"Халықтың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабының 10) тармақшасына және 17-бабының 1), 16) тармақшаларына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

"КЕЛIСIЛДI"
Қазақстан Республикасының
Еңбек және халықты
әлеуметтік қорғау министрi
2005 жылғы 8 шілде

Қазақстан Республикасының
Денсаулық сақтау министрінің
2005 жылы 29 маусымдағы
N 310 бұйрығымен
бекітілген
"Дiрiл көзi бар жұмыс жағдайына қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар" туралы санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен нормалар

1. "Дiрiл көзi бар жұмыс жағдайына қойылатын санитарлық- эпидемиологиялық талаптар" туралы санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен нормалар (бұдан әрi - санитарлық ережелер) қызметi өндiрiстiк жабдықтар, стационарлық, өздiгiнен жүретiн, тiркемелi машиналар мен механизмдер тудыратын (темiр жол, су және әуе жолдарын есептемегенде) адамдарға дiрiлдiң қолайсыз әсерiн азайтатын шараларды қарастырады.

дiрiл - техникадағы (машиналардағы, механизмдердегi, құрылымдардағы, қозғалтқыштардағы және басқалардағы) механикалық тербелiстер.

3. Жұмыс орнында еңбек етудiң қауiпсiздiк жағдайын сақтау үшiн дiрiлдiң әсерiн төмендетуге бағытталған технологиялық және конструкциялық шаралар, халықтың санитарлық-эпидемиологиялық тұрақтылығы саласындағы қолданыстағы стандарттарға, нормативтiк құқықтық актiлерге (бұдан әрi - НҚА) ережелер мен нормаларға сай және үй-жайдағы машиналар мен құрал-жабдықтардың орналасуына қарай, жұмыс орнын дiрiлден қорғайтын қондырғыларды орналастыруға байланысты жобалау ұйымдарында дайындалады.

5. Жұмыс орнындағы дiрiл қауiпсiздiгiн қамтамасыз ететiн ұйымдастырушылық және емдеу-профилактикалық шаралары мыналарды қамтуы керек: жұмыс iстейтiндерге профилактикалық тексерiстер жүргiзу арқылы; дiрiл қауiпсiздiгi бар кәсiпте жұмыс iстейтiндердiң еңбек етуiн, демалуын ұштастыру; дiрiл әсерiн азайтатын уақытты қарастыру; өндiрiстiк арнайы жаттығулар жүргiзу; жеке бастық қорғау құралдарын пайдалану.

(бұдан әр - Вт/м 2 ) аспайтындай ететiн жабындысы болуы немесе тұтас жылуөткізгiш коэффициентi 0,5 Вт/м 2 артық емес материалдан дайындалуы керек.

10. Қол машиналармен жұмысты температурасы плюс 16 о Цельсийден кем болмайтын, салыстырмалы ылғалдығы 40-60 пайыз және ауа қозғалысының жылдамдығы 0,3 метр секунд (бұдан әрi - м/с) аспайтын, жылытылатын, жабық үй-жайларда жүргiзiлуге тиiс, бұл жағдайда сығымдалып шығарылған ауа немесе пайдаланудан шыққан булар қолға үрлемеуi және жұмыскердiң демалу аумағын ластамауы керек.

12. Машинаны және жабдықтарды жасау барысын бақылағанда олардың жұмыскерлердi шуылдан және дiрiлден қорғау жөнiнде жобалық құжаттарға сәйкестiгiн тексеру керек. Жаңа және қайта жаңартудан өткен машиналар, жабдықтар мен кәсiпорындарды пайдалануға бергенде жұмыс орнындағы шуыл мен дiрiл параметрлерiне бақылау жүргiзiлiп және санитарлық-эпидемиологиялық қорытынды берiлуге тиiс.

16. Еңбек үдерiсi барысында дiрiлдiң әсерiне ұшырайтын адамдар жұмысқа қабылданар алдында және әрi қарай жұмыс барысында Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрiнiң 2004 жылы 12 наурыздағы N 243 бұйрығы және Қазақстан Республикасының нормативтi құқықтық актiлердi мемлекеттiк тiркеуден өткiзетiн Реестрiнде
N 2780 тiркелген "Алдын-ала және кезеңдi медициналық тексерiстерден өтетiн өндiрiстiк зиянды факторлардың, кәсiптердiң тiзiмiн бекiту туралы және алдын-ала медициналық тексерiстерден өтетiн зиянды, қауiптi факторлардың және өндiрiстiк қолайсыз факторлардың әсерiне ұшырайтындарды мiндеттi түрде алдын-ала және кезеңдi медициналық тексерiстерден өткiзудiң нұсқауын" сай медициналық тексерiстен өткiзу керек.

"Дiрiл көзi бар жұмыс жағдайына қойылатын
санитарлық-эпидемиологиялық талаптар" туралы
санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен
нормаларға 1-қосымша
Жұмыс iстеушiге дiрiлдiң әсер ету ұзақтығына байланысты дiрiлдiк жүктеменiң спектральдық көрсеткiштерiнiң нормалары.
Жалпы дiрiл, 1-категория, Z осьi
1-кесте
1
2
4
8
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
M.c. -2
30
4,4
133
3,2
130
2,3
127
2,4
35
4,1
132
2,9
129
2,1
126
2,2
40
3,8
132
2,7
129
2,0
126
2,1
45
3,6
131
2,6
138
1,9
125
2,0
50
3,4
131
2,4
128
1,8
125
1,9
55
3,2
130
2,3
127
1,7
124
1,8
60
3,1
130
2,2
127
1,5
123
1,7
90
2,5
128
1,8
125
1,3
122
1,4
120
2,2
127
1,6
124
1,1
121
1,2
150
2,0
126
1,4
123
1,0
120
1,1
180
1,8
125
1,3
122
0,9
119
1,0
210
1,7
124
1,2
122
0,9
119
0,9
240
1,6
124
1,1
121
0,8
118
0,8
270
1,5
123
1,1
121
0,8
118
0,8
300
1,4
123
1,0
120
0,7
117
330
1,3
122
1,0
120
0,7
117
0,7
360
1,3
122
0,9
119
0,6
116
0,7
390
1,2
122
0,9
119
0,6
116
0,7
420
1,2
122
0,8
118
0,6
116
0,6
450
1,12
121
0,8
118
0,58
115
0,6
480
1,12
121
0,79
118
0,57
115
0,6
кестенің жалғасы
8
16
31,5
63
ДБ
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
30
128
4,5
133
9,0
139
18,0
145
35
127
4,2
132
8,3
139
13,6
144
40
126
3,9
132
7,8
138
15,6
144
45
126
3,7
131
7,4
137
14,7
143
50
125
3,5
131
7,0
137
13,9
143
55
125
3,3
130
6,6
136
13,3
142
60
124
3,2
130
6,4
136
12,7
142
90
123
2,6
128
5,2
134
10,4
141
120
122
2,3
127
4,5
133
9,0
139
150
121
2,0
126
4,0
132
8,1
138
180
120
1,8
125
3,7
131
7,3
137
210
119
1,7
125
3,4
131
6,8
137
240
118
1,6
124
3,2
130
6,4
136
270
118
1,5
124
3,0
130
6,0
136
300
118
1,4
123
2,8
129
5,7
135
330
117
1,4
123
2,7
129
5,4
135
360
117
1,3
122
2,6
128
5,2
134
390
117
1,3
122
2,5
128
5,0
134
420
116
1,2
121
2,4
128
4,8
134
450
116
1,2
121
2,3
127
4,6
133
480
116
1,13
121
2,25
127
4,5
133
Жалпы діріл, 1-категория, осьтері X, Y
2-кесте
Т,
мин
Ок­та­ва­лық жо­лақ­ты жи­і­лік­тің нор­ма­тив­тік
мән­де­рі (ді­рі­л­же­дел­де­ту­ші)
1
2
4
8
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
M.c. -2
30
1,56
124
1,68
124
3,2
130
6,5
35
1,44
123
1,55
124
3,0
129
6,0
40
1,35
122
1,46
123
2,8
129
5,6
45
1,28
122
1,38
123
2,6
128
5,3
50
1,21
122
1,30
122
2,5
128
5,0
55
1,15
121
1,24
122
2,4
127
4,8
60
1,10
121
1,19
121
2,3
127
4,6
90
0,90
119
0,97
120
1,8
125
3,7
120
0,78
118
0,84
119
1,6
124
3,2
150
0,70
117
0,75
118
1,4
123
2,9
180
1,64
116
0,68
117
1,3
122
2,6
210
0,59
115
0,64
116
1,2
122
2,4
240
0,55
115
0,59
115
1,1
121
2,3
270
0,52
114
0,56
115
1,1
121
2,2
300
0,49
114
0,53
115
1,0
120
2,0
330
0,47
113
0,51
114
1,0
120
2,0
360
0,45
113
0,48
114
0,9
119
1,9
390
0,43
113
0,47
113
0,9
119
1,8
420
0,42
112
0,45
113
0,9
119
1,7
450
0,40
112
0,43
113
0,8
118
1,7
480
0,39
112
0,42
113
0,8
118
1,62
кестенің жалғасы
Т,
мин
Ок­та­ва­лық жо­лақ­ты жи­і­лік­тің нор­ма­тив­тік
мән­де­рі (ді­рі­л­же­дел­де­ту­ші)
8
16
31,5
63
дБ
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
30
136
12,8
142
25,6
148
51,2
154
35
136
11,8
141
23,7
147
47,4
154
40
135
11,1
141
22,2
147
44,3
153
45
135
10,5
140
20,9
146
41,9
152
50
134
9,9
140
19,8
146
39,6
152
55
133
9,4
140
18,9
145
37,8
152
60
133
9,1
139
18,1
145
36,2
151
90
131
7,4
137
14,8
143
29,6
149
120
130
6,4
136
12,8
142
25,6
148
150
129
5,7
135
11,4
141
22,9
147
180
128
5,2
134
10,4
140
20,9
146
210
128
4,8
134
9,7
140
19,4
146
240
127
4,5
133
9,1
139
18,1
145
270
126
4,3
133
8,5
139
17,1
145
300
126
4,1
132
8,1
138
16,2
144
330
126
3,8
132
7,7
138
15,4
144
360
125
3,7
131
7,4
137
14,8
143
390
125
3,6
131
7,1
137
14,2
143
420
125
3,4
131
6,8
137
13,7
142
450
125
3,3
130
6,6
136
13,2
142
480
124
3,2
130
6,4
136
12,8
142
Жалпы діріл, 2-категория
3-кесте
Т,
мин
Ок­та­ва­лық жо­лақ­ты жи­і­лік­тің нор­ма­тив­тік
мән­де­рі (ді­рі­л­же­дел­де­ту­ші)
2
4
8
16
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
M.c. -2
30
1,6
124
1,14
121
1,2
122
2,28
35
1,48
123
1,05
120
1,11
121
2,11
40
1,39
123
0,99
120
1,04
120
1,97
45
1,31
122
0,93
119
0,93
120
1,86
50
1,24
122
0,88
119
0,93
119
1,77
55
1,18
121
0,84
110
0,89
119
1,68
60
1,13
121
0,81
118
0,85
118
1,61
90
0,92
120
0,66
116
0,69
117
1,32
120
0,80
118
0,57
115
0,60
116
1,14
150
0,72
117
0,51
114
0,54
115
1,02
180
0,65
116
0,47
113
0,49
114
0,93
210
0,60
116
0,43
113
0,45
113
0,86
240
0,57
115
0,40
112
0,42
112
0,81
270
0,53
115
0,38
112
0,40
112
0,76
300
0,51
114
0,36
111
0,38
112
0,72
330
0,48
114
0,34
111
0,36
111
0,69
360
0,46
113
0,33
110
0,35
111
0,66
390
0,44
113
0,32
110
0,33
110
0,63
420
0,43
113
0,30
110
0,32
110
0,61
450
0,41
112
0,29
109
0,31
110
0,59
480
0,40
112
0,285
109
0,30
110
0,57
кестенің жалғасы
Т,
мин
Ок­та­ва­лық жо­лақ­ты жи­і­лік­тің
нор­ма­тив­тік мән­де­рі
(ді­рі­л­же­дел­де­ту­ші)
16
31,5
63
дБ
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
30
127
4,52
133
9,0
139
35
126
4,18
132
8,32
139
40
126
3,91
132
7,79
138
45
125
3,66
131
7,36
137
50
125
3,50
131
6,97
137
55
124
3,34
130
6,64
136
60
124
3,20
130
6,36
136
90
122
2,61
128
5,20
134
120
121
2,26
127
4,50
133
150
120
2,02
126
4,03
132
180
119
1,84
125
3,67
131
210
119
1,71
125
3,40
131
240
118
1,60
124
3,18
130
270
118
1,51
124
3,00
130
300
117
1,43
123
2,85
129
330
117
1,36
123
2,71
129
360
116
1,30
122
2,60
128
390
116
1,25
122
2,50
128
420
116
1,21
122
2,40
128
450
115
1,16
121
2,32
127
480
115
1,13
121
2,25
127
Жалпы діріл, "а" түріндегі 3-категория
4-кесте
Т,
мин
Ок­та­ва­лық жо­лақ­ты жи­і­лік­те­гі
ді­рі­л­же­дел­де­ту­ші­нің нор­ма­тив­тік мән­де­рі
2
4
8
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
30
0,56
115
0,4
112
0,44
113
35
0,52
114
0,37
111
0,41
112
40
0,48
114
0,35
111
0,38
112
45
0,46
113
0,33
110
0,36
111
50
0,43
113
0,31
110
0,34
111
55
0,41
112
0,29
109
0,32
110
60
0,40
112
0,28
109
0,31
110
90
0,32
110
0,23
107
0,25
109
120
0,28
109
0,20
106
0,22
107
150
0,25
108
0,18
105
0,20
106
180
0,23
107
0,16
104
0,18
105
210
0,21
106
0,15
103
0,17
104
240
0,20
106
0,14
103
0,16
104
270
0,19
105
0,13
102
0,15
104
300
0,18
105
0,13
102
0,14
103
330
0,17
104
0,12
101
0,13
102
360
0,16
104
0,12
101
0,13
102
390
0,16
104
0,11
101
0,12
101
420
0,15
104
0,11
101
0,12
101
450
0,144
103
0,10
100
0,113
101
480
0,14
103
0,10
100
0,11
101
кестенің жалғасы
Т,
мин
Ок­та­ва­лық жо­лақ­ты жи­і­лік­тің
нор­ма­тив­тік мән­де­рі
(ді­рі­л­же­дел­де­ту­ші)
16
31,5
63
M.c. -2
ДБ
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
30
0,8
118
1,6
124
3,2
130
35
0,74
117
1,48
123
3,0
121
40
0,69
117
1,39
123
2,8
129
45
0,65
116
2,31
122
2,62
128
50
0,62
116
1,24
121
2,48
128
55
0,59
115
1,18
121
2,36
128
60
0,57
115
1,13
121
2,36
127
90
0,46
113
0,92
119
1,85
125
120
0,40
112
0,80
118
1,60
124
150
0,36
111
0,72
117
1,43
123
180
0,33
111
0,65
116
1,30
122
210
0,30
110
0,65
116
1,21
121
240
0,28
109
0,60
115
1,13
121
270
0,27
109
0,57
115
1,07
121
300
0,25
108
0,53
114
1,01
120
330
0,24
108
0,51
114
0,96
120
360
0,23
107
0,48
113
0,92
119
390
0,22
107
0,46
113
0,89
119
420
0,21
106
0,44
113
0,85
119
450
0,21
106
0,41
112
0,82
118
480
0,20
106
0,40
112
0,80
118
Жалпы діріл, "б" түріндегі 3-категория
5-кесте
Т,
мин
Ок­та­ва­лық жо­лақ­ты жи­і­лік­тің
нор­ма­тив­тік мән­де­рі
(ді­рі­л­же­дел­де­ту­ші­нің)
2
4
8
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
30
0,08
98
0,056
95
0,056
95
35
0,074
97
0,052
94
0,052
94
40
0,069
97
0,048
94
0,048
94
45
0,065
96
0,046
93
0,046
93
50
0,062
96
0,043
93
0,043
93
55
0,06
96
0,041
92
0,041
92
60
0,057
95
0,04
92
0,04
92
90
0,046
93
0,032
90
0,032
90
120
0,04
92
0,028
89
0,028
89
150
0,036
91
0,025
88
0,025
88
180
0,033
90
0,023
87
0,023
87
210
0,03
90
0,021
86
0,021
86
240
0,028
89
0,02
86
0,02
86
270
0,027
89
0,019
85
0,019
85
300
0,025
88
0,018
85
0,018
85
330
0,024
88
0,017
84
0,017
84
360
0,023
87
0,016
84
0,016
84
390
0,022
87
0,016
84
0,016
84
420
0,021
86
0,015
83
0,015
83
450
0,021
86
0,014
83
0,014
83
480
0,020
86
0,014
83
0,014
83
кестенің жалғасы
Т,
мин
Ок­та­ва­лық жо­лақ­ты жи­і­лік­тің
нор­ма­тив­тік мән­де­рі
(ді­рі­л­же­дел­де­ту­ші)
16
31,5
63
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
M.c. -2
дБ
30
0,112
101
0,224
107
0,448
113
35
0,104
100
0,207
106
0,414
112
40
0,097
100
0,194
106
0,388
112
45
0,092
99
0,183
105
0,366
111
50
0,087
99
0,173
105
0,347
111
55
0,083
98
0,165
104
0,331
110
60
0,079
98
0,158
104
0,317
110
90
0,065
96
0,129
102
0,259
108
120
0,056
95
0,112
101
0,224
107
150
0,05
94
0,1
102
0,2
106
180
0,046
93
0,091
99
0,183
105
210
0,042
92
0,085
99
0,169
104
240
0,04
92
0,079
98
0,158
104
270
0,037
91
0,074
97
0,149
103
300
0,035
91
0,071
97
0,142
103
330
0,034
91
0,067
97
0,135
102
360
0,032
90
0,065
96
0,129
102
390
0,031
90
0,062
96
0,124
101
420
0,03
90
0,06
96
0,120
101
450
0,029
89
0,058
95
0,115
101
480
0,028
89
0,056
95
0,112
101

Қазақстан Республикасының
Денсаулық сақтау министрінің
2005 жылғы 29 маусымдағы
N 310 бұйрығымен
бекітілген
"Металдарды балқытып пісіргенде, дәнекерлегенде және кескенде қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар" туралы санитарлық-эпидемиологиялық ережелер мен нормалар

7. Егер хром-никельді балқытып пісірілетін материалдардың шығыны басқа балқытып пісіретін материалдардың шығынына қарағанда, сорып шығаратын жергілікті механизмі бар көлемі 1000 куб метр (бұдан әрі - м 3 ) тұрақты постыларда 5 пайыздан (бұдан әрi - %) аспаса немесе 1 сағаттағы шығыны 0,25 килограммды (бұдан әрі - кг/сағ.) құраса мұндай жұмыстарды жалпы үй-жайларда жүргізуге болады.

8. Металдарды балқытып пісіру, дәнекерлеу және кішкентай немесе орташа мөлшердегі бұйымдарды кесу тұрақты орындарда төбесі ашық кабиналарда жүргізуге болады. Қорғағыш газдарды қолдану арқылы заттардың периметрі бойынша жүргізілетін пісіру жұмыстарын жүргізгенде еденге дейінгі аралығы 300 милиметр (бұдан әрі - мм) болуы керек.

9. Кабиналардың көлемі пісіргіш аппаратты, үстелді және өңделетін бұйымды бағыттайтын - кондукторды қоятындай кең болуы керек. Бір постыдағы балқытып пісіру кабинасындағы бос орын 3 шаршы метрден (бұдан әрі - м 2 ) кем болмауы керек. Бір кабинада екі және одан да көп пісіру постыларын орналастыруға болады, егер пісірушілерді оқшаулайтындай етіп кабиналар қорғағыш экранмен бөлінсе және әр жұмыс атқаратын адамға тиісті бос аумақ қарастырылса.

14. Бұйымдарды плазмалық жолмен өңдейтін учаскелер үшін үй-жайлар немесе ғимараттың сыртқы қабырғасының қасында орналасқан пісіру постыларының оқшауланған цехтарын қарастыру керек. Үй-жайлардың еденінен төбеге дейінгі биіктігі кем дегенде 3,5 м болуы керек. Әр жұмыс атқарушы үшін құрал-жабдықтардан бос алаңның көлемі 10м 2 болмауы керек. Ғимараттардың жер төле үй-жайларында пісіру учаскелерін орналастыруға болмайды.

18. Қождама астындағы автоматты түрде пісіру жұмыстары жүргізілгенде (тұрақты постыларда) пісірілген орындағы қождық қабатты жинау үшін, әуелі металдан жасалған шөткелермен (жартылай автоматтандырылған, пісіргіш қондырғысы бар тракторларға) тазаланып, механикалық жолмен сорылып алынып, тазалануы керек. Қождаманы қолмен жинау, тек аппараттарды қолдануға болмайтын жағдайда ғана жүргізіледі.

Зиянды заттардың қалған бөлігі (10-25%) жалпы араластыру желдеткішінің көмегімен рұқсат етілетін деңгейге дейін еселенуі керек.

1) пісіру орнында жергілікті сору қондырғылары арқылы желдету жұмысы қарастырылғанда үй-жайдың жұмыс аумағына шашыранды түрде жіберіліп, пісіру учаскелеріне (инертті газдар ортасында пісіру жұмыстары жүргізгенде) тікелей берілмеуі керек. Жұмыс орнындағы ауаның жылжу жылдамдығы 0,3 м/сек. көп болмауы керек;

Электрлі доға арқылы пісіріп дәнекерлейтін жұмыс орнындағы ауаның жылжу жылдамдығы 0,3 - 0,9 м/сек. болып, басқа пісіру жұмыстары жүргізілгенде 0,5 м/сек. болуы керек.

Ластанған ауаны жылжымалы сору қондырғыларын пайдаланғанда ондай оны үй-жайларға жіберуге болады. Ауаны жалпы айырбастайтын желдету жүйесінің қуатын есептегенде үй-жайларға түсетін зиянды заттардың есебін жүргізу арқылы мөлшері анықталынады.

Мұндай жолмен ауа беруді тотықтырмайтын затпен жабылған бұйымдарды балқытып пісіргенде немесе тиімді жергілікті желдету жүйесін ұйымдастыруға мүмкіндік болмай, түсті металдарды, шойынды пісіру барысында үй-жайға көп мөлшерде пісіру аэрозольдары бөлінетін болса қолдану керек.

53. Жұмыс орындарындағы рентген сәуле көзінің деңгейі қолданыстағы 2003 жылы 31 қаңтарда Қазақстан Республикасында Денсаулық сақтау министрінің N 97 бұйрығымен бекітіліп, нормативті құқықтық актілерді Мемлекеттік тіркеуден өткен Реестр N 2198 "Радиациялық қауіпсіздікті қамтамасыз ететін санитарлық-гигиеналық талаптар" cанитарлық ережелер мен нормалардың талаптарына сай радиоактивті заттармен және иондағыш сәуле көздерімен тікелей жұмыс істемейтін адамдарға арналған мөлшерден аспауы керек.

60. Торийланған вольфрамдық электродтарды жонатын жұмыстар, санитарлық және гигиеналық талаптарға сай болатын пісіру постыларының жанындағы үй-жайда орналасқан арнайы станоктарда жүргізіледі. Жону станогы механикаландырылған тартып шығаратын желдету жүйесімен қамтамасыз етілуі керек. Сорылып алынған шаң-тозаң қатты радиоактивті қалдықтарды жинайтын орынға апарылуы керек.

Инфрақызыл жылу көздерін пайдаланғанда, жағылатын өнімнің қалдықтары ауаға (сыртқа) таралатындай етіп қарастыру керек.

69. Пісірушілер бет пен көздерін электрлі доғаның сәуле көзінің қуатынан, сондай-ақ балқыған металдың ұшқыны мен шашырандысынан қорғау үшін маскалармен, ал газбен кесетіндер, газбен пісіретіндер, олардың көмекшілері көзілдірікпен жабдықталуы керек. Пісіру тоқ көзінің мөлшеріне және жалынның шығаратын жарықтығына байланысты әртүрлі жарық сүзгілері қолданылуы керек.

Электродтарды жонатын адамдар қосымша қолғаппен қамтамасыз етілуі керек.

75. Балқытып пісіру, дәнекерлеу және металды кесетін жұмыскерлер, қолданыстағы Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау Министрінің 2004 жылғы 12 наурыздағы "Міндетті түрде алдын-ала, кезеңді медициналық тексерістерден өтетін зиянды өндірістік факторлардың, мамандықтардың тізімі және алдын-ала зиянды, қауіпті және өндірістік қолайсыз факторлардың әсеріне тап болатын жұмыскерлерге кезеңді медициналық тексерістер жүргізу туралы нұсқауды бекіту туралы" N 243 бұйрығына және Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеуден өткізу реестрінде N 2780 тіркелген, сондай-ақ қауіпсіздік техникасы нұсқауымен танысып, жұмысқа алынардың алдында және кезеңді медициналық тексерістерден өтіп отырулары керек.

"Металдарды балқытып
пісіргенде, дәнекерлегенде
және кескенде қойылатын
санитарлық-эпидемиологиялық
талаптар" туралы
санитарлық-эпидемиологиялық
ережелер мен нормаларға
1-қосымша
Торийланған вольфрамдық электродтарды пайдалану арқылы жүргізілетін жұмыс кезінде пайда болатын радиациялық қауіптілік дәрежесі
Жұ­мыстар­дың
си­патта­ма­сы
Жұ­мыс оры­нын­да­ғы элек­трод­тар са­ны
Кем де­ген­де 1
кг
1-ден 5
кг-ға дей­ін
5-тен 10
кг-ға
дей­ін
Элек­трод­тар­ды қа­был­дау
және олар­ды
кә­сі­по­рын­ға жет­кі­зу
Ра­ди­а­ци­я­лық
қа­уіп­сіз­дік­ті
ту­дыр­май­ды
Ра­ди­а­ци­я­лық
қа­уіп­сіз-
дік­ті
ту­дыр­май­ды
Шар­тты
түр­де
ра­ди­а­ция-
лық қа­уіп-
ті­лі­гі
бар 1)
Элек­трод­тар­ды
кә­сі­по­рын­ның
қой­ма­сын­да сақ­тау
Жо­ға­ры­да­ғы­дай
Жо­ға­ры­да­ғы-
дай
Жо­ға­ры-
да­ғы­дай
Пі­сі­ру по­сты­ла­ры­на
элек­трод­тар­ды жет­кі­зу
Жо­ға­ры­да­ғы­дай
- 3)
- 3)
Жұ­мыс орын­да­рын­да
элек­трод­тар­ды уа­қыт­ша
сақ­тау
Жо­ға­ры­да­ғы­дай
-
-
Элек­трод­тар­ды жо­ну
Шар­тты түр­де
ра­ди­а­ци­я­лық
қа­уіп­ті­лі­гі бар
-
-
Бал­қы­тып пі­сі­ру
Шар­тты түр­де
ра­ди­а­ци­я­лық
қа­уіп­ті­лі­гі
бар 2)
-

осы ереженің талаптарын орындағанда радиациялық қауіпсіздікті
бермейтін жұмыстар;

жүргізілсе, ондай жұмыстың радиациялық қауіпсіздігі жоқ;

пайдаланатын жұмыстардың жоқтығын көрсетеді.

"Металдарды балқытып
пісіргенде, дәнекерлегенде
және кескенде қойылатын
санитарлық-эпидемиологиялық
талаптар" туралы
санитарлық-эпидемиологиялық
ережелер мен нормаларға
2-қосымша
Пісіру барысында пайда болатын аэрозольдарды рұқсат етілген шамаға дейін жеткізетін ауаның мөлшері
1-кесте
Тех­ноло­ги­я­лық
опе­ра­ция
Пі­сі­ру ма­те­ри­алда­ры
Грам­мен өл­ше­ніп
анық­та­ла­тын жұм­са­ла­тын пі­сір­гіш ма­те­ри­ал­дар­дың 1 кг ке­ле­тін зи­ян­ды
заттар­дың ауа
ай­ыр­ба­сын­да­ғы
жал­пы­лай бө­лі­нуі
1 кг
пі­сі­ру
ма­те-
ри­а­лы­на жұм­са-
ла­тын
ауа­ның
мөл­ше­рі
1м 3
Ата­уы
Са­ны
Элек­трод­тар­мен, ұн­тақ­тар­мен, элек­трод­тық және
бас­қыш сым­дар­мен жүр­гі­зі­ле­тін бал­қы­тып пі­сі­ру және
дәне­кер­леу жұ­мыста­ры
1. Электр
до­ға­сы
ар­қы­лы қолмен жүр­гізі­ле­тін
пі­сі­ру
жұ­мыста­ры:
1) кө­міртек­ті және
тө­мен­гі
дә­ре­же­де ле­гир­лен­ген
бо­лат құ­рылым­да­рын
Жап­қы­шы
бар элек-
трод­тар:
1) газ
қор­ға-
ғы­штар
2) (ОЗС-3)
(АНО-1, ОЗС-6)
тү­рін­де­гі ру­тил
және ру­тил-
кар­бо­на­ты
(АНО-3), АНО-4, МР-3, МР-4, ЗРС-3, РБУ-4, ОЗС-4, АНО-5, ОЗС-12
Мар­га­нец
Те­мір
то­тығы 3%
дей­ін
мар­га­нец
то­тығы қо­сы­л­ған
Жо­ға­ры­да­ғы-
дай
Те­мір то­тығы
фтор­лы
неме­се
3-6%
дей­ін­гі мар­га­нец
қо­сын­ды­ла­ры
Мар­га­нец
0,83
20,0-
24,2
15,3
7,1-13,8
0,59-1,87
2800
3400-4000
2500
1800-3400
2000-6200
3)(УО­НИ-13/
45, УО­НИ-13/
85, СК2-50) тү­рін­де­гі фтор­лы-
каль­ций
(ВСФ-65, ВСФС-60, УО­НИ-13/65, АНО-7)
(ЭБ-55, УО­НИ-13/55, УО­НИ-13/55е, АНО-1, УО­НИ-13/55Д)
4) (ЦМ-7, ОММ-5,
СМ-5, АНО-6) 1)  тү­рін­де­гі
руд­но-
қыш­қы­лы және
иль­ме­нит­ті
Те­мір то­тығы фтор­лы неме­се  3-6% дей­ін­гі мар­га­нец қо­сын­ды­ла­ры
Мар­га­нец
Фтор су­те­гі
Мар­га­нец
11,2-13,6
1,1-1,53
2,13-2,7
1,7-2,38
2800-3400
3700-5100
4300-5400
5700-8000
2) ыстық­қа
тұ­рақ­ты
бо­лат;
3) тот­та-
ну­ға қар­сы ыстық­қа тұ­рақ­ты, ыстық­қа тө­зім­ді бо­лат;
4) ор­та­ша ле­гир­лен­ген
жо­ғар­ғы тө­зім­ді-
лік­те­гі
бо­лат.
(ЦЛ-26м,
ЦЛ-17) 1)
үл­гі­сін­де­гі
фтор­лы каль­ций
элек­тро­ды
Жап­қы­шы бар элек­трод­тар:
1) (ОЗЛ-9а, НИ­АТ-1, ОЗЛ-14) 1)
тү­рін­де­гі ру­тил­ді және ру­тил-
кар­бо­на­ты
2) (ОЗЛ-20, ВИ­ИМ-1, ОЗЛ-7, ЦТ-15, ЭА-400/10е, НЖ-13, ЭА-606/11, ОЗЛ-6, ОЗЛ-5, ЦТ28, ИМЕТ-10, ЦЛ-9) 1) тү­рін­де­гі фтор­лы-
каль­ций үл­гі­сін­де­гі
(ЦТ-36)
(ЭА-395/9, ЭА-981/15, ВИ-10-6)* үл­гі­сін-
де­гі фтор­лы-
каль­ций­лі
элек­трод.
Хром
ан­гид­ри­ді
Жо­ға­ры-
да­ғы­дай
Жо­ға­ры-
да­ғы­дай
Мар­га­нец
Хром
ан­гид­ри­ді
0,085-0,166
0,273-0,46
0,1-0,595
1,19
0,425-0,72
8500-16600
27300-46000
10000-59500
4000
42500-72000
2. Элек­тр­лі до­ға ар­қы­лы қол­мен дәне-
кер­леу
1) тө­мен­гі
са­ты­да
ле­гир­лен­ген
бо­лат
қа­ба­тын;
2) хром­ды бо­лат қа­ба­тын;
3) жо­ғар­ғы хром­ды ар­найы шой­ын неме­се бо­лат қа­ба­тын;
(ОЗЛ-
250) 1)
үл­гі­сін­де­гі
фтор­лы каль­ций жа­бы­л­ған элек­трод
(НР-70,
ОЗЛ-300) 1)
(ОЗШ-1, ЭН-60М, УО­НИ-13/НЖ, ЦН-6Л, ОЗИ-3) 1)
(ВСН-6,
ОМГ-Н) 2)
үл­гiсiн­де­гi
фтор­лы-
каль­ций
жа­бы­л­ған
элек­трод
(Т-590,
Т-260) 2)  үл­гі­сін-
де­гі
хром­мен ле­гир­ленген
элек­трод
Те­мір то­тығы фтор­лы неме­се  3-6% дей­ін­гі мар­га­нец
қо­сын­ды­ла­ры
Мар­га­нец
Хром
ан­гид­ри­ді
Жо­ға­ры­да-
ғы­дай
Жо­ға­ры­да-
ғы­дай
22,4
3,9-4,42
0,145-0,393
0,29-1,54
2,87-3,7
5600
11000-14700
14500-39000
29000-
154000
287000-
370000
3. Шой­ын­ды электр до­ға­лық жол­мен қол­мен бал­қы­тып пі­сі­ру және
дәне­кер­леу
Фтор­лы каль­ций жа­бы­л­ған элек­трод:
1)(ЦЧ-4)  1) үл­гі­сін­де­гі
фтор­лы каль­ций­мен
жа­бы­л­ған
элек­трод
2)(МНЧ-2), (ОЗЧ) 1) үл­гі­сін мыс неме­се мысты ни­кель­ді элек­трдпен
Ва­на­дий, бес­қыш­қыл­ды
тү­тін
Мыс
0,54
4,42-6,05
5400
4400-6100
4. Мыс
және оның
қо­сын­ды-
ла­рын бал­қы­тып пі­сі­ру және дәне­кер­леу
("Ком­со­мо­лец
100") 1) үл­гі­сін­де­гі
фтор­лы
каль­ций­мен
жа­бы­л­ған
элек­трод
Мар­га­нец
3,9
13000
5. Жар­тылай ав­то­маттан­ды­ры­л­ған әдіспен бо­лат­ты пі­сі­ру:
1) га­з­ды қор­ға­ныс­сыз
2) га­з­ды қор­ға­ныс­сыз
3) кө­мір-
қыш­қыл­ды газ қор­ғауы­мен;
4) жо­ға-
ры­да­ғы­дай
(ЦСК-3) (ЭП-245) үл­гі­сін­де­гі
ба­са­тын
сым және
ке­ра­ми­ка­лық
өзек
(ЭПС-15/2) 1) үл­гі­сін­де­гі
ұн­тақ­тал­ған
сым­дар (ПП-ДСК1, ПП-ДСК-2, ПСК-3) 1)
(ПП-АНЗ) 1) (ПП-АН4) 1)
(ПП-АН8) 1)
үл­гі­сін­де­гі
ұн­тақ­тал-
ған сым­дар
1) (СВ-
08­Г2С)
үл­гі­сін­де­гі
сым элект-
род­тар
(СВ-
10­Г2Н2С)
Жо­ға­ры-
да­ғы­дай
Те­мір то­тығы фтор­лы неме­се 3-6%
дей­ін­гі мар­га­нец қо­сын­ды­ла­ры
Мар­га­нец
Те­мір то­тығы
фтор­лы неме­се 3-6% дей­ін­гі мар­га­нец
қо­сын­ды­ла­ры
Фтор­лы су­те­гі
Жо­ға­ры-
да­ғы­дай
Мар­га­нец
Те­мір то­тығы фтор­лы неме­се
3-6%
дей­ін­гі мар­га­нец
қо­сын­ды­ла­ры
3%
мар­га­нец
то­тығы ара­лас­қан
те­мір
то­тығы
1,11
12,4
0,89
7,7-11,7
2,7
1,95
2,18
0,8
12,0
3700
3100
2900
1900-2900
5400
3900
7300
2000
2000
2) (СВ-08х19Н­Ф2112), (СВ-Г6Х
16Н25­М6) 1)
үл­гі­сін­де­гі
хром
ни­кель­ді
элек­трод
сым­да­ры
Хром
ан­гид­ри­ді
0,5-1,0
50000-100000
6. Мыс
және оның
қо­сын­дыла­рын жар­ты­лай ав­то­мат­ты
түр­де
пі­сі­ру:
1) азот­тың қор­ғауы­мен;
2) ар­гон­ның
неме­се
ге­ли­дің қор­ғауы­мен
(МНЖ-КТ5-1-
0,2-0,2) 1) үл­гі­сін-
де­гі сым
элек­тродта­ры
(МНЖ-КТ5- 5-0-0,2) 1) үл­гі­сін­де­гі сым электрод­та­ры
Мыс
Мыс
7,0
11,0
7000
11000
7. Алю­ми­ний
және оның
қо­сын­ды­ларын қол­мен
пі­сі­ру
(ОЗА-1,
ОЗА-2/АК) 1) үл­гі­сін­де­гі
элек­трод­тар
Аэроль тә­р­із­ді алю­ми­ний
то­тығы
20,0-28,0
10000-14000
8. Жар­ты­лай ав­то­мат­танды­ры­л­ған
ара­гон­дыдо­ға­лық (ге­ли­лі-
до­ға­лық) алю­ми­ний және оның
қо­сын­дыла­рын
ері­ген
элек­трод
ар­қы­лы
пі­сі­ру
(Д-20, АМЦ, МАК-6Т, қо­с­па-3) 1)  элек­трод­ты сым­дар
Жо­ға­ры­да-
ғы­дай
7,6-28,0
3800-14000
9. Бал­қыты­л­ған
элек­трод
ар­қы­лы
ти­тан қоспа­ла­рын
ар­гон­дыдо­ғал жолмен жар­тылай ав­то­маттан­ды­ры­л­ған
түр­де
пі­сі­ру
Элек­тродты сым­дар
Ти­тан және
оның қос
то­тығы
4,75
500
2. Құй­ы­л­ған қат­ты қо­с­па­лар және кар­бит­ті бор­лы
қо­сын­ды­ла­ры­мен дәне­кер­леу
10.
Электр до­ға
ар­қы­лы
дәне­кер­леу
1)(С-27,
В-2К) 2) үл­гі­сін­де­гі
құй­ы­л­ған
қат­ты
қо­с­па­лар;
2) (КБХ-45,
БХ-2,
ХР-19) 2) үл­гі­сін­де­гі
ле­гир­лен­ген
жұқ­па­сы
бар өзек­ті
элек­трод­тар;
3) (КБХ) 1) үл­гі­сін­де­гі дәне­кер­леу қо­спа­сы (БХ)*
(Ста­ли­нит
М) 1)
Хром
ан­гид­ри­ді
Жо­ға­ры-
да­ғы­дай
Жо­ға­ры-
да­ғы­дай
Те­мір то­тығы фтор­лы неме­се 3-6%
дей­ін­гі мар­га­нец
қо­сын­ды­ла­ры
Мар­га­нец
1,01-1,66
2,12-4,35
0,033
54,2
9,48
101000-
166000
212000-
435000
3300
9000
31600
11. Газ
ар­қы­лы
қол­мен
дәне­кер­леу
1)(С-27) үл­гі­сін­де­гі
құй­ы­л­ған
қат­ты
қо­с­па­лар
(В-2К) 1)
2) (РЭ­ЛИТ-Т3)
үл­гі­сін­де­гі
тү­тікті құй­ы­л­ған каври­бид­тер
Те­мір то­тығы фтор­лы неме­се 3-6%
дей­ін­гі мар­га­нец
қо­сын­ды­ла­ры
Хром ан­гидри­ді
Воль­фрам
3,16
0,475
3,94
800
47500
650
12. Жар­ты­лай
ав­то­мат­тан-
ды­ры­л­ған
түр­де газ
ар­қы­лы
бүр­ку
(СН­ГН,
ВСН­ГН) 1) үл­гі­сін­де­гі
ша­шы­ра­ту­ға
ар­нал­ған
ұн­тақ
Хром
ан­гид­ри­ді
0,063-0,357
6300-35700
3. Ке­ра­ми­ка­лық қож­да­ма астын­да бал­қы­тып пі­сі­ру және
дәне­кер­леу
13. Балқы­ты­л­ған
қож­да­ма астын­да­ғы
ав­то­мат­танды­ры­л­ған
пі­сі­ру:
1) бо­лат­ты
(ФЦ-2А, ФЦ-6,
ФЦ-7,
ФЦ-12, АН-26, АН-64, 48-ОФ-6М, ОСЦ-45) (АН-30, АН-60, АН-348А, 48-ОФ-11)
үл­гі­сінде­гі сым
элек­тродта­ры және
қож­да­малар.
Фтор­лы су­те­гі
Мар­га­нец
0,017-0,2
0,012-0,07
40-400
40-250
2) алю­ми­ний
және оның
қо­с­па­ла­ры
(АН-А1) 1) үл­гі­сін­де­гі сым элек-
тродта­ры және
қож­да­ма­лар
Аэро­золь
тә­р­із­ді алю­ми­ний
то­тығы
31,2
15600
14. Балқы­ты­л­ған
ке­ра­ми­ка
және қож­да­ма
астын­да­ғы ав­то­мат­ты
және жар­тылай ав­то­матты жол­мен
пі­сі­ру:
1) бо­лат­ты;
2) алю­ми­ний
және оның
қо­с­па­ла­ры
(К-8, ЖС-450, КС-12­ГА2) (К-11) (АНК-18, К-1)
үл­гі­сін­де­гі сым электрод­та­ры
және қож­да­ма­лар
(ЖА-64) үл­гі­сін­де­гі сым электрод­тар және
қож­да­ма­лар
Кө­мір­те­гі
то­тығы
Мар­га­нец
Фтор­лы
су­те­гі
Жо­ға­ры-
да­ғы­дай
17,8-22,4
0,089
0,042-0,15
0,076
900-1100
300
80-300
150

2-кесте
Тех­но­ло-
ги­я­лық
опе­ра­ция
Ауа ал­ма­сты­ру­ды та­лап ете­тін
зи­ян­ды заттар
Ауа­ның кө­ле­мі м 3
Ата­уы
Өл­ше­гіш
Са­ны
Жа­на­су ар­қы­лы элек­тр­лі жол­мен пі­сі­ру, үй­ке­леу ар­қы­лы
пі­сі­ру, плаз­ма­лық жол­мен бүр­ку, элек­тр­лі-до­ға ар­қы­лы
ке­су, газ плаз­ма ар­қы­лы ке­су және пі­сі­ру
1. Бо­лат­ты
жа­на­су
ар­қы­лы
пі­сі­ру:
1) жа­нас-
ты­ру ар­қы­лы
2) нүк­те ар­қы­лы
3% мар­га­нец
то­тығы
қо­сы­л­ған
те­мір
то­тығы
Жо­ға­ры-
да­ғы­дай
Ма­ши­на
қу­а­ты­ның
75 кВА
бар г/сағ
жо­ға­ры-
да­ғы­дай
50 кВА
үшін
25
2,5
4000
400
2. Үй­ке­лу
ар­қы­лы
Кө­мір­те­гі то­тығы
Жа­на­су ала­ңы­ның см 2 жі­бе­ріле­тін мг
8
0,4
3. Алю­ми­ний плаз­ма
ар­қы­лы
бүр­ку
Аэро­золь тү­рін­де­гі алю­ми­ний то­тығы
Жі­бе­ріле­тін 1
кг сым­ға
жұм­са­ла
тын г
77,5
38700
4. Бо­лат­ты мы­рыш
ар­қы­лы
ме­тал­дау
Мы­рыш то­тығы
Жі­бе­рілген 1 кг
сым­ға
жұм­са­ла
тын г
96
16000
5. Жо­ғар­ғы мар­га­нец­ті
бо­лат­ты
газ ар­қы­лы
ке­су
Мар­га­нец
Жу­анды­ғы
1мм 1м
ке­сі­л­ген
жер­ге
жұм­са­латын г
0,12
400
6. Кө­мір-
тек­ті және
тө­мен­гі
ли­гер­лен­ген
бо­лат үшін жо­ға­ры­да-
ғы­дай
3% мар­га­нец
то­тығы
қо­сы­л­ған
те­мір
то­тығы
Жо­ға­рыда­ғы­дай
0,45
75
7. Ти­тан қо­сын­ды-
ла­ры­на
жо­ға­ры­да-
ғы­дай
Ти­тан және оның
қос то­тығы
Жо­ға­ры
да­ғы­дай
0,15
150
8. Алю­ми­ний қо­с­па­ла­рын
элек­тр­лі
до­ға ар­қы­лы
ке­су
Аэро­золь тү­рін­де­гі алю­ми­ний то­тығы
Жо­ға­рыда­ғы­дай
0,2
100
9. Аце­ти-
лин-от­те­гі жа­лы­ны мен
бо­лат­ты
га­з­ды
пі­сір­гіш
ар­қы­лы
пі­сі­ру
Азот то­тығы
1 кг
аце­ти­лин-
ге жұм-
са­ла­тын г
22
4400
10. Про­пан-
бу­тан
қо­сындыс­ын
пай­да­ла­ну
ар­қы­лы
жо­ға­ры­да­ғы
дай жұ­мыс
жүр­гі­зу
Жо­ға­ры­да-
ғы­дай
1 кг қо­с­па­ға жұм­са-
ла­тын г
15
3000