Об утверждении Правил проведения психолого-педагогической экспертизы игрушек Қолданыста

Ойыншықтарды психологиялық-педагогикалық сараптамадан өткізу ережесін бекіту туралы "Ойыншықтардың қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі N 306 Заңын іске асыру мақсатында, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің 2007 жылғы 25 қыркүйектегі N 268-ө өкімін орындау үшін БҰЙЫРАМЫН:

1. Ойыншықтарды психологиялық-педагогикалық сараптамадан өткізу ережесі бекітілсін.

2. Орта білім департаменті (М. Санатова) белгіленген тәртіппен осы бұйрықтың Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінде тіркелуін қамтамасыз етсін.

3. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау Білім және ғылым вице-министрі К.Н. Шәмшидиноваға жүктелсін.

4. Осы бұйрық қол қойылған күнінен бастап күшіне енгізіледі.

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым Министрінің 2008 жылғы 10 маусымдағы N 337 бұйрығымен бекітілген Ойыншықтарды психологиялық-педагогикалық сараптамадан өткізу ережесі

1. Жалпы ережелер

1. Осы Ойыншықтарды психологиялық-педагогикалық сараптамадан өткізу ережесі (бұдан әрі - Ереже) "Ойыншықтардың қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 21 шілдедегі Заңын іске асыру мақсатында әзірленді және ойыншықтарды психологиялық-педагогикалық сараптамадан (бұдан әрі - ойыншықтар сараптамасы) өткізу тәртібін анықтайды.

2. Ойыншықтар сараптамасы балаларға арналған ойыншықтар қауіпсіздігінің психологиялық-педагогикалық өлшемдеріне сәйкестігін белгілеу, сондай-ақ балалардың адамгершілік-эмоционалдық саулығын сақтау мақсатында өткізіледі.

3. Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігінің Орта білім департаменті (бұдан әрі - уәкілетті орган) ойыншықтар сараптамасын ұйымдастыру мен өткізуді қамтамасыз етуді жүзеге асырады және ойыншықтарды психологиялық-педагогикалық сараптамадан өткізу жұмысын үйлестіреді.

2. Ойыншықтар сараптамасын өткізу тәртібі

4. Облыстық, Астана және Алматы қалалық білім департаменттері ойыншықтарды сарапатамадан өткізу жөніндегі Сараптамалық кеңесті (бұдан әрі - Сараптамалық кеңес) құру және жүргізу жұмыстарын ұйымдастырады.

5. Сараптамалық кеңестің құрамы облыстық, Астана және Алматы қалалық білім департаменттерімен бекітіледі.

6. Сараптамалық кеңес құрамына білікті мамандар: педагогтар, психологтар, дизайнерлер, суретшілер (бұдан әрі - сарапшылар) кіреді.

7. Сараптамалық кеңестің негізгі міндеттері:

1) ойыншықтарға сараптама жүргізу;

2) Ойыншықтардың психологиялық-педагогикалық қауіпсіздік талаптарын бағалау өлшемдері (1-қосымша) негізінде қорытынды шығару.

8. Ойыншықтарды Қазақстан Республикасының рыногында орналастыратын тұлғалар (бұдан әрі - өтініш беруші) оларды Сараптама кеңесінің қарауына ұсынады.

9. Ойыншықтарға сараптама өткізу үшін өтініш беруші мемлекеттік және орыс тілдерінде Департаменттерге:

1) өтінішті (2-қосымша);

2) "Ойыншықтардың қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының Заңындағы 7-баптың 4-тармағында қарастырылған ақпараттар бар екі дана ойыншық үлгісін (макет, модель);

3) 15х20 көлеміндегі ойыншық үлгісінің (макет, модель) түрлі-түсті суретін;

4) санитарлық-эпидемиологиялық қорытындысын ұсынады.

10. Ережедегі 9-тармақта көрсетілген барлық материалдар бар болған жағдайда ойыншықтарды сараптамадан өткізуге өтініш берушілердің өтініштері Департаменттердің Тіркеу журналында (3-қосымша) тіркеледі.

11. Сараптама сарапшыларға осы ереженің 9-тармағында көрсетілген материалдарды ұсынған күннен бастап отыз күнтізбелік күннен аспайтын мерзімде өткізіледі.

12. Сараптаманы өткізу үшін қосымша материалдар мен ақпаратты зерделеу қажет болған кезде сараптаманы өткізу мерзімі отыз күнтізбелік күнге дейін ұзартылады.

13. Сарапшылар ойыншықтарды сараптамадан өткізу бойынша ойыншықтардың психологиялық-педагогикалық талаптарға сәйкестігі (сәйкес еместігі) жөнінде қорытынды береді. Қорытынды мотивті, объективті толық негізделуі тиіс (4-қосымша).

14. Қорытындыда көрсетілуі тиіс:

1) сараптама өткізетін Департаменттің атауы;

2) заңды тұлғалар үшін - өтініш берушінің атауы және мекен-жайы;

3) жеке тұлғалар үшін - тегі, аты, әкесінің аты, төлқұжат мәліметтері (сериясы, нөмірі, қашан және кім берген), өтініш берушінің заңды мекен-жайы.

4) ойыншықтың атауы;

5) дайындаушының атауы;

6) ойыншық арналған баланың жасы, оның қолданылу аясы;

7) ойыншықтар қауіпсіздігінің психологиялық-педагогикалық өлшемдеріне сәйкес (сәйкес емес) дәрежесінің сапалы бағасы;

8) қорытынды берілген күні және тіркелген нөмірі;

9) қорытындының іске асу мерзімі;

10) Сараптама кеңесі төрағасының қолы.

15. Қорытынды үш жылға жарамды.

16. Өткізілуде жатқан ойыншықтарда қауіпті психологиялық-педагогикалық факторлардың бар екендігі анықталған жағдайда уәкілетті орган олар туралы бұқаралық ақпарат құралдары арқылы хабарлайды.

17. Дайындаушы және (немесе) өтініш беруші жарамсыз деп танылған сараптама қорытындысының мәселелері бойынша қорытынды алған күннен бастап бір ай мерзімінде жетіспеушіліктерді жойып, қайта сараптама өткізу үшін Департаменттерге жүгінуге болады. Жазбаша сұранысқа жауап өтініш берушіге 30 күнтізбелік күн мерзім өткенге дейін жіберіледі.

Ойыншықтарды психологиялық-педагогикалық сараптамадан өткізу ережесіне 1 - қосымша Ойыншықтардың психологиялық-педагогикалық қауіпсіздік талаптарын бағалау өлшемдері 1-сызба - Ойыншық қызметін іске асыру дәрежесін бағалауға арналған шкала 1. Ой­ын­шық­тың да­мы­ту­шы­лық қыз­ме­ті N№ Өл­шем­дер маз­мұ­ны Ба­ға­лау бел­гі­сі 1-өл­шем- ге то­лы- ғы­мен сәй­кес емес 2-өл- шем- ге жар- ты­лай сәй- кес 3-өл­шем- ге то­лы- ғы­мен сәй­кес 1.1 Ба­ла­ның іс-әре­ке­тіне сәй­кес зат бо­луы­ның әле­ует­тік мүм­кін­ді­гі (кө­ле­мі, тех­ни­ка- лық са­па­сы, заттың нақ­ты кел­бет­ке сай бо­луы және т.б. с.с.) 1.2 Ба­ла­ның ын­та­сы мен қа­жет­ті- лі­гіне сай бо­луы (қы­зық­тыр- ғы­штығы мен жа­ғым­ды­лы­ғы) 1.3 Ба­ла­ның қа­бі­лет­те­рін да­мы­ту үшін пай­да­ла­ну­дың түр­лі қыз- мет­ті­лі­гі (Ой­ын­шық­тың ба­ла­ның түп­кі ой­ы­на, әр­түр­лі қыз­мет- те­гі ой­ын бей­не­сіне икем­ді қол­да­ну мүм­кін­ді­гі) 1.4 Өз бе­ті­мен (үл­кен­дер­дің кө­ме- гін­сіз) пай­да­ла­ну мүм­кін­ді­гі (Ой­ын­шық ба­ла­да өзін­дік ха­бар- дар­лы­ғын және дер­бес­ті­гін се­зі­ну­ге мүм­кін­дік бе­ре­ді) 1.5 Бі­рік­кен әре­кет­те пай­да­ла­ну мүм­кін­ді­гі (Ой­ын­шық­ты іс-әре- кет­тің ұжым­дық тү­ріне және бі- рік­кен әре­кет­тер­ге қол­да­ну­ға бо­ла­ды) 1.6 Ди­дак­ти­ка­лық құн­ды­лы­ғы (2-сыз­ба­ны қа­ра­ңыз) (Ой­ын­шық ба­ла­ны да­мы­ту және оқы­ту құ­ра­лы ре­т­ін­де пай­да­ла- ны­ла­ды) 1.7 Әле­умет­тік және пси­хо­ло­гия- лық құн­ды­лы­ғы 1.8 Ой­ын­шық­тың сырт­қы тү­рі­нің әсем­ді­гі және ой­ын­шық­тың құ­ры­лы­мын­да, ой­нау ло­ги­ка- сын­да және оның си­патта­ма- сын­да қа­те­лік­тің бол­мауы 1.9 Ха­лық­тың мә­де­ни салт­та­ры­мен бай­ла­ны­сы 1.10 Бі­ре­гей­лі­гі 1.11. Бей­ім­ді­лі­гі (ой­ын­шық жан- жақ­ты және ба­ла­лар­дың же­ке қа­си­ет­те­ріне тәу­ел­сіз әр түр­лі мүм­кін­ші­лік­те­рі мен қа­бі­лет- те­рі үшін ашық) 2. Ба­ла қа­уіп­сіз­ді­гін қам­та­ма­сыз ету қыз­ме­ті N Өл­шем­дер маз­мұ­ны Ба­ға­лау бел­гі­сі 0 - өл­шем- дер­дің бо­луы 1 - өл­шем­дер- дің жоқ­тығы 2.1 Ба­ла­ны агрес­сив­тік әре­кет­ке аз­ды­ру 2.2 Бей­не­лі ой­ын­шық­тың неме­се ой­ын­да­ғы се­рік­те­рі­нің (құр­бы- ла­ры, үл­кен­дер) рөл­де­ріне, ой­ын кейіп­кер­ле­ріне де­ген ба- ла­лар­дың қа­тыг­ез­ді­гін ту­ды­руы 2.3 Өне­ге­сіз­дік­пен және жә­бір көр­се­ту­мен бай­ла­ны­сты ой­ын сю­жет­те­рін аз­ғы­ру 2.4 Ба­ла­ның жас ша­ма­сы құ­зы­ре­ті­нен аса­тын жең­сік құ­мар­лық­қа қы­зы- ғу­шы­лы­ғын өр­ші­ту 2.5 Нә­сіл­дік ерекше­лік­те­ріне және бас­қа адам­дар­дың фи­зи­ка­лық кем­ші­лік­те­ріне жа­ғым­сыз неме­се мен­сін­бей­тін қа­рым-қа­ты­на­сын аран­да­ту 2.6 Үл­кен­дер­дің құ­мар ой­ын­да­ры­на де­ген қызығ­у­шы­лы­ғын қоз­ды­ру 2-сызба - Ойыншықтың дидактикалық құндылығының негізгі бағыттарын анықтау Бел­гі­сі Бел­гі­нің  мәні Фи­зи­ка­лық да­муы Кі­ші мо­то­ри­ка мен қол бұл­шық етін да­мы­ту Негіз­гі қи­мыл түр­ле­рін да­мы­ту Фи­зи­ка­лық қа­си­ет­те­рі- нің да­муы (еп­ті­лік, т.б.) Са­ла­у­ат­ты өмір сал­ты жай­ын­да бі­лі­мін қа­лып­та­сты- ру т.б.с.с. Сен­сор­лық да­муы Тү­стер­ді бағ­дар­лай алуы Так­тил­ді си­патта- ма­лар­да бағ­да­ры бо­луы Фор­ма­лар­да бағ­да­ры бо­луы Уа­қыт пен ке­ңі­стік жай­ын­да тү­сі­ні­гі­нің бо­луы т.б.с.с. Қор­ша­ған ор­та­мен та­ны­суы Та­би­ғат- пен та­ны­суы Ере­сек адам­дар- дың ең­бе- гі­мен та­ны­суы Ма­те­ма­ти­ка- лық бі­лі­мі Са­у­ат ашу­дан бі­лі­мі т.б.с.с. Өне­ге­лік тәр­бие мен ин­тел­лек- ту­ал­дық да­муы Эмо­цио- нал­ды са­ла­сын қа­лып­тас- ты­ру, негіз­гі пси­хи­ка- лық про- це­сте­рін да­мы­туы Зей­ін­нің, есте сақ- та­удың, еле­сте­ту- дің да­муы Қа­рым-қа­ты- нас мә­де- ни­е­ті дағ- ды­ла­рын жү­ріс-тұ­рыс нор­ма­ла­ры мен ере­же- сін қа­лып- та­сты­ры­луы Адам­гер­ші- лік қа­си­ет- те­рі­нің да­муы т.б.с.с. Эс­те­ти­ка- лық да­муы Тал­ғам­ның да­муы Көр­кем­дік қа­был­дау- ының да­муы Жақ­сы эмо­ци­я­лар- дың қа­лып- та­сты­ры­луы Шы­ғар­ма­шы- лық қа­был- да­уы­ның да­муы т.б.с.с. Ескерту: - "Ойыншықтың дамытушылық қызметі" тобының бір ғана қасиеті ойыншыққа тән болса, онда ол білім беру құндылығына ие болады; - "Бала қауіпсіздігін қамтамасыз ету қызметі" тобының бір ғана қасиеті ойыншыққа тән болса, онда бұл ойыншық берілген талаптарға сәйкес келмейтіндігін анықтайды. Ойыншықтарды талдау интегралдық бағалау әдісімен жүргізіледі Интегралдық баға (ИБ) алу үшін келесі балдық бағалау жүйесі және мынадай есептеу формуласы қолданылады: ИБ = N бойынша (A1 * A2 * ...A5 * (K1 + K4) E/N, осындағы А - "Баланың қауіпсіздігін қамтамасыз ету қызметі" тобының белгілеріне сәйкес сарапшылардың қойған жеке бағасы; К - "Ойыншықтардың дамытушылық қызметі" тобының белгілеріне сәйкес қойған сарапшылардың жеке бағалары; N - сараптамаға қатысқан сарапшылардың саны; Е - сарапшылар қойған жеке бағалардың қосындысы. "Бала қауіпсіздігін қамтамасыз ету қызметі" тобының белгілеріне сәйкес ойыншыққа 0 немесе 1 балл қойылады, сондықтан А коэффициенті 0 немесе 1 мәніне ие болады. "Ойыншықтың дамытушылық қызметі" тобының белгілеріне сәйкес ойыншық 1-ден 3-ке дейінгі балмен бағаланады, сондықтан К коэффициенті 1-ден 3-ке дейінгі мәнге ие болады (1 - бұл жағынан сапасы аз көрінеді, "3" бұл жағынан сапасы барынша айқын көрінеді). ИБ мәні "0"-ге тең болса, ойыншықтың өлшемдерге толығымен сәйкес емес (егер 1-топтың бір өлшемі тобына "0" балл қойылса, ИБ "0" болып бағаланады). ИБ 10-нан 50-ге дейін балл алса, ойыншық критерийлерге сәйкес болғаны. Баға неғұрлым жоғары болса, ойыншық соғырлым сапалы екенін айқындайды.

Ойыншықтарды психологиялық-педагогикалық сараптамадан өткізу ережесіне 2-қосымша ____________________________________________________________________ с араптама өткізуші ұйымның атауы ӨТІНІШ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ойыншық (макет, модель) үлгінің., дайындаушының мекен-жайы көрсетілген толық атауы және дайындалған күні ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ өтініш берушінің мекен-жайы көрсетілген толық атауы психологиялық-педагогикалық сараптамадан өткізуді сұраймын. Дайындаушы және (немесе) өтініш беруші________________________ Қосымшасы:

1) "Ойыншықтардың қауіпсіздігі туралы" Қазақстан Республикасының Заңындағы 7-баптың 4-тармағында қарастырылған ақпараттар бар екі дана ойыншық үлгісі (макет, модель);

2) 15х20 көлеміндегі ойыншық үлгісінің (макет, модель) түрлі-түсті суреті;

3) санитарлық-эпидемиологиялық қорытындысы. Өтініш берушінің (аты-жөні) қолы _____________________________ Мерзімі

Ойыншықтарды психологиялық-педагогикалық сараптамадан өткізу ережесіне 3-қосымша Ойыншықтарды психологиялық-педагогикалық сараптамадан өткізуге берілген өтініштер мен қорытындыларды тіркеу ЖУРНАЛЫ N Өті­ніш бе- ру­ші­ден өті­ніш­тің түс­кен кү­ні Дай­ын­дау- шы Өті­ніш бе­ру­ші Ой­ын­шық (ма­кет, мо­дель) үл­гі­сі- нің ата­уы Қо­ры­тын­ды­ның тір­ке­лу нө- мі­рі және мер­зі­мі (4-қо­сым­ша- да) Өті­ніш бе­ру­ші­нің қо­ры­тын­ды ал­ған мер- зі­мі, аты- жө­ні, қо­лы Ойыншық үлгісінің (макет, модель) психологиялық-педагогикалық өлшемдерге сәйкестігі туралы 20____жылғы қорытындылары жөнінде МӘЛІМЕТ N р/с Қо­ры­тын­ды- ның тір­ке- лу нө­мі­рі және мер- зі­мі Ой­ын­шық үл­гі­сі­нің (ма­кет, мо­дель) ата­лы­мы Өті­ніш бе­ру­ші Қо­ры­тын- ды­ның қол­да­ныс- та­ғы мер- зі­мі Ой­ын­шық­тың фук­ци­о­нал­дық мақ­са­ты неме- се қол­да­ны­лу ая­сы Ес­кер­ту

Ойыншықтарды психологиялық-педагогикалық сараптамадан өткізу ережесіне 4-қосымша ҚОРЫТЫНДЫ 200___ж. «____»______________ Тіркеу N____________________________________________________________ өтініш берушінің атауы мен мекен-жайы қорытынды берілді. ____________________________________________________________________ (өтініш берушінің аты-жөні, төлқұжат мәліметтері, заңды мекен-жайы (сериясы, нөмірі, қашан және кім берді)) Қорытынды___________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ойыншықтың атауы, дайындаушы, қанша жастағы балаларға арналғаны, қолданылу аясы психологиялық-педагогикалық өлшемдеріне сәйкес келеді (келмейді) деп куәландырады. ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ ____________________________________________________________________ Қорытынды күші мерзімі______________________________________________ м.о.   ___________________________________________________ сараптама төрағасының (төрайымының) аты-жөні және қолы Қорытынды күші мерзімі 20___ж. "____" _____________ дейін ұзартылды. м.о.           төрағаның (төрайымның) қолы____________________ __________________________________________________________ (аты-жөні)