«Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 18 қыркүйектегі Кодексінің 7-бабының 1 тармақтың 5) тармақшасына, 145-бабының 1), 3), 8), 14), 17), 19), 28) тармақшаларына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

4. «Балаларды сауықтыру ұйымдарының құрылымына, оларды ұстауға және жұмысын ұйымдастыруға санитарлық-эпидемиологиялық талаптар» санитарлық ережелері мен нормаларын бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2003 жылғы 25 шілдедегі № 568 бұйрығының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 2475 болып тіркелген, «Ресми газет» газетінде 2003 жылғы 4 қазанда № 40 (144) жарияланған) күші жойылды деп танылсын.

«Келісілген»
Қазақстан Республикасының
Білім және ғылым министрінің
міндетін атқарушы
____________ М. Н. Сарыбеков
2010 жылғы 5 тамыз
«Келісілген»
Қазақстан Республикасының
Құрылыс және тұрғын үй-коммуалдық
шаруашылық істері агенттігінің
төрағасының міндетін атқарушы
________________ Н. П. Тихонюк
2010 жылғы 5 тамыз

Қазақстан Республикасының
Денсаулық сақтау министрінің м.а.
2010 жылғы 03 тамыздағы
№ 593 бұйрығымен
бекітілген
«Балаларды сауықтыру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық ережесі

1. Осы «Балаларды сауықтыру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық ережесі (бұдан әрі – санитариялық ереже) қызметі балалардың емдеу-сауықтыру, дене шынықтыру-сауықтыру, оқу-тәрбие жұмыстарын және бос уақытын мәдени ұйымдастырумен байланысты, меншік нысанына қарамастан жеке және заңды тұлғаларға арналған.

Жаңа қала сыртындағы сауықтыру мекемелерін жобалау және салу кезінде оларды:
жел ығын есепке ала отырып;
шу және атмосфералық ауаны ластау көздерінің жел жағына;
ластау көздеріне қатысты су айдынының ағымы бойынша жоғары;
орман алаптары мен су айдындарының жанына орналастырады.
Жаңа қала сыртындағы сауықтыру мекемелерін жобалау және салу кезінде негізгі құрылыс аумағының өлшемдерін 1 орынға 15-200 м2 есебінен қабылдау керек.

7. Әрбір ауысымның балаларын әкелу тиісті аумақтың мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қызмет органдарының санитариялық-эпидемиологиялық қорытындысы негізінде жүргізіледі. Балаларды сауықтыру объектісінің жұмысқа дайындығы осы санитариялық ережеге 1-қосымшаға сәйкес нысан бойынша актімен рәсімделеді.

11. Балаларды сауықтыру объектілерінде балалардың дем алуы және сауығуы үшін жеке жер учаскесі болуы тиіс. Учаске құрғақ, таза, желденетін және күн сәулесі жақсы түсетін болуы, оның орналасуы жыл маусымына байланысты жел бағытының өзгеруін ескере отырып, шу және атмосфералық ауаны ластау көздерінің жел жағында және ластау көздеріне қатысты су айдынының ағынынан жоғары орналасуы тиіс. Балаларды сауықтыру объектілерінің жер учаскесінен тұрғын үй құрылысына дейінгі арақашықтық кемінде 500 метр болуы тиіс. Желдің жылдамдығы секундына 5 метр (бұдан әрі - м/сек) асатын аудандарда балаларды сауықтыру объектілерінің учаскелері ені кемінде 50 метр биік боп өсетін ағаштар және бұтақты өсімдіктермен қорғалады. Учаскеге кіретін ыңғайлы жолдар болуы тиіс.

Балаларды сауықтыру объектілерінің негізгі құрылыс учаскесі тұрғын, мәдени-тұрмыстық, дене шынықтыру-сауықтыру, әкімшілік-шаруашылық аймақтарына бөлінеді.

19. Коммуналдық-шаруашылық мақсаттағы құрылыстарды жобалағанда көкөніс қоймалары мен жанар-жағар май қоймасына арналған санитариялық-қорғаныш аймақтарын сақтау керек. Коммуналдық-шаруашылық мақсаттағы құрылыстар учаскесінің қоршауы болуы және балалардың оған кіруіне мүмкіндік бермейтіндей болуы тиіс.

Жобалау кезінде көгалды қолайлы микроклиматты қамтамасыз ете отырып әрбір функциялық аймақтарға біркелкі енгізу ұсынылады. Аумақта майда жеміс тұқымдарын немесе улы жемістер беретін, балаларға аллергия тудыратын өсімдіктерді, тікенді бұталарды (ағаштар, бұталар) егуге жол берілмейді.

Дене шынықтыру-сауықтыру және спорт құрылыстары жасыл алқаптан (ағаш отырғызылған жер, бұталар) және су айдындарының жанында орналасуы тиіс, олардың құрамы, көлемі және алаңы осы санитариялық ережеге 3-қосымшаға сәйкес анықталады.

24. Балаларды сауықтыру объектілері аумақтарында орталықтандырылған кәріз жүйесі болмаған жағдайда тұрғын үй ғимараттары мен асханадан кемінде 50 метр арақашықтықта 75 адамға бір тесік есебінен санитариялық-аулалық қондырғылар жабдықтау қажет. Шаруашылық бөлігінің аумағында қоқыс жинау үшін тұрғын үй ғимараттарынан кемінде 25 м арақашықтықта арнайы бетондалған алаңдар бөлінеді. Алаңдарда тығыз жабылатын қақпағы бар қоқыс жинағыштар (металл, темірмен қапталған) орнатылады. Бұл ретте алаңның өлшемі қоқыс салғыштың барлық жағынан 1,5 метрден аспауы тиіс.

25. Балалардың дем алуына және шомылуына арналған (жағажай) аумақ қоқыстан, тастардан тазартылады, порттарға, шлюздерге, гидроэлектростанцияларға, шайынды суды жіберетін орындарға, малдардың тұрағына және суарылатын жеріне және басқа да ластау көздеріне алыс немесе жоғарыда көрсетілген ластау көздерінен кемінде 500 м арақашықтықта жоғары орналасады:

32. Су айдынындағы суды шомылатын кезеңнің басында жыл сайын кемінде екі рет химиялық және микробиологиялық көрсеткіштер бойынша химиялық-микробиологиялық тексеруден өткізу қажет. Шомылу кезеңінде су айдынындағы су айына кемінде екі рет химиялық-микробиологиялық тексеруден өткізіледі (сынама кемінде екі жерден алынады). Су шомылу аймағынан бір километр жоғары арақашықтықтағы ағыннан және шомылу аймағының екі жағынан 0,1-1,0 километр арақашықтықтағы судан, сондай-ақ шомылу аймағының шекарасында алынады.

Бассейндерді толтырудың қабылданған жүйесіне қарамастан судың коли-индексі 10 артық болмауы, бір миллилитрде сапрофиттің саны 100 артық болмауы, аммиак 0,05 мл/л жоғары емес, тотығуы 4 мг/л жоғары болмауы тиіс.
Жоғарыда көрсетілген деңгейлерден жоғары бактериялық немесе химиялық ластану анықталған жағдайда азот пен энтерекокк титры нысанын қосымша анықтау арқылы қайта таңдау жүргізу керек, ол 10-нан артық болмауы тиіс.

Сілемейлі қабыққа тітіркендіретін әсерінің болмауынан суды бромдауға көп көңіл бөлу керек. Құрамында бром бар дезинфекциялау құралдарын қолдану кезінде бассейн суында қалдық бромның шоғырлануы 0,7-1,2 мг/л деңгейде ұсталуы тиіс. Түнгі уақытта суды пайдалану сәтіне 1,2 мг/л дейін міндетті төмендету арқылы қалдық бромның 2 мг/л көтерілуіне жол беріледі.

37. Балаларды сауықтыру объектілеріндегі тұрғын бөлмелердің терезелері орналасу орнына байланысты көкжиек жақтары бойынша бағыттау керек: екінші В және екінші Г климаттық аймақтарда 70 градустан (бұдан әрі - о) 200о–ге дейін, солтүстік ендіктің үшінші, төртінші климаттық аймақтарында 70о–тен 290о–ға дейін – екінші А және екінші В солтүстік ендіктің климаттық аймақтарында.

40. Балаларды сауықтыру объектілерінің жылытылатын үй-жайларында мыналар: екінші климаттық аймақ үшін тұрғын және тамақтану залдары, екінші және үшінші климаттық аймақтарда медициналық пункт үй-жайлары, екінші, үшінші, төртінші климаттық аймақтарда киімдерді кептіруге арналған кептіргіштер орнатылады.

41. Екінші және үшінші климаттық аймақтарда орналасатын балаларды сауықтыру объектілерінің (күндізгі температурасы 40о С және одан да жоғары және түнгісі 10о С төмен аймақтарды қоспағанда) жалпы жобалық қуаттылықтан 20% аспайтын есеппен шатырларда тек ересек оқушылардың (бес адамнан артық емес) тұруына жол беріледі. Палаткалардың едені тақтайдан жасалуы және жел өтпейтін болуы тиіс. Палаткалардың түрлері аймақтың табиғи-климаттық ерекшеліктеріне байланысты анықталады; екінші климаттық аймақта ашылатын терезе-қақпақтары бар үш қабатты шатырлар қолдану қажет. Шатырлар төсектермен, киімдер мен аяқ киімдер сақтауға арналған тумбочкалар және шкафтармен жабдықталады.
Шатырлардың айналасында жауынның сулары ағуына арналған еңісті (шатырдан) арықшалар қарастырылады.

43. Бір ғимаратта немесе ғимараттың оқшауланған блогында жалпы саны 100 адамнан аспайтын төрт отряд (топ) орналастыруға жол беріледі. Әрбір отрядтың (топтың) тұратын үй-жайларда учаскеге шығатын жеке есігі болуы тиіс. Жасы 8-ден 18-ге дейінгі балалар үшін бір тұрғын бөлмедегі орын саны 5 артық емес, ал 6-7 жастағы балалар үшін бір адамға 4 м2 есебінен 10 орыннан аспауы тиіс.

44. Балаларды қабылдауға арналған үй-жайларға вестибюль, қабылдау бөлмесі, медициналық пункт кіреді. Медициналық пунктте изолятор, дәрігер кабинеті, тіс дәрігерінің, емшара және мейірбике кабинеттері, шлюзде қолжуғышы бар бір унитаздық дәретхана болуы тиіс. Изолятор палаталардағы төсек саны боксты қосқанда балаларды сауықтыру объектілерінің жобалық қуатының кемінде 2% есебінен қабылданады.

45. Балаларды сауықтыру объектілерінде орталықтандырылған ас үйі бар асхана, тамақтанатын залдар және бөлек кіретін есігі бар қол жуатын бөлмелер болуы тиіс. Жазда жұмыс істейтін балаларды сауықтыру объектілерінде қол жуғыштарды тамақтанатын залдарға кіретін жерлерге жақын төбесі жабылған террасаларда орналастыруға жол беріледі.

51. Кәріз құрылғыларын санитариялық тораптармен жабдықталған тұрғын корпустарда, асханаларда, ас үйде, мәдени-тұрмыстық және медициналық мақсаттағы үй-жайларда, дене шынықтыру-сауықтыру және қызметтік-тұрмыстық үй-жайларда, кір жуатын, себезгі бөлмесінде, сондай-ақ бөлек тұрған дәретханалар мен қол жуғыштарда қарастыру қажет.

52. Орталықтандырылған кәріз жүйесі жоқ аудандарда балаларды сауықтыру объектілерін орналастырған кезде жергілікті шайынды суды шығару және тазалау жүйесі құрылғысына жол беріледі. Жергілікті кәріз жүйесін таңдау және құру туралы мәселе тиісті аумақтардағы мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қызмет органдарының санитариялық-эпидемиологиялық қорытындысы негізінде шешіледі.

Жыл бойы жұмыс істейтін ғимараттарда тамақтандыратын залдарды, үйірмелер мен мәдени-жаппай мақсаттағы үй-жайларды жарықтандыру үшін люминесцентті шамдарды қолдану ұсынылады. Жатын үй-жайларды жарықтандыру үшін жарықтан қорғайтын арматурасы бар шамдар қолданылады.

Ас блогының өндірістік және қойма үй-жайларының қабырғалары глазурленген плиткалармен қапталады немесе 1,8 м биіктікке дезинфекциялық құралдарды пайдалана отырып, жүйелі тазалау мен ылғалды жинауға ыңғайлы ылғалға төзімді материалдармен сырланады (дәліздерді 1,5 м биіктікке).

Жатын бөлмелерді екі қабатты төсектермен жабдықтауға жол берілмейді.

59. Балаларды сауықтыру объектілерінің барлық үй-жайлары терезелерін және терезе көздерін ашып қойып күнделікті Қазақстан Республикасында қолдануға рұқсат етілген жуу құралдарын қолдана отырып ылғалды тәсілмен жиналады. Жатын бөлмені күніне екі рет (түнгі және күндізгі ұйқыдан кейін) техникалық персонал жинастырады.

2) төсек қажеттіліктері (матрацтар, жастықтар, көрпелер) желдету және кептіру үшін ауысымның алдында таза ауаға шығарылады. Балалар арасында инфекциялық аурулар пайда болған жағдайда жатын бөлмеге, төсек қажеттіліктеріне, жабдықтарға белгіленген тәртіппен дезинфекция жүргізіледі. Әрбір сауықтандыру маусымы ашылар алдында төсек қажеттіліктері химиялық тазаланады немесе дезинфекциялық камерада өңделеді. Жарамсыз төсек қажеттіліктері жаңа төсек қажеттіліктеріне ауыстырылады.

63. Асхананың барлық үй-жайларын күн сайын мұқият жинау: ылғалды тәсілмен сыпыру және едендерді жуу, шаңды, өрмекші торын алу, жиһазды, радиаторларды, терезенің алдын сүрту керек. Өндірістік үй-жайларды жинау, жабдықтар мен мүкаммалды жуу, сондай-ақ тамақтанатын залдарды жинау әрбір тамақ ішкеннен кейін жүргізіледі.
Тамақтанатын залдар едендерінің гигиеналық жабыны болуы және арнайы бөлінген техникалық персонал әрбір тамақтанғаннан кейін ылғалды шүберекпен сүртуі тиіс.

Құм салынған жәшіктердегі құмды ауыстыруды айына бір рет жүргізу қажет, құм салғыштардың бетін түнде қақпақпен жабу керек. Ауысымына бір рет құмның гельминт жұмыртқаларымен ластануын тексеру қажет, олар анықталған жағдайда құм ауыстырылады. Шыбындарға қарсы күрес үшін Қазақстан Республикасында қолдануға рұқсат етілген дезинфекциялау құралдары қолданылады.

66. Балаларды сауықтыру объектілерінде сөрелер немесе таза киімдерді, таза төсек қажеттіліктерін (сөрелер немесе шкафтардағы матрацтар, жастықтар, көрпелер) сақтауға арналған шкафтармен жабдықталған қойма (кемінде үш бөлмесі бар) болуы қажет. Ауыстырылатын төсек әбзелдерінің саны кемінде үшеу болуы, матрацтардың ауыстыратын тысының саны екеу болуы тиіс. Моншаға түсу жеті күнде кемінде бір рет жүргізілуі қажет.

67. Төсек әбзелдерін және бет пен аяқ сүртуге арналған сүлгілерді ауыстыру ластануына байланысты, бірақ аптасына кемінде бір рет жүргізіледі. Ластанған төсек әбзелдері арнайы қаптарға (мата немесе клеенка) салынады және сұрыптап, кір жуатын орынға жіберу үшін арнайы бөлінген бөлмеге жеткізіледі. Пайдаланылғаннан кейін мата қаптарды жууға тапсырады, клеенка қаптар сабынды-содалы ерітіндімен өңделеді, ал егер инфекция бар болса дезинфекциялау құралдарының бірімен өңделеді. Ластанған төсек әбзелдеріне арналған үй-жайды, ондағы кір заттардың соңғысын кір жуатын орынға жөнелткеннен кейін жуу және дезинфекциялау қажет.

68. Ас блогында тамақты өңдеу және дайындау үшін арнаулы электр жабдығы орнатылады. Ас үй үй-жайы механикалық сору желдеткішімен жабдықталады. Тоңазытқыш қондырғыларында термометрлер қарастырылады. Тоңазытқыштарда және тоңазытқыш қондырғыларында азық-түліктің әртүрлі түрлерін сақтауға арналған орындар айқын белгілеген дұрыс.

71. Белоктардың, майлардың, көмірсулардың ең жақсы қатынасы 1:1:4 құрайды. Бұл ретте жануарлардан (ет, балық, сүт, сүт өнімдері, жұмыртқа) алынған белоктардың құрамы кемінде 50-60% болуы тиіс және майлардың жалпы санының 20-30%-ы өсімдіктерден алған майлар құрайды. Балаларды тамақтандыру тамақ ішу арасы төрт сағаттан аспайтындай аралықпен төрт немесе бес рет ұйымдастырылады. Тамақтанудың тәуліктік рационының жалпы құндылығын мынадай етіп бөлген орынды: таңғы ас - 25%; түскі ас 35%; түстен кейінгі ас - 15%; кешкі ас - 20%; екінші кешкі ас - 5%.

74. Балаларды сауықтыру объектілерінде балаларды «С» витаминімен қамтамасыз ету мақсатында тәтті тағамдар мен сусындарды аскорбин қышқылымен, орташа тәуліктік қажеттілік 35%-ы есебінен витаминдеу жүргізіледі. Витаминделген тағамның бір үлесіндегі аскорбин қышқылының құрамы: 7-11 жастағы балалар үшін 20 миллиграмм (бұдан әрі - мг), 12-15 жастағы жасөспірімдер үшін - 25 мг, 16-18 жастағы жасөспірімдер үшін - 35 мг құрайды. Компоттарды витаминдеуді 12-15оС температураға дейін салқындатқаннан кейін, оларды өткізу алдында жүргізу ұсынылады, киселдерге аскорбин қышқылы ерітіндісі өткізу температурасына дейін кейіннен араластыру және салқындату арқылы қосу 30-35оС температураға дейін суытылған кезде енгізіледі.

75. Күнделікті дайын тамақтың тәуліктік сынамасы қалдырылады. Тәуліктік сынаманы алу және сақтау медицина қызметкерлерінің бақылауымен жүргізіледі. Сынама таза (қайнатылып өңделген) қақпағы бар шыны ыдысқа (гарнирлер басқа ыдысқа алынады) алынып, тоңазытқыштың арнайы бөлінген орнында қосу 2оС-тан қосу 6оС-қа дейінгі температурада сақтаған дұрыс.

4) азық-түліктердің дәмі мен витаминдік құндылығын сақтау үшін тамақты әрбір қабылдауға дайындайды және дайын болған сәтінен бастап бір сағаттың ішінде өткізіледі. Көкөністерді, картопты пісіру алдында турап, қайнап жатқан суға салу және қақпағы жабылатын ыдыста пісіру керек. Жаңа үзілген көктерді піскен тағамдарды тарату кезінде салу керек;

77. Алдыңғы ішкен тамақтан қалған тамақ қалдығын, бұрын дайындалған тамақты, суда жүзетін құстардың жұмыртқалары мен етін, қанды және өкпе-бауыр шұжықтарын, үйде дайындалған консервіленген өнімдерді пайдалануға жол берілмейді. Айран немесе басқа да ашыған сүт өнімдерін дайындауға, етті құймақты, флотша дайындалған макорондарды, кремі бар кондитерлік өнімдерді, кремдерді, сусындарды, морстарды, квасты, сілікпелерді, құйылып жасалатын тағамдарды (еттен және балықтан), майшабақтан жасалған тураманы, фритюрде жасалатын тағамдарды, паштеттерді дайындауға, пастерленбеген сүттен дайындалған сүт және ашыған сүт өнімдерін пайдалануға жол берілмейді.

78. Дайын тағамды беру балаларды сауықтыру объектілерінің медицина қызметкері сынама алғаннан кейін ғана жүзеге асырылады. Тағамдардың сапасын бағалау органолептикалық көрсеткіштер бойынша (сынаманы тағам дайындалған ыдыстан тікелей алады) жүргізіледі. Дайын тағамдардың бракераж журналында негізгі өнімдерді салу, сынама алынғаны және осы санитариялық ережеге 4-қосымшаның 5-кестесіне сәйкес беруге рұқсат етілгені туралы белгіленуі қажет. Тамақ дайындаудың технологиясы бұзылғанда, сондай-ақ дайын болмаған жағдайда, анықталған аспаздық кемшіліктер жойылғанға дейін тағам беруге жіберілмейді.

Медицина қызметкерлері:

Климаттық жағдайларға байланысты күн тәртібіне белдеу уақытын есепке ала отырып, өзгерістер енгізіледі. Маусым, шілде айларында балаларды ұйқыға барынша кешірек жатқызуға және барынша кешірек тұрғызуға жол беріледі.

84. Балаларды үлкен дене жүктемесіне (ауыр заттарды орнынан қозғау және ауыстыру, отын аралау, төсек әбзелдерін жуу) байланысты, өміріне және денсаулығына қауіпті (терезе жуу, дәретханаларды, жуынатын бөлмелерді тазалау, лас заттар мен қалдықтарды шығару және тазалау, бассейн айналасын тазалау) жұмыстарға тартуға жол берілмейді.

85. Балалардың асхана және учаске бойынша кезекшілігін ұйымдастыру кезінде асханада (таңғы, түскі ас) күннің бірінші жартысында бірінші кезектегі балалардың, (түстен кейінгі ас, кешкі ас) күннің екінші жартысында екінші кезектегі балалардың кезекшілік жұмыстарының ауыстырылуын көздеу қажет. Асхана және балаларды сауықтыру объектісінің аумағы бойынша бір балалардың кезекшілік етуі 7-10 күнде бір реттен жиі болмауы тиіс.

Медициналық дайындық тобындағы балалармен дене шынықтыру-сауықтыру іс-шаралары әрбір баланың денсаулығын және мүмкіндік ерекшеліктерін есепке ала отырып жүргізіледі. Олар жарыстарға қатыспастан және бекітілген нормативтерді тапсырмастан спорт үйірмелерінің немесе секциялардың сабағына жіберіледі. Бір күндік туристік жорықтарға қатысуға рұқсат етіледі.

90. Жорыққа қатысушылардың барлығы медициналық тексеруден өтуі тиіс. Бағыттарды, суға шомылатын орындарды медицина және педагог персоналы алдын ала тексеруден өткізеді. Балаларды жорыққа жіберуден 1-2 күн бұрын жол жүру парағына дәрігердің қолы қойылуы тиіс. Осы санитариялық ережеге 5-қосымшаның 2-кестесіне сәйкес айқындалатын туристік жорықтардың түрлері мен ұзақтығы медицина қызметкерінің қатысуымен жүргізіледі.

91. Туристік жорық кезінде бір қатысушыға берілетін азық-түліктің үлгілік тәуліктік жиыны: нан – 400 грамм (бұдан әрі - г); жарма және макарон өнімдері - 200 г; қант – 150 г; ет консервісі (бұқтырылған) – 100 г; қойылтылған сүт – 100 г; сары май (ерітілген) – 50 г; ірімшік – 50 г; жемістер - 50-100 г, бұдан басқа балалар қайнатылған су құйылған жеке құтылармен қамтамасыз етіледі.

3) шомылу күніне бір рет жүргізіледі. Шомылуды ашық және желсіз күндері судың температурасы қосу 200С-тан төмен емес, ауаның температурасы қосу 230С-тан төмен емес кезде бастау қажет; одан әрі бір жеті тұрақты шомылғаннан кейін – негізгі топ үшін судың температурасы қосу 180С-тан төмен емес, дайындық тобы үшін қосу 190С-тан төмен емес. Шомылу уақыты бірінші күні 5-7 минутты құрайды, күнделікті суда шомылу уақыты ұзартылады және 25-30 минутқа дейін жеткізілуі мүмкін. Күн сәулесі ваннасын қабылдау уақыты осы санитариялық ережеге 5-қосымшаның 3-кестесіне сәйкес айқындалады.

13) инфекциялық аурулардың жағдайы туралы тиісті аумақтағы мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қызмет және денсаулық сақтау органдарына (балаларды сауықтыру объектісінің бастығымен бірге) сырқаттанғандарды ауруханаға жатқызуды және тасымалдауды, санитариялық-эпидемияға қарсы іс-шараларды жүргізуді ұйымдастыру арқылы шұғыл хабарлама беруді;

14) балаларды тамақтандыруды ұйымдастыруды: қабылданатын өнімдердің сапасына, оларды сақтау шарттарына, өткізу мерзімдерінің сақталуына, дайындау технологиясына, дайын тағамның сапасына, ас блогының санитариялық жағдайына және күтіп-ұстауға, ыдыстың жуылуына, тамақты «С»-витаминдеу жүргізуге, ас блогының қызметкерлерін және кезекші балаларды күнделікті іріңді ауруларға тексеруге, тәуліктік сынаманы алуға бақылауды;

«Балаларды сауықтыру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық ережесіне
1-қосымша
Нысан
Балаларды сауықтыру объектілерінің дайындық актісі
20__ж. __________
№____________
Мына құрамдағы комиссия
__________________________________________________
балаларды сауықтыру объектісіне қабылдау жүргізді.

Қоршалуы (штакет) (ия, жоқ) _____
Қоршаудың биіктігі _____.

9. Корпустарда орналасқан жатын үй-жайлар мен мәдени көпшілік шаралар өткізуге арналған негізгі және қосымша үй-жайлардың болуы, пайдалануға дайындығы, олардың құрамы мен алаңдарының қолданылып жүрген нормаларға сәйкестігі (жекелеп көрсету): шешінетін бөлме, киімдер мен аяқ киімдерді кептіретін, шамадан сақтайтын орын, күндізгі демалатын жайлар, балалар жетекшісі, мұғалімдер бөлмесі, аяқ жуатын ваннасы бар қол жуғыштар, дәретханалар (ер балалар мен қыздар үшін бөлек), үйірмелер мен клуб, эстрада жұмыстарын жүргізуге арналған бөлмелер.

Қолданыстағы стандарттың талаптарына сәйкес балалардың өсуін ескере отырып, тамақтану залдарын жиһазбен қамтамасыз ету.

12. Медициналық мақсаттағы үй-жайлар (алаңы және оның жағдайы, пайдалануға дайындығы): қабылдау бөлмесі, дәрігер кабинеті, тіс дәрігері кабинеті, емшара, мейірбике бөлмесі, қол жуғышпен жабдықталған дәретхана, изолятор: палата (саны, алаңы), төсек саны, бокстардың болуы, қосалқы үй-жайлар (түрлері, алаңы), олардың жабдықтары.

Барлық жуу ванналары мен раковиналарға тұрақты ыстық және суық судың келтірілуі.

«Балалардың сауықтыру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық ережесіне
2-қосымша
Нысан
Балаларды сауықтыру объектісіне баратын оқушыға арналған медициналық ауыстырмалы анықтама (карта)

Екінші бөлімі балаларды сауықтыру объектісінің дәрігерімен толтырылады

«Балалардың сауықтыру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық ережеге
3-қосымша
Дене шынықтыру-сауықтыру құрылыстарының құрамы, көлемі және алаңы
Де­не­шы­нық­ты­ру са­уық­ты­ру има­рат­та­ры­ның са­ны мен кө­ле­мі (да­на/шар­шы метр) және де­не­шы­нық­ты­ру са­уық­ты­ру има­рат­та­ры­на бө­лі­не­тін ба­ла­лар­ды са­уық­ты­ру ұй­ым­да­ры­на сый­ым­ды­лы­ғы мен жер бө­лі­гі­нің жал­пы кө­ле­мі
120
2400
160
3200
240
4800
360
7200
400
8000
480
9600
560
11200
800
16000
1
2
3
4
5
6
7
8
9
Мін­дет­те­рі:
1. Во­лей­бол­ға ар­нал­ған алаң
1/360
1/360
1/360
2/720
2/720
2/720
3/1080
4/1440
2. Бад­минтон­ға ар­нал­ған алаң
1/120
1/120
2/240
3/360
4/480
4/480
5/560
6/720
3. Үстел тен­ни­сіне ар­нал­ған алаң
1/72
1/72
2/144
3/216
4/288
4/288
5/360
6/432
4. Би­ік­тікке се­кі­ру­ге ар­нал­ған алаң
1/493
1/493
1/493
1/493
1/493
1/493
5. Ұзын­дық­қа се­кі­ру­ге ар­нал­ған алаң
1/121
1/121
1/121
1/121
1/121
1/121
6. Жү­гі­ру­ге ар­нал­ған тү­зу жол
1/650
1/650
1/650
1/650
1/650
1/650
7. Же­ңіл ат­ле­ти­ка­ға ар­нал­ған алаң
1/3000
1/3000
8. Ден­са­улық жо­лы
1/600
1/600
1/800
1/1000
1/1000
1/1000
2/1200
2/1200
БАР­ЛЫ­ҒЫ
6/1816
6/1816
8/2008
13/2725
13/2752
13/4488
14/5040
19/3956
Қо­сым­ша­лар:
9. Спорт ой­ын­да­ры­ның түр­ле­ріне ар­нал­ған алаң (ара­лас)
1/1032
1/1032
1/1032
10. Во­лей­бол және бас­кет­бол­ға ар­нал­ған алаң (ара­лас)
1/658
2/1116
11.Спорт ой­ын­да­ры және яд­ро лақ­ты­ру­ға ар­нал­ған алаң
1/3225
1/3225
1/3225
1/3225
12. Же­ңіл ат­ле­ти­ка яд­ро­сы ала­ңы мен жү­гі­ру жо­лы 333,3 ш
1/8500
13. Аяқ до­бы ала­ңы
1/2400
1/2400
1/2400
14. Оқу қа­быр­ға­сы бар тен­нис кор­ты
1/840
1/840
15. Тен­нис спор­ты
1/648
1/648
1/648
1/648
16. Конь­ки, ро­лик және тақ­тай­мен сыр­ға­на­у­ға ар­нал­ған алаң
1/400
1/400
1/400
1/400
2/800
2/800
БАР­ЛЫ­ҒЫ:
1/2400
1/2400
2/2800
4/4844
4/5305
4/5305
5/5897
7/11904

«Балалардың сауықтыру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық ережеге
4-қосымша
Қала сыртындағы сауықтыру объектілері үшін бір балаға арналған бір күндік азық-түліктің үлгілік жиыны
1-кесте
Өнім­дер­дің аты
Өнім­дер­дің мөл­ше­рі
Сүт
500
Жар­ты­лай май­лы ірім­шік
40
Қай­мақ
10
Сыр
10
Ет
160
Ба­лық
60
Жұ­мырт­қа
1 да­на
Қа­ра нан
100
Би­дай на­ны /оның ішін­де бөл­ке/
250
Би­дай ұны
10
Ма­ка­рон өнім­де­рі
20
Жар­ма­лар
45
Бұр­шақ­тар
10
Қант және кон­ди­тер­лік өнім­дер
70
Кар­топ ұны
8
Ашыт­қы
2
Са­ры май
45
Сұй­ық май
15
Кар­топ
350
Кө­кө­ні­стер
400
Жа­ңа піс­кен
100
Кеп­кен же­мі­стер
15
Шәй
0,2
Ко­фе
2,5
Тұз
6
Дәм­де­уіш­тер
1
Негізгі тағамдық заттар бойынша өнімдерді алмастыру кестесі
2-кесте
Өнім
Грамм сал­ма­ғы
Ал­ма­сты­ру өні­мі
Грамм сал­ма­ғы
қо­су (+); алу (-) гр
1
2
3
4
5
Сиыр еті
100,0
қо­ян еті
98,0
са­ры май (–)6,8
II ка­те­го­ри­я­лы қой еті
97,0
са­ры май (-)2,1
Түйе еті
107,0
са­ры май (-)3,6
I ка­те­го­ри­я­лы жыл­қы еті
104,0
са­ры май (-)4
Бұ­лан еті
95,0
са­ры май (+)6,5
I ка­те­го­ри­я­лы бұ­ғы еті
104,0
са­ры май (-)2,2
Сиыр­дың ба­уыр еті
116,0
са­ры май (+)4,1
Шош­қа­ның ба­уыр еті
107,0
са­ры май (+)3,9
II ка­те­го­ри­я­лы та­уық еті
97,0
са­ры май (-)1,8
Жұ­мырт­қа ұн­та­ғы
45,0
са­ры май (+)11,9
Трес­ка ба­лы­ғы
115,0
са­ры май (+)7,6
Жар­ты­лай май­лы сүз­бе
121,0
са­ры май (-)4,7 қант (-)1,6
Ет кон­сер­ві­ле­рі
120,0
са­ры май (-)18,1
Қай­ма­ғы ай­рыл­ма­ған сүт
100,0
Құр­ғақ сүт
11,0
са­ры май (+)0,6 қант (+)0,4
Қо­ю­лан­ды­ры­л­ған сте­риль­ді сүт
40,0
қант (+)1,0
Қант­пен қо­ю­лан­ды­ры­л­ған сте­риль­ді сүт
39,0
қант (-)17,4
Құр­ғақ қай­мақ
12,0
са­ры май (-)2,3 қант (+)1,6
Қант­пен қо­ю­лан­ды­ры­л­ған қай­мақ
36,0
са­ры май (-)4,1 қант (-)11,7
Жар­ты­лай май­лы сүз­бе
17,0
са­ры май (+)2,0 қант (+)4,5
Трес­ка ба­лы­ғы
16,0
са­ры май (+)3,7 қант (+)4,7
сүт­сірне (по­ше­хон­дық)
11,0
са­ры май (+)0,4 қант (+)4,7
Та­уық жұ­мырт­қа­сы
22,0
са­ры май (+)0,8 қант (+)4,6
Жұ­мырт­қа ұн­та­ғы
6,0
са­ры май (+)1,2 қант (+)4,3
Жар­ты­лай май­лы ірім­шік
100,0
Сиыр еті
83,0
са­ры май (+)3,9 қант (+)1,3
Трес­ка ба­лы­ғы
95,0
са­ры май (+)10,2 қант (+)1,3
Та­уық жұ­мырт­қа­сы
41,0
Жар­ты­лай май­лы сүз­бе
31,0
са­ры май (+)2,3
Сиыр еті
26,0
са­ры май (+)3,5
Трес­ка ба­лы­ғы
30,0
са­ры май (+)5,4 қант (+)0,3
Қай­ма­ғы ай­рыл­ма­ған сүт
186,0
са­ры май (-)1,5 қант (-)8,4
сүт­сірне (по­ше­хон­дық)
20,0
са­ры май (-)0,7 қант (+)0,3
Жұ­мырт­қа ұн­та­ғы
11,5
са­ры май (+)6,5 қант (-)0,5
Трес­ка ба­лы­ғы
100,0
Сиыр еті
87,0
са­ры май (-)1,5
Жар­ты­лай май­лы сүз­бе
105,0
са­ры май (-)10,8 қант (-)2,8
Жұ­мырт­қа ұн­та­ғы
39,0
са­ры май (-)16,8 қант (-)2,8
Белок, май және көмірсутектерді қолдану нормасы мен құнарлылық мөлшерлері
3-кесте
Жа­сы
Ка­ло­ри­я­лы­ғы (кү­ніне/ки­ло кал­ло­рия)
Бе­л­ок­тар(кү­ніне/грамм)
Май­лар(кү­ніне/грамм)
Ли­нол­ды қыш­қыл (кал­ло­рия, %)
Кө­мір су­тек­тер (кү­ніне/грамм) бар­лы­ғы
6 жас
1970
68
44
68
10
3
272
7-10 жас
2300
79
47
79
16
3
315
11-13 жас (ер ба­ла­лар үшін)
2700
93
56
93
19
3
370
11-13 жас (қы­здар)
14 жас (бой­жет­кен­дер үшін)
2450
85
51
85
17
3
340
2900
100
60
100
20
3
400
2600
90
54
90
18
3
360
Өнімдерді суық және жылы өңдеу кезіндегі қалдық нормалары
4-кесте
Өнім­дер­дің аты
Шы­ғын пай­ы­зы
Суық өң­деу ке­зін­де­гі
Жы­лы өң­деу ке­зін­де­гі
1
2
3
Ет (сиыр еті)
30,5
Піс­кен ет
38
Бу­ға пі­сі­рі­л­ген ет
40
(ұсақ ті­лім­дер: азу, гу­ляш, қуы­ры­л­ған ет, беф­стро­га­нов)
37
Қуы­ры­л­ған кот­лет­тер, би­т­ок­тар, шни­цель­дер, қу­а­ры­л­ған
19
Қуы­ры­л­ған және бұқ­ты­ры­л­ған теф­те­ли­лер
15
Ту­ра­ма және қуы­ры­л­ған зра­зы
15
Қуы­ры­л­ған және жұ­мырт­қа қо­сы­л­ған ру­лет
12
Та­уық еті
25
Піс­кен та­уық еті
7
28
Қуы­ры­л­ған және бұқ­ты­ры­л­ған ба­уыр еті
28
Хек ба­лы­ғы
41
Пі­сі­рі­л­ген хек ба­лы­ғы
18
Қуы­ры­л­ған хек ба­лы­ғы
18
Хек ба­лы­ғы­ның сүбе­сі (сүй­ек­сіз, те­рі­сі алын­ба­ған)
52
Қуы­ры­л­ған хек ба­лы­ғы­ның сүбе­сі
20
Бөк­ті­рі­л­ген хек ба­лы­ғы­ның сүбе­сі
18
Пі­сі­рі­л­ген трес­ка ба­лы­ғы
43
18
Қуы­ры­л­ған трес­ка ба­лы­ғы
54
Трес­ка ба­лы­ғы­ның сүбе­сі (сүй­ек­сіз, те­рі­сі алын­ба­ған)
20
Қуы­ры­л­ған трес­ка ба­лы­ғы­ның сүбе­сі
20
Бөк­ті­рі­л­ген трес­ка ба­лы­ғы­ның сүбе­сі
18
Шұ­жық­ша­лар
2,5
Пі­сі­рі­л­ген шұ­жық
3
Жар­ты­лай қақ­тал­ған шұ­жық
2
Сүт­сірне
2
Ұсақ­тау ке­зін­де­гі сүз­бе
1
Ар­шы­л­ған кар­топ
40
3
Қуы­ры­л­ған кар­топ
31
Қа­бығ­ы­мен піс­кен кар­топ­ты со­ңы­нан қа­бығ­ы­нан та­за­лау
43
Ар­шы­л­ған ши­кі сә­біз
25
Қуы­ры­л­ған сә­біз
32
Қа­бығ­ы­мен піс­кен сә­біз­ді со­ңы­нан қа­бығ­ы­нан та­за­лау
25
Піс­кен сә­біз­ді ұзын­ша неме­се куб тү­рін­де ту­рау
8
Ши­кі қы­зы­л­ша
25
Қа­бығы ар­шы­лып пі­сі­рі­л­ген қы­зы­л­ша
27
Ақ­тү­сті ка­пу­ста
1
Ар­шы­л­ған жас қы­рық­қа­бат
20
Бұқ­ты­ры­л­ған қы­рық­қа­бат
21
Пи­яз
16
Кө­же­лер­ге дай­ын­да­лып қуы­ры­л­ған пи­яз
20
Тұз­дық және екін­ші та­ғам­ға бе­рі­ле­тін ас үшін әзір­лен­ген пи­яз
50
Көк пи­яз
20
Ар­шыл­ма­ған жас қи­яр
5
Ар­шы­л­ған жас қи­яр
20
Ал­жұ­мыр (жас то­мат­тар)
15
Са­бақ­ты қы­зыл шал­ған
37
Ке­сі­л­ген қы­зыл шал­ған
25
Са­лат
28
Кон­сер­ві­лен­ген жас бұр­шақ
33
Бұқ­ты­ру ке­зін­де­гі кә­ді
33
Қар­быз
10
Өзе­гі алын­ған ал­ма
12
Өзе­гі алын­ған ал­мұрт
10
Аб­ри­кос
14
Шаб­да­лы
10
Жас қа­ра өрік
10
Са­ба­ғы алын­ба­ған шие
5
Са­ба­ғы алын­ған шие
2
Жү­зім
4
Қы­зыл қа­ра­қат
6
Қа­ра қа­ра­қат
2
Ба­уда өсе­тін бүл­дір­ген (құл­пы­най)
15
Мүк жи­дек
5
Ар­шы­л­ған апель­син
30
Дайын астың сапасын бақылау бойынша журналды толтыру нысаны (бракераж)
5-кесте
Кү­ні
Дай­ын өнім­нің аты (таң.ас, түс­кі ас, кеш­кі ас)
Дұ­ры­стығы
Ме­ди­ци­на қыз­мет­кер­ле­рі­нің та­мақ бе­руі ту­ра­лы рұқ­са­ты және бас­қа да нұс­қа­у­ла­ры, аты-жө­ні
Қо­лы
ас мә­зі­рі орын­да­лу тәр­ті­бі­нің
са­па­лы­лы­ғы­ның
ас­паз­дық өң­де­удің
С-ви­та­мин­де­нуі
Ас блогына түсетін тез бұзылатын өнімдердің сапасын бақылау жөніндегі журналды толтыру нысаны
6-кесте
Өнім­нің түс­кен мер­зі­мі
Түс­кен өнім­дер­дің са­па­сы мен са­ны
Тек­се­рі­л­ген­дер­дің са­па­сы
Са­ту­дың соң­ғы мер­зі­мі
Қо­лы

«Балалардың сауықтыру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық ережеге
5-қосымша
Балаларды сауықтыру объектісіндегі күн тәртібі
1-кесте
Күн тәр­ті­бі­нің эле­мент­те­рі
6-9 жас­та­ғы ба­ла­лар үшін
10-14 жас­та­ғы ба­ла­лар үшін
Тө­сек­тен тұ­ру, тө­сек орын­ды жи­нау
8.00-8.10
8.00-8.10
Та­ңер­тең­гі гим­на­сти­ка
8.10-8.30
8.10-8.30
Су про­це­ду­ра­сы
8.30-8.50
8.30-8.50
Та­ңер­тең­гі қа­тар­ға тұр­ғы­зу
8.50-9.00
8.50-9.00
Та­ңер­тең­гі ас
9.00-9.30
9.00-9.30
Ба­ла­лар­дың пай­да­лы ең­бек­ке қа­ты­суы, үй­ір­ме, зве­но, от­ряд­тар жұ­мысы
9.30-11.10
9.30-11.10
Са­уық­ты­ру­ға ар­нал­ған ги­ги­е­на­лық про­це­ду­ра­лар (ван­на, душ, су­ға шо­мы­лу), су­ға мал­ты­ру­ды үй­ре­ту
11.10-12.30
11.10-12.30
Бос уа­қыт
12.30-13.30
12.30-13.30
Түс­кі ас
13.30-14.30
13.30-14.30
Түс­кі астан соң­ғы күн­діз­гі де­ма­лыс
14.30-16.00
14.30-16.00
Түс­кі қо­сым­ша ас
16.00-16.30
16.00-16.30
Үй­ір­ме­лер­ге, спорт­тық сек­ци­я­лар­ға, бір­ле­стіктер­ге са­б­ақ­қа, жал­пы өт­кі­зі­ле­тін ша­ра­лар­ға қа­ты­су
16.30-18.30
16.30-18.30
Бос уа­қыт, шу­сыз ой­ын­дар
18.30-19.00
18.30-19.00
Кеш­кі ас
19.00-20.00
19.00-20.00
Ке­ш­тер, алау, от­ряд­та жүр­гі­зі­ле­тін ша­ра­лар, кеш­кі қа­тар­ға тұр­ғы­зу
20.00-20.30
20.00-21.30 21.30-21.45
Кеш­кі та­за­лық
20.30-21.00
21.45-22.00
Ұй­қы­ға ке­ту
21.00-8.00
22.00-8.00
Экскурсия және туристік жорықтар ұзақтығы
2-кесте
Жо­рық­тар­дың тү­рі
Қай жастан ба­стап
Сан­дық құ­ра­мы (адам)
Ұз­ақ­тығы (күн)
Ұзынды­ғы (ки­ло­метр)
1.Ту­ри­стік се­ру­ен
6 жастан
8-30
1
3-4
2.Экс­кур­си­я­лар
7 жастан
8-30
1
-
3.Бір күн­дік жо­рық
7 жастан
8-30
1
6-15
4.Төрт­күн­дік жо­рық
9 жастан
8-30
4
10-25
Күн ваннасының мөлшерлеу схемасы
3-кесте
Негіз­гі топ
Дай­ын­дық топ
Сәу­ле­лен­ді­ру уа­қы­ты (ми­нут)
Сәу­ле­лен­ді­ру мөл­ше­рі
Ем­ша­ра­ның рет­тік нө­мі­рі
1
1-3
4,5
5
2
4-6
9
10
3
7-9
13
15
4
10-12
18
20
5
13-15
22,5
25
6
16-18
27
30
7
19-21
31,5
35
8
22
36
40
Орта белдеу жағдайында, күн ашықта, сыртқы температура көрсеткіші қосу 17оС-ден 20о-ға дейінгі аралықта сағат 9-дан 11-ге дейін жүргізіледі.

«Балалардың сауықтыру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық ережеге
6-қосымша
100 балаға (бір ауысымға) дәрілік заттар мен медициналық мақсаттағы объектілердің үлгілік жиыны
Ме­ди­ци­на­лық дә­ке­лік сте­риль­ден­ген және сте­риль­ден­бе­ген бинт­тер
50 да­на
Ме­ди­ци­на­лық дә­ке­ден жа­сал­ған сте­риль­ден­ген және сте­риль­ден­бе­ген сулық­тар
10 бу­ма
Ме­ди­ци­на­лық дә­ке
10 метр
Тұр­мыстық ақ мақ­та
500 грамм
Ме­ди­ци­на­лық лей­ко­пла­стырь
2 шар­ғы
Бак­те­рия жой­ғыш лей­ко­пла­стырь
20 да­на
Әм­бе­бап ши­на­лар
2 да­на
Қан тоқ­та­ту­ға ар­нал­ған бі­лем
2 да­на
2 грам­дық бір рет пай­да­ла­на­тын пі­стек
15 да­на
5 грам­дық бір рет пай­да­ла­на­тын пі­стек
15 да­на
10 грам­дық бір рет пай­да­ла­на­тын пі­стек
5 да­на
Бір рет пай­да­ла­на­тын қан құю жүй­е­сі
5 да­на
Дә­рі қа­был­да­у­ға ар­нал­ған ста­кан
5 да­на
Ме­ди­ци­на­лық тер­мо­метр
10 да­на
10% глю­ко­за ері­т­ін­ді­сі
10 ам­пу­ла
4% на­трий би­кар­бо­на­ты
10 ам­пу­ла
3% пред­ни­за­лон
10 ам­пу­ла
2,4 % эу­фил­лин ер­т­ін­ді­сі
10 ам­пу­ла
200 млг Рин­ге­ра ер­т­ін­ді­сі
1 құ­ты
200 млг «Три­соль» ер­т­ін­ді­сі
1 құ­ты
2% су­пра­стин ер­т­ін­ді­сі
10 ам­пу­ла
1% гауhар жа­сыл ер­т­ін­ді­сі
20 құ­ты
5% йод­тың спирт­ті ер­т­ін­ді­сі (құ­ты­да)
20 құ­ты
3% су­те­гі ас­қын ок­си­ді­нің ер­т­ін­ді­сі
300 грамм
Ка­лий пер­ман­га­на­ты (кри­сталл­дар)
10 грамм
Қос кө­мір­қыш­қыл­ды со­да (ас­ха­на­лық)
100 грамм
Ва­ле­ри­а­на тұн­дыр­ма­сы
25 мл
Кор­диа­мин (там­шы)
20 мл
Ам­ми­ак ер­т­ін­ді­сі
100 мл
10% 1,0 ко­фе­ин-бен­зо­ат на­трийі (ам­пу­ла­да)
5 ам­пу­ла
Кор­диа­мин 1,0 (ам­пу­ла­да)
3 ам­пу­ла
Ад­ре­на­ли­на гид­ро­тарт­ра­ты 0,18% 1мл (ам­пу­ла­да)
5 ам­пу­ла
0,5 % 5 мл но­во­ка­и­на ер­т­ін­ді­сі (ам­пу­ла­да)
10 ам­пу­ла
10% Хлор­лы каль­ций
300 грамм
№ 10 Бел­сен­ді кө­мір
3 бу­ма
Баль­зам­дал­ған ли­ни­мент (Виш­нев­ский бой­ын­ша)
50 грамм
0,25% Ок­са­лин жақ­па майы
10 грамм
Тет­ра­цик­лин жақ­па майы (көз­ді­кі)
10 грамм
10% Син­то­ми­ци­на ли­ни­мен­ті
50 грамм
0,5 № 10 Аналь­гин (таб­лет­ка­да)
2 бу­ма
0,5 № 10 Ди­мед­рол (таб­лет­ка­да)
3 бу­ма
№ 10 Ва­ли­дол (таб­лет­ка­да)
1 бу­ма
Жөтел­ге қар­сы таб­лет­ка­лар
2 бу­ма
Стреп­то­цид (таб­лет­ка­да)
2 бу­ма
0,25 Эрит­ро­ми­цин (таб­лет­ка­да)
1 бу­ма
0,2 Па­ра­це­та­мол (таб­лет­ка­да)
20 бу­ма
Ре­гид­рон
20 па­кет
Смек­та
20 па­кет
0,2 Им­мо­ди­ум (таб­лет­ка­да)
1 бу­ма
20% на­трий суль­фа­ци­лі, там­шы­ла­ту тю­би­гі
5 да­на
Би­сеп­тол 120 (таб­лет­ка­да)
10 бу­ма
Бір бу­ма­да 10 да­на қы­ша қа­ға­зы
5 бу­ма
Қан­са­ры­суы: 1) сі­ре­спе ана­ток­си­ні (ам­пу­ла­да)
5 бу­ма
2) күл ау­руы­на қар­сы 10 000 АЕ (ам­пу­ла­да)
2 бу­ма
За­рар­сыздан­ды­ру­шы заттар:
Хло­ра­мин
500 грамм

«Балалардың сауықтыру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық ережеге
7-қосымша
Балаларды сауықтыру объектілерінің жағдайларында сауықтыру жұмысының тиімділігін бағалау

Физикалық дамудың үйлесімділігін дәлелдейтін Кетле индексінің нормасы мынаны құрайды:

Осы мақсат үшін балалардың жүрек қан тамырлары, демалу жүйелерінің функционалдық жағдайы сынақ арқылы, және еңбекке деген физикалық қабілеттеріне бағалау жүргізіледі.

4. Жүрек-қан тамыры жүйесінің функционалды жағдайын ортостатикалық сынама көмегімен анықтау керек. Әдістемені жүргізу жолы: әуелі шалқасынан 3 минут жатқаннан соң жүрек соғуының жиілігі (бұдан әрі - ЖСЖ) (10 секунд бойы) және артериалдық қан қысымы (бұдан әрі - АҚ) анықталады. Содан кейін тексерілген адамды тез тұрғызып, тұрған қалпында өлшемдерді жүргізу қайталанады. Осы кезде тамырдың соғуы минутына 4 соғудан көп болмай, ал АҚ ең үлкен өсімі 10 миллиметр сынап бағанасынан аспаса, бұл реакция қалыпты болып саналады және индекс деп саналады.
1-кестеде ортостатикалық сынама индекстеріне берілетін баға келтірілген.
Ортостатикалық сынамалардың индекстерін бағалау
1-кесте
Та­мыр со­ғуы­ның ми­нут бой­ын­да жи­і­ле­нуі
Жо­ғар­ға ар­те­ри­ал­ды қы­сым­ның өзге­руі
өсуі                                            тө­мен­де­уі
+10
+8
+6
+4
+2
0
-2
-4
-6
-8
-10
0-4
100
95
90
85
80
75
70
65
50
55
55
5-8
95
90
85
80
75
70
65
60
55
50
45
9-12
90
85
80
75
70
65
60
55
50
45
40
13-16
85
80
75
70
65
60
55
50
45
40
35
17-20
80
75
70
65
60
55
50
45
40
35
30
21-24
75
70
65
60
55
50
45
40
35
30
25
25-28
70
65
60
55
50
45
40
35
30
25
20
29-32
65
60
55
50
45
40
35
30
25
20
15
33-36
60
55
50
45
40
35
30
25
20
15
10
37-40
55
50
45
40
35
30
25
20
15
10
5
41-44
50
45
40
35
30
25
20
15
10
5
0
Ең жақсы индекс болып 100-85, ал 84-75 дейінгі аралық норма болып,ал ең нашар индекс болып 74-60 аралығы саналады. Динамикалық бақылау процесіндегі индекстің өсуі балаларды сауықтыру объектілерінде қозғалыс режимін жаттықтырудың дұрыс әсерін куәландырады.

5. Тыныс алу жүйесінің функциялық жағдайы Генч сынамасының көмегімен бағаланады (демнің сыртқа шығу кезіндегі демалу кідірісі).
Генч бақылауы мына жайлармен өткізіледі: жағымсыз сезіну пайда болғанша сыналған адам мұрнын қысып, ауыз арқылы еркін дем шығарып, аузын жауып отырады. Демалу кідірісінің уақыты секундомермен тіркелінеді. Әр түрлі жастағы ұлдар мен қыздарға берілген көрсеткіштің орташа мәндері 2-кестеде көрсетілген (+ ортаңғының қатесі).
Балаларда демін сыртқа шығару кезіндегі демалу кідірісі көрсеткішінің мөлшері (секунд).
2-кесте
Жаста­ры (жыл)
Ер ба­ла­лар
Қы­здар
7
10 ± 2,8
8,3 ± 4.0
8
17 ± 12,4
13,0 ± 7,2
9
16,8 ± 11,0
12,1 ± 6.3
10
15,5 ± 7,5
11,0 ± 4,0
11
18,2 ± 8,5
13,0 ± 8,6
12
20,0 ± 12,0
16,0 ± 13,6
13
18,5 ± 11,0
16,0 ± 6,2
14
19,6 ± 6,7
19,0 ± 9,2
Балаларды сауықтыру объектілеріндегі балаларды сауықтыру нәтижесі, гипоксия тұрақтылығының жоғарылауы - терең тканьді биохимиялық процестің орындалуы арқылы көрінеді.
Баланың тыныс алу уақытындағы демалу кідірісі көрсеткішінің 10% және одан жоғары өсуі оңды қозғалыс ретінде сипатталады; демалу кідірісі уақытының 10% төмендеуі кері сипатталып ауа тапшылығы тұрақтылығының төмендеуіне әкеледі.

6. Балалардың еңбекке деген физикалық қабілетін бұлшық ет төзімділігінің және бұлшық ет күшінің көрсеткішімен бағалау ұсынылады.
Балалардың бұлшық ет күші динамометр көмегімен анықталады.
Қол бұлшық етінің күші оң қол динамометрімен (солақайларда - сол қолымен) өлшенеді. Жасы мен жынысына қарай қол бұлшық етінің орташа стандарты 3-кестеде берілген.
Балалар қолының бұлшық ет күші (килограмм)
3-кесте
Жаста­ры (жыл)
Оң қол (со­ла­қай­лар­ға сол қол)
Ер ба­ла­лар
Қы­здар
8
14,8 ± 3,2
12,2 ± 2,9
9
16,7 ± 3,2
14,3 ± 2,7
10
18,7 ± 3,8
15,3 ± 2,5
11
21,1 ± 3,6
16,6 ± 3,8
12
25,9 ± 5,5
19,6 ± 4,7
13
26,2 ± 7,0
21,6 ± 4,4
14
28,6 ± 9,0
23,5 ± 4,6

2) сондай-ақ динамометрдің көмегімен бұлшық ет төзімділігі анықталады. 5-7 секундты демалу үзілісімен бала динамометрді бар күшімен 5 рет қысқаннан соң, динамометрдің бірінші және бесінші көрсеткіші салыстырылады. Бала жағдайының тәуелділігінің себебінен бұлшық ет күшінің көрсеткіші оның бастапқы мөлшеріне қарағанда 10-15% төмендейді. Осы ерекшелік неғұрлым аз болса, күштің төзімділігі соғұрлым жоғары болады. Стайер типіне жататын төзімді балаларда ең басқы және соңындағы өлшемдерінің динамометр көрсеткіші сәйкес келеді. Демалыс ауысымының басынан аяғына дейінгі өлшемдері арасындағы ерекшеліктің азаюы төзімділіктің жоғарылауы және дамуын білдіреді.

4) сауықтыру нәтижесі болмаған жағдайда медперсоналға объектінің басшысымен бірге себептерге талдау жүргізу, қозғалу тәртібі мен спорттық-жалпы жұмыстарды объектідастырудан кемшіліктерді табу керек, оларды жоятын жолдарды белгілеу.
Балаларды сауықтырудың оң көрсеткіші
4-кесте
Аты-жө­ні
Дене да­муы
Бұл­шық ет кү­ші
Тө­зім­ді­лік
ЖЕЛ
Де­мін сырт­қа шы­ға­ру ке­зін­де­гі кі­ді­ріс
Дене тәр­би­е­сі­нің да­муы
Бар­лы­ғы
+ - 0
Ива­нов Ко­ля, т.б
+
+
-
0
+
«+» жақсaру, «-» нашарлау, «0» өзгеріссіз.
Қорытынды: балаларды сауықтыру нәтижесі айтарлықтай, әлсіз сауықтыру және сауықтыру болмаған жағдай.

«Балалардың сауықтыру объектілеріне қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық ережеге
8-қосымша
Балаларды сауықтыру объектілерінің медициналық есепке алу-есеп беру құжаттамасы
Есепке алу-есеп беру құжаттар: