"Темiр жол көлiгi туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 14-бабы 2-тармағының 4) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

Қазақстан Республикасы Көлік
және коммуникациялар министрінің
2004 жылғы 23 қарашада N 429-І
бұйрығымен бекітілген
Темір жол көлігімен жүк тасымалдау ережесі 1-тарау. ЖАЛПЫ ЕРЕЖЕЛЕР

3-1. Осы Ережеде қарастырылмайтын жүктерді тиеу және бекіту техникалық нормалары, сұйық жүктерді құйма түрде, қауіпті жүктерді тасымалдау тәртібі мен шарттары Қазақстан Республикасы мүшесі болатын Темір жолдар ынтымақтастығы ұйымы және Тәуелсіз мемлекеттер достығы (ТМД) мүше- елдерінің және Латвия Республикасы, Литва Республикасы, Эстония Республикасы темір жол көлігі бойынша Кеңесі тараптарынан қабылданған халықаралық келісімдерге (шарттарға) сәйкес бекітіледі және басқа да халықаралық келісімдерге (шарттарға) сәйкес жүзеге асырылады.

3) кірме жол мен жанасу станциясы жұмысының бірыңғай технологиялық процесі - кірме жол мен жанасу станциясының өзара әрекеттесу жағдайын анықтайтын технологиялық акт, ол меншікті локомотивпен қызмет көрсетілетін және орташа тәуліктік жүк айналымы 50 және одан да артық вагоннан тұратын ұйымның кірме жолы үшін әзірленеді;

18) тиеу, түсіру (жүктен босату) мерзімдері (технологиялық уақыт) – жалпы пайдалану орындары мен кірме жолдардағы дайындау, қосалқы және соңғы операцияларға жұмсалған уақытты есепке ала отырып, жүктерді механикаландырылған немесе механикаландырылмаған тәсілдермен тиеуді және түсіруді орындауға жұмсалатын уақыт(бұдан әрі - технологиялық уақыт);

21) көліктік пакет - ыдыстағы (мысалы, жәшіктердегі, қаптардағы, бөшкелердегі, мамандандырылған контейнерлердегі) немесе ыдыссыз, өзара әмбебап, арнайы біржолғы пайдаланылатын немесе табандықпен немесе табандықсыз көп айналымдық пакеттік құралдардың көмегімен біріктірілетін,  жүктің жекелеген орнынан қалыптастырылған ірілендірілген жүк орны;

22) әмбебап контейнер - жүкті орналастыруға арналған ішкі көлемі бар көп рет қолданылатын, бір немесе бірнеше көлік түрімен жүк тасымалының сақталуын қамтамасыз ететін, брутто массасы, габаритті мөлшері, конструкциясы және таңбасы бойынша стандартты және механикаландырылған тиеу, түсіру (жүкті босату) және қайта тиеуге арналған конструкциясы бар, жүктердің кең номенклатурасын тасымалдауға пайдаланылатын көлік жабдығының бірыңғайландырылған жүк бірлігі;

5-1. Жүкті тасымалдау үшін тасымалдаушы және жүкті жіберуші арасында тасымалдау шарты толтырылады, ол бойынша тасымалдаушы жүк беруші тапсырған жүкті уақтылы және сақтаулы түрде жіберу станциясынан жеткізу станциясына дейін жеткізіп, жүк алушыға тапсыруға міндеттенеді, ал жүк жіберуші (жүк қабылдаушы) жүк тасымалдауын төлеп және оны қабылдауды міндеттенеді.
Жүк тасымалдау шарты осы Ережеге 14, 15, 16, 17, 19 қосымшалар бойынша нысанда темір жол жүкқағазын толтыру арқылы расталады.
Жүк тасымалдау шарты жүк жіберушіге жүкқағазында жіберу станцияның күнтізбелік бұрыштамасы қойылып және жүкті тасымалдауға қабылдану туралы қабылдау-тапсырыс құжаттарына (вагондарды беру-алу ведомосі, жаднама, натурлық парақ) қол таңбалары қойылып, жүк қабылданған туралы төлемқағазы берілген уақытынан бастап бекітілді деп есептеледі.
Тасымалдау шарты жүк қабылдаушы немесе оның уәкілетті тұлғасы жүкқағазды алып және жол ведомосіне және де жүкті қабылдау туралы қабылдау-тапсырыс құжаттарына (вагондарды беру-алу ведомосі, жаднама, натурлық парақ) қол таңбасын қойғаннан кейін орындалды деп есептеледі.
&1. Темір жол көлігімен жүктерді тасымалдауды ұйымдастырудың және жүзеге асырудың негізгі қағидалары

7. Магистралды темір жол операторы темір жол көлігінде техникалық құралдарды тиімді қолдану және жол жүру қауіпсіздігін қамтамасыз ету талаптарына сәйкес магистралды темір жол желісі бойынша жылжымалы құрам өткізілуін қамтиды, тасымалдау процесін үйлестіру, орталықтық басқару және ұйымдастыруын жүзеге асырады.

7-1. Жүк жіберуші, жүк қабылдаушы жүкті тасымалдаумен байланысты жұмыстарды орындау үшін тармақша иесі, тасымалдаушы, экспедитор, жылжымалы құрам иесі және басқа да тұлғалар қызметтерін шарт негізінде жүріс, техникалық құралдар және жылжымалы құрам қауіпсіздігі қамтылу шарты орындалу жағдайында қолдану мүмкін.

8. Тасымалдау процессінің қатысушылары темір жол көлігінде жүрістің қауіпсіздігі талаптарын орындау мақсатында, өз жұмысшыларының қажетті кәсіби дайындығын қамтамасыз етеді, жүріс қауіпсіздігі мен еңбекті күзетудің ерекше шарттарымен байланысты жұмыстарды орындауға тұлғаларды жіберуді бақылауын жүзеге асырады.

9. Тасымалдаушының, тасымалдау процесіне қатысушылардың және жүк тасымалдарымен байланысты қызметтерді ұйымдастыру және/немесе орындау үшін тартылатын өзге де тұлғалардың көрсететін қызметтерінің бағасын жүк тасымалдары шартының тараптары белгілейді. Жүктерді тасымалдаумен байланысты көрсетілетін қызметтердің тізбесі 44-қосымшада келтірілген.
&2. Тасымалдау процесіне қатысушылардың өзара әрекеттесуінің ұйымдастырушылық-құқықтық схемасы

Келісілген жоспар бойынша жүк тасымалына өтінімнің орындалуын тасымалдаушы жүк жөнелтушінің есепке алу карточкасында осы Ережемен белгіленген тәртіппен ескереді.

12. Магистральдық темір жол желісінің операторы тасымалдаушы келісуге ұсынған жүк тасымалы жоспарларын қарайды. Поездар қозғалысының графигін, өткізудің технологиялық мүмкіндігін оператор магистральдық темір жол желісіне қатысушылардың поездарды өткізу және тасымалдау жұмыстарын тасымалдаушылардың өтінімін ескере отырып орындау жөніндегі техникалық және технологиялық мүмкіндіктерінің негізінде әзірлейді.

Тасымалдау процесіне Қазақстан Республикасы Жылжымалы құрамының мемлекеттік тізілімінде тіркелген, магистральдық темір жол желісіне жіберу талаптарына сай келетін техникалық жай-күйдегі жылжымалы құрам жіберіледі.

Жүк тасымалдауды ұйымдастыру туралы шарт бойынша тасымалдау көлемдері, мерзімдері, сапалары, көлік құралдарын беру және тасымалдауға жүкті тапсыру жағдайлары және тағы басқа да жағдайлары негізделеді.

17. Темір жол көлігімен жүктерді тасымалдау жүк жөнелтушілердің жүктердің номенклатуралық топтарының бекітілген тізімдемесі бойынша (қосымша 1) ГУ-12, ГУ-12К (2 және 3 қосымшаларына сәйкес) нысандағы бланктерінде жылжымалы құрамның меншігіне қарай бөлініп үш данада толтырылған айлық өтінімдерінің негізінде жүзеге асырылады. Қате толтырылған жүктерді тасымалдау жоспары бойынша айлық өтінімдерді жүк тасымалдаушы қарастыруға қабылдамайды.

19. Жүк жөнелтушілер жүктерді тасымалдау жоспары бойынша өтінімді береді, жүктерді тиеуге өтініммен көзделген мөлшерде дер кезінде және ырғақты беріп отырады және тиеуді белгіленген мерзімде жүзеге асырады. Жүк жөнелтуші жүктерді тасымалдау жоспары бойынша айлық өтінімдерінде жүк алушының жүктерді тиеу, түсіру (жүктен босату) бойынша мүмкіндігінен аспайтын көлемді көрсетеді.
Тасымалдаушы вагондардың жүктерді тасымалдау жоспары бойынша қабылданған өтінімдерге сәйкес жүк тиеудің барлық пункттері бойынша дер кезінде және ырғақты берілуін қамтамасыз етеді.

20. Экспорттық және импорттық жүктерді тасымалдау Қазақстан Республикасы бекіткен халықаралық шарт ережесімен тиісті жүк түрлерін тасымалдау жоспары бойынша жалпы өтінімнің есебінен жүзеге асырылады.
&1. Жүктерді айлық жоспарлау

21. Жүктерді вагондармен, контейнерлермен үшінші елдерге тасымалдауды айлық жоспарлау жүк жөнелтуші облысаралық және халықаралық қатынаста жоспарланған ай басталғанға дейін 14 күннен кешіктірілмей және халықаралық қатынаста 20 күннен кешіктірілмей, жүк тасымалдары жоспары бойынша айлық өтінімдердің негізінде жүзеге асырылады.
Жүк жөнелтушілер тасымалдаушыға жүктердің номенклатуралық топтарының бекітілген тізімдемесі бойынша (қосымша 1) ГУ-12, ГУ-12К (2 және 3 қосымшаларына сәйкес) нысандағы бланктерінде үш данада толтырылған жүктерді тасымалдау жоспары бойынша өтінімді береді.
Жүктерді тасымалдау жоспары бойынша дұрыс ресімделмеген өтінімдер қарауға қабылданбайды.

23. Жүк жөнелтушілер вагондармен жүктерді тасымалдау жоспары бойынша өтінімдер жасағанда вагондарды тиеудің техникалық нормаларын басшылыққа алады. Жүк жөнелтушілер өтінімдерде тиеудің техникалық нормалары бойынша қажеттіден артық вагон санын көздеген жағдайларда тасымалдаушы тасымалдауға жүк жөнелтуші көрсеткен тонналарды қабылдайды және вагондардың мәлімделген санын азайтады.

25. Жүктерді тасымалдау жоспары бойынша айлық өтінім нысаны өтінім деректерін электрондық-есептеу машиналарында автоматты өңдеу мүмкіндігін көздейді және облысаралық қатынаста, халықаралық қатынаста және үшінші елдерге халықаралық қатынаста жүк тиеуді жүргізетін барлық жүк жөнелтушілер үшін бірыңғай болып табылады.

Жүк жөнелтушінің меншікті автоматтандырылған жүйесі және/немесе тасымалдаушының ақпараттық жүйесіне (бұдан әрі - ААЖ) қол жеткізе алатын болғанда, тасымалдаушының АЖ-сына тиісті функционалдық мүмкіндіктер болса, жүк тасымалдарына өтінімдерді ДЭА арқылы беруге жол беріледі. ДЭА-да Қазақстан Республикасының заңнамасына немесе тараптардың келісімдеріне сәйкес электрондық цифрлық қолтаңба қолданылады.
Жүк жөнелтушіге жатпайтын кіреберіс жолдан жүкті жөнелткенде тасымалдаушыға жүкті тасымалдау өтінімі тармақ иеленушісімен келістіріліп өтінімде тиісті белгі қойылғаннан кейін тапсырылады.

әр жөнелту станциясы бойынша;
жүктердің әр номенклатурасына;
жөнелту белгісі бойынша: вагондарда, контейнерлерде;
вагондар және контейнерлердің меншік белгісі бойынша;
қатынас түрлері бойынша.
Өз өстерінде жүктерді тасымалдауға өтінімдер өз өстеріндегі жүк бірліктер мөлшері және оның салмағы көрсетілуімен тапсырылады.

"Тасымалдаушы" бағанында - оның қызмет ету шегінде жүк жөнелтуші және жөнелту станциясы орналасқан тасымалдаушының атауы көрсетіледі;
"Жүк жөнелтуші" бағанында - жүк жөнелтушінің дәл толық атауы көрсетіледі;
"Мекен-жайы" бағанында - оның почталық мекен-жайы, байланыс телефоны, факсы, электрондық почтасының адресі (болғанда) көрсетіледі;
"Банк" бағанында - банктің атауы, барлық банкілік деректемелер: БЖК (банкілік жеке код), есептік шот, банктің атауы, жүк жөнелтушінің СТН (салық төлеушінің тіркеу нөмірі) көрсетіледі;
Кіреберіс жолы" жолында кіреберіс жол аталуы, шарттың нөмірі, тармақ иеленушісінің пошталық мекен- жайы белгіленеді;
"Тармақ иеленушісінің келісуі туралы белгі" жолында Тармақ иеленушісі өкілінің тегі, аты, әкесінің аты, қолы, мөрі көрсетіледі;
"________ ____жылға" жолында жүк жөнелтуші тасымалдарды жүзеге асыруды көздеп отырған айы көрсетіледі;
"Жөнелту станциясының атауы" бағанында N 4 Тарифтік басшылыққа сәйкес, ТМД мемлекеттері - қатысушылары, Латвия, Литва, Эстония темір жол көлігі бойынша Кеңестің бекітуімен (әрі қарай -N 4 Тарифтік басшылық) жөнелту станциясының дәл атауы көрсетіледі;
Тасымалдаған өтінім (жоспар) (жоспарлық, жоспарлықтан тыс (керексізді сызып тастау)" жолында жақшада керексізді сызып тастау;
"Жүктер номенклатурасының атауы" бағанында тасымалданып отырған жүктің аталған түрі сәйкес келетін жүктер номенклатурасының атауы көрсетіледі;
Вагонның меншіктігі" жолында вагонның меншіктігі көрсетіледі (инвентарлы - 1, меншік, жалға алынған - 2);
"Тасымал белгісі" бағанында:
облысаралық және халықаралық қатынастарда - 3 цифра;
үшінші елдерге халықаралық қатынаста: шекаралық станциялар арқылы - 2 цифра, кемежай маңындағы станциялар арқылы - 1 цифра көрсетіледі;
"Жоспар бойынша өтінімнің N  " бағанын тасымалдаушының өкілі жөнелту станциясында жүктердің әрбір номенклатурасы бойынша толтырады;
"Бөлімшенің N " бағанында шекарасында жөнелту станциясы тұрған тасымалдау бөлімшесінің нөмірі көрсетіледі (5-қосымша);
"Жөнелту станциясының коды" бағанында жөнелту станциясының коды N 4 Тарифтік басшылыққа сәйкес көрсетіледі;
"Жүктің номенклатуралық тобының коды" бағаны жүктер номенклатурасына сәйкес көрсетіледі (1-қосымша);
"Жүк жөнелтушінің коды" бағанында жүк жөнелтушіге тасымалдаушы берген төрт мәнді коды және  КҰЖЖ (кәсіпорындар мен ұйымдардың жалпы жіктегіші) коды көрсетіледі;
"Вагон түрлерінің кодтары" бағанында вагондар түрінің кодтары жүк вагондары түрлерінің тізбесіне (6-қосымша) сәйкес көрсетіледі;
"Жүктің дәл атауы" 1-бағанда осы тағайындауда жөнелтіліп отырған жүктің дәл атауы көрсетіледі, жүктің қысқартылған немесе толық емес атауын көрсетуге жол берілмейді;
2-бағанада "Жүктің коды" Жүктердің Бірыңғай тарифтік- статистикалық номенклатурасына сәйкес жүктің алтыбелгілі коды көрсетіледі;
"Жүктің коды" 3-бағанда жүктің коды Жүктердің үйлестірілген номенклатурасына сәйкес көрсетіледі;
"Тасымалдаушының, тағайындалу станциясының, аудару пунктінің және тағайындалу пунктінің дәл атауы" 4-бағанда:
халықаралық қатынаста - темір жолдың атауы (қысқартылған) және тағайындалу станциясының толық атауы, N 4 Тарифтік басшылыққа сәйкес көрсетіледі;
облысаралық қатынаста - станцияның толық атауы N 4 Тарифтік басшылыққа сәйкес көрсетіледі;
"Темір жолдың, тағайындалу станциясының, шекаралық станцияның немесе аудару пунктінің және тағайындалу пунктінің кодтары" 5-бағанда:
облысаралық қатынаста - станцияның коды  N 4 Тарифтік басшылыққа сәйкес;
халықаралық қатынаста - темір  жолдың коды және тағайындалу станциясының коды;
үшінші елдерге халықаралық қатынаста - шекаралық станцияның (7-қосымша) немесе экспорттық жүктерді теңіз және өзен көлігіне аударуды жүргізетін кемежай маңындағы станцияның (8-қосымша) кодтары мен толық атауы көрсетіледі;
шекаралық станцияның және аудару станциясының қысқартылған атауын көрсетуге жол берілмейді;
"Тағайындалған елдің коды мен атауы" 6-бағанда тағайындалған елдің коды мен атауы жүктерді үшінші елдерге халықаралық қатынаста тасымалдағанда (9-қосымша) ғана көрсетіледі;
"Жүк алушының коды мен атауы" 7-баған жүктерді халықаралық қатынаста кемежай маңындағы станциялар арқылы тасымалдағанда жүк шын мәнінде адресіне жөнелтіліп отырған жүк алушының коды мен дәл толық атауы көрсетіліп толтырылады;
"Бір айдағы тоннаның саны" 8-бағанда тасымалдануы тоннамен және вагондармен, сондай-ақ халықаралық қатынаста және тікелей аралас халықаралық темір жол қатынасында 4-қосымшада көрсетілген жоспарланып отырған жүктер бойынша жүктің брутто салмағы бір тоннаға дейінгі дәлдікпен көрсетіледі;
"Вагондар түрлерінің атауы", "Вагондар түрлерінің кодтары", "Вагондардың бір айдағы саны" 9-13-бағандарда әр тағайындалу станциясы бойынша вагондардың түрлері бойынша вагондардың саны көрсетіледі;
"Барлығы" 14-баған тасымалдау жылжымалы құрамның бір түрімен ғана жоспарланып отырған болса да міндетті түрде толтырылады.
Жүктерді тасымалдау жоспары бойынша айлық өтінімде 10-15-бағандар бойынша жиынтығы көрсетіледі.

6, 8-бағандарда контейнерлердің саны, 5, 7-бағандарда - оларға тиелген жүктің массасы 1 тоннаға дейінгі дәлдікпен көрсетіледі.
Жүктерді тасымалдау жоспары бойынша айлық өтінімде 6-8-бағандар бойынша жиынтығы көрсетіледі.

37. Жүк жөнелтушілер ұсынған және тасымалдарды жоспарлау автоматтандырылған жүйесі (бұдан әрі - АРМ МПП) құралдарымен өңделген ГУ-12 нысан бойынша жүк тасымалдары жоспары бойынша айлық өтінімдердің негізінде тасымалдаушы жалпы алғанда облысаралық және халықаралық қатынастардағы тасымалдарды ескере отырып және:
тәулігіне орташа 4-қосымшада көрсетілген жүктер номенклатурасы бойынша;
станциялар және тағайындалу жолдары мен вагондардың түрлері бойынша;
цистерналардағы құйма жүктердің станциялары және тағайындалу жолдары бойынша, мұнай өнімдері жеке, соның ішінде ашық түсті құйма, өсімдік майы, спирт, сірне, химикаттар, аммиак суы және өзге құйма;
тас көмірдің, ағаш жүктерінің, астықтың, темір және марганец рудасының, қара металдардың, құрылыс жүктерінің, химиялық және  минералдық тыңайтқыштардың станциялар және тағайындалу жолдары бойынша бөлініп жүк тасымалдарының жиынтық айлық жоспарының жобасын әзірлейді.

39. Жүк тасымалдарының жиынтық айлық жоспарының әзірленген жобасы тағайындалу жолдар бойынша есеп шоттардың макеттеріне, жүктер номенклатурасы бойынша және жылжымалы құрамның түрлері бойынша қалыптастырылады және жоспарланып отырған ай басталғанға дейін 10 күннен кешіктірілмей Бас Есептеу Орталығына және Темір жол көлігі жөніндегі кеңестің дирекциясына (бұдан әрі - Дирекция) жүктерді тасымалдаудың жиынтық желілік жоспарын қалыптастыру үшін тапсырылады.

40. Жүктерді тасымалдау жоспары бойынша қабылданған, АРМ МПП-да қорытылған айлық өтінімдердің негізінде тасымалдаушы жылжымалы құрамды пайдаланудың техникалық нормаларын, тағайындалу теміржол жолдары бойынша, тасымалдау бөлімшелері және жылжымалы құрамның түрлері бойынша тиеу жоспарын, жолдар бойынша жүктерді тасымалдаудың жиынтық айлық жоспарын, үсті ашық вагондарға түрі бойынша тиеу жоспарын, жүктердің түрлері бойынша статистикалық жүктеме жоспарын, тиеу станциялары бойынша көмір, мұнай және мұнай өнімдерін тиеу жоспарын әзірлеу үшін теміржол жолдары бойынша жүк тиелген вагон ағындары корреспонденциясының жобасын жасайды.

41. Дирекция қабылдаған жоспарланып отырған айға жүктерді тиеудің орташа тәуліктік мөлшеріне сәйкес тасымалдаушы тасымалдау бөлімшелері үшін тәулігіне орташа алғанда вагондардағы және тоннадағы жүк номенклатурасы бойынша тасымалдардың айлық жоспарын бекітеді және тасымалдау бөлімшелеріне жариялайды, олар тасымалдау жоспарларын бекітеді және жүк жөнелтушілерге әр тиеу станциясы бойынша келесі ай басталғанға дейін 3 күннен кешіктірмей жариялайды.

42. Дирекциямен келісілген жылжымалы құрамды пайдаланудың техникалық нормаларының және жүк тиеудің орташа тәуліктік мөлшерінің негізінде тасымалдаушы өзінің барлық бөлімшелеріне бекітілген жүк тиелген вагон ағындары корреспонденциясын, тасымалдаудың жиынтық айлық жоспарын, тағайындалу жол жолдары бойынша бөлімшелері бойынша және жылжымалы құрамның түрлері бойынша тиеу жоспарын, үсті ашық вагондарға түрлері бойынша тиеу жоспарын, жүктердің түрлері бойынша және бөлімшелер бойынша статистикалық жүктеме жоспарын жариялайды.

43. Тасымалдаушының құрылымдық бөлімшесі жоспарлы ай туғанға дейін жүк жөнелтушілермен келісу бойынша бір ай, онкүндік және тәулік ішінде тиеудің біркелкілігін және ырғақтылығын және жүктерді жөнелту маршруттарымен тасымалдау жөніндегі тапсырмалардың орындалуын қамтамасыз ететін жүктерді тасымалдау жоспары бойынша өтінімді орындаудың тәртібін белгілейді.

44. Жүк жөнелтушілер жүк тасымалдары жоспары бойынша айлық өтінімдермен қатар тасымалдаушыға жоспарланып отырған ай басталғанға дейін 14 күннен кешіктірмей тасымалдау жоспары бойынша айлық өтінімде көзделген мөлшерде осы Ережеге 45 (ГУ-114 нысаны)-қосымшаға сәйкес жүктерді маршруттармен тасымалдауға үш дана өтінімді тапсырады.
Жүктерді маршруттармен тасымалдауға өтінім негізгі айлық өтінімге біріктіріледі.

Бекітілген күнтізбелік жоспар маршруттарды тиеу станцияларына және жүк жөнелтушілерге жоспарлы ай басталғанға дейін 3 күннен кешіктірмей жарияланады.

46. Жүк жөнелтушілер онкүндік басталғанға дейін 3 күн бұрын тасымалдау бөлімшесіне немесе тасымалдаушының өкіліне станцияға күнтізбелік кестемен ГУ-11 нысаны бойынша (10-қосымша) онкүндіктің күндері бойынша тиеу мөлшеріне өтінім береді. Тасымалдау бөлімшесі жүк жөнелтушілермен бірлесіп ұзақ мерзімге (мысалы, жарты айға, бір айға) өтінімдер берудің тәртібін белгілейді.

Мұндай тасымалдарға өтінімдер ГУ-12, ГУ-12К (қосымшалар 2 және 3) нысанындағы бланктерде бір данада "жоспардан тыс" белгісімен ресімделеді
Жоспардан тыс тасымалды жүзеге асыру мүмкіндігі болмаған жағдайда тасымалдаушы үш тәулік мерзімде өтінім берушіге мұндай тасымалдардан бас тартатындығы туралы хабарлайды.
Халықаралық қатынаста жоспардан тыс тасымалға арналған рұқсат ағымдағы күнтізбелік айдың аяғына дейін қолданылады.
Облысаралық қатынаста жоспардан тыс тасымалға арналған рұқсат тасымалды жүзеге асырудың техникалық және технологиялық мүмкіндіктерін ескерумен өтінім түскен кезден бастап 30 күн ішінде қолданыста бола алады.

Бұл жағдайларда тасымалдаушы жүк жіберушіге жүк тасымалдауға өтінімді себептерді көрсетіп қайтарады.

52. Тасымалдаушы жүк тасымалдары бойынша айлық жоспарлық өтінімді орындауға зиян келтірмеген халықаралық қатынаста басқа жүктер бойынша бас тартылған және жете тиелмегендер және сол тағайындалу жолдарына жөнелтушілер есебінен, облысаралық қатынаста және жылжымалы құрамның тиісті түрі бос күйде жүріп келе жатқан бағытта бас тартылған өтінімдер есебінен, сондай-ақ жылжымалы құрамды пайдалану тиімділігін арттыру есебінен де.

54. Тасымалдаушы жүк жөнелтушілердің қолдаухаты бойынша жүктерді тасымалдау жоспары бойынша айлық өтінімде және тағайындалу станциясымен көзделген тасымалдар жоспары бойынша аталған жүк бойынша ГУ-12 нысанды (2-қосымша) жан-жақты өтінім берген клиенттің тиеудің жоспарлық нормасынан 15%-дан аспайтын мөлшерде, ал тасымалдар жоспары бойынша айына 50 вагонға дейін өтінім бар клиенттерге - 15 вагоннан аспайтындай өзгертеді.

2) егер осы Ережемен аталған жүкті үсті ашық жылжымалы құраммен тасымалдауды жол берілетін болса, жүктерді тасымалдау жоспары бойынша өтінімде көзделген жабық жылжымалы құрамды ашығына, сондай-ақ вагондардың жекелеген үлгілерін ұтымды пайдалануды ескере отырып, үсті ашық жылжымалы құрамның бір түрін екіншіге ауыстыруға;

3) тасымалдау бөлімшесі тасымалдаушының кінәсі бойынша шын мәнінде жол берілгеннің жүк жөнелтуші берген өтінімге сәйкес келуін, есептеудің дұрыстығын мұқият тексергеннен және тараптардың жауапкершілігін есепке алу карточкасына жазғаннан кейін, жүктерді тиеудің онкүндік тапсырмасына жеке жол берілген кем тиеудің орнын толтыру бойынша вагондарды беру мөлшерін енгізеді. Тасымалдау бөлімшесі бір уақытта тасымалдаушыға жалпы алғанда тасымалдау бөлімшесі және жүктердің түрлері бойынша кем тиеудің орнын толтыру үшін қабылданған мөлшерлер туралы хабарлайды;

4) тасымалдау бөлімшесінен өткен айда тасымалдаушының кінәсінен жол берілген кем тиеудің орнын толтыруға тапсырма алғаннан кейін станция жүк жөнелтушімен әр онкүндіктің күндері бойынша орнын толтырудың тәртібін келіседі және әр жүк жөнелтуші және жүктің түрі бойынша жеке есепке алу карточкасын ашады.

56-1. Темір жол көлігімен әскери жүктерді тасымалдауға өтінімдерді тапсыру және қабылдау ерекшеліктері әскери тасымалдау Жарғысымен реттеледі.
&2. Үшінші елдерге халықаралық қатынаста тасымалдарды жоспарлау (экспорт)

Үшінші елдерге халықаралық қатынаста жүк тасымалдарын айлық жоспарлауды жүк жөнелтушілер жүктердің тиісті түрлерін тасымалдаудың жалпы жоспарлары есебінен жүктердің түрлері және тағайындалу елдері бойынша теңіз кемежайлары мен шекаралық станциялардың белгіленген мамандандырылуын сақтап жүзеге асырады.

59. Тасымалдаушы жоспарланып отырған ай басталғанға дейін 3 күн бұрын жөнелту станцияларына тасымалдарға қатысушы транзиттік темір жол әкімшіліктері бойынша төлемдерді жүзеге асыратын экспедиторларды көрсетіп жүк жөнелтушілер бойынша үшінші елдерге халықаралық қатынаста жүк тасымалдарының келісілген көлемдерін хабарлайды.

60. Ақтау-Порт-Перевалкаға тағайындалуымен ағызып және одан әрі экспортқа (үшінші елдерге халықаралық қатынаста) жүк тасымалдарын келісуді тасымалдаушы кемежаймен және жүк тасымалдауға қатысушы барлық қатысты кемежай маңындағы әкімшіліктермен дербес, ал Ақтау-Порт-Паром арқылы халықаралық қатынаста үшінші елдерге (экспорт) тасымалдау, сондай-ақ тасымалдауға қатысушы кемежай маңындағы темір жол станцияларының қатысты темір жол әкімшіліктерімен жоспарланып отырған ай басталғанға дейін 10 күн бұрын, жүк жөнелтушіні, жөнелту станциясын, жүктің атауын, жүктің көлемін вагондармен және тоннамен, кемежай маңындағы станцияның атауын, кемежайдағы жүк жөнелтушінің атауын, тағайындалған елдің атауын көрсетіп жүзеге асырады.

2) тасымалдаушы Ресей Федерациясының, Украинаның, Түркменияның, Грузияның, Әзірбайжанның, Латвия Республикасының, Литва Республикасының, Эстония Республикасының кемежай маңындық темір жол станциялары арқылы жүк тасымалдарын қатысты темір жол әкімшіліктерінің магистральдық темір жол желісі операторы арқылы келіседі.

62. Тасымалдаушы жүкті экспортқа тасымалдау жоспары бойынша өтінімнің орындалуын жеке есепке алу карточкалары бойынша есепке алуды жүргізеді.
&3. Жүкті экспортқа/импортқа Достық-Алашанькоу шекаралық өтпесі арқылы айлық жоспарлау

64. Қазақстан Республикасы мен Қытай Халық Республикасының тасымалдаушылары арасында Достық-Алашанькоу шекаралық өтпесі арқылы Жүктерді тасымалдау жоспары бойынша айлық өтінімдерді келісу Қазақстан Республикасының Көлік және коммуникациялар министрлігі мен Қытай Халық Республикасының Темір жол министрлігі арасындағы 1992 жылғы 10 тамыздағы Жоспарлау тәртібіне және Шекаралық темір жол келісіміне сәйкес жүзеге асырылады.

65. Жүктерді Қазақстан Республикасы арқылы транзитпен Қытай Халық Республикасына және одан әрі тағайындалуымен жөнелтуші жүк жөнелтушілер мен Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы мемлекеттердің темір жол әкімшіліктері белгіленген номенклатураға (осы ережеге 1-қосымша) сәйкес жоспарланып отырған ай басталғанға дейін 20 күннен кешіктірмей жүк тасымалдары жоспары бойынша айлық өтінімдер береді. Минералды тыңайтқыштарды, қара металл сынықтарын және екінші қайтара шикізатты тасымалдауға өтінімдерді жүк жөнелтушілер Қытай темір жолдары растаған келісім-шарттарды және жүк алушыларды көрсетіп береді.

67. Қазақстан Республикасынан Қытай Халық Республикаға тағайындалуымен немесе Қазақстан Республикасы арқылы транзитпен, Өзбекстан, Түркменстан, Тәжікстан, Қырғызстан Республикаларынан және кері бағытта тасымалдар жоспары бойынша айлық өтінімдерді келісуді осы мемлекеттердің темір жол әкімшіліктерінің құзырлы органдарымен жүзеге асырады. Минералды тыңайтқыштарды, қара металл сынықтарын және екінші қайтара шикізатты тасымалдауға өтінімдерді жүк жөнелтушілер Қытай темір жолдары растаған келісім-шарттарды және жүк алушыларды көрсетіп береді.
Жоспарланып отырған ай басталғанға дейін 5 күн бұрын екі жақ бір-біріне жүктердің атауын, вагондар мен тонналардың санын, сондай-ақ ақтарылып тасымалданатын жүктердің атауы, қос доңғалақтары ауыстырылып, мөлшерден тыс тасымалданатындар жеке және жөнелтушінің шекаралық станцияларда қабылдаушы жақтың вагондарына тиеуі көрсетілген, жүк тасымалдары жоспары бойынша қабылданған өтінімдер туралы хабарлайды.
Тасымалдаушы жоспарланып отырған ай басталғанға дейін 3 күн бұрын жөнелту станцияларына тасымалдардың келісілген көлемін береді.

Есепке алу карточкасы жүктерді жөнелту станциясында әр қабылданған өтінім бойынша жеке жөнелтушімен жүргізіледі. Жүк жөнелтушінің өтініші бойынша оған есепке алу карточкасының көшірмесі беріледі.
Жүк жөнелтушінің меншікті жүйесі болғанда және/немесе тасымалдаушының ақпараттық жүйесіне қол жеткізе алғанда есепке алу карточкасын жүргізу жүк жөнелтуші мен тасымалдаушы арасында қабылданған ақпараттық өзара әрекеттесу технологиясына және стандарттарына сәйкес ДЭА арқылы автоматты әдіспен жүзеге асырылады. Қажет болғанда ДЭА-да заңнамаға сәйкес немесе тараптардың келісімне сәйкес электрондық цифрлық қолтаңбалар қолданылады.
Есепке алу карточкасына жүк жөнелтуші және тасымалдаушының станциядағы өкілі әрбір есептік тәулік не болмаса қабылданған өтінімге сәйкес жүктерді тиеу үшін белгіленген тәуліктер аяқталғаннан кейін қол қояды, ал ай аяқталғаннан кейін станция бастығы қол қояды. Жүк жөнелтуші есепке алу карточкасына қол қоюдан бас тартқанда тасымалдаушы жалпы нысандағы акт жасайды.

78. Жоспарлы ай басталғанға дейін тасымалдаушы жүк жөнелтушімен келісу бойынша бір ай және тәулік ішінде тиеудің біркелкілігін және ырғақтылығын қамтамасыз ететін жоспардың орындалу тәртібін белгілейді. Жүктерді тасымалдау жоспары бойынша өтінімді орындауды ұйымдастыруға негіз жүк жөнелтушілердің тасымалдаушыға әр онкүндік басталғанға дейін, берген күнін қоспағанда, үш күн бұрын онкүндіктің күндері бойынша тиеу мөлшерінің күнтізбелік кестесімен беретін онкүндік өтінімдер болып табылады. Жылжымалы құрамның тиеуге біркелкі берілуін қамтамасыз ету мақсатында алдын ала келісілген тәртіп бойынша жүк жөнелтуші жүк тасымалдары жоспары бойынша қабылданған өтінімнің немесе күнтізбелік жоспардың тиеудің орташа тәуліктік нормасын алға тарта отырып, онкүндік өтінімде осы онкүндікке келетін вагондардың, контейнерлердің санынан аз болмайтын мөлшерді көрсетеді. Көлемі шамалы болғанда (5 вагоннан аспағанда) тасымалдаушы вагондарды жекелеген тәуліктерде беруге өтінім қабылдайды.

тасымалдаушы 2-бағанда жүктерді тасымалдау жоспары бойынша қабылданған өтінімге сәйкес тиеу күні бойынша вагондардың (контейнерлердің) санын көрсетеді.
Егер жүк жөнелтушінің онкүндік өтінімінде тиеу күні көзделмесе, тасымалдаушы есепке алу карточкасының 2-бағанын толтыруды жүктерді тасымалдау жоспары бойынша қабылданған өтінімге сәйкес бір айға біркелкі орташа тәуліктік тиеуді алға тартып жүргізеді.
3-баған вагондармен және тоннамен жоспарланған жүктер бойынша толтырылады. Жүктерді тек вагондармен, контейнерлермен ғана тасымалдау жоспарланғанда бұл баған толтырылмайды.
4-бағанда тасымалдаушының жүк жөнелтушіге жүктерді тасымалдау жоспары бойынша өтінімді қамтамасыз ету үшін есептік тәулікте шын мәнінде берген вагондарының, контейнерлерінің саны көрсетіледі. Бұл ретте:
технологиялық уақытқа қарай жүк жөнелтуші осы тәулікте тиеуі мүмкін есепті тәулікте берілген (соның ішінде қосарланған операция ретінде) бос вагондар, контейнерлер;
өткен тәулікте тиелмей қалған вагондар, контейнерлер;
тасымалдаушының жүк жөнелтушінің есепті кезең ішінде олардың тиелуін қамтамасыз ету мүмкіндігін ескерусіз (тиеу-түсіру операцияларын жүргізудің технологиялық уақытына қарай) берген, бірақ жүк жөнелтуші есепті тәулік аяқталғанға дейін тиеген вагондары, контейнері берілген болып саналады;
кем тиелу орнын толықтыру есебіне жоспарлық ай барысында жүк жөнелтуші өтініші бойынша берілген вагондар.
Жүк жөнелтушінің өтінімсіз берілген тиелмеген вагондар, контейнерлер берілген деп есептелмейді.
5-бағанда жүк жөнелтуші осы есептік тәулікте нақты тиеген вагондардың, контейнерлердің саны көрсетіледі.
6-бағанда вагондармен және тоннамен жоспарланған жүктер бойынша есепті тәулікте тиелген тонналардың саны көрсетіледі, жүктерді тек вагондармен және контейнерлермен ғана тасымалдағанда бұл баған толтырылмайды.

2-баған бойынша онкүндікке жоспарланған вагондардың, контейнерлердің саны, 4-баған бойынша - берілген вагондардың, контейнерлердің саны, 5-баған бойынша - шын мәнінде тиелген вагондардың, контейнерлердің саны есептеледі.
Вагондармен және тоннамен жоспарланған жүктер бойынша қорытындылар 3 және 6-бағандар бойынша шығарылады.
2-баған бойынша есептелген соманы және 5-баған бойынша есептелген соманы салыстыру жолымен жүктерді тасымалдау жоспары бойынша өтінімнің онкүндік ішінде вагондармен орындалуы, ал тоннамен орындалуы - тиісінше 3-баған бойынша соманы және 6-баған бойынша соманы есептегенде анықталады.

онкүндік ішінде тасымалдаушының кінәсі бойынша тиелмеген вагондардың, контейнерлердің саны 2-ші және 4-ші бағандар жиынтығы арасындағы айырмашылықты анықтап, кейіннен осы айырмашылықтан жөнелтушінің кінәсі бойынша берілмеген (тиеу шебінің нормадан тыс жұмыссыз тұрған вагондардан бос болмауынан, жүктің болмауынан, төлемдерді жасамаудан) вагондардың, контейнерлердің санын шегеру жолымен белгіленеді.
Жүк жөнелтушінің кінәсінен тиелмеген вагондардың, контейнерлердің саны 4-баған бойынша есептелген сомадан онкүндік ішінде 5-баған бойынша есептелген соманы шегеру жолымен анықталады.
7, 8-бағанда тасымалдаушыны немесе жүк жөнелтушіні жүктерді тасымалдау жоспары бойынша өтінімді орындамағаны үшін жауапкершіліктен босататын жағдайлар көрсетілгенде, берілмеген және осының нәтижесінде тиелмеген вагондардың, контейнерлердің саны да алынған айырмадан шегеріледі.

82. Тасымалдаушының не болмаса жүк жөнелтушінің кінәсінен жол берілген жүктерді тасымалдау жоспары бойынша өтінімнің тоннамен жалпы орындалмауының шамасы тиелмеген вагондардың, контейнерлердің санын статикалық жүктеменің шамасына көбейту жолымен анықталады. Статикалық жүктеменің шамасы 3-бағанда көрсетілген тоннаның мөлшерін 2-бағанда көрсетілген вагондардың, контейнерлердің санына бөлу арқылы есептеледі.
Жүк жөнелтушінің кінәсі бойынша тасымалдаушының вагондарды бермеуі (жүктің болмауы, тиеу шебінің жеке меншік вагондардың, контейнерлердің келмеуі, төлемдерді жасамау, меншік вагондардың жоқ болуы) жүк жөнелтушінің кінәсіне жатқызылады, мұндай жағдайлардың болуы 8-бағанда көрсетіледі.
Жүктерді тасымалдауға арналған өтінімде (жоспарда) көрсетілген жеке меншік вагондардың (контейнерлердің) жөнелту станциясына келмегені үшін жауапкершілікті белгілеу тәртібі жүкжөнелтушінің өтінімі бойынша тасымалдаушы мен жүкжөнелтуші арасында жасасқан жүктерді тасымалдауды ұйымдастыру туралы шартта белгіленеді.

85. 11-24-бағандарда жүктерді тағайындалған темір жолдары бойынша вагондарда, контейнерлерде тиеу туралы деректер көрсетіледі. Жүк жөнелтушінің өтініші бойынша темір жолдар бойынша тиеу мөлшері өзгертілген жағдайда осы Ережеге сәйкес тиісті өзгертулер есепке алу карточкасының 11-24-бағандарының онкүндік және ай жолының алымына, сондай-ақ, егер мұндай өзгерту тәуліктік тиеуді өзгертуді талап ететін болса 2, 3-бағандарға енгізіледі.

Жүк жөнелтушінің вагонды тиеудің техникалық нормаларын орындамауы салдарынан тоннамен жоспары бойынша кем тиеу жүк жөнелтушінің кінәсіне жатқызылады. Егер жүк жөнелтуші вагондарды сыйымдылығына дейін (олардың жүк көтергіштігін ескеріп) толық тиемесе және осы себептен тоннамен жүктерді тасымалдау жоспары бойынша өтінім орындалмаған болса, тасымалдаушы вагондарды бермейді.

87. Тоннамен жүктерді тасымалдау жоспары бойынша өтінім орындалмағанда (тасымалдау вагондармен және тоннамен жоспарланған жүктер бойынша) вагондармен норма толық пайдаланылғанда және оларды тиеудің техникалық нормалары орындалғанда тасымалдаушы вагондарды тоннамен жүктерді тасымалдау жоспары бойынша өтінімді орындау үшін қажетті мөлшерде тиеуге береді.

Егер жоспарда тиеу есепті айдың жекелеген күндерінде ғана көзделсе, қорытындылар шығару соңғы тиеуден кейін 5 күннен кешіктірілмей жүргізіледі.

Тасымалдау үшін төлем ақы қысқаша шақырым бойынша жөнелту үшін алынады.
Жүк жөнелтуші тасымалдау жылдамдығы түрін негіздейді және жүкқағазда көрсетеді. Егер бұл жүкті тасымалдау тек бір анықталған жылдамдықта жүргізілетін болса, жүк жөнелтуші жүкқағазында осы жылдамдықты көрсетуге тиісті.

Тасымалдау үшін жеке вагонның берілуі талап етілетін, тасымалдауға бір темір жол көліктік жүк қағазымен (бұдан әрі - жүк қағаз) берілетін жүк вагондап жөнелту болып саналады.
Тасымалдау үшін бір контейнер беру талап етілетін, тасымалдауға бір жүк қағазымен берілетін жүк контейнерлеп жөнелту болып саналады.
Тасымалдау үшін жеке вагонның немесе контейнердің берілуі талап етілмейтін, тасымалдауға бір жүк қағазымен берілетін жүк шағындап жөнелту болып саналады.
Тасымалдау үшін бір вагоннан артық берілуі, бірақ маршруттық жөнелтілімнен аз болатын, тасымалдауға бір жүк қағазымен берілетін жүк топтаулы жөнелтілім болып саналады.
Тасымалдау үшін вагондардың маршруттар үшін массасы немесе ұзындығы бойынша белгіленген нормаларға сәйкес келетін мөлшерінің берілуі талап етілетін, тасымалдауға бір жүк қағазымен берілетін жүк маршруттық жөнелтілім болып саналады.
Бір жүк алушының атына бір жүк қағазымен түрлі атаудағы берілетін жүк құрама вагондап жөнелту болып саналады. Егер жүк қағазында бір жөнелтілім бойынша тасымалданатын барлық жүктерді атап шығу үшін орын жетіспеген жағдайда жүк жөнелтуші тізбе жасайды және "Жүктің атауы" бағанында "Құрама вагондап жөнелту, жүктердің тізбесі қоса беріліп отыр" деп көрсетеді.

Вагондарды кірме жолдарға беру-алу тәртібі вагондарды беру-алу шартына сәйкес белгіленеді. Жүк жөнелтушінің ұсынысы бойынша хабарлаудың өзге тәртібі белгіленуі мүмкін. Хабарлау үшін деректермен электрондық алмасу желісін қоса алғанда, қолдағы байланыс құралдары қолданылады. Жүк жөнелтушінің хабарламаларды қабылдауын қамтамасыз ету үшін хабарламаларды қабылдау бойынша жауапты адамдар белгіленеді, олардың тегі және телефон (факс, телекс) нөмірлері жазбаша түрде тасымалдаушыға хабарланады.
Жүк жөнелтуші вагондардың берілгені туралы хабарламаны алмаған жағдайда немесе тасымалдаушы вагондарды хабарламасыз бергенде вагондар жүк жөнелтушінің атына есептеледі және олардың кірме жолда болу уақыты вагондар шын мәнінде берілгеннен кейін екі сағат өткен соң есептеледі.
Вагондарды хабарламада көрсетілген мерзімнен кешіктіріп бергенде, вагондардың кірме жолда болған уақыты шын мәнінде берілген сәттен бастап есептеледі. Егер кешіктіру екі сағаттан асып кетсе, тасымалдаушы жүк жөнелтушіге вагондарды беру туралы тағы хабарлайды.

95-1. Жүк жөнелтушінің оның өтінім бойынша тиеу станциясына келген бос ерекшеленген вагондардан бас тарту және бұл станцияда басқа жүк жөнелтушімен тәулік барысында қолдануға болмайтын жағдайында тасымалдаушы одан жөнелтілген станциядан тиеу станциясына дейін, бірақ 300 километрден аспайтын шақырым үшін төлем ақы алынады.

инвентарлы вагондар, контейнерлер;
Вагондар паркінің автоматтандырылған деректер паркінде тіркелген меншік вагондар;
Меншік контейнерлер.

Тасымалдаушы тиеуге жарамды, сырты және іші бұдан бұрын тасымалданған жүктерден тазартылған, қажетті жағдайларда жуылған және зарарсыздандырылған, нақты жүктерді тасымалдауға жарамды вагондар, бекітпеге арналған шешілмейтін құралдарынан басқа бекітпеге арналған құралдары шешілген контейнерлерді беруге тиісті.
Тиеуге, оның ішінде құюға, тасымалдаушы меншігіндегі вагондар мен контейнерлерді дайындауды тасымалдаушы немесе жүк жөнелтуші өзара бекітілген шарттарға сәйкес жүргізіледі, ал тасымалдаушы меншігіне жатпайтын вагондар мен контейнерлерді, оның ішінде ерекшеленген вагондарды, контейнерлерді дайындау жүк жөнелтушімен немесе мүмкіндік бар жағдайда жүк жөнелтуші есебінен тасымалдаушымен олардың өзара бекіткен шарттарына сәйкес.
Вагондарды, контейнерлерді тиеуге дайындау вагондарда, контейнерлерде жарияланған жүкті тиеуге дейін поезд жүрісі қауіпсіздігін, тасымалданатын жүктің сақталуын қамтамасыз ету мақсатында жүргізілетін жұмыстарды қарастырады.
Цистерналарға құю алдында қазандардың, арматураның және цистерналардың әмбебап құю аспаптарының техникалық жарамдылығын тексереді.
Вагондардың, контейнерлердің (аталған жүктерді тасымалдауға жарамды жүк бөлімдерінің, вагондардың, контейнерлердің жай-күйі, сондай-ақ вагондардың, контейнерлердің ішінде бөтен иістің, жүктерді тиегенде, түсіргенде және тасымалдағанда жай-күйіне әсер ететін ашық вагондардағы ауа- райы жауындары салдарын есептемегенде өзге де қолайсыз факторлардың болмауы, вагондар, контейнерлер шанақтарының ішкі конструкцияларының ерекшелігі) нақты жүктерді тасымалдауға коммерциялық тұрғыдан жарамдылығы мынадай қатынаста анықталады:
вагондардың - жүк жөнелтушілермен, егер тиеуді олар жүзеге асырса, немесе тасымалдаушымен, егер тиеуді ол жүзеге асырса;
контейнерлердің - жүк жөнелтушілермен.

Жалпы пайдаланымдағы орындарда тиеу жүргізіледі, мыналардан басқа:
қауіпті және тез бүлінетін жүктер;
малдан алынған шикі азық-түліктер;
бір орындық массасы 0,5 тоннадан асатын және жабық вагонда тасымалданатын;
габариттен тыс жүктер;
құйылып, үйіліп және ақтарылып тасымалданатын жүктер;
мамандандырылған жылжымалы құрамда;
жүк алушылар және жүк жөнелтушілер өкілдерінің қоса жүруімен.

101. Жүк жөнелтушілер жүктерді тасымалдауға қозғалыс қауіпсіздігі, жүктердің, вагондардың, контейнерлердің сақталуы қамтамасыз етілетіндей етіп дайындайды. Жүктер, соның ішінде экспортқа тікелей немесе халықаралық қатынаста Қазақстан Республикасының (КЗХ) теңіз кемежайлары мен шекаралық тапсыру станциялары арқылы тасымалданғанда, оларды зақымданудан, бүлінуден, жоғалудан және жетіспеуден сақтау, сондай-ақ жылжымалы құрамның, темір жол төсемінің және қоршаған табиғи ортаның ластануын және қоқыстануын болдырмау мақсатында тасымалдауға стандарттарға және техникалық шарттарға сәйкес келетін көліктік ыдыс қолданылып буып-түйілген түрде беріледі. Жүктің ыдысына және орамасына, тасымалдаушы тасымалдайтын өнімнің сапасына талаптар тасымалдаушымен келісу бойынша тиісті ұйымдармен бекітілген стандарттармен, техникалық шарттармен белгіленеді. Жүк жөнелтушілер тасымалдаушының талап етуі бойынша тиелетін өнімге, егер жүк буып-түйілген болса, орамасына стандарттар немесе техникалық шарттар қояды.

Тасымалдаушы жүктің ыдысы мен орамасы сәйкестігіне тексеру жүргізуге құқылы.

102-1. Оңай жанатын жүктер қатарына жатпайтын, бірақ оңай жанатын материалдарды қолданумен (мата, жөке) буып-түйілген немесе бұзудан оңай жанатын материалдармен (қағаз, жөке, жоңқа, сабан, басқалар) қорғалған болса, және де жұмсақ жиһаз тасымалданғанда, вагондарды, контейнерлерді қарау және оларды тиеуге дайындау жаңғыш жүктердікі секілді жүргізілу керек.

103. Импорттық ыдыстағы және дара жүктерді тасымалдаушы тасымалдауға, егер ыдыс (орама) жүкті темір жол көлігінде тасымалдағанда сақталуын қамтамасыз ететін болса, олардың шекарадан келген ыдысында (орамасында) қабылдайды. Қажетті жағдайларда жүк алушы, жүк жөнелтуші жүк тасымалдарының ерекше шарттарын тасымалдаушымен келіседі.

104. Жүк жөнелтуші ыдыстағы және дара жүктерді тасымалдауға көліктің басқа түрлерінде қолданыстағы таңбалау талаптарына тәуелсіз көліктік таңбалаумен тапсырады. Көліктік таңбаның мазмұны, орны жапсыру орны мен әдісі, орналастыру тәртібі, таңбалық жапсырмалар мен жазбалардың мөлшері "Жүктерді таңбалау" МемСТ 14192-77 сәйкес жасалады. Көліктік таңба негізгі, қосымша, ақпараттық жазбалардан және манипуляциялық белгілерден тұрады.

жүк жөнелтушінің белгіленген тәртіппен тіркелген атауынан; тағайындалу станциясының толық атауынан және тағайындалу темір жолының қысқартылған атауынан;
жөнелтілімдегі жүк орындарының санынан және жөнелтілім ішіндегі орынның реттік нөмірінен (бөлшекпен көрсетіледі: алымында - жөнелтілімдегі орынның реттік нөмірі, бөлімінде - жөнелтілімдегі орындардың саны).
Жүк орындарының саны және орынның реттік нөмірі бір үлгідегі ыдыста әр түрлі текті немесе әр түрлі сұрыпты жүктер (мысалы, бумадағы мақтаның түрлі сұрыптары) немесе бір текті жүктер түрлі үлгідегі ыдыста немесе бір текті жүктер жөнелтілімінде мұрыптардың араласуы мүмкін емес болғанда, немесе жабдық жиынтықтарын тасымалдағанда, сондай-ақ жол жүру барысында шамадан артық тиеп тасымалдағанда немесе жүктерді бір вагонда шағын жөнелтіліммен тасымалдағанда көрсетіледі.

106. Жүк орындарындағы қосымша жазбалар: жүк жөнелтушінің тасымалдаушының (бағатізбесі) белгіленген тәртіппен тіркелген толық немесе шартты атауынан; жөнелту станциясы көрсетілген жөнелту пунктінің атауынан және жөнелту темір жолының қысқартылған атауынан; жүктерді шағын жөнелтіліммен тасымалдағанда бөлшек түрінде: алымы - жүкті жөнелтуге қабылдау кітабы бойынша реттік нөмірі және сызықша арқылы - жөнелтілімдегі орынның саны; бөлімі - тарифтік басшылыққа сәйкес жөнелту станциясының коды жазылатын темір жол таңбасынан тұрады.
Темір жол таңбасын: тасымалдаушы жөнелту станциясында - жүктерді тасымалдауға жалпы пайдаланымдағы орындардан қабылдағанда және сонымен қатар жүк қағазында "Т.ж. маркасы" бағанында көрсетіледі; жүк жөнелтуші (жүкті тасымалдауға тапсырғанға дейін) - жүкті шағын жөнелтімдермен клиенттің кірме жолдарында тиегенде жазады.
Ақпараттық жазбалар: жүк орнының килограмдағы брутто массасынан және нетто массасынан тұрады. Нетто массасының орнына бұйымдардың данадағы санын көрсетуге жол беріледі. Егер бұл мәліметтер орамадағы өнімді сипаттайтын таңбалауда көрсетілсе, олар жазылмайды, жүк орнының габариттік мөлшері сантиметрмен (ұзындығы, ені, биіктігі не болмаса диаметрі мен биіктігі). Егер габариттік мөлшердің біреуі жүкті ашық жылжымалы құрамда тасымалдағанда 1 м-ден аспаса және жабық вагонда - 1,2 м-ден аспаса, мұндай мөлшерлер көрсетілмейді.
Манипуляциялық белгілер - жүкпен жұмыс істеу тәсілдерін көрсететін суреттер.
Манипуляциялық белгілерді жазудың қажеттілігі өнімнің стандарттарында, техникалық шарттарында белгіленеді. Егер манипуляциялық белгілермен жүкпен жұмыс істеу әдісін көрсету мүмкін болмаса, ескерту жазбаларын қолдануға жол беріледі.
Көліктік таңба әр жүк орнына жазылады. Бір текті жүктерді тікелей темір жол қатынасында вагондап жөнелтулерде негізгі, қосымша және ақпараттық жазбаларды (брутто массасынан және нетто массасынан басқа) барлық жүк орындарына, бірақ төрттен кем болмайтын жерлерде жазбауға жол беріледі. Бұл жағдайда таңбаланған жүк орындары: жабық вагондарда - әр есіктің қасында таңбасы сыртқа көрсетіліп екі орыннан; үсті ашық жылжымалы құрамда - тиеудің жоғарғы ярусында таңбасы жоғары көрсетіліп вагонның әр бойлық ернеуіндегі екі орыннан орналастырылады. Негізгі, қосымша және ақпараттық жазбаларды (брутто массасынан және нетто массасынан басқа) әмбебап контейнерлерде тасымалданатын жүктерге жазу міндетті емес. Жүктерді ыдыссыз үйіп және құйып тасымалдағанда көліктік таңба жазылмайды. Жүктерден қалыптастырылған көліктік пакеттерге жазбалар жазудың ерекшелігі осы Ережемен белгіленеді.

107. Жүктерді вагондарға, контейнерлерге орналастыру және бекіту жүктерді орналастыру және бекіту Техникалық шарттарына, Темір жол көлігінде мамандандырылған контейнерлерде жүк тасымалдау Ережелеріне, Темір жол көлігінде әмбебап контейнерлерде жүк тасымалдау Ережелеріне, және де осы Ережелеріне сәйкес жүргізіледі.
Жүктерді вагондарға, контейнерлерге тиеу, орналастыру және бекіту поездар қозғалысының қауіпсіздігін, тиеу-түсіру жұмыстарын механикаландыруды және қауіпсіздігі мүмкіндігін, жүктердің, вагондардың, контейнерлердің стандарттар талаптарына сәйкес сақталуын қамтамасыз етеді.
Орамаларында манипуляциялық белгілер және ескерту жазбалары бар жүктер вагондарға осы белгілердің, жазбалардың талаптары сақталып тиеледі.
Жүктерді тиеу, бекіту және тасымалдау үшін қажетті жабдықты, материалдарды, пакеттеу құралдарын және өзге де қарапайым құралдарды жүк жөнелтуші береді. Мұндай қарайым құралдарды тиеу кезінде орнатуды кімнің тиеуді жүзеге асыруына қарай жүк жөнелтуші немесе тасымалдаушы жүргізеді. Бір вагонға өзінің қасиеті бойынша басқа жүктерге зақым келтіретін немесе бүлдіретін жүктерді тиеу жүргізілмейді. Ыдыстағы және дара жүктерді вагонның есікаралық кеңістігінде орналастыру есік пен жүк арасындағы саңылау 25 см-ден кем болмайтындай етіп жүргізіледі. Жүктер вагондарға, контейнерлерге Қазақстан Республикасы заңнамасына сәйкес белгіленген оларға жүк тиеудің техникалық нормасы ескеріліп, бірақ вагондағы, контейнердегі трафаретке сәйкес жүк көтергіштігінен артық болмайтындай жүргізіледі.
Жүк тиеудің техникалық нормалары белгіленбеген жүктер вагондардың, контейнерлердің толық сыйымдылығына дейін, бірақ вагондағы, контейнердегі трафаретке сәйкес жүк көтергіштігінен артық болмайтындай тиеледі. Жалпы пайдаланымдағы кірме жолдарда жүк алушы түсіретін жүктерден басқа, жалпы пайдаланымдағы кірме жолдарға бара жатқан жабық вагондарға ұзындығы екі метрден асатын жүктерді тиеуге жол берілмейді.

108. Орман жүктерін, ағаштар мен кеспе ағаштарды тасымалдау тиеу-түсіру жұмыстарын мейлінше механикаландыруға мүмкіндік беретін пакеттермен, штабельдермен және торламалармен жүзеге асырылады.  Торламалардағы, пакеттердегі, штабельдердегі орман жүктерін, ағаштар мен кеспе ағаштарды тасымалдауға қабылдау жүкқағазда торламалардың, пакеттердің, штабельдердің саны көрсетіліп жүргізіледі.
Орман жүктерін платформаларға немесе үсті ашық вагондарға екі штабельден артық мөлшерде тиегенде - егер бұл мөлшер бір штабельде 100 бірліктен және екі штабельде 200 бірліктен аспаса, бөренелердің саны көрсетіледі.
Орман жүктерін, кеспе ағаштарды тасымалдауға қабылдағанда, тиеу габаритінің үстіңгі тар бөлігін пайдаланып ("үйме"), үсті ашық вагондарда орналастырғанда, жүк жөнелтуші жүк қағазында жүктің атауы тұсында "үймедегі" штабельдердің санын көрсетеді.

Жүк массасын анықтау, егер оларды вагондардың, контейнерлердің толық сыйымдылығына дейін тиеу рұқсат етілген жүк көтергіштіктен тыс тиелуіне әкеліп соғуы анықтау, өлшеу арқылы жүзеге асырылады. Бұл ретте, атқарылып, үйінді тасымалданатын жүк массасын анықтау вагондық таразыда өлшеу жолымен асырылады.
Жүктердің массасын анықтауды жүк жөнелтуші жүргізеді. Тасымалдауға бір жүк қағазымен вагонда, контейнерде берілетін жүктің жалпы массасы өлшеу не болмаса трафаретке сәйкес әрбір жүк орнында көрсетілген массаны қосу арқылы, стандарттық масса бойынша, сондай-ақ есептеу жолымен және өлшеу арқылы анықталады.
Жүк жөнелтушіде вагондық таразы болмағанда жүктің массасы тасымалдаушының таразысында анықталуы мүмкін. Жүктерді өлшегені үшін тасымалдаушы тарифтік басшылықта тасымалдаушының (бағатізбеде) көрсетілген алымдарды алады. Контейнерлермен тасымалданатын жүктердің массасы барлық жағдайларда жүк жөнелтушімен анықталады.

110. Цистерналарға құйылып тасымалданатын жүктердің массасын анықтау өлшеу жолымен немесе жөнелтушінің темір жол цистерналарын мөлшерлеу кестесін қолданып құю биіктігін өлшеу және құйылған жүктің көлемін анықтау жолымен жүргізіледі. Бұл жағдайда жүк жөнелтуші жүк қағазында сондай-ақ жүктің атауы тұсында құю биіктігін, цистернадағы жүктің температурасын және өнімнің тығыздығы көрсетеді.

112. Жүктерді вагондық таразылармен өлшеу вагондарды тоқтатып және ағытып немесе вагондарды ағытпай тоқтатылып жүргізіледі. Осындай әдіспен өлшеу үшін тағайындалған вагондық таразыларда ғана жүріп келе жатқанда өлшеуге рұқсат етіледі. Сұйық жүктері бар қозғалыстағы цистерналарды арбаша бойынша немесе білік бойынша өлшеуге жол берілмейді.

113. Үйіліп тасымалданатын астық, нан жүктері, бұршақ тұқымдастардың тұқымдары, құрама жемдер, кебектер, ақтарылып тасымалданатын картоп, көкөністер, бақша тұқымдары, пакеттелмеген түсті металдар мен түсті металл сынықтары, азық-түлік жүктері, құйылып тасымалданатындар (спирттен, шараптан, шарап материалдарынан басқалар) вагондар тоқтатылып және ағытылып өлшенеді.
Вагондық таразыларда басқа жүктерді өлшеу вагондарды ағытпай, оларды тоқтау немесе өлшеудің осындай әдісі үшін тағайындалған вагондық таразыларда жүріп келе жатқанда жүргізіледі. Вагон, контейнер ыдысының массасы вагондағы, контейнердегі трафаретке сәйкес қабылданады. Жүк жөнелтушіде вагондық таразы болғанда, вагонның ыдысын жүк қағаздың "Ыдыс тексеріл." бағанында вагон ыдысының шын мәніндегі массасын көрсетіп жүргізуге рұқсат етіледі.
Еттің, ет өнімдерінің, тоңазытқыш вагондарда ақтарылып тасымалданатын тез бүлінетін басқа жүктердің массасы тауарлық таразылармен анықталады.

114. Жүктерді алынбалы жабдығымен және бекіту деректемелерімен, соның ішінде көкөніс, астық қалқандарымен және қымтау құралдарымен тасымалдағанда, аталған қарапайым құралдардың, материалдардың массасы жүктің массасына кірмейді және жүк қағазының "Жөнелтушінің ерекше мәлімдемелері мен белгілері" 4-бағанында жеке көрсетіледі. Алынбайтын астық қалқандарының массасы вагон ыдысының массасына кіреді.
Бекіту құралдарының тізілімін жүк жөнелтуші "Жөнелтушінің ерекше мәлімдемелері мен белгілері" 4-бағанында көрсетеді.

116. Жүк тиелген вагондарды, контейнерлерді, егер жүк тасымалдаушымен тиелген болса, тасымалдаушы немесе жүктер жүк жөнелтушілермен тиелген болса, жүк жөнелтушілер пломбылайды. Вагондар мен контейнерлерді пломбылау осы Ережеге сәйкес жүзеге асырылады. Экспорттық жүктері бар вагондар мен контейнерлерді пломбылау оларды кедендік ресімдеу аяқталғаннан кейін жүргізіледі. Вагондармен, контейнерлермен пломбылаусыз, бірақ есіктерді, люктерді жабуға арналған бұрамалардың белгіленген үлгісін қолданып тасымалдауға жол берілетін жүктердің тізбесі осы Ережеге сәйкес белгіленеді.

118. Жүкті тасымалдауға бергенде жүк жөнелтуші тасымалдаушыға жүктің әр жөнелтіліміне тиісті жасалған жүк қағазы мен өзге де қажетті құжаттарды тапсырады. Аталған жүк қағазы және оның негізінде жүк жөнелтушіге берілген жүкті қабылдап алу туралы квитанция жүк тасымалдары шартының жасалғандығын растайды. Жүктің тасымалдауға қабылдануын растау үшін жүк жөнелтушіге жол тізімдемесінің түбіртегінде қол қойғызып, жүкті қабылдау туралы квитанция беріледі. Жүкті тасымалдауға қабылдау уақыты жүк қағазының тиісті бағанында жүкті ресімдеген тәуліктің уақытына тәуелсіз, ағымдағы тәуліктің датасы көрсетіліп, станцияның күнтізбелік мөрқалыбы қойылып куәландырылады.
Жүк жөнелтушіде меншікті автоматтандырылған жүйесі болғанда тасымалдау құжаттарын қабылдау, ресімдеу, бақылау және басу, оларды келісу және виза қою жүк жөнелтуші мен тасымалдаушы арасында қабылданған ақпараттық іс-қимыл жасаудың технологиясы мен стандарттарына сәйкес электрондық деректер алмасу арқылы жүзеге асырылуы мүмкін. Электрондық жүк қағазын ресімдеу осы Ережемен белгіленген тәртіпте жүзеге асырылады.
Тасымалдау құжаттарын реттеуді және тиеуді аяқтауда, жүк жөнелтуші қабылдама-тапсырмалы жолдарда, белгілі вагондарды беру-жинау шартымен вагонды немесе контейнерді тасымалдаушыға, қабылдама-тапсырмалы операцияларын вагондарды беру-тазарту (МК-46 пішінінің) ақпарттізімінде, қабылдау тапсырушының (МК-45 пішінінің) жаднамасында қол қоюлар арқылы береді.

119. Халықаралық темір жол қатынасында, халықаралық аралас қатынаста Қазақстан Республикасының теңіз кемежайы және шекаралық станциялары арқылы экспортқа тасымалданатын жүктерді қабылдау көліктің тиісті түрлерінде қолданыстағы нормативтік құқықтық актілер, сондай-ақ тиісті халықаралық келісімдер сақталып жүзеге асырылады. Аталған тасымалдар тиісті халықаралық қатынастардың жүк қағаздарымен ресімделеді, ал халықаралық аралас қатынаста теңіз кемежайлары мен темір жолдардың шекаралық станциялары арқылы жүргенде - Қазақстан Республикасы темір жол көлігінде қолданыстағы тасымалдау құжаттарымен ресімделеді.
Жүктерді Қазақстан Республикасының кедендік аумағынан тыс жерге шығару оларды кедендік ресімдеуді аяқтағаннан кейін ғана жүзеге асырылады. Қазақстан Республикасының кедендік аумағына темір жол көлігімен енгізілетін не болмаса оның аумағынан тыс жерге шығарылатын жүктерді кедендік ресімдеу тәртібі Қазақстан Республикасының кедендік заңнамасымен реттеледі.
Кедендік бақылаудағы жүкті тасымалдауға беруден бұрын жүк жөнелтуші жоспарланып отырған күнге дейін алдын ала кеден органына тиісті түрде толтырылған тасымалдау құжаттарын жүкті шетелге шығару ниеті туралы хабарлама ретінде тапсырады. Мұндай жүкті кеден органының тиеу мүмкіндігін растау ретінде кеден органы жүк қағазында жүктің атауы тұсында жеке нөмірлі мөрімен расталған және аталған органның лауазымдық тұлғасы қол қойған "Тиеуге рұқсат етілген" мөртабанын қояды.
Жүкті вагонға немесе контейнерге тиегеннен кейін жүк жөнелтуші тасымалдауды кедендік ресімдеуді аяқтайды. Кеден органының жүкті жөнелтуге рұқсат беруі халықаралық қатынастағы тасымалдау құжаттарында "Кеденнің белгілері" бағанында нөмірлі мөрімен расталған және аталған органның лауазымдық тұлғасы қол қойған "Тиеуге рұқсат етілген" мөртабанымен куаландырылады. Жүк тасымалдарын Қазақстан Республикасының тасымалдаушысы қолданатын тасымалдау құжаттарымен ресімдегенде аталған белгі жүк қағазының төртінші бағанында соғылады. Станция қызметкері Қазақстан Республикасының кедендік шекарасы арқылы темір жол көлігімен тасымалданатын жүктерді кедендік ресімдеуде тасымалдау құжаттарында кеден органдары қойған мөртабандар мен мөрлерді кеден органы бұрын тауарлық кеңсеге берген үлгілерімен салыстырып тексереді және олар сәйкес келмеген жағдайда жүкті тасымалдауға қабылдауды ресімдеуді кідіртеді немесе жүкті жөнелтуді кідіртеді және кеден органына және жүк жөнелтушіге анықталған сәйкестікке келмеушілік және қабылданған шаралар туралы хабарлайды.

120. Жүк жөнелтуші жөнелту станциясына жүкті оны жалпы пайдаланымдағы орындарға тиеуге көзделген уақыттан бұрын әкелгенде, тасымалдаушы жүкті осы Ережеге сәйкес сақтауға қабылдай алады. Бұл жағдайда жүк қағазында "Тиеу мына айдың мына күніне тағайындалған" жолында және тасымалдауға қабылдау уақыты туралы күнтізбелік мөрқалыпта осы жүктің жалпы пайдаланымдағы орындарда нақты тиелген датасы көрсетіледі.

&1. Тағайындалған станцияға жүктің келуін ескерту

Тағайындалған станцияға жүктердің келуі туралы тәртібі және хабарландыру тәсілдері тасушымен құрылады. Тасушы келісім-шарт бойынша жүк алушымен хабарландырудың басқа тәртібін құру рұқсат етіледі. Хабарландыруға байланысы бар болатын құралдары қолданылады.
Хабарлаған үшін шығындарды төлеу тасымалдаушының және жүк алушының келісім-шартымен анықталады.
Жүк алушымен хабарландыруларды қабылдауды қамтамасыз етуі үшін арнайы жауапты хабарландырушы тұлғалар белгіленеді, олардың жөні және телефондарының нөмірлері, факстері, телекстері туралы жазбаша түрде тасымалдаушыға хабарланады.
Хабарландыруды тапсыру станцияларда жүктердің келуі туралы анықталған түрімен бір уақытта тіркеледі.
Жүктің келіп жетуі туралы хабарландыруда хабарландырудың датасы және тапсыру уақыты белгіленеді.
Егер тасушы жүктердің келіп жетуі туралы ескертпесе, онда жүк алушы вагондарды, контейнерлерді пайдалану төлем ақыдан және босатылады және жүктердің келіп жетуі туралы хабарландырудың алуына дейін олардың алымдарынан босатылады.

Жүк алушы оның мекен жайына келіп түскен қауіпті жүктен бас тартуға рұқсат етілмейді.

127-1. Тағайындалған станцияға келіп жету бойынша жүк, электрондық тасымал құжат қолданумен рәсімделген (бұдан әрі-электрондық жөнелтпе құжатта), автоматтандырылған станцияның тауарлық кассир жұмысы орнына тасымалдаушының ақпараттық жүйесінің тағайындауынан тасымалдау құжаттары туралы хабарлама электрондық хабарлама (хабарлама) беріледі.
Жүк тасушының өзінде меншікті автоматтандырылған жүйе немесе тасымалдаушының хабарлама жүйесіне қол жетірлі болған жағдайда жүктің оның мекен жайына келгені туралы хабарлама жүк жіберуші, жүк алушы және тасушының арасында қабылданған электрондық мағлұмат айырбастау технологиясымен және ақпараттық әрекеттестік үлгіқалпына сәйкес жүзеге асырылады.
&2. Қабылдама-тапсыру жолдарына вагондарды беру

Тасымалдаушының жүкалушыға берілгендігі туралы хабарламаған жағдайда, берілген вагондар жүк алушының есебіне қосылады, және жүкалушының міндетіндегі олардың уақытында жатуы вагондарды іс-жүзінде беруі екі сағаттан соң кешіктірілмей есептеледі.
Хабарландыруда көрсетілген, жүк алушының міндетінде болған мезгілінен кешігуімен берілген вагондар, физикалық мезгілінде берімен есептеледі. Егер кешігуі екі сағаттан асса, онда тасушы алдағы беру туралы жүк алушыны жаңадан ескертеді.

131. Вагондармен қабылдама-тапсыру операцияларында, соның ішінде тиелген контейнерлермен, қатысушы жақтар, техникалық және коммерциялық байқау жолымен вагондардың, контейнерлердің түзулігінде куәланады, сонымен қатар вагондық бетте белгіленген және темір жол жөнелтпе құжаттарында мәлімдеулердің сәйкестігі көрсетіледі.
Ашық жылжымалы құрамда жүктерді тасымалдауда бұзылудың (бүлінудің) көрінетін іздерінің және жүк жоғалтулары жоқ екендігіне көз жеткізу қажет.
Вагонда, контейнерде техникалық ақауларын анықтаған жағдайда тасымалдаушының өкілімен вагонның, контейнердің МК-106 пішінінің (43 қосымша) техникалық жағдайы туралы Актісін толтырады.
Вагонда, контейнерде коммерциялық ақауын тапқан жағдайда тасымалдаушының өкілімен МК -23 жалпы пішінінің актісі толтырылады.

Кеден органдарының жазбаша рұқсаты бойынша, қайсы қызмет аймағында орналастырылып тағайындалған станция, көрсетілген жүктермен вагондарды кіріс жолдықтарына әперуге рұқсат етіледі.
Кеден бақылауы астында тұрған жүк алушысына жүктерді беруді дайындау, келесі тәртіпте жүргізіледі:

2) Кеден органдардың құрылымды бөлімшелері бар станцияларда, лауазымды тұлғаларға, жүк алушының уәкілдерімен, жолдама құжаттармен бірге уақытың және датасын көрсетіп арнайы кітапта беруі фактісімен тасымалдау құжаттарының жинағын береді. Көрсетілген станциялар бойынша жүк алушыға тасымалдау құжаттарын беру кеден органының лауазымды тұлғасына ұсынуға дейін рұқсат етілмейді.
Кеден органдарының лауазымды тұлғалары ұсынылған құжаттарды тексереді, орныққан тәртіп бойынша кеден рәсімдерін дайындайды және тасымал құжаттарын жүк тасымалдаушының уәкілдеріне уақытың және датасын көрсетіп арнайы кітапта беруі фактісімен қайтарады.
Кеден органдардың құрылымды бөлімшелері жоқ аймағындағы станцияларда, жүк тасымалдаушының уәкілдері, бар байланыс құралдарын қолданып қызмет аумағындағы тағайындалып орналасқан станцияға келесі ақпарат ұсынумен кеден органдарына хабарлайды:
жіберуші және жөнелтім елі;
алушы және оның мекенжайы;
жүк атауы;
орындардың саны, брутто/нетто салмағы;
көлік құралының нөмірі;
тасымал құжат нөмірі (теміржолдық жөнелтпе құжат);
жүк келіп жетуі және транспорттық құралдардың датасы.
Осыдан кейін кедендік рәсімдеуді жүргізу үшін жүк тасымалдаушының уәкілімен құжаттардың тізімі көрсетілген, құжаттың қабылдау уақыты және датасы, олардың нөмірі белгіленген құжаттары, сондай-ақ тауарлық кеңсеге тасымал құжаттарын тапсыру уақыты туралы тасымалдау құжаттары жүк алушыға қолхат арқылы беріледі.
Осыған орай тасымалдаушының уәкілдері бар байланысы болатын құралдарын қолданып, кеден органдарына келіп жеткен жүктерге жүкқабылдаушыға құжаттарды беру туралы хабарлайды.
Кедендік рәсімдеуден кейін жүкқабылдаушы тасымалдау құжатын қайтарғаннан кейін тауарлық кеңсенің жұмыскері халықаралық темір жол жүк қатынастарының жөнелтпе құжатындағы барлық беттеріндегі бағанына жеке нөмірленген куәландыру мөрімен сәйкес қойылған, кеден органдары жұмыскерінің қол қоюмен "Шығару рұқсат етілген" кеден органдарының мөртаңбасын тексереді.
Жүктердің уақытша сақтау қоймаларынан беруі немесе жүк алушымен кірем жолдарға вагондарды беруінен кейін олармен бұйрық етуі, кедендік рәсімдеу аяқтауына дейін рұқсат етілмейді.
&3. Жүкті беру

Жүк берілгендігінің растау жүк алушының немесе олмен, берілген темір жол жөнелтпесінің данасымен және жүкті алуға сенімхаттың датасы және нөмірі белгіленген жол ақпартізіміндегі тұлғаның қол қоюі болып табылады.
Тасымалдаушының уәкілінің қатысуынсыз жүкқабылдаушының қаражатымен жалпы қолданымдағы орындарда және кірме жолдарда жүктерді түсіруді жүзеге асырудың растауы жүктердің физикалық берілуі жүкқабылдаушының қабылдап тапсырушының жаднамасындағы немесе "Вагонды қабылдадым" деген бағандағы беру және жинау ақпартізімінде қол қоюі болып табылады.
Халықаралық қатынаста жүк тасуды жүзеге асыруда жүктерді бері туралы белгі Халықаралық жүк қатынас келісімге (бұдан әрі- ХЖҚК) немесе жүк тасымалдау жүзеге асырылатын халықаралық келісімге сәйкес жатады.

134. Тасымалдаушымен тағайындалған станцияда соңғы есептесуді аяқтағаннан кейінгі электрондық жүк парағын қолданып жүкті тасымалдауда осы ережеге сәйкес жүкті беруді ресімдеудің уақыты тағайындалған станцияның күнтізбе мөртаңбасымен және тауар кассирінің қолымен мөрленген тасымалдағаны үшін жүкқабылдаушыға электронды жүкпарақтың көшірмесі беріледі. Жүкпарақ жүкқабылдаушыға электрондық жол ақпартізімнің қағаз көшірмесінде қол қойдырылып беріледі.
Өзіне меншікті автоматтандырылған жүкқабылдаушының жүйесі немесе тасушының ақпараттық жүйесіне рұқсатты бар болса, оның мекен жайына келген жүкке жүк парағын беру жүк жіберуші мен жүкқабылдаушының арасында және хабарланған стандарттық өзара әрекеттестік және тасымалдаушысының технологиясына сәйкес тап осы электрондық мағлұмат айырбас арқылы, оның мекенжайына жүк жүзеге асады.

135. Электрондық жолдама құжаттар электрондық немесе қағаз түрінде бұйыммен жіберіледі. Егерде адресатқа қағаз түріндегі құжаттарды электрондық жолдама құжатымен жіберсе олар жүк тасымалдаушының уәкілімен тағайындалған станцияда электрондық құжаттың қағаз түрінде басылып және станцияның күнтізбелік мөрімен мөрленеді.

Сенім хат нақты жүк парағымен жүкті бір рет алуға беріледі.
Бұл жағдайда тасымалдау несиелендеттіреуден кейін ол жол жүк парағына салынады. Ұзақ мерзіміне берілген сенім хат тағайындалған станцияда тасымалдаушының уәкілінде сақталады.
Сенім хатта тұлғаның паспортының немесе жеке куәлігінің жайы белгіленіп, сенім хат берілгенде, ол уәкіл етілген іске асыру (құжаттардың несиелендеттіреуі, тасымалдағаны үшін есеп-қисапты жүзеге асыру, қабылдап-тапсырушының жаднамасында қол қою, вагондардың берілу-жинау ақпартізімдері, коммерциялық акт немесе тағы басқалар), сонымен қатар вагонның (контейнердің) нөмірі және жол парағының нөмірі, егерде сенім хат нақты жол парағымен жүк алуға берілсе.

138. Түзелген тиек-тесігі бекітілген жүк жіберушінің құралдарының артында вагондарда, контейнерлерде, келген жүктерді беру, сондай-ақ тиек-тесігі бекітілмеген құралдарының, қашан бұл тасымалдау зақым (бұзылу) және жетпеу белгісі, жоғалту іздерінсіз, Ережемен ұрықсат етіліп, тасымалдаушымен қабылдау-тапсыру жолдарындағы орындардың санын және массасының қалпын тексермей жүргізіледі.

139. Тағайындалған станцияға кеден органдарымен немесе жүк жіберушімен тиек-тесігі бекітілген түзілген вагондарда, контейнерлерде импорттық тауарларын беру Қазақстан Республикасының заңнамасында көрсетілген орындардың санын қоспағанда және тасымалдаушының уәкілінсіз оның массасын, қалпын тексеруде жүргізіледі.

Келіп жеткен жүктің қалпын оның массасын, қалпын, орындардың санын тексеру және беру нәтижелері осы Ережемен көрсетілген тәртіппен рәсімделеді.

Вагондарда, контейнерлерде жүк жіберушімен, кеден органдарымен немесе басқада бұған өкілетті органдармен пломбалап қойылып келген жүктеріне: "Осы жөнелтпе құжатымен жүк түзу вагонмен, контейнермен келіп жетті (керек еместі - сызып тастау) N_____ жіберушінің ЗПУ түзулермен, кеден органы немесе басқа да, өкілетті етілген органның және "____"__________ г. тексерусіз берілген".
Тиек-тесігі бекітілусіз, сондай-ақ ашық жылжымалы құрамда тасымалданатын жүктерге:
"Жүк осы жүкқұжат бойынша түзу вагонда жетті N___ жоғалту белгілерсіз және "___"________ г. тексерусіз берілген".

Жүк беруді және тексеруде тасымалдаушы берудің қорытындысында байланысты коммерциялық актіні жүргізеді. Көрсетілген жағдайлардың барысы туралы қабылдап тапсырушының жаднамасында немесе вагондарды беруді - жинау ақпартізімдегі "Ескерту" бағанында тасымалдаушының қатысуымен беру және жалпы пішінді актінің нөмірін көрсетумен қаулыдан жалпы түр акті нөмір нием және берудің тасушы қатысуымен белгі істеледі.

144. Жүктің жетпеуі, құртылуы немесе бұзылуында, оның берілуі алдында коммерциялық акті жасалған болса (оның ішінде жолшыбай еруде), тағайындалған станцияға тасымалдаушының уәкілі жүк қабылдаушыға жүк қабылдаушының табыс еткен құжаттарының (есеп шот фактурасы және тағы басқа) жүктің бұзылуы немесе құртылуын физикалық жетіспеушілігінің көлемін анықтағаннан кейін беріледі.
Көрсетілген құжаттары тапсырылған жағдайда жүк жүк алушыға экспертизалық актіні сәйкес жағдайларда құру немесе жүктің бар болып шығуының нақты тізімдемесімен беріледі.

145. Тасымалдаушымен жалпы қолдану орындарда және кірме жолдарда жүктерді беру кезінде, жүктің бергені туралы растау жүк парақтың екінші жағындағы "Жүк беру туралы белгілеу" бағанында станцияның мөртабанымен расталған және тағайындалған станцияның мөртабанымен расталған және тағайындалған станцияның тасымалдаушы уәкілімен енгізу болып табылады.

Кірме жолдарда вагондарды түсіру кезінде жүк алушының вагондық таразының үстіндегі жүктің массасын өлшеу талабы онымен вагондарды қабылдау уақытында шартта белгіленген тәртіппен ұсынылады.
Жүктің массасын тағайындалған пунктерде жіберу пунктерде өлшенген дәл осындай таразымен тексеріледі. Егер де жүк алушымен және тасымалдаушыда вагондық таразы болмаған жағдайда, басқы және үйменен тасымалданатын жүктер, вагондардың түзулігінде, олардың салмақтарын тексермей беріледі.

Тап осы жағдай жалпы түр актісімен ондағы вагондардың, контейнерлердің босқа тұру уақыты тасымалдаушыны оның келуі кезеңіне дейін тасымалдаушы уәкілінің болуының қажеттігімен расталады. Жалпы түр актісі жүк алушылар және тасымалдаушылардың уәкіл етілген өкілдерімен қол қойылады.

1) массасы өлшеумен белгіленген ақтарылып, үйіліп тасымалданатын жүктердің массасы, әдетте, жөнелтуге жіберерде анықталған таразы түрлерінде тексеріліп беріледі. Бұл ретте вагон ыдысының массасы вагондағы трафаретке сәйкес қабылданады. Жүк алушыда вагон таразы болғанда вагонның ыдысын өлшеуді жүргізуге рұқсат етіледі. Масса жөнелтуде өлшеу бойынша, есептеу жолымен анықталған жүктер жүктің массасы жөнелткендегі тәсіл бойынша тексеріліп және анықталып беріледі;

3) ақтарылып, соның ішінде торкөздерде тасымалданатын картоп, капуста және басқа да көкөністер, бақша дақылдары жүк жөнелтушіге олардың массасы тексеріліп беріледі. Массасы жөнелткенде трафарет бойынша немесе стандарт бойынша анықталған, орамада, соның ішінде ашық жәшіктерде тасымалданатын тез бүлінетін жүктерді беру жүк орнының саны мен массасы немесе зақымданған жерлерде ғана жүк бірліктерінің саны тексеріліп жүзеге асырылады;

Ағаш материалдарын, кеспе материалдарды, ағаштарды тасымалдағанда жүктің мөлшерін тексеру бекітпесі бұзылған штабельдерде ғана өлшеу арқылы жүргізіледі.
Егер осы параграфта көрсетілген жүктердің массасы жөнелткенде өлшеу арқылы анықталған болса, жүк тасымалдаушы тағайындалу станциясында жүктің массасын тексеруді сол тәсілмен жүргізеді.
Вагонда орман жүктері мен ағаштар биіктігінің отыруының және тығыздалудың салдарынан төмендеуі, егер ол штабель биіктігінің әр метріне 3 см-ден аспаса қалыпты болып саналады.
Жүктерді пакеттерде, соның ішінде кеспе және орман материалдарын тасымалдағанда тасымал ақаулы болғанда, оларды беру ақаулы пакеттердегі ғана пакеттердің саны және жай-күйі тексеріліп жүргізіледі.
Орамасыз изотермиялық жылжымалы құрамда тасымалданатын ет және ет өнімдері жүк массасы (тауар таразысында өлшеу жолымен), және жүк қағазында олардың саны көрсетілген жағдайларда орындардың саны тексеріліп беріледі.
Құйылып тасымалданатын жүктердің массасын тасымалдаушы жүк алушымен бірге осындай жүктің массасы жөнелтілгенде анықталған тәсілмен анықтайды. Келіп жеткен қауіпті жүктің жай-күйін, массасын және орындардың санын тексеруді жүк алушы тасымалдаушының станциядағы өкілінің қатысуымен, қауіпті жүктерді тасымалдау шағын жөнелтпелермен жүзеге асырылған жағдайларды қоспағанда, тікелей жүк алушының қоймасында жүргізіледі.
Қауіпті жүктерді беру кірме жолдарда жүзеге асырылады.

массасы кем шыққанда - осындай жүктің нетто массасын (массаны өлшеу қателіктері) анықтау алшақтықтары мәндерінен, сондай-ақ оның массасының табиғи азаю нормасынан;
массасы артық шыққанда - осындай жүктің нетто массасын (массаны өлшеу қателіктері) анықтау алшақтықтары мәндерінен аспаса дұрыс болып саналады.
Жүк массасының табиғи азаю нормалары:
ыдыста және орамада тасымалданатын жүктер бойынша брутто массасынан;
ыдыссыз және орамасыз тасымалданатын жүктер бойынша нетто массасынан есептеледі.
Вагон таразысында жүкті өлшеу дәлдігінің нормасы және жүк массасының табиғи азаю нормалары 21 қосымшада көрсетілген.

Коммерциялық акт жасау үшін жағдайлар болмағанда тасымалдаушы "Жүк тасымалдау құжаттарына сәйкес берілді. Дұрыс, талап жоқ." деген белгі соғады.
Жүкті жол-жөнекей коммерциялық актінің деректеріне сәйкес берген жағдайда тасымалдаушы "Жүк__________ ст. _____ N ____ коммерциялық актіге сәйкес дұрыс берілді" деген белгі соғады;
Аталған жүк массасының табиғи азаю нормасынан, нетто массасы өлшемінің қателігі мәнінен аспайтын жүк массасының кем шығуы анықталғанда, сондай-ақ нетто массасы өлшемінің қателігі мәнінен аспайтын жүк массасының артық шығуы анықталғанда: "__" ________ж. жүктің массасын тексергенде________ кг болды (цифрмен және жазбаша)";
Жүктің массасын және орындардың санын тексерудің нәтижелерін ресімдегенде коммерциялық актімен жүк қағазының "Тасымалдаушының белгілері" бағанында мынадай белгі соғылады:"_____________туралы (не туралы) "__" __________ж. N __________коммерциялық акт жасалды".
Жүкті беру туралы белгі тасымалдаушының тағайындалу станциясындағы жол мөрқалыбымен расталған тасымалдаушының қолымен куәландырылады.
Жүк алушы тағайындалу станциясында тасымалдаушыға осы тармақта көрсетілген белгілерді енгізу үшін жүк қағазын түсіру күні немесе түсіру күнінен кейінгі тәуліктен кешіктірмей береді.
Жүк массасының артық болуы анықталғанда және жүк құжаттарға сәйкес берілгенде осы тармақта көзделген "Дұрыс. Талапсыз" деген белгілерді тасымалдаушы жүк алушының талабына тәуелсіз қояды.

153. Ыдыстағы және дара жүктерді бір жүк жөнелтуші/жүк алушы пайдаланатын кірме жолдарда түсіргенде, жүкті беру тасымалдаушының қатысуымен жүргізілетін жағдайларда, жүк алушы түсірілген жүкті, қажетінде қайталап тексеру мүмкіндігі сақталуы қамтамасыз етілуі үшін жүкті бұрын түсірілгеннен бөлек жинайды.

Қымтағыш материалдардың, көкөніс қалқандарының және басқа да алынбалы жабдықтың массасы жүк қағазында көрсетілген деректерге сәйкес қабылданады.

155. Жүкті тағайындалу станциясының жалпы пайдаланымдағы орындарында түсіру барысында тасымалдаушы тиеген және пломбылаған вагонда немесе тасымалдаушы тиеген ашық жылжымалы құрамда жүктің артық шығуы анықталғанда тасымалдаушының станциядағы өкілі ол жайында тиеу станциясына хабарлайды. Бұл ретте ыдыстағы дара жүктердің артық орны тағайындалу станциясында олардың тиесілігі анықталғанға дейін қалады. Ақтарылып, үйіліп тасымалданған жүк, сондай-ақ бүліну қатері төніп тұрған тез бүлінетін жүк массасының артығы жүк алушыға сақтау қолхатымен жүктің жүк қағазында көрсетілген негізгі мөлшерімен бірге беріледі.
Жүк алушыға жүкті жалпы пайдаланымдағы орындарында және клиенттің кірме жолдарында түсіргенде артық жүк те осы тәріздес сақтау қолхатына беріледі. Жүк алушының сақтау қолхатында алынған артық жүкті пайдаланбау және оларды тасымалдаушының бірінші талабы бойынша қайтару міндеттемесі белгіленеді.
Тасымалдаушының жөнелту станциясындағы өкілі тасымалдаушының тағайындалу станциясындағы өкілінен жүктің артық шығуы туралы жеделхатты алғаннан кейін ол жайында жүк жөнелтушіге хабарлайды, ол төрт тәулік ішінде, тез бүлінетін жүктер бойынша екі тәулік ішінде тасымалдаушының жөнелту станциясындағы өкіліне артық түсірілген немесе берілген жүкті қалай жұмсау керектігін хабарлайды. Аталған мерзімде тасымалдаушының жөнелту станциясындағы өкілінен ақпарат алынбағанда жалпы пайдаланымдағы орындарында түсірілген жүктер белгіленген тәртіппен сатылуға жатады. Сақтау қолхатына берілген жүктер тасымалдаушы жүк алушыға сақтау қолхатын қайтарғаннан кейін жүк алушының иелігінде қалады.

155-1. Жүкті станциядан алып шығу үшін жүк алушы барлық тиісті төлемдерді енгізгені туралы белгісі бар жүк қағазын, ал жүкті рұқсатнама бойынша алып шығу тәртібі белгіленген станцияларда сондай-ақ тасымалдаушының өкілі қол қойған рұқсатнаманы көрсетеді. Жүкті станцияның аумағынан алып шыққанда рұқсатнама бақылау-өткізу пунктінде жүк алушыдан алынып қояды. Егер жүк бөліп шығарылатын болса, рұқсатнама жүктің соңғы бөлігі шығарылғаннан кейін алынады.
Егер жүкті шығару ақысыз сақтау мерзімі өткеннен кейін жүргізілсе, жүк алушы қабылдаушы-тапсырушыға жүкті сақтағаны үшін алымды төлегені туралы квитанцияны көрсетеді.

156. Жүк станцияға жеткізудің белгіленген мерзімінде келмеген жағдайда жүк алушы тасымалдаушының тағайындалу станциясындағы өкіліне жүкті қабылдау туралы квитанцияның түпқұжатын немесе жөнелту станциясының анықтамасын көрсетеді. Тасымалдаушының тағайындалу станциясындағы өкілі жүктің тағайындалу станциясына келмегендігіне көз жеткізеді және жүктің тасымалдауға қабылданғаны туралы көрсетілген квитанцияның түпнұсқасы екендігін тексеру үшін тасымалдаушының жөнелту станциясындағы өкілін сұратады. Тасымалдаушының жөнелту станциясындағы өкілі мұндай сұрау салуды алғаннан кейін, бір тәулік мерзімде жүк қағазының барлық бағандарындағы мәліметтерді жүкті жөнелтуге қабылдау кітабына сәйкес көрсетіп, жүктің тасымалдауға қабылдануын растап жауап береді. Көрсетілген құжаттардың түпнұсқалығы расталған жауап алғаннан кейін тасымалдаушының тағайындалу станциясындағы өкілі ұсынылған квитанцияда немесе жөнелту станциясының анықтамасында "Жүк келген жоқ" деген белгі соғады және аталған жазбаны тағайындалу станциясындағы тасымалдаушының күнтізбелік мөрқалпымен және өзінің қолымен растайды.
Жүкті қабылдау туралы квитанцияда көрсетілген мерзімде келмеген жүкті іздестіру жүк алушының арызы бойынша тасымалдаушы жүргізеді.
Жүкті іздестіру туралы талаптың негізділігін растау үшін жүк алушы жүкті тасымалдауға қабылдау туралы квитанцияны, ал ол болмаған жағдайда - мына құжаттардың біреуін: егер аталған құжаттарда жүктің түрі, тиеу датасы, жөнелту станциясы, тағайындалу станциясы, жүк тасымалдауға тапсырылған жүк қағазының нөмірі және вагонның (вагондап жөнелтілімде) нөмірі немесе жүкті контейнермен жөнелткенде - контейнердің нөмірі туралы деректері болса, жеткізушінің шот-фактурасын (түпнұсқада немесе көшірмесін), жеткізушінің (жүк жөнелтушінің) шот-фактураны алмастыратын құжатын тапсырады.
Электрондық жүк қағазы қолданылған қағазсыз технология бойынша тасымалданатын жүк жүкті қабылдау туралы квитанцияда көрсетілген жеткізу мерзімінде келмеген жағдайда, жүк алушы тасымалдаушыға жүкті іздестіру туралы талап қояды. Ол үшін жүк алушы тасымалдаушының тағайындалу станциясындағы өкіліне жазбаша арыз береді, онда электрондық жөнелтілімнің нөмірін және жөнелту станциясын көрсетеді. Жүкті іздестіру тасымалдаушының ақпараттық жүйесі арқылы жүргізіледі.
Шетелден немесе Тәуелсіз Мемлекеттер Достастығына қатысушы елдердің, Латвия Республикасының, Литва Республикасының, Эстония Республикасының темір жол станцияларынан келе жатқан жүкті іздестіруді тағайындалу станциясының тасымалдаушысы қолданыстағы халықаралық келісімдердің шарттарына сәйкес жүргізеді.

негізгі тасымалдау құжаттарымен жүктің келген бөлігі - жүк алушыға жүктің кем шығуына жүк қағазы мен коммерциялық актіні беріп, жол тізімдемесінде қол қойғызып;
қосымша жеткізу тасымалдау құжаттары бойынша жүктің жетпейтін бөлігі келгенде - жүк алушы негізгі жүк қағазы мен коммерциялық актіні көрсеткенде, қосымша жеткізу жол тізімдемесінде қол қойғызып. Бұл ретте коммерциялық акт вагонның тиесілігіне тәуелсіз тасымалдаушыда қалады.
Тасымал үшін ақтық есеп айырысу негізгі жүк қағазы бойынша жүргізіледі. Тасымалдаушының станциядағы өкілі қосымша жеткізу құжаттары бойынша келген жүктің берілгендігі туралы белгіні негізгі жүк қағазында соғады.
Қосымша жеткізу құжаттары бойынша жүк негізгі тасымалдау құжаттары бойынша жүктен бұрын келген жағдайда жүктің келген бөлігін беру жүк алушының қосымша жеткізу жол тізімдемесінде қолын қойғызып жүргізіледі. Сонымен бірге жүк алушы тасымалдаушыға жүктің алынған бөлігін ол негізгі жөнелтілімнің есебіне жатқызатындығы туралы анықтама береді.
Қосымша жеткізу құжаттары бойынша жүкті қабылдау туралы квитанцияға сәйкес барлық жүк келген жағдайда станция аталған квитанцияның негізінде жоғалтылғандардың орнына жүк қағазы мен жол тізімдемесінің көшірмелерін жасайды және жүкті беруді ресімдеу осы Ережемен белгіленген тәртіпте жүргізіледі.

осы Ережемен белгіленген тәртіппен негізгі жөнелтілімге электрондық жүк қағазы бойынша келген жүктің бөлігі коммерциялық акт беріліп және жүктің келмеген бөлігі туралы электрондық жүк қағазына және электрондық жүк қағазының қағаз көшірмесіне белгі соғылып;
негізгі жөнелтілім келгеннен кейін қосымша жіберу құжаттары бойынша келген жүктің бөлігі - жүк алушы коммерциялық актіні және негізгі жөнелтілімге жүк қағазын, егер ол жүк алушыға берілген болса, көрсеткенде қосымша жеткізу жол тізімдемесінің түпнұсқасында (қосымша жеткізу тізімдемесі вагонмен бірге жүргенде) немесе қосымша жеткізу тізімдемесінің қағаз көшірмесінде (тасымалдаудың қағазсыз технологиясында) қол қойғызылып;
негізгі жөнелтілім келгенге дейін қосымша жіберу құжаттары бойынша келген жүктің бөлігі - жүк алушы тасымалдаушыға алынған жүктің бөлігін ол негізгі жөнелтілімнің есебіне жатқызатындығы туралы анықтама беріп, қосымша жеткізу жол тізімдемесінің түпнұсқасында (қосымша жеткізу тізімдемесі вагонмен бірге жүргенде) немесе қосымша жеткізу тізімдемесінің қағаз көшірмесінде (тасымалдаудың қағазсыз технологиясында) қол қойғызылып жүргізіледі.

Сонымен бірге, кедендік органдардың бекіту-пломбалау құрылғылары жіберушінікіне теңестіріледі.

жабық әмбебап вагонда - вагонның әр жағындағы есіктердің жапсырмаларында - бір-бірден БПҚ;
цистернада - жоғарғы жүк тиеу люгінің қақпағында - бір-бірден бекіту-пломбалау құрылғылары, осы Ережемен пломбылаудың ерекше тәртібі көзделген жағдайларды қоспағанда;
жабық хоппер-вагонда - әр жүк түсіру штурвалында және тиеу люктерін бекітетін қарнақтарда - бір-бірден бекіту-пломбалау құрылғылары;
жеңіл автомобильдерді тасымалдауға арналған жабық вагонда - әр бүйірлік алаңша есіктерінің бекітпе құрылғыларында және өту алаңында - бір-бірден бекіту-пломбалау құрылғылары;
контейнерлерде - сол жақта орналасқан тұтқада, соңғы болып жабылатын есіктің оң жақ жақтауында, арнайы изометриялық вагонда -есікте, баспа тақтайшаларымен бекіту рычагымен жабдықталғанына вагонның әр жағында - бір-бірден бекіту-пломбалау құрылғылары немесе - вагонның әр жағында бекітуге арналған төмендегі құлақшаларымен жабдықталған есікте- бір-бірден бекіту-пломбалау құрылғылары.
Вагондардың басқа түрлерінде бекіту-пломбалау құрылғыларын орнату бекітуге арналған арнайы қарастырылған орындарында немесе түмешектерінде жүргізіледі.

Жеке бақылау белгілері бірдей, сондай-ақ анық емес және толық емес бекіту-пломбалау құрылғыларын қолдануға жол берілмейді.
Вагондармен контейнерлері үшін бекіту-пломбалау құрылғыларына техникалық талаптары осы Ережеге 45 қосымшаға сәйкес белгіленеді.

Пайдаланылған бекіту-пломбалау құрылғылары тасымалдаудан кейін жүк алушымен жоюға жатады.

163. Жіберушінің бекіту-пломбалау құрылғыларына кедендік органдардың түзу бекіту-пломбалау құрылғылары теңестіріледі, егер шекаралық және кедендік бақылау, сондай-ақ санитарлық фитопотологиялық және басқа да түрлерінің тексеру мақсатында вагондарды, контейнерлердің ашылуы орын алғанда, салдары ретінде алғашқы салынған пломбалардың немесе бекіту-пломбалау құрылғыларын ауыстырылуы.
Вагондардың, контейнерлердің, ашулары тасымалдаушымен осы Ережемен белгіленген (қосымша 43) тәртіппен актімен, немесе "Тасымалдаушы белгісі" жүк қағазындағы бағанында ашу туралы тиісті белгі қою арқылы куәланады. Ашу актісі лайықты беттердің қол қоюларымен куәландырылады, жүзеге асырғандардың бақылау, тасымалдаушы өкілі қол қоюымен және календарлық мөрі салуымен станция, пломбалардың немесе бекітуі ауыстырылуы болған құрылғылардың, ал белгі қапталған тасымалдаушы өкілінің лайықты ашу туралы қол қоюмен куәландырылады, станцияларға пломбалардың немесе бекіту құрылғылардың ауыстырылуы болған жағдайда осы станцияның календарлық мөрі салуымен, сонымен қатар егер соңғы қол қоюлары Қазақстан Республикасының заңымен қарастырылған болса тиісті беттердің, бақылауды жүзеге асырғандардың қолымен куәландырылады.

164. Вагондармен, контейнерді жол үстінде бекіту-пломбалау құрылғыларынсыз немесе бұзылған бекіту-пломбалау құрылғыларын немесе жүк қағазында көрсетілген мәлімдемеге сәйкес келмейтін бекіту-пломбалау құрылғыларын табылған жағдайда, вагонға, контейнерге алдын ала бұзылған бекіту-пломбалау құрылғыларын немесе жүк қағазында көрсетілген мәлімдемеге сәйкес келмейтін бекіту-пломбалау құрылғыларын алып тастау арқылы жаңа бекіту-пломбалау құрылғылары орнатылады.
Бекіту-пломбалау құрылғыларын орнату туралы "Тасымалдаушы белгісі" жүк қағазындағы бағанында бекіту-пломбалау құрылғыларының бақылау белгісін көрсетілумен сәйкес белгі қойылады.
Вагонда, контейнерде кедендік немесе басқа мемлекеттік бақылау (қадағалау) органдардың бекіту-пломбалау құрылғыларының болуы жүкті беру кезінде тасымалдаушымен оның жағдайын, массасын және орын санын тексеруге негіз бола алмайды.
Осы Ереженің 27 тарауының талаптарына сәйкес тасымалдаушымен коммерциялық акт рәсімдеген жағдайда оған бекіту-пломбалау құрылғы бірге беріледі.

165. Жол жүру барысында жүктің жағдайын тексерген жағдайларда, сондай-ақ кедендік тексеру әлде мемлекеттік бақылаудың (қадағалау) басқа түрі үшін бекіту-пломбалау құрылғыларын толық ауыстырмай, жүкке қол жеткізу үшін алынған бекіту-пломбалау құрылғыларын ауыстырумен ғана шектелуге жол беріледі, ол жайында жалпы нысанда акт жасалады және тасымалдау құжатында белгі соғылады.
Жөнелту станциясында вагонда, контейнерде өткен тасымалдардан қалған БПҚ анықталған жағдайларда оларды жүкті кімнің тиеуіне қарай жүк жөнелтуші немесе тасымалдаушы алып тастауы тиіс.

Егер цистерналардың конструкциясы төменгі ағызу аспаптарын жоғарғы тиеу люгін ашпай-ақ ашылуына жол бермейтін болса, олар пломбыланбайды.

Вагондарының сериясы 918 меншікті және жалданған бос вагондарды тасымалдау, 800 нөмірленген рефрежераторлық вагондардан, изметриялық вагодардан қайтадан жабдықталған вагондарды, 927 нөмірленген жеңіл автомобильдері үшін арнайы платформаларды бекіту-пломбалау құрылғыларын орнату жүк алушының есебінен жүргізіледі.
Дезопромстанцияларына (дезопромпункты) бірінші және екінші категориясы бойынша санитарлық өңдеуді қажет ететін жабық, изометриялық бос вагондарын жүкті түсіргеннен кейін жіберген кезде есіктерге және люктерге бұраулармен пломбалар салынады.

жүк қағазының түпнұсқасының (жүкпен бірге жүреді және тасымалдаушымен жүк алушыға беріледі);
жол тізімдемесінен (жүкпен бірге жүреді және тасымалдаушыда тағайындалу станциясына қалады);
жолдық тізімдеме түбіртегінен (жіберу станциясында тасымалдаушыда қалады);
жүкті қабылдау туралы квитанциядан (жүк жіберушіде қалады) тұратын тасымалдау құжаттарының жинағымен ресімделеді.
Жүк тасымалдары тасымалдардың электрондық досьесін қолданып ресімделген жағдайда электрондық тасымалдау құжатының көшірмесі ГУ-27-У-ВЦ нысанды (16-қосымша) әмбебап жүк қағазынан, жол тізімдемесінен, жол тізімдемесінің түбіртегінен және ГУ-29-У-ВЦ нысанды (17-қосымша) жүкті қабылдау туралы квитанциядан тұратын жинақ болып табылады. ГУ-27-У-ВЦ нысанды (16-қосымша) жүк қағазы тасымалдардың барлық түрлерін ресімдеуден тұрады және тасымалдаушы ресімдейтін жеткізу темір жол жүк қағаздарының барлық түрлерін ауыстырады. Әмбебап жүк қағазы басуға телетайптық форматтағы(тар) орама қағазбен де, 11 форматтағы жеке парақтармен де беріледі.

169. Тасымалдау құжаттарының бланктері машинкамен басу тәсілімен, тауар кассирінің АЖО-сы пайдаланып немесе қолмен шарикті қаламмен толтырылады. Жекелеген мәліметтер мөрқалыптар түрінде көрсетіледі. Тасымалдау құжаттарында өшіруге және түзетуге жол берілмейді. Жүк жөнелтушінің тасымалдау құжатына енгізген мәліметтерін өзгерту қажет болғанда, жүк жөнелтуші осындай құжаттың жаңа бланкін толтырады. Тасымалдаушының тасымалдау құжатына енгізген өзгерістері мен қосымша мәліметтері тасымалдау құжатын ресімдеген тасымалдаушының станциядағы өкілінің қолымен және станцияның мөрқалыбымен куәландырылады.
Тасымалдаушы жүк жөнелтушіге жүк қағазының бланктерін калькуляцияға сәйкес ақыға береді.

Жүк қағазы жол тізімдемесімен қоса жүкпен тағайындалу станциясына дейін жүреді, ол жерде жүк алушыға жол тізімдемесіне қолын қойғызып беріледі. Жүкті қабылдау туралы квитанция жүк жөнелтушіге жол тізімдемесінің түбіртегіндегі тиісті бағанда қол қойғызып беріледі. Жол тізімдемесінің түбіртегі тасымалдаушыда қалады.
Тасымалдауды тасымалдардың электрондық досьесін қолданып ресімдегенде жүк темір жол көлігінде қабылданған тасымалдарды ұйымдастыру технологиясына сәйкес қағаз тасымалдау құжаттарымен (электрондық құжаттардың көшірмелері) бірге немесе оларсыз (қағазсыз технологияда) жол жүреді.
Егер тасымалдар үшін ақы төлеуші экспедитор болып табылатын болса, онда оның өтініші бойынша тасымалдаушы жол тізімдемесінің қосымша данасын олардың арасында жасалған жүк тасымалдауды ұйымдастыру туралы шартқа сәйкес жеке төлем бойынша береді.

174. Тасымалдардың электрондық досьесі тауар кассирінің АЖО-сында ресімделеді және тасымалдаушының автоматтандырылған ақпараттық желісіне деректермен электрондық алмасу желісі арқылы беріледі. Ақпараттық жүйе электрондық тасымалдау құжаты деректерінің сақталуын және қауіпсіздігін, құпиялылықтың сақталуын және мәліметтерді рұқсатсыз қол жеткізуден қорғауды қамтамасыз етеді.
Тасымалдардың электрондық досьесі қолданылған тасымалдау шарты тасымалдаушының автоматты ақпараттық жүйесінен автоматтандырылған ақпарат жүйесінен хабарламаның - электрондық құжаттың (квитанцияның) алынғандығы оң растауды тауар кассирінің АЖО-сына қабылдағаннан және жүк жөнелтушіге жүкті қабылдау туралы квитанцияны (қағаз немесе электрондық түрде) бергеннен кейін жасасылған болып саналады.
Жүк жөнелтушіде немесе жүк алушыда меншікті автоматтандырылған жүйе болғанда тасымалдау құжаттарын жүк жөнелтуші (жүк алушы) мен тасымалдаушы арасында қабылданған технология мен стандарттарға сәйкес деректермен электрондық алмасу арқылы ресімдеуге жол беріледі. Деректермен электрондық алмасуда сондай-ақ Қазақстан Республикасының заңнамасына немесе тараптардың келісіміне сәйкес электрондық-цифрлық қолтаңба да қолданылады.

175. Тасымалдардың электрондық досьесіне құқылы тұлғаның деректемелері бойынша деректер енгізуді: жүк жөнелтуші, жөнелту  станциясы, жол жүру барысындағы станциялар, тағайындалу станциясы жүргізеді.
&1. Жүк жөнелтушінің жүк қағазын толтыруы

Жүктерді рефрежираторлық секцияларда тасымалдағанда "Вагонның түрі" бағанында "PC" әріптері қойылады, ал "Вагонның N" бағанында бөлшекпен көрсетіледі: алымында - рефрижераторлық секцияның нөмірі, бөлімінде - вагонның нөмірі көрсетіледі.
"Вагонның N" бағанын толтырғанда, вагонның нөмірінен басқа қосымша вагон иесі - темір жол көлігі әкімшілігінің цифрлық коды Халықаралық теміржолдық жүк тасымалдары туралы келісімге (ХЖҚК) сәйкес көрсетіледі.
Жүктерді тіркеспен тасымалдағанда вагондарға қатысты мәліметтер тіркестің барлық вагондары бойынша көрсетіледі.
Жүк қағазына Достастық мемлекеттері Латвия, Литва және Эстония кәсіпорындары мен ұйымдарының меншігіндегі вагондар туралы деректер жиынтығынан тұратын Вагондар паркінің автоматтандырылған деректер паркінде тіркелген вагондардың нөмірлері ғана енгізіледі.

178. "Габаритсіздіктің индексі" бағанында келесі реттілігімен бес сандық индексімен габаритсіздік индексі көрсетіледі: 1-ші белгі - әріп "Н", 2-ші белгі - габаритсіздіктің төменгі дәрежесі, 3-ші белгі - габаритсіздіктің бүйір дәрежесі, 4-ші белгі - габаритсіздіктің жоғарғы дәрежесі, 5-ші белгі - аса габаритсіздік. Жүк габаритсіздігі болмағанда "Габаритсіздіктің индексі" бағаны толтырылмайды.

Жүк тасымалдары тасымалдардың электрондық досьесі қолданылып ресімделгенде жөнелту станциясының атауы тасымалдаушының Тарифтік басшылығы (прейкуранты) негізінде жасалған магистральдық темір жол желісі операторының автоматтандырылған ақпараттық жүйесінің станциялар жіктегішіне сәйкес көрсетіледі.

181. "Тағайындалу станциясы және тасымалдаушы" бағаны - тасымалдаушының және жүктің тағайындалу станциясының толық атауы тасымалдаушының тарифтік басшылығына сәйкес көрсетіледі. Жүк жүкті түсіру клиенттің кірме жолдарында ғана жүзеге асырылатын станцияға бара жатқан жағдайларда "Тағайындалу станциясы және тасымалдаушы" бағанында станцияның атауы тұсында "кірме жолға беріліп..." деген белгі соғылады және кірме жолы қызмет көрсетуге тағайындалған жүк алушының атауы көрсетіледі.
Жүк тасымалдары тасымалдардың электрондық досьесі қолданылып ресімделгенде тағайындалу станциясының атауы N4 Тарифтік басшылықтың негізінде жасалған магистральдық темір жол желісі операторының автоматтандырылған ақпараттық жүйесінің станциялар жіктегішіне сәйкес көрсетіледі.

"Жүк жіберуші" және "Жүк алушының почталық мекен жайы" бағаналарын толтыру кезінде тек қана бір заңды немесе жеке тұлғаның аты көрсетіледі.

Жүктерді пакеттермен табандықтарда тасымалдағанда бұл баған бөлшекпен:
алымында - табандықтарда қалыптастырылған пакеттердің саны;
бөлімінде - пакеттердегі орындардың жалпы саны көрсетіледі.
үйіндімен жөнелтілетін жүктер үшін,- "Үйінді" сөзі;
ақтара тиеумен жөнелтілетін жүктер үшін,- "Ақтара тиеу" сөзі;
құюымен жөнелтілетін жүктер үшін,- "Құйылу" сөзі;

Тасымалдауға оралмаған жүк берілсе бұл бағанда "Н/Б" деп қысқартылып көрсетіледі.
Жүк тасымалдары тасымалдардың электрондық досьесі қолданылып ресімделгенде ораманың қысқартылған атауы тауар кассирі АЖО-сының жіктегішіне сәйкес көрсетіледі.

"Жүктің атауы" бағанын көрсеткенде әртүрлі жүк атауына байланысты әрбір жүктің толық атауы Жүктердің Бірыңғай тарифтік - статистикалық номенклатурасына және Гармонизирлендірілген жүк номенклатурасына сәйкес көрсетіледі.
Бір номенклатуралы жүк позициясына сәйкес келетін, әртүрлі жүк атауын тармақта көрсеткен кезде, код ретінде тарифтік басшылығына сәйкес код позициясы көрсетіледі. Әртүрлі номенклатуралы жүк позициясына сәйкес келетін, әртүрлі жүк атауын тармақта көрсеткен кезде, код ретінде сол позицияға сәйкес жүк коды, сондай-ақ тарифті басшылыққа сәйкес құрама жөнелтілім коды қосымша беріледі.
Жүк қағазында бір жөнелтіліммен тасымалданатын барлық жүктерді атап көрсету үшін орын жетпегенде, жүк жөнелтуші өзінің ұйымының бланктерінде (тасымалдау құжатының форматынан артық болмайтын) тасымалданатын барлық жүктердің белгілерін, маркаларын, орындарының санын, орамасын, атауын және массасын көрсетіп тізімдеме жасайды. Тізімдеме қаржылық операцияларда қолданылатын мөрмен және жүк жөнелтуші-ұйымның басшысы уәкілеттендірген тұлғаның қолымен расталып, төрт данада жасалады.
Орындардың жалпы саны және жүктердің массасы жүк қағазының тиісті бағандарында көрсетіледі, ал "Жүктің атауы" бағанында "Құрама жөнелтілім, жүктің тізбесі қоса берілген" деп көрсетіледі. Тізімдеменің даналары жүк қағазына және жол тізімдемесінің түбіртегіне мықтап қыстырылады. Тізімдеменің бір данасы жүк жөнелтушіге жүкті қабылдау туралы квитанциямен беріледі.

Әр түрлі атаудағы және әр түрлі орамдағы ыдыстағы-дара жүктерді тасымалдауға бір тасымалдау құжатымен бергенде, әр атаудағы жүктің массасы ораманың әрбір түрі бойынша жеке және аталған құжат бойынша берілген жүктердің жалпы массасы көрсетіледі.
Егер өз баған өсінде жүк тасымалы кезінде "Нетто масса қорытындысы" және "Вагон тарасы" толтырылмайды, ал бағанында "Анықталған жүк массасы кг-мен" және "Масса брутто" өзінің өсінде жөнелтілетін жүктің массасы көрсетіледі.
Вагон салмағындағы "Масса нетто қорытындысы" сәйкес бағанда көрсетіледі:
Вагонның брутто массасы таразыға өлшеу жолымен анықталады;
Вагонның тара массасын анықтаған кезде,қысқартылған "брутто-н" алынып тасталған өлшену жолымен алынған мәліметтер таразыда көрсетіледі, егер тара массасы вагон мәліметіне сәйкес анықталған болса, онда "пров" қысқартуы алынып тасталады. Вагонның тара массасы белгіленген станцияда жүкпен бірге жүк алушыға берілмейтін, мұнда бірақ вагон тара массасы қосылмаған, алынбалы және алынбалы емес құрал-жабдықтары бар вагон есебімен анықталады.
"Жүктің атауы" бағанында әртүрлі жүк атауы немесе бір түрдегі жүк әртүрлі хаттамада "Анықталған жүк массасы кг-мен" бағанында әртүрлі жүк массасының хаттамасына сәйкес жеке салмағы және жөнелтуге жіберілетін жүктің жалпы массасы көрсетіледі.

Егер жүктің массасы стандарт бойынша анықталса, бұл бағанда бір жүк орнының брутто және нетто массасы көрсетіледі.
Жүк тасымалдары тасымалдардың электрондық досьесі қолданылып ресімделгенде "Массаны анықтау тәсілі" бағаны тауар кассирінің АЖО-сының жіктегішіне сәйкес толтырылады.

"БПҚ типі" бағанында вагонға орнатылған бекіту-пломбылау құрылғысының типі (бұдан әрі-БҚП) көрсетіледі.
"К/ белгілері" бағанында БПҚ бақылау белгісі көрсетіледі.
"БПҚ типі" және "К/белгілері" бағандары Нақты Ережелердің 6 бөлімінің талаптарына сәйкес вагондарда орнатылған барлық БПҚ үшін толтырылады.

195. Тасымалдағанда және сақтағанда сақтанудың ерекше шараларын сақтауды талап ететін жүктер бойынша жүк қағазының жоғарғы бөлігінде ("ерекше белгілер мен мөрқалыптарға арналған орын") жүк жөнелтуші осы Ережемен көзделген жазбаларды, соның ішінде мөрқалыптар түрінде, жүктің ерекше қасиетін сипаттайтын өзге де белгілерді қояды.

198. Жүк қағазының сырт жағындағы "Жүк Техникалық  шарттардың __ ______ тарауының ______ суретіне ___________ сәйкес дұрыс орналастырылған және бекітілген" 1-бағаны жүктерді вагондар мен контейнерлерде орналастырудың және бекітудің техникалық шарттарының (бұдан әрі - техникалық шарттар) талаптарына сәйкес толтырылады. Бұл мәліметтер қол қойған тұлғаның лауазымы, тегі, аты-жөні көрсетіліп қойылып куәландырылады.
Жүк тасымалдары тасымалдардың электрондық досьесі қолданылып ресімделгенде оған техникалық шарттарға сәйкес деректер, сондай-ақ жүкті орналастыруға және бекітуге жауапты тұлғаның лауазымы мен тегі енгізіледі.

"ашық жылжымалы құрамда жүк жөнелтушімен келісілген _______ N_____ рұқсат.";
табандықтардың саны - жүкті табандықтарда тасымалдауға бергенде; жөнелтушінің вагонда орнатқан қарапайым құралдарының (мысалы, көкөніс қалқандары, пештер, астық қалқандары) атауы мен саны;
жүктерді алынбалы жабдықпен және қымтаумен тасымалдағанда жабдық пен қымтау материалдарының массасы;
жүк жөнелтушінің жүкті қатудан сақтау үшін қабылдаған профилактикалық шаралары;
тасымалдауға берілген орамасыз жүкте көзге көрінетін зақымдардың болуы, (мысалы, "станоктің ___ деталі түсіп қалған", "машинаның фарасы сынған");
осы Ереженің талаптарына сәйкес жүк жөнелтушілердің қоса беретін құжаттарының (мысалы, сипаттама, техникалық паспорт, мүкәммалдық алынбайтын бекітпені бекіту сызулары), сондай-ақ мемлекеттік бақылау жасауға уәкілетті органдардың талаптарымен белгіленген құжаттардың атаулары. Қоса берілетін құжаттар тасымалдау құжаттарына мықты тіркеледі.

200. Жүк жөнелтуші мен тасымалдаушы арасында деректерді электрондық алмасу ұйымдастырылғанда жөнелтуші электрондық тасымалдау құжатында бағандарды толтырғанда жүк жөнелтуші мен тасымалдаушы арасында қабылданған ақпараттық өзара іс-қимыл жасау технологиясы мен стандарттарына және тауар кассирінің АЖО-сы мен тасымалдаушының автоматты ақпарат жүйесінде қолданылатын жіктегішке сәйкес кодтауды жүргізеді.
Жекелеген жүк түрлерінің тасымалына тасымалдау құжаттарын әзірлеудің қосымша талаптары, осы жүктерді тасымалдау ережесіне сәйкес белгіленеді.
&2. Жөнелту станциясының жүк қағазды толтыруы

Пойыз құрамына вагонды бекіту жайлы мынандай жағдайларда, қауіпті жүктерді тасымалдау ережесіне, темір жол транспортын эксплуатациялаудың техникалық ережелеріне және осы Ережемен көзделген және магистральдық желі операторы белгіленген тәртіппен бекіткен 1520 мм жолтабан темір жолдарда габаритсіз және ауыр салмақты жүктерді тасымалдау жөніндегі нұсқаулықпен көзделген жағдайларда;
тасымалдардың аталған бағытында жылжымалы құрамның массасы, түрі немесе тиеу габариті бойынша шектеулер туралы (ол жайында белгі жүк қағазына виза қойғанда жасалады);
"дөңестен түсірілмесін" - осы Ережемен көзделген және магистральдық желі операторы белгіленген тәртіппен бекіткен 1520 мм жолтабан темір жолдарда габаритсіз және ауыр салмақты жүктерді тасымалдау жөніндегі нұсқаулықпен көзделген жағдайларда;
"N ___ тікелей жөнелтілушілік маршрут" немесе "_________ ст. таратылатын N ___ жөнелтілушілік маршрут" - жүктерді жөнелтілушілік маршрутпен тасымалдағанда;
"N ___ тікелей айналмалы маршрут" немесе "_________ст. таратылатын N ___ айналмалы маршрут" - жүктерді айналма маршруттармен тасымалдағанда.
Сонымен қатар, егер жүк барлық жол бойында әскериленген күзетпен бірге алып жүру жағдайы туындаса, аталған жүкқағаз бөлімінде "Күзет" деген штамп қойылады.

Жүк тасымалы тасымалдардың электрондық досьесі қолданылып ресімделгенде жөнелтілімнің нөмірі темір жол көлігінде белгіленген тәртіппен бөлінген станция жөнелтілімдерінің нөмірлеріне сәйкес машиналық тәсілмен қойылады.

Жүк тасымалы тасымалдардың электрондық досьесі қолданылып ресімделгенде "Массаны анықтау тәсілі" бағаны тауар кассирі АЖО-сының жіктегішіне сәйкес толтырылады.

Жүк тасымалы тасымалдардың электрондық досьесі қолданылып ресімделгенде, егер жүктің массасы тасымалдаушымен не болмаса жүк жөнелтуші тасымалдаушының қабылдаушы-тапсырушысымен бірлесіп анықтағанда қабылдаушы-тапсырушының тегі енгізіледі.

"Жөнелту станциясы" бағанында жөнелту станциясының атауы және осы станцияға N 4 Тарифтік келісімге сәйкес берілген коды мөрқалыппен көрсетіледі.

209. Жүк қағазының сырт жағында "Жүкті бөліп әкелу" 2-бағанында тасымалдаушының қабылдаушы-тапсырушысы аталған жөнелтілімге жататын жүктің жалпы пайдаланымдағы орындарға жеке әкелінген әрбір бөлігі бойынша датасын, орындардың санын және жүктің массасын қояды. Бұл мәліметтер қабылдаушы-тапсырушының қолымен куәландырылады.

"Жөнелткенде" бағанында тасымалдаушының жүк тасымалдары үшін есептеулерді немесе төлемдерді өндіріп алуды жүргізетін өкілі тасымал ақысының, жолсеріктің (жолсеріктердің) жол жүргені үшін, жүктің мәлімделген құндылығы үшін алымдардың мөлшерлерін төлемдер туралы басқа да белгілерді көрсетеді.
Жүк тасымалы тасымалдардың электрондық досьесі қолданылып ресімделгенде тарифтік белгілердің кодтары магистральдық темір жол желісі операторының автоматтандырылған ақпараттық жүйесі жіктегішіне сәйкес қойылады. "___ км үшін төлемдермен есеп айырысу", "Жөнелткенде" бағандары тауар кассирінің АЖО-сында бағдарламалық қалыптастырылады.

Егер жүктерді жөнелтуші және алушы жеке тұлғалар болып табылғанда "Жөнелтуші" және "Алушы" бағандары  цифрлық кодпен толықтырылады.
Жүк тасымалы тасымалдардың электрондық досьесі қолданылып ресімделгенде тасымал төлемдері туралы мәліметтер оларды өндіріп алу орнына және есеп айырысу түріне қарай тауар кассирінің АЖО-сында бағдарламалық қалыптастырылады.

Жүк тасымалы тасымалдардың электрондық досьесі қолданылып ресімделгенде жүкті тасымалдауға қабылдау датасы тауар кассирінің АЖО-сы арқылы электрондық тасымалдау құжатына енгізіледі.

213. Жөнелту станциясының, тағайындалу станциясының атауларынан кейін станцияларға тарифтік басшылыққа (прейскурантқа) сәйкес берілген коды қойылады. Жөнелту станциясы жүк жөнелтуші жүк қағазын бергенде ондағы мәліметтер мен белгілерді жол тізімдемесіне, жол тізімдемесінің түбіртегіне және жүкті қабылдау туралы квитанцияға көшіреді.
Жүк тасымалы тасымалдардың электрондық досьесі қолданылып ресімделгенде кодтар тауар кассирінің АЖО-сында және магистральдық темір жол желісі операторының автоматтандырылған ақпараттық жүйесінде қолданылатын жіктегішке сәйкес қойылады.
Жүк тасымалы тасымалдардың электронды жүкқағаз қолданылып рәсімделгенде, рәсімделген жүкті қабылдау мерзімі электронды жүкқағазға енгізіледі.
&3. Жүк қағазын жол жүру барысындағы станциялардың толтыруы

Аталған жөнелтілімге жататын акт жасағанда, актінің нөмірі, оның жасалған датасы, акт не туралы жасалғандығы көрсетіледі (мысалы, "____ орынның кем болуы туралы", "____ кг массаның кем болуы туралы"). Жеткізу мерзімін ұзартуға құқық беретін жүктің кідіртілу себептері туралы.
Жүк тасымалы тасымалдардың электрондық досьесі қолданылып ресімделгенде белгілер тасымалдардың электрондық досьесіне автоматтандырылған ақпараттық жүйесінің қызмет ету технологиясына сәйкес енгізіледі және электрондық жүк қағазының қағаз көшірмесіне (егер жүк электрондық тасымалдау құжаттарының қағаз көшірмелерімен келе жатса) қойылады.

жаңа тасымалдау құжаттарында - "Жүктің барар жері _____________(рұқсат берген тұлғаның тегі, лауазымы) "___" ________"N ___ өкімі бойынша өзгертілген, бастапқы жүк қағазының N _____, жөнелту станциясы _______________, тағайындалу станциясы ______________".
Белгілер тасымалдаушының станциядағы өкілінің қолымен және мекен-жайды ауыстыруды ресімдеген станцияның мөрқалыбымен куәландырылады.
Жүкті тасымалдардың электрондық досьесін қолданып тасымалдағанда осы тармақта аталған деректер мен оларды тасымалдау құжаттарына енгізген тасымалдаушының станциядағы өкілінің тегі тиісінше жаңа және бастапқы электрондық тасымалдау құжаттарында толтырылады. Барар жерін ауыстыруды ресімдеуде басылған ГУ-27-У-ВЦ нысаны бойынша (16-қосымша) жаңа және бастапқы электрондық жүк қағазының қағаз көшірмелері тасымалдаушының тауар кассирінің қолымен және станцияның мөрқалыбымен "Тасымалдаушының белгілері" бағанында куәландырылады.

216. Жүктің барар жерін бастапқы тасымалдау құжаттары бойынша өзгерткенде тасымалдау құжатындағы тағайындалу станциясының атауы және оның коды, жүк алушы және оның коды (қажет болғанда оқуға болатындай) сызылып тасталады және барар жерін өзгерту туралы өкімге сәйкес жаңа деректер мен олардың коды көрсетіледі. Түзетулер тасымалдаушының станциядағы өкілінің қолымен және станцияның мөрқалыбымен куәландырылады. Сонымен қатар, Жүктің барар жері _____________(рұқсат берген тұлғаның тегі, лауазымы) "___" ________" N ___ өкімі бойынша ___________________т.ж. ___________________ станциясына өзгертілген" деген белгі соғылады. Белгі тасымалдаушының станциядағы өкілінің қолымен және станцияның мөрқалыбымен куәландырылады. Жүкті тасымалдардың электрондық досьесін қолданып тасымалдағанда осы тармақта аталған деректер ГУ-27-У-ВЦ нысанды бастапқы электрондық жүк қағазының және ГУ-29-У-ВЦ нысанды (16-қосымша) жол тізімдемесінің қағаз көшірмелерінде толтырылады, олар тауар кассирінің қолымен және станцияның мөрқалыбымен "Тасымалдаушының белгілері" бағанында куәландырылады. Тасымалдардың электрондық досьесінде тағайындалу станциясын және алушыны өзгерту тасымалдаушының автоматтандырылған  ақпараттық жүйесінің қызмет ету технологиясына сәйкес жүргізіледі.

217. Тағайындалу станциясын өзгертусіз жүк алушыны өзгерткенде жүк алушының атауы және оның коды (қажет болғанда оқуға болатындай) сызылып тасталады  және жүк жөнелтушінің арызы негізінде жаңа жүк алушының атауы және оның коды көрсетіледі. Жасалған түзетулер тасымалдаушының станциядағы өкілінің қолымен және станцияның мөрқалыбымен куәландырылады. Жүкті тасымалдардың электрондық досьесін қолданып тасымалдағанда осы тармақта аталған деректер ГУ-27-У-ВЦ нысанды (16-қосымша) бастапқы электрондық жүк қағазының және ГУ-29-У-ВЦ нысанды (17-қосымша) жол тізімдемесінің қағаз көшірмелерінде толтырылады, олар тауар кассирінің қолымен және станцияның мөрқалыбымен "Тасымалдаушының белгілері" бағанында куәландырылады. Тасымалдардың электрондық досьесінде алушыны өзгерту автоматтандырылған ақпараттық жүйесінің қызмет ету технологиясына сәйкес жүргізіледі.

218. Жүкті жол жүру барысында басқа вагонға қайта тиеген жағдайда тасымалдау құжатында вагонның нөмірі және ол туралы басқа да мәліметтер (қажет болғанда оқуға болатындай) сызылып тасталады, содан кейін жүк қайта тиелген вагон туралы деректер қойылады. Бұл түзету қайта тиеуді басқарған тасымалдаушы өкілінің қолымен және жүк басқа вагонға қайта тиелген станцияның мөрқалыбымен куәландырылады.
Жүкті электрондық жүк қағазын қолданып тасымалдағанда оған осы тармақта аталған деректерден басқа қайта тиеуді басқарған тасымалдаушының станциядағы өкілінің лауазымы мен тегі енгізіледі.
Жүкті тасымалдардың электрондық досьесін қолданып тасымалдағанда осы тармақта аталған деректер, сондай-ақ қайта тиеуді басқарған тасымалдаушының станциядағы өкілінің лауазымы мен тегі ГУ-27-У-ВЦ нысанды (16-қосымша) бастапқы электрондық жүк қағазының және ГУ-29-У-ВЦ нысанды (17-қосымша) жол тізімдемесінің қағаз көшірмелеріне енгізіледі. Тасымалдардың электрондық досьесінде вагон нөмірін өзгерту тасымалдаушының автоматтандырылған ақпараттық жүйесінің қызмет ету технологиясына сәйкес жүргізіледі.
&4. Жүк қағазын тағайындалу станциясында толтыру

220. "Төлемдер тағайындалу станциясында өндіріп алынған" бағанында - әртүрлі алымдар квитанцияларының нөмірі немесе төлем картасының нөмірі көрсетіледі. Төлемдерді өндіріп алу тасымалдаушының станциядағы өкілінің қолымен куәландырылады, жүк қағазының және жол тізімдемесінің сырт жағында жүкті беру уақыты туралы станцияның күнтізбелік мөрқалыбы қойылады.
3 Баған "Жүк шақыру" жүкті тасымалдаушымен жалпы пайдалану жерінде жүкті түсіру мен қабылдауға тағайындалған станциядан әкету кезінде жүкқағаздың келесі беті тасымалдаушы өкілімен толтырылады.

221. "Жүкті тасымалдаушының түсіруі немесе жүк алушының құралдарымен түсіруге беру" бағанында - жүк қағазының және жол тізімдемесінің сырт жағында жүкті тасымалдаушының құралдарымен түсіруге беру уақыты немесе алушының құралдарымен түсіруге беру уақыты туралы станцияның күнтізбелік мөрқалыбы қойылады.

222. Жүк қағазының сырт жағындағы "Жүкті әкету" 3-бағаны жүктерді жалпы пайдаланымдағы орындарда түсіргенде және тағайындалу станциясынан әкеткенде тасымалдаушының станциядағы өкілімен толтырылады. Егер жүк кезең-кезеңмен әкетілсе, оның әр бөлігінің әкетілуі туралы аталған бағанда тиісті белгі қойылады.
Жүктерді станциядан рұқсатнама бойынша әкету тәртібі белгіленген станцияларда, аталған бағанның атауында "Жүкті әкету" сөздерінен кейін "N рұқсатнама" деп көрсетіледі.

225. Жүкті тасымалдардың электрондық досьесін қолданып тасымалдағанда осы Ережемен көзделген  деректер тасымалдардың электрондық досьесіне электрондық жүк қағазының қағаз көшірмесі беріліп енгізіледі.
&5. Жүк қағазын тағайындалу станциясында толтыру

Баған "Жүкті ______________ "___" ___________ алдым." бағанын - жүк алушы толтырады.
Баған "___" ___________№ ____ сенімхат бойынша" бағанын - тағайындалу станциясы уәкілетті тұлға жүкті алуға берген сенімхаттың нөмірі мен оны беру датасын көрсетіп толтырады.
"____ сериялы N ____ жеке басының куәлігі (төлқұжаты), __________қаласында __________көшесі N ____ үй N ___ пәтерінде тіркелген" бағанын - тасымалдаушының станциядағы өкілі толтырады, жүкті алуға уәкілеттендірілгеннің төлқұжатының сериясы мен нөмірі көрсетіледі және төлқұжаттың иесі тіркелген мекен-жайы көрсетіледі.

227. Жол тізімдемесіне енгізілген мәліметтер жүк алушының және тасымалдаушының станциядағы өкілінің қолдарымен куәландырылады.
&5-1.

230. Жүкті тасымалдар ведомості келесідей ретпен толтырылады:
жүктік ведомость пен жүкқағаз түбіртегінде "досылочная";
"жеткізу мерзімі өткен" баған толтырылмайды;
"вагон түрі" бағанында вагон түрі көрсетіледі;
"вагон нөмірі", "вагонның жүккөтергіштігі", "осьтерінің саны", "габаритсіздік индексі", "Цистернаның түрі/көлемі", "Тасымалдаушы", "Беру станциясы" бағандары нақты белгіленген Ережелерге сәйкес тәртіппен толтырылады;
"Жүктік ведомость N" және "Жүктік ведомость түбіртегінің N" бағанында тасымалдаушымен берілген жіберілу нөмірі көрсетіледі;
"Жылдамдық" бағанында "Жүктік" көрсетіледі;
"Жіберуші станциясы" бағанында Жүктік жөнелту ведомостін тіркейтін станция коды және N 4 тарифтік басшылыққа сәйкес нақты атауы көрсетіледі;
"Жіберуші" бағанында қалдық жүктік ведомості тіркеген тасымалдаушы өкілінің атауы көрсетіліп жазылады;
"Пошталық мекен-жай", "төлеуші", "Құралдармен тиеу", "Жарияланған бағалылық" және "Тарифтік белгілеулер" бағандары толтырылмайды;
"Белгіленген станциясы" бағанында Жүктік жөнелту ведомостін тіркейтін станция коды және N 4 тарифтік басшылыққа сәйкес нақты атауы көрсетіледі;
"Қабылдаушы" бағанында белгіленген станцияда тасымалдаушы өкілінің атауы көрсетіліп жазылады;
бағандарды толтыру жүк және оның салмағы туралы мәліметтері бар жүкқағаздың түпнұсқасы бойынша жүргізіледі. Сондай-ақ жүктің атауымен белгі жасалынады "Жөнелтуге қосылады".
&6. Тасымалдау құжаттары жинағын толтыру

234. Тасымалдау құжаттарының жинағын толтырғаннан кейін оған станциялар бөлетін нөмірлерге сәйкес келетін нөмір беріледі.
&7. Жүк қағазын тасымалдардың электрондық досьесін қолданып толтырудың ерекшеліктері

235. Жүк жөнелтушінің меншікті автоматтандырылған жүйесі болғанда және жүк жөнелтуші мен тасымалдаушы арасында деректерді электрондық алмасу ұйымдастырылғанда жүк жөнелтуші тасымалдардың электрондық досьесінде деректерді осы Ереженің "Жүк жөнелтушінің жүк қағазын толтыруы" бөлімінде белгіленген тәртіппен толтырады. Жөнелту станциясы тасымалдардың электрондық досьесін осы Ереженің "Жүк қағазын жөнелту станциясының толтыруы" бөлімінде белгіленген тәртіппен толтырады. Деректерді электрондық алмасудың тәртібі тасымалдаушының автоматты ақпараттық жүйесінің қызмет ету және жүк жөнелтуші (жүк алушы) мен тасымалдаушы арасында өзара ақпараттық әрекеттесу технологияларымен белгіленеді.

236. Тасымалдардың  электрондық досьесі қолданылып ресімделген құжаттарды кредиттен шығарғанда тағайындалу станциясы тасымалдардың электрондық досьесіне мәліметтерді осы Ереженің "Жүк қағазын тағайындалу станциясында толтыру" және "Жол тізімдемесін тағайындалу станциясында толтыру" бөлімдерінде белгіленген тәртіппен енгізеді.

237. Электрондық тасымалдау және ілеспе құжаттар қажет болған жағдайда тағайындалу станцияларында электрондық және қағаз түрінде беріледі. ГУ-27-У-ВЦ (16-қосымша), ГУ-29-У-ВЦ (17-қосымша) нысандардың және электрондық ілеспе құжаттардың қағаз көшірмелерін басып шығарғанда, қағаз тасымалдау құжаттарында жөнелту станциялары мен жол жүру барысында қойылуы осы Ережемен көзделген барлық мөрқалыптар, жазбалар мен қолдар машинамен басу түрінде қойылады.
Қағаз көшірмелер:
тасымалдардың электрондық досьесінің ГУ-27-У-ВЦ нысан (16-қосымша) бойынша басылған қағаз көшірмесі - "Жүкті беруді ресімдеу" бағанында тауар кассирінің, тасымалдаушының станциядағы өкілінің қолымен және станцияның күнтізбелік мөрқалыбымен;
тасымалдардың электрондық досьесінің ГУ-29-У-ВЦ нысан (17-қосымша) бойынша басылған қағаз көшірмесі - кредиттен шығару туралы деректерден кейін электрондық жүк қағазын кредиттен шығарған жүк алушы өкілінің және тауар кассирінің қолымен, сондай-ақ "Жүкті беруді ресімдеу" бағанында станцияның күнтізбелік мөрқалыбымен;
электрондық түрде ресімделген басқа да ілеспе құжаттардың қағаз көшірмелері - тағайындалу станциясының күнтізбелік мөрқалыбымен куәландырылады.
Жүк жөнелтушінің меншікті автоматтандырылған жүйесі болғанда және/немесе тасымалдаушының ақпараттық жүйесіне қол жеткізуі болғанда оның атына келген жүкке жүк қағазын жүк жөнелтуші мен тасымалдаушы арасында қабылданған өзара ақпараттық әрекеттесу технологиясы мен стандарттарына сәйкес деректермен электрондық алмасу арқылы беруге жол беріледі.
Тасымалдау немесе ілеспе құжаттарды деректермен электрондық алмасуды қолдану арқылы бергенде электрондық құжаттың тұпнұсқалылығы және электрондық цифрлық қолтаңбаларда қолдану қажеттілігі тараптар келісімдерінің, нормативтік құқықтық актілердің, электрондық құжат айналымы жүйесінің ережелері негізінде белгіленеді.

238. Тасымалдау құжаттарын жүкті тарату пунктінде ресімдегенде жүк жөнелтуші, жүк алушы уәкілеттендірген тұлға, егер ол автоматтандырылған ақпараттық желінің абоненті болып табылатын болса, электрондық жүк қағазына тасымалдаушының автоматтандырылған жүйесінің қызмет ету технологиясымен көзделген мәліметтерді енгізеді. Қажет болғанда электрондық жүк қағазының қағаз көшірмесі беріледі.
&8. Қосымша жеткізу жүк қағазын толтыру

239. Үйіліп тасымалданатын цементтен, әктік және басқа материалдардан босатылған бос цистерналарды, хоппер-цемент тасығыштарды, минерал тасығыштарды, астық тасығыштарды, апатит тасығыштарды, шекемтас тасығыштарды, суық илек болатты тасымалдауға платформаларды, қағаздарды тасымалдауға арналған үсті жабық вагондарды, жеңіл автомобильдерді тасымалдауға арналған үсті жабық вагондарды, жеңіл автомобильдерді тасымалдауға арналған қос ярусты платформаларды, тұтас металдан жасалған жүк вагондарын, транспортерлерді, үсті ашық вагондарды, платформаларды және жабық вагондарды тасымалдау ГУ-27сп нысанды (18-қосымша) қосымша жеткізу жүк қағазымен ресімделеді.

ГУ-27сп нысанды (18-қосымша) қосымша жеткізу жүк қағазымен - мөлдір мұнай өнімдері ағызып алынған бос цистерналарды тасымалдағанда;
ГУ-27дт нысанды (18-қосымша) қосымша жеткізу жүк қағазымен -  бункерлік үсті ашық вагондарды және қара мұнай өнімдері ағызып алынған бос цистерналарды тасымалдағанда.

245. Жүктерін әскери бөлімшелер, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің мекемелері босатқаннан кейінгі бос вагондарға қосымша жеткізу жүк қағаздарында жүктен босатқан немесе құйып алған ұйымның атауы және жүкті алушының агентінің лауазымы туралы бағандар толтырылмайды, жүк алушы мөр немесе мөрқалыбын қоймайды.

247. Қосымша жеткізу жүк қағазының барлық нысандарының типографиялық нөмірі бар және жүк қағазы мен жүк қағазының түбіртегінен тұрады. Қосымша жеткізу жүк қағазы бос вагондармен ілесіп жүреді, ал осы жүк қағазының түбіртегі жүктен босату (құйып алу) және бос вагонды жөнелту станциясының істерінде қалады.

249. Жүктерді тасымалдауды жөнелту станциясының тауар кассирінің АЖО-сында ТЭД-ны пайдаланып топтама (маршруттық) жөнелтіліммен ұйымдастырғанда ГУ-27-У-ВЦ нысанды жүк қағазы (17-қосымша), жол тізімдемесі, жол тізімдемесінің түбіртегі ГУ-29-У-ВЦ  нысанды жүкті қабылдау туралы квитанция (17-қосымша) осы Ережемен белгіленген тәртіппен ресімделеді.

250. Жөнелтілім маршрутты қалыптастырғанда маршруттың ядросы да, маршруттың тіркеме бөлігіндегі вагондардың әрбір тобы да, сондай-ақ маршруттың тіркеме бөлігіндегі әрбір дара вагон жүк қағазымен ресімделеді. Жолсерік қоса жүретін жануарларды вагондар тобымен тасымалдауды бір жүк қағазымен ресімдеуге жол беріледі.

жүктерді маршруттық жөнелтіліммен тасымалдағанда - "немесе вагондар тобы" сөздерін,
жүкті топтама жөнелтіліммен тасымалдағанда - "маршрут немесе" сөздерін сызып тастайды. Орындардың саны мен жүктің массасы, сондай-ақ тасымалдау ақысы әр вагон бойынша жүк қағазында тиісті бағандарда, ал орындардың жалпы саны, бүкіл жөнелтілімнің массасы мен тасымалдау төлемінің жалпы сомасы - жүк қағазының бет жағында көрсетіледі.
БПҚ туралы мәліметтерді жүк жөнелтуші топтың әрбір вагоны бойынша жүк қағазына қосымша берілетін парақта көрсетеді. Қосымша парақты жүк жөнелтуші үш данада толтырады және қол қояды. Жүк қағазында жүктің атауы тұсында жүк жөнелтуші "Бекіту-пломбылау құрылғылары туралы мәліметті қосымша парақта қара" деген белгі соғады. Жүк қағазы мен қосымша парақтың үш данасын жүк жөнелтуші жөнелту станциясына береді. Станция қосымша парақтың барлық данасына жүк қағазының нөмірін қояды. Қосымша парақтың бірінші және екінші данасын жөнелту станциясы тиісінше жүк қағазы мен жол тізімдемесінің түбіртегіне қыстырады, ал үшінші данасы жүкті қабылдау туралы квитанциямен бірге осы Ережемен белгіленген тәртіппен жүк жөнелтушіге қайтарылады.
Тасымалдауды ТЭД-ны қолданып ресімдегенде ГУ-27-У-ВЦ нысанды жүк қағазы (16-қосымша) осы Ережеге сәйкес толтырылады. Бұл ретте орындардың саны, жүктің массасы, БПҚ туралы мәліметтер, сондай-ақ тасымалдау ақысы әр вагон бойынша көрсетіледі. Жүк қағаз тасымалдау құжаттарымен (электрондық құжаттардың көшірмелері) бірге немесе оларсыз (қағазсыз технологияда) темір жол көлігінде қабылданған тасымалдарды ұйымдастыру технологиясына сәйкес жүреді.

252. Маршруттық немесе топтама жөнелтілімнің бір жүк қағазымен жүретін жүктердің баратын жерін ауыстыру жүктердің баратын жерін ауыстыру ережесімен белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады. Бұл ретте осы Ереженің шарттарын ескере отырып, маршруттық немесе топтама жөнелтілімдердің жекелеген вагондарының баратын жерін ауыстыру, олар алғашқы тағайындалу станциясына келіп жеткеннен кейін ғана жүзеге асырылады.

253. Жол жүру барысында вагонды (вагондар тобын) оның (олардың) ақаулығынан маршруттық немесе топтама жөнелтілімнен (бұдан әрі - негізгі жөнелтілім) ағытқан жағдайда, вагонды (вагондар тобын) ағыту жүргізілген станция ол жайында вагондарды (вагондар тобын) ағытудың себептерін, сондай-ақ жөнелтілімнің нөмірін жүктің тағайындалу станциясының атауы мен кодтарын, жүк алушының атауы мен кодын, оның почталық мекен-жайын, жүктің атауы мен кодын көрсетіп екі дана жалпы нысанды акт жасайды.
Негізгі жөнелтіліммен келе жатқан жүк қағазы мен жол тізімдемесінің "Жол жүру барысындағы белгілер" бағанында ағытылған вагонның (вагондардың) нөмірі, ағыту станциясының атауы, ағыту себебі, жалпы нысанды актінің нөмірі және оның жасалған күні көрсетіліп белгі соғылады. Енгізілген деректер станцияның тиісті қызметкерінің қолымен және күнтізбелік мөрқалыппен куәландырылады. Жүк қағазында (жол тізімдемесінде) орын жетіспегенде жол жүру барысында ағытылған вагондар туралы мәліметтер жүк қағазының мөлшеріне тең болатын қосымша парақтарға жазылады. Аталған парақтардың жоғарғы бөлігінде "N жүк қағазына (жол тізімдемесіне) N қосымша парақ" деп жазылады. Қосымша парақтар жүк қағазына және жол тізімдемесіне қыстырылады. Жүк қағазының "Магистральдық темір жол желісі операторының белгілері" бағанында "Ағытылған вагондар туралы деректердің жалғасын N қосымша парақтан қара" деген жазба жасалады
Жалпы нысандағы актінің бірінші данасы жөнелтіліммен бірге келе жатқан, тасымалдау құжаттарына қоса беріледі, екінші данасы вагонды ағыту жүргізілген станцияның істерінде сақтауда қалады.  Ағытылған вагон (вагондар тобы) туралы деректер негізгі жөнелтіліммен келе жатқан вагон парағынан да сызылып тасталады. Мұндай түзету вагонды (вагондар тобын) ағыту себептері көрсетіліп, станцияның тиісті қызметкерлерінің қолымен және күнтізбелік мөрқалыппен куәландырылады. Станция ақауларды жойғаннан кейін, жалпы нысандағы акт деректерінің негізінде әрбір ағытылған вагонға жаңа вагон парағы мен қосымша жіберу жол тізімдемесі жасалады, солармен мұндай вагон тағайындалу станциясына барады. Қосымша жіберу жол тізімдемесін жасағанда "Алушы" бағанында "__________ДС" (жүктің тағайындалған станциясы) көрсетіледі, "Жүктің атауы" бағаны толтырылады, оның тұсында "______ тж ______________ станциясының негізгі жөнелтпесіне N ______ беру үшін (алушының атауы, оның почталық мекен-жайы) қосымша жіберіліп отыр" және БПҚ туралы мәліметтер көрсетіледі.

254. Тасымалдануы ТЭД-ны қолданылып жүзеге асырылған маршруттық немесе топтама жөнелтілімнен жол жүру барысында ақаулығы салдарынан вагон (вагондар тобы) ағытылған жағдайда, ағыту жүргізілген станция магистральдық темір жол желісі операторының ААЖ-сынан ГУ-27-У-ВЦ нысан (16-қосымша) бойынша электрондық жүк қағазының қағаз көшірмесін сұратып алады. Жөнелтпе электрондық тасымалдау құжаттарының қағаз көшірмелерімен қоса жүріп келе жатқанда ағыту станциясы ағытудың себебін көрсетіп екі дана жалпы нысандағы акт жасайды. ГУ-27-У-ВЦ нысанды (16-қосымша) негізгі жүк қағазының "Жол жүру барысындағы белгілер" бөлімінде және ГУ-29-У-ВЦ нысанды (17-қосымша) жол тізімдемесінде ағыттылған вагонның нөмірі, ағыту станциясының атауы, ағыту себептері, жалпы нысандағы актінің нөмірі және оның жасалған датасы көрсетіліп белгі соғылады. Енгізілген деректер станцияның жауапты қызметкерінің қолымен және күнтізбелік мөрқалыбымен расталады. Актінің бірінші данасы негізгі жөнелтілім келе жатқан электрондық тасымалдау құжаттарының қағаз көшірмелеріне қоса беріледі. ААЖ-сынан алынған, машинамен басылған құжатпен тігілген екінші данасы станцияның істерінде қалады.  ТЭД-ға түзету енгізу үшін ААЖ-ға акт пен ағыту себебі көрсетілген  ағыту туралы ақпаратпен хабар беру ААЖ-ның жұмыс істеу технологиясына сәйкес жүргізіледі. Жөнелтілім қағазсыз технология бойынша тек ТЭД-ымен ғана жүргенде жалпы нысандағы акт бір данада жасалады, ол ААЖ-дан алынған ГУ-27-У-ВЦ нысанды (16-қосымша). ТЭД-ға акт және ағыту себебі көрсетіліп ағыту туралы ақпарат АИС-тың жұмыс істеу технологиясына сәйкес енгізіледі. Вагонның ақаулығын жойғаннан кейін станция қызметкері ААЖ-дан алынған ГУ-27-У-ВЦ нысанды (16-қосымша) машинамен басылған жүк қағазы деректерінің негізінде әрбір ағытылған вагонға электрондық қосымша жіберу жол тізімдемесін ресімдейді. Электрондық қосымша жіберу жол тізімдемесінің "Алушы" бағанында "____ДС" (жүктің тағайындалу станциясы), сондай-ақ вагонның нөмірі, коды және жүктің атауы, негізгі жөнелтілімнің нөмірі, жүк алушының коды және атауы және оның почталық мекен-жайы туралы мәліметтер, БПҚ туралы мәліметтер көрсетіледі. Вагонның тағайындалу станциясына дейін электрондық қосымша жіберу жол тізімдемесімен немесе оның қағаздық көшірмесімен ғана жүруіне жол беріледі.

255. Тағайындалу станциясы маршруттық немесе топтама жөнелтіліммен келген жүкті бергенде жүк қағазында жол жүру барысында вагонның (вагондар тобының) ағытылғандығы туралы белгі (белгілері) бар тасымалдау құжаттарына қоса берілген жалпы нысандағы актінің (актілердің) негізінде келмеген вагондардың нөмірлерін көрсете отырып коммерциялық акт жасайды.  Жүк қағазының "Тасымалдаушының белгілері" бағанында "Жөнелтпе құрамында_______ вагонмен келді. Келмеген NN ________ ___ вагонға N _______ коммерциялық акт жасалды" деген жазба жазылады. Тағайындалу станциясына қосымша жөнелту жол тізімдемесімен келген жүк жүк алушыға осы Ережеге сәйкес оған берілген коммерциялық актінің данасы мен жөнелтуге жүк қағазын көрсеткеннен кейін беріледі. Тасымалдаушының станциядағы өкілі коммерциялық актінің барлық данасының "Ж" бөлімінде және жөнелтуге жүк қағазының "Тасымалдаушының белгілері" бағанында жүктің қосымша жіберу жол тізімдемесімен келгендігі туралы қосымша жіберу жол тізімдемесінің нөмірін, вагонның, қосымша жіберуді ресімдеген станцияның нөмірін, қосымша жіберуді ресімдеу датасын және жүкті жүк алушыға берудің датасын көрсетіп белгі соғады. Коммерциялық актіде келмеген деп көрсетілген соңғы вагон келгеннен кейін жүк алушы коммерциялық актіні тағайындалу станциясына сақтау үшін қайтарады. Қосымша жіберу жол тізімдемесімен келген жүкті негізгі жөнелтілім келгеннен бұрын беру жүк алушының қосымша жіберу жол тізімдемесінде қолын қойғызып жүргізіледі. Бұл жағдайда негізгі жөнелтілім келгеннен кейін коммерциялық акт жасалмайды.

256. Тағайындалу станциясына жол жүру барысында вагонның (вагондар тобының) ағытылғандығы туралы белгілері бар, ТЭД қолданылған негізгі маршруттық немесе топтама жөнелтілім келгеннен кейін тағайындалу станциясымен вагонды (вагондар тобын) ағыту туралы жалпы нысандағы актінің (актілердің) негізінде келмеген вагондардың нөмірлері көрсетіліп коммерциялық акт жасалады. ААЖ-ға ақпарат беру ААЖ-ның жұмыс істеу технологиясына сәйкес жүргізіледі.

257. Тағайындалу станциясында келген вагондар санының немесе нөмірлерінің жөнелтіліммен бірге келген тасымалдау құжаттарында көрсетілген деректермен сәйкес келмейтіндігі анықталған жағдайда жүкті беруді ресімдеу тасымалдау құжаттарын ресімдеу тәсіліне қарай (қағазда немесе электрондық түрде) осы Ережеге сәйкес тәртіпте жүргізіледі.

258. Маршруттық немесе топтама жөнелтіліммен келген жүкті бергенде тағайындалу станциясы жүк тасымалымен байланысты ақтық есеп айырысуды жүк қағазы (электрондық жүк қағазы) бойынша жүк қағазында көрсетілген вагондар саны үшін жүргізеді. ТЭД қолданылып маршруттық (топтама) жөнелтіліммен келген жүкті беруді ресімдеу осы Ережеге сәйкес жүргізіледі.

Тасымалдауға апарардың алдында үй қажеттіліктерінің атын,санын және бағасын жазып, әрбір жүктік орынға орналастырып, олардың тізімін жөнелтуші жасап жүкқағазда көрсетілген бағалығын береді.
Сонымен қатар, тізімде жүкқағазда көрсетілген бағалылыққа сәйкес, үй қажеттіліктерінің жалпы құны мен орындардың жалпы саны көрсетілуі керек. Тізімнің бірінші данасы жөнелтілген станцияда қалады, екіншісі-жөнелтушіде, ал үшінші данасы үй қажеттіліктерінің арасына салынып, аталған станцияға дейін бірге жеткізілуі керек.
Ақтарма, үйілме, құймалы түрде, ашық жылжымалы құрамда, жолсеріктермен, жүк жөнелтушінің бекіту-пломбылау құрылғыларымен тасымалданатын, сондай-ақ тез бүлінетін және қауіпті жүктердің құндылығын жариялауға жол берілмейді. Сондай-ақ бір жүкқағазымен тасымалданатын жүктің бір бөлігінің құндылығын жариялауға жол берілмейді.
Жүктердің құндылығын жариялау жүк жөнелтушінің тілегі бойынша ғана жүргізілуі мүмкін.

Жүктің құны сатушының шотында көрсетілген немесе шартта көзделген оның бағасын негізге ала отырып, ал олар болмағанда ұқсас жағдаяттарда осындай тауар үшін әдетте алынатын бағаны негізге ала отырып белгіленеді.

Бір жүкқағазы бойынша құндылығы әртүрлі жүктер берілген кезде олардың айырмалық ерекшеліктері, орындарының саны мен олардың құндылығы тізімдемеде жеке жолмен көрсетіледі.
Құндылығы жарияланған жүктерді тасымалдауға арналған тізімедеме үш данада жасалады, олардың біреуі жүк жөнелтушіге қайтарылады, екіншісі вагонның, контейнердің ішіне көрінетін жерге бекітіледі не ұсақ жөнелтіліммен тасымалданған кезде жүк орындарының біреуіне салынады, ал үшінші данасы тасымалдаушыда жөнелту станциясында қалады.

жүк жөнелтушінің тізімдемені дұрыс толтыруын тексереді, онда жүкқағазының нөмірін көрсетеді,
"Тізімдеме қабылданды" деген жолға қол қояды
жөнелту станциясының күнтізбелік мөрқалыбын қояды.
Егер тізімдеме бірнеше парақта жасалса, күнтізбелік мөрқалып және жүк жөнелтуші мен тасымалдаушының жөнелту станциясындағы өкілінің қолдары әрбір парақта қойылады.

268. Жүк тасымалы, жүкті алып жүретін жолсеріктердің жол жүруі, тиеу, түсіру, тасымалдаушының құралдарымен таразылау, сақтау үшін төлемдер мен басқа алымдарды төлеуші жөнелту станциясында қолма-қол ақшамен темір жол ұйымдардың негізгі қызметі бойынша әртүрлі алымдар, айыпақы және қосымша төлемдер қабылдауға арналған жүк есепті квитанциясы бойынша, орталықтандырып тасымалдау құжаттарын өңдеу жөніндегі технологиялық орталықтары (ТехПД) немесе электрондық төлемдер жүйесі арқылы төлейді.

Вагондар мен контейнерлердің осы уақытқа дейін тұрған уақытына тиеу уақыты мен жөндеу жұмыстарының уақыты қосылады;
Жүк жөнелтушілер, жүк қабылдаушылардың кінәсынан магистральды, станциялы жолдарда вагондар мен контейнерлердің тоқтап қалу уақыты.

268-3. Егер тасымалдаушы жүк жөнелту кезінде, жүк жөнелтушілер, жүк қабылдаушылар жүгі өз уақытында тиелмеудің салдарынан тасымалдаушы кейбір қиыншылықтарға кезіксе, ол 24 сағаттан асқан жағдайда вагондар мен контейнерлерді пайдалану үшін төлемін көбейтуге құқылы, бірақ ол он реттік мөлшерден аспауы қажет.
Вагондардың тоқтап қалу жағдайындағы вагондар мен контейнерлерді пайдаланғаны үшін төлем көлемі, станцияда төлемнің көбейтілгені туралы хабарландыру ілінген уақыттан бастап бір күннен ерте төленбейді.

269. Жүк тасымалдары үшін төленуге тиіс барлық төлемдер мен тасымалдарға байланысты қосымша алымдар нақты Ережелерге және Тарифтік басшылыққа (прейскурантпен) сүйене отырып, тасымалдаушы құжаттардың тексерілуі технологиялық орталықтар арқылы есептеледі, орталықтандырып төлеушілердің жеке шоттарынан (алдын ала жасалған төлемнің қолда бар сомасынан), ақшаны есептен алу жолымен жүргізіледі, егер өзгесі шартпен көзделмесе.
Тасымалдаушы құжаттарды толтыру кезінде жөнелту станциясынан тасымалдаушының өкілі арқылы жүк жөнелтушіге жүкті қабылдау кезінде жеткізу төлемінің соммасы көрсетілген квитанция беріледі.

272. Жүктерді тасымалдау үшін түпкілікті есеп айырысуды жүк алушы жүктің тағайындалған станцияға келуі бойынша жүргізеді. Бұл ретте жүктерді жүк алушыға беруді ресімдегенге дейін тасымалдаушының станциядағы өкілі өндіріп алынған тасу ақысының дұрыстығын тексереді, жөнелту станциясында жол беріліп алынбай қалған сомаларды, сондай-ақ жолда және тағайындалған станциясында пайда болған барлық төлемдер мен алымдарды есептейді.
Бұл жағдайларда артық алынған сомаларды төлеу кінә қою тәртібімен жүргізіледі.

273. Жүктің тасымалданғаны үшін төлемді және тасымалдаушыға төленуі тиіс өзге де төлемдерді төлеуші, егер өзгесі шартпен көзделмесе, жүкті жөнелткенге дейін енгізеді. Жүктің қабылданғаны жөніндегі тасу ақысы көрсетілген квитанцияны барлық жағдайларда жүк жөнелтушіге жөнелту станциясындағы тасымалдаушының өкілі тасымалдау құжаттарын ресімдеген кезде береді. Жүк жөнелтушіде меншікті автоматтандырылған жүйесі болса және/немесе ол тасымалдаушының ақпараттық жүйесіне қол жеткізе алса Жүктің қабылданғаны жөніндегі тасу ақысы көрсетілген квитанцияны жүк жөнелтуші мен тасымалдаушы арасында қабылданған ақпараттық өзара қимыл жасау технологиясы мен стандарттарына сәйкес деректермен электрондық алмасу жолымен беруге болады. Деректермен электрондық алмасуда Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілеріне, электрондық құжат айналымы жүйесінің ережелеріне сәйкес электрондық-цифрлық қолтаңбаның қолданылуына жол беріледі.

Қалдық жүктік ведомостағы тасымалдау төлемі алынбайды.

275. Осы Ережелерге және тасымалдаушының автоматтандырылған ақпараттық жүйесінің жұмыс істеу технологиясына сәйкес тасымалдау тасымалдаудың электрондық досьесін пайдаланып ресімделген кезде осы ережелерде аталған тасымалдар үшін есеп айырысу туралы белгілер тасымалдаудың электрондық досьесінде қалыптастырылады.

276. Қолма-қол ақшасыз есеп айырысудың электрондық нысанын қолданған кезде төлеуші электрондық төлемдер ережелеріне және/немесе электрондық төлемдер жүйесіне қатысушылардың арасында жасалған шарттарға сәйкес оған есептелген жүктің тасымалданғаны үшін төлемдер мен тасымалдарға байланысты қосымша алымдарды төлем картасы немесе электрондық-цифрлық қолтаңбаны ұстаушы арқылы оның жеке шотынан сомаларды есептен шығару үшін акцептілейді.

вагондарды беру-алу шарттары - меншік құқығында немесе басқа да заңды негіздерде кірме жолы және локомотиві бар тасымалдаушымен және тармақ иеленушімен, жүк жөнелтушімен;
вагондарды беру-алу шарттары - олар магистральдық темір жол желісі операторының немесе тасымалдаушының локомотивімен қызмет көрсеткенде тасымалдаушымен және тармақ иеленушімен немесе контрагентпен жасасылады.

280. БТП-ны бірлескен комиссия әзірлейді, оның құрамына тасымалдаушының, Магистральдық темір жол желісі операторының уәкілетті өкілдері және меншікті локомотивтерімен қызмет көрсететін және орташа тәуліктік жүк айналысы 50 және одан артық вагон болатын ұйымдардың (бұдан әрі - ұйым) кірме жолдарының тармақ иеленушісі кіреді. БТП-ны әзірлеу қажеттілігін тасымалдаушы, Магистральдық темір жол желісі операторы және тармақ иеленуші белгілейді. БТП-ны әзірлегенде уәкілетті орган бекіткен кірме жолдар мен жанасу станциялары жұмысының бірыңғай технологиялық процесін әзірлеу жөніндегі әдістемелік ұсынымдар қолданылады.

281. Белгіленген тәртіппен әзірленген БТП-ның жобасын Тасымалдаушы немесе Магистральдық темір жол желісінің операторы тармақ иеленушіге жібереді, ол бір ай мерзімде оны қарауы және қол қоюы тиіс. Егер жоба бойынша ескертулер болса, ол оған тәуелсіз қол қояды және келіспеушілік хаттамасымен (негіздеп) осы мерзімде Тасымалдаушыға немесе Магистральдық темір жол желісі операторына қайтарады.

Егер белгіленген тәртіппен қол қойылған БТП-да келісілмеген мәселелер қалса және олар шешілмеген болса, тасымалдаушының өкілі БТП-ның жобасын келіспеушілік хаттамасымен бірге келіспеушілік хаттамасы ресімделгеннен кейін 15 күн ішінде тасымалдаушыға немесе Магистральдық темір жол желісі операторына жіберуі тиіс. БТП-ның қол қойылған жобасын алғанда тасымалдаушы немесе Магистральдық темір жол желісінің операторы келіспеушілік хаттамасын екі айлық мерзімде қарайды. Келіспеушіліктерді қараудың күні туралы тармақ иеленушіге қарау күні тағайындалғанға дейін кем дегенде 25 күн бұрын хабарланады.
Келіспеушіліктер хаттамасын қарағаннан кейін БТП-ға тасымалдаушы немесе Магистральдық темір жол желісінің операторы қол қояды.
Тармақ иеленуші келіспеушіліктер хаттамасын қарауға дәлелді себептерсіз келмесе, БТП күшіне тасымалдаушының немесе Магистральдық темір жол желісі операторының редакциясында енеді. Егер тасымалдаушы немесе Магистральдық темір жол желісінің операторы белгіленген мерзімде келіспеушіліктер хаттамасын қараудың күнін тағайындамаса, БТП күшіне тармақ иеленушінің редакциясында енеді .

285. Вагондарды беру-алу шарттарымен вагондарды беру-алу тәртібі, сондай-ақ тиеудің және түсірудің (жүктен босатудың) технологиялық уақыты немесе вагондар айналымының технологиялық мерзімдері белгіленеді. Вагондар айналымының технологиялық мерзімін есептегенде осы Ереженің 12-тарауында, 1-28 кестелерде (23-қосымша) келтірілген жүк вагондарымен тиеу-түсіру операцияларын орындауға арналған мерзімдер және жүк вагондарымен тиеу-түсіру операцияларын орындауға арналған мерзімдерді анықтау жөніндегі әдістемелік ұсыныстар қолданылуы мүмкін (24-қосымша) .

Кірме жолға тасымалдаушының локомотивімен қызмет көрсетілгенде, контрагент пен тасымалдаушының арасында вагондарды беруге-алуға шарт жасасылады. Мұндай шарт тармақ иеленуші контрагенттің вагондарын өзінің жолдары арқылы өткізуге келісім бергенде жасалады .

Станцияның немесе кірме жолдың техникалық жарақтануы, жұмыс технологиясы өзгерген жағдайда шарттарға өзгерістер, толықтырулар енгізіледі, олар қосымша келісімдермен ресімделеді немесе жаңа шарттар жасасылады.

291. Вагондарды беруге-алуға шарттар әзірлеу кезінде Кірме жолға қызмет көрсету және онда қозғалысты ұйымдастыру тәртібі туралы нұсқаулықтың, кірме жолдың техникалық паспортының, кірме жолдың жоспарының деректері, кірме жолдың бойлық пішіні, жасанды құрылыстардың сызбасы және кірме жолды тексеру актісінің деректері (22-қосымша) ескеріледі .

292. Вагондарды беруге-алуға шарт жасасар алдында оның шарттарын анықтау үшін Магистральдық темір жол желісі операторы тасымалдаушымен және тармақ иеленушімен бірге кірме жолға және оның техникалық жарақталуына тексеру жүргізеді. Тексерудің нәтижелері кірме жолды тексеру актісімен ресімделеді (21-қосымша).

293. Кірме жолды тексеру актісіне құрамы Магистральдық темір жол желісі операторының, тармақ иеленушінің және Тасымалдаушының уәкілетті өкілдерінен тұратын комиссия, ал тиісті жағдайларда мемлекеттік органдардың өкілдері қол қояды. Кірме жолды тексеруді станция бастығы және тармақ иеленушінің уәкілетті өкілі басқарады.  Тексеруге қатысушы тармақ иеленуші кірме жолды тексеру актісіне қол қояды, ал актіге енгізілген деректермен келіспеген жағдайда, оған қол қояды және өзінің уәжді пікірін жазбаша не болмаса актіге қоса берілетін жеке парақта баяндайды.
Кірме жолды тексеру актісі үш данада жасалады, оның біреуі-тармақ иеленушіде, екіншісі станцияның істерінде қалады, үшіншісі тасымалдаушыға тапсырылады. Тасымалдаушының талабы бойынша оларға тағайындалған актінің даналарына тармақ иеленуші тиеу және түсіру орындары жазылған және теміржол жолдарының мамандануы мен қойма жайлары көрсетілген кірме жолдың масштабтық сызбасын және жоспарын қоса береді.

Шарт жобасының қол қойылған екі данасын Тасымалдаушы тармақ иеленушіге қол қоюға жібереді, ол алынған шарттың жобасына қол қояды және оны Тасымалдаушыға бір айлық мерзімде қайтарады. Аталған мерзім: шарт жобасы қолға берілгенде - адресаттың шартты алғандығы туралы қабылдаған тұлғаның лауазымы және тегі көрсетілген сенімхаттың күнінен бастап; почта арқылы жазбаша хабарламамен жібергенде - адресаттың жазбаша хабарламада көрсетілген шарт жобасын алған күнінен бастап есептеледі.
Егер шарт жобасына қол қою барысында тармақ иеленушіде оның шарттары бойынша қарсылықтар туындаса, шарттың жобасына қол қоюмен қатар ол келіспеушіліктер хаттамасын жасайды және оның екі данасын қол қойылған шартпен бірге Магистральдық темір жол желісі операторына жібереді. Келіспеушіліктердің бар екендігі туралы шарттың жобасында айтылады.
Тармақ иеленуші Тасымалдаушыға қол қойылған шарт жобасын бір айлық мерзімде қайтармаған жағдайда шарт күшіне Тасымалдаушының редакциясында енеді.
Тасымалдаушы келіспеушіліктер хаттамасын алған күннен бастап бір айлық мерзім ішінде оны қарайды. Тасымалдаушы келіспеушіліктерді қарау күні туралы тармақ иеленушіге келіспеушіліктерді қараудың тағайындалған күнінен 10 күннен кешіктірмей хабарлайды. Егер Тасымалдаушы бір айлық мерзімде келіспеушіліктерді қарау күнін тағайындамаса шарт күшіне тармақ иеленушінің редакциясында енеді. Егер тараптар шарттың ережелері бойынша келісімге келмеген жағдайда тасымалдаушы дауды келіспеушіліктер хаттамасына қол қойғаннан кейін он күн мерзімде сот органдарының қарауына тапсырады.
Вагондарды беруге-алуға шарт бойынша келіспеушіліктерді тасымалдаушының және тармақ иеленушінің уәкілетті өкілдері қарайды және шешеді.
Қозғалыс қауіпсіздігін және жылжымалы құрамның сақталуын қамтамасыз ету мәселелері жөніндегі шешімдерді Магистральдық темір жол желісі операторының уәкілетті өкілі қабылдайды.
Даулы мәселелер шешілгенге дейін тараптардың барлық қатынастары вагондарды беру-алуға бұрын жасалған шартпен реттеледі.

Аталған шартқа қол локомотивтер мен вагондардың құрылысы салынып жатқан кірме жолда қозғалуының тәртібі мен шарттарын регламенттейтін нұсқаулық белгіленген тәртіппен бекітілгеннен кейін қойылуы мүмкін.

299. Кірме жолды салу және пайдалануға қабылдау аяқталғаннан кейін Магистральдық темір жол желісі операторының уәкілетті өкілінің қатысуымен тармақ иеленуші әрбір кірме жолға Кірме жолда қызмет көрсету және қозғалысты ұйымдастыру тәртібі туралы нұсқаулықты (бұдан әрі - Нұсқаулық) әзірлейді. Нұсқаулыққа тармақ иеленушінің қолы қойылады, станция бастығымен келісіледі және Магистральдық темір жол желісі операторының уәкілетті өкілі бекітеді. Кірме жолдардағы жұмысты жүзеге асыратын тармақ иеленушілер, контрагенттер, Магистральдық темір жол желісі операторы мен тасымалдаушылар Нұсқаулықтың талаптарын сақтауы тиіс.
Нұсқаулықты бекіткенге дейін вагондарды кірме жолға беруге жол берілмейді. Аталған Нұсқаулық кірме жолдың техникалық жарақтандырылуы немесе оның жұмысының технологиясы өзгергенде қайта қаралады. Кірме жолдың иесі өзгерген жағдайда жаңа Нұсқаулық бекітіледі .

301. Вагондардың, контейнерлердің жүкжөнелтушіде, жүк алушыда, тармақ иеленушіде тұру уақыты Магистральдық темір жол желісі операторының, Тасымалдаушының локомотивімен қызмет көрсеткен жағдайда, вагондардың жүк тиеуде, түсіруде тұрған уақыты вагондарды жүкті тиеу немесе түсіру орнына нақты беру сәтінен бастап станцияның жүкжөнелтушіден, жүк алушыдан, тармақ иеленушіден вагондарды алуға дайындығы туралы хабарламаны кейіннен жазбаша растап, алған сәтіне дейін есептеледі .
Вагондардың осы жолдар иесінің локомотивімен қызмет көрсетілетін кірме жолдарда болу уақыты вагондарды тармақ иеленушіге шығарып қоятын жолдарда беру сәтінен бастап оларды қайтарған сәтке дейін есептеледі.

Тасымалдаушы вагондарды хабарламасыз бергенде берілген вагондар жүк алушыға, жүк жөнелтушіге, тармақ иеленушіге есептеледі және олардың кірме жолда болған уақыты оларды нақты берген сәттен бастап екі сағат өткеннен кейін есептеледі.
Вагондар хабарламада көрсетілген уақыттан кешіктіріліп берілгенде, вагондардың кірме жолда болуы уақыты нақты берілген сәттен бастап есептеледі. Егер кешіктірілуі екі сағаттан асатын болса, онда Тасымалдаушы жүк алушыға, жүк жөнелтушіге, тармақ иеленушіге беру туралы тағы хабарлайды.

303. Вагондардың кірме жолда болған уақытын есепке алу қабылдаушы-тапсырушының жаднамасы негізіндегі вагондарды беру және алу тізімдемесі бойынша нөмірлік тәсілмен жүзеге асырылады. Вагондарды беру және алу тізімдемесін және қабылдаушы-тапсырушының жаднамасын толтыру тәртібі тиісті нұсқаулықпен белгіленеді.
Тармақ иеленушінің меншікті ақпараттық жүйесі болса, хабарламаларды, тапсырушының жаднамаларын және  вагондарды беру және алу тізімдемесін ресімдеу және тапсыру тармақ иеленуші мен станция арасында қабылданған ақпараттық өзара іс-қимыл жасаудың технологиясы мен стандарттарына сәйкес ҚЭА арқылы жүзеге асыруға болады. Вагондардың кірме жолда болған уақытын есепке алу осы Ережеге сәйкес тараптардың келісімі бойынша электрондық құжат айналымы, техникалық және бағдарламалық құралдарды қолдану негізінде автоматтандырылған тәсілмен жүргізіледі.

304. Вагондарды, контейнерлерді жүктен босатуға, қайта тиеуге кірме жолға беруде оларды станцияда жүк алушыға, тармақ иеленушіге тәуелді себептер бойынша кідірту, сондай-ақ бос вагондарды жүк түсіруге қабылданған өтінімге сәйкес тиеуге беруде жүк алушыға, тармақ иеленушіге тәуелді себептер бойынша кідірту станциялық жолдарды ұстап тұрғаны үшін одан әрі алым алу, ал тасымалдаушының вагондары, контейнерлері үшін, кідіртілген вагондардың, контейнерлердің нөмірлері енгізіліп, жүк операцияларына беруді күтіп тұрған вагондарды, контейнерлерді пайдаланғанына төлем жасау үшін жалпы нысандағы актімен ресімделеді. Тасымалдаушының шартпен белгіленген мерзімде вагондарды бере алмауы кідірту фактісі болып табылады.

305. Жүк тиелген және бос меншікті және жалға алынған вагондарды тағайындау станциясының жүк алушыға, тармақ иеленушіге тәуелді себептер бойынша қабылдамауынан және тағайындау станциясында вагондарды шоғырландырудың техникалық мүмкіндігінің болмауынан кідіртілгенде Магистральдық темір жол желісі операторының өкілі вагондардың аралық станцияда кідіртілуі туралы бұйрық шығарады және бұл туралы тасымалдаушыға хабарлайды. Осы бұйрықтың негізінде тағайындау станциясындағы тасымалдаушының өкілі жүк алушыға, тармақ иеленушіге вагондардың кідіртілуі туралы хабарлайды, ал аралық станциядағы тасымалдаушының өкілі станциялық жолдарды ұстап тұрғаны үшін одан әрі алым алу және тасымалдаушының вагондары, контейнерлері үшін вагондарды, контейнерлерді пайдаланғанына төлем жасау үшін жалпы нысандағы акт жасайды .

306. Кірме жолдағы қозғалыста үзілістің пайда болуына және жүктерді тиеу, түсіру (жүктен босату) жөніндегі операцияларды жүргізуге тыйым салынатын өзге де жағдайларды тудырған тойтарылмас күштің, сондай-ақ табиғи және техногендік сипаттағы төтенше жағдайлардың, әскери іс-қимылдардың, төтенше жағдай енгізудің, блокаданың, эпидемияның, сондай-ақ нәтижесінде жүк жөнелтушінің, жүк алушының, тармақ иеленушінің негізгі өндірістік қызметін жүзеге асыру тоқтатылған, оларда болған авариялардың салдарынан вагондарды кірме жолдарда кідірту жалпы нысандағы актімен ресімделеді. Жалпы нысандағы актіге нәтижесінде кірме жолда тиеу, түсіру (жүктен босату) жөніндегі операцияларды жүргізуге болмайтын жағдайлардың себебі мен жіктелуі туралы құзырлы органның қорытындысы қоса берілуі тиіс.

310. Егер клиенттің кірме жолында жүкжөнелтушінің, жүк алушының күшімен және құралдарымен тиегенде және түсіргенде (жүктен босатқанда) 1-28 кестелерде (23-қосымша) аталмаған тиеу-түсіру механизмдері, құрылғылар мен құрылыстар қолданылса немесе жүктерді тиеу, түсіру (жүктен босату) механикаландырылған тәсілмен жүргізілсе, технологиялық уақытты тасымалдаушы жүкжөнелтушімен, жүк алушымен, тармақ иеленушімен бірлесіп әзірлейді және тасымалдаушы бекітеді .
Жүк жөнелтуші, жүк алушы, тармақ иеленуші құжаттамалы расталған технологиялық уақытты әзірлеуден бас тартса немесе жалтарса тасымалдаушы немесе магистральдық темір жол желісі операторы технологиялық уақыттың өз есебін жасайды.
Технологиялық уақыттың есебі осы Ережеге 24-қосымшаға сәйкес жүргізіледі. Қажетті есептеулерді жасау кезінде тасымалдаушы 23-қосымшаға сәйкес қолданылатын, бірақ жарты жылдан аспайтын технологиялық уақыт белгілейді .

311. Жүктерді тиеу, түсіру (жүктен босату) механикаландырылған тәсілмен жүргізілгенде технологиялық уақыт есептеу жолымен жүктерді тиеуге және түсіруге тағайындалған механизация құралдары, құрылғылар мен құрылыстар, сондай-ақ дайындау, қосалқы және қорытынды операцияларға жұмсалатын уақыт ескеріліп жүргізіледі. Вагондарды тиеуге және түсіруге жұмсалатын уақыт шығындарын анықтағанда операцияларды мейлінше қатар орындау ескеріледі.
Жүктерді тиеу, түсіру (жүктен босату) механикаландырылмаған тәсілмен жүргізілгенде технологиялық уақыт өндірудің бірыңғай нормалары мен тиеу-түсіру операцияларын орындауға арналған уақыт ескеріліп белгіленеді.

313. Т ранспортерлермен және арнайы жабдықталған платформалармен тасымалданатын жүктер мен габаритті емес жүктерді тиеуге, түсіруге (жүктен босатуға) арналған технологиялық уақытты тасымалдаушы жүкжөнелтушімен, жүк алушымен, тармақ иеленушімен бірге станциялардың жергілікті жұмыс жағдайларына қарай анықталады .

Құю үшін:

Ағызып алу үшін:

Цистерналарға құю қоймалардан өздігінен ағу немесе механикалық жетегі бар сорғыштардың көмегімен жүргізілетін, ал ағызып алу осындай сорғыштардың көмегімен немесе цистерналардың төменгі ағызып алу тесіктері арқылы өздігінен ағызып алынатын пункттер механикаландырылған құю және ағызып алу пункттері болып саналады.
Цистерналарға құю қол сорғыштармен жүргізілетін пункттер механикаландырылмаған құю және ағызып алу пункттері болып саналады.

Тұтқыр және қатып қалатын жүктерді қыздыруға және ағызып алуға арналған қосымша технологиялық уақыт:
I-топ жүктері үшін - 4 сағат;
II-топ жүктері үшін - 6 сағат;
III-топ жүктері үшін - 8 сағат;
IV-топ жүктері үшін - 10 сағаттан аспайтын болып қолданылады.
I-топтың жүктерін механикаландырылмай ағызып алған жағдайда технологиялық уақыт төрт және одан артық осьтері бар цистерна үшін 2 сағатқа ұлғайтылады.
Бу кеудешесі бар цистернадан ағызып алғанда I және II-топ жүктер үшін - 3 сағаттан; III және IV-топтар үшін - 4 сағаттан аспайтын қосымша технологиялық уақыт белгіленеді.
Жылдың жылы кезеңінде тұтқыр және қатып қалатын жүктерді қыздыру қажет болғанда осы Ереженің 314-тармағымен белгіленген ағызып алудың технологиялық уақыты I және II-топтың жүктері үшін, сондай-ақ бу кеудешесі бар цистерналардан ағызып алғанда - 1 сағатқа; III және IV-топтар үшін 2 сағатқа ұлғайтылады .

317. Тұтқыр және қатып қалатын жүктерді ағызып алуға арналған технологиялық уақытты ұлғайту қажеттілігін тасымалдаушы станцияда әрбір жеке жағдай бойынша жүк алушы жүктің физика-химиялық қасиеттері, олардың жүру жолында болған уақыты, температуралық жағдайы, ағызып алудың қолданылатын тәсілі және технологиялық жабдықтың өнімділігі туралы деректердің негізінде белгілейді.

317-1. Вагондарды қосарланған операцияларға беру, шарт бойынша вагондарды беру-алуға қосарланған операциялар үшін (түсіру және тиеу) жеке мерзім, яғни уақыты өткеннен кейін жүгі түсірілетін вагондар жүк тиеуге алынатын уақыт белгіленген кезде вагондарды беру және алу тізімдемесінде (ГУ-46 нысан) "Ескерту" бағанында жүгі түсірілген және жүк тиелген вагондардың қарсысына "Қосарланған операция" белгісі қойылады. Егер қосарланған операцияға мерзім белгіленбесе, онда екі дербес операция кезіндегідей жазу жазылады. Бұл ретте "Ескерту" бағанында тиісінше "Жүк тиеуге қалдырылды" немесе "Жүгі түсіріліп болған" белгілері қойылады.
Жүк түсірудің астына техникалық дайындық ВУ-14 кітабында вагондарын қарап тексерушінің қолымен расталады.

318. Вагондарды механикаландырылған тәсілмен тиеуге, түсіруге (жүктен босатуға) арналған технологиялық уақыт механизмдерді барынша ұтымды пайдаланғанда және аталған жағдайда жүктерді тиеу және түсіру операцияларын орындаудың ерекшеліктерін ескеріліп олардың жұмыс өнімділігі алға тартылған есеппен белгіленеді. Вагондарды тиеу, түсіру (жүктен босату) мерзімін белгілегенде операциялардың мейлінше қатар орындалуын ескеру керек.

Қозғалыс жылдамдығы кірме жолда қызмет көрсету және қозғалысты ұйымдастыру тәртібі туралы нұсқаулықпен белгіленген мөлшерде қабылданады.

Кірме жолда контрагенттер болған кезде вагондар айналымының мерзімі контрагенттердің жұмысын есепке ала отырып анықталады.

Жүктерді жеткізу мерзімдерін есептеген кезде толық емес тәуліктер толыққа саналады. Есептік уақыты - астаналық.

Бір вагонда бір жөнелтпеден артық, бір станциядан артыққа тағайындалған жүктерді тасымалдау кезіндегі жеткізу мерзімін шағын жөнелтпелер үшін белгіленген тәуліктік жүріс нормаларының негізінде есептейді.

Бұл мерзімдер:

2) маршруттық жөнелтпелер үшін белгіленген жүрістің тәуліктік нормасы негізінде - жөнелту станциясынан бөліп-бөліп жіберу (тарату) станциясына дейінгі қашықтыққа жеке және вагондар бойынша жөнелтпелер үшін белгіленген жүрістің тәуліктік нормасы негізінде - бөліп-бөліп жіберу (тарату) станциясынан тағайындалған станциясына дейін жеке - бөліп-бөліп жіберу (тарату) станцияларына бағытталатын маршруттық жөнелтпелер үшін, бұл ретте қашықтықтың нормативтік белдемесі болып тасымалдың қалған қашықтықтары саналады;

3) маршрут құрамында ядроның (белгіленген салмақтың жөнелтпелік маршрутының негізгі бөлігінің, ол жүріс жолында поездың салмағы өзгерген жағдайда тағайындалған станциясына дейін қайта құрастырылмай жүреді) бар болған кезінде - тек аталған ядроға енгізілген вагондар үшін тәуліктік жүріс нормасына сүйеніп есептеледі.

Жүкжөнелтушінің, жүкалушының немесе экспедитордың кінәсі бойынша тасымалдауға бөгеттер пайда болған кезде тасымалдаушы оларды бұл жөнінде тәулік ішінде хабардар етеді.
Осы тармақпен қаралған жүктің кідіру себептері туралы және осы кідірудің себептері туралы тасымалдаушымен екі данада жалпы нысанды акт жасалады. Актінің бірінші данасы тасымалдау құжаттарына және тағайындалған станциясында жолдық ведомосқа қоса тіркеледі. Жүкқұжаттың "Тасымалдаушының белгілері" бағанында және жолдық ведомостағы жүк атауының астында мына мағынадағы белгі жасалады: "Жүк ___________________________ станциясында
__________________________________________________________________
(кідіруінің себебі көрсетіледі)
үшін кідіртілді. Жеткізу мерзімі ____ тәулікке ұзартылады, ол жөнінде 20___ жылғы "__"______________ N______ жалпы нысанды акт жасалады". Белгі тасымалдаушының немесе ол уәкілеттік берген адамның қолымен және тасымалдаушының күнтізбелік мөрқалыбымен куәландырылады.
Тасымалды тасымалдаудың электрондық жинағын пайдаланып жүзеге асырған кезде осы тармақта көрсетілген белгілер электрондық жүкқұжат пен жолдық ведомостың қағаздық көшірмесіне қойылады. Жүктің кідіруі және жеткізу мерзімінің ұзаруы туралы тасымалдаудың электрондық жинағына ақпаратты енгізу тасымалдаушының автоматтандырылған ақпараттық жүйесінде осы функционалдық мүмкіндіктердің бар болған кезінде жүргізіледі.

жүрістің әр 100 км-не (қашықтық 100 км-ден кем болғанда толыққа саналады) 1 тәулік - біріншіден төртінші дәреже бойынша қоса алғандағы габаритсіз жүктер үшін;
жүрістің әр 80 км-не (қашықтық 80 км-ден кем болғанда толыққа саналады) 1 тәулік - бесінші дәрежелі габаритсіз жүктер үшін.
Барлық жүріс жолына жылдамдықты арнайы шектеуді талап ететін габаритсіздіктің алтыншы дәрежелі және аса габаритсіз жүктер үшін жеткізу мерзімдері белгіленбейді.

1 тәулік - жүкті өткізу үшін рұқсат алған мезеттен бастан жөнелтуге.
1-шіден 5-інші дәреже бойынша (қоса алғанда) габаритсіз жүктерді жеткізу мерзімдері осы Ережемен қаралған жағдайларда арттырылады.

333. Салынып жатқан темір жол желісі станцияларына немесе осындай станциялардың желісінен магистральдық жолдарға жөнелтілетін бірыңғай тасымалдау құжаты бойынша тасымалданатын жүктерді жеткізу мерзімдері магистральдық жолдар бойынша қашықтыққа жеке және салынып жатқан темір жол желісі бойынша қашықтыққа жеке жеткізу мерзімдерінің қосындысы ретінде белгіленеді.
Салынып жатқан темір жол желісі бойынша қашықтыққа жүктерді жеткізу мерзімдері магистральдық жолдардан салынып жатқан темір жол желісіне жүктерді тапсыру бойынша және кері операцияларды жүзеге асыруға екі тәулікке арттырып, тәуліктік жүрістің нормаларын екі есе азайтылғанды негізге алып есептеледі.
Салынып жатқан темір жол желісінің тағайындалған бір немесе әртүрлі станцияларында орналасқан бірқанша алушылардың адресіне рефрижераторлық секцияларда жүктерді тасымалдаған жағдайда, салынып жатқан темір жол желісі бойынша оларды жеткізудің мерзімін есептеген кезде тәуліктік жүріс нормасы үш есе азайтылады.

Егер жүктер жеткізілу уақыты өткенге және жүк алушыға тәуелді себептер бойынша вагонды, контейнерді қабылдау кідіртілгенге дейін тағайындалу станциясына келген жағдайда олар мерзімінде жеткізілген болып саналады, ол туралы жалпы нысанда акт жасалады.
Бос, меншікті, жалға алынған вагон, егер оны тасымалдаушы тағайындалу станциясында жүк қабылдаушыға немесе ол уәкілеттік берген тұлғаға жеткізілу уақыты өткенге дейін берсе, мерзімінде жеткізілген болып саналады .

Жүкті шекті сақтау мерзімі жүкті тасымалдаушының құралдарымен түсірген (жүктен босатқан) сәттен не болмаса вагонды, контейнерді түсіру орнына жүк алушының құралдарымен берген сәттен бастап есептеледі.
Жүкті тасымалдаушының құралдарымен түсіру (жүктен босату) не болмаса вагонды, контейнерді түсіру орнына жүк алушының құралдарымен беру датасы көліктік теміржолдық жүк құжатының (бұдан әрі жүк құжаты) сырт жағына станцияның күнтізбелік мөртабанын қою жолымен көрсетіледі.
Жүк алушыға тәуелді себептер бойынша жүктің жалпы пайдалану орындарында тұрып қалуынан туған оның бұзылып кетуіне мүліктік жауапкершілік жүк алушыға жүктеледі.
Тиеу тағайындалған күннен бұрын жалпы пайдаланымның кірме жолдарына жүкті әкелген кезде, сондай-ақ тиеу тағайындалған күннен бұрын әкелінген жүктің тасымалдануы жүкжөнелтушінің талабы бойынша болмаған немесе кейінге қалдырылған жағдайда, мұндай жүктің станция аумағында болған уақытына жүкжөнелтушіден жүкті сақтау үшін тасымалдаушының Тарифтік басшылығында (прейскурантта) көрсетілген алым алынады.

Жүкті сақтау үшін алым:
- тасымалдаушының құралдарымен жүкті түсірген сәттен не болмаса вагондарды, контейнерлерді жүк алушының құралдарымен жалпы пайдалану орындарына түсіруге берген сәттен;
- барар жерін өзгертуді тосып станциялық жолдарда тұрып қалған және жүк алушының құралдарымен жүгін түсіруге жататын вагондардағы, контейнерлердегі жүктің тағайындалу станциясына келгені туралы жүк алушыны хабардар еткеннен кейін 2 сағат өткен соң;
- жүкжөнелтуші жүкті тиеу тағайындалған мерзімінен ерте жалпы пайдалану орындарына әкелген кезден, жүкті нақты әкелген және жүк тиелуі тиіс күні аяқталған күннен немесе жүкжөнелтуші тиеуден бас тартқан жағдайда, жүкті тасып әкеткен күннен бастап есептеледі.
Жалпы пайдалану орындарында тұрған жүкті сақтау үшін алым жүкті кім күзеткеніне қарамастан алынады.
Жүктердің дер кезінде түсірілмеуінен, жалпы пайдалану орындарынан тасып әкетілуінен, жүк алушылардың жүктің барар жерін өзгертуінен туындаған технологиялық қиыншылықтар тасымалдаушыда пайда болған кезде тасымалдаушы жүкті 24 сағаттан артық сақтағаны үшін алымды он есе мөлшерге дейін ұлғайта алады.
Жүкті сақтағаны үшін алымның ұлғайтылған мөлшері станцияда төлемнің ұлғайтылғаны туралы хабарландыру ілінгеннен кейін бір тәуліктен ерте емес мерзімде енгізіледі.

Жүк алушы:
одан әрі тасымалдау кезінде жүктің бұзылуының немесе жоғалуының мүмкіндігі;
тағайындалған станция ауданында жоқ жүк алушының адресіне келген жүкпен не істеу керектігі жайында жүкжөнелтушінің нұсқауларын алмауы;
шартпен қаралмаған жүкті жеткізу;
оның кімге тиесілі екендігін анықтау мүмкін болмаған (құжатсыз) жүктің табылуы;
жүк тасымалына ақы төлеуден және тасымалдаушыға тиесілі басқа төлемдерден жүк алушының жалтаруы;
жүктің станцияда осы Ережемен белгіленген шекті мерзімдерден артық болуы салдарынан жүкті алушыға жеткізу немесе беру мүмкін болмаған кезде мұндай жүкті ұстап қалады немесе сатады.
Тасымалдаушы кедендік бақылауда тұрған жүкті сатуды станция оның қызмет өңірінде тұрған кедендік органды хабардар еткеннен кейін іске асырады.
Тез бүлінетін жүктерден басқа азаматтардың үй заттары сату қоймасына беріледі.
Шекті сақтау мерзімдері өтіп кеткеннен кейін жүктердің барлығы, соның ішінде, сату мерзімі 6 ай үй заттарын қоспағанда, құжатсыздары 3 айдың ішінде сатылады.

Барлық вагондап жөнелтілетін жүктерді, сондай-ақ тез бүлінетін және қауіпті жүктердің ұсақ жөнелтілімдерін сату тікелей келу станциясында жүргізіледі .

Жүкті бағалау комиссия мүшелері қол қоятын актімен ресімделеді.
Жүкті бағалау жүктің тұрған орнында қолданыстағы нарықтық бағаларға сүйеніп жүргізіледі.

Жүктерді бағалау және қабылдау-тапсыру актілері төрт данада жасалады, олардың:
біріншісі тасымалдаушыда қалады;
екіншісі жүкті алушы тұлғаның өкіліне беріледі;
үшіншісі сату қоймасында қалады;
төртіншісі жүкжөнелтушіге жіберіледі.

Сатылған жүк үшін тасымалдаушы алған сома, тасымалдаушыға тиесілі барлық төлемдер шегеріліп, депозит жағдайында жүкжөнелтуші үшін нотариустің атына аударылады.
Сомаларды өтеу жүкжөнелтушілердің (жүк алушылардың) талаптары мен талап-қуынымдары бойынша осы Ереженің 33-тарауына сәйкес жүргізіледі.
Жүкжөнелтушіден/жүк алушыдан жүкті сатқанынан түскен ақшаны қайтару туралы өтініш түспеген кезде, ол заңнамамен белгіленген талап-қуыным мерзімі өткеннен соң тасымалдаушының табысы болып танылады.

Депозитті ресімдеумен байланысты шығыстар табылған ақшалық белгілер соммасынан төленеді.
Банктің есеп айырысу-кассалық бөлімшелері ақшалық белгілерді қабылдағаны туралы тасымалдаушыға түбіртек береді.
Жүкжөнелтушімен талап етілмеген ақшалар үш ай мерзімі өткеннен соң тасымалдаушының шотына аударылады.
Үй заттарында табылған бағалы қағаздар, асыл металдар, тастар мен меруерт, сондай-ақ олардан жасалған бұйымдар тізімдеме бойынша құндылықтардың атауы, олардың саны мен массасы онда көрсетіліп, Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкіне аударылады.
Бұл ретте тізімдеменің бірінші данасы жіберілімге салынады, екіншісі жіберіліммен бір мезгілде жеке пакетпен жіберіледі, ал үшіншісі тасымалдаушының немесе сату қоймасының істерінде қалады .

тасымалдаушының - халықаралық қатынасқа бағытталған жүктерге, сондай-ақ габаритсіздігі нольдік дәрежеден жоғары жүктерге қатысты;
тасымалдау бөлімшесінің - облысаралық қатынасқа бағытталған жүктерге қатысты.

вагонның немесе контейнердің нөмірі;
көліктік теміржолдық жүкқағазының нөмірі (бұдан әрі - жүкқағаз);
жүктің атауы;
жүкжөнелтушінің, станцияның және жөнелтушінің темір жолының атауы;
алғашқы жүкалушының атауы;
алғашқы тағайындалған станцияның және темір жолдың атауы;
жаңадан тағайындалған станцияның және темір жолдың атауы;
жаңа жүкалушының атауы.
Облысаралық қатынаста басқа адреске жібергенде жүріс жолында өтінішке жүкті қабылдағаны туралы түбіртек қоса тіркеледі, ал халықаралық қатынаста басқа адреске жібергенде өтінішке жүкқағазының телқұжаты тіркеледі.

352. Жүкжөнелтушіде немесе жүкалушыда меншікті автоматтандырылған жүйесі және/немесе тасымалдаушының ақпараттық жүйесіне қолжеткізу мүмкін болса, қажет болған жағдайда басқа адреске жіберу туралы өтініш қоса тіркелген құжаттарымен тасымалдаушының автоматтандырылған ақпараттық жүйесінде тиісті функционалдық мүмкіндіктер бар болса деректермен электрондық алмасу жолымен беріледі. Деректермен электрондық алмасуда Қазақстан Республикасының заңамасына сәйкес электрондық-сандық қол қоюлар қолданылады.

353. Заңды тұлғалар жүкті басқа адреске жіберу туралы өтініштерді фирмалық бланкіде, егер фирмалық бланк болмаса - онда қойылған мөрімен ұсынады. Жүкті басқа адреске жіберу туралы өтінішке, өзге адреске жіберуге өтініш білдірген ұйымның басшысы қол қояды және белгіленген тәртіппен расталады. Жеке тұлғалар жүкті басқа адреске жіберу туралы өтінішінде төлқұжаттың, жеке куәліктің нөмірін, СТН-ді және тұратын орнының адресін көрсетеді.
Жүкті басқа адреске жіберу жүкжөнелтуші немесе жүк алушы уәкілеттік берген тұлға оған осы жүкті басқа адреске жіберуді ресімдеу құқығы берілгендігіне сенімхатты ұсынған жағдайда тасымалдаушымен жүзеге асырылады. Жаңа тасымалдау құжаттары бойынша немесе алғашқы тасымалдау құжаттары бойынша жүкті басқа адреске жіберу жүзеге асырылатын станцияда тасымалдаушының өкіліне берілген сенімхат тасымалдаушыда сақталады .

Жүріс жолында басқа адреске жіберу кезінде жүкті өзге адреске жіберуге арналған рұқсат басқа адреске жіберу жүргізілетін станция бастығына, ал көшірмесі алғашқы тағайындалған станция бастығына жолданады. Басқа адреске жіберілгендігі туралы оны жүзеге асырған станция алғашқы тағайындалған станцияға телеграф арқылы хабарлайды.

355. Жүкті тасымалдау кезінде тасымалдаудың электрондық жинақ бойынша басқа адреске рұқсатты өзге адреске жіберу жүргізілуі тиіс станция бастығының атына тасымалдаушының автоматтандырылған ақпараттық жүйесінің тиісінше функционалдық мүмкіндіктері бар болғанда ғана деректермен электрондық алмасуды қолдану арқылы берілуі мүмкін. Жүктерді басқа адреске жіберу мынадайда жүргізіледі:

1) қосымша жолдық ведомосты ресімдеу арқылы ескі құжаттар бойынша - ТМД және Балтия елдері темір жолдары станцияларынан Қазақстан Республикасының станцияларына тағайындалып (ХЖҚК құжаты) жүру кезінде ТМД және Балтия елдері темір жолдарында орналасқан тағайындалған жаңа станцияға басқа адреске жіберу.
Тасымалдық төлемдер Қазақстан Республикасының Тарифтік саясаты бойынша теміржолдық тарифті, қосымша алымдарды алдын ала толық төлеген жағдайда ғана қабылдаудың шекаралық станциясынан тапсыру шекаралық станциясына дейін төленеді.
Ресімдеу кедендік органдардың рұқсаты болғанда ғана жүргізіледі.

Тасымалдық төлемдер Қазақстан Республикасының экспорттық тасымалдарға арналған тарифтер бойынша теміржолдық тарифті, қосымша алымдарды алдын ала толық төлеген жағдайда ғана алғашқы жөнелту станциясынан шығару шекаралық станциясына дейін төленеді.

Тасымалдық төлемдер импорттық тасымалдарға арналған тарифтер бойынша теміржолдық тарифті, қосымша алымдарды алдын ала толық төлегенде ғана қабылдаудың шекаралық станциясынан жаңадан тағайындалған станциясына дейін төленеді.

Тасымалдық төлемдер теміржолдық тарифті, вагондарды пайдаланғаны үшін, облысаралық тасымалдарға арналған тарифтер бойынша қосымша алымдарды алдын ала толық төлегенде ғана басқа адреске жіберу станциясынан жаңадан тағайындалған станциясына дейін төленеді.

359. Жаңа тасымал құжаттарын ресімдеу арқылы ашық жылжымалы құрамда тасымалданатын жүктерді басқа адреске жіберу кезінде алғашқы жүкқұжаттың кері жағының 1-бағанында бар белгілер жаңа тасымалдау құжаттарына жүкті орналастыру мен бекіту схемаларын қоса тіркеу арқылы көшіріледі, егер ол алғашқы тасымалдау құжаттарына тіркелген болса.

алғашқы тағайындалған станцияларда - жаңа тасымалдау құжаттарын ресімдеу арқылы оларға жүктің сапасы туралы жаңа құжатты тіркеп, жүкалушымен вагонға, контейнерге жаңа бекіту-пломбылау құрылғыларын қондырумен;
жүріс жолында - жүктің сапасы туралы жаңа құжат ұсынбай алғашқы тасымалдау құжаттары бойынша, егер жүк жаңа тағайындалған станцияға жүкқағазында көрсетілген оның тасымалдылық мерзімі өткенге дейін жеткізу мүмкін болған жағдайда ғана;
импорттық және экспорттық жүктерді - алғашқы тасымалдау құжаттары бойынша, егер жүкқағазында көрсетілген жүктің тасымалдылық мерзімі оның жаңа тағайындалған станциясына жеткізгеннен кейін бітетін болса.
Рефрижераторлық секцияның құрамынан тез бұзылатын жүктері бар жеке вагондарды басқа адреске жіберуге жол берілмейді.
Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің Мемлекеттік ветеринарлық бақылау органдары бақылауындағы тез бұзылатын жүктерді басқа адреске жіберу осы Ережеге сәйкес жүргізіледі.
Жүк сапасының нашарлауына алып келетін жеткізу мерзімдері, тасымалдаудың температуралық режимі, желдету тәртібі, тасымалдаудың басқа шарттары бұзылған кезде, сондай-ақ бекіту-пломбылау құрылғылары ақаулы және жол бойындағы станциялардың актілері бар вагондардағы жүктерді басқа адреске жіберуге жүктің жағдайы мен сапасын тексергеннен соң аталған кемшіліктер табылған кезде оның сапасы туралы жаңа құжат беру арқылы тез бұзылатын жүктерді басқа
адреске жіберуге рұқсат беріледі.

361. Бүлінген, зақымданған, кем шыққан белгілері, сондай-ақ ақаулы бекіту-пломбылау құрылғылары, температуралық режимі мен желдету тәртібінің бұзылуы және жол бойындағы станциялардың актілері бар ақаулы вагондардағы, контейнердегі жүктерді басқа адреске жіберуге табылған кемшіліктер жойылған жағдайда ғана рұқсат беріледі.

Егер кедендік бақылауда тұрған жүкті тасымалдау адамдардың денсаулығы мен өміріне, қозғалыс қауіпсіздігіне, экологиялық қауіпсізікке, жүктің жай-күйі мен сапасына қауіп төндіретін жағдайларда басқа адреске жіберу кедендік органның келісімінсіз жүргізіледі. Тасымалдаушы мұндай басқа адреске жіберу туралы тиісті кедендік органды хабардар етеді .

363. Жүкқұжатта көрсетілген жүкалушының тағайындалған станция ауданында болмағанында жүкжөнелтушінің өтінішіне сәйкес жүкті басқа адреске жіберу алғашқы тасымалдау құжаттары бойынша жаңа тағайындалған станцияда жүкалушыдан тасымалдаушыға тиесілі төлемді төлету арқылы Қазақстан Республикасының шектерінде ғана жүргізіледі. Жүкжөнелтушінің жүкті басқа адреске жіберу туралы өтінішінің көшірмесі тасымалдау құжаттарына тіркеледі, ол жөнінде жүкқұжат пен жолдық ведомостың бет жағының жоғарғы бөлігінде белгі соғылады. Өтініштің түпнұсқа данасы алғашқы тағайындалған станцияда сақталады.
Жүкті тасымалдаудың электрондық жинағы бойынша тасымалдаған кезде тағайындалған станция ауданында жүкалушының болмаған жағдайында станция жүкжөнелтуші мен тасымалдаушының ақпараттық әрекеттестік технологиясына сәйкес жүкті қалай ұйымдастыру туралы деректермен электрондық алмасу арқылы жүкжөнелтушіге сұранымды жіберу мүмкін.

364. Жүкалушыны немесе тағайындалған станцияны өзгерткен жағдайда оның өтініші бойынша осындай өзгеріс өткізілген тарап осындай өзгерістердің салдары үшін алғашқы жүкалушының алдында жауапты болып табылады және жүкжөнелтушінің, алғашқы жүкалушы мен нақты жүкалушының араларындағы есеп айырысуды жүргізеді.

365. Тасымалдаудың электрондық жинағы бойынша жүкті басқа адреске жіберу жаңа электрондық тасымалдық құжаттар бойынша немесе осы Ережемен белгіленген жағдайларда алғашқы электрондық тасымалдық құжаттар бойынша одан әрі тасымалдауды ресімдеу арқылы жүргізілуі мүмкін. Басқа адреске жіберу ресімделген кезде электрондық тасымалдық құжаттарды толтыру тәртібі темір жол көлігінде тасымалдау құжаттарын толтырудың ережесімен белгіленеді.
Басқа адреске жіберуді ресімдеу станциясы алғашқы тасымалдау құжаттарының - ГУ-27-У-ВЦ нысаны (16-қосымша) бойынша жүкқұжатының және ГУ-29-У-ВЦ нысаны (17-қосымша) бойынша жолдық ведомостың қағаздық көшірмелерін алады және басады. Тауарлық кассирдің машинабаспалық құжаттарды толтыруы Тасымалдау құжаттарын толтыру ережесімен белгіленген тәртіппен жүргізіледі.
Жаңа электрондық тасымалдық құжаттарды жасау арқылы жүкті басқа адреске жіберуді ресімдеуші тарапқа станциямен "Тауар кассирі" бағанында тауар кассирінің қолымен және "Жөнелту (тасымалдауға жүкті қабылдау) станциясының мөрқалыбы" бағанында күнтізбелік мөрқалыппен расталған ГУ-27-У-ВЦ нысаны (16-қосымша) бойынша жаңа электрондық жүкқұжатының қағаздық көшірмесі беріледі.
Басқа адреске жіберу станциясы тасымалдаушының автоматтандырылған ақпараттық жүйесінің жұмыс істеу технологиясына сәйкес басқа адреске жіберу және жаңа электрондық тасымалдық құжаттарды ресімдеу туралы хабарларды беруді жүргізеді.
Егер тағайындалған жаңа станцияға дейін жүкті тасымалдау қандай да бір себептермен тасымалдаудың электрондық жинағы бойынша жүргізілуі мүмкін болмағанда, басқа адреске жіберу жүргізілетін станция тасымалдау құжаттарының қалыпты толық жиынтығын ресімдейді.
Егер одан әрі тасымалдау алғашқы тасымалдау құжаттары бойынша жүргізілетін болса, онда жүкпен бірге "Тасымалдаушының белгілері" бағанында басқа адреске жіберу туралы белгісімен, сол бағанда күнтізбелік мөрқалыппен, тауар кассирінің қолымен расталған ГУ-27-У-ВЦ нысаны (16-қосымша) бойынша жаңа электрондық жүкқұжатының қағаздық көшірмесі және ГУ-29-У-ВЦ нысаны (17-қосымша) бойынша жолдық ведомостың қағаздық көшірмесі жүреді. Бұл ретте электрондық жүкқұжатының "Тағайындалған станциясы" бағанында тағайындалған жаңа станцияның атауы мен коды, "Алушы" бағанында жаңа алушының атауы мен коды, "Оның почталық адресі" бағанында - жаңа жүкалушының почталық адресі көрсетілген болуы тиіс.

367. Жүкжөнелтушіден, жүкалушыдан тәуелді себептер бойынша оларды басқа адреске жіберуді күтіп вагондардың, контейнерлердің жүкпен тұрған уақытына тасымалдаушымен вагондарды, контейнерлерді пайдаланғаны үшін , жүкті сақтағаны үшін алым, станциялық жолдарда адресін ауыстыруды ресімдеу сәтіне дейін тұрғаны үшін төлем алынады.

жүк тиісті емес жүк алушының адресіне келген;
тасымалдау шартында көрсетілген жүк алушы жүкті алудан бас тартқан;
жүк алушы жүкті алу бойынша міндеттемелерін орындаудан жалтарған;
төрт тәулік (тез бұзылатын жүктерге қатысты - екі тәулік) ішінде жүкжөнелтушіден жүк жөнінде өкім болмаған;
тасымалдаушыға тәуелсіз себептер бойынша жүріс жолында вагондар мен контейнерлердің жүкпен кідіруі және жүктің одан әрі жүруі мүмкін болмаған жағдайларда, жүкті жүкжөнелтушіге оның есебінен қайтарады.
Қазақстан Республикасының ішкі тасымалдары бойынша жүкті қайтарғанда жүкжөнелтуші төлемдер төлеуді бастапқы жөнелту станциясында жүргізеді.
Экспорттық-импорттық және транзиттік халықаралық қатынастарда тасымалданатын жүктер жүкжөнелтушіге кедендік органдардың келісумен қайтарылады. Төлемдер төлеуді экспедитор (ол келіскенде), жүкжөнелтуші не жүк алушы жүргізеді .

Дәнтасығыш-вагондар тиеуге ақаусыз шанақтарымен, саңылауларды болдырмайтын резеңкелік тығыздағыштары бар тиеу және түсіру жүктесіктердің қақпақтарымен, сондай-ақ БПҚ-ны бұзбастан жүктесіктерді ашуды болдырмайтын бұғаттаудың бекіту механизмдерімен және ақаусыз құрылғыларымен беріледі. (Жабу тиеу жүктесіктерінің тығыз жабысуын қамтамасыз ету мүмкін болмағанда 7 БПҚ-ны қабаттастырумен жүргізіледі).

Жауын-шашыннан қорғауды талап етпейтін жүктер (мысалы, кен, көмір, қождамалар, құм, қиыршықтас, малтатас, шымтезек, қождар) ашық жылжымалы құрамдарда және арнайы жабық вагондарда үйіліп тасылады. Аталған жүктерді жүктесіктері бар тұтасметалды ашық вагондардың орнына жүктесіксіз (түбі саңылаусыз) ашық вагондарда тасымалдауға жүкалушыларда вагонаударғыштар немесе оларды механикаландырып түсірудің басқа құралдары бар болғанда ғана рұқсат етіледі.

373. Арнайы вагондарда, түбі саңылаусыз ашық вагондарда жүктерді үйіп тасымалдауға тасымалдау құжаттарын ресімдеу кезінде жүкжөнелтуші көліктік теміржолдық жүкқұжатының "Жүкжөнелтушінің ерекше өтініштері мен белгілері" бағанында мына мазмұндағы белгі жасайды: "Арнайы вагондарда (немесе тиісінше түбі саңылаусыз ашық вагондарда) тасымалдау жүкалушымен келісілген. Түсіру құрылғылары бар".

374. Ақтарылып пакеттелмеген түрде вагондық жөнелтілімдермен вагондарға тиеген кезде орындарды есептеуді (дана) талап етпейтін және өзінің физикалық жағдайы бойынша үйінді жүктерге жатқызуға мүмкін емес жүктер тасымалданады. Егер тиеуді сырттай қарау кезінде жылжымалы құрамда көзбен шолғанда орын санын есептеу мүмкін болмаса, онда барлық жағдайларда жүкқұжатының "Орын саны" бағанында "ақтарып" көрсетіледі.
Ақтарып тасымалдауға жол берілетін жүктердің тізбесі 25-қосымшада көрсетілген.

Ақтарылып тасылатын және жауын-шашыннан, ластанудан қорғауды талап етпейтін жүктер (мысалы: отын, табиғи тастар, қара металдар) ашық жылжымалы құрамда және арнайы вагондарда тасымалданады.

Вагондардың есіктік ойықтарын бөгеп қою үшін қалқандар, тақтайлар, дөңестақтайлар, басқа тығыз материалдардан бөгеттер қолданылады.
Жүктерді үйіп немесе ақтарып тасымалдаған кезде сақтап қалу мақсатында жүкжөнелтуші қалқандарды, тақтайларды, торқапшықтарды, брезент немесе осындай тығыздығы бар басқа материалдардан бөгеттер қолданады.

Тарыны, зығыр мен қышаның тұқымын, қонақжүгеріні, қонақтарыны тасымалдаған кезде жүкжөнелтуші вагонның қабырғалары мен қалқандарын қағазбен немесе басқа материалдармен техникалық шарттарға сәйкес желімдейді.
Басқа астық жүктері, сондай-ақ ұн, жарма және іріктелген жүгерінің тұқымдары тек қаптарда тасымалданады.

алынбалы емес есіктік қалқандары бар барлық төртосьті вагондардың шанақ сыйымдылығы 106 куб.м туралы үлгісі бар;
өздігінен тығыздалатын есіктермен жабдықталған вагондардың шанақ көлемі 106 куб.м туралы үлгісі және есігінің төменгі орта бөлігінде төртбұрышты түсіру жүктесігі бар.
Астықтық алынбалы қалқандары бар астықтық үйілмелі жүктерді тасымалдау жабық вагонның кез-келген түрінде жүргізіледі.
Өздігінен тығыздалатын есіктермен жабдықталмаған шанағының көлемі 120 куб. м вагондарда астықтық жүктерді тасымалдау астықтық алынбалы қалқандарды орнату арқылы жүргізіледі.

Астықтық қалқандардың жүктесіктерінің ысырмалары шегелермен қағылмасын.

382. Дәнді үйіп (қара бидайды, бидайды, арпаны, сұлыны, жүгеріні дәнде), асбұршақты, қарақұмықты алынбалы және алынбалы емес қалқандары бар төртосьті жабық вагондарда тасымалдаған кезде жүктің орналасуы вагонның есіктік ойығындағы қалқанның жоғарғы жиегінен 10 см төмен жүргізіледі. Бұл ретте вагонның шет қабырғалары жағына қарай табиғи еңіс бұрышымен дәннің көтеріле бастауы (қара бидайды, бидайды, арпаны, сұлыны, жүгеріні дәнде) астықтық қалқанның шетінен кемінде 100 см қашықтыққа (схеманы қара), асбұршақ пен қарақұмық үшін - кемінде 150 см қашықтыққа қашықтауы тиіс.
Тары, зығыр, қыша мен арыштың тұқымдары вагонның шеткі қабырғаларына қарай көтерместен астықтық қалқанның жоғарғы жиегінен 10 см төмен тиеледі.
Өздігінен тығыздалатын есіктермен жабдықталған төртосьті жабық вагондарға дәнді тиеу вагонның төбесінде орналасқан жүктесіктер арқылы жүргізіледі.
Жүктерді жүктесіктер деңгейінен жоғары үйіп немесе ақтарып тиеген кезде вагондардың жүктесігі тесіктерін жүкжөнелтуші тығыздап жабады және ішкі жағынан кенеп матамен немесе бірнеше қабатты тығыз қағазбен бітейді.

Вагондарды жуғаннан соң тиеу вагондарды кептірмей, бірақ еденді тасымалдаушының күштерімен және құралдарымен жүкжөнелтушінің есебінен сүрту арқылы жүргізіледі.
Жүкжөнелтуші тиеу алдында вагондар мен қалқандардың коммерциялық жағынан ақаусыз, тазартылған, зиянкестер түспеген, олар арқылы дәннің ағуы мүмкін болатын тесіктер мен саңылаулар жоқ екендігіне көз жеткізеді.
Тасымалдаушының Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің тиісті аумақтық (облыстық немесе аудандық) басқармаларымен уағдаластық бойынша жаппай тасымалдау кезеңінде дәнді тиеуге вагондардың жарамдылығын алдын ала қарау, вагондарды жуу және дайындау пункттерінде жүкжөнелтушінің өкілімен жүргізіледі.

Астықтық жүктерді экспортқа халықаралық теміржолдық қатынасының жүкқұжаты бойынша тасымалдаған кезде жүкқұжаттарына сапа сертификатын тіркеу міндетті емес. Бұл жағдайда жүкжөнелтуші жүкқұжатының "Жүкжөнелтушінің ерекше өтініштері мен белгілері" бағанында мынадай: "Сертификатты тіркеу талап етілмейді" белгі соғуға міндетті.

385. Ылғалдылығы 16% дейінгі дән жүктерін тасымалдау, соның ішінде 17% дейінгі дәнбұршақтық дақылдарды, 15% дейінгі тары, 10% дейінгі майлы дақылдар тұқымдарын, 8% дейінгі күнбағыс тұқымдарын қоса алғанда теміржолдық қатынаста да, сондай-ақ аралас теміржол-су қатынасында да жалпы шарттар бойынша жүргізіледі.

Ауылшаруашылығы өнімдерінің ауруларымен зақымданған дән жүктерін түсіргеннен (босатқаннан) соң жүкалушы вагондарды жуады.
Дән емес жүктерді түсіргеннен соң дәнтасымалдағыш-вагондар да жууға жатады.
Бұзылған дәнді тасымалдағаннан соң вагондар мен астықтық қалқандарды бұқырлау тасымалдаушы мен жүкалушының арасындағы шарттармен белгіленетін тәртіппен жүкалушының есебінен жүкалушымен немесе тасымалдаушымен жүргізіледі.
Бұқырлау жүргізілгеннен соң Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің тиісті аумақтық (облыстық немесе аудандық) басқармаларымен тасымалдаушыға вагондар мен қалқандар залалсыздандырылды деген анықтама беріледі.

Астықтық жүктерді түсіргенде жүк алушы астықтық қалқандарды вагонның есік ойығының тіреуінен сүйменнің жалпақ ұшымен соққысыз ығыстыра отырып түсіреді .

388. Алынбайтын есіктік қалқандармен жабдықталған вагондарды астықтық жүктерді үйіп тиеуге беру алдында вагон шаруашылығы қызметінің қызметкерлері бөгеттік қалқандардың және қалқандарды тасымалдық жағдайдан жұмысшыға ауыстыру үшін тағайындалған барлық тік және көлденең бағыттауыштардың ақаусыздығын мұқият тексереді.
Қалқандардың тасымалдық жағдайы деп қалқандардың есіктік ойықтан алынған және көлденең бағыттауыштарда тұрғаны, жұмыстық жағдайы - қалқандардың есіктік ойыққа орнатылғаны саналады.
Қалқандары ақаулы вагондарға дәнді тиеуге рұқсат берілмейді.
Вагонға дән тиеу алдында жүкжөнелтуші қалқандарды тасымалдық жағдайдан жұмысшы жағдайына ауыстырады. Бұл үшін вагонның шеткі қабырғалары жақтарынан төменгі бағыттауыштарда орналасқан топсалық ілмек-бекіткіштерді ашқаннан соң, қалқандар көлденең бағыттауыштар бойынша кез-келген кезектілікпен есіктік ойыққа жылжытылады және тік бағыттауыштар бойынша бірінің үстіне бірі түсіріледі.
Қалқандар түсірілгеннен соң жүкжөнелтуші олардың тура орнатылуын тексереді.
Бұл ретте вагонның ішіндегі қалқандардағы брезент алжапқыштар еден мен қалқан арасындағы, сондай-ақ жоғарғы мен төменгі қалқандар арасындағы саңылауларды жабулары тиіс.
Вагоннан жүкті түсіру алдында жұмысшы жағдайынан мына тәртіппен қалқандарды жинастыру жүргізіледі: екі жалпақұшты сүйменшелер қалқанның төменгі бұрыштарының қиғаш-ұяларына соққысыз салынады және олардың көмегімен жоғарғы қалқан жүктің қажетті ағысы пайда болғанға дейін 90-100 мм биіктікке көтеріледі, содан соң жоғарғы мен төменгі қалқанның арасына ағаш салма қойылады.
Жүктен босағаннан соң жоғарғы қалқан қолмен жоғарғы бағыттағышқа көтеріледі және вагонның бүйір қабырғалары бойымен кез-келген жағына жылжытылады.
Содан соң дәл сол реттілікпен төменгі қалқан көтеріледі және кері жаққа жылжытылады.
Жүк түсірілген соң қалқандар тасымалдық жағдайға орнатылады, бұл үшін олар вагонның бүйір қабырғалары бойымен тірелгенге дейін жылжытылады және бекіткіштермен бекітіледі.
Қалқандарды жұмысшы немесе тасымалдық жағдайға орнату қалқандарды бүлдіруі мүмкін өткірұшты сүймендерді, балталарды және басқа заттарды қолданбай жүргізіледі.
Қалқандарды шегелермен бекітуге, сондай-ақ вагондардан қалқандарды алуға жол берілмейді.
Ыдыстық және даналық жүктерді тасымалдаған кезде қалқандар тасымалдық жағдайда болады.

Өздерінің қасиеттері мен сипаты бойынша 1-қосымшада көрсетілген жүктерге теңестірілуі мүмкін емес жүктерді тасымалдау ашық жылжымалы құрамда жүкжөнелтушінің (жүкалушының) әмбебап немесе арнайы контейнерлерінде тасымалдауға жол беріледі, егер тасымалдаудың мұндай тәсілі осы өнімге стандартпен қаралған болса, ал контейнердің құрылымы мен параметрлері осы стандарттың талаптарына сәйкес келеді.

390. Ашық жылжымалы құрамның түрі тасымалданатын жүктің тегіне, тиеу, түсіру (босату) шарттарына, оларды жүргізу үшін құрылғылар мен механизмдердің бар болуына байланысты жүкжөнелтушімен таңдалады. Тиеу-түсіру жұмыстарының өндірісі МемСТ 22235-76 және вагондардың, контейнерлердің сақталуын қамтамасыз ету жөнінде талаптарына қоятын басқа нормативтік-техникалық құжаттардың талаптарына сәйкес орындалады.

Қағазды, пергаминді және оңай жанғыш материалдарды қолдану арқылы буып-түйілген жүктерді ашық жылжымалы құрамда тасымалдауға жол берілмейді.

394. Қара металл сынықтары, қалдықтары, олардың қорытпалары тасымалдауға қауіпсіз, отжарылуқауіпті және радиоактивті материалдардан зиянсыздандыру, зиянды химиялық заттардан тазартылған жағдайдағы стандарттарға сәйкес дайындалып тасымалданады және олардың жарылу қауіпсіздігін куәландыратын құжатпен алып жүреді.
Түсті металл сынықтары, қалдықтары, олардың қорытпалары жиынтығы 500 кг-дан артық пакеттерге баспаланып ашық вагондарда немесе арнайыландырылған контейнерлерде тасымалданады.

396. Жүкжөнелтуші майда фракциялары бар жүктерді тиеу алдында ұсынған жүкті осы жылжымалы құрамда тасымалдау оның шығындарына, оның темір жол мен қоршаған табиғи ортаны ластауына алып келмейтініне көз жеткізеді. Егер платформаның немесе вагон шанағының ақаусыздығы кезінде жүктің шығыны құрылыстық саңылаулар арқылы мүмкін болса, онда жүктің сақталуы үшін жүкжөнелтуші төгілуіне қарсы қосымша іс-шаралар қолданады.

397. Пайда фракциялары бар жүктерді ашық жылжымалы құрамға тиеу кезінде жүкжөнелтуші қозғалыс кезінде майда түйіршіктердің үрленуін, сондай-ақ вагондардың ернеуінің деңгейінен оны жоғары тиеген ("бөрігімен") жағдайларда жүктің құйылуын болдырмауға іс-шаралар қолданады. Аталған іс-шаралар жүкжөнелтушімен жүктің әр түрі үшін әзірленеді. Байыту фабрикасының сұрыптау қондырғыларына жөнелтілетін сортталған және қатардағы көмірлері мен брикеттерінен басқа барлық жағдайларда жүктің беті вагондардағы және контейнерлердегі жүктердің орналасуы мен бекітілуінің техникалық шарттарына сәйкес немесе жүкжөнелтушімен жасалған және тасымалдаушымен келісілген нұсқалыққа сәйкес тегістеледі және тығыздалады. Бұл ретте "бөрікке" көлденең қимада трапеция пішіні беріледі. Жүкті тығыздағаннан соң "бөріктің" төменгі негізі ашық вагон шанағының жоғарғы байлауынан аспайды.
Жүкті тегістеу мен тығыздау үшін вагондарда механикаландырылған қондырғылар және басқа қарапайым құралдар қолданылуы мүмкін.

малдар;
құс пен аралар;
тірі балық пен балықотырғызу материалдары (шабақтар);
өсімдіктер мен тірі гүлдер;
тасымалдаған кезде арнайы қызмет көрсетуді (жылытуы, желдетуді, күтімді) талап ететін тез бұзылатын және азық-түлік жүктері;
шарап, мамандандырылған жылжымалы құрамда құйылып тасымалданатын шарап материалдары мен коньяктік спирт (изотермиялық вагон-цистерналарда, цистерна-термостарда);
ашық жәшіктерде шарап, арақ, коньяк;
мұражайлық және көнекөздік құндылықтар;
өздерінің осьтерімен жұмыс істемейтін жағдайда тасымалданатын теміржолдық жылжымалы құрам (тепловоздар, электровоздар, паровоздар, мотовоздар, вагондар, соның ішінде арнайы тағайындалған және өздігінен жүретін автодрезиналар, автомотрисалар, дизельпоездар мен электропоездардың вагондары, жылжымалы жүккөтергіш крандар, электрстанциялар, энергопоездар және теміржолдық жүрістегі тағы басқа жабдықтар);
локомотивтердің тендерлері;
тар жолтабанды теміржолдық көлікке арналған платформаларда тасымалданатын локомотивтер;
пайдаланыста болған автомобильдер, тракторлар, барлық атаулардағы моторландырылған машиналар, соның ішінде жөндеуге және жөндеуден келе жатқан;
арнайы автомобильдер, арнайыландырылған автомобильдер мен автоцистерналар (соның ішінде мұнай өнімдерін, су, сұйытылған газ тасымалдау үшін және отынқұйғыштар), арнайы шанақты автомобильдер; малдәрігерлік қызметтің, халыққа мәдени және тұрмыстық қызмет көрсетудің автомобильфургондары;
автомобильдердегі жылжымалы шеберханалар, зертхана автомобильдерді қоса алғанда;
техникалық көмек автомобильдері, өрт машиналары, автобетоналмастырғыштар, тозаңдатқыштары бар жол жинастыруға арналған автомобильдер; арнайы жабдықтармен жарақталған рентгендік, жедел жәрдем, реанимациялық және басқа автомобильдер;
жүріс жолында жартылай түсіру немесе тиеу арқылы тасымалданатын жүктер;
қауіпті жүктер.