"Халықтың санитарлық-эпидемиологиялық салауаттылығы туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 7-бабының 10) тармақшасына, 17-бабының 1, 16-тармақтарына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

"КЕЛІСІЛГЕН"
Қазақстан Республикасының
Ақпараттандыру және байланыс
жөніндегі агенттігі
2007 жылғы 12 сәуір

Қазақстан Республикасы
Денсаулық сақтау министрінің
2007 жылғы 10 сәуірдегі
N 225 бұйрығымен
бекітілген
"Радиоэлектронды құралдарды пайдалануға және электромагниттік сәуле шығару көздерімен жұмыс істеу жағдайларына қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар" санитарлық-эпидемиологиялық ережелер және нормалар

1. "Радиоэлектронды құралдарды пайдалануға және электромагниттік сәуле шығару көздерімен жұмыс істеу жағдайларына қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық талаптар" туралы санитарлық ережелер және нормалар (бұдан әрі - санитарлық ережелер) қызметі радиоэлектронды құралдармен жұмыс істеуге байланысты заңды және жеке тұлғаларға арналған.
Осы санитарлық ережелердің талаптары құрылықтық жылжымалы радиобайланыс құралдарына, спутниктік байланыстың абоненттік терминалына, теңіз, өзен, әуе және басқа көліктік жылжымалы радиобайланысқа таралмайды.

1) радиоэлектронды құралдар (бұдан әрі - РЭҚ) - бір немесе бірнеше радиотаралымдық және (немесе) радиоқабылдағыш құрылғыдан және қосымша жабдықтардан (егер ондайлар болса) тұратын техникалық құралдар, радиотолқындарды таратуға және қабылдауға арналған. Радиоэлектронды құралдарға жұмыс істеу барысында 9 кГц-дан 400 ГГц дейін жиілікті электромагнитті тербелістерді қолданатын радиостанциялар, радиотелефондар, радионавигациялар, радиоанықтағыштар жүйелері, теледидар мен радиохабардың үлестірімдік жүйелері және басқа құралдар жатады;

7. Тиімді сәуле бөлу қуаты 100 вт артық болатын 3-30 МГц диапазондағы радиоәуесқойлардың радиостанцияларын (бұдан әрі - РРС), 26,5 - 27,5 МГц жиілікті азаматтық диапазондағы радиостанциялардың антеннасын орналастырғанда, антеннаны орнату аумағына оның кез-келген нүктесінен кемінде 5 м қашықтыққа адамдардың еркін бару мүмкіндігін болдырмауды қамтамасыз ету керек.

8. Қуаттылығы 100 Вт және одан да жоғары РЭҚ тұрғын үй-жайлардан, балалар, жасөспірімдер және емдеу-алдын алу ұйымдарынан, санитарлық-қорғау есептерінің қорытындысына және құрылысты шектеу аумағына қарамастан 300 метрден жақын қашықтыққа орналаспауға тиіс. Әкімшілік ғимараттың шатырына орналастырғанда антенна шатырдың деңгейінен кем дегенде 5 м биіктікте орнатылуы керек.

Сыртқы шектеу аймағының шекарасы перспективалық құрылыстың ғимаратының ең жоғарғы биіктігі бойынша анықталуға тиіс, жоғарғы қабатта ЭМӨ деңгейі ШРЕД-тен аспауы керек.

13. Санитарлық қорғау аймағын және құрылысты шектеу аймағын селитебті аумақ ретінде тұрақтарға арналған алаңды және барлық көлік түрлері үшін аялдаманы, автокөліктерге қызмет көрсететін объектілерді, бензин құятын станцияларды, мұнай және мұнай өнімдерінің қоймаларын орналастыруға, өнеркәсіптік алаңды кеңейтуге, ұжымдық немесе жеке бау-бақшалық телімдерге қолдануға рұқсат етілмейді.

Е сум.= vЕ 1 2 + Е 2 2 + ... Е П 2 < Е шред
ППЭ сум.= ППЭ 1 + ППЭ 2 +... ППЭ П
Е сум немесе ППЭ сум болуға тиіс < Е немесе < ППЭ шред

(Е 1 /Е шред1 + Е 2 /Е шред2 + ...Е n / Е шред n ) + ППЭ 1 /ППЭ шре1 + ППЭ 2 /ППЭ шре2 +...+ППЭ n /ППЭ шре n < 1 бұл жерде:
Е - ЭМӨ-нің әрбір көзімен жеке туындайтын, электр өрісінің кернеуі;
Е шред - нормаланатын диапазондағы электр өрісінің шектелетін рұқсат етілген кернеуі, вольт метрге (бұдан әрі В/м);
ЭАТ - ЭМӨ-нің әрбір көзімен жеке туындайтын энергия ағынының тығыздығы, ватт шаршы метрге (бұдан әрі - Вт/м 2 ) см 2 ;
ЭАТ шре - нормаланатын диапазондағы электр өрісінің шектелген рұқсат етілетін кернеуі, Вт/м 2 , мкВт/см 2 .

19. РЭҚ-мен туындайтын ЭМӨ деңгейлерін бақылау үшін есептік және аспаптық әдістер қолданылуға тиіс. Есептік әдістер жобалық материалдарға сараптау жүргізу барысында тарататын құралдардың түрлерін, жұмыс істеу жиілігін, режимдерін және қуатын, параметрлерін және антеннаның орналасу кеңістігін, жергілікті жердің рельефін, қайта шағылыстыратын беттің болуын ескере отырып жүргізіледі. Радиолокациялық станциялардың жобалық материалдарында қосымша импульс жіберу жиілігі, импульстің ұзақтығы және антеннаның айналу жиілігі туралы мәліметтер болуы керек.

34. РЭҚ ЭМӨ көздерінің әсер етуімен кәсіби жұмысы байланысты адамдар жұмысқа орналасу барысында алдын-ала және кезеңдік медициналық тексерістерден нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу Тізілімінде N 2780 тіркелген "Олардың кезінде алдын ала және мерзімдік медициналық қараулар міндетті зиянды өндірістік факторлардың, кәсіптердің тізбесі мен Зиянды, қауіпті және қолайсыз өндірістік факторлардың әсеріне ұшыраған қызметкерлерді міндетті алдын ала және мерзімдік медициналық қарауларды жүргізу жөніндегі нұсқаулықты бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2004 жылғы 12 наурыздағы N 243 бұйрығына сәйкес өтуі керек.

35. Қабылдау-таратушы антенналар орналасқан аумақтарда тұрғындар үшін ЭМӨ деңгейі ШРЕД асатын болса және РЭҚ-ға қызмет көрсетуге тікелей байланысты емес адамдардың еркін баруы мүмкін болса, онда аумақты қоршау немесе ескертетін белгілер қойылуы керек. Бұл учаскелерде басқа жұмыстар жүргізілген жағдайда (РЭҚ қызметкерлер құрамынан басқалары) РЭҚ жеткізгіштері өшірілуге тиіс.

"Радиоэлектронды құралдарды пайдалануға
және электромагниттік сәуле шығару
көздерімен жұмыс істеу жағдайларына
қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық
талаптар" санитарлық ережелер мен
нормаларға 1-қосымша
30 кГц - 300 МГц жиілікті диапазондағы энергетикалық жүктеме
мына формула бойынша есептеледі:
ЭЖе = Е 2 х Т, (В/м) 2 х с;
ЭЖн = Н 2 х Т, (В/м) 2 х с;
мұндағы: Е - электр өрісінің кернеулігі;
Н - магниттік өріс кернеулігі.
300 МГц - 300 ГГц жиілік диапазонындағы энергетикалық жүктеме
мына формула бойынша есептеледі:
ЭЖэат = ЭАТ х Т, (Вт/м 2 ) х ч/(мкВт/см 2 ) х с
мұндағы: Т - әсер ету уақыты, с;
ЭАТ - энергия ағымының тығыздығы.
300 МГц - 300 ГГц жиілікті диапазондағы ЭМӨ ЭАТ шектелген
рұқсат етілген мәнін қолданыстағы стандартқа сай (ҚР СТ 1151 - 2002
"Радиожиіліктің электромагниттік өрістері. Рұқсат етілген деңгейлер
және бақылау жүргізуге қойылатын талаптар") анықтау керек.
ТРТН қызметкерлер құрамының жұмыс орындарындағы ЭМӨ рұқсат етілген деңгейлері
Па­ра­метр
Жи­і­лік диа­па­зо­ны (МГц)
0,03 - 3,0
3,0 - 30,0
30,0 - 50,0
50,0 - 300,0
300,0 - 300000
Шек­тел­ген рұқ.
сат еті­л­ген мәні
ЭЖе, (В/м) 2 с
20000
7000
800
800
-
Шек­тел­ген рұқ.
сат еті­л­ген
мәні
ЭЖн, (А/м) 2 с
200
-
0,72
-
-
Шек­тел­ген рұқ.
сат еті­л­ген
мәні ЭЖ­эат,
(мкВт/см) 2 с
-
-
-
-
200
Ең жо­ғар­ғы
ШРЕД Е, В/м
500
296
80
80
-
Ен жо­ғар­ғы
ШРЕД Н, А/м
50
-
3,0
-
-
Ен жо­ғар­ғы
ШРЕД ЭАТ,
мкВт/см 2
-
-
-
1000
Кесте­де көр­се­ті­л­ген диа­па­зон­дар, тө­мен­гі­сін шы­ға­рып та­стай­ды
және жи­і­лік­тің жо­ғар­ғы ше­гін қо­са­ды

"Радиоэлектронды құралдарды пайдалануға
және электромагниттік сәуле шығару
көздерімен жұмыс істеу жағдайларына
қойылатын санитарлық-эпидемиологиялық
талаптар" санитарлық ережелер мен
нормаларға 2-қосымша
30 кГц-300ГГц жиілікті диапазондағы тұрғындарға арналған ЭМӨ-нің рұқсат етілген деңгейлері
1 кесте
Жи­і­лік
диа­па­зо­ны
30-300
кГц
0,3-3
МГц
3-30
МГц
30-300
МГц
300-
3000
МГц
3-30
ГГц
30-300
ГГц
Нор­ма­ла­на.
тын па­ра.
мет­рі
Электр өрі­сі­нің
кер­не­улі­гі, Е
Энер­гия ағы­ны­ның
тығ­ы­зды­ғы, ЭАТ
(мкВт/см 2 )
Рұқ­сат
еті­л­ген
дең­гейі
25
15
10
3*
12
12
10
25**
* ра­дио және те­ле­ди­дар ха­ба­рын та­ра­ту құ­рал­да­ры­нан бас­қа
(48,5-108; 174-230 МГц жи­і­лік­ті диа­па­зон­да)
** - ай­на­ла шо­лу неме­се ска­нир­леу ре­жи­мін­де жұ­мыс іс­тей­тін
ан­тен­на­дан сәу­ле­ге ұры­ну жағ­дай­ы­на ар­нал­ған
Теледидарлық радиостанцияларымен 48-1000 МГц жиілікті диапазонда туындайтын ЭМӨ рұқсат етілген деңгейі
2 кесте
Ар­на­ның нө­мі­рі
Жи­і­лік МГц
Тол­қын­ның ор­та.
ша ұзынды­ғы, м
ШРЕД, В/м
1
48,5-56,5
5,72
4,9
2
58-66
4,84
4,6
3
76-84
3,75
4,2
4
84-92
3,41
4,0
5
91-100
3,13
3,9
6
174-182
1,68
3,1
7
182-190
1,61
3,0
8
190-198
1,51
3,0
9
198-206
1,48
2,9
10
206-214
1,43
2,9
11
214-222
1,37
2,8
12
222-230
1,32
2,2
21
470-478
0,632
2,1
22
478-486
0,622
2,1
23
486-494
0,612
2,1
24
494-502
0,602
2,1
25
502-510
0,593
2,1
26
510-518
0,584
2,1
27
518-526
0,574
2,0
28
526-534
0,566
2,0
29
534-542
0,558
2,0
30
542-550
0,549
2,0
31
550-558
0,541
2,0
32
558-566
0,534
2,0
33
566-574
0,526
2,0
34
574-582
0,519
2,0
35
582-590
0,512
2,0
36
590-598
0,505
2,0
37
598-606
0,498
2,0
38
606-614
0,492
2,0
39
614-622
0,485
2,0
40
622-630
0,479
2,9
Электромагниттік өрістің рұқсат етілген деңгейі 1)
(амплитудалық немесе жиілік модуляциясының үздіксіз сәуле бөлуі), тәулік бойы әсер етуі
3 кесте
Диа.
па­зон
N
Диа­па­зон­ды метр­лік
бө­лу
Жи­і­лік­тер
Тол­қын.
дар ұзын
дық­та­ры
ШРЕД
5
Ки­ло­метр­лік
тол­қын­дар (тө­мен­гі
жи­і­лік­тер, ТЖ)
30-300 кГц
10-1 км
25 В/м
6
Гек­та­метр­лік
тол­қын­дар (ор­та­ша
жи­і­лік­тер, ОЖ)
0,3-3 МГц
1-0,1 км
15 В/м
7
Де­ка­метр­лік тол­қын­дар
(жо­ғар­ғы жи­і­лік­тер, ЖЖ)
3-30 МГц
100-10 м
8
Метр­лік тол­қын­дар
(өте жо­ғар­ғы
жи­і­лік­тер, ӨЖЖ)
30-300 МГц
10-1м
3 В/м
9
Де­ци­метр­лік тол­қын­дар
(ульт­ра­жо­ғар­ғы
жи­і­лік­тер, УЖЖ)
300-3000М­Гц
1-0,1 м
12 мкВт/см 2
10
Сан­ти­метр­лік
тол­қын­дар (ша­ма­дан
тыс жо­ға­ры
жи­і­лік­тер, ШТ­ЖЖ)
3-30 ГГц
10-1 см
12 мкВт/см 2
11
Мил­ли­метр­лік
тол­қын­дар (ең жо­ғар­ғы
жи­і­лік­тер, ЕЖЖ)
30-300 ГГц
1-0,1 см
10 мкВт/см 2

және жоғарғы шектелген жиілікті қосады.
Аталған кестеде келтірілген, ШРЕД, 48-1000МГц жиілікті
диапазонда жұмыс істейтін теледидарлық станцияларға таралмайды
(олар үшін ШРЕД 2-қосымшадағы кестеде келтірілген).
ШРЕД тұрғындарға әсер ету уақытына байланысты қайта
есептеуге рұқсат етілмейді;

2) ** Л-толқынның ұзындығы метрмен; осы диапазон үшін
шектелген рұқсат етілген мән мына формула бойынша анықталады:
Е ШРЕД = 7,45 - 3 *·1g f, бұл жерде
f - жиілік МГц.
Радиолакациялық станциялармен туындайтын ЭМӨ-нің шектелген рұқсат етілген деңгейлері (тұрғындар үшін)
4-кесте
Ра­дио­ла­ка.
ци­я­лық стан­ци­я­ны
қол­да­ну мақ.
са­ты
Ди
ап
аз
он
N
Тол­қын.ұзынд
см
Жұ­мыс ре­жи­мі
ШР
ЕД
мкВт
/см 2
Ан­тен­на
ай­на­лу
жылд.
об/мин.
Ай­на­лу
ке­зе­ңі,
с
Бір­рет­тіл.
қар­қын­ды
лық­пен
сәу­ле­ге
ұры­ну
уа­қы­ты
Сәу­ле
бө­лу­де­гі
жұ­мыс
уа­қыт.
ұз­ақ­тығы
жал­пы
тәу­лік.
те­гі жұ.
мыс уа­қы.
ты­на қа.
ты­на­сы
Ме­тео­ро­ло.
ги­я­лық РЛС
және жұ­мыс
ре­жи­мі бо.
йын­ша оған
ұқсас басқ.
(ра­дио­ло­ка.
тор жұ­мысы.
ның жал­пы
ұз­ақ­тығ­ын­да
тәу­лі­гіне
12 сағ.
ас­пай­тын)
11
0,8 +
0,12
< 6
> 10
ай­на­лу­дың
0,001 ке­зе­ңі
0,5
140
0
-
тәу­лік­те15 сағ. ар­тық  емес
1
10
10
3,0 + 0,60
< 6
> 10
ай­на­лу­дың 0,004 ке­зе­ңі
0,5
60
0
-
тәу­лік­те
12 сағ. ар­тық емес
1
10
9
10,0 + 1,50
0
-
тәу­лік­те 12 сағ. ар­тық
емес
0,5
20
9
10,0 + 1,50
< 6
> 10
ай­на­лу­дың
0,008 ке­зе­ңі
0,5
40
9
17,0 + 2,55
0
-
тәу­лік­те 12 сағ.
ар­тық
емес
0,5
24
0
-
тәу­лік­те 12 сағ. ар­тық
емес
1
12
Аза­мат­тық
авиа­ци­я­ның
шол­ғыш РЛС
және жұ­мыс
ре­жи­мі бой­ын
ша оған
ұқсас бас.
қа­ла­ры.
9
10,0 + 2,0
< 15
> 4
ай­на­лу­дың
0,0063 ке­зе­ңі
1
15
23,0 + 3,45
< 15
> 4
1 ай­на­лу­дың
0,004 ке­зе­ңі
1
20
35,0 + 5,25
< 15
> 4
1 ай­на­лу­дың
0,011 ке­зе­ңі
1
25
Жа­ға­лық және
ке­ме­лік РЛС
және жұ­мыс
ре­жи­мі бой­ын
ша оған
ұқсас басқ.
9
10,0 + 1,50
< 25
> 2,4
ай­на­лу­дың
0,006 ке­зе­ңі
1
25
тәу­лік­те 12
сағ. ар­тық  емес
1
15
тәу­лік­те 6
сағ. ар­тық  емес
1
20
Екі арналы метеорологиялық РЛС туындайтын (аралас сәулелер)
энергия ағынының шектелген рұқсат етілген деңгейлері (тұрғындар
үшін)
5-кесте
Ре­жим­нің си­пат.
та­ма­сы
Ар­на.
да­ғы
толқ.
ұзынд.
Ом
ШРЕД  (мкВт/см 2 )
Ан­тен.
на ай­на.
лу жыл.
дам.
об/мин.
Ке­ңіс.
тікке
үзі­ліс,
тік
ко­эф.
фи­ци­ен­ті
0,8
3
10
17
Ан­тен­на ба­ғы­ты.
ның ұқсас ди­аг.
рам­ма­ла­ры
q 3/10 = 0,04
3 + 0,45
ж/е
10 + 1,50
-
10
25
-
6
240+15%
Ан­тен­на ба­ғы­ты.
ның ұқса­май­тын
диа­грам­ма­ла­ры
q 3/10 = 0,04
0,8 + 0,12
ж/е
10 + 1,50
50
-
25
-
6
2000+15%
0,8 см
ұзын­дық­қа
240+15% 10
см.
ұзын­дық­қа
Ан­тен­на ба­ғы­ты.
ның ұқса­май­тын
диа­грам­ма­ла­ры
q 3/17 = 0,04
3,0 + 0,45
ж/е
17 + 2,55
-
54
-
1)
6
240+15%
үш сантиметрлі арнамен туындайтын, ЭАТ үшін белгіленген,
ШРЕД бақылау жүргізіледі.
Декамертлік диапозондағы радиотарататын станциялармен туындайтын электромагнит өрісінің кернеулігінің шектелген рұқсат етілген деңгейлері(тұрғындар үшін)
6-кесте
Жи­і­лік, МГц
Тол­қын­ның ұзынды­ғы, м
ШРЕД, В/м
3
100,0
6,0
4
75,0
5,6
5
60,0
5,3
6
50,0
5,1
7
42,9
4,9
8
37,5
4,7
9
33,3
4,6
10
30,0
4,4
11
27,3
4,3
12
25,0
4,2
13
23,1
4,1
14
21,4
4,0
15
20,0
3,9
16
18,8
3,8
17
17,6
3,7
18
16,7
3,7
19
15,8
3,6
20
15,0
3,5
21
14,3
3,5
22
13,6
3,4
23
13,0
3,3
24
12,5
3,3
25
12,0
3,2
26
11,5
3,2
27
11,1
3,1
28
10,7
3,1
29
10,3
3,0