«Халық денсаулығы және денсаулық сақтау жүйесі туралы» Қазақстан Республикасының 2009 жылғы 18 қыркүйектегі Кодексінің 7-бабының 1-тармағының 5) тармақшасына, 145-бабының 1), 11), 14), 16), 17), 28) тармақшаларына сәйкес БҰЙЫРАМЫН:

4. «Балалар мен жасөспірімдердің және коммуналдық гигиенасы жөніндегі санитарлық-эпидемиологиялық ереже мен нормаларды бекіту туралы» Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің міндетін атқарушының 2004 жылғы 18 тамыздағы № 631 бұйрығының (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 3073 болып тіркелген, «Заң газетінде» 2005 жылғы 23-24 қарашадағы № 153-154 (777-778) жарияланған) күші жойылды деп танылсын.

Қазақстан Республикасының
Денсаулық сақтау министрінің
міндетін атқарушының
2010 жылғы 28 қыркүйектегі
№ 767 бұйрығымен
бекiтiлген
«Дербес компьютерлерге, бейнетерминалдарға және олармен жұмыс істеу жағдайларына қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар»
санитариялық ережесі

1. «Дербес компьютерлерге, бейнетерминалдарға және олармен жұмыс iстеу жағдайларына қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптар» санитариялық ережесi (бұдан әрi – санитариялық ереже) дербес компьютерлердi (бұдан әрi - ДК), планшетті дербес компьютерлерді (бұдан әрі - ПлДК), ноутбуктерді, бейнетерминалдарды (бұдан әрi - БТ) орналастыру мен пайдалануға және олармен жұмыс iстеу жағдайларына, микроклиматқа, физикалық факторлардың әсерiне және жарыққа қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық талаптарды регламенттейдi.

Қызметі ДК, ПлДК, бейнетерминалдарды пайдалануға және олармен жұмыс істеу жағдайларына байланысты жеке және заңды тұлғаларға арналған.
ДК, ПлДК және бейнетерминалдар арқылы халыққа қызмет көрсету жөніндегі объектілерді мемлекеттік санитариялық-эпидемиологиялық қадағалау органдарының санитариялық-эпидемиологиялық қорытындысы бар болғанда пайдалануға енгізуге жол беріледі.

7) ноутбук – кітапша түрінде жиналатын, дисплей мен клавиатураны қоса алғанда шағын бір корпуста барлық қажетті компоненттері (соның ішінде монитор) бар портативті дербес компьютер. Сымды және сымсыз желілерге қосылатын жетілдірілген құралдары, ішіне салынған мультимедиялық жабдығы (динамиктер, жиі микрофон және веб-камера) болады;

ДК, ПлДК, ноутбуктер мен БТ-ны бiлiм беру ұйымдарының цокольды қабаттарында орналастыруға жол берiлмейдi. ДК және БТ-ның жұмыс орындарын күш беретiн кабельдер, жоғары вольтты трансформаторлар, технологиялық жабдықтар орналасқан жерге орнатуға жол берiлмейдi.

5. Электронды сәуле түтiгi (бұдан әрi - ЭСТ) негiзiндегi ДК және БТ пайдаланушыларының бiр жұмыс орнының ауданы, оның iшiнде халыққа қызмет көрсететiн мәдени ойын-сауық объектiлерiнде қатарда кемiнде 6 шаршы метр (бұдан әрi – м2), орталықта және периметр бойынша орналасқанда - 4 м2, БТ-ны тегiс дискреттiк экрандар (сұйық кристалл, плазмалық) базасында пайдаланғанда кез келген орналасуда 4 м2 құрайды.
ПлДК, ноутбуктерді пайдаланушылардың бір жұмыс орнына арналған алаңға 2,5 м2 жол беріледі.
6 - 7. Алынып тасталды - ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2011.04.25 № 217 (алғаш ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

8. ДК және БТ орналасқан үй-жайлардың ішкі көрінісін өңдеуге пайдаланылатын полимерлік материалдар санитариялық-эпидемиологиялық сараптамадан өтеді және жабық үй-жайлардың ауасына зиянды химиялық заттар бөлмейді. Мектепке дейінгі ұйымдарда үй-жайды өңдеу үшін ағаш жаңқаларынан жасалған тақтайларды, қатпарлы пластиктерді, синтетикалық кілем жапқыштарын пайдалануға жол берілмейді.

11 - 12. Алынып тасталды - ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2011.04.25 № 217 (алғаш ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

16. Компьютерлері және ойын кешендері бар бір орындық үстелдерді екі-үш қатар орналастыру кезінде үстелдердің бүйір беттерінің арасындағы әрбір қатардағы қашықтық кемінде 0,5 м, бір қатар орналастыру кезінде бір бейнемонитор мен басқа экран бетінің аралығы арасындағы қашықтық кемінде 2 м, ойын автоматтарының бүйір беттері арасындағы қашықтық кемінде 0,2 м болады.

ПлДК салмағы:

29. ДК пайдалана отырып жұмыс iстеу қосалқы, негiзгi болып табылатын (диспетчерлiк, операторлық, есептеу, басқару посттары мен кабиналар, есептеу техникасының залдары) және жүйке-эмоциялық жүктемемен байланысты өндiрiстiк үй-жайларда жұмыс орындарындағы температура, салыстырмалы ылғалдылық және ауа қозғалысының жылдамдығы осы санитариялық ережеге 2-қосымшаның 1-кестесiнде көрсетiлген талаптарға сәйкес келеді.

33. ДК пайдалана отырып жұмыс істеу қосалқы, негізгі (диспетчерлік, операторлық, есептеу, басқару посттары мен кабиналар және есептеу техникасының залдары) болып табылатын өндірістік үй-жайлардың, білім беру ұйымдарының ауасындағы зиянды химиялық заттардың болуы өндірістік үй-жайлардың ауасы үшін белгіленген қолданыстағы гигиеналық нормативтердің талаптарына сәйкес жұмыс аймағының ауасындағы зиянды заттардың рұқсат етілген шекті шоғырлануынан аспауы тиіс.

Инженерлік-техникалық жұмыстарды орындау кезінде, зертханалық, талдау және өлшеу бақылауды жүзеге асыру кезінде ДК және БТ бар үй-жайларындағы шудың деңгейі 60 дБА аспайды. Операторлардың үй-жайларында шудың деңгейі 65 дБА-ден аспауы тиіс. Есептеу машиналарының шулы агрегаттары орналасқан үй-жайлардың жұмыс орындарындағы шу деңгейін 75 дБА аспайды.

36. Діріл деңгейі осы санитариялық ережеге 4-қосымшада көрсетілген «в» типінің 3-санаты үшін рұқсат етілген мәннен аспайды. Білім беру ұйымдарындағы, мектепке дейінгі ұйымдардағы, қоғамдық ғимараттардағы және бос уақытты өткізетін объектілердегі тиісті үй-жайлар үшін діріл деңгейі осы санитариялық ережеге 5-қосымшада көрсетілген параметрлерге сәйкес келеді.

37. ДК және БТ-мен жұмыс орындарындағы электромагниттiк иондамайтын сәулелердiң рұқсат етiлген деңгейлерi осы санитариялық ережеге 6-қосымшада келтiрiлген. Құрал-саймандық бақылау жүргiзу әдiстемесі және ДК пайдаланушылардың жұмыс орындарындағы электромагниттiк өрiстің гигиеналық деңгейлері осы санитариялық ережеге 7-қосымшада келтiрiлген.
Шу деңгейі нормативті деңгейден асатын жабдықтар (баспа құрылғылары, серверлер және т.б.) ДК, ПлДК, ноутбуктер, БТ үй-жайларынан бөлек орналастырылады.

39. БТ мен ДК пайдалануға арналған үй-жайдағы жасанды жарықтандыру жалпы біркелкі жарықтандыру жүйесімен жүзеге асырылады. Өндірістік және әкімшілік-қоғамдық үй-жайлардағы жұмыс орындарында аралас жарықтандыру жүйесі қолданылады (жалпы жарықтандыруға қосымша жұмыс орнының аймағын жарықтандыру үшін жергілікті жарықтандыру шырағдандары орнатылады).

41 - 44. Алынып тасталды - ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2011.04.25 № 217 (алғаш ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

46 - 47. Алынып тасталды - ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2011.04.25 № 217 (алғаш ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

Экрандағы жарқылдардың алдын алу үшін терезе ойықтары қорғаныш құрылғыларымен немесе жалюздермен жабдықталады.

52 - 56. Алынып тасталды - ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2011.04.25 № 217 (алғаш ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

Ата­уы
Са­бақ­тар­дың ұз­ақ­тығы
Мек­теп­ке дей­ін­гі ұй­ым­дар және 1 сы­нып­тар
15 ми­нут­тан ар­тық емес
2-3 сы­нып­тар
20 ми­нут­тан ар­тық емес
4-5 сы­нып­тар
25 ми­нут­тан ар­тық емес
6-8 сы­нып­тар
30 ми­нут­тан ар­тық емес
9-11 сы­нып­тар
35 ми­нут­тан ар­тық емес

62. Өндірістік практика кезінде ДК, БТ немесе ДК-мен тікелей жасалатын жұмыстың уақыты 16 және одан жоғары жастағы оқушылар үшін 3 сағаттан, жасы 16-дан кіші оқушылар үшін міндетті түрде жұмыс режимі сақтала отырып 2 сағаттан аспайды. Жұмыс кезінде мынадай профилактикалық іс-шаралар жүргізіледі: 20-25 минут сайын көзге арналған жаттығулар және 45 минут сайын үзіліс кезінде дене шынықтыру жаттығулары.
63 - 69. Алынып тасталды - ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2011.04.25 № 217 (алғаш ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі) бұйрығымен.

«Дербес компьютерлерді,
бейнетерминалдарды пайдалануға
және олармен жұмыс істеу жағдайларына
қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық
талаптар» санитариялық ережесіне
1-қосымша
Өнімдердің және зиянды және қауіпті факторлардың бақыланатын гигиеналық параметрлерінің тізбесі
1-кесте
Өнім түр­ле­рі
Өнім­дер­дің жал­пы клас­си­фи­ка­ци­я­сы
Зи­ян­ды және қа­уіп­ті фак­тор­лар­дың ги­ги­е­на­лық па­ра­метр­ле­рі
Элек­трон­ды есеп­теу ма­ши­на­ла­ры:
сан­дық, дер­бес сан­дық,
Прин­тер­лер, ска­нер­лер, мо­дем­дер, тоқ кө­зі­нің құ­ры­лым­да­ры, тоқ­та­у­сыз дең­гейі тоқ кө­зін бе­ре­тін бл­ок­тар және бас­қа да
Құ­ры­лым­дар
Ақ­па­рат­ты бей­не­леп бе­ре­тін қон­дыр­ғы зи­ян­ды заттар­дың дең­гейі, (бейне тер­ми­нал­дар) ДК-ны пай­да­ла­на­тын ой­ын ав­то­мат­та­ры
401300
401350
401370
403000
403200
968575
ЭМӨ, шу­дың, қа­нық­па­ның, ауа­да­ғы зи­ян­ды заттар­дың, БДТ көз­ге кө­рі­не­тін көр­сет­кіш­те­рі­нің дең­гейі, рент­ген сәу­ле­сі ЭМӨ, шу­дың, қа­нық­па­ның, ауа­да­ғы зи­ян­ды заттар­дың
ЭМӨ, шу­дың, қа­нық­па­ның, ауа­да­ғы рент­ген сәу­ле­сі
ЭМӨ, шу­дың, қа­нық­па­ның, ауа­да­ғы зи­ян­ды заттар­дың, БДТ көз­ге кө­рі­не­тін көр­сет­кіш­те­рі­нің дең­гейі, рент­ген сәу­ле­сі
Ескертпе: Жеңіл рентген сәулесіне бақылау жасау бейнетерминалдары үшін электронды сәуле түтігін пайдалану арқылы жүзеге асырылады.
ДК арқылы жасалынатын октава жолағындағы дыбыс қысымының және дыбыс деңгейлерінің рұқсат етілген мәні
2-кесте
Ок­та­ва­лық жо­лақ­тар­да­ғы ор­та­гео­мет­ри­я­лық жи­і­лік­те­гі ды­быс қы­сы­мы­ның дең­гейі, дБ (Герц) (бұ­дан әрі - Гц)
дБА-мен өл­шен­ген,  ды­быс дең­гейі
31,5 63 125 250 500 1000 2000 4000 8000
Гц Гц Гц Гц Гц Гц Гц Гц Гц
86 71 61 54 49 45 42 40 38
дБ дБ дБ дБ дБ дБ дБ дБ дБ
50
Ескертпе: Дыбыс деңгейін және дыбыс қысымын өлшеу жұмыс орнында жүргізіледі. Ақпаратты бейнелеп беретін құрылғылардың көзбен көрінетін рұқсат етілген параметрлері

«Дербес компьютерлерді,
бейнетерминалдарды пайдалануға
және олармен жұмыс істеу жағдайларына
қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық
талаптар» санитариялық ережесіне
2-қосымша
Өндірістік үй-жайларға арналған микроклиматтың оңтайлы нормалары
1-кесте
Жыл ке­зеңi
Жұ­мыс са­на­ты
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы ар­тық емес
Ауа­ның са­лы­стыр­ма­лы ылғал­ды­лы­ғы, %
Ауа қоз­ға­лы­сы­ның жыл­дамды­ғы, се­кун­ды­на метр (бұ­дан әрі – м/с)
Сал­қын
Жы­лы
1а жеңiл
1б жеңiл
1а жеңiл
1б жеңiл
22-24
23-21
23-25
22-24
40-60
40-60
40-60
40-60
0,1
0,1
0,1
0,2
Ескертпе:

2. 1б санатына тұрып, отырып істелетін немесе жүрумен байланысты және физикалық күш жұмсалатын, энергия шығыны 120-дан 150 ккал/сағ. құрайтын жұмыстар жатады.
ДК қолдану арқылы білім беру және бос уақытты өткізуге арналған объекілер ұйымдарының үй-жайларындағы микроклиматтың оңтайлы нормалары
2-кесте
Тем­пе­ра­ту­ра, 0С
Са­лы­стыр­ма­лы ылғал­ды­лық, % ас­пай­тын
Ауа­ның қоз­ға­лу жыл­дамды­ғы, м/с
19
20
21
62
58
55
<0,1
<0,1
<0,1

«Дербес компьютерлерді,
бейнетерминалдарды пайдалануға
және олармен жұмыс істеу жағдайларына
қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық
талаптар» санитариялық ережесіне
3-қосымша
БТ және ДК-мен жұмыс істеу кезінде үй-жайлардағы ауаның иондалу деңгейі
Дең­гей­ле­рі
1 тек­ше м ауа­да­ғы ион­дар­дың са­ны
n+
n-
Ең аз қа­жет­ті
Оң­тай­лы
Ба­рын­ша рұқ­сат еті­л­ген
400
1500-3000
50000
600
3000-5000
50000

«Дербес компьютерлерді,
бейнетерминалдарды пайдалануға
және олармен жұмыс істеу жағдайларына
қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық
талаптар» санитариялық ережесіне
4-қосымша
«в» типінің 3-санаттағы діріл деңгейлерінің нормалары

«Дербес компьютерлерді,
бейнетерминалдарды пайдалануға
және олармен жұмыс істеу жағдайларына
қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық
талаптар» санитариялық ережесіне
5-қосымша
Балалар, жалпы білім беру ұйымдарында, қоғамдық ғимараттарда және бос уақытты өткізу объектілерде ДК, БТ-ы бар үй-жайлар үшін дірілдің рұқсат етілген деңгейі
Ок­та­ва­лық жо­лақ­тың ор­та­гео­мет­ри­я­лық жи­і­лі­гі, Гц
Рұқ­сат еті­л­ген мәні
Ді­ріл­дің же­дел­де­ті­луі
Ді­ріл жыл­дам­дат­қыш
мс-2*10-2
дБ
мс-1*10-5
ДБ
Z, X, Y ось­те­рі
2           0,56         75          45          79
4           0,56         75          22          73
8           0,56         75          11          67
16          1,1          81          11          67
31,5        2,2          87          11          67
63          4,5          93          11          67
Тү­зе­ті­л­ген
мән­де­рі және
олар­дың         1,0          80          20          72
дең­гей­ле­рі

«Дербес компьютерлерді,
бейнетерминалдарды пайдалануға
және олармен жұмыс істеу жағдайларына
қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық
талаптар» санитариялық ережесіне
6-қосымша
Иондамайтын электромагниттi сәулелену деңгейлерінің рұқсат етiлген мәндерi
Па­ра­метр­лер ата­уы
ДК, БТ бө­лік­те­рі
Ба­қы­лау қа­шық­тығы, см
Рұқ­сат еті­л­ген мәні
Кә­сі­би пай­да­ла­ну­шы­лар­ға ар­нал­ған элек­тро­ста­ти­ка­лық өрі­стің кер­не­улі­гі
Мо­ни­тор
Кла­ви­а­ту­ра
Бас дең­гей­ін­де 1,0
20 метр­ге ки­ло­вольт (бұ­дан әрі - кВ/м)
Ба­ла­лар­дың мек­теп­ке дей­ін­гі ұй­ым­дар­дың, оқу орын­да­ры­ның және ком­пью­тер клуб­та­ры­ның жұ­мыс орын­да­рын­да­ғы элек­тро­ста­ти­ка­лық өрі­стің кер­не­улі­гі
Мо­ни­тор
Кла­ви­а­ту­ра
Бас дең­гей­ін­де 1,0
20 кВ/м
15 кВ/м
15 кВ/м
БТ, ДК ай­на­ла­сын­да­ғы электр
өрі­сі­нің кер­не­улі­гі:
5-2000 Гц жи­і­лік диа­па­зо­нын­да:
Мо­ни­тор
Дең­гей­де
25 метр­ге Вольт (бұ­дан әрі - В/м)
2,5 В/м
2-400 кГц жи­і­лік диа­па­зо­нын­да:
Мо­ни­тор
Бас дең­гей­ін­де
2,5 кВ/м
ДК, БТ ай­на­ла­сын­да­ғы маг­нит­тік ағын тығ­ы­зды­ғы:
5-2000 Гц жи­і­лік диа­па­зо­нын­да:
Мо­ни­тор
Дис­плей мен 10 см қа­шық­тық­та ор­на­ты­л­ған жер­ге қо­сыл­ма­ған пла­сти­на ара­сын­да
250 нан­но Тес­ла (бұ­дан әрі - нТл)
2-400 кГц жи­і­лік диа­па­зо­нын­да:
Мо­ни­тор
25 нТл
Мо­ни­тор­дың үстің­гі элек­тро­ста­ти­ка­лық әле­уе­ті, ар­тық емес (сер­ти­фи­кат­тал­ған сы­на­у­лар ке­зін­де)
Мо­ни­тор
1,0
500 Вольт
Өнер­к­ә­сіп­тік жи­і­лік­тің электр өрі­сі­нің кер­не­улі­гі (50 Гц)
Қу­ат бл­ок­та­ры
1,0
0,5 кВм
0,5 кВм

«Дербес компьютерлерді,
бейнетерминалдарды пайдалануға
және олармен жұмыс істеу жағдайларына
қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық
талаптар» санитариялық ережесіне
7-қосымша
Жұмыс орындарындағы электромагниттік өрістердің деңгейін құрал-саймандық бақылау және гигиеналық бағалау әдісі

3. Электромагниттік өрістердің деңгейін құрал-саймандық бақылау өлшеулердің бірлігін қамтамасыз етудің мемлекеттік жүйесі тізіліміне енгізілген және тексеруден өтуі туралы қолданыстағы куәлігі бар өлшеудің рұқсат етілген негізгі салыстырмалы қателігі плюс-минус 20% болатын аспаптармен жүзеге асырылады.

«Дербес компьютерлерді,
бейнетерминалдарды пайдалануға
және олармен жұмыс істеу жағдайларына
қойылатын санитариялық-эпидемиологиялық
талаптар» санитариялық ережесіне
8-қосымша
ДК-мен жұмыс істеу үшін бір орынға арналған үстелдің биіктігі
1-кесте
Оқу­шы­лар мен сту­дент­тер­дің аяқ-ки­ім ки­ген кез­де­гі би­ік­ті­гі, см
Еден­нен би­ік­ті­гі, см
Үстел­дің бе­ті
Аяқ­қа ар­нал­ған ке­ңі­стік
116-130
520
400
131-145
580
520
146-160
640
580
161-175
700
640
175-тен би­ік
760
700
Ескертпе:
Аяққа арналған кеңістіктің ені мен тереңдігі үстелдің құралымы арқылы анықталады.
Оқушылар және студенттерге арналған орындықтардың негізгі өлшемдері
2-кесте
Орын­дық­тың па­ра­метр­ле­рі
оқу­шы­лар мен сту­дент­тер­дің аяқ-ки­ім ки­ген кез­де­гі би­ік­ті­гі, см
116-130
131-145
146-160
161-175
175, одан да би­ік
Орын­дық оты­руы­ның еден­нен би­ік­ті­гі, см
300
340
380
420
460
Оты­ру кө­ле­мі, см-ден кем бол­май­тын
270
290
320
340
360
Оты­ру те­рең­ді­гі,см
290
330
360
380
400
Орын­дық ар­қа­сы­ның тө­мен­гі жа­ғы­ның би­ік­ті­гі, см
130
150
160
170
190
Орын­дық ар­қа­сы­ның жо­ғар­ғы жа­ғы­ның би­ік­ті­гі, см
280
310
330
360
400
Орын­дық ар­қа­сы­ның иілу би­ік­ті­гі, см
170
190
200
210
220
Оты­ру­дың иіл­ген кез­де­гі ра­ди­у­сы, см
20-50
Оты­ру­дың ең­кею бұ­ры­шы, гра­дуспен
0-4
Орын­дық ар­қа­сы­ның ең­кею бұ­ры­шы, гра­дуспен
95-108
Жос­пар бой­ын­ша орын­дық
ар­қа­сы­ның ра­ди­у­сы, см
300
Мектепке дейінгі жастағы балалар үшін ДК-мен өткізілетін сабаққа арналған орындықтың өлшемдері
3-кесте
Орын­дық­тың па­ра­метр­ле­рі
Өл­ше­мі, ке­мін­де, мм
Оты­ру­дың еден­нен би­ік­ті­гі
260
Оты­ру­дың кө­ле­мі
250
Оты­ру те­рең­ді­гі
260
Оты­ру­дың ар­қа­сы­ның тө­мен­гі жа­ғы­ның би­ік­ті­гі
120
Оты­ру­дың ар­қа­сы­ның жо­ғар­ғы жа­ғы­ның би­ік­ті­гі
250
Орын­дық ар­қа­сы­ның иілу би­ік­ті­гі
160
Оты­ру­дың ал­дың­ғы жа­ғы­ның ең­кею ра­ди­у­сы
20-50