Қазақстан Республикасы Су Кодексінің 41-бабы 4-тармағына, Қазақстан Республикасы Құқықтық актілер туралы Заңының 27-бабы 2-тармағына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

2) «Су объектілерінде су сапасын жіктеудің бірыңғай жүйесін бекіту туралы» Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігі Су ресурстары комитеті төрағасының 2016 жылғы 9 қарашадағы № 151 бұйрығына өзгеріс енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігінің Су шаруашылығы комитеті Төрағасының 2024 жылғы 20 наурыздағы № 70 бұйрығы (нормативтік құқықтық актілер мемлекеттік тіркеу Тізілімінде № 34195 болып тіркелген).

3. Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігінің Су ресурстарын реттеу, қорғау және пайдалану комитеті заңнамада белгіленген тәртіппен осы бұйрық ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Су ресурстары және ирригация министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды қамтамасыз етсін.

«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасы
Денсаулық сақтау министрлігі
«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасы
Экология және табиғи ресурстар
министрлігі
«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасы
Ұлттық экономика
министрлігі

Қазақстан Республикасы
Су ресурстары және
ирригация министрінің
2025 жылғы «___»______
№_______бұйрығымен
бекітілген
Жерүсті су объектілеріндегі және (немесе) олардың бөліктеріндегі суды жіктеудің бірыңғай жүйесін бекіту туралы
№
Нор­ма­ла­на­тын көр­сет­кіш­тер
Хи­ми­я­лық сим­вол
Өл­шем бір­лі­гі
Са­па сы­нып­та­ры бой­ын­ша су са­па­сы стан­дарт­та­ры­ның сан­дық мәні
1 сы­нып **
2 сы­нып **
3 сы­нып **
4 сы­нып **
5 сы­нып **
6 сы­нып **
От­те­гі­лік ре­жим шар­ты
1
Тем­пе­ра­ту­ра
T во­ды
0C
Жа­з­да 20-280С
Қы­ста 5-80С
2
Ері­ген от­те­гі
О2
мг О2/л
≥6
≥4
≥4
4
4
≤3
3
От­те­гі­мен қа­ны­ғуы
О2
% қа­нық­ты­ру О2/л
>90%
≥80%
≥60%
≥40%
<40%
≤20 %
4
От­те­гі­ні био­хи­ми­я­лық тұ­ты­ну (5 тәу­лік)
ОБ­Т5
мг О2/л
2,1
2,1
3,0
5,0
6,0
>6,0
5
От­те­гі­ні био­хи­ми­я­лық тұ­ты­ну (то­лық)
ОБТ­то­лық
мг О2/л
3,0
3,0
6,0
7,0
8,0
>8,0
6
От­те­гі­ні хи­ми­я­лық тұ­ты­ну (пер­ман­га­нат)
ХПК (перм)
мг О2/л
<7,0
7,0
15,0
20,0
20,0
>20,0
7
От­те­гін хи­ми­я­лық тұ­ты­ну (би­хро­мат)
ХПК (би­хр)
мг О2/л
≤15,0
15,0
30,0
35,0
40,0
>40,0
8
рН
6,5-8,5
6,5-8,5
6,0-9,0
6,0-9,0
6,0-9,0
<6,0->9,0
Ор­га­но­леп­ти­ка­лық па­ра­метр­ле­рі
9
Иіс
балл
<2,0
2,0
2,0
4,0
4,0
5,0
10
Тү­сті­лі­гі
гра­дус
<20
20
30
40
80
>80
11
Мөл­дір­лі­гі
см
>20
20
3-10
2,0
2,0
<2,0
12
Қал­қы­ма заттар
мг/л
Сфон.+ 0,25
Сфон.+ 0,75
Сфон.+ 1,0
Сфон.+ 5,0
Сфон.+ 10,0
>Сфон. 10,0
Ми­не­рал­ды­лы­ғы
13
Жал­пы ми­не­рал­ды­лы­ғы; Ион­дар со­ма­сы; Құр­ғақ қал­дық; Тұз­ды­лы­ғы
Мин­жал­пы
мг/л
≤1000
1000
1300
1500
≤2000
>2000
14
Мен­шік­ті электр өт­кіз­гіш­тік
мкСм/см
50
500
1000
1500
1500
>1500
15
То­тығу-то­тық­сызда­ну по­тен­ци­а­лы2
ОВ­П1
Eh, мВ
400
500
600
700
700
>700
16
Суль­фат­тар
SO42-
мг/л
<100
100
500
≤600
≤1500
>1500
17
Хло­рид­тер
Cl-
мг/л
300
350
350
400
400
>400
18
Каль­ций
Ca2+
мг/л
180
180
170
150
150
180 (150 ***)
19
Маг­ний
Mg2+
мг/л
≤20,0
20,0
60,0
≤100,0
100
>100
20
На­трий
Na+
мг/л
120,0
200,0
200,0
200,0
200,0
>200,0
21
Ка­лий
K+
мг/л
50,0
50,0
50,0
<100,0
100,0
>100,0
22
Сі­л­ті­лік2
HCO3-
мг CaCO3/л
<40,0
40,0-<50,0
50,0-<100,0
100,0-<200,0
200,0
>200
23
Кер­мек­ті­лік 3
мг-экв/л
<4,0
6
9
10
13
≥15
24
Кө­мір­қыш­қыл га­зы
CO2
мг/л
0,2
0,4
1,0
2,0
3,0
≥4,0
Био­ген­ді заттар
25
Жал­пы азот
Nжал­пы
мг N/л
1,5
4,0
8,0
20,0
20,0
>20,0
26
Нит­рат ион
NO3-
мг/л
≤40,0
40,0
45,0
45,0
45,0
>45,0
27
Нит­рит ион
NO2-
мг/л
0,1
3,3
3,3
3,3
5,0
>5,0
28
Ам­мо­ний ион
NH4+
мг/л
≤0,5
0,5
1,0
2,0
2,6
>2,6
29
Ам­ми­ак
NH3·nH2O
мг/л
0,05
0,05
0,10
0,20
0,26
>0,26
30
Ам­ми­ак азот бой­ын­ша
мг/л
<2,0
2,0
2,0
2,3
2,7
>2,7
31
Фос­фор жал­пы
Ржал­пы
мг Р/л
0,1
0,2
0,4
1,0
1,0
>1,0
32
Фос­фат­тар
РО43-
мг/л
0,2
0,4
0,7(3,5) ****
1,0
≤3,5
>3,5
33
Фос­фор үш хлор­лы
PCl3
мг/л
0,01
0,01
0,25
0,60
>0,60
>0,60
34
Бор
В
мг/л
≤0,5
0,5
0,7
1,3
2,0
>2,0
35
Крем­ний
Si
мг/л
10,0
10,0
12,0
12,0
12,0
>12,0
Ме­тал­дар
36
Алю­ми­ний
Al
мг/л
0,04
0,04
0,50
0,50
0,50
>0,50
37
Бе­рил­лий
Ве
мг/л
0,0001
0,0002
0,0002
0,002
0,004
>0,004
38
Жал­пы те­мір
Feжал­пы
мг/л
0,1
0,1
0,3
0,5
0,5
>0,5
Те­мір (2+)
Fe2+
мг/л
≤0,005
0,005
0,01
0,02
0,02
>0,02
Те­мір (3+)
Fe3+
мг/л
≤0,01
0,01
0,02
0,04
0,05
>0,05
39
Мар­га­нец (2+)
Mn2+
мг/л
0,01
0,01
0,10
0,20
0,30
>0,30
40
Кад­мий жал­пы
Cdжал­пы
мг/л
0,005
0,005
0,025
0,125
0,125
>0,125
Кад­мий ері­ті­л­ген
Cdерт
мг/л
0,001
0,001
0,005
0,025
0,025
>0,025
41
Қор­ға­сын жал­пы
Pbжал­пы
мг/л
0,12
0,60
0,60
1,00
1,00
>1,00
Қор­ға­сын ері­ті­л­ген
Pbерт
мг/л
0,006
0,03
0,03
0,05
0,05
>0,05
42
Сы­нап жал­пы
Hgобщ
мг/л
0,0001
0,0005
0,001
0,001
0,001
>0,001
Сы­нап ері­ті­л­ген
Hgерт
мг/л
0,00002
0,0001
0,0002
0,0002
0,0002
>0,0002
43
Ни­кель жал­пы
Niжал­пы
мг/л
0,01
0,025
0,05
0,10
0,10
>0,10
Ни­кель жал­пы
Niерт
мг/л
0,008
0,020
0,04
0,08
0,08
>0,08
44
Мыс жал­пы
Cuжал­пы
мг/л
0,002
0,002
2,0
2,0
2,4
>2,4
Мыс ері­ті­л­ген
Cuерт
мг/л
0,001
0,001
1,0
1,0
1,2
>1,2
45
Мы­рыш жал­пы
Znжал­пы
мг/л
0,04
0,04
0,04
0,12
0,20
>0,20
Мы­рыш еті­рі­л­ген
Znерт
мг/л
0,01
0,01
0,01
0,03
0,05
>0,05
46
Ко­бальт жал­пы
Coжал­пы
мг/л
0,01
0,01
0,1
0,1
0,1
>0,1
Ко­бальт ері­ті­л­ген
Coерт
мг/л
0,005
0,005
0,05
0,05
0,05
>0,05
47
Хром жал­пы
Можал­пы
мг/л
0,002
0,002
0,0040
0,0050
0,0050
>0,0050
Мо­либ­ден ері­ті­л­ген
Моерт
мг/л
0,001
0,001
0,0020
0,0025
0,0025
>0,0025
48
Хром жал­пы
Сrжал­пы
мг/л
0,1
0,1
0,55
0,55
0,55
>0,55
Хром (3+)
Сr3+
мг/л
0,07
0,07
0,15
0,15
0,30
>0,30
Хром (6+)
Сr6+
мг/л
≤0,02
0,02
0,05
0,10
0,25
>0,25
Ор­га­ни­ка­лық заттар
49
Фе­нол­дар (ұшпа)
-
мг/л
0,001
0,001
0,001
0,002
0,005
>0,005
50
Фе­нол­дар
-
мг/л
0,001
0,001
0,005
0,10
0,10
>0,10
51
Мұ­най өнім­де­рі
-
мг/л
0,05
0,05
0,10
0,20
0,30
>0,30
52
Ері­ті­л­ген және эмуль­си­я­лан­ған жағ­дай­да­ғы мұ­най және мұ­най өнім­де­рі
-
мг/л
0,05
0,05
0,10
0,50
1,0
>1,0
53
СБАЗ, БАЗ, АС­БАЗ
-
мг/л
≤0,1
0,1
0,5
0,5
0,7
>0,7
54
Фто­рид­тер
F-
мг/л
0,75
0,75
1,5
2,0
2,1
>2,1
55
Кү­кірт­ті су те­гі
H2S
мг/л
0,003
0,003
0,003
0,003
0,003
>0,003
56
ПАК және олар­дың ме­та­бо­лит­те­рі (бенз(а)пи­рен бой­ын­ша)4
-
мг/л
0,00001
0,00001
0,00001
0,00001
0,00001
>0,00001
Улы заттар
57
Ци­а­нид­тер
CN-
мг/л
0,03
0,035
0,035
0,05
0,10
>0,10
58
Мы­шьяк жал­пы
As
мг/л
0,05
0,05
0,08
0,10
0,10
>0,10
Мы­шьяк ері­ті­л­ген
-
-
0,002
0,002
0,04
0,05
0,05
>0,05
59
Ро­да­нид­тер
SCN-
мг/л
0,10
0,10
0,10
0,15
0,20
>0,20
Пе­сти­цид­тер
60
гам­ма-ГХЦГ (лин­дан)
-
мг/л
0,00001
0,00001
0,0001
0,0002
0,0003
>0,0003
61
1, 2, 3, 4, 5, 6 - Гек­са­хлор­цик­ло-гек­сан5
-
мг/л
0,00001
0,00001
0,00001
0,00001
0,00001
>0,00001
62
ДДТ (сум­ма изо­ме­ров)6
-
мг/л
0,000025
0,000050
0,000065
0,000075
0,000075
>0,000075
Гид­ро­био­ло­ги­я­лық па­ра­метр­ле­рі
63
Фи­то­планк­тон, зоо­планк­тон, пе­ри­фи­тон бой­ын­ша
Палт­ле және Бук­ка бой­ын­ша са­проб ин­дек­сі (Сла­де­чек мо­ди­фи­ка­ци­я­сы)
-
-
<1,0
1,00-
1,50
1,51-
2,50
2,51-
3,50
3,51-
4,00
> 4,00
64
Зо­обен­тос бой­ын­ша:
-
%
1-20
21-35
36-50
51-65
66-85
86-100 или мак­ро­бен­тос от­сут­ству­ет
- оли­го­хет жал­пы са­ны­ның су тү­бін­де­гі ор­га­низмдер­дің жал­пы са­ны­на қа­ты­на­сы
- Ву­ди­висс бой­ын­ша био­ти­ка­лық ин­декс
-
бал­лы
10
7-9
5-6
4
2-3
0-1
Мик­ро­био­ло­ги­я­лық па­ра­метр­лер
65
Лак­то­за­лық оң ішек та­яқ­ша­ла­ры
ЛКА
в дм3
1000
1000
1000
5000
5000
>5000-<5500
66
Ко­ли-фаг­тар
-
Бляш­ка-құ­ра­у­шы бірл.
жоқ
жоқ
<100
100
100
>100-<120
67
Ау­ру қоз­дыр­ғы­штар
-
жоқ
жоқ
жоқ
жоқ
ізі
ізі
68
Бак­те­ри­я­лар­дың жал­пы са­ны
-
106 кл/см3, кл/мл
<0,5
0,5-1,0
1,1-3,0
3,1-5,0
5,1-10,0
>10,0-<10,5
69
Са­про­фит­ті бак­те­ри­я­лар са­ны
-
103 кл/см3
кл/мл
<0,5
0,5-5,0
5,1-10,0
10,1-50,0
50,1-100
>100-<120
70
Жал­пы бак­те­ри­я­лар са­ны­ның са­про­фит­ті бак­те­ри­я­лар са­ны­на қа­ты­на­сы
-
3
>103
103-102
2
2
2
Ескертпе:
* Су объектілеріндегі су сапасын жіктеудің бірыңғай жүйесі (бұдан әрі - жіктеу) «ең жақсы сападағы» судың 1-сыныбынан «ең нашар сападағы» 6-сыныпқа біртіндеп ауыса отырып, суды пайдаланудың алты класына бөлінген. Ұсынылған су сапаның сандық мәндері өзендердегі, каналдардағы, арналық су қоймаларындағы судың сапасын бағалау үшін пайдаланылады және Каспий теңізі, Арал теңізі, Балқаш көлін қоса алғанда, теңіздер мен көлдер үшін қолданылмайды.
** Су пайдаланудың әрбір класы су объектісінің қалыптасқан экологиялық әлеуетіне байланысты су пайдаланудың өз санатымен сипатталады. Су пайдалану санаттарының сипаттамасы осы біріңғай жіктеменің 1-кестесінде келтірілген. Су пайдалану сыныптарын кластарын су пайдалану санаттары (түрлері) бойынша бөлу осы жіктеменің 2-кестесінде келтірілген.
*** 150 мг/л суды өнеркәсіптік мақсатта пайдаланған кезде кальций мөлшеріне таралады (өнеркәсіптік қондырғыларда қақ пайда болу қаупі).
**** Астана қаласы шегіндегі жер үсті су көрсеткіштері үшін.
1-кесте
№
Су сапасы сыныбы
Суды пайдалану сыныптарының сипаттамасы
1
1 сынып
(өте жақсы сапа)
Физикалық-химиялық және биологиялық сапа мәндерінде өзгерістер жоқ (немесе өте аз) жер үсті сулары. Ластаушы заттардың концентрациясы су экожүйелерінің жұмысына әсер етпейді және адам денсаулығына зиян тигізбейді.
Осы кластағы жер үсті сулары су пайдаланудың барлық түрлеріне (санаттарына) арналған.
2
2 сынып
(жақсы сапа)
Адам іс-әрекетінен аз дәрежеде әсері тиген және суды пайдаланудың барлық түрлеріне (санаттарына) жарамды жер үсті сулары.
Ауыз су-шаруашылық мақсатында пайдалану үшін қарапайым су дайындау әдістері қажет.
3
3 сынып
(орташа ластанған)
Физикалық-химиялық және биологиялық мәндері адам әрекетіне байланысты су сапасының табиғи фонынан орташа ауытқыған жер үсті сулары. Экожүйенің бұзылуының орташа белгілері тіркеледі.
Суды пайдаланудың осы класындағы суды албырт балықтарын өсіру үшін пайдалану қажет емес, ал оларды ауыз су-шаруашылық мақсатында пайдалану үшін тазартудың неғұрлым тиімді әдістері қажет. Суды пайдаланудың барлық басқа санаттары үшін (рекреация, суару, өнеркәсіп) осы кластың түрлері шектеусіз жарамды.
4
4 сынып
(ластанған)
Жер үсті сулары адам әрекетіне байланысты су сапасының физикалық-химиялық және биологиялық мәндерінің табиғи фоннан айтарлықтай ауытқуын көрсетеді.
Суды пайдаланудың осы класындағы сулар гидроэнергетика, тау-кен өндірісі, гидротранспортты қоса алғанда, суару және өнеркәсіптік су пайдалану үшін ғана жарамды. Суды пайдаланудың осы класындағы суды ауыз су-шаруашылық мақсатына пайдалану үшін су қабылдағыштардағы суды қарқынды (терең) дайындау қажет. Суды пайдаланудың осы класындағы сулар рекреациялық мақсатта ұсынылмайды.
5
5 сынып
(өте ластанған)
Адамның іс-әрекетіне байланысты су сапасының табиғи фонынан сапаның физикалық-химиялық және биологиялық мәндерінің айтарлықтай ауытқуын көрсететін жер үсті сулары.
Осы кластағы суларды тек өнеркәсіптік суды пайдалану және суару мақсаттары үшін тұндыру карталарында тұндыру әдістерін қолдану кезінде пайдалануға болады
6
6 сынып
(жоғары ластанған)
Жер үсті сулары тұрақты антропогендік жүктемеге байланысты су сапасының бірқатар нормаланған көрсеткіштері бойынша айтарлықтай ауытқуларға ие.
Осы кластағы суларды тек гидроэнергетика, су көлігі мақсаттары үшін, су сапасының стандарттарын сақтауды қажет етпейтін пайдалы қазбаларды өндіру процестерінде пайдалануға болады.
Басқа мақсаттар үшін суды пайдаланудың осы класындағы су ұсынылмайды.
Ескертпе:
Тек қана ауыз су мақсаттары үшін пайдаланылатын 1-сыныптағы жер үсті сулары, сондай-ақ органолептикалық, санитариялық-химиялық және микробиологиялық көрсеткіштер бойынша ауыз су-шаруашылық сумен жабдықтау мақсатында пайдалануға жарамды су пайдаланудың 2 және 3-сыныптағы жер үсті сулары Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 24 қарашадағы № ҚР ДСМ-138 бұйрығымен бекітілген Ауыз су және шаруашылық-тұрмыстық суды пайдалану қауіпсіздігі көрсеткіштерінің гигиеналық нормативтеріне (бұдан әрі - Норматив) (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 30713 болып тіркелген) сәйкес болуы қажет.
Сарқынды суларды, сондай-ақ су пайдаланудың 4 және 5-сыныптарындағы суларды Нормативтердің және "Паразиттік аурулардың алдын алу жөніндегі санитариялық-эпидемияға қарсы және санитариялық-профилактикалық іс-шараларды ұйымдастыруға және жүргізуге қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 16 мамырдағы № ҚР ДСМ-44 бұйрығымен санитариялық қағидаларын бекіту туралы" санитариялық қағидаларын бекіту туралы" бұйрықтың (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 28086 болып тіркелген) көрсеткіштеріне дейін тазалған жағдайда бұл суларды суару үшін пайдалануға болады.
2-кесте
Суды пайдалану сыныбы
Тазалау мақсаты/түрі
Су пайдалану сыныптары
1 сынып
2 сынып
3 сынып
4 сынып
5 сынып
6 сынып
Су экожүйелерінің қызметі
-
+
+
-
-
-
-
Балық өсіру/ихтиофаунаны қорғау
Албырт балық
+
+
-
-
-
-
Тұқы балық
+
+
+
-
-
-
Ауыз су-шаруашылық сумен жабдықтау және тамақ өнеркәсібі кәсіпорындарын сумен жабдықтау
Қарапайым өңдеу
+
+
-
-
-
-
Қарапайым өңдеу
+
+
+
-
-
-
Дағдылы өңдеу
+
+
+
-
-
-
Мәдени-тұрмыстық су пайдалану
Туризм, спорт, демалыс, шомылу
+
+
+
-
-
-
Суару
Дайындықсыз
+
+
+
+
-
-
Тұндыру карталарын пайдалану кезінде
+
+
+
+
+
-
Өнеркәсіптік су пайдалану
Технологиялық процестер, салқындату процестері
+
+
+
+
+
-
Гидроэнергетика
-
+
+
+
+
+
+
Су көлігі
-
+
+
+
+
+
+
Тау-кен өндірісі
-
+
+
+
+
+
+
oC
Цельсий дәрежесі
мг О2/л
литріне миллиграмм оттегі
% қанығу О2/л
литрге оттегінің қанығу пайызы
%
пайыз
см
сантиметр
мг/л
литріне миллиграмм
мкСм/см
сантиметрге микро Сименс
Eh, мВ
химиялық заттың электрондарды қосу қабілетінің өлшемі, милливольт
мг CaCO3/л
литріне миллиграмм кальций карбонаты
мг-экв/л
миллиграмм-литрге эквивалент
мг N/л
литріне миллиграмм жалпы азот
мг Р/л
бір литрге жалпы миллиграмм фосфор
кл/см3,
текше сантиметрге килолитр
кл/мл
миллилитрге килолитр
дм3
текше дециметр
Сфон
фондық концентрация
СБАЗ
Синтетикалық беттік активті заттар
БАЗ
Беттік активті заттар
АСБАЗ
Анионды синтетикалық беттік активті заттар
ПАК
Полициклді ароматты көмірсутектер
≤
аз немесе тең
≥
көп немесе тең
<
аз
>
көп