2006 жылғы 7 шілдедегі "Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 40-бабының 1-тармағының 12) тармақшасына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

2. Осы бұйрық ол ресми жарияланған күнінен бастап он күнтізбелік күн өткеннен кейін қолданысқа енгізіледі.
КЕЛІСІЛДІ:
Қазақстан Республикасы
Қоршаған ортаны қорғау
министрі
2007 жылғы 28 желтоқсан
Қазақстан Республикасы
Ауыл шаруашылығы министрінің
2008 жылғы 10 қаңтардағы
N 5 бұйрығымен
бекітілген
Мемлекеттік табиғи қорықтар аумағындағы шудың және өзге де жасанды акустикалық әсерлердің нормалары

1. Осы нормалар 2006 жылғы 7 шілдедегі "Ерекше қорғалатын табиғи аумақтар туралы" Қазақстан Республикасы Заңының 40-бабын іске асыру мақсатында әзірленді және мемлекеттік табиғи қорықтар аумағындағы шудың және инфрадыбыстың нормаларын белгілейді, меншік нысандарына, бағыныстылығы мен тиесілігіне қарамастан Қазақстан Республикасының аумағында заңды тұлғалар және жеке тұлғалардың азаматтығына қарамастан олар қатысты болады.

3. Осы нормаларда мынадай негізгі терминдер мен анықтамалар пайдаланылады:
шуды өлшеу бірлігі дБ (децибел) және адамның есту шегінің орташа квадраттық қысымына түсетін қысымның нақты мәнінің орташа квадраттық мәнінің он еселік ондық логарифмі - децибел А (бұдан әрі - дБА) болып табылады;
инфрадыбыс - жиілік сипаттамалары 1-20 герц (бұдан әрі - Гц) жиілігі саласындағы шу;
дыбыстық қысым - дыбыстың құбылуы нәтижесінде пайда болатын ауа немесе газ қысымының ауыспалы құраушысы, Паскаль (бұдан әрі - Па);
дыбыстық қысымның деңгейлері - 9 спектр диапазонының жекелей алынған учаскесінде құбылулар нәтижесінде пайда болатын ауа немесе газ қысымының ауыспалы құраушысының логарифмдік көрсеткіштері, белгіленуі - L, дБ;
тұрақсыз шудың барабар дыбыс (қуаты бойынша) деңгейі - белгілі бір уақыт аралығы ішінде осы тұрақсыз шу сияқты орташа квадраттық дыбыстық қысымға ие тұрақты кең өрісті шудың дыбыс деңгейі, белгіленуі - L А. экв., дБА;
жол берілетін шу деңгейі - шуға сезімтал жүйелер мен дыбыс талдаушылардың қатты мазалануын және олардың функционалдық жай-күйі көрсеткіштерінің елеулі өзгерістерін туғызбайтын деңгей;
ең жоғары шекті дыбыс деңгейі - көзбен қарап есептегенде өлшеу, тура көрсететін прибордың (шу өлшегіштің) ең жоғары шекті көрсеткішіне сәйкес келетін дыбыс деңгейі немесе автоматты құрылғымен тіркеу кезінде өлшеу уақытының 1% ішінде асып түсетін дыбыс деңгейінің мәні, белгіленуі - L А. макс., дБА;
төмен жиіліктегі шу - жиілік сипаттамалары инфрадыбыстық және естілетін жиіліктер аралығындағы шекарада болатын шу;
механикалық жолмен шыққан шу - машиналар мен жабдықтардың үстіңгі бетінің дірілдеуі, сондай-ақ бөлшектердің, құрастыру өлшемдерінің немесе жалпы конструкцияның құрылыстарында байқалатын жеке дара немесе ауық-ауық соққылардың салдарынан пайда болатын шу;
әуе шуы - пайда болу көзінен бақылау орнына дейін әуе ортасында таралған шу.
Мемлекеттік табиғи қорықтардың жануарлар дүниесіне әсер ететін шуларды жіктеу

ені 1 октавадан астам толассыз спектрлі кең жолақты шуларға;
спектрінде айқын байқалатын дискретті үндер бар үнді шуларға бөлінеді. Шудың үндестілік сипаты практикалық мақсаттар үшін бір жолақтағы деңгейдің көрші жолақтардағы деңгейден әрі кеткенде 10 дБ асып түсуі бойынша жиіліктің үштен бір октавалық жолақтарындағы өлшем болып белгіленеді.

дыбыс деңгейі МемСТ бойынша шу өлшегіштің "баяу" уақыт сипаттамасында өлшеу кезінде уақыт аралығында (күн) 5 дБ (А) көп өзгермейтін тұрақты шуларға;
дыбыс деңгейі МемСТ бойынша шу өлшегіштің "баяу" уақыт сипаттамасында өлшеу кезінде уақыт аралығында (күн) 5 дБ (А) астам өзгеретін тұрақсыз шуларға бөлінеді.

дыбыс деңгейі уақыт бойынша үздіксіз өзгеріп отыратын уақыт аралығындағы құбылмалы шуларға;
дыбыс деңгейі сатылы түрде өзгеретін (5 дБ (А) және одан көп), сонымен бірге деңгейі тұрақты күйінде қалатын аралық ұзақтығы 1 секунд және одан көп уақытты құрайтын үзік шуларға;
әрқайсысының ұзақтығы 1 секунд аз бір немесе бірнеше дыбыс белгісінен тұратын, бұл ретте МемСТ бойынша шу өлшегіштің тиісінше "импульс" және "баяу" уақыт сипаттамаларында өлшенген дыбыс деңгейлері дБ (А1) және дБ (А) алғанда кемінде 7 дБ-ға өзгешеленетін импульстік шуларға бөлінеді.

Тұрақсыз шудың жол берілетін деңгейлерге сәйкестігін бағалау дыбыстың барабар және ең жоғары шекті деңгейлері бойынша бір мезгілде жүргізілуге тиіс. Көрсеткіштер бірінің мөлшерден асып кетуі осы нормаларға сәйкес келмеушілік ретінде қарастырылуы керек.

13. Шу шығу көзіне қатысты шудан қорғану құралдары:
шуды оның шығу көзінде басатын құралдарға;
шудың шығу көзінен қорғалатын объектіге дейін оның таралу жолында оны басатын құралдарға бөлінеді.
Мемлекеттік табиғи қорықтар
аумағындағы шудың және
өзге де жасанды акустикалық
әсерлердің нормаларына
1-қосымша
Тәу­лік
мез­гі­лі
Ор­та­ша гео­мет­ри­я­лық жи­і­лік­тер­мен, Гц, ок­та­ва­лық жо­лақ­тар­да­ғы ды­быс қы­сы­мы­ның дең­гей­ле­рі, дБ
31,5
63
125
250
500
1000
тәу­лік бойы
76
59
48
40
34
30
кестенің жалғасы
Ды­быс дең­гей­ле­рі
және ды­быст­ың
ба­ра­бар дең­гей-
ле­рі (дБА)
Ды­быст­ың ең жо­ға­ры
шек­ті дең­гейі L Макс ,
дБА
2000
4000
8000
270
25
23
35
50
Ескерту:
Нышандық және импульстік дыбыс үшін - минус 5 дБА түзетуін алу керек.
Мемлекеттік табиғи қорықтар
аумағындағы шудың және
өзге де жасанды акустикалық
әсерлердің нормаларына
2-қосымша
Тәу­лік мез­гі­лі
Ор­та­ша гео­мет­ри­я­лық
жи­і­лік­тер­мен, Гц, ок­та­ва­лық
жо­лақ­тар­да­ғы ды­быс қы­сы­мы­ның
дең­гей­ле­рі, дБ
"Же­лі­лік"
си­патта­ма-
сын­да жи­і­лі­гі
бой­ын­ша тү­зе-
ті­л­ген ды­быс
қы­сы­мы­ның
дең­гей­ле­рі,
L, дБ
тәу­лік бойы
90
85
80
75
70
55
70
Мемлекеттік табиғи қорықтар
аумағындағы шудың және
өзге де жасанды акустикалық
әсерлердің нормаларына
3-қосымша
ШУ ӨЛШЕУ
ХАТТАМАСЫ N_______
"___"___________ 20__ж.

____________________________________________________________________
(объектінің атауы және оның мекен-жайы, орманшылық,
____________________________________________________________________
техникалық учаске, орам)

____________________________________________________________________
(лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты)
____________________________________________________________________

____________________________________________________________________
(атауы, түрі, түгендеу нөмірі)

____________________________________________________________________
(куәліктің/анықтаманың күні және нөмірі)

техникалық құжаттама________________________________________________
____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

____________________________________________________________________

Өлшеу нүктелерінің реттік нөмірлері.

____________________________________________________________________
____________________________________________________________________

____________________________________________________________________
____________________________________________________________________

11. Өлшеу және есептеу нәтижелері 1-нысан бойынша
1-нысан
Шу өлшеудің нәтижелері
N
р/с
Өл­шеу оры­ны
Шу­дың си­па­ты
тұ­рақ­ты
құ­был­ма­лы
үзік
им­пу­льстік
1
2
3
4
5
6
кестенің жалғасы
Ор­та­ша гео­мет­ри­я­лық жи­і­лік­тер­мен, Гц, ок­та­ва­лық жо­лақ­тар­да­ғы ды­быс қы­сы­мы­ның дең­гей­ле­рі, дБ
31,5
63
125
250
500
1000
2000
4000
8000
7
8
9
10
11
12
13
14
15
кестенің жалғасы
Ды­быс дең­гейі
(ды­быст­ың ба­ра­бар
дең­гейі) дБ
Ды­быст­ың ең жо­ға­ры
шек­ті дең­гейі,
дБА/дБА1
Жол бе­рі­ле­тін
мән (ПС неме­се
дБА нор­ма­да)
16
17
18
Өлшеуді жүргізген___________________________________________________
(лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты)
Қолы
Қорытынды___________________________________________________________
(лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты)
Қолы