бекiту туралы
Қазақстан Республикасы Су кодексінің 23-бабы 1-тармағының 31) тармақшасына және «Құқықтық актілер туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 27-бабының 1-тармағына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:

1. «Су тұтыну мен су бұрудың үлестік нормаларын әзірлеу жөніндегі әдістемені бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары - Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің 2016 жылғы 30 желтоқсандағы № 545 бұйрығы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 14827 болып тіркелген);

2. «Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрінің кейбір бұйрықтарына өзгерістер енгізу туралы» Қазақстан Республикасы Экология, геология және табиғи ресурстар министрінің 2020 жылғы 21 қыркүйектегі № 228 бұйрығымен бекітілген өзгерістер енгізілетін Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығының кейбір бұйрықтары тізбесінің 3-тармағы (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 21230 болып тіркелген).

«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасының
Ұлттық экономика министрлігі
«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасының
Энергетика министрлігі
«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасы
Стратегиялық жоспарлау және
реформалар агенттігінің Ұлттық
статистика бюросы

Қазақстан Республикасы
Су ресурстары және ирригация
министрі 2025 жылғы
9 маусымдағы № 116-НҚ
Бұйрығымен бекітілген
Су тұтыну мен су бұрудың үлестік нормаларын есептеу әдістемесі

2. Су тұтыну мен су бұрудың үлестік нормаларын есептеу (бұдан әрі-үлестік нормалар) су ресурстарын үнемді және тиімді пайдалану мақсатында, су пайдаланушылар су ысырабын азайту және арнаулы су пайдалануға одан әрі рұқсат алу үшін бес жылдық мерзімге су тұтыну мен су бұру көлемін негіздеу үшін жүзеге асырылады.

1) су тұтыну және сарқынды суларды жіберу талаптары, су шығысын айқындайтын факторлар және факторлардың әрқайсысының норма шамасына әсер ету дәрежесі, өндірісте орын алатын су ысыраптарының себептері қарастырылатын су шығысын, тасымалдаушы желілердегі, су тұтыну нүктелеріндегі су ысыраптарын есепке алуды ұйымдастыруға және су объектілерінен су алу көлемдерін қысқарту мүмкіндігіне жыл сайын талдау (бұдан әрі - талдау) жүргізу;

2) су пайдалануды алғаш рет жүзеге асыруды жоспарлаушы жеке немесе заңды тұлғаларды қоспағанда, үлестік нормаларды есептеу жылының алдындағы бес жыл ішінде суды пайдалану туралы мәліметтерді, іске асырылған су ресурстарын ұтымды пайдалану жөніндегі ұйымдастырушылық-техникалық іс-шаралар туралы ақпаратты көрсете отырып, жүргізілген талдау барысында алынған қорытындылар;

осы әдістемеге 1-қосымшаға сәйкес өнеркәсіптің түрлі салалары үшін өнім бірлігіне су тұтынудың үлестік нормалары;
осы әдістемеге 2-қосымшаға сәйкес өнеркәсіптің түрлі салалары үшін өнім бірлігіне су бұрудың үлестік нормалары;
осы әдістемеге 3-қосымшаға сәйкес тұрақты суармалау кезінде су тұтыну мен су бұрудың үлестік нормалары;
осы әдістемеге 4-қосымшаға сәйкес лиманды суару кезінде су тұтыну мен су бұрудың үлестік нормалары;
осы әдістемеге 5-қосымшаға сәйкес жайылымдарды суландыру кезінде малды суару үшін су тұтынудың үлестік нормалары;

11. Бірізді пайдаланылатын су- бір технологиялық процесте пайдаланғаннан кейін, қажет болған жағдайда қосымша тазартудан кейін су сапасына қойылатын талаптар төмен болуы мүмкін басқа процесте пайдалануға жіберілетін жүйе. Негізгі ерекшелігі – суды бір реттік каскадтық қолдану, яғни таза пайдаланудан бастап, аз талап қоятын бағыттарға дейін қолданудан неғұрлым талап етушіге.

Су шығысының жобалық нормативтері белгілі бір операцияны орындау кезінде өнім (орындалған жұмыс немесе қызмет көрсету көлемі) бірлігін өндіруге арналған суға қажеттілікті анықтайды және негізгі өнім (жұмыс) бірлігіне кететін технологиялық қажетті судың мөлшерінен және судың нормаланатын шығыстарынан құралады.
Технологиялық мұқтаждықтарға арналған су шығысының жобалық нормативтері:

Өнімнің бір түрін шығару жүзеге асырылатын өндірісте су шығысының жобалық нормативтері 1 формула бойынша анықталады:
мұнда,
Нтех.is – су шығысының жобалық нормативі;
Wтех.i – уақыт бірлігінде технологиялық операцияны орындау үшін қажетті су көлемі;
Wтех.п.i – уақыт бірлігінде технологиялық операцияны орындау кезіндегі нормаланатын шығыс көлемі;
Qs –уақыт бірлігі ішінде өндірілген өнімнің (жұмыстың) көлемі.
Өнімнің бірнеше түрін шығару жүзеге асырылатын өндірісте су шығынының жобалық нормативтері 2 формула бойынша анықталады:
мұнда,
Нтех.is – су шығысының жобалық нормативі;
Wтех.i – уақыт бірлігінде технологиялық операцияны орындау үшін қажетті су көлемі;
Wтех.п.i –уақыт бірлігінде технологиялық операцияны орындау кезінде нормаланатын шығыс көлемі;
Оi – өндірілген немесе і операциясында өңдеуден өткен өнімнің (жұмыс) көлемі;
Кis – дайын өнімнің (жұмыстың) бірлігіне өндірілген немесе "і" операциясында өңдеуден өткен өнім шығысын көрсететін коэффициент.
Технологиялық үлестік норма нормаланатын су шығысын ескере отырып, негізгі өндіріс технологиясында көзделген судың тұтынылуын қамтиды.
Су тұтынудың технологиялық үлестік нормасы 3 формула бойынша өнім дайындау технологиясына сүйене отырып, су шығысының жобалық нормативтері жиынтығын білдіреді:
мұнда,
Ни.тех.is – су тұтынудың технологиялық үлестік нормасы;
Нтех.is – су шығысының жобалық нормативі;
n – негізгі өндіріс операциясының индексі.
Өнімнің бір түрін шығару жүзеге асырылатын өндірісте су пайдаланудың технологиялық үлестік нормасы өнімді (жұмыстың) дайындау процесінде және белгілі бір уақыт кезеңінде әрбір технологиялық цикл бойынша оны өндіру үшін қажет етілетін су көлемін осы кезеңде шығарылатын өнім (жұмыс) көлеміне бөлумен 4 формула бойынша анықталады:
мұнда,
Ни.тех.is – су тұтынудың технологиялық үлестік нормасы;
Wтех.i – уақыт бірлігінде технологиялық циклді орындау үшін қажетті су көлемі;
Wтех.п.i – уақыт бірлігінде технологиялық циклді орындау кезінде нормаланатын шығын көлемі;
Оs – шығарылатын өнімнің (жұмыс) көлемі.
Бір шикізаттан жасалатын түрлі ассортименттегі біртекті өнімді шығарған кезде өнім (жұмыс) бірлігіне технологиялық норма 5 формула бойынша әрбір технологиялық цикл бойынша өнімді жасау (жұмысты жүзеге асыру) үшін талап етілетін судың жалпы көлемін шикізат шығысына немесе өнім бірлігінің құнына пропорционалды бөліп тарату арқылы айқындалады:
мұнда,
Ни.тех.s – су тұтынудың технологиялық үлестік нормасы;
Wтех.i – уақыт бірлігіне технологиялық циклді орындау кезінде қажетті су көлемі;
Wтех.п.i – уақыт бірлігіне технологиялық циклді орындау кезінде нормаланатын ысыраптың көлемі;
Ds – өнім (жұмыс) бірлігіне заттай немесе құн түрінде шикізаттың шығысы;
D – заттай немесе құн түрінде шикізаттың жалпы шығысы.
13. Қосалқы өндірістің суды тұтынуының үлестік нормасы үш кезеңге есептеледі.
Бірінші кезеңде негізгі өндірісте тұтынатын судың көлемін айқындау үшін орындалатын есептемелерге ұқсас негізгі өндіріске көрсетілетін қызмет бірлігіне қосалқы өндірістің су шығысының нормативі айқындалады және 6 тәртіппен жүзеге асырылады:
1) технологиялық циклдер, агрегаттар, көрсетілетін қызмет түріне қосалқы өндіріс учаскелері бойынша су шығысы есебімен қажетті су көлемі айқындалады;
2) мынадай:
формуласы бойынша көрсетілетін қызметтің түрін орындау үшін қажетті көлемнің жалпы көлемі есептеледі,
мұнда,
Wв.q– көрсетілетін қызмет түрін орындау үшін жалпы қажетті су көлемі;
Wв.fq – уақыт бірлігіне қосалқы өндірістің технологиялық циклін орындау үшін қажетті су көлемі;
Wв.п.fq – уақыт бірлігіне қосалқы өндірістің технологиялық циклін орындау кезінде нормаланатын ысыраптың көлемі;
f – қосалқы өндіріс операциясының индексі;
3) уақыт бірлігіне көрсетілетін қызметтің осы түрінің өндірісі үшін қажетті су көлемін 7 формула бойынша сол кезеңдегі өндірілген қызметтер көлеміне бөлу арқылы көрсетілетін қызмет түрінің бірлігіне (мысалы: 1 гигакалорий буға 1000 текше метр тығыздалған ауа) су шығысының нормативі айқындалады:
мұнда,
Вв. – көрсетілетін қызмет түрінің бірлігіне су шығысының нормативі;
Wв.q – көрсетілетін қызметтің белгілі бір түрін өндіру үшін қажетті су көлемі;
Qq – уақыт бірлігіне өндірілген қызметтер көлемі;
Wв.fq – уақыт бірлігіне қосалқы өндірістің технологиялық циклін орындау үшін қажетті су көлемі;
Wв.п.fq – уақыт бірлігіне қосалқы өндірістің технологиялық циклін орындау кезінде нормаланатын ысыраптың көлемі;
f – қосалқы өндіріс операциясының индексі.
Екінші кезеңде өнімнің өзіндік құнын есептеудің кәсіпорындарда қабылданған әдістеріне байланысты көрсетілетін қызметтердің түрлері бойынша негізгі өндірістің өнім бірлігіне қосалқы өндірістің су көлемін бөліп тарату шығысына пропорционалды жүзеге асырылады. Өнімнің бір түрін шығару жүзеге асырылатын өндірісте қосалқы өндіріс суының жалпы көлемі негізгі өнім өндірісіне толық жатады.
Өнімнің бірнеше түрін шығару жүзеге асырылатын өндірісте негізгі өнімнің бірлігіне қосалқы өндіріс суының көлемін бөліп тарату (көрсетілетін қызметтердің түрлері бойынша):
формуласы бойынша жүргізіледі,
мұнда,
Вв.s – көрсетілетін қызмет түрінің бірлігіне су шығысының нормативі;
Wв.q – көрсетілетін қызметтің белгілі бір түрін өндіру үшін қажетті су көлемі;
Fqs – түрдің негізгі өнім бірлігіне заттай немесе құн түрінде q көрсетілетін қызметінің шығысы.
Үшінші кезеңде негізгі өндірістің өнім бірлігіне қосалқы және қосымша өндірістердің көрсетілетін қызметтерінің түрлері бойынша судың шығысын 9 формуласы бойынша жинақтау арқылы негізгі өнімнің бірлігіне қосалқы өндірістің суды тұтынуының үлестік нормасын айқындау жүзеге асырылады:
мұнда,
Нu.в.s – қосалқы өндірістің су тұтынуының үлестік нормасы;
Вв.s – көрсетілетін қызмет түрінің бірлігіне су шығысының нормативі;
q – қосалқы өндірістің көрсетілетін қызметінің индексі.
Өнімнің бір түрін шығару жүзеге асырылатын өндірісте негізгі өнім бірлігіне қосалқы өндірістің су тұтынуының үлестік нормасы 10 формула бойынша айқындалады:
мұнда,
Нu.в.s – қосалқы өндірістің су тұтынуының үлестік нормасы;
Wв.fq – уақыт бірлігіне қосалқы өндірістің технологиялық циклін орындау үшін қажетті су көлемі;
Wв.п.fq – уақыт бірлігіне қосалқы өндірістің технологиялық циклін орындау кезінде нормаланатын ысыраптың көлемі;
Qi – уақыт бірлігіне өндірілген қызметтердің көлемі;
q – – қосалқы өндірістің көрсетілетін қызметінің индексі;
f – қосалқы өндіріс операциясының индексі.
14. Шаруашылық-ауыз су мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасы үш кезеңге есептелген.
Шаруашылық-ауыз су мұқтаждықтарына су тұтыну нормасына ауыз суға, санитариялық, тұрмыстық және шаруашылық мұқтаждықтарына аумақ пен жас көшеттерді суару, тағамдар дайындау, кір жуу үшін судың, душқа түсетін орынның және негізгі өнімнің (жұмыстың) бірлігіне жатқызылғанның көлемі жатады.
Шаруашылық-ауыз су мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасын есептеудің негізі құрылыс нормалары мен қағидалары (бұдан әрі – ҚН және Қ) болады.
Шаруашылық-ауыз су мұқтаждықтарына су шығысының бірінші кезеңінде суды пайдаланудың бағыттарына және оны тұтынуды есептеу қағидаттарына байланысты мынадай топтар бойынша бөліп таратылады:
1) жұмыс істейтіндердің санына байланысты айқындалатын су шығысы (ауызсу және коммуналдық мұқтаждықтар, тағамдар дайындау, кір жуу, душ түсетін орындар, моншалар, бассейндер, санитариялық пункттер мен ауруханалар);
2) аумақтың суарылатын немесе өңделетін алқапқа байланысты су шығысы (аумақтар мен жас көшеттерді суару, үй-жайларды жинау, шаң басу).
Шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына суға қажеттілік 11 формулаға сәйкес суды пайдалану бағыттарының топтары бойынша айқындалады:
мұнда,
Wх.ч – жұмыс істейтіндердің санына байланысты айқындалатын су көлемі;
Wj – бағыттар топтары бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтары суның көлемі;
Wх.f – аумақтың суарылатын немесе өңделетін алқапқа байланысты айқындалатын су көлемі;
j – шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су пайдалану бағытының индексі.
Екінші кезеңде суды пайдалану бағыттарының топтары бойынша негізгі өнімнің (жұмыстың) бірлігіне шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы есептеледі.
Суды пайдалану бағыттарының бірінші тобы бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы оны пайдаланудың көрсетілген бағыттары бойынша ҚН және Қ бойынша есептелген судың жиынтық көлемдерін екі әдіспен бөліп тарату арқылы айқындалады:
1) 12 формула бойынша өнімнің еңбек сыйымдылығына пропорционалды:
мұнда,
Вх.ч.s – жұмыс істейтіндердің санына байланысты шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы;
Wх.ч. – жұмыс істейтіндердің санына байланысты айқындалатын су көлемі;
Т – шығарылатын өнімнің жалпы еңбек сыйымдылығы, адам/сағат;
Тs – шығарылатын өнім бірлігінің еңбек сыйымдылығы, адам/сағат;
Wx.ч./T шамасы 1 адамға сағатына су шығысын есептеу нормативін білдіреді;
2) өнімнің еңбек сыйымдылығын есепке алу болмаған кезде суды бөліп тарату жалақыға пропорционалды түрде 13 формула бойынша жүзеге асырылады:
мұнда,
Вх.ч.s – жұмыс істейтіндердің санына байланысты шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы;
Wх.ч. – жұмыс істейтіндердің санына байланысты айқындалатын су көлемі;
Зs – өнім бірлігіне өндірістік жұмысшылардың негізгі жалақысы (өнім бірлігінің өзіндік құнын есептеудің негізінде);
Фпр – кәсіпорынның өндірістік жұмысшыларының негізгі жалақысы;
Wx.ч./Фпр шамасы жалақының бір теңгесіне су шығысының нормативін білдіреді.
Суды пайдалану бағыттарының екінші тобы бойынша негізгі өнімнің бірлігіне шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы оны пайдаланудың көрсетілген бағыттары бойынша судың жиынтық көлемін (Wх.f) жалпы өнімнің құнына пропорционалды бөліп тарату арқылы және 14 формуламен айқындалады:
мұнда,
Вх.fs – аумақтың суарылатын немесе өңделетін алқапқа байланысты шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы;
Wх.f – аумақтың алқабы (алынатын немесе өңделетін) бойынша есептелетін суды пайдалану бағыттарының тобы бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына судың жиынтық көлемі;
Р – кәсіпорынның көтерме бағаларындағы жаппай өнім;
Ps – өнім бірлігінің көтерме бағасы;
Wx.ч./T шамасы жаппай өнімнің бір теңгеге су шығысының нормативін білдіреді.
Үшінші кезеңде суды пайдалану бағыттары топтарының (Вх.ч.s және Вх.fs) әрқайсысы бойынша өнім бірлігіне су шығысын жинақтау арқылы негізгі өндірістің өнім бірлігіне (Ни.х.s) шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасы 15 формуламен айқындалады:
мұнда,
Ни.х.s – шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасы;
Вх.ч.s – жұмыс істейтіндердің санына байланысты шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы;
Вх.fs – аумақтың суарылатын немесе өңделетін алқабына байланысты шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы.
Өнімнің бір түрін шығару жүзеге асырылатын өндірісте өнім бірлігіне шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасы оны пайдалану бағыттарының топтары бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына қажетті су көлемін шығарылатын өнімнің көлеміне 16 формула бойынша бөлу арқылы есептеледі:
мұнда,
Ни.х.s – шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасы;
Wо.х. – суды пайдалану бағыттарының топтары бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы;
Qs – шығарылатын өнімнің көлемі.
Аз тонналы өнімнің бірнеше түрін шығарған кезде негізгі өндіріс өнімінің бірлігіне шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормаларын есептеу үшін оңайлатылған әдісті пайдалануға жол беріледі, ол мынадай:
1) суды пайдаланудың барлық бағыттары бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына суға қажеттілік айқындалады;
2) негізгі өндіріс өнімі бірлігінің құнына пропорционалды шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасы 17 формула бойынша есептеледі:
мұнда,
Ни.х.s – шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су тұтынудың үлестік нормасы;
Wо.х. – суды пайдалану бағыттарының топтары бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су шығысы;
Р – кәсіпорынның көтерме бағаларындағы жаппай өнім;
Ps – өнім бірлігінің көтерме бағасы;
Wо.х./Р шамасы негізгі өндіріс өнімі бағасының бір теңгеге су шығысының нормативін білдіреді.
15. Сумен жабдықтаудың қолданылатын жүйелеріне (тіке ағынды, айналымды және қайталама-біркелкі) байланысты таза су тұтынудың үлестік нормасын есептеуге әдістемелік тәсіл әртүрлі болады.
Сумен жабдықтаудың қайталама жүйесі- қолданудың әрбір кезеңінен кейін және тиісті тазартудан кейін сапаға қойылатын талаптары кезең-кезеңімен төмендейтін әртүрлі технологиялық процестерде суды біртіндеп пайдаланатын жүйенің кеңейтілген нысаны. Су өндірістік циклде, содан кейін-техникалық қажеттіліктер үшін, әр жолы қажетті тазартудан өтіп пайдаланылады.
Жекелеген операцияларда сумен жабдықтаудың түрлі жүйелерін пайдаланған кезде өнім бірлігіне таза су тұтынудың үлестік нормасы сумен жабдықтаудың әрбір жүйесі бойынша таза су тұтынудың үлестік нормаларын жинақтаумен айқындалады.
Сумен жабдықтаудың тіке ағынды жүйесі болған кезде технологиялық, қосалқы және қосымша, сондай-ақ шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтары үшін тұтынылатын бүкіл су көлемі таза сумен қамтамасыз етіледі.
Сумен жабдықтаудың тіке ағынды жүйесі болған кезде өнім бірлігіне таза су тұтынудың үлестік нормасы 1 және 17-формулалары бойынша айқындалады.
Сумен жабдықтаудың айналымды жүйесі болған кезде айналымды сумен жабдықтау жүйесіне берілетін және суды технологиялық, қосымша, қосалқы мұқтаждықтарға пайдаланған кезде оның қалыпты жұмыс істеуі үшін қажетті және шығарылатын өнімнің бірлігіне жатқызылған таза судың қажетті үстеме көлемінің шамасын білдіреді.
таза судың үстеме көлемі 18 формула бойынша айқындалады:
мұнда,
– таза судың үстеме көлемі;
Wбп – қайтарымсыз тұтыну;
Wпи –суды суытқан кезде оның булануындағы ысыраптар;
Wпу – желдің әкетуі салдарынан болған су ысыраптары;
Wпф – сүзілген суларға;
Wпе – табиғи булануға және транспирацияға су ысыраптары;
Wпр – айналымды жүйелерді үрлеуге су шығысы.
Жұмыс істейтіндердің санына байланысты айқындалатын топ бойынша шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына тек таза су ғана қолданылады. Аумақтың суарылатын немесе өңделетін ауданына байланысты есептелетін топ бойынша айналымды сумен жабдықтаудың жағдайларында таза су ішінара пайдаланылады, қажетті судың қалған бөлігі сумен жабдықтаудың айналымды жүйесінен судың есебінен орны толтырылады.
Айналымды сумен жабдықтаудың жағдайларында өнім бірлігіне таза су тұтынудың үлестік нормасы технологиялық, қосалқы және қосымша, сондай-ақ шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына таза су тұтынудың үлестік нормаларын 19 формула бойынша жиынтығымен айқындалады:
мұнда,
– айналымды сумен жабдықтау жүйесінде таза су тұтынудың үлестік нормасы;
– айналымды сумен жабдықтау жүйесінде технологиялық мұқтаждықтарға таза су тұтынудың үлестік нормасы;
– айналымды сумен жабдықтау жүйесінде қосалқы және қосымша мұқтаждықтарға таза су тұтынудың үлестік нормасы;
– айналымды сумен жабдықтау жүйесінде шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына таза су тұтынудың үлестік нормасы.
Айналымды су тұтынудың үлестік нормасы технологиялық операциялар бойынша айналымды су тұтынудың үлестік нормаларын жинақтаумен айқындалады және сумен жабдықтаудың тіке ағынды жүйесі кезінде су тұтынудың үлестік нормасы мен судың қайтарымсыз тұтынылуы мен ысырабының шамасы арасындағы айырмашылық ретінде 20 формула бойынша есептеледі:
мұнда,
– айналымды су тұтынудың үлестік нормасы;
– сумен жабдықтаудың тіке ағынды жүйесі кезінде су тұтынудың үлестік нормасы;
– сумен жабдықтаудың тіке ағынды жүйесі кезінде қайтарымсыз тұтынудың үлестік нормасы;
– сумен жабдықтаудың тіке ағынды жүйесі кезінде су ысырабының үлестік нормасы.
Сумен жабдықтаудың қайталама-біркелкі жүйесі болған кезде таза су тұтынудың үлестік нормасы 21 формула бойынша есептеледі:
мұнда,
– сумен жабдықтаудың қайталама-біркелкі жүйесі болған кезде таза су тұтынудың үлестік нормасы;
– сумен жабдықтаудың тіке ағынды жүйесі кезінде өнім бірлігіне таза су тұтынудың үлестік нормасы;
– технологиялық процесс операциялары бойынша есептелетін және сумен жабдықтаудың қайталама-біркелкі жүйесін қолдану есебінен таза су тұтынудың үнемделуін білдіретін өнім бірлігіне қайталама-біркелкі пайдаланылатын су тұтынудың үлестік нормасы.

мұнда,
– су бұрудың үлестік нормасы;
Ни.таз.s –таза су тұтынудың үлестік нормасы;
Бп.s – су дайын өнімнің құрамдас бөлігі ретінде пайдаланылған жағдайда өнім бірлігінің өндірісінде суды қайтарымсыз тұтынудың үлестік нормасы;
Пs – өнім бірлігінің өндірісінде су ысырабының үлестік нормасы (булану, әкету, транспирация, сүзілген сулар). Су ысырабының шамасы жылу және су теңгерімдерінің формулалары бойынша айқындалады.
Суды қайтарымсыз тұтынудың үлестік нормалары тұтынылатын таза судың көлеміне қатысты пайыздармен белгіленуі мүмкін және 23 формула бойынша есептеледі:
мұнда,
– су бұрудың үлестік нормасы;
Ни.таз. – таза су тұтынудың үлестік нормасы;
Бп.s – су дайын өнімнің құрамдас бөлігі ретінде пайдаланылған жағдайда өнім бірлігінің өндірісінде суды қайтарымсыз тұтынудың үлестік нормасы;
Пs – өнім бірлігінің өндірісінде су ысырабының үлестік нормасы.
Өндірісте суды қайтарымсыз тұтыну мен оның ысырабы технологиялық, қосалқы және қосымша, шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтары үшін айқындалады.
18. Өнім (жұмыс) бірлігіне су бұрудың үлестік нормасы технологиялық мұқтаждықтарға су бұрудың үлестік нормасының, қосалқы және қосымша өндірістерде су бұрудың үлестік нормасының және су шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтары үшін пайдаланылған кезде су бұрудың үлестік нормасының сомасын білдіреді және 24 формула бойынша есептеледі:
мұнда,
– су бұрудың үлестік нормасы;
– технологиялық мұқтаждықтарға су пайдаланылған кезде су бұрудың үлестік нормасы;
– қосалқы және қосымша өндірістерде су бұрудың үлестік нормасы;
– су шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтары үшін пайдаланылған кезде су бұрудың үлестік нормасы;
Бп.тех. – технологиялық мұқтаждықтарға пайдаланылатын суды қайтарымсыз тұтыну нормасы;
Бп.қ.s. – қосалқы және қосымша өндірістерде пайдаланылатын суды қайтарымсыз тұтынудың үлестік нормасы;
Бп.ш.s. – шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтары үшін пайдаланылатын суды қайтарымсыз тұтынудың үлестік нормасы;
Птех – технологиялық мұқтаждықтарға пайдаланылатын су ысырабының үлестік нормасы;
Пқ.s. – қосалқы және қосымша өндірістерде пайдаланылатын су ысырабының үлестік нормасы;
Пш.s. – шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтары үшін пайдаланылатын су ысырабының үлестік нормасы.
Өндірістен тартылатын ағынды сулар ластану дәрежесіне қарай тазалауды қажет ететін және нормативтік-таза (тазалауды қажет етпейтін) ағынды суларға бөлінеді.
19. Өнім (жұмыс) бірлігіне су бұрудың үлестік нормасы өндірісте суды пайдалану бағыттары бойынша, ағынды сулардың ластануы дәрежесі бойынша су бұру нормаларының жиынтығын білдіреді және 25 формула бойынша айқындалады:
мұнда,
– су бұрудың үлестік нормасы;
– тазалауды қажет ететін ағынды суларды бұрудың үлестік нормасы;
– нормативтік-таза (тазалауды қажет етпейтін) ағынды суларды бұрудың үлестік нормасы;
– технологиялық мұқтаждықтарға пайдаланылған және тазалауды қажет етпейтін ағынды суларды бұрудың үлестік нормасы;
– технологиялық мұқтаждықтарға пайдаланылған нормативтік-таза (тазалауды қажет етпейтін) ағынды суларды бұрудың үлестік нормасы;
– қосалқы және қосымша өндірістерде тазалауды қажет ететін ағынды суларды бұрудың үлестік нормасы;
– қосалқы және қосымша өндірістерде нормативтік-таза (тазалауды қажет етпейтін) ағынды суларды бұрудың үлестік нормасы;
– шаруашылық-ауызсу мұқтаждықтарына су пайдаланылған кезде пайда болатын және тазалауды қажет ететін ағынды суларды бұрудың үлестік нормасы.
20. Өнеркәсіптің өндіруші салаларында су бұрудың үлестік нормаларын айқындаған кезде пайдалы қазбалармен бірге өндірілген судың көлемі 26 формула бойынша есепке алынады:
мұнда,
– су бұрудың үлестік нормасы;
– таза су тұтынудың үлестік нормасы;
Бп.s – суды қайтарымсыз тұтынудың үлестік нормасы;
Пs – су ысырабының үлестік нормасы;
Шs – пайдалы қазбалармен бірге өндірілген су көлемі.

21. Суармалы жер үшін су тұтынудың үлестік нормаларының (бұдан әрі – суландыру нормалары) шамалары минералдануы литрге 3 граммнан (бұдан әрі – г/л) аспайтындай жерасты сулары деңгейінің (бұдан әрі - ЖСД) орналасуының тереңдігі әртүрлі болған кезде сортаңданбаған және аз сортаңданған топырақтың жағдайларын көрсетеді.
Суландыру нормалары ағынның қамтамасыз етілуінің мынадай үш есептеу жылы бойынша есептеледі:
1) орташа – 50 % қамтамасыз етілген;
2) орташа құрғақ – 75 % қамтамасыз етілген;
3) құрғақ – 95 % қамтамасыз етілген.
22. Тұрақты түрде суармалаған кезде суландыру нормаларын айқындау мынадай кезектілікпен жүзеге асырылады:
1) ылғалдылықтың табиғи және тиісті агроклиматтық аймақтарына (бұдан әрі – Ык) су шаруашылық бассейндердің, әкімшілік облыстар мен аудандардың байланысты болуымен шаруашылықтар-су пайдаланушылардың орналасқан жерлері нақтыланады. Шаруашылықтар-су пайдаланушылардың орналасқан жерлері нақтыланатын ылғалдылықтың табиғи және тиісті агроклиматтық аймақтары бойынша су шаруашылығы бассейндерінің, әкімшілік облыстардың және аудандардың орналасуы осы әдістемеге 6-қосымшаның 1-кестесінде көрсетілген;
2) шаруашылықтың ауыл шаруашылығы дақылдарының егісі мен оның топырақ-гидрогеологиялық облыстарының құрылымы бойынша әртүрлі қамтамасыз етудің жылдары мен әртүрлі топырақ-гидрогеологиялық облыстар үшін вегетациялық кезеңде ауыл шаруашылығы дақылдарының нетто суландыру нормаларының мәндері айқындалады. Қамтамасыз етілуі әртүрлі жылдар мен түрлі топырақтық-гидрогеологиялық облыстар үшін вегетациялық кезеңдегі ауыл шаруашылығы дақылдары неттосының суармалау нормаларының мәндері осы әдістемеге 6-қосымшаның 2-кестесінде көрсетілген;
3) суару жүргізудің жағдайлары мен тәсілдеріне байланысты нақты суармаланатын алқап үшін бруттоның суландыру нормалары 27 формула бойынша айқындалады:
мұнда,
Мбр.нақ.егістік – нақты алқап бруттосының суландыру нормасы;
Мнт – суландыру нормасының таза салмағы;
нақ.егіcтiк – нақты алқапта суды пайдалану коэффициенті.
Жер бетімен суару кезінде нақты алқапта суды пайдалану коэффициентінің мәні суару жүргізудің жағдайларын (суармаланатын учаскенің жоспарланғандығы, алқаптың бағыты, топырақ-жердің су өткізгіштігі, қолданылатын техникалық құралдар) есепке алады. Жер бетімен суару барысында суды пайдалану коэффициентінің мәндері осы әдістемеге 6-қосымшаның 3-кестесінде көрсетілген.
Жаңбырлатып суару кезінде нақты алқапта суды пайдалану коэффициенттерінің мәндері топырақтың түрлі типтері мен жаңбырлату техникасына суды беру тәсілдері ескеріле отырып, республика ылғалдылығының агроклиматтық аймақтары бойынша белгіленеді. Жаңбырлатып суармалау кезінде суды пайдалану коэффициентінің мәндері осы әдістемеге 6-қосымшаның 4- кестесінде көрсетілген.
Тамшылап суару кезінде нақты алқапта суды пайдаланудың коэффициенті тамшылап суармалау технологиясына, суармаланатын дақылдардың түріне және топырақтың механикалық құрамына (жеңіл, орташа, ауыр) байланысты және 0,90 бастап 0,98 дейін өзгертіледі.
Бақтар мен жүзімдіктер неттосының суландыру нормасы тамшылап суару технологиясы кезінде топырақты жергілікті ылғалдандыру есебімен – осы әдістемеге 6-қосымшаның 5-кестесінде көрсетілген вегетациялық кезеңде ауыл шаруашылығы дақылдары неттосының суармалау нормасының мәндерінен 28 – 30 %-ға аз;
4) вегетацияаралық суарулар бруттосының суландыру нормалары айқындалады:
ылғал зарядты (жер жыртуалды) нормалар табиғи аймақтарға байланысты айқындалады;
сортаңданған шайылатын жерде шайылатын (профилактикалық) нормалар топырақ сортаңдануының түрі мен дәрежесі есебімен айқындалады.
Табиғи аймақтар бойынша ылғал зарядты (топырақты жырту алдындағы) суаруларының суармалау нормасының мәндері осы әдістемеге 6-қосымшаның 5-кестесінде көрсетілген. Тұздалған жуып-шайылатын жерді жуып-шаюдың (профилактикалық) суару бруттосының суландыру нормаларының мәндері осы әдістемеге 6-қосымшаның 6-кестесінде көрсетілген.
23. Күріш егілетін аймақтарда күріш бруттосының суландыру нормалары оның құрамдас элементтеріне (топырақтың қанықтылығына, сүзілгеніне, булануына, транспирациясына, технологиялық ағызуларға) байланысты суару алабы бойынша айқындалады. Күріш өсірілетін негізгі аудандарда күріш үшін суару бруттосының суландыру нормаларының мәндері осы әдістемеге 6-қосымшаның 7-кестесінде көрсетілген.
24. Лиманды суармалау бруттосының суландыру нормалары табиғи аймақтарға, су шаруашылығы бассейндеріне, топырақ түрлеріне, ЖСД байланысты, табиғи шабындықтарға немесе егілген дақылдарға қатысты айқындалады. Табиғи аймақтар және су шаруашылығы бассейндері бойынша көлтабандап суарудың суару бруттосының суландыру нормаларының мәндері осы әдістемеге 6-қосымшаның 8-кестесінде көрсетілген.
25. Су бұрудың үлестік нормасы тұрақты және лиманды суару кезінде (дренаж жүйелері болған кезде) 28 формула бойынша айқындалады:
мұнда,
Мсу бұру – тұрақты және лиманды суару кезінде су бұрудың үлестік нормасы;
– суару жүргізу жағдайларына (жақсы, орташа, жаман) және суару тәсіліне (үстіңгі бетін, жаңбырлатып, тамшылап) байланысты өзгеретін суармалы алқаптан су бұру коэффициенті. Суару түріне және тәсіліне байланысты суармалы алқаптан су бұру коэффициентінің мәні осы әдістемеге 6-қосымшаның 9-кестесінде көрсетілген.

27. Суару пункттеріне жүктеме жайылымдарды пайдалану ұзақтығына байланысты. Солтүстік өңір үшін ол жылы кезеңде 180 тәулікке (жазда 110 тәулік және күзде – 70 тәулік) және қысқы кезеңде – 185 тәулікке тең қабылданады. Оңтүстік өңір үшін малды ұстаудың жылы кезеңі 250 тәулікті (жазда 150 тәулікті және көктемде және күзде - 100 тәулікті) және қыстың суық кезеңінде - 115 тәулікті құрайды.
Оңтүстік өңірге солтүстік географиялық ендіктің 40,5-тен 48 градусқа дейін, солтүстік өңірге географиялық ендіктің 48-ден 53,5 градусқа дейін республиканың аумағы жатады.

28. Жайылымдарды суландыру кезіндегі малды суару үшін су тұтынудың үлестік нормасы барлық су тұтынушылар: мал шаруашылығында жұмыс істейтін адамдар, өнімдік және жұмыс малы, қолданылатын ауыл шаруашылығының жабдығы ескеріле отырып 29 формула бойынша айқындалады:
мұнда,
ni – малдың i топтағы бас саны;
qi – осы әдістемеге 6-қосымшаның 10-кестесіне сәйкес айқындалатын ауыл шаруашылығы малдарының орташа тәуліктік су тұтынуы.
29. Жайылымдарды суландыру кезінде малды суару үшін су бұрудың үлестік нормасы есептелмейді.
Су тұтыну мен су бұрудың
үлестік нормаларын есептеу
әдістемесіне 1-қосымша
Өнеркәсіптің түрлі салалары үшін өнім бірлігіне су тұтынудың үлестік нормалары
Өнім­нің тү­рі
Өнім­ді өл­шеу бір­лі­гі
Су­мен жаб­дық­тау жүй­е­сі
Су тұ­ты­ну­дың үле­стік нор­ма­сы, өнім бір­лі­гіне/тек­ше метр
Тех­но­ло­ги­я­лық мұқ­таж­дық­тар­ға
Қо­сал­қы және қо­сым­ша мұқ­таж­дық­тар­ға
Бар­лы­ғы
Оның ішін­де су
Бар­лы­ғы
Оның ішін­де
Та­за су
ай­на­лым­ды
бір­кел­кі пай­да­ла­ны­ла­тын
Та­за су
ай­на­лым­ды
бір­кел­кі пай­да­ла­ны­ла­тын
тех­ни­ка­лық
ішу­ге жа­рай­тын
жиы­ны
тех­ни­ка­лық
ішу­ге жа­рай­тын
жиы­ны
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
Кестенің жалғасы
Ша­ру­а­шы­лық-ауыз­су мұқ­таж­дық­та­ры­на
Бар­лы­ғы
Оның ішін­де әр­кел­кі пай­да­ла­на­лы­та­тын су
Мау­сым­дық тұ­ты­ну­дың әр­кел­кі­лік ко­эф­фи­ци­ен­ті
Бар­лы­ғы
Оның ішін­де су
Та­за су
ай­на­лым­ды
бір­кел­кі пай­да­ла-ны­ла­тын
Та­за су
ай­на­лым­ды
бір­кел­кі пай­да­ла­ны-ла­тын
тех­ни­ка­лық
ішу­ге жа­рай­тын
жиы­ны
тех­ни­ка­лық
ішу­ге жа­рай­тын
жиы­ны
16
17
18
19
20
21
22
23
24
25
26
27
28

Су тұ­ты­ну мен су бұ­ру­дың
үле­стік нор­ма­ла­рын
есеп­теу әді­сте­ме­сіне
2-қо­сым­ша
Өнеркәсіптің түрлі салалары үшін өнім бірлігіне су бұрудың үлестік нормалары
Өнім­нің тү­рі
Өнім­ді өл­шеу бір­лі­гі
Ысы­рап­тың үле­стік нор­ма­ла­ры, өнім бір­лі­гіне/тек­ше метр
Бас­қа тұ­ты­ну­шы­лар­ға бе­рі­л­ген су­дың үле­стік нор­ма­ла­ры неме­се қай­та­рым­сыз су тұ­ты­ну­дың үле­стік нор­ма­ла­ры, өнім бір­лі­гіне/тек­ше метр
тех­но­ло­ги­я­лық мұқ­таж­дық­та­ры
қо­сал­қы өн­ді­рі­стің мұқ­таж­дық­та­ры
ша­ру­а­шы­лық ауыз­су мұқ­таж­дық та­ры­на
бар­лы­ғы
1
2
3
4
5
6
7
Кестенің жалғасы
Су­ды пай­да­ла­ну­дың ба­ғыт­та­ры бой­ын­ша су бұ­ру­дың үле­стік нор­ма­сы, өнім бір­лі­гіне/тек­ше метр
тех­но­ло­ги­я­лық мұқ­таж­дық­тар
қо­сал­қы неме­се қо­сым­ша өн­ді­рі­стің мұқ­таж­дық­та­ры
Ша­ру­а­шы­лық тұр­мыстық мұқ­тажды­ғы
бар­лы­ғы
оның ішін­де ағын­ды су­лар
та­за­ла­уды қа­жет ете­тін
нор­ма­тив­ті та­за
жиы­ны
та­за­ла­уды қа­жет ете­тін
нор­ма­тив­ті та­за
жиы­ны
та­за­ла­уды қа­жет ете­тін
нор­ма­тив­ті та­за
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17

Су тұ­ты­ну мен су бұ­ру­дың
үле­стік нор­ма­ла­рын есеп­теу
әді­сте­ме­сіне
3-қо­сым­ша
Тұрақты суармалау кезінде су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормалары
Ык, аг­ро­кли­мат­тық ай­мақ­тар­дың шиф­ры
Көр­сет­кіш­тер
Нет­то су­лан­ды­ру нор­ма­сы, тек­ше метр/гек­тар
Су­а­ру тә­сіл­де­рі
Су ысы­ра­бы, тек­ше метр/гек­тар
Су тұ­ты­ну, тек­ше метр/гек­тар
Су бұ­ру, тек­ше метр/гек­тар
су­а­ру ке­зін­де
та­сы­мал­дау ке­зін­де тек­ше метр/гек­тар
ата­уы
жал­пы аудан­нан %
1
2
3
4
5
6
7
8
9
1. Су ша­ру­а­шы­лы­ғы бас­сей­ні
1.1 Су ша­ру­а­шы­лы­ғы ауда­ны
Ве­ге­та­ци­я­лық су­а­ру
Ауыл ша­ру­а­шы­лы­ғы да­қыл­да­ры­ның ата­уы және ауда­ны
Үстің­гі бе­тін
Жаң­быр­ла­тып
Там­шы­ла­тып
Ве­ге­та­ци­яа­ра­лық су­а­ру
Ылғал за­ряд­ты­лар
Шаю

Су тұтыну мен су бұрудың
үлестік нормаларын есептеу
әдістемесіне 4-қосымша
Лиманды суару кезінде су тұтынудың және су бұрудың үлестік нормалары
Ык, аг­ро­кли­мат­тық ай­мақ­тар­дың шиф­ры
Ли­ман­дар түр­ле­рі
Ли­ман­дар­да­ғы өсім­дік­тер
Ли­ман­дық су­а­ру нор­ма­ла­ры, (нет­то тек­ше метр/гек­тар
Су тұ­ты­ну (брут­то, тек­ше метр/гек­тар)
Су бұ­ру, тек­ше метр/гек­тар
ЖСД ор­на­ла­суы
те­рең
жа­қын
те­рең
жа­қын
те­рең
жа­қын
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Су ша­ру­а­шы­лы­ғы бас­сей­ні
Су ша­ру­а­шы­лы­ғы ауда­ны
Суы та­яз
Та­би­ғи ша­бын­дық­тар
Егі­л­ген да­қыл­дар
Суы те­рең
Та­би­ғи ша­бын­дық­тар
Егі­л­ген да­қыл­дар

Су тұтыну мен су бұрудың
үлестік нормаларын есептеу
әдістемесіне 5-қосымша
Жайылымдарды суландыру кезінде малды суару үшін су тұтынудың үлестік нормалары
Ык, Қа­зақ­стан Рес­пуб­ли­ка­сы­ның өңі­рі
Жа­ну­ар­лар
Жыл­дың мау­сым­да­ры бой­ын­ша су тұ­ты­ну­дың тәу­лік­тік нор­ма­ла­ры, (1 мал ба­сы­на тәу­лік­ке/литр)
жа­з­да
көк­тем­де және күз­де
қы­ста
1
2
3
4
5
Оң­тү­стік өңір
Жа­ну­ар­лар түр­ле­рі
Сол­тү­стік өңір
Жа­ну­ар­лар түр­ле­рі

Су тұтыну мен су бұрудың
үлестік нормаларын есептеу
әдістемесіне 6-қосымша
1-кесте
Ылғалдылықтың табиғи және тиісті агроклиматтық аймақтары бойынша су шаруашылығы бассейндерінің, әкімшілік облыстардың және аудандардың орналасуы
Табиғи аймақтар мен ылғалдылықтың тиісті коэффициенттері, Ык,
Шифр
Әкімшілік облыстар мен аудандар
Топырақтың негізгі типтері
1. Арал-Сырдария су шаруашылығы бассейні
Тау бөктеріндегі шөлейт, Ык=0,20-0,30
ТБШ
Түркістан облысы: Төле би, Түлкібас аудандары, Қазығұрт, Бәйдібек, Сайрам, Сарыағаш аудандарының тау бөктері
қарапайым сұр топырақ, қою сұр топырақ
Оңтүстік шөл дала,
Ык0,10-0,15
Ош
Түркістан облысы: Мақтаарал, Жетісай, Сарыағаш, Шардара, Қазығұрт, Отырар, Арыс, Сайрам, Бәйдібек, Ордабасы аудандары, Түркістан қаласы
қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ
Оңтүстік шөл дала,
Ык0,10-0,20
Ош
Қызылорда облысы: Арал, Қазалы, Қармақшы, Жалағаш, Сырдария, Шиелі, Жаңақорған аудандары
қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ
2. Балқаш-Алакөл су шаруашылығы бассейні
Тау бөктеріндегі дала, Ык=0,3-0,5
ТБД
Алматы облысы: Райымбек ауданы, Талғар, Іле, Қарасай, Еңбекшіқазақ аудандарының оңтүстік бөліктері
қара талшынды
Тау бөктеріндегі шөлейт, Ык =0,2-0,3
ТБШ
Алматы облысы: Ұйғыр, Еңбекшіқазақ, Талғар, Іле, Қарасай, Жамбыл аудандарының орталық бөлігі
қарапайым сұр топырақ, қою сұр топырақ
Оңтүстік шөл дала,
Ык 0,10-0,20
Ош
Алматы облысы: Балқаш ауданы, Еңбекшіқазақ, Талғар, Іле, Жамбыл аудандарының солтүстік және орталық бөліктері, Ұйғыр ауданының солтүстік бөлігі
қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ
Тау бөктеріндегі дала, ЫК=0,3-0,5
ТБД
Жетісу облысы: Ескелді, Панфилово, аудандарының оңтүстік бөліктері
қара талшынды
Тау бөктеріндегі шөлейт, ЫК =0,2-0,3
ТБШ
Жетісу облысы: Ескелді,Кербұлақ аудандары, Алакөл, Сарқан, Ақсу, Көксу аудандарының оңтүстік-шығыс бөлігі, Панфилово ауданының орталық бөлігі бөлігі
қарапайым сұр топырақ, қою сұр топырақ
Оңтүстік шөл дала,
ЫК 0,10-0,20
Ош
Жетісу облысы: Қаратал ауданы, Алакөл, Сарқан, Ақсу аудандарының солтүстік және орталық бөліктері, Панфилово ауданының оңтүстік бөлігі
қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ
Оңтүстік шөл дала, ЫК =0,10-0,20
Ош
Жамбыл облысы: Мойынқұм ауданының солтүстік-шығыс бөлігі
қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ
Солтүстік шөл дала, Ык =0,10-0,20
Сш
Қарағанды облысы: Ақтоғай ауданының оңтүстік бөлігі
қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ
Солтүстік шөл дала, ЫК =0,10-0,20
Сш
Абай облысы: Үржар, Аягөз аудандары
қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ
3. Ертіс су шаруашылығы бассейні
Таулы дала,
ЫК 0,50
ТД
Шығыс Қазақстан облысы: Шемонаиха, Глубокое, Ұлан, Алтай, Қатон-Қарағай аудандары, Күршім ауданының, Риддер және Өскемен қалаларының шығыс бөлігі
таулы топырақтың типтері
Тау бөктеріндегі дала, ЫК =0,50-0,30
ТБД
Шығыс Қазақстан облысы: Күршім ауданының батыс бөлігі
қара талшынды
Шөлейт, ЫК =0,30-0,20
Ш
Шығыс Қазақстан облысы: Тарбағатай, Зайсан аудандары
ақшыл талшынды
Тау бөктеріндегі дала, ЫК =0,50-0,30
ТБД
Абай облысы: Бесқарағай, Бородулиха аудандары және Жарма ауданының оң жағадағы бөлігі
қара талшынды
Шөлейт, ЫК =0,30-0,20
Ш
Абай облысы, Семей қаласы, Абай, Көкпекті аудандары, Жарма ауданының сол жағадағы бөлігі
ақшыл талшынды
Қуаң дала, ЫК =0,50-0,40
ҚД
Павлодар облысы: Железин, Ертіс аудандары
оңтүстік қара топырақ
Құрғақ дала, Ык =0,40-0,30
ҚД
Павлодар облысы: Қашыр, Ақтоғай, Успен, Павлодар, Шарбақты аудандары, Ақсу және Екібастұз қалалары
қара талшынды, типтік-талшынды
Тау бөктеріндегі дала, ЫК =0,30-0,20
ТБД
Павлодар облысы: Лебяжі, Баянауыл, Май аудандары
ақшыл талшынды
4. Есіл су шаруашылығы бассейні
Орманды дала, ЫК =0,60-0,50
ОД
Солтүстік Қазақстан облысы: Қызылжар, Мамлют, Айыртау аудандары, Булаев, Аққайың және Есіл аудандарының солтүстік бөлігі, Жамбыл ауданының солтүстік-шығыс бөлігі
сілтісіздендірілген қара топырақ, қарапайым қара топырақ
Қуаң дала, ЫК =0,50-0,40
ҚД
Солтүстік Қазақстан облысы: Уәлиханов, Ақжар, Тайынша, Тимирязев, Шал Ақын, Целинный аудандары, Булаев, Аққайың және Есіл аудандарының оңтүстік бөлігі, Жамбыл ауданының солтүстік-шығыс бөлігі
оңтүстік қара топырақ
Орманды дала, ЫК =0,60-0,50
ОД
Ақмола облысы: Щучинск ауданы
сілтісіздендірілген қара топырақ, қарапайым қара топырақ
Қуаң дала, ЫК =0,50-0,40
ҚД
Ақмола облысы: Зеренді, Еңбекшілдер, Сандықтау, Бұланды, Аккөл, Ерейментау, Шортанды, Аршалы, Есіл, Атбасар аудандары
оңтүстік қара топырақ
Құрғақ дала, ЫК =0,40-0,30
ҚД
Ақмола облысы: Есіл, Жақсы, Жарқайың, Егіндікөл, Астрахан, Целиноград, Қорғалжын аудандары
қара талшынды, типтік-талшынды
5. Нұра-Сарысу су шаруашылығы бассейні
Қуаң дала, ЫК =0,50-0,40
ҚД
Қарағанды облысы: Осакаров, Бұқар-Жырау, Қарқаралы аудандары
оңтүстік қара топырақ
Құрғақ дала, ЫК =0,40-0,30
ҚД
Қарағанды облысы: Абай ауданы, Шет ауданының солтүстік бөлігі, Қарағанды қаласы
қара талшынды, типтік-талшынды
Шөлейт, ЫК =0,30-0,20
Ш
Қарағанды облысы: Нұра ауданы, Ақтоғай ауданының солтүстік бөлігі, Шет ауданының орталық бөлігі
ақшыл талшынды
Солтүстік шөл дала, ЫК =0,20-0,10
Сш
Ұлытау облысы: Ұлытау және Жаңаарқа аудандары
қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ
Шөлейт, ЫК =0,30-0,20
Ш
Ұлытау облысы: Жаңаарқа аудандарының солтүстік-шығыс бөлігі
ақшыл талшынды
6. Тобыл-Торғай су шаруашылығы бассейні
Қуаң дала, ЫК=0,50-0,40
ҚД
Қостанай облысы: Қарабалық, Федоров, Меңдіқара, Ұзынкөл, Қостанай, Сарыкөл, Жетіқара, Денисов аудандары
оңтүстік қара топырақ
Құрғақ дала, ЫК =0,40-0,30
ҚД
Қостанай облысы: Таранов, Әулиекөл, Қарасу, Алтынсары, Наурызым, Қамысты аудандары
қара талшынды, типтік-талшынды
Шөлейт, ЫК =0,30-0,20
Ш
Қостанай облысы: Жангелді және Амангелді аудандарының солтүстік аумағы, Арқалық қаласы
ақшыл талшынды
Солтүстік шөл дала, ЫК =0,20-0,10
Сш
Қостанай облысы: Жангелді және Армангелді аудандарының солтүстік аумақтары
қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ
7. Жайық-Каспий су шаруашылығы бассейні
Құрғақ дала, ЫК =0,40-0,30
ҚД
Батыс Қазақстан облысы: Тасқала ауданының солтүстік-шығыс бөлігі, Зеленов, Бөрлі аудандарының солтүстік бөлігі, Орал қаласы
қара талшынды, типтік-талшынды
Шөлейт, ЫК =0,30-0,20
Ш
Батыс Қазақстан облысы: Теректі, Бөрлі, Шыңғырлау, Жәнібек, Қазталов аудандары, Тасқала және Зеленов аудандарының оңтүстік бөлігі, Ақжайық және Сырым аудандарының солтүстік бөлігі
ақшыл талшынды
Солтүстік шөл дала, ЫК =0,20-0,10
Сш
Батыс Қазақстан облысы: Бөкейорда, Жаңақала аудандары, Ақжайық, Сырым және Қаратөбе аудандарының оңтүстік бөлігі
қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ
Солтүстік шөл дала, ЫК =0,20-0,10
Сш
Атырау облысы: Индер, Қызылқоға, Құрманғазы, Исатай, Махамбет, Мақат, Жылыой аудандары
қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ
Оңтүстік шөл дала, ЫК=0,20-0,10
Ош
Маңғыстау облысы: Бейнеу, Маңғыстау, Түпқараған, Қарақия аудандары
қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ
Құрғақ дала, ЫК =0,40-0,30
ҚД
Ақтөбе облысы: Қарғалы ауданы, Мәртөк ауданының солтүстік бөлігі
қара талшынды, типтік-талшынды
Шөлейт, ЫК =0,30-0,20
Ш
Ақтөбе облысы: Қобда, Алға, Хромтау, Әйтеке би аудандары, Мәртөк ауданының оңтүстік бөлігі және Мұғалжар ауданының солтүстік бөлігі, Ақтөбе қаласы
ақшыл талшынды
Солтүстік шөл дала, ЫК =0,20-=0,10
Сш
Ақтөбе облысы: Темір, Ойыл, Ырғыз, Байғанин, Шалқар аудандары, Мұғалжар ауданының оңтүстік бөлігі
қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ
8. Шу-Талас су шаруашылығы бассейні
Тау бөктеріндегі дала, Ык =0,3-0,5
ТБД
Жамбыл облысы: Жуалын ауданы
қара талшынды
Тау бөктеріндегі шөлейт, ЫК =0,2-0,3
ТБШ
Жамбыл облысы: Байзақ, Жамбыл, Қордай, Мерке, Тұрар Рысқұлов аудандары
қарапайым сұр топырақ, қою сұр топырақ
Оңтүстік шөл дала, ЫК =0,10-0,20
Ош
Жамбыл облысы: Мойынқұм, Сарысу, Талас, Шу аудандары
қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ
Оңтүстік шөл дала, ЫК =0,10-0,20
Ош
Түркістан облысы: Созақ ауданы
қоңыр, сұр-қоңыр, ақшыл сұр топырақ
Ескертпе:
ҚшД – құрғақшылықты дала;
ОД – орманды дала;
Ош – оңтүстік шөл;
ҚД – құрғақ дала;
ЫК – ылғалдандыру коэффиценті;
Ш – шөлейт;
Сш – солтүстік шөл;
ТБД – тау бөктеріндегі дала;
ТБШ – тау бөктеріндегі шөлейт;
ТД – таулы дала.
2-кесте
Қамтамасыз етілуі әртүрлі жылдар мен түрлі топырақтық-гидрогеологиялық облыстар үшін вегетациялық кезеңдегі ауыл шаруашылығы дақылдары неттосының суармалау нормаларының мәндері текше метр гектарына
ЫК, табиғи аймақтарының ширі
Суарылатын дақылдар
Топырақтық-гидрогеологиялық облыстар
автоморфты, (ЫСД>3 м)
жартылай гидроморфты, (ЫСД=2-3 м)
гидроморфты, (ЫСД=1-2 м)
Ағынның есептік қамтамасыз етілуі %
50
75
95
50
75
95
50
75
95
1. Арал-Сырдария су шаруашылығы бассейні
Түркістан облысы, облыс бойынша орташа мәндері
0,25 – 0,30
Жаздық дәнді дақылдар
3050
3450
4200
2150
2500
3150
1450
1800
2400
Күздік бидай
2650
3050
3750
1850
2200
2750
1300
1600
2000
Дәндік жүгері
4850
5450
6250
3400
3900
4550
2400
2900
3400
Сүрлемдік жүгері
4000
4450
5250
2800
3250
3900
2000
2300
2950
Мақта
5000
5650
6650
3250
3850
4650
2000
2600
3300
Картоп
4850
5350
6250
3400
3850
4500
2400
2800
3350
Көкөністер
5800
6600
7650
4050
4750
5500
2800
3450
4050
Бақша дақылдары
3450
3700
4400
2500
2650
3250
1800
2150
2400
Көп жылдық шөптер
7200
7950
9100
5100
5550
6550
3600
3950
4850
Соя
4250
4850
5600
2950
3550
4350
2000
2600
3400
Жүзімдіктер
4150
4700
5500
2900
3300
3900
2000
2300
2800
Бақтар
6150
7050
8150
4000
4700
5600
2450
3100
3900
0,25 – 0,20
Жаздық дәнді дақылдар
2450
2900
3650
1550
2000
2650
900
1350
1950
Күздік бидай
1950
2450
3200
1300
1750
2400
750
1200
1800
Дәндік жүгері
3900
4350
5300
2450
2950
3800
1500
1950
2750
Сүрлемдік жүгері
3200
3500
4400
2200
2450
3300
1450
1700
2450
Мақта
3550
4050
4850
1950
2400
3100
850
1200
1900
Картоп
3750
4350
5300
2500
3050
3850
1600
2100
2750
Көкөністер
4500
5350
6400
2750
3600
4500
1600
2450
3200
Бақша дақылдары
2650
3050
3800
1800
2150
2750
1200
1450
2050
Көп жылдық шөптер
5550
6400
7350
3400
4150
4950
2000
2600
3350
Соя
3400
3900
4750
2250
2750
3600
1350
1900
2750
Жүзімдіктер
3200
3700
4500
2100
2450
3150
1300
1500
2150
Бақтар
4850
5800
6650
2900
3700
4400
1500
2250
2900
0,20 – 0,15
Жаздық дәнді дақылдар
2750
3200
3900
1800
2300
2900
1200
1600
2150
Күздік бидай
2300
2750
3450
1600
2000
2600
1050
1450
1950
Дәндік жүгері
4200
5000
5700
2750
3550
4200
1750
2500
3100
Сүрлемдік жүгері
3450
4000
4750
2400
2950
3550
1650
2100
2600
Мақта
4000
4550
5450
2300
2800
3550
1150
1650
2300
Картоп
4350
4850
5800
3050
3500
4200
2100
2550
3150
Көкөністер
5150
6000
7000
3400
4250
5000
2200
3050
3650
Бақша дақылдары
3100
3500
4150
2200
2500
3100
1550
1800
2300
Көп жылдық шөптер
6400
7150
8200
4200
4800
5800
2750
3200
4100
Соя
3650
4400
5150
2450
3200
3900
1500
2250
3000
Жүзімдіктер
3500
4200
5000
2300
2900
3400
1450
1950
2350
Бақтар
5400
6050
7350
3250
3800
5000
1850
2250
3350
0,15 – 0,10
Жаздық дәнді дақылдар
3050
3450
4200
2150
2500
3150
1450
1800
2400
Күздік бидай
2650
3050
3750
1850
2200
2750
1300
1600
2000
Дәндік жүгері
4850
5450
6250
3400
3900
4550
2400
2900
3400
Сүрлемдік жүгері
4000
4450
5250
2800
3250
3900
2000
2300
2950
Мақта
5000
5650
6650
3250
3850
4650
2000
2600
3300
Картоп
4850
5350
6250
3400
3850
4500
2400
2800
3350
Көкөністер
5800
6600
7650
4050
4750
5500
2800
3450
4050
Бақша дақылдары
3450
3700
4400
2500
2650
3250
1800
2150
2400
Көп жылдық шөптер
7200
7950
9100
5100
5550
6550
3600
3950
4850
Соя
4250
4850
5600
2950
3550
4350
2000
2600
3400
Жүзімдіктер
4150
4700
5500
2900
3300
3900
2000
2300
2800
Бақтар
6150
7050
8150
4000
4700
5600
2450
3100
3900
Қызылорда облысы, облыс бойынша орташа мәндері
0,10, Шо
Жаздық дәнді дақылдар
3300
3800
4600
2400
2800
3400
1650
2100
2550
Күздік бидай
2950
3450
4250
2150
2550
3200
1500
1900
2400
Дәндік жүгері
5350
6100
7000
3800
4400
5100
2750
3250
3800
Сүрлемдік жүгері
4600
5150
6050
3300
3800
4500
2450
2850
3400
Мақта
6050
6700
7700
4050
4600
5450
2650
3150
3950
Картоп
5450
6100
6850
3900
4350
5000
2750
3250
3700
Көкөністер
6550
7400
8350
4650
5300
6000
3300
3850
4450
Бақша дақылдары
4100
4400
4900
3100
3400
3650
2350
2550
2750
Көп жылдық шөптер
7950
8600
9900
5600
6100
7250
3950
4400
5450
Соя
4850
5600
6500
3350
4150
5000
2150
3100
3950
Жүзімдіктер
4750
5500
6400
3400
4050
4750
2500
3050
3550
Бақтар
6750
7650
8800
4350
5100
6100
2750
3350
4350
2 Балқаш-Алакөл су шаруашылығы бассейні
Алматы, Жетісу облысы, облыс бойынша орташа мәндері
0,40 – 0,10 ТБД, ТБШ, Шо
Жаздық дәнді дақылдар
2300
2750
3450
1350
1800
2450
700
1150
1700
Күздік бидай
1800
2300
3000
1150
1600
2200
600
1050
1550
Дәндік жүгері
3700
4200
5100
2300
2800
3600
1300
1800
2600
Сүрлемдік жүгері
2850
3350
4200
1800
2300
3100
1050
1500
2250
Қант қызылшасы
4650
5350
6200
2950
3550
4300
1750
2350
3000
Картоп
3550
4200
5150
2250
2800
3550
1350
1850
2450
Көкөністер
4300
5150
6150
2500
3400
4150
1350
2150
2750
Бақша дақылдары
2450
2900
3600
1550
1900
2500
900
1150
1700
Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер
0,40 – 0,35, ТБД
Жаздық дәнді дақылдар
1500
2000
2750
750
1200
1950
150
600
1250
Күздік бидай
1050
1500
2300
400
850
1600
0
350
1050
Дәндік жүгері
2600
3200
4000
1350
1900
2700
400
950
1700
Сүрлемдік жүгері
2150
2700
3500
1200
1700
2400
450
950
1600
Қант қызылшасы
3150
3800
4550
1650
2300
3050
600
1200
1950
Картоп
2450
3150
4100
1400
2000
2850
600
1150
1900
Көкөністер
2850
3750
4650
1450
2300
3150
450
1300
2100
Бақша дақылдары
1500
2000
2700
900
1300
1950
400
750
1350
Көп жылдық шөптер
3700
4350
5000
1950
2400
2950
700
1100
1550
Соя
2450
3000
3800
1500
2000
2750
750
1200
1950
Жүзімдіктер
2250
2750
3600
1250
1650
2400
550
850
1500
Бақтар
3350
3900
4650
1650
2150
2750
450
950
1500
0,35 – 0,30, ТБД
Жаздық дәнді дақылдар
1800
2150
3050
900
1350
2100
300
700
1350
Күздік бидай
1350
1700
2600
700
1050
1800
150
550
1250
Дәндік жүгері
2950
3400
4300
1650
2150
2950
700
1200
2000
Сүрлемдік жүгері
2300
2850
3700
1350
1800
2600
650
1100
1800
Қант қызылшасы
3650
4200
5000
2150
2600
3400
1050
1500
2300
Картоп
2750
3350
4300
1650
2150
3000
800
1350
2050
Көкөністер
3350
4200
5150
1850
2600
3450
800
1500
2300
Бақша дақылдары
1800
2300
2950
1150
1550
2150
600
950
1500
Көп жылдық шөптер
4200
5000
6000
2300
2950
3850
1000
1550
2400
Соя
2700
3150
4000
1700
2050
2900
950
1300
2050
Жүзімдіктер
2500
3000
3850
1500
1800
2600
700
1000
1650
Бақтар
3600
4600
5500
1850
2750
3550
650
1500
2150
0,30 – 0,25, ТБШ
Жаздық дәнді дақылдар
2000
2450
3250
1150
1550
2250
500
850
1500
Күздік бидай
1550
2000
2750
900
1300
2000
400
750
1350
Дәндік жүгері
3400
3950
4750
2050
2600
3400
1100
1650
2400
Сүрлемдік жүгері
2600
3200
4000
1650
2150
2900
900
1450
2100
Қант қызылшасы
4100
4600
5600
2500
3000
3900
1350
1850
2750
Картоп
3250
3850
4800
2100
2600
3400
1200
1700
2400
Көкөністер
3700
4600
5600
2050
2850
3700
900
1650
2450
Бақша дақылдары
2100
2550
3300
1300
1650
2350
700
1050
1650
Көп жылдық шөптер
4650
5550
6550
2600
3400
4300
1250
1900
2750
Соя
2850
3400
4200
1800
2300
3000
1050
1450
2150
Жүзімдіктер
2800
3350
4150
1700
2150
2800
900
1200
1800
Бақтар
3900
4000
5900
2000
2750
3750
700
1350
2300
0,25 – 0,20, ТБШ
Жаздық дәнді дақылдар
2300
2750
3450
1350
1800
2450
700
1150
1700
Күздік бидай
1800
2300
3000
1150
1600
2200
600
1050
1550
Дәндік жүгері
3700
4200
5100
2300
2800
3600
1300
1800
2600
Сүрлемдік жүгері
2850
3350
4200
1800
2300
3100
1050
1500
2250
Қант қызылшасы
4650
5350
6200
2950
3550
4300
1750
2350
3000
Картоп
3550
4200
5150
2250
2800
3550
1350
1850
2450
Көкөністер
4300
5150
6150
2500
3400
4150
1350
2150
2750
Бақша дақылдары
2450
2900
3600
1550
1900
2500
900
1150
1700
Көп жылдық шөптер
5400
6250
7100
3200
3900
4650
1700
2300
2950
Соя
3100
3600
4450
2000
2450
3250
1200
1550
2300
Жүзімдіктер
3000
3500
4350
1750
2150
2750
850
1150
1650
Бақтар
4550
5600
6500
2400
3350
4050
950
1800
2450
0,20 – 0,15, Шо
Жаздық дәнді дақылдар
2550
3050
3700
1600
2100
2650
950
1400
1900
Күздік бидай
2100
2600
3250
1350
1850
2400
800
1250
1700
Дәндік жүгері
4050
4850
5550
2650
3400
4000
1650
2350
2900
Сүрлемдік жүгері
3100
3850
4550
2050
2750
3300
1250
1950
2400
Қант қызылшасы
5500
6250
7000
3600
4300
4900
2350
2950
3500
Картоп
4200
4700
5600
2850
3350
4050
1950
2350
2950
Көкөністер
5000
5900
6850
3250
4100
4850
2000
2900
3400
Бақша дақылдары
2950
3300
3950
2000
2300
2850
1350
1550
2050
Көп жылдық шөптер
6250
7050
8000
4050
4650
5550
2550
3050
3850
Соя
3500
4250
4950
2450
3050
3700
1700
2200
2750
Жүзімдіктер
3350
4100
4800
2150
2750
3250
1250
1750
2150
Бақтар
5300
6300
7200
3150
4000
4750
1700
2450
3100
0,15 – 0,10, Шо
Жаздық дәнді дақылдар
2900
3400
4000
1950
2450
2950
1250
1700
2150
Күздік бидай
2450
2950
3550
1650
2100
2550
1050
1450
1800
Дәндік жүгері
4650
5300
6050
3250
3750
4350
2200
2700
3250
Сүрлемдік жүгері
3700
4300
5050
2500
3100
3700
1650
2150
2700
Қант қызылшасы
6550
7050
7950
4500
4950
5600
3100
3500
4050
Картоп
4700
5200
6100
3250
3700
4350
2250
2600
3100
Көкөністер
5650
6500
7500
3900
4600
5300
2650
3300
3900
Бақша дақылдары
3300
3550
4250
2350
2450
3100
1650
1900
2200
Көп жылдық шөптер
7150
7850
8900
4950
5450
6350
3450
3800
4600
Соя
4050
4650
5400
2850
3350
4050
2000
2400
3000
Жүзімдіктер
4000
4600
5300
2750
3150
3700
1800
2150
2600
Бақтар
6200
6900
7950
4000
4500
5400
2450
2900
3650
3. Ертіс су шаруашылығы бассейні
Шығыс-Қазақстан, Абай облысы, облыс бойынша орташа мәндері
0,60 – 0,20, ТД, ТБД, ТБШ, ҚшД, ҚД, Ш
Жаздық дәнді дақылдар
1500
2000
2750
1000
1400
2150
600
950
1600
Күздік бидай
1050
1500
2350
650
1050
1800
350
700
1350
Дәндік жүгері
2650
3250
3850
1700
2250
2800
1050
1500
2000
Сүрлемдік жүгері
2050
2650
3250
1400
1900
2450
850
1350
1800
Күнбағыс
2650
3250
3850
1700
2250
2800
1050
1500
2000
Картоп
2250
2950
3750
1500
2050
2750
900
1400
1950
Көкөністер
2500
3050
4050
1700
2200
3050
1150
1550
2300
Бақша дақылдары
1500
1750
2550
1150
1250
1900
800
850
1450
Көп жылдық шөптер
2950
3900
4900
1850
2750
3550
1150
1900
2600
Бақтар және жидектіктер
2150
2650
3300
1450
1850
2500
850
1250
1850
Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер
0,60 – 0,55, ЛС
Жаздық дәнді дақылдар
800
1350
2050
350
850
1400
0
450
950
Сүрлемдік жүгері
1150
1750
2400
550
1150
1700
100
600
1150
Картоп
1400
2150
2850
800
1450
2050
350
900
1450
Көкөністер
2050
2400
3250
1250
1650
2400
700
1050
1750
Көп жылдық шөптер
1900
2850
3850
1100
1850
2750
450
1150
1950
Бақтар және жидектіктер
1500
1850
2550
850
1200
1850
350
650
1300
0,55 – 0,50, ОД
Жаздық дәнді дақылдар
1000
1550
2200
550
1050
1550
200
600
1050
Сүрлемдік жүгері
1250
1900
2550
700
1300
1850
250
750
1300
Картоп
1550
2200
3050
950
1500
2200
450
1000
1600
Көкөністер
2050
2500
3400
1350
1750
2550
800
1150
1850
Көп жылдық шөптер және жайылымдар
2150
3000
4050
1250
2050
2950
600
1350
2100
Бақтар және жидектіктер
1500
2050
2700
850
1350
1950
350
800
1350
0,50 – 0,45, ҚшД
Жаздық дәнді дақылдар
1150
1700
2400
700
1150
1750
300
750
1250
Сүрлемдік жүгері
1500
2050
2750
950
1400
2050
450
900
1450
Картоп
1700
2350
3200
1000
1600
2350
500
1050
1700
Көкөністер
2200
2700
3600
1400
1850
2650
850
1250
1950
Бақша дақылдары
850
1350
2000
550
950
1450
300
550
1000
Көп жылдық шөптер
2400
3300
4300
1500
2350
3150
850
1650
2300
Бақтар және жидектіктер
1700
2200
2850
1050
1500
2100
550
1000
1500
0,45 – 0,40, ҚшД
Жаздық дәнді дақылдар
1350
1850
2550
850
1300
1900
450
800
1350
Сүрлемдік жүгері
1700
2350
3000
1100
1650
2200
600
1100
1650
Картоп
2000
2650
3450
1250
1800
2500
700
1200
1750
Көкөністер
2400
2900
3850
1600
2050
2900
1050
1450
2200
Бақша дақылдары
1200
1700
2400
800
1150
1850
500
750
1350
Көп жылдық шөптер
2650
3600
4550
1700
2600
3400
1000
1850
2550
Бақтар және жидектіктер
1900
2400
3050
1250
1650
2250
700
1050
1650
0,40 – 0,35, ҚД
Жаздық дәнді дақылдар
1500
2000
2750
1000
1400
2150
600
950
1600
Күздік бидай
1050
1500
2350
650
1050
1800
350
700
1350
Дәндік жүгері
2650
3250
3850
1700
2250
2800
1050
1500
2000
Сүрлемдік жүгері
2050
2650
3250
1400
1900
2450
850
1350
1800
Күнбағыс
2650
3250
3850
1700
2250
2800
1050
1500
2000
Картоп
2250
2950
3750
1500
2050
2750
900
1400
1950
Көкөністер
2500
3050
4050
1700
2200
3050
1150
1550
2300
Бақша дақылдары
1500
1750
2550
1150
1250
1900
800
850
1450
Көп жылдық шөптер
2950
3900
4900
1850
2750
3550
1150
1900
2600
Бақтар және жидектіктер
2150
2650
3300
1450
1850
2500
850
1250
1850
0,35 – 0,30, ҚД
Жаздық дәнді дақылдар
1700
2200
2950
1200
1600
2250
800
1150
1700
Күздік бидай
1250
1700
2500
850
1250
1900
500
800
1400
Дәндік жүгері
3000
3600
4250
2050
2550
3100
1350
1800
2300
Сүрлемдік жүгері
2200
2850
3500
1550
2050
2650
1000
1500
2000
Күнбағыс
3000
3600
4250
2050
2550
3100
1350
1800
2300
Картоп
2650
3250
4150
1750
2300
3050
1100
1600
2250
Көкөністер
2850
3450
4400
2000
2550
3300
1350
1850
2550
Бақша дақылдары
1500
1900
2750
1000
1400
2050
650
1000
1550
Көп жылдық шөптер
3550
4300
5300
2400
3050
3900
1650
2200
2950
Бақтар және жидектіктер
2400
2900
3600
1600
2050
2650
1000
1400
1950
0,30 – 0,25, Ш
Жаздық дәнді дақылдар
1850
2400
3200
1350
1850
2450
900
1350
1850
Күздік бидай
1400
2200
2750
1000
1700
2100
600
1250
1600
Дәндік жүгері
3400
3900
4600
2300
2700
3300
1550
1900
2350
Сүрлемдік жүгері
2550
3150
3800
1800
2250
2750
1200
1600
2050
Күнбағыс
3400
3900
4600
2300
2700
3300
1550
1900
2350
Картоп
3050
3750
4550
2100
2750
3400
1400
1950
2550
Көкөністер
3250
3850
4900
2250
2750
3600
1600
2000
2700
Бақша дақылдары
1750
2200
3050
1300
1700
2300
900
1200
1700
Көп жылдық шөптер
4150
4950
5950
2750
3450
4300
1900
2550
3250
Бақтар және жидектіктер
2750
3300
3950
1900
2400
2900
1300
1700
2150
0,25 – 0,20, Ш
Жаздық дәнді дақылдар
2200
2700
3450
1600
2050
2650
1150
1500
2000
Күздік бидай
1700
2200
3000
1250
1700
2300
850
1200
1750
Дәндік жүгері
3800
4350
5250
2600
3100
3800
1850
2200
2850
Сүрлемдік жүгері
2900
3550
4150
2050
2600
3100
1400
1900
2300
Күнбағыс
3800
4350
5250
2600
3100
3800
1850
2200
2850
Картоп
3550
4050
4950
2450
2850
3600
1700
2050
2600
Көкөністер
3850
4400
5400
2750
3150
3950
1950
2350
3000
Бақша дақылдары
2150
2650
3350
1550
2050
2550
1150
1600
1950
Көп жылдық шөптер
4800
5600
6650
3250
3900
4800
2250
2900
3650
Бақтар және жидектіктер
3100
3750
4350
2200
2750
3300
1500
2050
2450
Павлодар облысы, облыс бойынша орташа мәндері
0,45 – 0,25, ҚшД, ҚД, Ш
Жаздық дәнді дақылдар
1750
2150
3050
1250
1550
2400
800
1100
1800
Сүрлемдік жүгері
2250
2750
3500
1250
1750
2400
550
1050
1650
Картоп
2750
3200
4100
1900
2250
3050
1250
1600
2200
Көкөністер
2850
3400
4400
2000
2500
3300
1400
1850
2550
Бақша дақылдары
1500
1950
2750
800
1250
1950
300
650
1300
Көп жылдық шөптер
3150
3950
5050
2150
2850
3750
1350
1950
2800
Бақтар және жидектіктер
2400
2900
3600
1650
2050
2650
1050
1450
1950
Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер
0,45 – 0,40, ҚшД
Жаздық дәнді дақылдар
1350
1850
2500
900
1300
1900
550
850
1350
Сүрлемдік жүгері
1750
2300
3000
1150
1600
2250
650
1050
1650
Картоп
2000
2600
3400
1250
1800
2450
750
1200
1700
Көкөністер
2250
2750
3650
1500
1950
2700
950
1300
2000
Бақша дақылдары
1000
1500
2150
650
1050
1600
350
650
1150
Көп жылдық шөптер және жайылымдар
2600
3150
4300
1700
2150
3150
1050
1450
2300
Бақтар және жидектіктер
1950
2400
3050
1250
1700
2300
750
1100
1700
0,40 – 0,35, ҚД
Жаздық дәнді дақылдар
1550
2000
2800
800
1250
1950
200
600
1300
Сүрлемдік жүгері
2050
2600
3250
1100
1650
2150
400
900
1400
Картоп
2250
2750
3600
1250
1650
2350
450
800
1450
Көкөністер
2500
3050
4000
1700
2200
3000
1150
1600
2300
Бақша дақылдары
1200
1800
2550
550
1150
1800
100
600
1250
Көп жылдық шөптер
2850
3550
4650
1900
2500
3450
1150
1700
2550
Бақтар және жидектіктер
2150
2700
3300
1500
1950
2500
900
1350
1850
0,35 – 0,30, ҚД
Жаздық дәнді дақылдар
1750
2150
3050
1250
1550
2400
800
1100
1800
Сүрлемдік жүгері
2250
2750
3500
1250
1750
2400
550
1050
1650
Картоп
2750
3200
4100
1900
2250
3050
1250
1600
2200
Көкөністер
2850
3400
4400
2000
2500
3300
1400
1850
2550
Бақша дақылдары
1500
1950
2750
800
1250
1950
300
650
1300
Көп жылдық шөптер
3150
3950
5050
2150
2850
3750
1350
1950
2800
Бақтар және жидектіктер
2400
2900
3600
1650
2050
2650
1050
1450
1950
0,30 – 0,25, Ш
Жаздық дәнді дақылдар
2000
2450
3250
1150
1550
2250
500
950
1550
Сүрлемдік жүгері
2550
3100
3750
1550
2100
2650
850
1350
1850
Картоп
3100
3600
4450
2150
2600
3300
1500
1800
2450
Көкөністер
3150
3800
4750
2250
2800
3550
1600
2050
2700
Бақша дақылдары
1700
2150
3150
900
1300
2200
350
650
1500
Көп жылдық шөптер және жайылымдар
3750
4450
5350
2550
3100
3900
1700
2200
2850
Бақтар және жидектіктер
2700
3250
3900
1900
2400
2850
1250
1700
2100
4. Есіл су шаруашылығы бассейні
Ақмола облысы, облыс бойынша орташа мәндері
0,50 – 0,20 ҚшД, ҚД, Ш
Жаздық дәнді дақылдар
1700
2300
3000
850
1400
2050
250
800
1350
Сүрлемдік жүгері
2250
2800
3500
1250
1800
2400
550
1050
1600
Картоп
2550
3250
4150
1700
2300
3050
1050
1600
2250
Көкөністер
2800
3450
4400
1950
2550
3300
1350
1850
2550
Бақша дақылдары
1550
2000
2800
850
1250
2000
300
650
1350
Көп жылдық шөптер
3250
3950
5000
2200
2800
3700
1400
1950
2700
Бақтар және жидектіктер
2300
2900
3650
1550
2050
2700
950
1400
2000
Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер
0,50 – 0,45, ҚшД
Жаздық дәнді дақылдар
1150
1700
2300
700
1150
1700
350
750
1200
Сүрлемдік жүгері
1600
2100
2800
1050
1450
2100
550
900
1500
Картоп
1650
2300
3200
1050
1600
2350
500
1050
1650
Көкөністер
2150
2700
4600
1400
1850
3650
850
1250
2950
Бақша дақылдары
850
1350
2000
550
900
1450
300
550
1000
Көп жылдық шөптер
2250
2800
4050
1350
1850
2900
700
1150
2100
Бақтар және жидектіктер
1700
2250
2800
1100
1550
2050
550
950
1450
0,45 – 0,40, ҚшД
Жаздық дәнді дақылдар
1350
1850
2550
850
1350
1950
450
850
1400
Сүрлемдік жүгері
1800
2300
3050
1150
1600
2300
650
1100
1650
Картоп
2350
2900
3750
1650
1600
2800
1100
600
2100
Көкөністер
2000
2600
3450
1200
1800
2500
600
1150
1750
Бақша дақылдары
1100
1550
2100
700
1050
1600
400
650
1100
Көп жылдық шөптер
2550
3050
4250
1600
2100
3050
900
1350
2250
Бақтар және жидектіктер
1850
2450
3050
1200
1700
2300
650
1100
1700
0,40 – 0,35, ҚД
Жаздық дәнді дақылдар
1600
2050
2800
1100
1450
2100
650
1000
1600
Сүрлемдік жүгері
2050
2550
3250
1100
1600
2150
350
850
1350
Картоп
2200
2800
3650
1100
1700
2350
350
850
1450
Көкөністер
2550
3050
4050
1750
2250
3050
1150
1600
2300
Бақша дақылдары
1200
1850
2550
600
1150
1800
100
600
1200
Көп жылдық шөптер
2850
3450
4500
1850
2350
3300
1100
1600
2350
Бақтар және жидектіктер
2100
2700
3300
1450
1900
2550
850
1350
1850
0,35 – 0,30, ҚД
Жаздық дәнді дақылдар
1700
2300
3000
850
1400
2050
250
800
1350
Сүрлемдік жүгері
2250
2800
3500
1250
1800
2400
550
1050
1600
Картоп
2550
3250
4150
1700
2300
3050
1050
1600
2250
Көкөністер
2800
3450
4400
1950
2550
3300
1350
1850
2550
Бақша дақылдары
1550
2000
2800
850
1250
2000
300
650
1350
Көп жылдық шөптер
3250
3950
5000
2200
2800
3700
1400
1950
2700
Батар және жидектіктер
2300
2900
3650
1550
2050
2700
950
1400
2000
10,30 – 0,25, Ш
Жаздық дәнді дақылдар
1900
2450
3200
1050
1550
2200
400
850
1450
Сүрлемдік жүгері
2550
3050
3850
1600
2100
2750
850
1350
1900
Картоп
3050
3700
4500
2100
2650
3300
1400
1900
2500
Көкөністер
3250
3850
4800
2300
2800
3600
1650
2100
2750
Бақша дақылдары
1700
2300
3050
900
1400
2100
350
800
1400
Көп жылдық шөптер
3800
4500
5450
2550
3150
3950
1700
2250
2850
Бақтар және жидектіктер
2700
3300
4000
1850
2400
2950
1250
1750
2150
0,25 – 0,20, Ш
Жаздық дәнді дақылдар
2250
2700
3450
1350
1800
2450
650
1100
1700
Сүрлемдік жүгері
2950
3550
4200
1900
2500
3050
1150
1700
2250
Картоп
3400
4000
4900
2400
2900
3600
1650
2100
2650
Көкөністер
3650
4250
5300
2600
3100
4000
1850
2300
3050
Бақша дақылдары
2150
2550
3400
1350
1650
2350
700
950
1600
Көп жылдық шөптер
4450
5200
6200
3050
3700
4500
2050
2650
3350
Бақтар және жидектіктер
3050
3750
4350
2150
2800
3300
1500
2100
2500
Солтүстік Қазақстан облысы, облыс бойынша орташа мәндері
0,60 – 0,45 ОД, ҚшД
Жаздық дәнді дақылдар
950
1500
2200
500
950
1550
150
550
1050
Сүрлемдік жүгері
1200
1800
2500
650
1200
1800
150
650
1200
Картоп
1500
2200
3000
900
1450
2200
400
900
1550
Көкөністер
2000
2500
3400
1350
1750
2550
800
1150
1900
Көп жылдық шөптер
1950
2650
3750
1050
1700
2600
400
950
1750
Бақтар және жидектіктер
1550
1950
2700
900
1300
1950
400
750
1350
Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер
0,60 – 0,55, ОД
Жаздық дәнді дақылдар
750
1300
2000
300
800
1450
0
400
900
Сүрлемдік жүгері
1050
1700
2400
500
1050
1700
50
500
1100
Картоп
1450
2050
2800
850
1400
2050
350
850
1450
Көкөністер
1950
2450
3250
1250
1700
2400
700
1150
1700
Көп жылдық шөптер
1800
2500
3550
950
1500
2500
350
850
1700
Бақтар және жидектіктер
1450
1900
2550
850
1200
1850
350
650
1300
0,55 – 0,50, ОД
Жаздық дәнді дақылдар
950
1500
2200
500
950
1550
150
550
1050
Сүрлемдік жүгері
1200
1800
2500
650
1200
1800
150
650
1200
Картоп
1500
2200
3000
900
1450
2200
400
900
1550
Көкөністер
2000
2500
3400
1350
1750
2550
800
1150
1900
Көп жылдық шөптер
1950
2650
3750
1050
1700
2600
400
950
1750
Бақтар және жидектіктер
1550
1950
2700
900
1300
1950
400
750
1350
0,50 – 0,45, ҚшД
Жаздық дәнді дақылдар
1150
1700
2400
650
1200
1750
250
750
1250
Сүрлемдік жүгері
1450
2050
2750
900
1450
2050
400
900
1450
Картоп
1700
2300
3200
1050
1600
2350
500
1050
1700
Көкөністер
2200
2700
3600
1450
1850
2550
850
1250
1750
Көп жылдық шөптер
2150
2750
3950
1250
1850
2800
600
1150
1950
Бақтар және жидектіктер
1700
2200
2800
1000
1450
2100
450
900
1450
5. Жайық-Каспий су шаруашылығы бассейні
Батыс Қазақстан облысы, облыс бойынша орташа мәндері
0,30 – 0,10, Ш, Шс
Жаздық дәнді дақылдар
2100
2650
3450
1550
2000
2650
1100
1450
2000
Сүрлемдік жүгері
2900
3550
4200
2100
2600
3150
1450
1900
2350
Дәндік жүгері
3650
4300
5000
2550
3100
3700
1750
2300
2750
Картоп
3450
4050
4900
2450
2950
3650
1700
2100
2700
Көкөністер
3750
4300
5300
2700
3150
4000
1950
2350
3050
Бақша дақылдары
2100
2650
3350
1550
2050
2550
1100
1600
1900
Көп жылдық шөптер
4500
5200
6100
3100
3700
4500
2100
2700
3300
Соя
2950
3550
4200
1850
2350
2950
1050
1500
2100
Бақтар және жидектіктер
3100
3650
4300
2200
2700
3250
1500
1950
2450
Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер
0,30 – 0,25, Ш
Жаздық дәнді дақылдар
1900
2350
3250
1350
1750
2500
900
1300
1900
Сүрлемдік жүгері
2500
3100
3800
1700
2200
2800
1150
1550
2050
Дәндік жүгері
3250
3800
4600
2250
2700
3350
1500
1900
2450
Картоп
3100
3700
4550
2150
2650
3400
1450
1900
2500
Көкөністер
3300
3900
4850
2350
2850
3700
1700
2100
2800
Бақша дақылдары
1850
2300
3050
1350
1700
2300
950
1300
1700
Көп жылдық шөптер
3750
4500
5450
2500
3150
3900
1700
2250
2900
Соя
2600
3100
3850
1750
2250
2850
1200
1600
2100
0,25 – 0,20, Ш
Бақтар және жидектіктер
2700
3250
3950
1900
2350
2900
1300
1700
2100
Жаздық дәнді дақылдар
2100
2650
3450
1550
2000
2650
1100
1450
2000
Сүрлемдік жүгері
2900
3550
4200
2100
2600
3150
1450
1900
2350
Дәндік жүгері
3650
4300
5000
2550
3100
3700
1750
2300
2750
Картоп
3450
4050
4900
2450
2950
3650
1700
2100
2700
Көкөністер
3750
4300
5300
2700
3150
4000
1950
2350
3050
Бақша дақылдары
2100
2650
3350
1550
2050
2550
1100
1600
1900
Көп жылдық шөптер
4500
5200
6100
3100
3700
4500
2100
2700
3300
Соя
2950
3550
4200
1850
2350
2950
1050
1500
2100
Бақтар және жидектіктер
3100
3650
4300
2200
2700
3250
1500
1950
2450
0,20 – 0,15, Шс
Жаздық дәнді дақылдар
2500
3050
3750
1900
2300
2900
1400
1700
2250
Сүрлемдік жүгері
3450
4050
4550
2500
3000
3400
1850
2250
2550
Дәндік жүгері
3950
4700
5250
2800
3400
3900
1900
2450
2850
Картоп
3950
4500
5400
2850
3300
4050
2000
2450
3000
Көкөністер
4400
5050
6100
3150
3650
4500
2300
2700
3400
Бақша дақылдары
2500
2900
3650
1900
2250
2850
1450
1700
2150
Көп жылдық шөптер
5150
5950
6850
3550
4200
4900
2500
3050
3650
Соя
3550
4150
4650
2550
3100
3500
1900
2300
2650
Бақтар және жидектіктер
3550
4150
4450
2550
3100
3300
1850
2300
2400
0,15 – 0,10, Шс
Жаздық дәнді дақылдар
2900
3400
4050
2150
2550
3100
1550
1900
2300
Сүрлемдік жүгері
3850
4450
5050
2850
3300
3800
2050
2450
2900
Дәндік жүгері
4400
5100
5750
3050
3650
4150
2100
2550
3050
Картоп
4450
5050
6050
3150
3700
4450
2250
2700
3300
Көкөністер
5300
5950
6900
3800
4300
5000
2750
3150
3750
Бақша дақылдары
2800
3350
4100
2100
2500
3100
1500
1900
2350
Көп жылдық шөптер
5900
6700
7700
4100
4800
5650
2900
3500
4250
Соя
3950
4550
5150
2900
3350
3900
2100
2500
2900
Бақтар және жидектіктер
4050
4600
5250
2950
3400
3950
2150
2500
3000
Атырау облысы, облыс бойынша орташа мәндері
0,15 – 0,10, Шс
Жаздық дәнді дақылдар
2950
3350
4050
2150
2550
3100
1600
1900
2350
Күздік бидай
2500
2900
3600
1900
2250
2800
1400
1700
2150
Дәндік жүгері
4250
4800
5350
2950
3350
3750
2000
2300
2650
Сүрлемдік жүгері
3800
4400
4950
2800
3250
3700
2000
2400
2750
Картоп
4350
4950
5900
3100
3550
4350
2150
2600
3250
Көкөністер
5100
5750
6800
3600
4050
4950
2600
2950
3700
Бақша дақылдары
2800
3250
4000
2100
2450
3050
1550
1800
2300
Көп жылдық шөптер
5900
6650
7600
4150
4750
5550
2950
3450
4100
Бақтар және жидектіктер
3950
4550
5150
2900
3350
3850
2100
2500
2900
Ақтөбе облысы, облыс бойынша орташа мәндері
0,30 – 0,10, Ш, Шс
Жаздық дәнді дақылдар
2150
2650
3400
1600
2000
2600
1150
1500
1950
Сүрлемдік жүгері
2900
3500
4150
2050
2600
3100
1450
1900
2350
Картоп
3350
3950
4900
2400
2850
3600
1650
2050
2700
Көкөністер
3650
4250
5300
2600
3150
4000
1900
2300
3050
Бақша дақылдары
2100
2500
3300
1550
1950
2550
1100
1500
1950
Көп жылдық шөптер
4450
5200
6150
3050
3750
4500
2050
2750
3350
Бақтар және жидектіктер
3100
3500
4250
2150
2550
3200
1500
1850
2400
Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер
0,35 – 0,30, ҚД
Жаздық дәнді дақылдар
1700
2150
2900
1200
1550
2200
800
1100
1700
Сүрлемдік жүгері
2200
2800
3450
1550
2050
2600
1000
1450
1950
Картоп
2600
3200
4100
1700
2250
3050
1050
1600
2200
Көкөністер
2850
3400
4400
2000
2500
3300
1400
1850
2550
Бақша дақылдары
1500
1950
2750
1050
1450
2100
750
1050
1550
Көп жылдық шөптер
3300
4050
4900
2200
2900
3650
1500
2100
2650
Бақтар және жидектіктер
2350
2900
3500
1600
2050
2600
1050
1450
1900
0,30 – 0,25, Ш
Жаздық дәнді дақылдар
1900
2400
3150
1400
1800
2400
950
1300
1800
Сүрлемдік жүгері
2500
3150
3750
1700
2300
2750
1150
1650
2000
Картоп
3050
3600
4450
2150
2600
3300
1450
1800
2450
Көкөністер
3100
3750
4700
2200
2700
3550
1550
1950
2650
Бақша дақылдары
1750
2250
3000
1250
1700
2300
900
1250
1700
Көп жылдық шөптер
3800
4600
5550
2600
3300
4050
1750
2350
3000
Бақтар және жидектіктер
2650
3200
3900
1800
2300
2850
1250
1650
2100
0,25 – 0,20, Ш
Жаздық дәнді дақылдар
2150
2650
3400
1600
2000
2600
1150
1500
1950
Сүрлемдік жүгері
2900
3500
4150
2050
2600
3100
1450
1900
2350
Картоп
3350
3950
4900
2400
2850
3600
1650
2050
2700
Көкөністер
3650
4250
5300
2600
3150
4000
1900
2300
3050
Бақша дақылдары
2100
2500
3300
1550
1950
2550
1100
1500
1950
Көп жылдық шөптер
4450
5200
6150
3050
3750
4500
2050
2750
3350
Бақтар және жидектіктер
3100
3500
4250
2150
2550
3200
1500
1850
2400
0,20 – 0,15, Шс
Жаздық дәнді дақылдар
2500
2900
3700
1900
2150
2850
1400
1600
2200
Сүрлемдік жүгері
3350
3950
4550
2400
2900
3400
1750
2150
2600
Картоп
3800
4450
5350
2700
3300
4000
1900
2400
3050
Көкөністер
4350
4900
6000
3100
3550
4450
2200
2600
3300
Бақша дақылдары
2400
2900
3650
1800
2200
2850
1300
1700
2150
Көп жылдық шөптер
5100
5950
6850
3550
4200
4950
2450
3050
3700
Бақтар және жидектіктер
3500
4050
4650
2500
3000
3500
1750
2200
2600
0,15 – 0,10, Шс
Жаздық дәнді дақылдар
2900
3350
4000
2150
2550
3050
1550
1950
2300
Сүрлемдік жүгері
3800
4400
4950
2800
3250
3700
2050
2400
2800
Картоп
4350
4900
5950
3100
3550
4400
2150
2600
3300
Көкөністер
5150
5800
6800
3650
4200
4950
2600
3100
3700
Бақша дақылдары
2800
3300
3950
2100
2500
3000
1550
1900
2250
Көп жылдық шөптер
5850
6550
7600
4100
4650
5550
2900
3400
4150
Бақтар және жидектіктер
3950
4550
5200
2850
3350
3900
2100
2500
2950
Маңғыстау облысы, облыс бойынша орташа мәндері
0,10, Шо
Жаздық дәнді дақылдар
2950
3350
4050
2200
2550
3050
1600
1900
2350
Күздік бидай
2500
2900
3600
1900
2250
2800
1400
1700
2150
Дәндік жүгері
4250
4800
5350
2950
3300
3800
2000
2300
2650
Сүрлемдік жүгері
3800
4400
4950
2800
3250
3700
2050
2400
2800
Картоп
4350
4950
5900
3050
3550
4350
2150
2600
3250
Көкөністер
5100
5750
6800
3600
4050
4950
2550
2950
3700
Бақша дақылдары
2800
3250
4000
2100
2450
3050
1600
1850
2300
Көп жылдық шөптер
5900
6650
7600
4150
4750
5500
2950
3450
4100
Бақтар және жидектіктер
3950
4550
5150
2850
3350
3850
2100
2500
2900
6. Нұра-Сарысу су шаруашылығы бассейні
Қарағанды, Ұлытау облысы, облыс бойынша орташа мәндері
0,45 – 0,10, ҚшД, ҚД, Ш, Шс
Жаздық дәнді дақылдар
1900
2350
3150
1350
1750
2400
950
1250
1850
Дәндік жүгері
3200
3800
4400
2250
2650
3200
1500
1850
2300
Сүрлемдік жүгері
2550
3100
3750
1800
2250
2750
1200
1600
2000
Картоп
3050
3650
4500
2100
2600
3350
1400
1850
2500
Көкөністер
3150
3800
4750
2300
2800
3550
1600
2050
2700
Бақша дақылдары
1900
2150
3000
1300
1600
2300
900
1150
1700
Көп жылдық шөптер
3750
4450
5400
2550
3100
3950
1700
2200
2900
Соя
2600
3150
3800
1850
2300
2800
1200
1600
2050
Бақтар және жидектіктер
2700
3200
3900
1850
2300
2850
1250
1650
2100
Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер
0,45 – 0,40, ҚшД
Жаздық дәнді дақылдар
1300
1850
2550
850
1300
1900
450
850
1400
Сүрлемдік жүгері
1700
2300
2950
1100
1600
2200
600
1100
1600
Картоп
1900
2550
3450
1150
1750
2500
600
1100
1800
Көкөністер
2250
2750
3700
1500
1900
2750
900
1350
2050
Бақша дақылдары
1050
1500
2100
700
1050
1550
400
650
1100
Көп жылдық шөптер
2550
3000
4250
1650
2050
3100
950
1300
2250
Бақтар және жидектіктер
1950
2400
3000
1300
1700
2250
750
1100
1600
0,40 – 0,35, ҚД
Жаздық дәнді дақылдар
1550
2050
2700
1100
1500
2050
650
1050
1550
Сүрлемдік жүгері
2000
2550
3200
1350
1850
2400
850
1300
1800
Картоп
2250
2900
3700
1450
2050
2700
850
1350
1950
Көкөністер
2800
3050
4000
2050
2200
3050
1450
1600
2300
Бақша дақылдары
1250
1750
2400
850
1250
1800
550
850
1350
Көп жылдық шөптер
2800
3450
4500
1800
2400
3300
1100
1600
2400
Бақтар және жидектіктер
2150
2650
3250
1450
1900
2450
900
1300
1850
0,35-0,30, ҚД
Жаздық дәнді дақылдар
1700
2200
2950
1200
1600
2300
800
1150
1700
Сүрлемдік жүгері
2200
2750
3450
1550
2000
2600
1000
1400
1950
Картоп
2600
3200
4050
1750
2300
3000
1100
1600
2150
Көкөністер
2800
3300
4350
2000
2400
3300
1350
1750
2500
Бақша дақылдары
1750
1900
2700
950
1350
2050
700
950
1550
Көп жылдық шөптер
3200
3900
4900
2150
2800
3550
1400
1900
2600
Бақтар және жидектіктер
2400
2900
3600
1600
2100
2650
1100
1450
2000
0,30 – 0,25, Ш
Жаздық дәнді дақылдар
1900
2350
3150
1350
1750
2400
950
1250
1850
Дәндік жүгері
3200
3800
4400
2250
2650
3200
1500
1850
2300
Сүрлемдік жүгері
2550
3100
3750
1800
2250
2750
1200
1600
2000
Картоп
3050
3650
4500
2100
2600
3350
1400
1850
2500
Көкөністер
3150
3800
4750
2300
2800
3550
1600
2050
2700
Бақша дақылдары
1900
2150
3000
1300
1600
2300
900
1150
1700
Көп жылдық шөптер
3750
4450
5400
2550
3100
3950
1700
2200
2900
Соя
2600
3150
3800
1850
2300
2800
1200
1600
2050
Бақтар және жидектіктер
2700
3200
3900
1850
2300
2850
1250
1650
2100
0,25 – 0,20, Ш
Жаздық дәнді дақылдар
2150
2650
3450
1600
2000
2650
1150
1500
2050
Дәндік жүгері
3550
4100
4750
2500
2950
3450
1700
2100
2550
Сүрлемдік жүгері
2950
3500
4150
2100
2550
3100
1450
1850
2300
Картоп
3300
3950
4900
2300
2850
3600
1600
2100
2700
Көкөністер
3650
4250
5200
2650
3150
3900
1850
2300
2950
Бақша дақылдары
2100
2600
3350
1550
2050
2550
1100
1600
1950
Көп жылдық шөптер
4500
5100
6100
3150
3650
4500
2150
2650
3300
Соя
3050
3600
4250
2150
2650
3200
1550
1950
2400
Бақтар және жидектіктер
3150
3600
4250
2250
2650
3200
1600
1950
2400
0,20 – 0,15, Шс
Жаздық дәнді дақылдар
2500
2950
3700
1850
2250
2850
1350
1600
2200
Дәндік жүгері
3950
4600
5150
2800
3300
3800
1950
2350
2750
Сүрлемдік жүгері
3350
4000
4550
2450
2950
3400
1750
2200
2550
Картоп
3850
4400
5400
2750
3250
4050
1950
2350
3050
Көкөністер
4350
5000
6000
3100
3650
4450
2250
2650
3300
Бақша дақылдары
2400
2950
3600
1800
2300
2800
1350
1700
2100
Көп жылдық шөптер
5150
5950
6800
3550
4250
4950
2500
3050
3650
Соя
3450
4100
4650
2500
3050
3500
1800
2250
2650
Бақтар және жидектіктер
3450
4050
4650
2500
3000
3500
1800
2200
2600
0,15 – 0,10, Шс
Жаздық дәнді дақылдар
2950
3300
4000
2200
2500
3050
1600
1850
2300
Дәндік жүгері
4300
5150
5700
3000
3700
4100
2100
2650
3000
Сүрлемдік жүгері
3800
4450
5000
2800
3300
3750
2050
2450
2800
Картоп
4400
5000
6000
3100
3600
4450
2200
2650
3300
Көкөністер
5150
5900
6800
3650
4250
4950
2650
3100
3700
Бақша дақылдары
2750
3250
4000
2050
2450
3050
1500
1850
2300
Көп жылдық шөптер
5850
6550
7400
4100
4700
5300
2900
3400
3950
Соя
3900
4550
5100
2850
3350
3800
2100
2500
2900
Бақтар және жидектіктер
4050
4550
5200
2900
3350
3900
2100
2500
2950
7. Тобыл-Торғай су шаруашылығы бассейні
Қостанай облысы, облыс бойынша орташа мәндері
0,55 – 0,10, ОД, ҚшД, ҚД, Ш, Шс
Жаздық дәнді дақылдар
1950
2350
3300
1450
1700
2500
950
1200
1950
Сүрлемдік жүгері
2600
3250
3800
1800
2350
2800
1200
1700
2050
Картоп
3050
3750
4600
2100
2700
3350
1450
1950
2500
Көкөністер
3150
3750
4750
2250
2750
3550
1550
1950
2700
Бақша дақылдары
1700
2200
3200
1250
1650
2450
900
1200
1850
Көп жылдық шөптер
3800
4550
5550
2550
3200
4050
1700
2250
3000
Бақтар және жидектіктер
2750
3300
4000
1950
2350
2950
1300
1700
2150
Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер
0,55 – 0,50, ОД
Жаздық дәнді дақылдар
950
1600
2250
500
1050
1650
150
650
1150
Сүрлемдік жүгері
1200
1900
2550
650
1250
1850
150
700
1200
Картоп
1550
2250
3050
900
1550
2250
400
950
1600
Көкөністер
2050
2500
3450
1350
1750
2550
800
1200
1900
Бақша дақылдары
650
1150
1900
300
700
1350
100
350
900
Көпж. шөптер
2000
2650
3800
1150
1700
2700
450
950
1850
0,50 – 0,45, ҚшД
Бақтар және жидектіктер
1600
2000
2650
900
1300
1950
400
750
1300
Жаздық дәнді дақылдар
1200
1700
2400
700
1200
1750
350
750
1250
Сүрлемдік жүгері
1450
2050
2800
900
1400
2050
400
850
1450
Картоп
1700
2400
3300
1000
1550
2300
450
950
1600
Көкөністер
2150
2750
3650
1400
1850
2650
800
1250
1950
Бақша дақылдары
900
1400
2100
550
900
1550
300
550
1100
Көп жылдық шөптер
2250
2950
4000
1400
1950
2850
700
1250
1950
Бақтар және жидектіктер
1700
2250
2850
1100
1550
2100
550
950
1500
0,45 – 0,40, ҚшД
Жаздық дәнді дақылдар
1400
1950
2550
900
1400
1950
550
900
1400
Сүрлемдік жүгері
1700
2300
3000
1150
1600
2250
650
1050
1650
Картоп
1950
2600
3500
1200
1750
2500
650
1200
1750
Көкөністер
2350
2850
3800
1600
2000
2850
1000
1400
2150
Бақша дақылдары
1100
1550
2200
700
1050
1650
400
650
1200
Көп жылдық шөптер
2550
3200
4350
1650
2200
3200
900
1450
2300
Бақтар және жидектіктер
1900
2500
3050
1200
1700
2300
650
1150
1700
0,35 – 0,30, ҚД
Жаздық дәнді дақылдар
1800
2250
3000
1250
1700
2250
850
1200
1700
Сүрлемдік жүгері
2250
2850
3550
1600
2100
2700
1000
1450
2000
Картоп
2750
3300
4150
1800
2300
3000
1200
1650
2250
Көкөністер
2850
3300
4350
2000
2400
3300
1400
1700
2450
Бақша дақылдары
1450
2000
2800
1050
1450
2150
650
1050
1600
Көп жылдық шөптер
3250
4000
5050
2200
2800
3750
1400
1950
2750
Бақтар және жидектіктер
2400
2950
3650
1650
2050
2700
1050
1450
1950
0,30 – 0,25, Ш
Жаздық дәнді дақылдар
1950
2350
3300
1450
1700
2500
950
1200
1950
Сүрлемдік жүгері
2600
3250
3800
1800
2350
2800
1200
1700
2050
Картоп
3050
3750
4600
2100
2700
3350
1450
1950
2500
Көкөністер
3150
3750
4750
2250
2750
3550
1550
1950
2700
Бақша дақылдары
1700
2200
3200
1250
1650
2450
900
1200
1850
Көп жылдық шөптер
3800
4550
5550
2550
3200
4050
1700
2250
3000
Бақтар және жидектіктер
2750
3300
4000
1950
2350
2950
1300
1700
2150
0,25 – 0,20, Ш
Жаздық дәнді дақылдар
2200
2650
3500
1650
2000
2700
1200
1450
2000
Күздік бидай
1700
2200
3000
1250
1650
2300
900
1200
1750
Дәндік жүгері
3600
3500
4050
2500
2300
2750
1700
1450
1800
Сүрлемдік жүгері
3000
4300
4950
2100
3350
3900
1450
2650
3100
Картоп
3450
4000
5000
2450
2900
3700
1700
2050
2750
Көкөністер
3700
4350
5400
2650
3150
4050
1900
2300
3050
Бақша дақылдары
2150
2650
3350
1600
2100
2600
1150
1600
1950
Көп жылдық шөптер
4500
5250
6250
3050
4050
4600
2050
3200
3400
Бақтар және жидектіктер
3200
3800
4400
2250
2800
3300
1550
2100
2500
0,20 – 0,15, Шс
Жаздық дәнді дақылдар
2550
3000
3800
1950
2250
2950
1450
1700
2250
Күздік бидай
2100
2550
3300
1550
1950
2600
1150
1450
1950
Дәндік жүгері
3450
4750
5400
3300
3700
4300
1800
2950
3400
Сүрлемдік жүгері
3150
3850
4500
2800
3250
3900
1950
2450
2900
Картоп
3950
4500
5500
2800
3300
4100
1950
2450
3100
Көкөністер
4450
5100
6150
3200
3700
4550
2250
2700
3400
Бақша дақылдары
2500
2950
3800
1900
2250
3000
1400
1650
2300
Көп жылдық шөптер
5150
6100
6950
3550
4350
5000
2500
3100
3700
Бақтар және жидектіктер
3550
4100
4750
2550
3000
3550
1800
2200
2700
0,15 – 0,10, Шс
Жаздық дәнді дақылдар
3000
3350
4100
2250
2500
3100
1650
1900
2350
Күздік бидай
2500
2950
3650
1900
2250
2800
1400
1700
2150
Дәндік жүгері
3850
5350
5900
3500
4150
4650
2000
3300
3750
Сүрлемдік жүгері
3550
4400
5050
3000
3750
4250
2050
2700
3100
Картоп
4450
5000
6050
3150
3600
4450
2250
2650
3300
Көкөністер
5300
5950
6900
3750
4300
4950
2700
3150
3700
Бақша дақылдары
2850
3300
4050
2150
2500
3050
1600
1900
2300
Көп жылдық шөптер
5900
6700
7750
4100
4800
5650
2900
3500
4250
Бақтар және жидектіктер
4050
4600
5350
2950
3400
4000
2150
2500
3000
8. Шу-Талас су шаруашылығы бассейні
Жамбыл облысы, облыс бойынша орташа мәндері
0,35 – 0,10, ТБД, ТБШ, Шо
Жаздық дәнді дақылдар
2350
2800
3550
1450
1900
2550
850
1250
1850
Күздік бидай
1900
2350
3100
1250
1650
2350
700
1100
1700
Дәндік жүгері
3800
4300
5200
2350
2850
3700
1400
1850
2700
Сүрлемдік жүгері
3100
3400
4300
2100
2350
3200
1350
1600
2350
Қант қызылшасы
4700
5350
6250
2950
3650
4400
1850
2450
3100
Картоп
3650
4250
5200
2400
2950
3700
1500
2000
2650
Көкөністер
4400
5300
6250
2650
3550
4350
1500
2350
3050
Бақша дақылдары
2550
2950
3700
1750
2050
2700
1100
1350
1950
Көп жылдық шөптер
5450
6300
7150
3300
4000
4800
1900
2500
3200
Соя
3300
3800
4700
2350
2850
3750
1650
2150
3000
Жүзімдіктер
3100
3600
4450
2000
2350
3100
1200
1450
2050
Бақтар
4850
5800
6550
2900
3700
4300
1550
2250
2800
Ылғалдану аймағы бойынша дифференциалданған мәндер
0,35 – 0,30, ТБД
Жаздық дәнді дақылдар
1900
2300
3150
1350
1700
2600
850
1300
2100
Күздік бидай
1450
1850
2700
300
700
1550
0
0
750
Дәндік жүгері
3150
3650
4550
2200
2700
3600
1500
2000
2950
Сүрлемдік жүгері
2300
2600
3500
1550
1850
2750
950
1250
2150
Қант қызылшасы
3750
4300
5150
2200
2700
3600
1100
1650
2500
Картоп
2950
3550
4550
2000
2650
3600
1350
1900
2950
Көкөністер
3650
4450
5450
2800
3650
4650
2200
2950
4000
Бақша дақылдары
1900
2350
3100
1350
1850
2600
950
1450
2200
Көп жылдық шөптер
4650
5500
6550
3500
4350
5400
2650
3500
4550
Соя
2800
3250
4150
2000
2500
3350
1400
1850
2750
Жүзімдіктер
2700
3200
4100
1600
2100
3000
800
1300
2200
Бақтар
3750
4600
5600
1900
2750
3750
650
1500
2500
0,30 – 0,25, ТБШ
Жаздық дәнді дақылдар
2100
2500
3300
1250
1600
2350
600
1000
1600
Күздік бидай
1650
2050
2850
1000
1400
2100
500
850
1450
Дәндік жүгері
3450
4000
4850
2150
2650
3500
1150
1700
2500
Сүрлемдік жүгері
2700
3050
3900
1750
2050
2800
1000
1300
2000
Қант қызылшасы
4150
4650
5650
2600
3050
4000
1450
1900
2850
Картоп
3300
3900
4900
2150
2700
3550
1300
1800
2500
Көкөністер
3800
4600
5650
2150
2950
3800
1000
1750
2550
Бақша дақылдары
2100
2550
3450
1300
1700
2500
750
1100
1800
Көп жылдық шөптер
4700
5650
6650
2700
3500
4400
1350
2050
2900
Соя
3050
3600
4450
2250
2800
3650
1600
2150
3000
Жүзімдіктер
2850
3400
4250
1800
2200
2950
1000
1300
1950
Бақтар
4150
5050
5950
2250
3050
3850
1000
1700
2450
0,25 – 0,20, ТБШ
Жаздық дәнді дақылдар
2350
2800
3550
1450
1900
2550
850
1250
1850
Күздік бидай
1900
2350
3100
1250
1650
2350
700
1100
1700
Дәндік жүгері
3800
4300
5200
2350
2850
3700
1400
1850
2700
Сүрлемдік жүгері
3100
3400
4300
2100
2350
3200
1350
1600
2350
Қант қызылшасы
4700
5350
6250
2950
3650
4400
1850
2450
3100
Картоп
3650
4250
5200
2400
2950
3700
1500
2000
2650
Көкөністер
4400
5300
6250
2650
3550
4350
1500
2350
3050
Бақша дақылдары
2550
2950
3700
1750
2050
2700
1100
1350
1950
Көп жылдық шөптер
5450
6300
7150
3300
4000
4800
1900
2500
3200
Соя
3300
3800
4700
2350
2850
3750
1650
2150
3000
Жүзімдіктер
3100
3600
4450
2000
2350
3100
1200
1450
2050
Бақтар
4850
5800
6550
2900
3700
4300
1550
2250
2800
0,20 – 0,15, Шо
Жаздық дәнді дақылдар
2650
3100
3800
1750
2200
2800
1100
1500
2050
Күздік бидай
2200
2650
3350
1500
1900
2500
950
1350
1850
Дәндік жүгері
4150
4700
5650
2700
3250
4100
1700
2200
3000
Сүрлемдік жүгері
3400
3900
4650
2350
2800
3400
1550
2000
2500
Қант қызылшасы
5500
6250
7050
3700
4300
5000
2450
3000
3600
Картоп
4250
4750
5650
2950
3400
4100
2000
2450
3000
Көкөністер
5050
5950
6900
3300
4150
4900
2100
2950
3550
Бақша дақылдары
3000
3400
4050
2100
2400
2950
1450
1700
2200
Көп жылдық шөптер
5800
7050
8050
3600
4700
5650
2150
3100
3950
Соя
3550
4300
5050
2300
3100
3850
1450
2200
2950
Жүзімдіктер
3400
4150
4900
2200
2800
3350
1300
1850
2250
Бақтар
5500
6300
7250
3400
4050
4850
1950
2500
3200
0,15 – 0,10, Шо
Жаздық дәнді дақылдар
2950
3400
4100
2050
2450
3100
1300
1750
2300
Күздік бидай
2500
2950
3650
1750
2100
2650
1150
1500
1900
Дәндік жүгері
4750
5350
6100
3300
3850
4450
2300
2800
3350
Сүрлемдік жүгері
3950
4350
5150
2800
3100
3800
1900
2200
2800
Қант қызылшасы
6550
7100
7950
4550
5000
5650
3150
3550
4150
Картоп
4850
5350
6250
3400
3850
4600
2450
2800
3400
Көкөністер
5700
6550
7550
3950
4650
5400
2700
3400
4000
Бақша дақылдары
3400
3600
4350
2400
2550
3200
1750
2000
2350
Көп жылдық шөптер
7150
7850
8950
5000
5450
6400
3550
3850
4700
Соя
4150
4750
5550
2850
3450
4250
1850
2500
3300
Жүзімдіктер
4050
4600
5400
2800
3250
3850
1900
2200
2700
Бақтар
6350
7000
8000
4150
4600
5500
2650
3000
3750
3-кесте
Жер бетімен суару барысында суды пайдалану коэффициентінің мәндері
Суарулардың жүргізілу жағдайы
Жер бетімен суару барысында суды пайдалану коэффициентінің мәні
техникалық құралдарсыз
техникалық құралдармен
Жақсы – алқап жақсы тегістелген, ылдилықтары үйлесімді, жер бедері бір қалыпты, топырақтарының су өткізгіштігі орташа
0,75-0,80
0,81-0,85
Орташа – алқап тегістігі қанағаттанарлық, ылдилықтары орташа, жер бедері бір қалыпты, топырақтарының су өткізгіштігі төмен және орташадан жоғары
0,70-0,75
0,75-0,80
Күрделі – алқап тегістігі қанағаттансыз, учаскелері майда контурлы, сыртқы пішіні әртүрлі, ылдилықтары жоғары немесе төмен, жер бедері күрделі, топырақтарының су өткізгіштігі жоғары және өте төмен
0,65-0,70
0,70-0,75
4-кесте
Жаңбырлатып суару кезінде суды пайдалану коэффициентінің мәндері
Табиғи аймақтар, ЫК
Жаңбырлату барысында суды пайдалау коэффициентінің мәні, (нақ.егістік)
ашық құлақарықтан
жабық желілерден
Орманды дала (ОД), құрғақшылықты дала (ҚшД) Ык =0,60-0,40
0,80-0,85
0,85-0,90
Құрғақ дала (ҚД), шөлейт (Ш) Ык =0,40-0,20
0,75-0,80
0,80-0,85
Оңтүстік шөл (Шо), тау бөктері шөлейті (ТБШ), ЫК =0,10-0,30
0,70-0,75
0,75-0,80
Тау бөктерлі дала (ТБД), Ык =0,30-0,45
0,75-0,80
0,80-0,85
5-кесте
Табиғи аймақтар бойынша ылғалдандырып (топырақты жырту алдындағы) вегетацияаралық суарудың суландыру нормасының брутто мәндері
текше метр гектарына
Суарылатын дақылдар
Табиғи аймақтар
орманды дала, ЫК
0,50
дала, ЫК =0,50 – 0,30
шөлейт, ЫК =0,30–0,20
Шөл
тау бөктері шөлейті, ЫК =0,20–0,30
тау бөктері даласы, ЫК =0,30 – 0,5
солтүстік, ЫК =0,20–0,10
оңтүстік, ЫК
0,10–0,15
Жаздық дәнді дақылдар
350-400
350-500
350-500
500-600
1100-1200
950-1100
950-1100
Күздік бидай
-
-
-
600-700
1200-1300
1100-1200
1100-1200
Сүрлемдік жүгері
350-500
350-500
500-600
600-700
1100-1200
950-1100
1100-1200
Дәндік жүгері
-
350-500
500-600
600-700
1100-1200
950-1100
1100-1200
Қант қызылшасы
-
-
-
-
1100-1200
1100-1200
950-1100
Мақта
-
-
-
-
1200-1300
1100-1200
-
Көкөністер
500-550
550-650
550-650
600-700
1100-1200
1100-1200
900-1100
Көпжылдық шөптер
400-550
400-550
550-650
600-700
1100-1200
1100-1200
950-1100
Бақтар
500-550
450-550
550-650
650-700
1100-1200
1100-1200
1000-1100
6-кесте
Тұздалып, жуып-шайылатын жерді (профилактикалық) суару бруттосының суландыру нормаларының мәндері
Топырақтардың тұздану дәрежесі (0-100 см қабаттағы тығыз қалдықтан тұздардың %-дық мөлшері)
Топырақ қабаттарының тұздану түріне байланысты жуып-шайылғаннан кейінгі тұздардың шекті мөлшері
хлоридтік (0,2 пайыз)
сульфатты-хлоридтік (0,3 пайыз)
сульфатты-натрийлік (0,4 пайыз)
Механикалық құрамы бойынша жеңіл топырақтар
Әлсіз (0,2-0,5) Орташа (0,5-1)
3000 3000-5000
2000 2000-4000
1000 1000-4000
Орташа саздақтар немесе топырақтың тұз қайтарымы бойынша осыларға ұқсас, құрылысы біркелкі емес қабатты
Әлсіз (0,2-0,5) Орташа (0,5-1)
4500 4500-7500
3000 3000-6500
1500 1500-5000
Сазды топырақтар немесе тұз қайтарымы төмен болатын саздақтар (сортаңдар, тақырлар)
Әлсіз (0,2-0,5) Орташа (0,5-1)
5500 5500-10000
3500 3500-8000
1500 1500-6500
7-кесте
Күріш өсірілетін негізгі аудандарда күріш бруттосын суландыру нормаларының мәндері
текше метр гектарына
Суармалы алқаптар
Топырақ қабаттарының сумен қанығуы
Сүзілу
Булану мен транспирация
Технологиялық су қашыртқылары
Суармалау қалыбы (брутто-алқап)
Оңтүстік Қазақстан облысы
Қызылқұм
2100-2700
7800-8800
11100-12600
1200-2000 3500-2500
22200-26100 24500-26600
Қызылорда облысы
Жаңақорған-Шиелі
2400-3000
7000-7900
10400-11800
2000-2800 4500-3500
21800-25000 24300-26200
Қызылорда
2500-3100
6500-7300
9700-10800
2600-3000 5400-4500
21300-24200 24100-25700
Қазалы-Арал
2600-3200
6300-7100
9000-9900
3000-4000 7200-5400
20900-24200 25100-25600
Алматы облысы
Ақдала
1700-2100
6500-7000
8100-9200
2700-3100 6000-5000
19000-21400 22300-25300
Қаратал
1800-2200
5700-6400
7900-8900
2000-3000 5500-4500
17400-20500 20900-22000
*Ескерту – бөлшектің алымында тұзданған және әлсіз тұзданған жерлердегі суармалау мөлшері; бөлімінде тұзданған жерлердегі суармалау мөлшері.
8-кесте
Көлтабандап суарудың суармалау нормаларының брутто мәндері
текше метр гектарына
ЫК, табиғи аймақтың шифрі
Көлтабандардың түрлері
Көлтабандағы өсімдіктер
Көлтабандардың топырақ грунттары
ауыр
орташа
жеңіл
ЫСД орналасуы
терең
жақын
терең
жақын
терең
жақын
1. Арал-Сырдария су шаруашылығы бассейні
0,10-0,20, Шо
таяз
табиғи шабындық шөп
3500
2850
3050
2350
2400
1750
егілген шабындық шөп
2700
2150
2350
1850
1850
1350
терең
табиғи шабындық шөп
6050
4900
5300
4050
4250
3250
егілген шабындық шөп
3850
3150
3400
2600
2700
2050
2. Балқаш-Алакөл су шаруашылығы бассейні
0,20-0,30 Ш
таяз
табиғи шабындық шөп
3300
2650
2850
2150
2200
1550
егілген шабындық шөп
2500
2000
2150
1650
1650
1150
терең
табиғи шабындық
5850
4700
5100
3850
4050
3050
егілген дақылдар
3650
2950
3200
2400
2500
1850
0,10-0,20, Шс
таяз
табиғи шабындық шөп
3350
2700
2900
2200
2250
1600
егілген шабындық шөп
2550
2050
2200
1700
1700
1200
терең
табиғи шабындық шөп
5900
4750
5150
3900
4100
3100
егілген шабындық шөп
3700
3000
3250
2450
2550
1900
Шо, 0,10-0,20
таяз
табиғи шабындық шөп
3500
2850
3050
2350
2400
1750
егілген шабындық шөп
2700
2150
2350
1850
1850
1350
терең
табиғи шабындық шөп
6050
4900
5300
4050
4250
3250
егілген шабындық шөп
3850
3150
3400
2600
2700
2050
3. Ертіс су шаруашылығы бассейні
0,30-0,50, ҚшД, ҚД,
таяз
табиғи шабындық шөп
3250
2600
2800
2100
2150
1500
егілген шабындық шөп
2450
1950
2100
1600
1600
1100
терең
табиғи шабындық шөп
5800
4650
5050
3800
4000
3000
егілген шабындық шөп
3600
2900
3150
2350
2450
1700
0,20-0,30, Ш
таяз
табиғи шабындық шөп
3300
2650
2850
2150
2200
1550
егілген шабындық шөп
2500
2000
2150
1650
1650
1150
терең
табиғи шабындық шөп
5850
4700
5100
3850
4050
3050
егілген шабындық шөп
3650
2950
3200
2400
2500
1850
4. Есіл су шаруашылығы бассейні
0,30-0,50, ҚшД, ҚД
таяз
табиғи шабындық шөп
3250
2600
2800
2100
2150
1500
егілген шабындық шөп
2450
1950
2100
1600
1600
1100
терең
табиғи шабындық шөп
5800
4650
5050
3800
4000
3000
егілген шабындық шөп
3600
2900
3150
2350
2450
1700
5. Нұра-Сарысу су шаруашылығы бассейні
0,30-0,50, ҚшД, ҚД
таяз
табиғи шабындық шөп
3250
2600
2800
2100
2150
1500
егілген шабындық шөп
2450
1950
2100
1600
1600
1100
терең
табиғи шабындық шөп
5850
4650
5050
3800
4000
3000
егілген шабындық шөп
3600
2900
3150
2350
2450
1700
0,20-0,30, Ш
таяз
табиғи шабындық шөп
3300
2650
2850
2150
2200
1550
егілген шабындық шөп
2500
2000
2150
1650
1650
1150
терең
табиғи шабындық шөп
5850
4700
5100
3850
4050
3050
егілген шабындық шөп
3650
2950
3200
2400
2500
1850
0,10-0,20, Шс
таяз
табиғи шабындық шөп
3350
2700
2900
2200
2250
1600
егілген шабындық шөп
2550
2050
2200
1700
1700
1200
терең
табиғи шабындық шөп
5900
4750
5150
3900
4100
3100
егілген шабындық шөп
3700
3000
3050
2450
2550
1900
6. Тобыл-Торғай су шаруашылығы бассейні
0,30-0,50, ҚшД, ҚД
таяз
табиғи шабындық шөп
3250
2600
2800
2100
2150
1500
егілген шабындық шөп
2450
1950
2100
1600
1600
1100
терең
табиғи шабындық шөп
5800
4650
5050
3800
4000
3000
егілген шабындық шөп
3600
2900
3150
2350
2450
1700
0,20-0,30, Ш
таяз
табиғи шабындық шөп
3300
2650
2850
2150
2200
1550
егілген шабындық шөп
2500
2000
2150
1650
1650
1150
терең
табиғи шабындық шөп
5850
4700
5100
3850
4050
3050
егілген шабындық шөп
3650
2950
3200
2400
2500
1850
0,10-0,20, Шс
таяз
табиғи шабындық шөп
3350
2700
2900
2200
2250
1600
егілген шабындық шөп
2550
2050
2200
1700
1700
1200
терең
табиғи шабындық шөп
5900
4750
5150
3900
4100
3100
егілген шабындық шөп
3700
3000
3050
2450
2550
1900
7. Жайық-Каспий су шаруашылығы бассейні
0,20-0,30, Ш
таяз
табиғи шабындық шөп
3300
2650
2850
2150
2200
1550
егілген шабындық шөп
2500
2000
2150
1650
1650
1150
терең
табиғи шабындық шөп
5850
4700
5100
3850
4050
3050
егілген шабындық шөп
3650
3950
3200
2400
2500
1850
0,10-0,20, Шс
таяз
табиғи шабындық шөп
3350
2700
2900
2200
2250
1600
егілген шабындық шөп
2550
2050
2200
1700
1700
1200
терең
табиғи шабындық шөп
5900
4750
5150
3900
4100
3100
егілген шабындық шөп
3700
3000
3250
2450
2550
1900
<0,10-0,20, Шо
таяз
табиғи шабындық шөп
3500
2850
3050
2350
2400
1750
егілген шабындық шөп
2700
2150
2350
1850
1850
1350
терең
табиғи шабындық шөп
6050
4900
5300
4050
4250
3250
егілген шабындық шөп
3850
3150
3400
2600
2700
2050
8. Шу-Талас су шаруашылығы бассейні
<0,10-0,20, Шо
таяз
табиғи шабындық шөп
3500
2850
3050
2350
2400
1750
егілген шабындық шөп
2700
2150
2350
1850
1850
1350
терең
табиғи шабындық шөп
6050
4900
5300
4050
4250
3250
егілген шабындық шөп
3850
3150
3400
2600
2700
2050
9-кесте
Суару түрі мен әдісіне байланысты суарылатын егістіктен су тарту коэффициентінің мәндері
Суару түрі
Суару әдісі
Су тарту коэффициенті
Жүйелі суару (вегетациялық суарулар)
жер бетімен
0,12-0,15
жаңбырлату
0,08-0,12
тамшылату
0,0-0,05
Ылғалдандыра суарулар
жер бетімен
0,22-0,27
жаңбырлату
0,20-0,24
Жуып-шаю суарулары
жер бетімен
0,45-0,60
Көлтабандап суару
секциялар бойынша сумен бастыру
0,24-0,26
10-кесте
Ауыл шаруашылығы малдарының орташа тәуліктік су тұтынуының орташа ұлғайтылған нормалары 1 мал басына келетін тәуліктегі литр
Малдардың топтары
Су тұтыну*
Оңтүстік өңір
Солтүстік өңір
Жыл маусымдары
Жыл маусымдары
жаз
көктем және күз
қыс
жаз
көктем және күз
қыс
Сүтті сиырлар
60
45
35
55
45
35
Суалған сиырлар
50
40
30
50
40
30
2 жасқа дейінгі қысырлар
30
30
25
30
30
25
6 айға дейінгі бұзаулар
20
15
15
20
15
15
Ұрғашы шошқалар төлімен
40
30
-
40
30
-
Ересек буаз мегежіндер
25
20
-
25
20
-
Шошқалардың 4 айға дейінгі төлі
15
10
-
15
10
-
Жұмыс жылқылары, еміздірмейтін ұрғашылар
50
40
30
50
40
30
Асыл тұқымды жылқылар, еміздіретін ұрғашылар
60
40
30
50
40
30
1,5 жасқа дейінгі құлындар
40
30
20
40
30
20
7 айға дейінгі құлындар
10
7
-
10
6
-
Ересек қойлар
8
6
3
8
5
3
Қойлардың 1 жылға дейінгі төлі
3
3
-
3
-
-
* Ескерту: ауыл шаруашылығы малдарының орташа тәуліктік су тұтыну мәндерінде мал шаруашылығындағы барлық су тұтынушылары ескерілген.