«Жер қойнауы және жер қойнауын пайдалану туралы» Қазақстан Республикасының Заңы 20 бабының 31) тармақшасына сәйкес, БҰЙЫРАМЫН:

«КЕЛІСІЛДІ»
Қазақстан Республикасы
Еңбек және халықты әлеуметтік
қорғау министрі Г. Әбдіқалықова
2011 жылғы 6 мамыр

Қазақстан Республикасы
Премьер-Министрінің орынбасары
– Қазақстан Республикасы Индустрия
және жаңа технологиялар министрінің
2011 жылғы 5 мамырдағы
№ 124 бұйрығымен
Бекітілді
Гидрогеологиялық зерттеулерді (түсіру жұмыстары) және жер қойнауы мониторингі (жерасты сулары мониторингі) жүргізуге арналған уақыт нормалары

1. Осы нормалар (бұдан әрі – уақыт нормалары) Қазақстан Республикасында мемлекеттік геологиялық жер қойнауларын зерттеу саласында гидрогеологиялық зерттеу (түсіру жұмыстары) және жер қойнауы мониторингі (жерасты сулары мониторингі) жұмыстарын орындайтын орындаушылардың еңбек шығындары мен уақыт мөлшерлерінен тұрады. Осы уақыт мөлшерлері мен еңбек шығындары бірлік және кешенді құндарды анықтауға арналған. Олар республикалық бюджеттің ақша амалдары есебінен орындалатын 1:200000 масштабындағы гидрогеологиялық таспаға түсіру және жер асты суларына мемлекеттік мониторинг жасау объектілерінде жұмыстардың сметалық құнын анықтау үшін пайдаланылады.

геология және жер қойнауын пайдалану Комитеті үшін мемлекеттік тапсырыс бойынша жұмыстарды орындайтын түрлі ұйымдармен жүргізілген жер асты сулар мониторингін, гидрогеологиялық және инженерлі–геологиялық таспаға түсіру бойынша жұмыстарды жүргізгенде жеке операцияларды орындаудағы уақыт межелеу деректері;
сала ұйымдарының нақты деректері және статистикалық зерттеулері.
Уақыт мөлшерлері және еңбек шығындары келесі жұмыс түрлеріне жобаланған:

таудың бірлік қазбадан (бұрғылау төтелінен, құдықтан, шыңыраудан) су деңгейін өлшеу;
бақылау төтелдерінде тереңдікті өлшеу;
бір тау қазбасынан су температурасын өлшеу;
бір тау қазбасында су температурасын және су деңгейін бірге өлшеу;
ағып жатқан су немесе ағын сулардың температурасын өлшеу;
өздігінен ағып жатқан бұрғылау төтелінен атқылап жатқан су қысымын өлшеу;
ағын сулардағы су немесе ағып жатқан су шығынын өлшеу;
ағын сулардан (су қоймаларынан), дара бұрғылау төтелінен, құдықтан, шыңыраудан су сынамаларын немесе ағынды су сынамасын алу;
тәртіп бақылауларын инспекциялау;
зерттеу объектілер арасында жұмыстарды жасау кезінде орындаушылардың қоныс аударуы және көшулері;
құдықтарды, иесіз гидрогеологиялық төтелдерді және бұлақтарды тексеру;

бағдарлы зерттеу жұмыстары (гидрогеологиялық, инженерлі–геологиялық және кешенді таспаға түсіру);

тәжірибелік жұмыстар (кәшейттеулер, құюлар);

жер асты суларының мемлекеттік мониторинг (ЖАСММ) деректер банкін жүргізу және қалыптастыру;
АКЖ ЖАСММ (ГЕОЛИНК) жүйесінің деректер қорын (ДҚ) пайдаланып ақпараттарды өңдеу.

бұрғылау төтелдерінен жер асты суларының пайдаланылатын су қақпаларын тексеру (алғашқы және қайта).

Әр бөлім жалпы қағидалардан тұрады, оларда бөлімде орналастырылған жұмыс түрлерінің әр алуандылығына қатысты мәліметтер, жұмыс орындалуының физикалық көрсеткішінің уақыт мөлшерлері (1 өлшем, 1 сынама, бағдардың 1 километрі (бұдан әрі - км) және жұмыстың физикалық көрсеткішіне лауазымы және мамандығы бойынша орындаушылардың еңбек шығындарының мөлшерлері көрсетілген.
Жұмысшылар және басшылар лауазымдары, мамандар және басқа да қызметкерлердің мамандықтарының атаулары, оларға тарифтік дәрежелер және санаттар Геология саласындағы мекемелерде жұмыс атқаратын қызметкерлердің лауазымдарына типтік біліктілік сипаттамасына және жұмыстар мен жұмысшылар мамандықтарының Бірыңғай тарифтік-біліктілік анықтамалығына сәйкес бекітіледі.
Мөлшерлемелер жұмыс орнында қызмет көрсету және демалу уақыты мен жеке қажеттіліктер бойынша уақыт есептемелерін ескеріп жобаланған.

Уақыт нормаларында негізгі жұмыс түріне кететін шығындардан өзге онымен технологиялық байланыстағы жұмыстар шығындары ескерілген, оларды орындау жабдықтық ережелерге және әдістемелік нұсқауларға сәйкес міндетті болып табылады.

нақты жұмысты орындауға тапсырма, материалдар, түрлі құжаттар, оның ішінде технологиялық құжаттарды беру және алу;
жұмыспен және технологиялық құжаттармен танысу, оның ішінде қажетті үзінділерді және көшірмелерді түсірулерді орындау;
жұмыс жүргізу реті және оның қауіпсіз өтуі туралы нұсқамалар;
жұмыс басында құралдарды қайрау және жөндеу;
құралды, түрлі құжаттарды және орындалған жұмысты қабылдау және тапсыру.

6. Жұмыс орнында қызмет көрсетуге байланысты операцияларға келесілер жатқызылған; жұмыс орны ширегінде еңбек жабдықтары мен құралдарының қажетті орын ауыстырулары; оларды қарап шығу (тексеру), тозған құралды және өзге де жабдықтарды ауыстыру; тапсырма орындау периодында өтпей қалған құралды қайрау; жұмысты орындап болғаннан кейін еңбек құралын майлау және ретке келтіру; жұмыс орынын тазалау.

ашық жұмыс орнында ауа температурасы + 50-тен + 300 С–ге дейін;
жердің абсолюттік биіктігі 1500 м–ге дейін;
тау беттерінің тікжарлығы 350–ке дейін;
құрғақ қатты топырақта жаяу жүргенде жүк салмағы 20 кг–ға дейін;
жел жылдамдығы 14 м/сек–ке дейін.

10. Уақыт мөлшерін есептеуде дала алқабында жұмысты өткізу үшін 40 сағаттық алты күндік жұмыс аптасы қабылданған. 36–сағаттық алты күндік жұмыс аптасына уақыт мөлшерін қайта есептеген жағдайда, абсолют биіктігі 2300 метрден асатын таулы аймақтарда жұмыс жасағанда уақыт мөлшерлері кестеде келтірілген, 1,14 коэффициентіне көбейтіледі.
Камералды жұмыстарды жүргізуге уақыт мөлшерлерін есептегенде (соның ішінде ЖАСММ ДБ жүргізу және қалыптастыру бойынша) 40 сағаттық бес күндік жұмыс аптасы қабылданған.

12. Мөлшерлермен орындаушылардың орын ауыстырулары тек жұмыс орны ширегінде ғана ескерілген. Орындаушылардың бір жұмыс орнынан келесісіне орын ауысуы, жалпы сипаттағы дала алқабындағы жұмыстарды жүргізген кезде жұмыс орнына келу немесе көлікпен келу және жұмысты орындап болғаннан кейін шоғырлану орнына қайтумен байланысты қозғалулар жеке мөлшерленеді.

14. Еңбек мөлшерлерін бекіткенде мөлшер түзетін факторлар ескерілген, олар нақты жұмыстың орындалу уақытын және оның еңбек сыйымдылығын анықтайды. Бұл факторлар уақыт нормаларының 1 қосымшасының №№ 1 - 7 кестелерінде топтастырылған, осылар арқылы жұмыстың орындалу күрделілігінің дәрежесі анықталады, немесе мөлшерлі кестелерде нақты сандық мәндер түрінде көрсетіледі.
Жұмыс көлемдері, оларды жүргізу жағдайлары, өту дәрежесі, гидрогеологиялық құрылым күрделілігі және өзге де факторлар жобаның геолого-әдістемелік бөлігімен дәлелденеді.

15. Қазақстан Республикасы Үкіметінің № 70 қаулысымен 2010 жылдың 4 ақпанында 2010 – 2014 жж. бекітілген уақыт нормалары Қазақстан Республикасының Энергетика және минералды ресурстар Министрлігінің Стратегиялық жоспарын; Қазақстан Республикасы Үкіметінің № 1530 қаулысымен 2010 жылдың 31 желтоқсанында бекітілген 2010 – 2014 жж. елдің минералды – шикізат кешенінің қор базасын дамыту бағдарламасын жүзеге асыру ширегінде құрастырылды.

жөнделген еңбек амалдарымен жұмысты орындау;
жұмыстың мазмұнына, қызмет көрсету жабдықтарға және мәшинелерге, техникалық қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелеріне сәйкес сан жағынан және мамандық жағынан жинақталған ұжымдармен жұмысты орындау;
жұмыс және олардың жағдайларын орындау түрлері үшін дұрыс еңбекті ұйымдастыру және өнеркәсіп, сонымен қатар технология үлгіпішіндері болып табылады.

Гидрогеологиялық таспаға түсіруді өткізуде партия басшысы басқарады (яғни, мөлшерлемеде оның барлық үлестік қатысулары ескеріледі):
бағдарламаны құрастыру;
ұйымдастырушылық – алдын ала дайындау жұмыстары;
дала және барлық серіктес жұмыстар: бұрғылау, тәжірибелік, есептілікті құрастыру және гидрогеологиялық карта парақтарын және оған түсіндірме қағазын басып шығаруға дайындау.
Партия басшысы лауазымына анағұрлым тәжірибелі гидрогеолог–маман тағайындалады.
Жұмыс көлеміне және сипатына тәуелді таспаға түсіру партиясының құрамында арнайы отрядтар ұйымдастырылуы мүмкін: бұрғылау, тәжірибе жұмыстары.
Жұмыстың негізгі орындаушылары гидрогеологтар, техник–гидрогеологтар, тау шебері, бұрғылау қондырғысының мәшина жүргізушісі, жұмысшылар, жүргізушілер болып табылады. Әрі қарай әр нақты жұмыс түрлері бойынша мөлшерлемелерде орындаушылардың құрамы келтірілген.

Еңбек затына (термометр, аунақша – тарсылдақ) қызметкермен әсер ету қосымша энергия көзісіз жүзеге асырылатын себебінен, жер асты сулар мониторингі және гидрогеологиялық таспаға түсіруде көптеген операцияларды орындау өндірісі бойынша еңбек процестері қолмен жасалатын болып табылады.
Мөлшерлемелер қалыпты ұйымдастырылған – техникалық жағдайларда жұмыстарды орындау үшін жобаланған:
таспаға түсіру жұмыстары үшін – жұмыстың мезгілдік сипаты, біркезеңділік;
тәжірибе жұмыстары үшін – толық жыл бойында болатын жұмыстар сипаты, үшкезеңділік;
МЖАСМ бойынша жұмыстар үшін - толық жыл бойында болатын жұмыстар сипаты; біркезеңділік;
су деңгейін және температурасын өлшеу кезінде және 100 м–ге дейінгі тереңдіктегі бұрғылау төтелдерінен су сынамаларын алу кезінде көтеріп–түсіру операциялары қолмен, аунақша – тарсылдақ және сынап термометр амалдары арқылы орындалады, ал 100 м тереңдіктен асатын бұрғылау төтелдерінен – 1,5 - 2,0 м биіктіктегі үшаяқтыға орнатылатын жаға және блок арқылы су сынамалары алынады;
су сынамаларын алу және су температурасын өлшеу бойынша біріккен жұмыстарды ағын суларда орындағанда сынапты термометр пайдаланылады: жылжымалы өлшеуіш ыдыстар пайдаланылады, су шығынын өлшеу бойынша жұмыстарда өлшеуіш ыдыстар, су өлшеуіш рейка, су ағызғыш рамка пайдаланылады;
«Малыш» түріндегі электросорғыштарға батырылған эрлифті қондырғылармен су кәшайттауда тәжірибелерді алдын ала дайындауда және таратуда көтеріп–түсіру операциялары өздігінен жүретін лебедкалар немесе жылжымалы бұрғылау қондырғылары, не болмаса осындай мақсаттар үшін арнайы жабдықталған мәшинелерге қондырылған лебедка көмегімен жүзеге асырылады;
топожұмыстарды жүргізгенде бағыттау құралы GPS пайдаланылады.
Орындаушылардың еңбек және демалыс тәртібі Қазақстан Республикасының Еңбек Кодексінің 6, 7, 8 тарауларымен реттеледі.

таудың бірлік кен алынған кеңістігінде су деңгейі Р-100 түрлі өлшемтаспа – тарсылдақпен өлшенеді;
су деңгейін өлшеу тереңдігі 1–ден 150 м–ге дейінгі жерде жүргізіледі, таудың бірлік кен алынған кеңістікте су деңгейін өлшеу кезіндегі түсіріп көтеру операциялары оның жатыс тереңдігі 100 м–ге дейін болса қолмен арқандағы өлшемтаспа – аунақша арқылы, ал 100 м–ден асатын тереңдікте қақпа және кенбөлік арқылы орындалады, олар 1,5 - 2,0 м биіктігіндегі үш аяқтыға орнатылу арқылы орындалады;
су деңгейін өлшеу таудың кен алынған кеңістігінің ашық сағасында немесе төтелдердің аузын ашу және жабуды (қысқыш бұрандалы металдан жасалған қақпақты шешу) есепке ала отырып жүзеге асырылады.

базада алдын ала дайындау және қорытынды операциялары, жұмыс орнында қызмет көрсетуге байланысты (өлшеу құралдарын тексеру, жұмыс орнын тазалау) операциялары;
жұмыс орны шегінде жабдықтардың орын ауыстыруы, таудың кен алынған кеңістігінің аузын ашу және жабу, ұңғыманың бақылау биркасын алып және орнату, биіктігі 1,50 м болатын үш аяқтыны орнату және бөлшектеу;
қақпа және кенбөлікті орнату және шешу; өлшеу жабдығын тапсырылған тереңдікте бұрғылау төтеліне арқанмен немесе сыммен түсіру және оны қайта көтеріп алу;
есептілікті үш рет алу және бақылау биркасына және дала журналына есептілікті жазу.

таудың бірлік кен алынған кеңістігінің тереңдігі тарсылдақпен өлшенеді;
тереңдікті өлшеу 1–ден > 150 м–ге дейінгі жерде жүргізіледі, таудың бірлік кен алынған кеңістігінің тереңдігін өлшеу кезіндегі түсіріп көтеру операциялары оның жатыс тереңдігі 100 м–ге дейін болса қолмен арқандағы өлшемтаспа – аунақша арқылы, ал 100 м–ден асатын тереңдікте қақпа және кенбөлік арқылы орындалады, олар 1,5 - 2,0 м биіктігіндегі үшаяқтыға орнатылу арқылы орындалады;
тереңдікті өлшеу таудың кен алынған кеңістігінің ашық сағасында немесе төтелдің аузын ашу және жабуды (қысқыш бұрандалы металдан жасалған қақпақты шешу) есепке ала отырып жүзеге асырылады.

базада алдын ала дайындау және қорытынды операциялары, жұмыс орнында қызмет көрсетуге байланысты (өлшеу құралдарын тексеру, жұмыс орнын тазалау) операциялары;
жұмыс орыны шегінде жабдықтардың орын ауыстыруы, таудың кен алынған кеңістігінің аузын ашу және жабу, төтелде бақылау биркасын алу және орнату, биіктігі 1,50 м болатын үшаяқтыны орнату және бөлшектеу, қақпа және кенбөлікті орнату және шешу;
өлшеу жабдығын тапсырылған тереңдікте бұрғылау ұңғымасына арқанмен немесе сыммен түсіру және оны қайта көтеріп алу; есептілікті үш рет алу және бақылау биркасына және дала журналына есептілікті жазу.

Орындаушылардың еңбек шығындары (адам - кезеңде) сан жағынан осы жұмысты орындауға кететін уақыт мөлшеріне тең және уақыт нормаларының 3 қосымшасының 9 кестесінде келтірілген.

таудың бірлік кен алынған кеңістігінде су температурасы металдан жасалған қаптамада немесе металдан жасалған гильзаға қондырылған сынапты термометрлермен өлшенеді;
су температурасын өлшеу 1–ден 150 м–ге дейінгі аралықта жүргізіледі;
таудың бірлік кен алынған кеңістікте су температурасын өлшеу кезіндегі түсіріп көтеру операциялары оның жатыс тереңдігі 100 м–ге дейін болса қолмен арқандағы өлшемтаспа – аунақша арқылы, ал 100 м–ден асатын тереңдікте қақпа және кенбөлік арқылы орындалады, олар 1,5 - 2,0 м биіктігіндегі үшаяқтыға орнатылу арқылы орындалады;
су температурасын өлшеу таудың кен алынған кеңістігінің ашық сағасында немесе төтелдің аузын ашу және жабуды (қысқыш бұрандалы металдан жасалған қақпақты шешу) есепке ала отырып жүзеге асырылады.

жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты (өлшеу құралдарын тексеру, жұмыс орнын тазалау) операциялар; таудың кен алынған кеңістігінің аузын ашу және жабу, биіктігі 1,5 - 2,0 м болатын үшаяқтыны орнату және бөлшектеу;
қақпа және кенбөлікті орнату және шешу;
жұмыс орны шегінде жабдықтардың және өзге заттардың орын ауыстыруы;
төтелде бақылау биркасын алып тастау және орнату; өлшеу жабдығын тапсырылған тереңдікте бұрғылау ұңғымасына арқанмен немесе сыммен түсіру және оны қайта көтеріп алу;
нақты өлшеу тәртібіне термометрді жеткізу; есептілікті алу және бақылау биркасына және дала журналына есептілікті жазу.

жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты (өлшеу құралдарын тексеру, жұмыс орнын тазалау) операциялары;
таудың кен алынған кеңістігінің аузын ашу және жабу;
төтелде бақылау биркасын алу және орнату; биіктігі 1,5-2,0 м болатын үш аяқтыны орнату және бөлшектеу;
қақпа және кенбөлікті орнату және шешу;
жұмыс орны шегінде жабдықтардың және өзге заттардың орын ауыстыруы;
өлшеу жабдығын (тарсылдақ және термометр) тапсырылған тереңдікте бұрғылау ұңғымасына арқанмен немесе сыммен түсіру және оны қайта көтеріп алу (нақты өлшеу тәртібіне термометрді жеткізу);
үш рет алу (деңгейді) және бақылау биркасына және дала журналына есептілікті жазу.

базада алдын ала дайындау және қорытынды операциялар, жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты (өлшеу құралдарын тексеру, жұмыс орнын тазалау) операциялары;
ағын суға жақындау, 0,5 м болатын су тереңдігіне термометрді батыру және нақты өлшеу тәртібіне термометрді жеткізу, есептіліктерді алу және дала журналына жазу.

базада алдын ала дайындау және қорытынды операциялар (манометрді ретке келтіру);
жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар;
төтелге жақындау; күзет құрылғысын ашу және жабу; жұмыс орны шегінде жабдықтың орын ауыстыру; мано
штуцер арқылы суды төгу; манометр бойынша есептілікті алу және жазып алу;
өрнек бойынша су қысымының мәнін анықтау; дала журналына жазу.

төтелден ағып жатқан су шығынын өлшеу көлемдік әдіспен тасымалданатын өлшеуіш сауыт көмегімен орындалады;
ағын суларда – гидрометрикалық батпаған су жіберу бойынша, оның жұқа тік қабырғасы бар және тасымалданатын су жібергіш шеңбер көмегімен орындалады.

жұмыс орнында қызмет көрсетуге байланысты базада алдын ала дайындау және қорытынды операциялары;
өлшеу жабдықтарын тексеру; жұмыс орындау кезінде жұмыс орны шегінде жабдықтардың және өзге заттардың орын ауыстыруы;
су көзіне жақындау; өрнек бойынша су шығынын анықтау; дала құжаттарын толтыру.

сауытты төбесіне дейін немесе сауыттың қабырғасындағы белгіге дейін үш рет толтыру;
секундомер бойынша есептілікті үш рет алу және есептіліктерді жазу; сауытты судан үш рет босату;

балшықтан және сорғыштардан су жіберуді және арналарды тазарту; су тогын оның тұрақты дебитіне және мөлдірлігіне дейін өлшеу, су өлшегіш рейка бойынша есептілікті үш рет алу және есептіліктерді жазу;

жылға арнасына шеңберді басу жолымен орнату;
шеңбер шеттері мен жағалауға дейін жылға опырылуы;
шәкілдер бойынша есептілікті үш рет алу және есептіліктерді жазу; арнадан шеңберді шешіп алу.

ағын сулардан (су қоймаларынан) алынатын судың сынамасы, сонымен қатар ағып жатқан сарқырама сулардан алынатын судың сынамасы сыйымдылығы 0,5 литр құрайтын бөтелкелердің көмегімен алынады.

базада алдын ала дайындау және қорытынды операциялар: бөтелкелерді, тығындарды жуу, бәдірлерді дайындау;
жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар: ағын суға жақындау;
жұмыс орыны шегінде жабдықтардың орнын ауыстыру, алынатын сумен бөтелкелерді және тығындарды үш қайтара шайқау; бөтелкелерді сумен толтыру; тығынмен бөтелкелерді бекіту оларды парафинмен құйып тастау; этикеткаларды толтыру (екі данада) және оларды бөтелкелерге жабыстыру;
жәшікке бөтелкелерді қораптау; сынамалардың тізімделуін (тізімдеме) толтыру және оларды сынамалары бар жәшікке салу.

бақылаушылардың жұмысын және бақылау желілерінің күйін тексергенде инспектордың тапсырмасына жер асты суларының деңгейін, температурасын, қысымын және дебитін өлшеуден басқа 37, 42 тт., №№ 8 - 12 Кестелер бойынша анықталатын уақыт шығындарын анықтау кіреді;
сонымен бірге:
бақылаушы жұмысының беріктігін тексеру, өлшеу құралдарының және аспаптарының күйлерін тексеру, бақылау желісінің техникалық күйіне баға беру, қоршаған ортаның өзгеруін бақылау және есепке алу және жаңадан пайда болған факторларды (көбіне антропогенді) айқындау, олар жер асты суларының тәртібін анықтайды;
өлшеу және тексеру жұмыстарын тіркеу алдын ала дайындалған журналдарда жүргізіледі.

ұңғыманың су температурасын, деңгейін, ұңғыма тереңдігін (бұл жұмыстарға уақыт шығындары уақыт нормаларының 2-5 қосымшасының №№ 8-11 кестелерінің мөлшерлері бойынша анықталады) бақылау өлшеу;
бақылаудың дұрыстығын және өз уақытына сай жасалғанын және бақылау биркасында орындаушы жазбаларын тексеру, бақылау өлшемдерімен салыстыру;
жабдықтарды қарап шығу және ретке келтіру және оларға жөндеу жұмыстары қажеттілігін анықтау;
бақылаушы өлшемтаспасын түзетуге, термометр жұмысының күйін тексеру;
бақылаушының дала кітапшасындағы жазбаларымен бақылау өлшемдерін салыстыру;
ұңғымадан немесе ұңғымалар тобынан 1-2 км радиус қашықтығындағы жерлерді қарап шығу;
инспекциялау нәтижелеріне сәйкес бақылау журналына жазу, онда бақылаушы жұмысының кемшіліктерін және оларды жою іс-шараларын көрсету.

Жұмыс көлемін анықтағанда бақылау ұңғымаларының арасындағы ара қашықтығы мен сан мөлшерін, топтастырғанда олардың орналасуын және инспекторлық бекетінде 2 км қашық орналасқан ұңғыманың (ұңғымалар тобының) болуын ескерген жөн, осындай төтелдерге уақыт шығыны қосымша ескеріледі. Жобаның әдістемелік бөлігінде ұңғыма тобының нақты дәлел санын, жер айналасын қарап шығу керек.

жұмыстарды жүргізу кезінде участке бойынша және объектілерді зерттеуде орындаушылардың қозғалысы жол үстінде де, жолсыздықта да, жаяу және автокөлікпен де жылдың кез келген мезгілінде жүзеге асырылады.

алдын ала дайындау – аяқтау операциялары: жұмысты өндіру үшін қажетті аспаптар мен құралдарды іріктеу, орындаушылардың тың бойынша жаяу жүрісінің құралдар, аспаптар және өзге де қажетті заттарды артудың жалпы салмағы 20 кг артық болмау керек;

алдын ала дайындау – аяқтау операциялары: жұмысты өндіру үшін қажетті аспаптар мен құралдарды іріктеу, көлік амалына қызмет көрсетумен байланысты операциялар, орындаушылардың жол бойымен немесе жолы жоқ жермен қажетті жүкті автокөлік амалымен тасымалдап көшу, жүк салмағы автокөліктің жүк көтергіштігімен тасымалданатын жүктердің салмағын есептей отырып шектеледі.

таспаға түсіру жұмыстарының барысында (бағыт бойынша қозғалып отыру) түсіру бетінің аумағында құдықтар кездеседі, оларды су сапасы бойынша жарамдылығын анықтау үшін тексеріп қарау керек;
республика аумағында түрлі уақыт кезеңдерінде әр түрлі мақсаттар үшін гидрогеологиялық ұңғымалардың біршама маңызды саны бұрғыланған. Қазіргі уақыт кезеңінде осы ұңғымалардың көптеген бөлігі тағайындалуы бойынша пайдаланылмайды, көп жағдайда жарамсыз және жойылуға тиістілер қатарына жатады. Олар бұрғыланған гидрогеологиялық жағдайларға тәуелді иесіз ұңғымалар өздігінен ағатын және ақпайтын болып жіктеледі. Осыған тәуелді оларды қарап шығу жағдайы және уақыт шығындары әр түрлі болады. Жұмыс басталар алдында алдын ала аэро және космо суреттерді дешифрлау жүргізіледі, ол ұңғыманың болжамды орналасуын анықтау үшін жасалады. Дешифрлауға және ұңғымаға жетуге кететін уақыт шығындары бөлек есептеледі. Осы бөлімде тек тексеріп қарауға кететін уақыт шығындары ғана келтіріледі.

алдын ала дайындау – аяқтау операциялар, жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар, объектіні географиялық, геоморфологиялық зерттеу және биіктіктен «байлау», зерттеу объектісін жалпы қарап шығу;
құдықтағы су температурасын, тереңдігін және ауаны өлшеу;
су сынамаларын алу және оларды этикеткалау, жәшікке су сынамаларын қораптау;
бағыт бойынша орындаушы топтарының (отрядтың) зерттеу объектілерінің арасында бақылаулары және бақылау деректерін дала күнделігіне, карталарға немесе аэрофото суреттерде белгілеп қозғалуы;
материалдарды далада жүйелі түрде өңдеп отыру.

базада алдын ала дайындау – аяқтау операциялар, жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар, ұңғымаға жақындау, құралды қосу, GPS жолсерікті жүйесімен байланыс орнатылуын күту, дисплейден координаттарды түсіріп алу, құралды өшіру, төтел ауызын көзбен қарап шығу (өлшемін түсіру), кигізілген төтелдің диаметрін, қабырға қалыңдығын өлшеу;
бұрғылау жылын анықтау үшін жергілікті мекеме және тұрғындарға сұрау салу;
төтелдегі су деңгейін өлшеу;
координаттарды және қалған деректерді дала журналына енгізу, төтелдің орналасу орнының сурет салу, картаға енгізу.

өздігінен ағатын төтелдерді тексеріп қарау бойынша жұмыстардың құрамы алдыңғысына ұқсас, мұнда тек су деңгейін өлшеу болмайды. Оның орнына өлшеу әдісі бойынша су дебитінің өлшемдері және су сынамаларын алу жүргізіледі.

алдын ала дайындау – аяқтау операциялар, жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар;
зерттеу объектісін географиялық, геоморфологиялық зерттеу және биіктіктен «байлау», бұлақтың орналасу орнын жалпы қарап шығу;
бұлақтан су шығынының анықтау үшін сутартпа жыра құрылғысы немесе бұлақ шығысының орнын тазалау;
бұлақтан шығатын судың шығынын, бұлақтағы су температурасын және ауаны үш қайтара өлшеу;
су сынамаларын және геологиялық үлгілерін алу және оларды этикеткалау, су сынамаларын жәшікке қораптау;
бағыт бойынша орындаушы топтарының (отрядтың) зерттеу объектілерінің арасында бақылаулары және бақылау деректерін дала күнделігіне, карталарға немесе аэрофото суреттерде белгілеп қозғалуы;
материалдарды далада жүйелі түрде өңдеп отыру.

су жолын ашатын GPS құралымен бақылау нүктелерін байланыстыру және жоба орналасуын нәрсеге аудару.

базада алдын ала дайындау – аяқтау операциялары, жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар, бақылау нүктесіне жақындау, құралды қосу, GPS жолсерікті жүйесімен байланыс орнатылуын күту, дисплейден координаттарды түсіріп алу, құралды өшіру; координаттарды дала журналына енгізу, бақылау нүктесінің орналасу орнының суретін салу.

тізімдемелік парақ аумағын зерттеуге және жүргізу мақсатына тәуелді бағдарлы зерттеу жұмыстары алдын ала тексеріп алушылық, гидрогеологиялық, гидрогеологиялық тереңірек зерттеу бойынша гидрогеологиялық және инженерлі–геологиялық, бағдардың саны, қашықтығы (км) бұрын жасалған жұмыстардың материалдарын талдау және мұқият зерттеу негізінде және аэро-космостық суреттерді дешифрлау негізінде жобамен анықталады (бұдан әрі – МАКС).

базада алдын ала дайындау – аяқтау операциялары, бағдар бойынша орындаушылардың әр 10 км қашықтықта картаға геологиялық шектерді; геоморфология, гидрография элементтерін, өсімдік жабындыларының түрлерін, жер асты суларының шығатын жерлерін белгілеп және салып, жылжып отыруы;
сипатты гидрогеологиялық және инженерлі–геологиялық объектілерді таңдап суретке түсіру, дала құжаттамаларын жүргізу, жиналған материалдарды далада өңдеу.

базада алдын ала дайындау – аяқтау операциялары, жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар, космо және аэро фотосуреттерді далада дешифрлау;
бағдардың бастапқы бекетін және зерттеу объектісін географиялық, геоморфологиялық және биіктен «байлау»;
зерттеу объектісін жалпы шолу;
радиометриялық бақылаулар (оларды жүргізу қажет болған жағдайда);
тектоникамен, геоморфологиялық және өзге де жағдайлармен байланысын айқындауды қоса объектіні сипаттау және зерттеу, сонымен қатар объектіні суреттеу және фото суретке түсіру;
картада немесе аэрофотосуреттерде объектінің таралу контурын және өзге ақпаратты бейнелеу және объектіні зерттеуге байланысты оның таралу ауданы ширегінде орындаушылардың орнын ауыстыру;
табиғи жалаңаштанған тау жыныстарын тазалау немесе тереңдігі 0,5 м дейін болатын жұмсақ жыныстар арқылы копуштардың өтуі; копуштардың геологиялық құжаттамалары;
бұлақтарды, құдықтарды сипаттау және сынамалау (бөлек мөлшерленеді);
зерттеу топтарының (отрядтардың) зерттеу объектілері арасында бағдар бойынша үздіксіз геологиялық, гидрогеологиялық және геоморфологиялық зерттеу жұмыстарымен және бағдар бойынша жергілікті жайды сипаттау және бақылау деректерін дала күнделігіне, картаға немесе аэрофотосуреттерде белгілеу арқылы қозғалып отыру;
бұрғылау ұңғымаларының, ұңғымалардың және арналардың карталанған және байқап көрілген тыңайған жерлерін көрсету, монолиттерді, жыныстар және су үлгілерін іріктеп алу орнын көрсету;
әдістемелік нұсқамалармен бекітілген өлшемдерде таспаға түсіру ауданында және одан тыс бақылау және байланыс бағдарлар;
жүйелі түрдегі материалдарды далада камералды өңдеп отыру: бақылау нүктелерін, бекітілген шектерді, жатыс элементтерін, геологиялық белгілерді бағдар картасында (аэрофотосуреттерде) бейнелеу және тушпен бекіту, контурларды түрлі түсті қарындаштармен бояу және бағдар картасына литология белгілерін тушпен түсіру; үлгілер мен сынамаларды қарап шығу және қысқарту, дала журналында (күнделігінде) жазбаларды түзету, бағдар бойынша қорытындылар жазу, сәйкес журналдарға үлгілер мен сынамаларды тіркеу; дала материалдарын қабылдау – тапсыру.

базада алдын ала дайындау – аяқтау операциялары, жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар, космо және аэро фотосуреттерді далада дешифрлау;
бағдардың бастапқы бекетін және зерттеу объектісін географиялық, геоморфологиялық және биіктен «байлау»;
зерттеу объектісін жалпы шолу;
радиометриялық бақылаулар (оларды жүргізу қажет болған жағдайда);
тектоникамен, геоморфологиялық және өзге де жағдайлармен байланысын айқындауды қоса объектіні сипаттау және зерттеу, сонымен қатар объектіні суреттеу және фото суретке түсіру;
картада немесе аэрофотосуреттерде объектінің таралу контурын және өзге ақпаратты бейнелеу және объектіні зерттеуге байланысты оның таралу ауданы ширегінде орындаушылардың орнын ауыстыру;
табиғи жалаңаштанған тау жыныстарын тазалау немесе тереңдігі 0,5 м дейін болатын жұмсақ жыныстар арқылы копуштардың өтуі;
копуштардың геологиялық құжаттамалары;
бұлақтарды, құдықтарды сипаттау және сынамалау (бөлек мөлшерленеді);
зерттеу топтарының (отрядтардың) зерттеу объектілері арасында бағдар бойынша жергілікті жайды сипаттау және бақылау деректерін дала күнделігіне, картаға немесе аэрофотосуреттерде белгілеу арқылы қозғалып отыру;
бұрғылау ұңғымаларының, ұңғымалардың және арналардың карталанған және байқап көрілген тыңайған жерлерін көрсету, монолиттерді, жыныстар және су үлгілерін іріктеп алу орнын көрсету;
жүйелі түрдегі материалдарды далада камералды өңдеп отыру: бақылау нүктелерін, бекітілген шектерді, жатыс элементтерін, геологиялық белгілерді бағдар картасында (аэрофотосуреттерде) бейнелеу және тушпен бекіту, контурларды түрлі түсті қарындаштармен бояу және бағдар картасына литология белгілерін тушпен түсіру; үлгілер мен сынамаларды қарап шығу және қысқарту, дала журналында (күнделігінде) жазбаларды түзету, бағдар бойынша қорытындылар жазу, сәйкес журналдарға үлгілер мен сынамаларды тіркеу; дала материалдарын қабылдау – тапсыру.

базада алдын ала дайындау – аяқтау операциялары, жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар, космо және аэро фотосуреттерді далада дешифрлау;
бағдардың бастапқы бекетін және зерттеу объектісін географиялық, геоморфологиялық және биіктен «байлау» тектоникамен, геоморфологиялық және өзге де жағдайлармен байланысын айқындауды қоса объектіні сипаттау және зерттеу, сонымен қатар объектіні суреттеу және фото суретке түсіру;
зерттеу объектісін жалпы шолу;
радиометриялық бақылаулар (оларды жүргізу қажет болған жағдайда);
картада немесе аэрофотосуреттерде объектінің таралу контурын және өзге ақпаратты бейнелеу және объектіні зерттеуге байланысты оның таралу ауданы ширегінде орындаушылардың орнын ауыстыру;
табиғи жалаңаштанған тау жыныстарын тазалау немесе тереңдігі 0,5 м дейін болатын жұмсақ жыныстар арқылы копуштардың өтуі;
копуштардың геологиялық құжаттамалары;
бұлақтарды, құдықтарды сипаттау және сынамалау (бөлек мөлшерленеді);
зерттеу топтарының (отрядтардың) зерттеу объектілері арасында бағдар бойынша жергілікті жайды сипаттау және бақылау деректерін дала күнделігіне, картаға немесе аэрофотосуреттерде белгілеу арқылы қозғалып отыру;
бұрғылау төтелдерінің, шыңыраулардың және арналардың карталанған және байқап көрілген тыңайған жерлерін көрсету, монолиттерді, жыныстар және су үлгілерін іріктеп алу орнын көрсету, сәйкес құрамы мен көлеміне, әдістемелік нұсқамаларға, таспаға түсіру масштабына бағдар бойынша қозғалып отыру барысында инженерлі–геологиялық, геоморфологиялық және геологиялық зерттеу жұмыстарының кешенін жүргізу;
инженерлі–геологиялық жыныстар кешені бойынша тіліктерді зерттеу, қолданыстағы инженерлі құрылыстарды қарап шығу, олардың тау жыныстары мен жер асты суларына тигізетін әсерін айқындау;
құрылыс алаңдарын, қазаншұңқырларын, ашық кешендерін, тау қазбаларын қарап шығу;
жүйелі түрдегі материалдарды далада камералды өңдеп отыру: бақылау нүктелерін, бекітілген шектерді, жатыс элементтерін, геологиялық белгілерді бағдар картасында (аэрофотосуреттерде) бейнелеу және тушпен бекіту, контурларды түрлі түсті қарындаштармен бояу және бағдар картасына литология белгілерін тушпен түсіру; үлгілер мен сынамаларды қарап шығу және қысқарту, дала журналында (күнделігінде) жазбаларды түзету, бағдар бойынша қорытындылар жазу, сәйкес журналдарға үлгілер мен сынамаларды тіркеу; дала материалдарын қабылдау – тапсыру.

Партия (отряд) басшысының еңбек шығындары – өлшеуішке 0,1 адам/кезеңге тең.

қолмен өтілетін ұңғыма қимасының ауданы жарықта 0,8 және 0,9-дан 1,25 кв. м (бұдан әрі – кв. м) дейін, максимал тереңдік 10 м; жұмыстарды қолмен жасағанда сүймендер, қайлалар, күректер пайдаланылады; мөлшерлермен қолдық қақпақ және сыйымдылығы 0,03-0,04 куб. м (бұдан әрі – куб. м) қауға қолдану қарастырылған.

базада алдын ала дайындау – аяқтау жұмыстыры;
жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар: ұңғыма салу орнын дайындау (беткейді тазалау, тастар мен өсімдіктерді алып тастау), көтергіш қақпақты құрастыру және орнату; жер бетіне тереңдігі 2,5 м дейінгі жыныстарды қопсыту, шығару және бөлшектеу, қазба жиектерінен жыныстарды қашықтату;
2,5 м терең шыңырауда қауғаларға жыныстарды тиеу, жыныстарды көтеру және қауғаларды түсіру;
қауғаны босату;
ұңғыма қабырғаларын түзеу, тіктілікті және қиылысу дұрыстығын тексеру.
Қолмен шыңырауларды бекітуге кететін уақыт мөлшерлері және еңбек шығындары 14 қосымшаның 19-21 кестелерінде келтірілген.

диаметрі 1,25 м2 дейінгі шыңрауларды механизацияланған әдіспен өту жұмыстарды жылдамдатқанда және арзандатқанда жүргізіледі;
өту үшін УГБ-50М түріндегі білтектер пайдаланылады, жыныстарды бұзғыш құрал ретінде «шнек», шыңыраубұрғы түріндегі қашау пайдаланылады.

базада алдын ала дайындау – аяқтау жұмыстары;
жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар;
өту нүктесіне білтекті орнату;
білтекті құрастыру, діңгекті көтеру, бұрғылау құралын жалғау (шнекті, шыңыраубұрғыны). 5 м тереңдікке дейін шыңыраудың өтуі, түсіріп-жоғарылату операцияларын орындау, бұрғылау төтелдерін өсіру;
бұрғыны жыныстан тазалау, бұрғыны ауыстыру; білтекті бөлшектеп ағыту, бұрғылау құралын шешіп алу, діңгекті түсіру.
Механизацияланған әдіспен ұңғымаларды қазу жұмыстары уақыт мөлшерлерінің 15 қосымшасының 22 кестесінде келтірілген.

ұңғымаларды бекіту мөлшерлері алдын ала дайындап қойылған бекіту элементтерімен орнатылған; ағаштан жасалған бекітпені құрастыру бойынша жұмыстар, көбіне, шыңырау өтулерін жүргізіп жатқан бригаданың қолымен орындалады; жыныстарының құрамына тәуелді 0 м бастап 2,5 м – асатын шыңырау тереңдігінде бекіту, не болмаса «жүгірмелі», не болмаса өңкей тұрғызылады; қазбаларды осы жағдайларға бекітілген бекіту құжатына қатаң сәйкестік бойынша бекітеді.

жұмыс орнын қарап шығу және оны қауіпсіз күйге келтіру;
20 м қашықтыққа дейін бекіту элементтерін жақындату;
лядтарды орнату, уақытша өрешелерді құрастыру және бөлшектеу;
ағаш материалдарын ұңғымаға түсіру;
тәждарға шұңқырларды дайындау (жыныстарды беруді есепке ала отырып);
бекіту құлыптарын үйлестіріп тәждарды қалап салу, тұрақтарды орнату, тәждары бар тұрақтарды қапсырмалармен тарту, тақтайлармен немесе табытпен қазбалар бүйірлерін тарту, бос жерлерді қапсыру.

жұмыс орнын қарап шығу және оны қауіпсіз күйге келтіру, 20 м қашықтыққа дейін бекіту элементтерін жақындату;
лядтарды орнату, уақытша өрешелерді құрастыру;
сақина бекітпелерін ұңғымаға түсіру, түсуге қызмет көрсету, бекітпе құрыптарын келтіріп сақиналарды орнату және бекітпе артында қалған бос орындарды толтыру, сақиналарды өзара жалғау.

алдын ала дайындау – аяқтау операциялары, жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар;
жұмыс орнын қарап шығу және оны қауіпсіз күйге келтіру;
УГБ-50 білігін құру, уақытша өрешелерін бөлшектеу, бекіту сақиналарын бекітуден босату және көтеру, білтекті бөлшектеу.

тау қазбаларын көмуге кететін уақыт мөлшерлері олардың өту барысында және орналасуында алынған тау салмақтарын пайдалануды көздейді: қолмен көмгенде – қолмен лақтыру қашықтығына (3 м-ге дейін), бульдозермен көмгенде – қызба қасынан 5 м қашықтықта.

ұңғымаларды қолмен көму қолдық таптаумен, әр 0,3 м қабатты таптау бойынша жүзеге асырылады;
таптаусыз көмген кезде уақыт мөлшерлеріне 0,8 коэффициент қолданылады; механизацияланған көмуде уақыт мөлшерлері қуаттылығы 79 киловатт (бұдан - әрі квт) (108 л.с.) бульдозер үшін орнатылған.

алдын ала дайындау – аяқтау операциялары, жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар, жұмыс орнын қарап шығу және оны қауіпсіз күйге келтіру;
тау қазбасының орналасуын байланыстыру (географиялық, геоморфологиялық және биіктіктік), оның ішіне бет еңкеюінің өлшемін және бағдар көздеу аралығын қоса;
баспалдақты түсіру және оны бекіту;
жабдықтарды және өзге де құжаттауға қажетті заттарды түсіру;
алдын ала геологиялық интервалдарды белгілей отырып тау қазбасын жалпы шолу;
бүйір бұрыштарды, топырақты (түбін) немесе жабындыны тазалау;
демекші құжаттама: ашылған тау жыныстарын қабат қабатымен зерттеу және сипаттау;
үлгілер мен сынамаларды алу, оларды этикеткалау және қораптау;
радиометриялық зерттеу (оларды жүргізу жағдайында);
тау қазбаларының жайма үлгі, сынама және құжаттаманың өзге де элементтерінің орындарын суреттеу;
тау қазбаларынан жабдықтарды, үлгілер мен сынамаларды көтеріп алып шығу, баспалдақты көтеріп алып шығу;
тау қазбасының орналасу мекен жайын топонегізде (аэрофотосуреттерде) тушьпен бекіту;
жатыс элементтерін және қыртыстардың (қабаттардың) қалыңдығын есептеу, үлгі және сынамаларды қарап шығу және қысқарту, дала журналында (күнделігінде) жазбаларды және суреттемеде үлгілерді және сынамаларды алу орындарын түзеу;
сәйкес журналда үлгілер мен сынамаларды тіркеу.

монолиттер топырақтарды жалаңаштау және жерасты тау қазбаларынан қолмен немесе кесетін сақинамен және бұрғылау төтелдерінен топырақ тасығыштармен іріктеп алынады; қолмен кесіп алынатын монолиттер өлшемі: 100*100*100 мм, 200*200*200 мм және 300*300*300 мм; шыңыраулардың тереңдігі 5 м-ге дейін болатындар қабылданады.

баспалдақты бекіту және босатып алу;
шыңырау қабырғасын немесе жалаңаш бүйірін тазалау;
монолит контурын белгілеу және жалаңаштануында немесе тау қазбасының қабырғасынан қуысты ойып алу;
монолит қырларын кесу және оны шешіп алу;
ұңғымадан монолитті көтеріп алу.

шыңырауға баспалдақты, жабдықты және өзге де заттарды түсіру және оларды көтеріп алу;
баспалдақты бекіту және босатып алу;
ұңғыма қабырғасын немесе жалаңаш бүйірін тазалау;
сақина айналасында топырақтың біртіндеп ойылуымен сақинаның топырақпен толық толуына дейін топыраққа сақинана батыру;
сақина шетінен төмен топырақты кесу;
сақина шетімен топырақты түзеулеу;
ұңғымадан монолитті көтеріп алу.

123. Бірнеше тау жыныстарының жалаңаштануларынан, шыңырауларынан және тау қазбаларынан монолиттерді іріктеп алу жұмысы іріктеп алу әдісіне тәуелді топтардың сандық құрамымен орындалады, ол 19 қосымшаның 29 кестесінде келтірілген, алдын ала дайындау – қорытынды операцияларда және жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операцияларда үлестік қатысу түрінде гидрогеолог ескеріледі.

жер бетінің жалаңаштанған бетінен және шыңыраулардан сынамаларды іріктеп алу қолмен айырлармен, сыналармен, кайлдармен, күректермен алу әдісімен жүзеге асырылады.

алдын ала дайындау – қорытынды операциялар, жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар;
сынамалар алынған жерлердің бетін тегістеу;
бораздалу контурын белгілеу немесе шаблонды орнату;
брезентті жаю, тазалау және жинау;
жыныстарды бөлшектеу және пайдалы қазбаларды алу (жыныстарды соққылау, бораздалуды тазалау), жыныстардың ірі кесектерін сындыру;
жабдықпен жұмыс жасау (оны жұмыс процесінде ауыстыру, жүктемелеу және жабысқақ жыныстардан тазалау);
өрештердің орнын ауыстыру және оларды бекіту, брезенттегі сынамаларды жинау және оларды қапшықтарға қораптау, сынамаларға белгі салу.
Бораздалу сынамаларын іріктеп алуға уақыт нормалары мен еңбек шығындары уақыт нормаларының 20 қосымшасының 30, 31 кестелерінде келтірілген.

әр түрлі су көтергіш амалдарды пайдалану арқылы механикалық әдіспен бұрғылау ұңғымаларынан және құдықтардан (ұңғымалардан) суды кәшайттау талаптары;
бұрғылау ұңғымасына және қазбаларға тәжірибелік су құюлар.

128. Бұрғылау төтелдерін тәжірибелік гидрогеологиялық жұмыстар үшін дайындау және тәжірибені орындап болғаннан кейін (қажет болған жағдайда оларды зерттеу жұмыстарын жүргізуді жалғастыру немесе пайдалануға беру) түрлі әдістермен осы бұрғылау төтелдерін жуып-шаю (оның ішінде тесу) бұрғылау бригадаларымен жүзеге асырылады. Жуып шаю (деглинизация) уақыты жобамен анықталады. Осы жұмыс түрінің шығындары бұрғылаудың білтек – кезең құнынан анықталады, ол сәйкес төтелдер құрылысында ескерілген.

түсіріп–көтеру операциялары бұрғылау қондырғыларының жүкарбалары арқылы жүзеге асырылады, олар: 1БА-15В; УГБ-50М; УРБ-3АМ және жылжып отыратын компрессорлық станциялар пайдаланылады, олар: ДК-9М; ПК-10; ЗИФ-55; ДК-15/25; УПК-80, ұзындығы 5 немесе 8 м болатын су көтергіш төтелдер, және ұзындығы 4 м және диаметрі сәйкесінше 89-273 мм және 19-50 мм ауа жеткізгіш төтелдер, төтелдерді түсіру тереңдігі 150 м дейін және 150 м3/сағ. дейін суды беруде деңгейді өлшеу электро деңгей өлшеуіштермен жүзеге асырылады, олар: УЭ-50; УЭ-200; ПУ-100; ПУ-500;
су шығыны көлемдік әдіспен өлшенеді, мұнда сыйымдылығы 20*Q л/с төмен болмайтын, суды ағызып жіберуге арналған түбінде қақпағы бар өлшеуіш ыдыстары пайдаланылады;
суды ағызып жібергіш үштіктің орташа диаметрі және ұзындығы 10 м - Ө 146 мм су қайтару төтелдерін бұрау;
бір суды қайтару төтелінің орташа ұзындығы 5 м;
cуды ағызып жіберу үштігін бұрандаға кигізу және су қайтару төтелдерін ағыту қалдық талшықтардың бұрандалық байланыстарын ораумен бояуда жүргізіледі;
кезең ұзақтылығы 7 сағат. Кәшейттек ұзақтылығы, құрылғы және өлшеу жабдықтарының түрі жобамен анықталады.

алдын ала дайындау – қорытынды операциялар;
жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар, жұмыс орны ширегінде жабдықтардың және өзге де заттардың орын ауыстыруы;
құрастыру алдында құрылғының бар жоқтығын тексеру, құрылғыны және өзге де заттарды қарап шығу, бұрғылау төтелінің аузын ашу (қысу бұрандаларын ағыту арқылы қақпақты шешіп алу);
су көтеру төтелдерін таңдау (шаблондаумен), ауа жібергіш, пьезометриялық төтелдерді және ұзындығы 10 м болатын уақытша суқайтаруға арналған төтелдерді таңдау;
жылжымалы компрессорлы станцияны орнату, су көтергіш, ауа жібергіш, пьезомертиялық (орамасыз және бояусыз) төтелдерді қалдық талшықтар бұрандаларын ораумен бояумен байланыстыру үшін түсіру (бос бұрғылау төтеліне);
төтелдің аузында төтелдерді бекіту;
бұрғылау төтелінің аузында майлықты орнату;
суағызғыш үштікті бұрандау;
компрессорлы станцияға ауа жібергіш төтелдерді жалғау;
ұзындығы 10 м уақытша су қайтару (су жібергіш) төтелін төсегенде қалдық талшықтар бұрандаларын бояуда орағанда төтелдерді қолмен бұрау, су ағынының астына ашық түрлі өлшеуіш ыдысты орнату;
электрлік деңгей өлшеуішті орнату;
жүктеме астында эрлифті қондырғыны сынау.

бір су деңгейі шегінде ұстап тұру үшін үздіксіз төмендеуге суды кәшейттеу; тәжірибе процесінде су деңгейін, температурасын және су шығынын өлшеу, талдау үшін су сынамаларын іріктеп алу, деңгейдің қалпына келуін бақылау, мәшине және жабдықтарға қызмет көрсету;
құжаттама және тәжірибе деректерін далада өңдеу.

электрлік деңгей өлшеуішті шешу, компрессорлық стануиядан ауа жібергіш төтелдерді ажырату, қабылдағыш бөшкені (ауа ажыратқыш қондырғының) шешу;
уақытша су қайтарғышты (су жібергішті) бөлшектеуде талшықтар бұрандалары бояуда оратылған байланыстарды, төтелдерді қолмен бұрап шешіп алу;
су ағызғыш үштікті қолмен бұрап шешіп алу;
бұрғылау төтелінің аузынан майлықты шығарып алу;
төтел аузындағы төтелдерді босату; төтелден төтелдерді көтеріп шығару;
төтел аузын қақпақпен жабу, қысқыш бұрандаларды бұрап бекіту;
жұмыс орны ширегінде жабдықтардың және өзге де заттардың орнын ауыстыру;
жабдықтарды және өзге заттарды жұмыстың жаңа орнына көшіруге (тазалау, жуу, майлау) дайындау немесе қоймаға тапсыру;
тапсырманы орындап болғаннан кейін қондырғыларды, жабдықтарды, материалдар қалдықтарын, түрлі құжаттарды тапсыру;
жұмыс орнын тазалау; кезеңді тапсыру.

штангалық сорғыштың диаметрі: 92 және 145 мм;
кәшейттеудің максимал тереңдігі 150 м;
қарапайым әрекет ететін сорғыштың максимал берілісі 15 м3/сағатқа дейін;
жылжу электростанциялары АДЭЛС-РМI; АД-60СР; АСДА-Т/400-РК(I).

алдын ала дайындау – қорытынды операциялар, жұмыс орны ширегінде жабдықтарды және өзге же заттардың орнын ауыстыру, құрастыру алдында қондырғыны және өзге де заттарды қарап шығу және бар болуына тексеру;
су көтергіш құбырларды (шаблондаумен) және ұзындығы 10 м болатын су қайтару құбырларын таңдау;
сорғыш – ағызғыш қондырғыны қарап шығу; сорғышты, су көтергіш құбырларды және сорғыш тартпаларын түсіру;
бұрғылау төтелінің аузы үстінен су көтергіш құбырларды бекіту;
су ағызғыш үштікті бұрамалау;
кривошипті – шатунды механизмді сорғыш тартпаларын байланыстыру;
бұрғылау төтелінің аузына майлықты орнату;
ұзындығы 10 м құбырлы су қайтаруды төсеу;
электрлік деңгей өлшеуішті орнату;

бір деңгейге судың төмендеуі шегінде суды үздіксіз кәшейттеу: тәжірибе процесінде су шығынын, температурасын және деңгейін өлшеу, талдау үшін су сынамаларын іріктеп алу, деңгейдің қалпына келуін бақылау, мәшине және қондырғыларға қызмет көрсету;
құжаттама және тәжірибе деректерін далада өңдеу;

электрлік деңгей өлшеуішті шешу, ұзындығы 10 м құбырлы су қайтаруды бөлшектеу, кривошипті – шатунды механизмнен сорғыштың тартқыштарын ажырату, су ағызғыш үштікті бұрандамалау;
құдық аузының үстіндегі су көтергіш құбырларды бөлшектеу, сорғышты, су көтергіш құбырларды және сорғыш тартқыштарын көтеріп шығару, қондырғыларды және өзге де заттарды жаңа орынға көшіруге немесе қоймаға тапсыруға дайындау (тазалау, майлау).

"Гном", "Малыш" түріндегі батырылатын электр қозғалтқышы бар орталықтандырылған балшықты сорғыш:
сорғышты орнату тереңдігі 15 м дейін, су берілісі 16 м3/сағ. дейін;
жылжымалы электр станциясы;
электрлік деңгей өлшеуіш УЭ-50; сыйымдылығы 20*Q л/с өлшеуіш ыдыс.

алдын ала дайындау – қорытынды операциялар, жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар, жұмыс орны ширегінде жабдықтарды және өзге же заттардың орнын ауыстыру, төтелден қысқыш бұрандамалары бар қақпақты шешу, айдағыш жеңдерді қосу;
электросорғыш ілінентін арқанды бекіту;
электросорғышты, ток өткізетін сымжеліні және айдағыш жеңді қолмен арқанның көмегімен тау қазбасына түсіру;
тау қазбасы аузының үстінен арқанды бекіту;
басқару станциясын орнату;
су ағызғыш үштікті бұрандамалау;
ұзындығы 10 м құбырлы су көтергішті шешу;
электрлік деңгей өлшеуішті орнату; ашық түрлі өлшеу ыдысын орнату;
жүктеме астында сорғышты сынап түсіру;

алдын ала дайындау – қорытынды операциялар, жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар, жұмыс орны ширегінде жабдықтарды және өзге же заттардың орнын ауыстыру, электростанция дөңгелектерін қолдық көтергіш көмегімен, олардың астына ағаштан жасалған төсеніштерді орнату арқылы асып қою, дөңгелектерді бекіту, сынамалы түсіру және түсіру қозғалтқышын ретке келтіру.
Электрстанция және электрсорғышты басқару станциясы панелі клеммамдарына ток өткізгіш сымжеліні төсемелеу және жалғау.

электрстанция дөңгелектерінің астынан ағаштан жасалған төсемелерді алу, дөңгелектерді босату, жерлендіруді шешіп алу, электростанция және электрсорғышты басқару станциясы панелі клеммамдарына ток өткізгіш сымжеліні ажырату.

электрлік деңгей өлшеуішті, өлшеу ыдысын шешіп алу, төтелдер аузынан арқанды босату, төтелден қолмен арқан арқылы электрсорғышты, ток өткізгіш сымжеліні және айдағыш құбыршекті көтеріп алу;
сорғыш ілінетін арқанды шешу, айдағыш құбыршекті ажырату, қыспалы бұрандасы бар қақпақпен төтел аузын жабу.

тәжірибені дайындау кезінде – 1 дайындау;
жылжымалы электрстанциясын орнатқан кезде – 1 орнату;
жылжымалы электрстанциясын шешіп алған кезде – 1 шешу;
тәжірибені тартқан кезде – 1 тарату;
тәжірибені жүргізу кезінде – кезең.

142. Бір тау қазбасынан, бұрғылау төтелінен, құдықтан, шыңыраудан қолмен көтеріп–түсіру операцияларында "Малыш" түріндегі батырылған электр қозғалтқышы бар орталық балшықты сорғышпен суды кәшейттеу тәжірибесін дайындауға, орнатуға, жылжымалы электрстанциясын шешуге және тәжірибені таратуға кететін уақыт мөлшерлері келесілерге қабылданған:
тәжірибені дайындауға – 0,169 кезең
жылжымалы электрстанциясын орнатуға – 0,214 кезең
жылжымалы электрстанциясын шешіп алуға – 0,168 кезең
тәжірибені таратуға – 0,110 кезең.

бақылау төтелдерінен су сынамаларын алу үшін әр жыл мезгілінде не "Малыш" түріндегі (ластану аймақтарында хромның болуын анықтағанда) батырма сорғышымен төтелдер кәшейттеледі, не болмаса жер асты суларының тәртібін зерттеу бойынша төтелдерді кәшейттеу кезінде эрлифтпен; құрам бойынша бұл жұмыстар қарапайым кәшейттеулерден қысқа ұзақтылықпен айрықшаланады, сондықтан есептілікті ыңғайлы жүргізу үшін мезгілдік кәшейттеулерге дайындау және тарату жұмыстарын есепке ала отырып уақыт мөлшерлері бекітілген.

алдын ала дайындау – қорытынды операциялар, жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар, жабдықтарды түсіру, оның және өзге де заттардың жұмыс орны ширегінде орнын ауыстыру және жұмысқа дайындау;
УГБ-50М білтегін құрастыру;
төтел аузын ашу;
төтел аузының үстіне ауа жібергіш құбырларды түсіру және бекіту;
су ағызғыш үштікті бұрандамалау;
төтел аузында майлықты орнату;
жылжымалы компрессорды ауа жібергіш құбырларды жалғастырып бекіту;
буындарды техникалық қарап шығу, жанар жағар маймен толтыру және өзге де қосымша жұмыстар, кәшейттеу, мәшинелер мен жабдықтарға қызмет көрсету, су сынамаларын іріктеп алу, компрессорлы қондырғыны ауа жібергіш құбырларды босату арқылы шешіп алу, майлықты шығарып алу;
су ағызғыш үштікті бұрандамалап шешіп алу, ауа жібергіш құбырларды шығарып алу;
төтел аузын жабу;
УГБ-50М білтегін бөлшектеу;
жаңа төтелге көшіруге жабдықтарды және өзге де заттарды дайындау;
жұмыс орнын жинау.

жұмыс орны ширегінде жабдықтардың, материалдардың және өзге де заттардың орнын ауыстыру (арақашықтығы 10 м дейін). Бұрғылау төтелінің аузының айналасындағы ойықшалардың радиусы 0,5 м, тереңдігі 0,25 м етіп пайдаланылады. Цементтен жасалған қоспаны дайындау – көлемі 0,2 куб.м. ойықша цементтен жасалған қоспамен құйылады («құлып» құрылғысы).

бұрғылау төтелдерінде статикалық су деңгейінің орналасуына тәуелсіз: алдын ала дайындау – қорытынды операциялар;
жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар;
бұрғылау төтелінің аузының айналасында ойықшаларды қазу;
цементтен жасалған қоспаны дайындау;
ойықшаны цементтен жасалған қоспамен құйып тастау.

жылжымалы ацителенді генераторды карбидпен толтыру;
статикалық су деңгейінен жоғары болатындай етіп жұмысшы құбыр бағаналарын өсіру;
бірінші кигізілетін құбыр бағанасын қажетті биіктікте кесу (автогенді кесу);
бірінші кигізілетін құбыр бағанасына тіректік фланці бар ауыздың құбыршасына пісіру, ағызғыш штуцерімен және жылжытқышпен; штуцерде жылжытқышты ашу және суды ағызып жіберу;
жұмысшы құбыр бағаналарының өсірілген бөлігін бұрау;
ішкі құбыркескішті орнату;

құбыркескішті шешіп алу;
ауыз құбыршасына ауа қақпағын бұрап бекіту;
құжаттама.

Техник-гидрогеологтың еңбек шығыны 0,08 адам – кезеңді құрайды.

тереңдігі 5 метрге дейінгі ұңғыма;
шыңырау қабырғалары бекітілген;
тәжірибе үшін су қажет көлемде тәжірибе жүргізіліп жатқан жерге алып келінеді немесе жақындатылады.
Құю екі сақиналы немесе бір сақиналы инфильтрометр арқылы жүзеге асырылады; 50 л/сағ. дейін су шығынында жабық түрлі әр біреуінің сыйымдылығы 15 л болатын, ағызу шлангтары бар екі өлшеуіш ыдысы пайдаланылады, олар қысқыштармен қамтамасыз етілген; 50 л/сағ. жоғары су шығынында шлангтары бар, сыйымдылығы 100-200 л екі ашық түрлі ыдыс пайдаланылады, олар ретке келтіру құрылғыларымен қамтылған. Тәжірибе жүргізуде кезең ұзақтылығы – 7 сағат.

алдын ала дайындау – қорытынды операциялар, жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар: ашық түрлі өлшеуіш ыдыстарды орнату үшін ауданды (5 м2 дейін) түзеулеу;
шыңырауға баспалдақты түсіру, оны бекіту;
ойықшаны қазу және оған гравий себу;
шыңырауға жабдықтарды және өзге де құралдарды түсіру;
сақиналарды басу; өлшейіш рейканы орнату;
жабық түрлі өлшеуіш ыдыстары үшін тұғырық орнату;
жабық түрлі өлшеуіш ыдыстарды орнату, оларды бекіту; ашық түрлі өлшеуіш ыдыстарға ретке келтіргіш құралы бар шлангтарды жалғап қосу;
өлшеуіш ыдыстарды сумен толтыру;
сақиналарды немесе тапсырылған деңгейге дейін шыңыраудың ойықшасын сумен толтыру.

шыңырау ойықшасына немесе орнатылған сақиналарға суды үздіксіз құю;
өлшеу ыдыстрын сумен кезекпен кезек толтыру;
жыныстарға инфильтрацияланатын су шығынын есептеу;
қондырғының жұмыс істеуін бақылау және оны ретке келтіріп отыру;
құжаттама және материалдарды далада өңдеу.

ашық түрлі өлшеуіш ыдыстардан ретке келтіретін құралы бар шлангтарды ажырату;
жабық түрлі өлшеуіш ыдыстарды босату және шешіп алу;
өлшеуіш ыдыстарға арналған тұғырықты шешіп алу;
өлшеуіш рейканы шешіп алу;
сақиналарды шығарып алу;
қондырғыларды және өзге де заттарды көтеріп шығару;
шыңыраудан баспалдақты босату және көтеріп алып шығу.

тәжірибені дайындауға:
екі сақиналы құю кезінде – 0,200 кезең
бір сақиналы құю кезінде:
су шығын сағатына 50 аса – 800 литрге дейін – 0,143 кезең
су шығын сағатына 800 литрден аса – 0,169 кезең.
тәжірибені жүргізу кезінде: тәжірибені жүргізу ұзақтылығы жобамен аумақтың геологиялық–гидрогеологиялық жағдайларына тәуелді анықталады;
тәжірибені таратуға:
екі сақиналы құю кезінде – 0,150 кезең
бір сақиналы құю кезінде:
су шығын сағатына 50 аса – 800 литрге дейін – 0,108 кезең
су шығын сағатына 800 литрден аса – 0,123 кезең.

тәжірибелік бұрғылау төтеліндегі су деңгейі электрлік деңгей өлшеуішпен өлшенеді;
бұрғылау төтелдеріне су жеңдер (шлангтар) бойынша немесе диаметрі 108-146 мм су құйғыш құбырлары арқылы беріледі;
су құйғыш құбырларын бұрамалау қалдық талшықтарды ораумен бояуда жүзеге асырылады. Ұзындығы 5 немесе 8 м болатын су құйғыш құбырлар, ұзындығы 4 м және диаметрі 50 мм дейін болатын пьезометриялық құбырлар. Тәжірибе жүргізгенде кезең ұзақтылығы – 7 сағат.

өлшеуіш ыдыстары үшін тұғырық орнату;
өлшеуіш ыдыстарын тұғырыққа бекіту;
бұрғылау төтеліне пьезометриялық құбырларды, жеңдерді немесе су құю құбырларын түсіру;
өлшеуіш ыдыстарына және су құю құбырларына шлангтрды (жеңдерді) жалғау;
электрлік деңгей өлшеуішті орнату;
тапсырылған деңгейге дейін төтелді сумен толтыру;

сынақ төтелде су деңгейін өлшеу;
есептілікті алу және жазу;
құжаттама және материалдарды далада өңдеу;

алдын ала дайындау – қорытынды операциялар;
жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар;
электрлік деңгей өлшеуішті шешіп алу;
өлшеуіш ыдыстардан және су құю құбырларынан шлангтарды (жеңдерді) ажырату;
тұғырықтағы өлшеуіш ыдыстарды босатып шешіп алу;
өлшеуіш ыдыстарға арналған тұғырықтарды бөлшектеу.

бұрғылау төтелі 5 метрге тереңдікке дейін өтілген;
бұрғылау төтелінің сыналатын тереңдік интервалы су құю үшін дайындап қойылған;
тәжірибе үшін су қажетті көлемде тәжірибе жүргізу орнына алып келінеді немесе жеткізіледі;
тәжірибелі бұрғылау төтеліндегі су деңгейі электрлік деңгей өлшеуішпен өлшенеді;
ұзындығы 4 м және диаметрі 19-25 мм болатын пьезометриялық құбырлар;
бұрғылау төтелдеріне су жеңдер (шлангтар) бойынша немесе диаметрі 108-146 мм су құйғыш құбырлары арқылы беріледі;
ашық түрлі ыдыстар сыйымдылығы 200 л, тәжірибе жүргізгенде кезең ұзақтылығы – 7 сағат.

жұмыс орнына қызмет көрсетумен байланысты операциялар;
өлшеуіш ыдыстары үшін тұғырық орнату;
өлшеуіш ыдыстарын тұғырыққа бекіту;
бұрғылау төтеліне пьезометриялық құбырларды, жеңдерді немесе су құю құбырларын түсіру;
өлшеуіш ыдыстарына және су құю құбырларына шлангтарды (жеңдерді) жалғау; электрлік деңгей өлшеуішті орнату;

тәжірибе өтіп жатқан құбырдың су деңгейін өлшеу;
қондырғы жұмысын бақылау және оны ретке келтіру;
құжаттама және материалдарды далада өңдеу;

өлшеуіш ыдыстардан және су құю құбырларынан шлангтарды (жеңдерді) ажырату;
өлшеуіш ыдыстардан және су құю құбырларынан шлангтарды (жеңдерді) көтеріп шығару;
тұғырықтағы өлшеуіш ыдыстарды босатып шешіп алу;
өлшеуіш ыдыстарға арналған тұғырықтарды бөлшектеу.

168. Жинақ есептілікті құрастыру үшін партияның бақылау материалдарынан басқа метеорологиялық, гидрогеологиялық, топырақ материалдары, гидрологиялық, геологиялық, инженерлі–геологиялық бақылау және зерттеу жұмыстарының материалдары пайдаланылады. Олар өндірістік, ғылыми–зерттеушілік және жоба жасайтын ұйымдармен және институттарымен жүргізіледі. Сонымен қатар, жер асты сулары кен орындарын пайдалану, ірі су қоймаларын және суару жүйелерін пайдалану мен оларды пайдалану тәртібі бойынша материалдар кірістіріледі.

Отряд басшысы
Гидрогеолог
Техник-гидрогеолог.

гидрометриялық, метеорологиялық, гидрогеологиялық бақылаулардың материалдарын талдау және жүйеге келтіру;
есептілік мәтінін жазу – 300-350 бет;
мәтіндік қосымшаларды дайындау және редакциялау;
кестелік материалдарды тексеру;
есептілік бөлімдерін көркемдейтін диаграммалар, графиктер, сұлбалар құру;
редакциялау.

Барлығы: 72,61 адам.күн
Ескерту: * - күрделілігі жоғары жұмыстарды орындаушы маман.
100 көп бақылау нүктелерінің санында орындаушылардың еңбек шығындары нүктелер санына пропорционалды көбейтіледі.

өзге ұйымдардың нақты материалдарын (метеорологиялық, гидрогеологиялық, топырақты-геоботаникалық, ауа қақпаларында, су қоймаларында, арналарда, суландыру массивтерінде стационарлы бақылаулар) өңдеу;
арнайы карталарды құру;
тіліктерді, графиктерді және кестелік қосымшаларды құру;
карталарды, сұлбаларды, тіліктерді тексеру, редакциялау және түзету.

сөздіктерді редакциялау («жаңа» объектіні енгізгенде және атауын өзгерткенде);
объектіге «жаңа» бақылау бекетін байланыстырғанда. Бұл операция бұрын деректер базасында болмаған бақылау бекеттері үшін орындалады және екі кезеңде орындалады:
картаға жалғау («Геолинк» бағдарламасы). Картографиялық ДБ қалыптасқан деп болжанады.
деректер базасына енгізу («Мониторинг» бағдарламасы).
объектіге ББ қайта жалғау (бақылау бекеті, әкімшілік аудан).
жұмысшылар ДБ қалыптастыру "Бақылау бекеттерінің тізімі";
"Литология" ДБ ақпаратты енгізу;
"Гидрогеологиялық параметрлер" ДБ ақпаратты енгізу;
«Гидрогеологиялық сипаттамалар» ДБ ақпаратты енгізу;
«Бұрғылау» ДБ ақпаратты енгізу;
«Жабдықтар» ДБ ақпаратты енгізу;
"ББ Құрылыстары» ДБ ақпаратты енгізу;
"Санитарлы күзет аумағы" ДБ ақпаратты енгізу;
«Статикалық деңгейлер» ДБ ақпаратты енгізу;
«Көму», «Сорғыштар» ДБ ақпаратты енгізу;
«Геофизикалық зерттеулер» ДБ ақпаратты енгізу;
«Қорлар» ДБ ақпаратты енгізу;
деректер базасына енгізілген ақпаратты бақылау;
ақпаратты көшіру (CD-табақшаларында көшірмелер мен архивтер құру).

сөздіктерді редакциялау;
«Жаңа» бақылау участкесін енгізу және жалғау (1 БУ);
объектілерге БУ қайта жалғау (олардың атаулары өзгерген жағдайда);
бақылау участкесі бойынша төлқұжат деректерін енгізу (1 БУ төлқұжат);
деректерді редакциялау (1 БУ төлқұжат).

"Деңгейлер тәртібі. Жедел өлшеулер";
"Температуралар тәртібі. Жедел өлшеулер";
"Шығын тәртібі. Жедел өлшеулер" (пайдаланылатын төтелдер үшін).

бақылау бекеттерінің жұмысшылар тізімін қалыптастыру;
жер асты суларының шығынының, температурасының, деңгейінің жедел мәндерін енгізу;
базадағы бастапқы ақпаратты бақылау;
деректерді редакциялау;
көшірмесін түсіру (СD-табақшаларда көшірмелер құру).

объектіге ББ (бұдан әрі - бақылау бекеті) жалғау (қайта жалғау);
бақылау бекеттерінің жұмысшылар тізімін қалыптастыру;
сынама төлқұжатын қалыптастыру;
химиялық талдаулар бойынша деректерді енгізу үшін «пішімдер» құру;
«Пішім» құрамдас бөлшектердің белгілі санының талдау түрлері бойынша құрылады. «Пішімдердің» саны орындалатын талдаулардың түрлеріне тәуелді;
химиялық талдаулар бойынша ақпаратты енгізу;
ДБ деректерді бақылау;
енгізілген ақпаратты редакциялау;
көшірмесін түсіру (СD-табақшаларда көшірмелер және деректер архивын құру).

төлқұжаттық деректер (орналасу мекені, су қақпасы, су пайдаланушы, су тұтынушы);
суды іріктеп алу, жер асты суларын пайдалану.

Қағаз тасымалдағыштардағы ақпаратты тексеру (кодтар, бірліктердің мөлшерлігі және т.с.с.);
Суқақпалары бойынша (бұдан әрі – ЖАС) суды іріктеп алу деректерін енгізу;
ДБ ақпаратты бақылау (Бюллетеньдегі байланыспау Кестесі және регламенттелмеген сұраулар бойынша жүзеге асырылады);
ДБ деректерді редакциялау.
Ескерту: Қор бойынша деректер жер асты суларын пайдалану және іріктеп алу кен орын, суқақпасы және сәйкесінше су пайдалану төлқұжаты арқылы енгізіледі.

2) Деңгейдің, температураның, шығынның орташа айлық және орташа жылдық мәндерін БД тікелей енгізу. Екінші әдіс (б) деңгейді, температураны және шығынды жедел тәртіпте бақылау бойынша деректер болмаған кезде пайдаланылуы мүмкін. Бұл жағдайда уақыт мөлшерлерін деректер базасын қалыптастыруға және толтыруға пайдалану ұсынылады.

жедел өлшеулерді ДБ енгізу, өңделетін төтелдерді таңдау;
есептеу параметрлерін таңдау (деңгей, температура, шығын);
белгіленген төтелдер бойынша орташа айлық және орташа жылдық базаларын қалыптастыру;
архив базасына ақпаратты жүктеу.

деңгей;
температура;
шығын.

өңделіп жатқан объектілердің тізімін қалыптастыру;
есеп беруді қалыптастыру күнін анықтау;
мезгілдік сипаттамаларды қалыптастыру (өзгерту) («Жылдық» үлгілері үшін);
есептілік үлгісінің атауын таңдау;
есептілік үлгісінің деректерін қарау және редакциялау;
баспаға шығару.

өңдеу үшін ББ тізімдерін қалыптастыру;
жедел өлшеулер графиктерін тұрғызу үшін жұмыс кестелерін қалыптастыру (таңдау);
жұмыс кестелерінің деректері (таңдаулары) бойынша жедел өлшеулер графигін қарау және тұрғызу;
график және кестені баспаға шығару.

өңдеу үшін ББ тізімін қалыптастыру;
жер асты сулары деңгейлерінің орташа айлық, орташа жылдық (минималды, максималды) графиктерін тұрғызу үшін жұмыс кестелерін қалыптастыру (таңдау);
жұмыс кестелерінің деректері (таңдаулары) бойынша графиктерді тұрғызу және өңдеу;
графикті және кестені баспаға шығару.

Ескерту: Болжам есебі бір төтел бойынша орындалады.

Ескерту:

техникалық жағдайы;
деңгейдің және температураның өзгеру амплитудалары;
статикалық деңгейлер;
гидродинамикалық параметрлер;
сутасымалдағыш көкжиектер.

Өңдеу үшін ББ тізімін қалыптастыру;
таңдауды қалыптастыру;
таңдауды қарау және өңдеу;
жұмыс кестелерін өңдеу (Word, Excel және т.б.).

өңделетін объектілер тізімін қалыптастыру (ББ);
есептілікті қалыптастыру күнін енгізу;
есептілікті қалыптастыру;
33 химиялық талдаулар деректерін салыстыру;
есептілік деректерін қарау және редакциялау.

ШМБК салыстыратын жұмыс кестелерін (таңдауларын) қалыптастыру (орташа, максималды, шекті)
жұмыс кестелерін (таңдауларын) қалыптастыру – су түрлері (орташа, максималды, шекті)
жұмыс кестелерін өңдеу (Microsoft Word, Microsoft Excel және т.б.).

өңделетін объектілердің тізімін қалыптастыру;
құжаттың қалыптасу күнін енгізу;
шығыс құжатты (кестені) таңдау және қалыптастыру;
деректерді (кестелерді) қарау және редакциялау.

Жұмысты орындау технологиясы келесідей:
суқақпалары және сутасымалдағыш көкжиектердің тізімін қалыптастыру;
анықтама қалыптастыру күнін енгізу;
суқақпалары бойынша деректердің болуы туралы анықтамаларды қалыптастыру;
суды іріктеп алу өлшемінің өзгеру диаграммаларын, графиктерін, тұрғызу үшін жұмыс кестелерін (таңдауларын) қалыптастыру;
графикті, диаграмманы тұрғызу және өңдеу;
графикті, диаграмманы рәсімдеу және баспаға шығару;

өңдеу параметрлерін таңдау;
өңдеу периодын (күнін) анықтау;
өңдеу үшін суқақпаларының тізімін қалыптастыру;
таңдап алынған кестелерді қарау және өңдеу;
баспаға шығару.

параметрлік кестені таңдау;
деректер таңдауын қалыптастыру;
ББ жұмыс тізімдерін қалыптастыру;
таңдауларды қарау және өңдеу;
баспаға шығару.

Қажетті ақпараттарды алу үшін келесі операцияларды орындау қажет:
анықтаманы қалыптастырудың уақытша периодын таңдау;
суқақпаларының жұмыс тізімдерін қалыптастыру;
деректерді қарау және редакциялау;
есеп беруді (анықтаманы) қарау және баспаға шығару.

ББ төлқұжат үлгісін таңдау;
объектіні таңдау (ББ);
ББ төлқұжатын қалыптастыру (құжат бөлімдерін таңдау):
ББ төлқұжатын қарау және редакциялау;
құжатты баспаға шығару;
ББ төлқұжатына бағана деректерін (бөлімдерді таңдау) дайындау;
бағана үшін деректерді қарау және редакциялау;
ББ төлқұжатына бағаналарды тұрғызу;
қарау және баспаға шығару.

төлқұжат үлгісін таңдау;
жұмыс тізімінен объектіні (суқақпасын) таңдап алу;
құжат бөлімдері бойынша суқақпа төлқұжатын қалыптастыру;
қарау, редакциялау және баспаға шығару.

объектіні таңдау (суқақпа, төтел);
осы құжат үшін деректерді таңдау жылын енгізу;
таңдап алынған объект бойынша ДҚ мағлұматтың болуын тексеру;
қалыптастырылып жатқан құжаттың бөлімдерін таңдау және қарау;
үлгіпішінге келтіру, редакциялау және құжатты баспаға шығару.

тапсырманы қою және шығыс құжаттың құрлымын анықтау;
сұрау архитектурасын жобалау (Қажетті параметрлік кестелер арасындағы байланысты анықтау);
«сұрау құрушы» - да сұрау құру (сұрау салуды орындау үшін кестелердің жұмыс өрістерін анықтау);
сұрау салуды орындау (нәтиже беретін деректер жиынын қалыптастыру);
сұрау салудың орындалуын бақылау (кестенің жұмысшы өрістерінің дұрыс толтырылуы бойынша);
сұрау салудың шығыс үлгісін рәсімдеу және баспаға шығару (Ассеss, Ехсеl)

суқақпа орналасу аумағы бойынша қордағы, архивтегі және баспаға шығарылған материалдарды жүйеге келтіру және жинау;
суқақпаның өзін қарап тексеру;
рәсімдеу жұмыстары.

жиналған және жүйеге келтірілген материалдарды зерттеу және талдау;
Суқақпаны тексеріп қарауға келісімдеу және рұқсат алу;
суқақпаны пайдаланатын мекемеде геолого–техникалық құжаттаманың және оны зерттеудің болуын тексеру;
суқақпа құрылысына рұқсат бар екенін тексеру;
суқақпаға (төтелдер төлқұжаттарына) техникалық төлқұжаттың болуын орнату және оның стандартқа сәйкестігін тексеру; суқақпа төтелдерінің санын, орналасу мекенін және техникалық сипаттамасын айқындау, жобалық дебитті және деңгейдің төмендеуін, қолданыстағы қорлардың дәрежесін, санитарлы күзет аумақтарының есептік мөлшерлерін, су сапасының есептік (қорлық) көрсеткішін, суқақпалары участкесіне жақын орналасқан жер асты суларын патенциалды ластау көздерінің бар болуын, ережелерді қадағалауды тексеру және суқақпа құрылысының талаптарын бекіту;
суқақпа ауданы бойынша орындаушылардың қозғалуы;
суқақпа сұлбасын құрастыру;
жобалықпен салыстыра отырып нақты суқақпа құрылымдарын - бұрғылау төтелдерінің санын, олардың орналасу мекенін, суқабылдағыш жабдықтарын анықтау;
бұрғылау төтелдері аузының техникалық күйіне және оларды ҚМжЕ сәйкестігіне тексеру;
тұрақты су көтергіштің таңдалу дұрыстығын және динамикалық су деңгейі орналасуына қатысты оның батуын тексеру;
іріктеп алынатын су санына есеп жүргізу және болуын, пайдаланымдағы төтелдердің динамикалық су деңгейінің бақылануын және су сапасын тексеру;
суқақпасының санитарлы күзет аумағын және олардың тәртіптерінің орындалуын тексеру;
динамикалық деңгейді өлшеу үшін, олардың күйін анықтау үшін төтелдерде шығынөлшегіштердің және пьезометрлердің орнатылуын тексеру;
көлемдік әдіспен су шығындарын өлшеу бақылауын өткізу;
су температурасын және деңгейін бақылау өлшеулерін жүргізу;
ластаушы құрамдас бөлшектер кешеніне толық химиялық талдау бақылауы үшін су сынамаларын іріктеп алу және тұрақсыз құрамдас бөлшектерді анықтау; этикеткалау және қораптау; қарап шығу актісін толтыру.

материалдармен танысу;
алғашқы тексеріп қарау материалдарымен танысу;
суқақпаны тексеріп қарауға келісімдеу және рұқсат алу;
қосымша келіп түскен құжаттарды зерттеу;
алғашқы тексеріп қарау ұсыныстарының нақты орындалуын тексеру;
суқақпасы ауданында орындаушылардың қозғалып отыруы;
химиялық және бактериологиялық талдаулар үшін су сынамаларын іріктеп алу;
судың деңгейін, температурасын, шығынын өлшеу;
қайта тексеріп қарау актісін (қорытындысын) толтыру.

230. Суқақпасы ауданында орындаушылардың тексеріп қарау жүргізгенде қозғалып отыруы жаяу жүзеге асырылады, жергілікті жерді өту дәрежесі 1-2. Су деңгейі, температурасы және шығыны тексеріп қаралып жатқан суқақпасында қамтылған техникалық амалдармен өлшенеді. Әр пайдаланымдағы төтелдерден сыйымдылығы 0,5 литр құрайтын бөтелкелермен 5 литрге дейінгі көлемде бір су сынамасы алынады.

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
1 қосымша
Кесте 1
Жұмыс жүргізу кезінде қабылданған шарттардан ауытқуды ескеретін, дала алқабы жұмыстарының уақыт мөлшерлеріне түзету коэффициенттері
№ п п
Ко­эф­фи­ци­ент­тер­ді қол­да­ну шар­тта­ры
Ко­эф­фи­ци­ент­тер
1
2
3
1
Би­ік та­у­лы жер­лер­де жұ­мыс жа­са­ған­да, ша­ма­сы 1500 м жо­ға­ры те­ңіз дең­гейі:
1501-2000
1,05
2001-3000
1,10
3001-3500
1,18
3501-4000
1,25
2
Күз­гі–көк­тем­гі және қы­сқы пе­ри­од­та, со­ны­мен қа­тар жыл мез­гі­лі­нің кез кел­ген уа­қы­тын­да ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы те­ріс бо­ла­тын би­ік та­у­лы ай­мақ­тар­да, ке­ле­сідей ор­та­ша тем­пе­ра­ту­ра­лар­да (жұ­мыс жа­сау ке­зін­де):
-100 С – ге дей­ін
1,10
-200 С – ге дей­ін
1,17
-300 С – ге дей­ін
1,25
ми­нус 300 С – ден жо­ға­ры
1,35
3
Жаз мез­гі­лін­де күн­діз­гі ор­та­ша тем­пе­ра­ту­ра­лар­да (жұ­мыс жа­сау ке­зін­де):
+310 С – ден +350 С – ге дей­ін
1,18
+ 360 С – ден +400 С – ге дей­ін
1,33
4
Қаз­ба­лар­дың өтуі мен кө­мі­лу­ін­де, дым­қыл саз­ды то­пы­рақ­тан, құ­рал сай­ман­дар­ға жа­бысып қа­ла­тын то­пы­рақ­тан қол­мен сы­на­ма­лар­ды ал­ған­да және өн­де­ген­де
1,2
Кесте 2
Өту бойынша аймақтардың топтастырылуы
Өту дә­ре­же­сі
Ай­мақ си­па­ты
1 (жақ­сы)
Ай­мақ­тар қыр­лы әл­сіз бөл­шек­тел­ген неме­се тө­бе­шік­ті жер бе­де­рі­мен; өзен­ді ал­қап­тар, сай­лар және жақ­сы өте­тін ба­ға­на­лар.
2 (қа­на­ғат­та­нар­лық)
Қиы­л­ған жер бе­де­рі бар ай­мақ­тар, қа­ты­на­сты жо­ғар­лау 300 м - ге дей­ін, ті­кжар­лы­лы­ғы 200 - қа дей­ін. Сел­дір то­пай, бұ­та­лар, әл­сіз бат­пақ­ты аумақ, би­ік та­у­лы те­гі­стіктер, жыр­ты­л­ған аудан­дар.
3 (на­шар)
Тау ете­гі­нің ай­мақ­та­ры, мұз­дық­та­ры және ауыр өте­тін та­у­лы ат­жал­да­ры жоқ, қа­ты­на­сты жо­ғар­лау 600 м - ге дей­ін, ті­кжар­лы­лы­ғы 200 - тен жо­ға­ры, та­сты тө­гі­лі­стер (ку­рум­дар), ор­ман­ды, қат­ты өсіп кет­кен жар­та­стар. Қар­қын­ды да­мы­ған же­лі­лі сай­ла­ры (адыр­ник­те­рі), ир­ри­га­ци­я­лық және ме­ли­о­ра­тив­ті же­лі­ле­рі бар ағын су ай­мақ­та­ры. Жар­ты­лай бе­кі­ті­л­ген және бе­кі­тіл­ме­ген құм­да­ры бар шөл ай­мақ­та­ры.
4 (өте на­шар)
Та­у­лы жер бе­де­рі бар, қиын өті­ле­тін ара тә­р­із­ді және та­у­лы қыр­ты­ста­ры мен мұз­дық­та­ры бар, өт­кір жүз­ді шың­да­ры бар, жиі жар­лы жар та­ста­ры бар, қа­уіп­ті асу­ла­ры бар, жо­лы жоқ шат­қал­да­ры бар, қар­қын­ды тау өзен­де­рі бар, қа­лың ор­ман­ды жар­та­ста­ры бар ай­мақ­тар.
📌 Ескерту. 1. Ұшқырланған аумақтарда (қалалар, ауылдар, поселкілер және т.с.с.) жаяу қозғалғанда өту дәрежесі 1 теңестіріледі.
2. Топырақты жолдар бойынша жаяу қозғалғанда, кез келген ортаны зерттеу процесінде өту дәрежесі 1 теңестіріледі.
Кесте 3
Жер жағдайларының гидрогеологиялық және инженерлі–геологиялық күрделілік дәрежелері
Дә­ре­же
Ги­ро­гео­ло­ги­я­лық жағ­дай­лар­дың дә­ре­же си­патта­ма­сы
1
Со­зы­лы­мы және қу­ат­ты­лы­ғы бой­ын­ша тө­зім­ді су­лы кө­к­жи­ек­тер (ке­шен­дер) ба­сым­ды­рақ. Жер асты су­ла­ры ли­то­ло­ги­я­лық бір­кел­кі тау жы­ны­ста­рын­да тақ­та тә­р­із­ді­ле­рі ба­сым­ды. Жер асты су­ла­ры­ның хи­ми­я­лық құ­ра­мы са­лы­стыр­ма­лы түр­де бір­кел­кі. Жа­сан­ды және та­би­ғи су­дың кө­рі­нуі сан жа­ғы­нан көп емес.
2
Со­зы­лы­мы және қу­ат­ты­лы­ғы бой­ын­ша тө­зім­ді емес су­лы кө­к­жи­ек­тер (ке­шен­дер) ба­сым­ды­рақ. Жер асты су­ла­ры ли­то­ло­ги­я­лық бір­кел­кі емес тау жы­ны­ста­рын­да тақ­та тә­р­із­ді­ле­рі ба­сым­ды. Жер асты су­ла­ры­ның хи­ми­я­лық құ­ра­мы бір­кел­кі емес. Жа­сан­ды және та­би­ғи су­дың кө­рі­нуі ор­та­ша да­мы­ған.
3
Жер асты су­ла­ры­ның өза­ра күр­де­лі бай­ла­ны­сы бар кө­пте­ген түр­ле­рі. Қат­пар­лы жер асты су­ла­ры. Жер асты су­ла­ры­ның хи­ми­я­лық құ­ра­мы аса бір­кел­кі емес. Олар­дың тө­зім­ді емес дең­гей­ін­де то­пы­рақ су­ла­ры­ның жа­қын ор­на­ла­суы (5 м - ге дей­ін ба­сым). Та­би­ғи неме­се жа­сан­ды су­дың кө­рі­нуі, бат­пақ­тығы, қал­қы­ма су кең да­мы­ған.
Ин­же­нер­лі–гео­ло­ги­я­лық жағ­дай­лар­дың си­патта­ма­сы
1
Еріп жа­тқан күй­де­гі ли­то­ло­ги­я­лық бір­кел­кі тау жы­ны­ста­ры ба­сым­ды­рақ. Гео­мор­фо­ло­ги­я­лық жағ­дай­ла­ры қа­ра­пай­ым бір­кел­кі. То­пы­рақ су­ла­ры­ның дең­гей­ле­рі аудан бой­ын­ша тө­зім­ді. Қа­зір­гі за­ма­ни эк­зо­ген­ді гео­ло­ги­я­лық про­це­стер да­мы­ма­ған.
2
Ли­то­ло­ги­я­лық бір­кел­кі емес тау жы­ны­ста­ры ба­сым­ды­рақ. Гео­мор­фо­ло­ги­я­лық жағ­дай­ла­ры бір­кел­кі емес. То­пы­рақ су­ла­ры­ның дең­гей­ін­де ма­ңы­зды ауыт­қуы ба­қы­ла­на­ды. Қа­зір­гі за­ма­ни эк­зо­ген­ді гео­ло­ги­я­лық про­це­стер аса ма­ңы­зды емес жай­ы­лу­ға ие. Құ­ры­лы­стар­дың де­фор­ма­ци­я­сы си­рек және ма­ңы­зды емес.
3
Ли­то­ло­ги­я­лық бір­кел­кі емес тау жы­ны­ста­ры. Гео­мор­фо­ло­ги­я­лық жағ­дай­ла­ры күр­де­лі. То­пы­рақ су­ла­ры­ның дең­гей­ін­де ма­ңы­зды ауыт­қуы ба­қы­ла­на­ды. Қа­зір­гі за­ма­ни эк­зо­ген­ді гео­ло­ги­я­лық про­це­стер кең да­мы­ған. Құ­ры­лы­стар­дың де­фор­ма­ци­я­ла­ры жиі және ма­ңы­зды.
Кесте 3-1
Космо және аэрофотоматериалдарды дешифрлау күрделілігі бойынша аумақтар күрделілігінің дәрежелері
Дә­ре­же
Де­шифр­лау күр­де­лі­лі­гі­нің си­патта­ма­сы
1
2
1 (қа­ра­пай­ым)
Кос­мо және аэро­фо­то­су­рет­тер­де кар­та­ға тү­сі­ру объ­ек­ті­ле­рі­нің 60 % кө­бі бей­не­ле­не­ді. Те­гіс аумақ­тар кар­та­ға тү­сі­ру объ­ек­ті­ле­рі­нің жақ­сы ор­на­ты­л­ған де­шифр­лау бел­гі­ле­рі және ин­ди­ка­тор­ла­ры бар.
2 (қа­на­ғат­та­нар­лық)
Кос­мо және аэро­фо­то­су­рет­тер­де кар­та­ға тү­сі­ру объ­ек­ті­ле­рі 30 – дан 60 % – ға дей­ін бей­не­ле­не­ді. Те­гіс және та­у­лы аумақ­тар кар­та­ға тү­сі­ру объ­ек­ті­ле­рі­нің қа­на­ғат­та­нар­лық­тай ор­на­ты­л­ған де­шифр­лау бел­гі­ле­рі және ин­ди­ка­тор­ла­ры бар.
3 (күр­де­лі)
Кос­мо және аэро­фо­то­су­рет­тер­де кар­та­ға тү­сі­ру объ­ек­ті­ле­рі­нің 30 % – на дей­ін­гі мөл­ше­рі бей­не­ле­не­ді. Те­гіс және та­у­лы аумақ­тар, олар­дың шек­те­рін­де кар­та­ға тү­сі­ру объ­ек­ті­ле­рі­нің де­шифр­лау бел­гі­ле­рін және ин­ди­ка­тор­ла­рын ор­на­ла­сты­ру қиын.
Кесте 4
Жер асты суларын ластау көзі болып табылатын техногенді объектілер дәрежелері, оларды тексеру күрделілігі бойынша
Дә­ре­же
Дә­ре­же си­патта­ма­сы
1
2
1
Мал өсі­ру ке­шен­де­рі, мал өсі­ру, өнер­к­ә­сіп­тік, ком­му­нал­дық тұ­рақ­тар, ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар және улы хи­ми­я­лық заттар­мен су­а­ры­ла­тын ауы­л­ша­ру­а­шы­лық егіс да­ла­лар; улы хи­ми­я­лық заттар мен ми­не­рал­ды ты­ңайт­қы­штар­дың қой­ма­ла­ры, мал мо­ла­ла­ры. Тек­се­ру ауда­ны 5 кв.км – ге дей­ін.
2
Ауы­л­ша­ру­а­шы­лық өнім­де­рін қай­та өн­ді­ріп шы­ға­ра­тын жер­гі­лі­ті өнер­к­ә­сіп­тік кә­сі­по­рын­дар (қант­тық, ашыт­қы, сүр­ле­гіш және т.с.с.); ағаш өң­дей­тін, ав­то­кө­лік­тік және т.с.с.; мұ­най ба­за­ла­ры, АШБ, өнер­к­ә­сіп­ті – тұр­мыстық қо­қы­стар. Тек­се­ру ауда­ны 5 кв.км – ге дей­ін.
3
Дә­рі дәр­мек жа­сай­тын, хи­ми­я­лық, ме­тал­лур­ги­я­лық за­уыт­тар, ты­ңайт­қы­штар­ды өн­ді­ріп шы­ға­ра­тын за­уыт­тар, элек­тро­стан­ци­я­лар. Тек­се­ру ауда­ны 10 кв.км – ге дей­ін.
4
Хи­ми­я­лық, ме­тал­лур­ги­я­лық, ке­нөн­ді­ру және өзге де кә­сі­по­рын­дар, АШБ, сүзу­дің үл­кен алаң­да­ры­мен ұсы­ны­л­ған қал­дық­тар­ды сақ­тау жер­ле­рі, ра­дио­бел­сен­ді қал­дық­тар­ды сақ­тау қор­ла­ры; өнер­к­ә­сіп­тік ағын­ды су­лар­ды жер асты­на кө­му по­ли­гон­да­ры; қат­ты тұр­мыстық және өнер­к­ә­сіп­тік қал­дық­тар по­ли­гон­да­ры. Тек­се­ру ауда­ны 40 кв. км – ге дей­ін.
Кесте 5
Шаруашылық объектілерінің дәрежелері, олардың жер асты суларының ластануына әсер ету дәрежесі бойынша
Дә­ре­же
Дә­ре­же си­патта­ма­сы
1
2
1
Ор­ман­тех­ни­ка­лық, су­мен қам­та­ма­сыз ету, энер­ге­ти­ка­лық
2
Егін­ші­лік, кө­лік­тік, жы­лу­энер­ге­ти­ка­лық, ре­кре­а­ци­он­дық
3
Мал­шы­лық, су­лан­ды­ру, ке­нөн­ді­ру­ші, өнер­к­ә­сіп­тік, қа­ла­лық.
4
Яд­ро­лық – энер­ге­ти­ка­лық.
Кесте 6
Шаруашылық игеру дәрежесі бойынша аумақ категориялары
Дә­ре­же
Дә­ре­же си­патта­ма­сы
1
2
1
Аумақ­тар иге­ріл­ме­ген неме­се әл­сіз иге­рі­л­ген. Ие­сіз, ақа­у­лы, апат­тық түр­де­гі су сы­на­ма тө­тел­де­рі, қақ­тал­ған бұ­лақ­тар­дың және т.с.с. по­тен­ци­ал­ды ла­стау көз­де­рі­нің са­ны 10 кв. км 5 көп емес.
2
Иге­рі­л­ген аумақ­тар. 1 дә­ре­же си­патта­ма­сын­да тіз­бек­теп көр­се­ті­л­ген объ­ек­ті­лер са­ны 10 кв. км 10 ас­пай­ды.
3
Қар­қын­ды иге­рі­л­ген аумақ­тар. 1 дә­ре­же си­патта­ма­сын­да тіз­бек­теп көр­се­ті­л­ген объ­ек­ті­лер са­ны 10 кв. км 10 са­ны­нан аса­тын.
Кесте 7
Объектілердің геологиялық зерттеу күрделілігін топтастыру
Гео­ло­ги­я­лық зерт­теу күр­де­лі­лі­гі­нің дә­ре­же­сі
Дә­ре­же си­патта­ма­сы
1
Қа­ра­пай­ым ми­не­ра­ло­ги­я­лық құ­ра­мы бар тау жы­ны­ста­ры, өзгер­тіл­ме­ген.
2
Күр­де­лі ми­не­ра­ло­ги­я­лық құ­ра­мы бар тау жы­ны­ста­ры, өзгер­тіл­ме­ген.
3
Ме­та­мор­физ про­це­сте­рі ти­ген тау жы­ны­ста­ры; тө­зім­ді ай­мақ­тық жел­де­ну қа­бық­та­ры.
4
Күр­де­лі ми­не­ра­ло­ги­я­лық құ­ра­мы бар тау жы­ны­ста­ры, қиын ди­а­гно­сти­ка жа­са­лы­на­тын; тө­зім­сіз ай­мақ­тық жел­де­ну қа­бық­та­ры.
5
Оро­го­вик­тел­ген, миг­ма­ти­зир­лен­ген неме­се та­мыр­лан­ған тау жы­ны­ста­ры.
6
Те­рең гид­ро­тер­ми­я­лы – ме­та­со­ма­лық қай­та өң­де­у­ге ұшы­ра­ған тау жы­ны­ста­ры; күр­де­лі ми­не­ра­ло­ги­я­лық құ­рам­ды неме­се құр­лым­ды кен де­не­ле­рі.
Ескерту.
1. "Объектә деп тау жыныстарының табиғи жалаңаштығы немесе тау төзімділігімен (бұрғылау төтелдерімен) ашылатын геологиялық тілік түсіндіріледі.
2. 100 метр тілікке тау жыныстарының шек қорабының саны 9 - дан асатын болса объект дәрежесі бірге жоғарылайды.
"Қорап шегі" деп стратиграфиялық, литологиялық, петрографикалық және тектоникалық шектер түсіндіріледі.
3. Егер бір метр тілікке тау жыныстарының бес түрінен көп түрлер келетін болса немесе желісілемді – қосылымды минералдану байқалса объект дәрежесі бірге жоғарылайды.
4. Егер бір уақытта екінші және үшінші ескерту қолданылса объект дәрежесі екіге жоғарылайды.

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
2 қосымша
Кесте 8
Тарсылдақпен таудың бірлік қазбасында су деңгейін өлшеуге кететін уақыт мөлшері, кезең
Өлшеуіш – 1 өлшеу
Жол­дар­дың №
Те­рең­дік ин­тер­ва­лы, м
Су дең­гей­ін өл­шеу
Үш аяқ­ты­ны ор­нат­пай
Үш аяқ­ты­ны ор­на­ту және бөл­шек­те­умен
1
2
3
4
1
10 – ға дей­ін
0,021
2
11-25
0,022
3
26-50
0,025
4
51-100
0,029
5
101-150
0,101

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
3 қосымша
Кесте 9
Тарсылдақпен таудың бірлік қазбасында тереңдікті өлшеуге кететін уақыт мөлшері, кезең
Өлшеуіш – 1 өлшеу
Жол­дар­дың №
Те­рең­дік ин­тер­ва­лы, м
Кен алын­ған ке­ңі­стікте те­рең­дік­ті өл­шеу
Үш аяқ­ты­ны ор­нат­пай
Үш аяқ­ты­ны ор­на­ту және бөл­шек­те­умен
1
2
3
4
1
10 – ға дей­ін
0,020
2
11-25
0,022
3
26-50
0,025
4
51-100
0,029
5
101-150
0,099
6
> 150
0,103

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
4 қосымша
Кесте 10
Таудың бірлік кен қазбасында су температурасын өлшеуге кететін уақыт мөлшері, кезең
Өлшеуіш – 1 өлшеу
Жол­дар­дың №
Өл­шеу ин­тер­ва­лы, м
Тем­пе­ра­ту­ра­ны өл­шеу
Үш аяқ­ты­ны ор­нат­пай
Үш аяқ­ты­ны ор­на­ту және бөл­шек­те­умен
1
2
3
4
1
10 – ға дей­ін
0,093
2
11-25
0,095
3
26-50
0,097
4
51-100
0,102
5
101-150
0,171
6
> 150
0,175

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
5 қосымша
Кесте 11
Таудың бірлік кен қазбасында су температурасын және деңгейін біріктіріп өлшеуге кететін уақыт мөлшері, кезең
Жол­дар­дың №
Те­рең­дік ин­тер­ва­лы, м
Су тем­пе­ра­ту­ра­сын және дең­гей­ін бі­рік­ті­ріп өл­шеу
Үш аяқ­ты­ны ор­нат­пай
Үш аяқ­ты­ны ор­на­ту және бөл­шек­те­умен
1
0-10
0,103
-
2
11-25
0,107
-
3
26-50
0,111
4
51-100
0,111
-
5
101-150
-
0,181

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
6 қосымша
Кесте 12
Ағып жатқан су немесе ағын суларда су шығынын өлшеудің уақыт мөлшерлері, кезең
Өлшеуіш – 1 өлшеу
Жол­дар­дың №
Өл­шеу құ­рал­да­ры­ның ата­луы
Мөл­шер мәні
1
2
3
1
Та­сы­мал­да­на­тын өл­шеу са­уы­ты­мен
0,052
2
Гид­ро­мет­ри­я­лық су жі­бе­ру бой­ын­ша
0,062
3
Та­сы­мал­да­на­тын су жі­бе­ру шең­бе­рі­нің кө­ме­гі­мен
0,065

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
7 қосымша
Кесте 13
Ағып жатқан су немесе ағын суларда (су қоймалары) су сынамаларын алуға кететін уақыт мөлшерлері, кезең
Өлшеуіш – 1 өлшеу
Жол­дар­дың №
Жұ­мыс жүр­гі­зу жағ­дай­ла­ры
Мөл­шер мәні
1
2
3
1
0,5 л кө­ле­мін­де­гі бір бө­тел­ке
0,050

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
8 қосымша
Кесте 14
Бақылау тәртібін инспекциялауға кететін уақыт шығындары (кезең)
Өлшеуіш – 1 өлшеу
Жол­дар­дың №
Жұ­мыстар­дың ата­луы
Мөл­шер мәні
1
2
3
1.
Ба­қы­лау бир­ка­сын­да­ғы жа­зу­дың дұ­ры­стығ­ын және өз уа­қы­ты­на сай жа­сал­ға­нын тек­се­ру. Ба­қы­лау бир­ка­сын ше­шіп алу, жа­зу­дың өз уа­қы­ты­на сай жа­сал­ға­нын тек­се­ру, соң­ғы өл­шем мер­зім­де­рі, ба­қы­лау өл­шем­мен са­лы­сты­ру, бир­ка­ны ор­ны­на ор­на­ла­сты­ру, кем­ші­лік­тер ту­ра­лы ак­ті­де бел­гі­леу (бір тө­тел бой­ын­ша).
0,013
2.
Ба­қы­ла­у­шы­ның да­ла кі­тап­ша­сын­да­ғы жа­зу­лар­ды ба­қы­лау өл­шем­де­рі­мен са­лы­сты­ру: кі­тап­ты ұсы­ну­ды та­лап ету, оны алу, бар­лық бе­кет­тің тө­тел­де­рі бой­ын­ша соң­ғы өл­шем­де­рі бар жа­з­ба­лар­дың ин­спек­ция ак­т­ін­де бел­гі­ле­ну және ба­қы­лау өл­ше­улер­ді са­лы­сты­ру, ба­қы­ла­у­шы­ның да­ла кі­тап­ша­сын­да­ғы кем­ші­лік­тер­ді бел­гі­леу (жал­пы бе­кет үшін)
0,014
3.
Ба­қы­ла­у­шы­ның өл­шем­тас­па­сын тү­зе­ту­лер­ге тек­се­ру, эта­лон­ды бо­лат тас­па­сы бар ұзынды­ғы 50-100-200 м бо­ла­тын өл­шем­тас­па­ның бө­лік­те­рі­нің бөл­шек­те­уін бет­те­сті­ру, жөн­деу ту­ра­лы жа­зу, ба­қы­ла­у­шы кі­тап­ша­сын­да және ак­ті­де бөл­шек­тер­ді бет­те­сті­ру және са­лы­сты­ру (жал­пы бе­кет үшін)
0,076
4.
Кі­тап­тың бар­лы­ғы­ның, ба­за­ға по­шта ар­қы­лы жі­бе­рі­ле­тін одан тү­сі­рі­л­ген кө­шір­ме­нің дұ­рыс тол­ты­ры­л­ға­нын тек­се­ру (жал­пы бе­кет үшін)
0,039
5.
Тер­мо­метр жұ­мысы­ның күй­ін оның эта­лон жұ­мысы­ның күй­і­мен са­лы­сты­ру ар­қы­лы тек­се­ру: ауа­да екі тер­мо­метр­дің көр­сет­кіш­те­рін бет­те­сті­ру, ше­лек­пен су алу, су­ға са­лын­ған тер­мо­метр­лер­дің сы­нап ба­ға­на­сы тоқ­та­ған­ға дей­ін кү­тіп, екі тер­мо­метр­дің көр­сет­кіш­те­рін бет­те­сті­ру, ак­ті­де және ба­қы­ла­у­шы­ның да­ла кі­тап­ша­сын­да тер­мо­метр күй­ле­рі және тек­се­руі ту­ра­лы жа­зу тол­ты­ру (жал­пы бе­кет үшін)
0,097
6.
Қор­ша­ған ор­та өзге­рі­сіне ба­ға бе­ру үшін тө­тел­дің неме­се тө­тел­дер то­бы­нан 1-2 км ра­ди­ус қа­шық­тығ­ын­да­ғы жер­лер­ді қа­рап шы­ғу. Жер бе­де­рін­де, өсім­дік­тер­де, жер бе­т­ін­де­гі су ағын­ды­ла­рын­да, су қой­ма­ла­рын­да, жа­сан­ды фак­тор­лар­дың және жағ­дай­лар­дың пай­да бо­луы­на (құр­лыс, су жі­бе­ру­лер, арық­тар, қо­қы­стар), өнер­к­ә­сіп­тік құ­ры­лы­стар­ға және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық иге­ру­ге на­зар ауда­ру. Ак­ті­лер­де кі­тап ті­зім­де­ме­лер­де бұ­рын бел­гі­лен­ген жағ­дай­лар­ды қа­зір­гі­лер­мен са­лы­сты­ру (жал­пы бе­кет үшін)
0,016
7
Қор­ша­ған ор­та­да­ғы өзге­рі­стер­ді кар­та сұл­ба­ға ен­гі­зу, жур­нал­да бел­гі­леу (бұл – жал­пы бе­кет үшін)
0,038
Уа­қыт шы­ғы­ны­ның бар­лы­ғы, ке­зең
0,293

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
9 қосымша
Кесте 15
Орындаушылардың көшіне және өтуіне кететін уақыт шығындары, кезең
Жол­дың №
Жол си­па­ты
Ав­то­кө­лік­те (1 км – ге)
Жа­яу (1 км)
1
2
3
4
Жыл­дың құр­ғақ уа­қы­тын­да
1
Жол­дар жай­лы және құр­ғақ то­пы­рақ­ты, бет жа­бындысы қат­ты тү­зу аз қиы­лы­с­қан жер
0,004
0,034
2
Егі­стіктер, бет жа­бындысы қат­ты қиы­лы­с­қан жер, жол­сыздық, өсіп кет­кен участ­ке­лер
0,007
0,043
Көк­тем және күз мез­гі­лін­де
3
Жол­дар жай­лы және ылғал, бал­шық­тар то­пы­рақ­ты
0,027
4
Жол­сыздық, қиы­лы­с­қан жер, бал­шық­ты то­пы­рақ­ты жол­дар
0,032
0,056

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
10 қосымша
Кесте 16
Құдықтарды, иесіз ұңғымаларды және бұлақтарды тексеріп қарауға кететін уақыт шығындары, кезең
Өлшеуіш – 1 өлшеу
№ пп
Жұ­мыс ата­луы
Уа­қыт шы­ғын­да­ры
1
2
3
1
Құ­дық­тар­ды тек­се­ріп қа­рау
0,249
2
Өзді­гі­нен ақ­пай­тын тө­тел­дер­ді тек­се­ріп қа­рау
0,218
3
Өзді­гі­нен аға­тын тө­тел­дер­ді тек­се­ріп қа­рау
0,236
4
Бұ­лақ­тар­ды тек­се­ріп қа­рау
0,387

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
11 қосымша
Кесте 17
Бағытты зерттеу жұмыстарын жүргізуге кететін уақыт мөлшерлері, кезең
Өлшеуіш – 10 км
Жол нө­мі­рі
Өту дә­ре­же­сі (2 кесте)
Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық құ­ры­лым күр­де­лі­лі­гі­нің дә­ре­же­сі (3 кесте)
1
2
3
1
2
3
4
5
Тас­па­ға тү­сі­ру мас­шта­бы 1:200 000
Ал­дын ала тек­се­ріп алу бағ­дар­ла­ры
1
1
0,510
0,765
1,211
2
2
0,817
1,253
1,798
3
3
1,199
1,907
2,630
4
4
1,781
2,833
3,967
Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық бағ­дар­лар
1
1
0,810
0,850
0,975
2
2
0,963
0,993
1,112
3
3
1,207
1,160
1,403
4
4
1,552
1,355
1,789
Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық­қа дей­ін зерт­теу
1
1
0,872
0,992
1,138
2
2
1,024
1,127
1,305
3
3
1,283
1,280
1,497
4
4
1,608
1,454
1,717
Ин­же­нер­лі-гео­ло­ги­я­лық бағ­дар­лар
1
1
1,082
1,230
1,397
2
2
1,274
1,397
1,525
3
3
1,498
1,587
1,664
4
4
1,762
1,803
1,816
Ра­дио­ло­ги­я­лық ба­қы­ла­у­ла­ры бар ке­шен­ді гид­ро­гео­ло­ги­я­лық және ин­же­нер­лі-гео­ло­ги­я­лық бағ­дар­лар
1
1
3,416
3,880
4,408
2
2
4,017
4,509
5,061
3
3
4,724
5,399
6,170
4
4
5,555
6,258
7,050
Кесте 17-1
Алдын ала тексерулерді және жергілікті бағдарларды 1:200000-1:50000 масштабтарындағы таспаға түсіру жұмысы процесінде геологиялық партияның өнеркәсіптік (бағдар) тобының
Түрлі құрамы
Ла­у­а­зым­дар және ма­ман­дық­тар ата­уы
Орын­да­у­шы­лар са­ны
Гео­лог
1
Тех­ник-гео­лог
1
Гео­ло­го­тас­па­ға тү­сі­ру және бар­лау жұ­мыста­рын­да­ғы жұ­мыс­шы
1
Бар­лы­ғы:
3

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
12 қосымша
Борпылдақ жыныстардың түрлі өкілдерін топтастыру (жыныстарды қолмен жобалау үшін)
Жы­ны­стар­дың ата­у­ла­ры және си­патта­ма­ла­ры
Жы­ны­стар дә­ре­же­сі
1
2
Же­ңіл, жұм­сақ саз бал­шық, құ­ра­мын­да 10 % дей­ін қиыр­шық­тас, қиыр­шық тас және мал­та­тас ара­лас­қан
II
Же­ңіл, жұм­сақ саз бал­шық, құ­ра­мын­да 10 % аса қиыр­шық­тас, қиыр­шық тас және мал­та­тас ара­лас­қан
III
Бор­пыл­дақ үй­ін­ді, құр­ғақ саз бал­шық
I
Май­лы, ауыр саз бал­шық
IV
Ұсақ қиыр­шық то­пы­рақ­тар­мен және құ­майт­тар­мен це­мент­тел­ген, қиыр­шық­та­сты – га­лечті шө­гін­ді­лер
IV
Ірі қиыр­шық то­пы­рақ­тар­мен це­мент­тел­ген, бөл­шек­те­рі­нің мөл­ше­рі 80 мм дей­ін бо­ла­тын қиыр­шық­та­сты – га­лечті шө­гін­ді­лер
II
Дәл сол си­яқ­ты бөл­шек­те­рі­нің мөл­шер­ле­рі 80 мм аса
III
Тас­қиыр­шық
III
Қо­с­па­ла­ры жоқ жұм­сақ лесс
I
Дәл сол си­яқ­ты, бі­рақ құ­ра­мын­да қиыр­шық­тас, қиыр­шық тас және мал­та­тас ара­лас­қан
II
Қа­тай­ған лесс
III
10 % дей­ін қиыр­шық­тас, қиыр­шық тас және мал­та­тас ара­лас­қан құм және құ­майт
I
Дәл сол си­яқ­ты, 30 % дей­ін
II
Дәл сол си­яқ­ты, 30 % аса
III
Қиыр­шық­тас және қиыр­шық тас сан мөл­ше­рі 10 % дей­ін болған­да қиыр­шық­тас, қиыр­шық тас және қой­тас ара­лас­қан құм және құ­майт
II
Дәл сол си­яқ­ты, 10 % аса
III
Та­мыр­ла­ры және қо­с­па­ла­ры жоқ өсім­дік қа­ба­ты
I
Дәл сол си­яқ­ты, жың­ғыл және 300 мм дей­ін­гі қа­лың­дық­та­ғы аға­штар­дың та­мыр­ла­ры­мен, қиыр­шық­тас, қиыр­шық тас және мал­та­тас ара­лас­қан
II
Жар­тас жы­ны­ста­ры­ның ме­ха­ни­ка­лық бұ­зы­луы­нан әл­сіз бай­ла­ны­с­қан өнім­дер
IV
Жұм­сақ та­қыр­шақ және сор­таң
II
Дәл сол си­яқ­ты, қа­тай­ған
IV
Қо­с­па­ла­ры жоқ жұм­сақ саз­дақ
I
Дәл сол си­яқ­ты, 10 % дей­ін қиыр­шық­тас, қиыр­шық тас және мал­та­тас ара­лас­қан
I
Дәл сол си­яқ­ты, 10 % аса қиыр­шық­тас, қиыр­шық тас және мал­та­тас ара­лас­қан
II
Дәл сол си­яқ­ты, қиыр­шық­тас және қиыр­шық тас сан мөл­ше­рі 10 % дей­ін болған­да қиыр­шық­тас, қиыр­шық тас және қой­тас ара­лас­қан
II
Дәл сол си­яқ­ты, 10 % аса
III
Қо­спа­сы жоқ ауыр саз­дақ
I
Дәл сол си­яқ­ты, 10 % дей­ін қиыр­шық­тас, қиыр­шық тас және мал­та­тас ара­лас­қан
II
Дәл сол си­яқ­ты, 10 % аса
II
Дәл сол си­яқ­ты, қиыр­шық­тас және қиыр­шық тас сан мөл­ше­рі 10 % дей­ін болған­да қиыр­шық­тас, қиыр­шық тас және қой­тас ара­лас­қан
III
Қиыр­шық­тас және қиыр­шық тас сан мөл­ше­рі 10 % дей­ін болған­да қиыр­шық­тас, қиыр­шық тас және қой­тас ара­лас­қан ауыр саз­дақ
IV
Жұм­сақ кө­мір
IV
Мөл­ше­рі 50 мм дей­ін­гі қиыр­шық тас
II
Дәл сол си­яқ­ты, 100 мм дей­ін
III

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
13 қосымша
Кесте 18
Есептіліктен тау - техникалық шарттардың ауытқуын ескеретін түзету коэффициенттері
Ко­эф­фи­ци­ент­ті қол­да­ну шар­тта­ры
Ко­эф­фи­ци­ент
1
2
1. Қол­мен дым­қыл шы­ңы­ра­у­лар­дан өту жо­ба­ла­нып жа­тқан жы­ны­ста­рын­да кө­ле­мі 300 мм аса­тын тау жы­ны­ста­ры­ның қиық бөл­шек­те­рін (қой­та­стар) және шой тас тап­қан­да:
- кө­лем бой­ын­ша 11 - 30 % - ға дей­ін құ­ра­мын­да қой­та­стар мен шой та­стар болған­да
- сол си­яқ­ты, 30 % аса
1,15
1,30
2. Құ­рал­дар­ға жа­бы­са­тын жы­ны­стар бой­ын­ша қол­мен қаз­ба­лар­дан өт­кен­де
1,25
3. Қа­тып қал­ма­ған жы­ны­стар­да те­рең­ді­гі 2,5 м дей­ін қол­мен шы­ңы­ра­у­лар­ды өту, жы­ны­стар­ды, үй­ін­ді ре­т­ін­де жы­ны­стар­ды қа­ла­ған­да
1,18
4. Су та­сы­ған­да шы­ңы­ра­у­лар­ды бе­кі­ту және өту, куб/са­ғат:
- 2 - ден 8 - дей­ін
- 8 - ден 20 - дей­ін
1,07
1,15
5. Тас­па­ға тү­сі­ру гид­ро­гео­ло­ги­я­лық жұ­мыстар­ды орын­да­ған­да, жо­ба­да бұр­ғы­лау жар­ғыш жұ­мыста­рын қол­да­ну мүм­кін­сіз­ді­гі дәлел­ден­ген­де, IV дә­ре­же­лі және одан да жо­ға­ры жы­ны­стар­ға қол­мен өту­де уа­қыт мөл­шер­ле­ріне ке­ле­сідей ко­эф­фи­ци­ент­тер қол­да­ны­ла­ды:
- при про­ход­ке вы­ра­бо­ток в по­ро­дах:
V-VII дә­ре­же­лер
VIII-X дә­ре­же­лер
XI дә­ре­же
XII-XIII дә­ре­же­лер
XIV дә­ре­же
XV дә­ре­же
1,18
1,25
1,67
2,0
2,20
2,40

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
14 қосымша
Кесте 19
Радиометриялық зерттеулерсіз қақпақпен қауғалардағы таулы жүктемелерді алу және жыныстарды алдын ала қопсытусыз қолмен ұңғымалауда кететін уақыт мөлшерлері
(шыңыраудың 1 м біргәді/кезеңмен)
Жол нө­мі­рі
Те­рең­дік ин­тер­ва­лы, м
Жы­ныс дә­ре­же­сі
I
II
III
IV
1
2
3
4
5
6
0,8 және 0,9 кв. м қи­ма­сы­мен
1
0-2,5
0,18
0,34
0,54
0,83
2
0-5,0
0,21
0,35
0,57
0,90
3
5,0-10,0
0,39
0,55
0,77
1,12
1,25 кв. м қи­ма­сы­мен
1
0-2,5
0,216
0,409
0,650
1,00
2
0-5,0
0,253
0,421
0,686
1,083
3
5,0-10,0
0,469
0,662
0,927
1,348
Кесте 20
Радиометриялық зерттеулерсіз қақпақпен қауғалардағы таулы жүктемелерді алу және жыныстарды алдын ала қопсытусыз 0,8 және 0,9 (1,25 дейін) кв. м қимасымен қолмен ұңғымалауда кететін уақыт мөлшерлері
(шыңыраудың 1 м біргәді/кезеңмен)
Жол нө­мі­рі
Те­рең­дік ин­тер­ва­лы, м
Жы­ныс дә­ре­же­сі
I
II
III
IV
1
2
3
4
5
6
1
0-2,5
0,289
0,482
0,723
1,073
2
0-5,0
0,326
0,494
0,759
1,652
3
5,0-10,0
0,542
0,735
1,000
1,421
Кесте 21
Өтуге кететін еңбек және қолмен ұңғыманы көму мөлшерлері
(кезеңге адам/күнмен)
№ пп
Ла­у­а­зым­дар және ма­ман­дық­тар ата­уы
Шы­ғын­дар мөл­ше­рі
1
2
3
ИТҚ:
1
Тау жұ­мыста­ры бой­ын­ша ин­же­нер
0,016
2
Участ­ке бас­шы­сы
0,143
3
Тау ше­бе­рі
0,143
Жұ­мыс­шы­лар
4
Өту­ші (3 раз­ряд­ты жұ­мыс­шы)
1,0

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
15 қосымша
Кесте 22
Механизацияланған әдіспен ұңғымалауға кететін уақыт мөлшерлері
(1 м білтек - кезеңмен)
Жол нө­мі­рі
Шы­ңы­рау те­рең­ді­гі, м
Жы­ныс дә­ре­же­сі
I
II
III
IV
V
VI
1
2
3
4
5
6
7
8
Шнек­тер­ді қол­да­ну­мен
1
0-5
0,052
0,064
0,087
0,111
0,200
0,282
2
5-10
0,062
0,074
0,097
0,142
0,229
0,349
Шы­ңы­рау­бұр­ғы­лар­ды қол­да­ну­мен
1
0-2,5
0,056
0,072
0,096
0,112
0,168
-
2
2,6-5
0,064
0,080
0,104
0,128
0,176
-
Кесте 23
Шнектерді пайдалану арқылы ұңғымалаудың механизациялы өтуіне кететін еңбек шығындарының мөлшерлері
(1 кезеңге адам күніне)
Жол нө­мі­рі
Ла­у­а­зым­дар және ма­ман­дық­тар ата­уы
Ең­бек шы­ғын­да­ры
1
2
3
ИТҚ:
1
Участ­ке бас­шы­сы
0,03
2
Бұр­ғы­лау ше­бе­рі
0,50
Жұ­мыс­шы­лар:
3
Бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­ның мә­шине жүр­гі­зу­ші­сі
1
4
Жұ­мыс­шы
1
5
Жүр­гі­зу­ші
1

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
16 қосымша
Кесте 24
Ағаштан жасалған бекітпелері бар ұңғымаларды тұрақтарда қолмен бекітуге, бүйірлерін тартуға және бос орындарды толтыруға кететін уақыт мөлшерлері
(1 м шыңырауға бр/кезең)
Жол нө­мі­рі
Те­рең­дік ин­тер­ва­лы, м
Тәж­дар қа­да­мы 1,2 м
Тәж­дар қа­да­мы 0,5 м
1
2
3
4
1
0 – 5,0
0,27
0,33
2
5,0 жо­ға­ры
0,31
0,38

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
17 қосымша
Кесте 25
Ұңғымаларды көмуге кететін уақыт мөлшерлері
(1 м3 қолмен, бульдозермен 100 м3 өткенде бр/кезең)
Жол нө­мі­рі
Жұ­мыстар­ды өн­ді­ру ама­лы
Жы­ныс дә­ре­же­сі
I-II
III-IV
V-XX
1
2
3
4
5
1
Қол­мен
0,11
0,16
0,24
Буль­до­зер­мен:
2
3
- қол­мен өт­кен қаз­ба­лар­ды
- буль­до­зер­мен өт­кен қаз­ба­лар­ды
0,06
0,14
0,07
0,15
0,14
0,27
Кесте 26
Бульдозермен ұңғымаларды көмуге кететін еңбек шығындарының мөлшерлері
(1 жұмыс кезеңіне адам/күнмен)
№ № п.п.
Ла­у­а­зым­дар және ма­ман­дық­тар ата­уы
Мөл­шер мәні
1
2
3
ИТҚ
1.
Тау жұ­мыста­ры бой­ын­ша ин­же­нер
0,022
2.
Ин­же­нер-ме­ха­ник
0,022
3.
Участ­ке бас­шы­сы
0,200
4.
Тау ше­бе­рі
0,200
5.
ИТҚ бар­лы­ғы:
0,444
Жұ­мыс­шы­лар
7.
Буль­до­зер мә­ши­не­сін жүр­гі­зу­ші
1,00

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
18 қосымша
Кесте 27
Ұңғымалардың геологиялық құжаттамаларына кететін уақыт мөлшерлері, кезең
Өлшеуіш – құжаттаманың 1 м
Жол нө­мі­рі
Шы­ңы­рау те­рең­ді­гі, м
Объ­ек­ті­ні гео­ло­ги­я­лық зерт­теу күр­де­лі­лі­гі­нің дә­ре­же­сі (7 кесте)
1
2-3
4
5
6
1
2
3
4
5
6
7
1
1,5
0,017
0,019
0,022
0,025
0,029
2
3,0
0,021
0,024
0,027
0,031
0,036
3
4,0
0,026
0,030
0,034
0,039
0,045
4
5,0
0,032
0,037
0,043
0,049
0,056
5
5,0 аса
0,045
0,050
0,061
0,073
0,084

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
19 қосымша
Кесте 28
Қолмен кесу әдісімен монолиттерді іріктеп алуға кететін уақыт мөлшерлері, кезең
Өлшеуіш - 1 монолит
Жол нө­мі­рі
Ірік­теп алу ор­ны
Әл­сіз бай­ла­ны­с­қан жы­ны­стар (құ­майт то­пы­рақ­ты)
Бай­ла­ны­с­қан жы­ны­стар (саз то­пы­рақ)
100*
100*
100 мм
200*
200*
200 мм
300*
300*
300 мм
100*
100*
100 мм
200*
200*
200 мм
300*
300*
300 мм
1
2
3
4
5
6
7
8
1
Жа­ла­ңа­штау
0,19
0,24
0,36
0,17
0,21
0,25
2
Те­рең­ді­гі 2,5 м дей­ін шы­ңы­рау
0,21
0,26
0,36
0,18
0,23
0,25
3
Те­рең­ді­гі 2,5 м – ден 5,0 м аса шы­ңы­рау
0,22
0,27
0,48
0,19
0,24
0,34
Кесте 29
Іріктеп алу әдісіне тәуелді бірнеше тау жыныстарының жалаңаштануларынан, ұңғымалардан және тау қазбаларынан монолиттерді іріктеп алатын жұмыс топтарының сандық мөлшері және орындаушылар құрамы
Жол нө­мі­рі
Ла­у­а­зым­дар және ма­ман­дық­тар ата­уы
Мо­но­лит­тер­ді ірік­теп алу әді­сте­рі
Қол­мен ке­су ар­қы­лы
Ке­су са­қи­на­сы ар­қы­лы
1
2
3
4
1
Тех­ник-гид­ро­гео­лог
1
1
2
Жұ­мыс­шы
2
1

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
20-қосымша
Кесте 30
Бораздалу сынамаларын іріктеп алуға ИТҚ және жұмысшылардың еңбек шығындары
(1 бригада - кезеңге адам/күн)
Жол нө­мі­рі
Ла­у­а­зым­дар және ма­ман­дық­тар ата­луы
Қаз­ба түр­ле­рі
Ашы­луы
Шы­ңы­ра­у­лар
Те­рең­дік 2,5 м дей­ін
Те­рең­дік 2,5 м аса
1
2
4
5
6
ИТҚ:
1
Гид­ро­гео­лог
0,10
0,10
0,10
2
Тех­ник-гид­ро­гео­лог
1,0
1,0
1,0
Жұ­мыс­шы­лар:
3
Сы­на­ма­лар­ды ірік­теп алушы
1,0
1,0
2,0
Кесте 31
Бораздалу сынамаларын іріктеп алуға кететін уақыт мөлшерлері
(1 м бораздаға бригада - кезеңге)
Жол нө­мі­рі
Бо­раз­да­лар қи­ма­сы
Жы­ны­стар дә­ре­же­сі
I-III
IV-VI
VII-IX
X-XI
XII
1
2
3
4
5
6
7
1
2*2 см
0,022
0,023
0,024
0,026
0,028
2
5*3 см
0,026
0,029
0,031
0,035
0,038
3
10*3 см
0,032
0,039
0,044
0,053
0,059
4
10*5 см
0,034
0,044
0,051
0,061
0,069
5
15*10 см
0,067
0,084
0,103
0,125
0,135

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
21 қосымша
Кесте 32
Бір бұрғылау ұңғымадан эрлифтпен бұрғылау қондырғысының жүкарбасы арқылы бір жылжымалы компрессорлық станциямен тәжірибені дайындауға және таратуға кететін уақыт мөлшерлері, кезең
Өлшеуіш - 1 дайындау және 1 тарату
Жол № №
Эр­лифт­ті тө­тел­дер­ді ор­на­ту ин­тер­ва­лы
Су кө­тер­гіш тө­тел­дер­дің сырт­қы диа­мет­рі мм
89-146
168-273
Құ­быр ұзынды­ғы, м.
5
8
5
8
1
2
3
4
5
6
Тә­жі­ри­бе­ні дай­ын­дау
1
10 дей­ін
0,381
-
0,388
-
2
10 аса 20 дей­ін
0,463
0,381
0,470
0,520
3
20 аса 30 дей­ін
0,538
0,478
0,553
0,486
4
30 аса 40 дей­ін
0,628
0,516
0,643
0,523
5
40 аса 50 дей­ін
0,695
0,560
0,725
0,568
6
50 аса 60 дей­ін
0,777
0,605
0,814
0,612
7
60 аса 70 дей­ін
0,852
0,628
0,889
0,642
8
70 аса 80 дей­ін
0,934
0,717
0,979
0,732
9
80 аса 90 дей­ін
1,009
0,747
1,061
0,770
10
90 аса 100 дей­ін
1,091
0,785
1,151
0,860
11
100 аса 125 дей­ін
1,173
0,837
1,240
0,956
12
125 аса 150 дей­ін
1,255
0,904
1,330
1,128
Тә­жі­ри­бе­ні та­ра­ту
1
10 дей­ін
0,167
-
0,170
-
2
10 аса 20 дей­ін
0,203
0,167
0,206
0,170
3
20 аса 30 дей­ін
0,236
0,210
0,243
0,213
4
30 аса 40 дей­ін
0,277
0,227
0,283
0,230
5
40 аса 50 дей­ін
0,306
0,247
0,319
0,250
6
50 аса 60 дей­ін
0,342
0,266
0,358
0,271
7
60 аса 70 дей­ін
0,375
0,276
0,391
0,283
8
70 аса 80 дей­ін
0,411
0,316
0,431
0,322
9
80 аса 90 дей­ін
0,444
0,329
0,467
0,339
10
90 аса 100 дей­ін
0,480
0,345
0,506
0,378
11
100 аса 125 дей­ін
0,516
0,368
0,546
0,421
12
125 аса 150 дей­ін
0,552
0,398
0,585
0,496
Кесте 33
Бір бұрғылау ұңғымасынан бұрғылау қондырғысының жүкарба арқылы түсіріп–көтеру операцияларында құбырларды бұрғылауға арналған қондырғының жетегімен және штангалық сорғышпен тәжірибені дайындауға және таратуға кететін уақыт мөлшерлері, кезең
Өлшеуіш - 1 дайындау және тарату
Жол № №
Су кө­тер­гіш құ­быр­ла­ры­мен сор­ғыш қон­дыр­ғы­сы­ның те­рең­дік ин­тер­ва­лы, м
Іш­тен жа­ну қоз­ғалт­қы­шы­мен
Су кө­тер­гіш құ­быр­лар­дың сырт­қы диа­мет­рі, мм
89-146
Құ­быр ұзынды­ғы, м
5
8
1
2
3
4
Тә­жі­ри­бе­ні дай­ын­дау
1
10 дей­ін
0,262
-
2
10 аса 20 дей­ін
0,303
0,251
3
20 аса 30 дей­ін
0,344
0,280
4
30 аса 40 дей­ін
0,385
0,303
5
40 аса 50 дей­ін
0,432
0,315
6
50 аса 60 дей­ін
0,467
0,333
7
60 аса 70 дей­ін
0,508
0,350
8
70 аса 80 дей­ін
0,555
0,380
9
80 аса 90 дей­ін
0,596
0,391
10
90 аса 100 дей­ін
0,637
0,421
11
100 аса 125 дей­ін
0,678
0,456
12
125 аса 150 дей­ін
0,719
0,497
Тә­жі­ри­бе­ні та­ра­ту
1
10 дей­ін
0,231
-
2
10 аса 20 дей­ін
0,267
0,221
3
20 аса 30 дей­ін
0,303
0,246
4
30 аса 40 дей­ін
0,339
0,267
5
40 аса 50 дей­ін
0,380
0,277
6
50 аса 60 дей­ін
0,411
0,293
7
60 аса 70 дей­ін
0,447
0,308
8
70 аса 80 дей­ін
0,488
0,334
9
80 аса 90 дей­ін
0,524
0,344
10
90 аса 100 дей­ін
0,560
0,370
11
100 аса 125 дей­ін
0,596
0,401
12
125 аса 150 дей­ін
0,632
0,437
Кесте 34
Бір тау қазбасынан суды кәшейттеу бойынша тәжірибенің орындаушылар құрамы және еңбек шығындары, адам. кезең
Жол №№
Жұ­мыстар­дың ата­луы
Пар­тия неме­се от­ряд бас­шы­сы
Тех­ник­гид­ро­гео­лог
4 раз­ряд­ты бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­ның мә­ши­ни­сі
3 раз­ряд­ты бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­ның мә­ши­ни­сі
5 раз­ряд­ты мә­ши­ни­сі
1
2
3
4
5
6
7
Бір бұр­ғы­лау тө­те­лі­нен эр­лифт­пен іш­тен жа­ну қоз­ғалт­қы­шы бар бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­ның жү­кар­ба ар­қы­лы тү­сі­ріп–кө­те­ру опе­ра­ци­я­ла­ры ке­зін­де су­ды кә­шейт­теу бой­ын­ша тә­жі­ри­бе:
1
- тә­жі­ри­бе­ні дай­ын­дау және та­ра­ту
0,07
Ең­бек шы­ғын­да­ры сан жа­ғы­нан уа­қыт мөл­шер­ле­ріне тең
-
2
- тә­жі­ри­бе­ні жүр­гі­зу
0,02
1
1
-
-
Бір бұр­ғы­лау тө­те­лі­нен іш­тен жа­ну қоз­ғалт­қы­шы бар бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­ның жү­кар­ба­ар­қы­лы тү­сі­ріп–кө­те­ру опе­ра­ци­я­ла­ры ке­зін­де бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­ның же­те­гі­мен штан­га­лық сор­ғы­шпен су­ды кә­шейт­теу бой­ын­ша тә­жі­ри­бе:
3
- тә­жі­ри­бе­ні дай­ын­дау және та­ра­ту
0,07
Ең­бек шы­ғын­да­ры сан жа­ғы­нан уа­қыт мөл­шер­ле­ріне тең
0,07
4
- тә­жі­ри­бе­ні жүр­гі­зу
0,02
1
-
-
1
Бір тау қаз­ба­сы­нан (бұр­ғы­лау тө­те­лі­нен, құ­дық­тан, шы­ңы­ра­удан) қол­мен кө­те­ріп–тү­сі­ру опе­ра­ци­я­ла­рын­да ба­ты­ры­л­ған электр қоз­ғалт­қы­шы бар ор­та­лық бал­шық­ты сор­ғы­шпен су­ды кә­шейт­теу бой­ын­ша тә­жі­ри­бе:
5
- тә­жі­ри­бе­ні дай­ын­дау және та­ра­ту
0,07
Ең­бек шы­ғын­да­ры сан жа­ғы­нан уа­қыт мөл­шер­ле­ріне тең
-
-
4 топ си­яқ­ты
6
- тә­жі­ри­бе­ні жүр­гі­зу
0,02
1
-
-
1
Бір бұр­ғы­лау тө­те­лі­нен өзді­гі­нен аға­тын (ат­қы­лай­тын) су­ды шы­ға­ру бой­ан­ша тә­жі­ри­бе:
7
- тә­жі­ри­бе­ні дай­ын­дау және та­ра­ту
0,07
Ең­бек шы­ғын­да­ры сан жа­ғы­нан уа­қыт мөл­шер­ле­ріне тең
-
4 топ си­яқ­ты
-
8
- тә­жі­ри­бе­ні жүр­гі­зу
0,02
1
-
1
-
Су­ды кә­шейт­теп болған­нан кей­ін бір тау қаз­ба­сын­да су дең­гей­і­нің қал­пы­на ке­лу­ін ба­қы­лау
9
- тә­жі­ри­бе­ні жүр­гі­зу
0,02
1
-
-
-
Ескерту: 1. Бұрғылау қондырғысының 3 разрядты мәшинисінің екінші көмекшісі диаметрі 168 мм және одан да жоғары диаметріне ие құбырлар пайдаланылған жағдайда қосылады.
2. 5–ші разрядтағы мәшинисінің еңбек шығындарына (жылжымалы электрстанцияларынан электр қорегін алғанда) сан жағынан уақыт мөлшерлеріне тең сәйкес келесілер қосылады: тәжірибеге дайындалу кезде - 0,1 адам. кезең; тәжірибені таратқан кезде - 0,05 адам. кезең.

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
22 қосымша
Кесте 35
Бақылау ұңғымасын кәшейттеуге кететін уақыт мөлшерлері
Өлшеуіш – 1 кезең
№ пп
Кә­шейт­те­улер және олар­дың ата­у­ла­ры
Бір тө­тел­ге ке­те­тін уа­қыт шы­ғы­ны
Жұ­мыс түр­ле­рі бой­ын­ша
Жал­пы ұз­ақ­ты­лық
Кә­шейт­теу
Дай­ын­дау та­ра­ту
Эр­лифт­пен кә­шейт­теу
1
Тәр­тіп және ба­лан­сты зерт­теу бой­ын­ша тө­тел­дер­ді кә­шейт­теу
0,5
0,5
1,0
2
Жер асты су­ла­ры ла­стан­ған ай­мақ­тар­да тө­тел­дер­ді кә­шейт­теу
1,0
0,5
1,5

(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
23 қосымша
Кесте 36
Жол №
Жұ­мыстар­дың ата­луы
Уа­қыт шы­ғын­да­ры
1
2
3
1.
Тө­тел аузы­нан тө­мен ор­на­ты­л­ған дең­гей­і­мен жер асты су­ла­рын аша­тын 1 бұр­ғы­лау тө­те­лі­нің ауы­здық­ты жү­ген жабды­ғы
0,60
2.
Өзді­гі­нен аға­тын су­ды аша­тын 1 бұр­ғы­лау тө­те­лі­нің ауы­здық­ты жү­ген жабды­ғы
1,44

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
24 қосымша
Кесте 37
Бұрғылау ұңғымасына су құю тәжірибесін дайындауға және таратуға кететін уақыт мөлшерлері, кезең
Өлшеуіш – 1 дайындау
1 тарату
Жол нө­мі­рі
Жұ­мыс ата­луы
Су құй­ғыш қон­дыр­ғы­ла­ры­ның және пье­зо­мет­ри­я­лық құ­быр­лар­дың те­рең­ді­гі, м
15 дей­ін
15 аса 25 дей­ін
25 аса 50 дей­ін
1
2
3
4
5
Тә­жі­ри­бе­ні дай­ын­дау
1
Қол­мен тү­сі­ріп–кө­те­ру опе­ра­ци­я­ла­рын­да бұр­ғы­лау тө­те­ліне су құю бой­ын­ша тә­жі­ри­бе­ні дай­ын­дау
0,207
0,237
0,277
2
Іш­тен жа­ну қоз­ғалт­қы­шы бар бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­ның жү­кар­ба ар­қы­лы тү­сі­ріп–кө­те­ру опе­ра­ци­я­ла­ры ке­зін­де тә­жі­ри­бе­ні дай­ын­дау
0,123
0,141
0,165
Тә­жі­ри­бе­ні та­ра­ту
1
Қол­мен тү­сі­ріп–кө­те­ру опе­ра­ци­я­ла­рын­да бұр­ғы­лау тө­те­ліне су құю бой­ын­ша тә­жі­ри­бе­ні дай­ын­дау
1,179
0,201
0,233
2
Іш­тен жа­ну қоз­ғалт­қы­шы бар бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы­ның жү­кар­ба ар­қы­лы тү­сі­ріп–кө­те­ру опе­ра­ци­я­ла­ры ке­зін­де тә­жі­ри­бе­ні дай­ын­дау
0,116
0,132
0,154
Кесте 38
Бұрғылау ұңғымасына немесе ұңғымаға су құю бойынша тәжірибені орындаушылар құрамы және еңбек шығындары (адам/кезеңде)
Жол нө­мі­рі
Жұ­мыс ата­луы
От­ряд бас­шы­сы
БҚ Мә­ши­ни­сі
Жұ­мыс­шы
Тех­ник-гид­ро­гео­лог
Жұ­мыс­шы
1
2
3
4
5
6
7
Бір бұр­ғы­лау тө­те­ліне іш­тен жа­ну қоз­ғалт­қы­шы бар бұр­ғы­лау қон­дыр­ғы­сы ар­қы­лы тү­сі­ріп–кө­те­ру опе­ра­ци­я­ла­ры ке­зін­де су құю бой­ын­ша тә­жі­ри­бе
1
- тә­жі­ри­бе­ні дай­ын­дау және та­ра­ту
0,07
Ең­бек шы­ғын­да­ры сан жа­ғы­нан уа­қыт мөл­шер­ле­ріне тең
-
2
- тә­жі­ри­бе­ні жүр­гі­зу
0,02
1
1
-
Қол­мен тү­сі­ріп–кө­те­ру опе­ра­ци­я­ла­рын­да бұр­ғы­лау тө­те­ліне су құю бой­ын­ша тә­жі­ри­бе
3
- тә­жі­ри­бе­ні дай­ын­дау және та­ра­ту
0,07
Ең­бек шы­ғын­да­ры сан жа­ғы­нан уа­қыт мөл­шер­ле­ріне тең
Ең­бек шы­ғын­да­ры сан жа­ғы­нан уа­қыт мөл­шер­ле­ріне тең
4
- тә­жі­ри­бе­ні жүр­гі­зу
0,02
1
1
Қол­мен тү­сі­ріп–кө­те­ру опе­ра­ци­я­ла­рын­да шы­ңы­ра­у­ға су құю бой­ын­ша тә­жі­ри­бе
5
- тә­жі­ри­бе­ні дай­ын­дау және та­ра­ту
0,07
Ең­бек шы­ғын­да­ры сан жа­ғы­нан уа­қыт мөл­шер­ле­ріне тең
Ең­бек шы­ғын­да­ры сан жа­ғы­нан уа­қыт мөл­шер­ле­ріне тең
6
- тә­жі­ри­бе­ні жүр­гі­зу
0,02
1
1

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
25 қосымша
Кесте 39
Қордан және басылып шыққан материалдардан материалдарды жинауға кететін уақыт мөлшерлері және еңбек шығындары
Жол №
Жұ­мыс тү­рі
Өл­шеу бір­лік
Бр/ке­зең­ге қа­зу мөл­ше­рі
Бри­га­да – ке­зең­ге адам/күн, ең­бек шы­ғын­да­ры
От­ряд бас­шы­сы
Гид­ро-гео­лог
тех­ник
Бар­лы­ғы
1
2
3
4
5
6
7
8
1.
Ба­сы­лып шық­қан және қор­да­ғы әде­би­ет­тер­ді жи­нау және оқу:
а) же­ке жа­зып алу­ла­ры және кө­шір­ме тү­сі­ріп алуы бар жыл­дам қа­рап шы­ғу
стр
250
1
1
-
2
б) мән­жа­з­ба­лап алу­мен орыс ті­лін­де әде­би­ет­пен жұ­мыс жа­сау
-«-
120
1
1
-
2
в) сол си­яқ­ты, мәт­ін­де ма­те­ма­ти­ка­лық есеп­те­улер­ді оқып үй­ре­ну
-«-
60
1
1
-
2
2.
Кар­то­гра­фи­я­лық ма­те­ри­ал­дар­ды оқып үй­ре­ну:
а) кар­то­гра­фи­я­лық ма­те­ри­ал­ды же­ке жа­зып алу мен кө­шір­ме­лер­ді тү­сі­ру­мен бір­ге қа­рау
дм2
62,5
1
-
0,62
1,62

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
26 қосымша
Кесте 40
Жинақ есептілікті құрастырғанда графикалық қосымшаларды құрастыруға кететін еңбек шығындары және уақыт мөлшерлері
№№ п.п.
Жұ­мыс түр­ле­рі
Ең­бек шы­ғын­да­ры, адам.күн.
Пар­тия, от­ряд бас­шы­сы
Гид­ро-гео­лог
гид­ро-гео­лог
тех­ник-гид­ро-гео­лог
1
2
3
4
5
6
1
1:3000000-1:5000000 мас­шта­бын­да­ғы шо­лу кар­та­сы
-
0,83
0,83
1,66
2
Жұ­мыс ау­ма­ғы зерт­тел­ген­ді­гі гео­ло­го-гид­ро­гео­ло­ги­я­лық кар­та, м-б 1:500000
-
1,25
0,83
0,83
3
Гид­ро­ме­тео­ро­ло­ги­я­лық то­ры бар зерт­те­лу тәр­ті­бі­нің кар­та­сы, м-б 1:3000000-1:5000000
0,40
1,66
1,66
1,66
4
Бе­кет­тер­дің бөл­шек­ті гид­ро­гео­ло­ги­я­лық кар­та­ла­ры, м-б 1:25000-1:50000 ба­қы­лау то­ры­мен (1 кар­та)
0,12
1,40
0,90
1,83
5
Түр­лі ба­қы­лау тө­тел­де­рі­нің ба­ға­на­ла­ры­ның ті­лік­те­рі (1 ба­ға­на)
-
0,87
1,66
2,43
6
Гид­ро-ме­тео­ро­ло­ги­я­лық көр­сет­кіш­тер­дің сұл­ба­лық кар­та­ла­ры, м-б 1:3000000-1:5000000
0,40
1,66
-
2,43
7
То­пы­рақ­тар және өсім­дік­тер кар­та­сы, м-б 1:3000000
0,83
4,20
4,98
8,3
8
Пар­ти­я­ның әре­кет ету ау­ма­ғы­ның гео­ло­го-ли­то­ло­ги­я­лық кар­та­сы, м-б 1:1000000
1,66
5,81
8,3
8,3
9
Аумақ­тар бой­ын­ша стра­ти­гра­фи­я­лық ба­ға­на­лар жи­на­ғы (1 ба­ға­на)
0,1
2,43
3,32
0,83
10
Жи­нақ­ты гид­ро­гео­ло­ги­я­лық ті­лік­тер (1 ті­лік)
0,25
4,73
4,73
5,56
11
Пар­ти­я­ның әре­кет ету ау­ма­ғы­ның гео­мор­фо­ло­ги­я­лық кар­та­сы, м-б 1:1500000
0,83
8,3
12,45
8,3
12
Су та­сы­мал­да­ғыш кө­к­жи­ек­тер­дің және ке­шен­дер­дің гид­ро­гео­ло­ги­я­лық та­ра­лу кар­та­сы, м-б 1:1000000
1,66
5,81
8,3
7,3
13
Бе­кет­тер бой­ын­ша то­пы­рақ су­ла­ры­ның гид­ро­изо­гип­сі және жа­тыс те­рең­ді­гі­нің кар­та­сы, м-б 1:23000-1:200000 (1 кар­та)
0,12
1,24
0,83
0,83
14
Қы­сым су­ла­ры үшін гид­ро­изо­пьез кар­та­сы
2,49
24,9
16,6
16,6
15
Жер асты су­ла­ры­ның ми­не­рал­да­ну және хи­ми­я­лық топ­та­ры­ның жал­пы кар­та­ла­ры (1 кар­та)
0,12
1,24
0,83
0,83
16
Тәр­тіп қа­лып­та­сты­ру­дың негіз­гі жа­сан­ды фак­тор­ла­ры­ның кар­та­ла­ры, м-б 1:3000000-1:50000
0,83
3,32
4,0
5,81
17
То­пы­рақ­тар­дың ылғал­ды­лы­ғы­ның гид­ро­изо­плет гра­фик­те­рі (1 да­на)
0,1
0,16
0,33
0,83
18
То­пы­рақ­тар­дың ылғал­ды­лы­ғы­ның тер­мо­изо­плет гра­фик­те­рі (1 да­на)
-
0,23
0,33
0,66
19
Аэра­ция ау­ма­ғы то­пы­рақ­та­ры­ның ылғал­ды­лы­ғы­ның және тем­пе­ра­ту­ра­сы­ның эпюр­ле­рі (1 да­на)
0,1
0,25
0,33
0,5
20
Жер асты су­ла­ры­ның, та­би­ғи және жа­сан­ды фак­тор­лар­дың тәр­тіп гра­фик­те­рін жи­нап ба­сын қо­су (1 да­на)
0,12
0,46
0,33
0,4
21
Аэра­ция ау­ма­ғын­да ылғал­ды­лық қор­ла­рын хро­но­ло­ги­я­лық түр­де өл­шеу гра­фик­те­рі (1 гра­фик)
0,25
2,49
1,90
2,73
22
Жер асты су­ла­ры дең­гей­і­нің және тәр­тіп тү­зе­тін фак­тор­лар­дың кор­ре­ля­ци­я­лық бай­ла­ны­ста­ры­ның гра­фик­те­рі (1 гра­фик)
0,58
2,1
2,1
2,1
23
Си­пат жыл­дар­ға тәр­тіп­тің же­ке эле­мент­те­рі­нің кар­та­ла­ры (1 кар­та)
0,33
1,32
1,16
1,16
24
То­пы­рақ су­ла­ры­ның ба­ланс эле­мент­те­рі­нің және осы қор­лар­дың өзге­ру кар­та­ла­ры (1 кар­та)
1,40
6,80
5,50
4,20
25
Жер асты су­ла­ры­ның ба­лан­сы зерт­тел­ген кар­та­лар­дың, ті­лік­тер­дің гид­ро­гео­ло­ги­я­лық қыр­ла­ры (1 қыр)
-
1,24
1,66
1,66
26
Ла­ста­ну көз­де­рі­нен жер асты су­ла­ры­ның қор­ға­лу кар­та­сын құ­ра­с­ты­ру (1 бет м-б-тың 1:500 000)
9,8
16,5
-
10,7
27
То­пы­рақ су­ла­ры­ның ба­ланс эле­мент­те­рін та­би­ғи және жа­сан­ды фак­тор­лар­мен са­лы­сты­ру ди­на­мик­те­рі­нің гра­фик­те­рі (1 гра­фик)
0,10
2,68
1,66
1,08
28
Жер асты су­ла­ры тәр­тіп­те­рі­нің қа­лып­та­су шар­тта­ры бой­ын­ша гид­ро­гео­ло­ги­я­лық аумақ­тау кар­та­сы, мас­штаб 1:500000
4,0
16,6
15,3
15,3
29
Бе­кі­ті­л­ген үл­гі бой­ын­ша пар­ти­я­ның ба­қы­лау нүк­те­ле­рі­нің ті­зі­мі (100 б.н. дей­ін)
-
4,95
12,4
12,4
30
Бар­лық ба­қы­лау пе­ри­одын­да­ғы жер асты су­ла­ры­ның ор­та­ша ай­лық дең­гей­ле­рі­нің кесте­сі (100 б.н. дей­ін)
2,49
7,42
9,9
24,7
Ескерту: масштабтары 1:100 000-1:200 000 болатын және одан да ірі карталарды құрастырғанда еңбек шығындарының мөлшерлеріне 0,7 – ден 0,9 – ге дейінгі түзету коэффициенттері пайдаланылады, ол анағұрлым ұсақ масштабтағы карталарды құрастырғанда – әр жұмыс көлемінің бірлігіне 1,5 – тен 1,85 - ке дейін (1 бет).

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
27 қосымша
Кесте 41
«Төлқұжат деректері» (бақылау бекеттері) деректер базасын қалыптастыруға және толтыруға кететін еңбек шығындарының мөлшерлері
Өлшеуіш - 1 объект (ББ/төлқұжат)
№ п.п.
Жұ­мыс түр­ле­рі, орын­да­у­шы­лар құ­ра­мы
Ең­бек шы­ғын­да­ры­ның мөл­шер­ле­рі, адам/күн
1
2
3
1
Сө­здік­тер­ді ре­дак­ци­я­лау же­тек­ші ма­ман
0,0071
2
Объ­ек­ті­ге «жа­ңа» ББ ен­гі­зу және жал­ғау (1 ББ) же­тек­ші ма­ман
0,0123
3
Объ­ек­ті­ге ББ қай­та жал­ғау же­тек­ші ма­ман
0,0144
4
«Ба­қы­лау бе­кет­те­рі ті­зі­мі» жұ­мыс­шы­лар ДБ қа­лып­та­сты­ру ма­ман
0,0030
5
"Ли­то­ло­гия" ДБ ақ­па­рат ен­гі­зу; ма­ман
0,0062
6
"Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық па­ра­метр­лер" ДБ ақ­па­рат­ты ен­гі­зу ма­ман
0,0042
7
«Гид­ро­гео­ло­ги­я­лық си­патта­ма­лар» ДБ ақ­па­рат­ты ен­гі­зу ма­ман
0,0040
8
«Бұр­ғы­лау» ДБ ақ­па­рат­ты ен­гі­зу ма­ман
0,0040
9
«Жаб­дық­тар» ДБ ақ­па­рат­ты ен­гі­зу ма­ман
0,0040
10
«ББ Құ­ры­лы­ста­ры» ДБ ақ­па­рат­ты ен­гі­зу ма­ман
0,0050
11
«Са­ни­тар­лы кү­зет ау­ма­ғы" ДБ ақ­па­рат­ты ен­гі­зу ма­ман
0,0021
12
«Ста­ти­ка­лық дең­гей­лер» ДБ ақ­па­рат­ты ен­гі­зу ма­ман
0,0021
13
«Кө­му» ДБ ақ­па­рат­ты ен­гі­зу ма­ман
0,0021
14
«Сор­ғы­штар» ДБ ақ­па­рат­ты ен­гі­зу ма­ман
0,0040
15
«Гео­фи­зи­ка­лық зерт­те­улер» ДБ ақ­па­рат­ты ен­гі­зу ма­ман
0,0040
16
«Қор­лар» ДБ ақ­па­рат­ты ен­гі­зу ма­ман
0,0040
17
Де­ректер ба­за­сы­на ен­гі­зі­л­ген ақ­па­рат­ты ба­қы­лау 1 ББ/төл­құ­жат же­тек­ші ма­ман
0,0127
18
Де­ректер­ді ре­дак­ци­я­лау 1 ББ/төл­құ­жат ма­ман
0,0150
19
Ақ­па­рат­тың кө­шір­ме­сін тү­сі­ру (ДБ-100 ББ/төл­құ­жат­тар­ды) ма­ман
0,0081
Кесте 42
«Төлқұжат деректері» деректер базасын қалыптастыруға және толтыруға кететін еңбек шығындарының мөлшерлері (Бақылау участкелері)
Өлшеуіш - 1 объект (БУ/төлқұжат)
№ п.п.
Жұ­мыс түр­ле­рі, орын­да­у­шы­лар құ­ра­мы
Ең­бек шы­ғын­да­ры­ның мөл­шер­ле­рі, адам/күн
1
2
3
1
Сө­здік­тер­ді ре­дак­ци­я­лау же­тек­ші ма­ман
0,0071
2
«Жа­ңа» ба­қы­лау участ­ке­сін ен­гі­зу және жал­ғау (1 БУ) же­тек­ші ма­ман
0,0065
3
Объ­ек­ті­ге БУ қай­та жал­ғау (кен орын, әкім­ші­лік аумақ) же­тек­ші ма­ман
0,0050
4
Ба­қы­лау участ­ке­сі бой­ын­ша төл­құ­жат­тық де­ректер­ді ен­гі­зу (1 БУ төл­құ­жа­ты), ма­ман
0,0083
5
Де­ректер­ді ре­дак­ци­я­лау (1 БУ төл­құ­жа­ты), ма­ман
0,0048
Кесте 43
«Жедел өлшеулер» ДБ қалыптастыруға және толтыруға кететін еңбек шығындарының мөлшерлері
Өлшеуіш 1 төт./жыл
№ п.п
Опе­ра­ци­я­лар түр­ле­рі. Опе­ра­ци­я­ны орын­да­у­шы ма­ман
Ең­бек шы­ғын­да­ры­ның мөл­шер­ле­рі, адам./күн.
«Дең­гей­лер тәр­ті­бі» ДБ
«Тем­пе­ра­ту­ра тәр­ті­бі» ДБ
«Шы­ғын» ДБ
1
2
3
4
5
1
Ба­қы­лау бе­кет­те­рі­нің жұ­мыс­шы­лар ті­зі­мін қа­лып­та­сты­ру, ма­ман.
0,0031
0,0031
0,0031
2
Дең­гей­лер, тем­пе­ра­ту­ра, шы­ғын «Же­дел өл­ше­улер» ДБ де­ректер­ді ен­гі­зу: ма­ман.
0,0412
0,0412
0,0412
3
ДБ ен­гі­зі­л­ген ақ­па­рат­ты ба­қы­лау Же­тек­ші ма­ман.
0,0104
0,0104
0,0104
4
Де­ректер­ді ре­дак­ци­я­лау ма­ман.
0,0079
0,0079
0,0079
5
Кө­шір­ме жа­сау, де­ректер­ді ар­хив­теу ма­ман
0,0081
0,0081
0,0081

Гидрогеологиялық зерттеулерді
(түсіру жұмыстары) және жер қойнауы
мониторингі (жерасты сулары мониторингі)
жүргізуге арналған уақыт нормаларына
28 қосымша
Кесте 44
«ГИДРОХИМИЯ» жүйе астында химиялық сынамалар және талдаулар бойынша ДБ қалыптастыруға кететін еңбек шығындарының мөлшерлері
Өлшеуіш - 1 химиялық талдау
№ п.п
Опе­ра­ция түр­ле­рі, ма­ман­ның ла­у­а­зы­мы
1 хи­ми­я­лық тал­да­у­ға ең­бек шы­ғын­да­ры­ның мөл­шер­ле­рі, адам/күн
1
2
3
1
Объ­ек­ті­ге ББ қай­та жал­ғау (1 ББ): Же­тек­ші ма­ман.
0,0125
2
Ба­қы­лау бе­кет­те­рі­нің жұ­мыс­шы­лар ті­зі­мін қа­лып­та­сты­ру (1 ББ): ма­ман.
0,0030
3
Сы­на­ма төл­құ­жа­тын қа­лып­та­сты­ру (1 төл­құ­жат), ма­ман.
0,0075
4
Хи­ми­я­лық тал­да­у­лар бой­ын­ша де­ректер­ді ен­гі­зу үшін жа­ңа «пі­шім­дер­ді» құ­ру (1 хи­ми­я­лық құ­рам­дас бөл­шек), Же­тек­ші ма­ман.
0,0096
5
Ақ­па­рат­ты ен­гі­зу (1ББ/1тал­дау), ма­ман.
0,0200
6
ДБ ба­стап­қы де­ректер­ді ба­қы­лау (1 ББ/1 хи­ми­я­лық тал­дау): Же­тек­ші ма­ман.
0,0116
7
Ре­дак­ци­я­лау (1 ББ/1 хи­ми­я­лық ана­лиз), ма­ман.
0,0065
8
Кө­шір­ме тү­сі­ру (СD-та­бақ­ша­лар­да кө­шір­ме­лер және де­ректер ар­хи­вын құ­ру) 100 ББ/100 тал­дау ма­ман.
0,0077
9
ШМБК кесте­сін қа­лып­та­сты­ру (1кесте/10 құ­рам­дас бөл­шек) Же­тек­ші ма­ман.
0,0217