­зақ­стан
Қа­ра­ған­ды
Қы­зы­лор­да
Қо­ста­най
А
В
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
8
1,0-ге дей­ін
9
1,0-1,5
10
1,5-2,0
11
2,0-3,0
12
3,0-5,0
13
5,0-ден жо­ға­ры
Кестенің жалғасы
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Маң­ғы­стау
Пав­ло­дар
Сол­тү­стік Қа­зақ­стан
Түр­кі­стан
Ұлы­тау
Шым­кент
Ал­ма­ты
Аста­на
Жал­пы рес­пуб­ли­ка бой­ын­ша
13
14
15
16
17
18
19
20
21

мың гектар
Код (шифр)
Же­ра­с­ты су­ла­ры­ның ми­не­рал­да­нуы, грамм/литр
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Абай
Ақ­мо­ла
Ақ­тө­бе
Ал­ма­ты
Аты­рау
Шы­ғыс Қа­зақ­стан
Жам­был
Же­ті­су
Ба­тыс
Қа­зақ­стан
Қа­ра­ған­ды
Қы­зы­лор­да
Қо­ста­най
А
В
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
14
1,0-ге дей­ін
15
1,0-3,0
16
3,0-5,0
17
5,0-ден жо­ға­ры
Кестенің жалғасы
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Маң­ғы­стау
Пав­ло­дар
Сол­тү­стік Қа­зақ­стан
Түр­кі­стан
Ұлы­тау
Шым­кент
Ал­ма­ты
Аста­на
Жал­пы рес­пуб­ли­ка бой­ын­ша
13
14
15
16
17
18
19
20
21

мың гектар
Код (шифр)
Су­лан­ды­ру су­ла­ры­ның ми­не­рал­да­нуы грамм/литр
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Абай
Ақ­мо­ла
Ақ­тө­бе
Ал­ма­ты
Аты­рау
Шы­ғыс Қа­зақ­стан
Жам­был
Же­ті­су
Ба­тыс
Қа­зақ­стан
Қа­ра­ған­ды
Қы­зы­лор­да
Қо­ста­най
А
В
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
18
1-ге дей­ін
19
1,0-3,0
20
3,0-ден жо­ға­ры
Кестенің жалғасы
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Маң­ғы­стау
Пав­ло­дар
Сол­тү­стік Қа­зақ­стан
Түр­кі­стан
Ұлы­тау
Шым­кент
Ал­ма­ты
Аста­на
Жал­пы рес­пуб­ли­ка бой­ын­ша
13
14
15
16
17
18
19
20
21

мың гектар
Код (шифр)
То­пы­рақ­тың тұз­да­ну дә­ре­же­сі
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Абай
Ақ­мо­ла
Ақ­тө­бе
Ал­ма­ты
Аты­рау
Шы­ғыс Қа­зақ­стан
Жам­был
Же­ті­су
Ба­тыс
Қа­зақ­стан
Қа­ра­ған­ды
Қы­зы­лор­да
Қо­ста­най
А
В
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
21
Тұз­дан­ба­ған
22
Әл­сіз тұз­дан­ған
23
Ор­та­ша тұз­дан­ған
24
Кү­ш­ті тұз­дан­ған
25
Өте кү­ш­ті тұз­дан­ған
Кестенің жалғасы
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Маң­ғы­стау
Пав­ло­дар
Сол­тү­стік Қа­зақ­стан
Түр­кі­стан
Ұлы­тау
Шым­кент
Ал­ма­ты
Аста­на
Жал­пы рес­пуб­ли­ка бой­ын­ша
13
14
15
16
17
18
19
20
21

мың гектар
Код (шифр)
То­пы­рақ­тың сор­таң­да­ну дә­ре­же­сі
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Абай
Ақ­мо­ла
Ақ­тө­бе
Ал­ма­ты
Аты­рау
Шы­ғыс Қа­зақ­стан
Жам­был
Же­ті­су
Ба­тыс
Қа­зақ­стан
Қа­ра­ған­ды
Қы­зы­лор­да
Қо­ста­най
А
В
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
26
Сор­таң­дан­ба­ған
27
Ша­ма­лы сор­таң­дан­ған
28
Ор­та­ша сор­таң­дан­ған
29
Кү­ш­ті сор­таң­дан­ған
30
Сор­таң­дар
Кестенің жалғасы
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Маң­ғы­стау
Пав­ло­дар
Сол­тү­стік Қа­зақ­стан
Түр­кі­стан
Ұлы­тау
Шым­кент
Ал­ма­ты
Аста­на
Жал­пы рес­пуб­ли­ка бой­ын­ша
13
14
15
16
17
18
19
20
21

мың гектар
Код (шифр)
Та­нап­тар бе­ті­нің еңі­сі
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Абай
Ақ­мо­ла
Ақ­тө­бе
Ал­ма­ты
Аты­рау
Шы­ғыс Қа­зақ­стан
Жам­был
Же­ті­су
Ба­тыс
Қа­зақ­стан
Қа­ра­ған­ды
Қы­зы­лор­да
Қо­ста­най
А
В
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
31
0,005-ке дей­ін
32
0,005 - 0,05
33
0,05-тен жо­ға­ры
Кестенің жалғасы
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Маң­ғы­стау
Пав­ло­дар
Сол­тү­стік Қа­зақ­стан
Түр­кі­стан
Ұлы­тау
Шым­кент
Ал­ма­ты
Аста­на
Жал­пы рес­пуб­ли­ка бой­ын­ша
13
14
15
16
17
18
19
20
21

мың гектар
Код (шифр)
Су­ар­ма­лы ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ал­қап­та­ры­ның ме­ли­о­ра­ци­я­лық жай-күй­ін ба­ға­лау са­нат­та­ры
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Абай
Ақ­мо­ла
Ақ­тө­бе
Ал­ма­ты
Аты­рау
Шы­ғыс Қа­зақ­стан
Жам­был
Же­ті­су
Ба­тыс Қа­зақ­стан
Қа­ра­ған­ды
Қы­зы­лор­да
Қо­ста­най
А
В
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
34
Жақ­сы
35
Қа­на­ғат­та­нар­лық
36
Қа­на­ғат­та­нар­лық­сыз
37
оның ішін­де:
же­ра­с­ты суы­ның дең­гейі шек­те­уден тыс жо­ға­ры­лы­ғы
38
то­пы­рақ­тың тұз­да­нуы
39
же­ра­с­ты суы­ның дең­гейі шек­те­уден тыс ор­на­ла­суы және то­пы­рақ­тың тұз­да­нуы
40
жер бе­ті­нің жо­ға­ры еңі­сті­гі (0,05-тен жо­ға­ры)
Кестенің жалғасы
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Маң­ғы­стау
Пав­ло­дар
Сол­тү­стік Қа­зақ­стан
Түр­кі­стан
Ұлы­тау
Шым­кент
Ал­ма­ты
Аста­на
Жал­пы рес­пуб­ли­ка бой­ын­ша
13
14
15
16
17
18
19
20
21

мың гектар
Код (шифр)
Ме­ли­о­ра­ци­я­лық іс-ша­ра­лар­дың ата­уы
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Абай
Ақ­мо­ла
Ақ­тө­бе
Ал­ма­ты
Аты­рау
Шы­ғыс Қа­зақ­стан
Жам­был
Же­ті­су
Ба­тыс Қа­зақ­стан
Қа­ра­ған­ды
Қы­зы­лор­да
Қо­ста­най
А
В
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
41
Су ша­ру­а­шы­лы­ғы ме­ли­о­ра­ци­я­лық іс-ша­ра­лар жүр­гі­зу­ді қа­жет ете­тін ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ал­қап­та­ры­ның кө­ле­мі, бар­лы­ғы
42
Оның ішін­де, ке­шен­ді қай­та құ­ру:
су­лан­ды­ру же­лі­сі
43
кол­лек­тор­лық-дре­на­ж­дық же­лі
44
Ме­ли­о­ра­ци­я­лық аг­ро­тех­ни­ка­лық іс-ша­ра­ла­рын жүр­гі­зу­ді қа­жет ете­тін ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы ал­қап­та­ры­ның кө­ле­мі, бар­лы­ғы
45
оның ішін­де:
тұз­дан­ған жер­лер­ді күр­де­лі шаю
46
тұз­дан­ған жер­лер­ді экс­плу­а­та­ци­я­лық шаю
47
тұз­ды жер­лер­ді хи­ми­я­лық ме­ли­о­ра­ци­я­лау
48
тұз­ды жер­лер­ді био­ло­ги­я­лық ме­ли­о­ра­ци­я­лау
49
та­нап­тар­ды күр­де­лі жос­пар­лау
50
еңі­сі 0,05-тен жо­ға­ры жер­лер­де эро­зи­я­ға қар­сы іс-ша­ра­лар
Кестенің жалғасы
Об­лы­стар­дың, рес­пуб­ли­ка­лық ма­ңы­зы бар қа­ла­лар­дың және аста­на­ның ата­уы
Маң­ғы­стау
Пав­ло­дар
Сол­тү­стік Қа­зақ­стан
Түр­кі­стан
Ұлы­тау
Шым­кент
Ал­ма­ты
Аста­на
Жал­пы рес­пуб­ли­ка бой­ын­ша
13
14
15
16
17
18
19
20
21
Атауы_____________________________________________________________
Мекенжайы________________________________________________________
Телефоны__________________________________________________________
Электрондық почтасының мекенжайы__________________________________
Орындаушы________________________________________________________
аты, әкесінің аты (бар болса), тегі, қолы, телефоны
Басшы_____________________________________________________________
аты, әкесінің аты (бар болса), тегі, қолы, телефоны
Мөрдің орны
______________________________
Әкімшілік деректерді жинауға
арналған «Суармалы жерлердің
мелиорациялық кадастры туралы есеп»
нысанына қосымша

1. Осы түсіндірме «Суармалы жерлердің мелиорациялық кадастры туралы есеп» әкімшілік деректерді жинауға арналған нысанын (бұдан әрі – нысан) толтыру бойынша бірыңғай талаптарды айқындайды. Нысан Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің суармалы жерлердің мелиорациялық жай-күйіне мониторинг және бағалау бойынша функцияларды жүзеге асыратын республикалық мемлекеттік мекемелерінің деректері бойынша қалыптастырады.

3) жердiң мелиорациялық жай-күйi – топырақ-гидрологиялық жағдайлардың және топырақ жамылғысының жай-күйiнiң егiстiктер, ормандар және басқа екпелер үшiн қолайлы су режимiн құруға уақтылы және сапалы пайдалану талаптарына сәйкестiгiн сипаттайтын көрсеткiштер жүйесi, ауыл шаруашылығы жұмыстары мен қызметі;

3. 1-жолда гидрогеологиялық және мелиорациялық бақылаулар нәтижелері бойынша және агромелиорациялық зерттеулер бойынша олардың мелиорациялық жай-күйі туралы ақпарат алу үшін мелиорациялық мониторинг жүргізілетін есепті жылдың 1 қаңтарындағы жағдай бойынша қолда бар суармалы ауыл шаруашылығы алқаптарының жалпы ауданы көрсетіледі;
Есепті жылы айналымға енгізілген жаңа суармалы ауыл шаруашылығы алқаптары келесі жылы мелиорациялық мониторингпен қамтылады.

4. 2-жолда суармалы ауыл шаруашылығы алқаптарының тұздануға ұшыраған алаңдары және (немесе) тұзданған жерлер көрсетіледі, оларда Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары – Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы Министрінің 2016 жылғы 25 шілдедегі № 330 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық кесімдерінің мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14227 болып тіркелген) бекітілген Қазақстан Республикасында суармалы жерлердің мелиорациялық жай-күйінің мониторингін және оны бағалауды және ауыл шаруашылығы мақсатындағы жерлердің мелиорациялық жай-күйі туралы ақпараттық деректер банкін мемлекеттік жүргізу қағидаларына сәйкес суармалы ауыл шаруашылығы алқаптарының зерттеп-қаралатын алаңдарының сортаңдану химизмінің дәрежесі мен типін белгілеу бойынша тұздық түсірілім, сорланған жерлердің кеңістікте таралуы жүргізіледі.

6. 4, 5, 6, 7-жолдарда суармалы ауыл шаруашылығы алқаптарының пайдаланылмаған алаңдары, барлығы және оның ішінде топырақтың тұздану немесе батпақтану себептері, жерасты суының жоғарылығы себептері және судың жетіспеушілігі бойынша көрсетіледі, олар туралы мәліметтер агромелиорациялық зерттеулердің деректеріне сәйкес анықталады.
Агромелиорациялық зерттеу кезінде суармалы ауыл шаруашылығы алқаптарының пайдаланылмаған алаңдарды егістік алқаптарын көзбен шолып тексеру (оларды жұмыс карталарына енгізе отырып) арқылы анықталады, олар бұдан әрі суармалы жерлерді пайдалану (оның ішінде ауыл шаруашылығы дақылдары бойынша) және пайдаланбау (оның ішінде топырақтың тұздану немесе батпақтану себептері, жерасты суының жоғарылығы себептері және судың жетіспеушілігі) жөнінде жасалған актілермен расталады.

8 және 9-жолдарда көрсетілген суармалы ауыл шаруашылығы алқаптарының алаңдары топырақ түзудің гидроморфты режимі бар жерлерге жатады, онда жерасты суларының орналасу деңгейі (0-1,5 метр) қолайсыз (шекті) болып саналады. Жерасты суларының гидроморфты режимінде топырақтың тамыр қабаты батпақты болып, оның сулы-физикалық, ауа және жылу режимі бұзылады, бұл дақылдардың өсуіне және дамуына теріс әсер етеді. 10, 11 және 12, 13-ші жолдарда қалған суармалы ауыл шаруашылығы алқаптарының жерлері топырақ түзудің жартылай гидроморфты және автоморфты режимі бар жерлерге жатады, бұндай жерлердің жерасты сулардың орналасу деңгейі қолайлы (оңтайлы) болып саналады.

16 және 17-жолдарда көрсетілген суармалы ауыл шаруашылығы алқаптарының алаңдары жерасты суларының минералдануы жоғары (3,0 грамм/литр және одан көп) жерлерге жатады. Гидроморфты және жартылай гидроморфты топырақ түзілу жағдайында жерасты суларындағы тұздардың осындай жоғарылауымен топырақтың тамыр қабатының қайталама тұздануы жүреді.

20-жолда көрсетілген суармалы ауыл шаруашылығы алқаптарының алаңдары минералдануы жоғары жерлерге жатады (3,0 грамм/литр және одан көп), оларды пайдалану кезінде топырақтың тамыр жайылатын қабатында қайта сортаңдану жүреді.

23, 24, 25-жолдарда көрсетілген суармалы ауыл шаруашылығы алқаптарының алаңдары тұздану дәрежесі жоғары жер санаттарына жатады, мұнда өсірілетін дақылдар қатты қысымға ұшырайды.

26, 27, 28, 29, 30-жолдарда көрсетілген суармалы ауыл шаруашылығы алқаптарының алаңдары сортаң топырақтары бар құнарсыз немесе құнарлығы аз жерлермен толтырылады, онда өсімдіктердің шығуы екіталай және 23, 24, 25-жолдарда көрсетілген жерлермен салыстырғанда оларды суландыру және игеруге қиын.

32 және 33-жолдарда көрсетiлген суармалы ауыл шаруашылығы алқаптарының алқаптары, жоғары еңісі бар жер санаттарына жатады және су эрозиясына ұшырайтын, суару техникасы және (немесе) технологиясы сақталмаған кезде топырақтың құнарлы (қарашірік) қабаты мен минералдық тыңайтқыштар шайылып кетеді (топырақ эрозиясы), бұл жердің тозуына әкеп соғады.

13. 34, 35, 36, 37, 38, 39, 40-жолдарда осы Түсіндірмеге қосымшада көрсетілген суармалы жерлердің мелиорациялық жай-күйін бағалауға арналған көрсеткіштермен нақты көрсеткіштерді салыстыру арқылы айқындалатын суармалы ауыл шаруашылығы алқаптарының олардың мелиорациялық жай-күйін бағалау жөніндегі алаңдары көрсетіледі

14. 41, 42, 43, 44-жолдарда су шаруашылығы және агротехникалық мелиорациялық іс-шараларды жүргізугу жататын суармалы ауыл шаруашылығы алқаптарының алаңдары көрсетіледі. 41, 42, 43-жолдарда көрсетілген алаңдарда коллекторлық-дренаждық жүйелерді қалпына келтіру арқылы суландыру жүйелерінде сүзілуге қарсы іс-шараларды өткізу және аумақтық кәрізделгендікті жақсарту есебінен жерасты суларының сіңбе суларын төмендетуге жағдай жасайтын суландыру және коллекторлық-дренажды жүйелерді кешенді реконструкциялауды көздейтін, кешенді су шаруашылығы мелиорациялық іс-шараларды орындау қажет.

15. 47, 48, 49, 50-жолдарда көрсетілген алаңдарда топырақтың сортаңдануы орташа, қатты және өте қатты дәрежеге сәйкес болған шекарада жерлерді күрделі шаюды (45-жол), сондай-ақ әлсіз және орташа дәрежеге дейін сортаңданған жерлерде эксплуатациялық шаюды (46-жол) көздейтін агротехникалық мелиорациялық іс-шараларды орындау қажет. 47, 48-ші жолдарда жерасты суларының терең орналасумен орташа және қатты сортаңданғандар топырақ химиялық және биологиялық мелиорацияны қажет ететін алаңдар көрсетіледі.

17. 50-жолда топырақтың құнарлы қабатын және минералды тыңайтқыштарды тиісінше шаюдың су эрозиясын болдырмау мақсатында эрозияға қарсы іс-шараларды ұдайы сақтау қажет алаңдар көрсетіледі. Мұндай іс-шараларға үстіңгі қарық суару техникасының оңтайлы элементтерін тағайындау (бороздардың ұзындығы, суару ағыны) немесе суарудың заманауи су үнемдейтін технологияларын енгізу жатады.

Әкімшілік деректерді жинауға
арналған «Суармалы жерлердің
мелиорациялық кадастры
туралы есеп» нысаннын толтыру
бойынша түсіндірмеге қосымша
№
Ме­ли­о­ра­ци­я­лық жай-күйі
Же­ра­с­ты су­ла­ры­ның ре­жи­мі және олар­дың ми­не­рал­да­нуы
То­пы­рақ­тың тұз­да­ну және сор­таң­да­ну дә­ре­же­сі
Жер бе­ті­нің еңі­сі
Қа­жет­ті ме­ли­о­ра­ци­я­лық іс-ша­ра­лар жі­бе­рі­ле­ді
1
Жақ­сы
Же­ра­с­ты суы­ның ав­то­морф­ты ре­жи­мі те­рең­ді­гі 3 метр және одан тө­мен, тұз­ды­лы­ғы 3,0 грамм/литр­ға дей­ін /
Тұз­дан­ба­ған то­пы­рақ
0,005 дей­ін
Жер­дің қа­зір­гі ме­ли­о­ра­ци­я­лық жай-күй­ін сақ­та­у­ға
2
Қа­на­ғат­та­нар­лық
Же­ра­с­ты суы­ның жар­ты­лай гид­ро­морф­ты ре­жи­мі те­рең­ді­гі 2-ден 3 метр­ге дей­ін және тұз­ды­лы­ғы 3-тен 5 грамм/литр­ға дей­ін
Әл­сіз тұз­дан­ған то­пы­рақ
0,005-тен 0,05-ке дей­ін
Же­ра­с­ты суы­ның дең­гей­ін 3 метр­ден тө­мен­де­ту­ге, то­пы­рақ­тың тұз­да­нуын жо­ю­ға және жер­дің жақ­сы ме­ли­о­ра­ци­я­лық жай-күй­іне қол жет­кі­зу үшін эро­зи­я­ға қар­сы іс-ша­ра­лар
3
Қа­на­ғат­та­нар­лық­сыз
Же­ра­с­ты суы­ның гид­ро­морф­ты ре­жи­мі те­рең­ді­гі 0-ден 2 метр­ге дей­ін және тұз­ды­лы­ғы 5 грамм/литр­ден жо­ға­ры
Ор­та­ша, кү­ш­ті, сор­таң­дан­ған, сор­таң, кү­ш­ті және өте кү­ш­ті тұз­дан­ған то­пы­рақ­тар
0,05-тен астам
Же­ра­с­ты суы­ның дең­гейі мен тұз­ды­лы­ғын тө­мен­де­ту­ге, то­пы­рақ­тың тұз­да­нуы мен сор­таң­да­нуын жо­ю­ға және эро­зи­я­ға қар­сы іс-ша­ра­лар