«Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы» Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 15 шілдедегі Заңының 13-бабының 34) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

Қазақстан Республикасы
Үкіметінің
2011 жылғы 14 шілдедегі
№ 796 қаулысымен
бекітілген
Қазақстан Республикасының азаматтық авиация ұйымдарында авиациялық жанар-жағармай материалдары мен арнаулы сұйықтықтарды сақтаудың, құюға беруге дайындаудың және олардың сапасына бақылау жүргiзудiң қағидасы

1. Осы Қазақстан Республикасының азаматтық авиация ұйымдарында авиациялық жанар-жағармай материалдары мен арнаулы сұйықтықтарды сақтаудың, құюға беруге дайындаудың және олардың сапасына бақылау жүргiзудiң қағидасы «Қазақстан Республикасының әуе кеңістігін пайдалану және авиация қызметі туралы» Қазақстан Республикасының 2010 жылғы 15 шiлдедегi Заңының 13-бабының 34) тармақшасына сәйкес әзірленген және Қазақстан Республикасының азаматтық авиация ұйымдарында (бұдан әрі – ААҰ) авиациялық жанар-жағармай материалдары (бұдан әрі – авиаЖЖМ) мен арнаулы сұйықтықтарды сақтау, құюға беруге дайындау және олардың сапасын бақылау тәртібін айқындайды.

Кондициялық авиаЖЖМ және арнаулы сұйықтықтарды сақтау мерзімі ӘК-ге құю үшін ағымдағы қажеттіліктермен немесе резервті құру қажеттілігімен анықталады. Резервтік сақтау мерзімі авиаЖЖМ мен арнаулы сұйықтықтарға техникалық талаптарда айтылған сақтаудың кепілдік мерзімі шегінде белгіленеді.

8. Ашық зауыт ыдысындағы авиаЖЖМ-ге сақтаудың кепілдік мерзімі қолданылмайды. Пластикалық жағар майларды ашық 150-200 литрлік бөшкелерде сақтауға мұқият араластырылғаннан кейін әр үш ай сайын осы Қағидаға 1-қосымшаның 5-бағанына сәйкес көрсеткіштер бойынша сапаны тұрақты бақылай отырып дайындалған кезден бастап 1,5-2 жылдан аспайтын мерзімге жол беріледі.

АвиаЖЖМ-нің сапасы мен санын сақтау технологиялық жабдықтың уақтылы қызмет көрсетуін сақтаумен, кондициялық емес авиаЖЖМ-ді бөлек сақтауды жүзеге асырумен, резервуарлардан еркін су мен ластауды жоюмен, ЖЖМ тазалығының деңгейін бақылаумен, саңылаусыз ыдыстың жай-күйін айына кем дегенде бір рет тұрақты қараумен қамтамасыз етіледі.

12. Қоймалық бақылау нәтижелерi қанағаттанарлық болғанда, өнім одан әрі сақталуы немесе құюға берілуі тиіс. Сапа паспортында талдау жүргізілген күн туралы белгі қойылады. Мөлшердің белгіленген шегінде сапаның тексерілетін көрсеткіштерінің біреуі немесе бірнешеуі өзгерген жағдайда, көрсеткіштердің өзгерген мөлшерлері сапа паспортына енгізіледі.

15. Сақтаудың кепiлдiк мерзiмi аяқталғаннан кейiн ораманың саңылаусыздығы бұзылған немесе өнiмнiң бүлiнгендiгiне күдiк болған кезде сынамалар іріктеп алынады және олар азаматтық авиацияның базалық зертханасына зерттеуге жiберіледі. Өнiмдi өткізу туралы шешiм азаматтық авиацияның базалық зертханасының қорытындылары және ұсынымдары негізінде қабылданады. Шешiм қабылдағанға дейiн өнiм жеке резервуарда сақталады және оның коммуникацияға түсу немесе құю үшін ыдыста беру мүмкiндiгiн болдырмайтын шаралар қабылданады.

18. Кондициялық өнім ретiнде ӘК жүйелерiнде авиаЖЖМ-ды құюға беруге жіберу үшiн негiздер құжаттармен расталған олардың МЕМСТ-ның (ОСТ, ТУ) авиаЖЖМ-нің осы маркасын дайындау нормаларына сәйкестігі, зертхананың оң қорытындысы, сондай-ақ осы Қағидаға сәйкес олардың операциялық дайындауынан өтуі болып табылады.

20. Дайындаушының авиаЖЖМ паспорты авиаЖЖМ-нің осы маркасын дайындауға МЕМСТ-ға (ТУ, ОСТ) кіретін физика-химиялық және пайдалану көрсеткiштерiнiң толық кешенi көлемiнде талдау нәтижелерiн және өнiмінiң осы партиясының МЕМСТ-ға (ТУ, ОСТ) сәйкестiгi туралы қорытындыны қамтиды.Дайындаушының паспорты мен жеткізілетін авиаЖЖМ-нің сәйкестік сертификатын ұсынған авиаЖЖМ өнім берушісі МЕМСТ-да (ТУ, ОСТ) айтылған өнімнің сапасы мен сақталуын, сондай-ақ айтылған сақтау және тасымалдау шарттары сақталған кезде жарамдылық мерзімі үшін жауаптылықта болады.

21. Сапа паспорты ЖЖМҰ-ның ішкі құжаты болып табылады және қоймаға қабылданған құйылатын өнім белгіленген нормативтік талаптарға сәйкестігін және АА ӘК-ге құюға беруге жарамды екендігін растайды. Сапа паспортын авиаЖЖМ сапасының көрсеткіштеріне жүргізілген талдаудың, өнімге ілеспе құжаттаманы талдаудың оң нәтижелері кезінде ЖЖМ зертханасы береді. Сапа паспорты осы Қағидаға 3-қосымшаға сәйкес құю құралдарына авиаЖЖМ беру жүзеге асырылатын әрбір резервуарға ресімделеді. Беруге жарамдылығы туралы қорытындылары жоқ құю өнімдерін әуе кемелері (бұдан әрі – ӘК) жүйелеріне құюға жол берілмейді.

22. Бақылау талоны әрбір құю құралына және оның ыдысынан немесе ол арқылы ӘК жүйесiне тартылатын авиаЖЖМ-ға берiледi.Бақылау талоны осы Қағидаға 4-қосымшаға сәйкес нысан бойынша ресімделеді.Бақылау талонын ресімдеу үшін негіз сапа паспортының қорытындысы және өнім тазалығын бақылау нәтижелері және құю құралының дайындығы болып табылады. Бақылау талоны ӘК-ге ЖЖМ құю үшін ресми құжат болып табылады. Бақылау талондарын беру осы Қағидаға 5-қосымшаға сәйкес нысан бойынша бақылау талондарын беру журналында тіркеледі.

Технологиялық жабдықтар мен техникалық құралдарға техникалық қызмет көрсету жөніндегі регламенттік жұмыстарды жүргізу жоғарыда көрсетілген операциялардың құрамдас бөлігі болып табылады.

34. ЖЖМ зертханасының өндірістік үй-жайларына және оларды инженерлік қамтамасыз етуге, сынау және өлшеу құралдарымен қамтамасыз етуге, авиаЖЖМ мен арнаулы сұйықтықтардың сапасына зертханалық талдау үргізу технологиясына талаптар АА-дағы ЖЖМ сапасын талдау жөніндегі әдістемелік ұсынымдарда белгіленеді.

Кiріс бақылауының нәтижелерi бойынша түскен өнiмдi қоймаға қабылдау туралы шешiм қабылданады, ол резервуарлық журналға және/немесе ауысымды тапсыру журналына жазылады.

Қабылдау бақылау:

Қабылдау бақылауға осы Қағидаға 1-қосымшаның 5-бағанына сәйкес авиаЖЖМ-нің физика-химиялық көрсеткіштерін анықтау және оның тазалық деңгейін белгілеу кіреді.
Құю көлiгінде келіп түскен авиаЖЖМ-ды қабылдау бақылаудың қанағаттанарлық нәтижелерi кезінде осы резервуардағы өнім сапасының паспорты қалыптастырылады. Сапа паспорты оны сақтаудың кепілдік мерзімі шегінде резервуардан тексерілген өнімді жаратқанға дейін, бірақ авиациялық отындар, майлар үшін бір жылдан аспайтын уақытқа және СКҚ сұйықтықтары үшін алты айға жарамды болады.
Қабылдау бақылау нәтижелері бойынша резервуардағы өнімнің беруге жарамдылығы туралы шешім қабылданады.

Қоймалық бақылау:

Қоймалық бақылауға авиаЖЖМ-нің физика-химиялық көрсеткіштерін анықтау және оның тазалық деңгейін белгілеу кіреді. Қойма бақылау нәтижелері бойынша сақтауға жарамдылығы немесе өнімді осы резервуардан құюға беру туралы шешім қабылданады.
Қоймалық бақылаудың қанағаттанарлық нәтижелері кезінде талдау жүргізу күні көрсетіле отырып, қолданыстағы Сапа паспортына белгі қойылады. Көрсеткіштердің өзгерген мөлшерлері сондай-ақ Сапа паспортына енгізіледі.

Әуеайлақ бақылауының қанағаттанарлық нәтижелері кезінде осы Қағидаға 4-қосымшада көрсетілген нысан бойынша бақылау талоны ресімделеді. Бақылау талоны осы құю құралы арқылы дайын тұрған авиаЖЖМ-ді ӘК-ге құюға беруге рұқсат берілгендігін растайды. Бақылау талонының жарамдылық мерзімі шығыс резервуарынан өнімді жұмсау мерзімі аяқталғанға дейін, бірақ өнімнің осы партиясының Сапа паспортының қолданылу мерзімінен аспайды.

40. Олардың сапасының өзгеру мүмкіндігіне күдік туындаған кезде (сақтау талаптарын сақтамау, жабдықтардың техникалық сипаттарының нашарлауы, қызмет көрсетудің регламенттік мерзімдерін сақтамау) авиаЖЖМ-ді сақтау үдерісінде немесе қолдануға дайындау кезеңінде ЖЖМ (ЖЖМҰ) қызметі басшысының шешімі бойынша сапасын бақылау мерзімінен бұрын жүргізіледі. Бұл жағдайда сынаманы іріктеп алу орны және сапаның бақыланатын көрсеткiштер тiзбесін ЖЖМ (ЖЖМҰ) қызметі басшысы белгілейді.

Төрелік бақылауды әр жағдайда көрсеткiштердiң белгiлi тiзбесі бойынша ААҰ ЖЖМ базалық зертханасы орындайды. Бақылау нәтижелері бойынша ААҰ ЖЖМ базалық зертханасы өнімді қолдану шарттары туралы қорытындымен төрелік талдауды береді.

42. ӘК жүйелерiнен авиаЖЖМ сапасын бақылау нақты әуе кемесінде нормативтік-техникалық құжаттамалармен белгіленген көрсеткiштер көлемiнде, зерттеу әдiстерiмен және мерзімділігімен ЖЖМ зертханасы жүргізуі мүмкін. Бақылау нәтижелерi бойынша ұсынылған сынаманы зерттеу кезiнде белгіленген өлшемдермен көрсеткіштер талдауы берiледi. Сапа көрсеткіштерін талдау осы Қағидаға 6-қосымшаға сәйкес нысан бойынша ресімделеді.

43. АвиаЖЖМ, әуе кемесінің апаттық агрегеттарынан және істен шыққан агрегаттарынан алынған тұнбалардың, шөгiндiлердiң сапасын бақылау өзіне талдамалық химияның стандартталған және аспапты әдiстерiмен зерттеледі және алынған нәтижелердің ӘК жүйелерiнде оны қалыпты пайдалану кезінде және iстен шыққан кезде нақты өнiм сапасының деңгейi бойынша «мәлiметтер банкімен» сәйкестiгiн қамтиды.
Авиациялық оқиғаны (тосын оқиғаны) тергейтін комиссияның нұсқауы бойынша Тапсырыс берушіге талдаулары бар қорытындыларды бере отырып зерттеу объектілерін бақылауды ААҰ ЖЖМ базалық зертханасы жүргізеді.

ӘК жүйелері мен агрегаттарынан іріктеп алынатын авиаЖЖМ сынамалары олардың тазалығы мен сапасының деңгейін, техникалық қызмет көрсету жөніндегі регламенттік жұмыстардың толық орындалуын және жүйелер мен агрегаттардың пайдалануға дайындығын анықтау үшін іріктеп алынады.

ӘК жүйелері мен агрегаттарынан алынған сынамаларды іріктеп алуды ЖЖМ (ЖЖМҰ) қызметінің инженерлік-техникалық қызметкерлерін тарта отырып, инженерлік-авиация қызметінің техникалық құрамы жүргізеді.

Нүктелiк сынама - белгiленген іріктеп алу орнынан бiр ретте алынатын сынама.
Бiрiктiрiлген сынама – МЕМСТ-да белгiленген ара қатынастың нүктелiк сынамаларды араластыру нәтижесiнде жасалған сынама.
Түптік сынама – ыдыстың төменгі бөлігінен, құю құралының тұндырғышынан, сүзгіден, сүзгi-сепараторынан немесе резервуардың тұнбаны (сифон) төгетiн төменгi кранынан немесе құбыржолынан алынған нүктелік сынама.

48. АвиаЖЖМ сынамаларын төгу құрылғысы (отын құю, май құю ыдысының тұндырғыштары, сифондар, резервуарлардың төменгi крандары, тазалау мен су бөлу құралдарының тұндырғыштары) арқылы іріктеп алған кезде алдын ала тұнбаны төгу краны толық ашық кезде бiртектi, бірақ кемінде 0,5 дм3 өнiмнiң пайда болуына дейiн жүргізіледі.

Авиаотындар мен авиациялық майлардың тазалық деңгейiн көзбен шолып тексеру үшiн іріктеп алынатын сынама көлемi 0,5 – 0,8 дм3 құрайды.

51. Сынамалары бар бөтелкелер тығындармен немесе төсемдерi бар бұрамалық қақпақтармен нығыз жабылады, олардың материалдары авиаЖЖМ-да ерiмейді. Резеңке немесе қабықты қақпақтар қолданылған кезде оларды орау үшiн полиэтилен пленкасы пайдаланылады. Бөтелкенiң мойынын полиэтилен немесе басқа тығыз пленкамен оралады және жетек арқанмен байланады, оның ұштары заттаңба тесiгiне өткiзiледi. Жетек арқанның ұштарын пломбылайды немесе картоннан, ағаштан немесе басқа материалдан жасалған пластинкада сүргіш (мастика) құяды және мөр басады. Бөтелкеге заттаңба жапсыруға жол рұқсат етіледі.

ӘК-ге құюға беруге дайындалған авиаЖЖМ-нің тазалық деңгейiн тексеру отын сапасының индикаторын (бұдан әрі – ОСИ) пайдаланатын ПОЗ-Т құралының (ПЭК-Т индикаторының) көмегiмен жүргізіледі. Авиациялық майлардағы судың мөлшерi көзбен шолып және 1547 МЕМСТ бойынша «тырсылдату» әдiсiмен анықталады.
АвиаЖЖМ тазалығының деңгейін көзбен шолу арқылы тексеру сынамаларды іріктеп алу орындарында (ЖЖМ қоймаларында, арнайы көліктер тұрағында, ұшу алаңдарында) жүргізілуі мүмкін.
Авиаотынның тазалығы іріктеп алынған сынамасы бар әйнек цилиндрдi (арнаулы ыдыстарды) жарық сәулесiне қарата отырып, көзбен шолып тексередi. ОСИ көмегiмен тазалықты тексеру әдiстемесi осы Қағидаға 10-қосымшада келтiрiлген.
Майда механикалық қоспалардың болмауы таза құрғақ шыны ыдысқа алынған және 1:4 ара қатынасында Б-70 бензині немесе С-50/170 Нефрас қосылған сынамада тексеріледі.

Тазалық тексерудің қанағаттанарлық нәтижелерi: көзбен шолып тексеру кезiнде көрiнетiн ластау бөлшектерiнің, мұз кристалдарының, су тамшыларының болмауы және/немесе ОСИ-дің сары қабатында кем дегенде екi көкшiл дақтың, ал ақ қабатында із бақылаудағыдан ашықтау болуы болып табылады.

Журналдың «Қорытынды» деген бағанында «АвиаЖЖМ түрi беруге жарамды немесе жарамсыз» деп жазылады.
Май қоспаларын немесе СКҚ сұйықтықтары қоспаларын талдау кезiнде май қоспасының маркасы немесе СКҚ сұйықтықтары қоспасының құрамы көрсетіле отырып, «Қоспа нормативтерiне сәйкес келедi (сәйкес келмейдi)» деп жазылады.
Қорытындыға талдауды орындаған техник-лаборант және зертхананың инженер-басшысы немесе оған ААҰ басшысының өкімімен осы мiндеттер жүктелген басқа жауапты тұлға қол қояды.

Қазақстан Республикасының азаматтық
авиация ұйымдарында авиациялық жанар-жағармай
материалдары мен арнаулы сұйықтықтарды сақтаудың,
құюға беруге дайындаудың және олардың
сапасына бақылау жүргізудің қағидасына
1-қосымша
Қазақстан Республикасы ААҰ-да авиаЖЖМ-нің сапасын бақылау
БА­ҚЫ­ЛАУ ТҮР­ЛЕ­РІ
КІ­РІС
ҚА­БЫЛ­ДАУ
Тал­да­у­лар
Тек­се­ру­лер
Мер­зім­ді­лі­гі
Қой­ма­ға қа­был­дау үшін негіз
Тал­да­у­лар
Тек­се­ру­лер
Мер­зім­ді­лі­гі
Құ­ю­ға дай­ын­дау үшін негіз
1
2
3
4
5
6
7
8
АВИА КЕ­РО­СИН­ДЕР
Сал­мақ­тық тығ­ы­зды­ғы
Қа­был­дау  ре­зер­ву­а­рын­да­ғы және жет­кі­зу  құ­рал­да­рын­да­ғы  та­за­лы­ғы.
Сырт­қы тү­рі.
Іле­с­пе құ­жатт ма. Дай­ын­да­уш­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты
Әр топ­та­ма­ның  ке­ліп тү­суі және оны қа­был­дау ке­зін­де
Тал­дау мен тек­се­ру­лер­ді орын­дау  нәти­же­ле­рі  бой­ын­ша ше­шім
Сал­мақ­тық тығ­ы­зды­ғы Фрак­ци­я­лық құ­ра­мы.
Тұт­қыр­лық­та­ры.
Қыш­қыл­да­ры.
Жа­бық ти­гель­де­гі ота­лу тем­пе­ра­ту­ра­сы.
Кри­стал­да­нуы ба­стал­ған кез­де­гі тем­пе­ра­ту­ра­сы.*
Нақ­ты шай­ыр­дың мөл­ше­рі.
ВКЩ-ның су­мен өза­ра іс-қи­мы­лы
Ре­зер­ву­ар­да­ғы та­за­лық.
Тал­дау нәти­же­ле­рі­нің және дай­ын­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты­ның және МЕМСТ-ның сәй­кес ке­луі
Тол­ты­ру (қа­был­дау) аяқ­тал­ған­нан) кей­ін Бас­қа пар­тия өні­мін әр үсте­ме­леп құ­ю­дан кей­ін. 12 ай­дан кей­ін.
Са­па пас­пор­ты­ның қо­ры­тың­ды сы
АВИА БЕН­ЗИН­ДЕР
1
2
3
4
5
6
7
8
Сал­мақ­тық тығ­ы­зды­ғы
Қа­был­дау ре­зер­ву­а­рын­да­ғы және жет­кі­зу құ­рал­да­рын­да­ғы та­за­лы­ғы.
Тү­сте­рі мен қа­шық­тығы.
Іле­с­пе құ­жат­та­ма.
Дай­ың­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты
Әр топ­та­ма­сын ың ке­ліп тү­суі және оны қа­был­дау ке­зін­де
Тал­дау мен тек­се­ру­лер­ді орын­дау нәти­же­ле­рі бой­ын­ша ше­шім
Сал­мақ­тық тығ­ы­зды­ғы ОЭЖ мөл­ше­рі. Фрак­ци­я­лық мөл­ше­рі.
Нақ­ты шай­ыр­дың мөл­ше­рі.
ВКЩ-ның құ­ра­мы
Ре­зер­ву­ар­да­ғы та­за­лық.
Тал­дау нәти­же­ле­рі­нің және дай­ын­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты­ның және МЕМСТ-ның (ТУ-дың) сәй­кес ке­луі
Ре­зер­ву­ар­ды тол­ты­ру (қа­был­дау аяқ­тал­ған­нан) аяқ­тал­ған­нан кей­ін 12 ай­дан кей­ін.
Са­па пас­пор­ты­ның қо­ры­тын­ды сы
БА­ҚЫ­ЛАУ ТҮР­ЛЕ­РІ
ҚОЙ­МА­ЛЫҚ
ӘУ­Е­АЙ­ЛАҚ­ТЫҚ
Тал­да­у­лар
Тек­се­ру­лер
Мер­зім­ді­лі­гі
Қой­ма­ға қа­был­дау үшін негіз
Тал­да­у­лар
Тек­се­ру­лер
Мер­зім­ді­лі­гі
Құ­ю­ға дай­ын­дау үшін негіз
АВИА­КЕ­РО­СИН­ДЕР
Сал­мақ­тық тығ­ы­зды­ғы
Фрак­ци­я­лық құ­ра­мы. Жа­бық ти­гель­де­гі ота­лу тем­пе­ра­ту­ра­сы. Су­да ері­гіш қыш­қыл­дар­дың мөл­ше­рі
Ре­зер­ву­ар­да­ғы та­за­лы­ғы. Тал­дау нәти­же­ле­рі­нің өнім­ге МЕМСТ-ға тал­да­уы­на сәй­кес ке­луі
6 ай­дан
Тал­дау нәти­же­ле­рі жур­на­лын­да­ғы қо­ры­тын­ды
Сал­мақ­тық тығ­ы­зды­ғы СКҚЖ-ның мөл­ше­рі
Шы­ғыс ре­зер­ву­а­рын­да­ғы, та­зар­ту және құю құ­ра­лын­да­ғы та­за­лық.
Осы Қа­ғи­да­ның 4-бө­лі­міне сәй­кес
Ба­қы­лау та­ло­ны­ның бо­луы
АВИА БЕН­ЗИН­ДЕР
Сал­мақ­тық тығ­ы­зды­ғы. Ок­тан­дық сан.**
Фрак­ци­я­лық құ­ра­мы.
Нақ­ты шай­ыр­дың мөл­ше­рі.
ВКЩ-ның мөл­ше­рі
Қа­был­дау ре­зер­ву­а­рын­да­ғы және жет­кі­зу құ­ра­лын­да­ғы та­за­лы­ғы.
Тү­сте­рі мен қа­шық­тығы.
Тал­дау нәти­же­ле­рі­нің және дай­ын­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты­ның МЕМСТ-ның(ТУ-дың) сәй­кес ке­луі
6 ай­дан
Тал­дау нәти­же­ле­рі жур­на­лын­да­ғы қо­ры­тын­ды
Сал­мақ­тық тығ­ы­зды­ғы
Шы­ғыс ре­зер­ву­а­рын­да­ғы, та­зар­ту және құю құ­ра­лын­да­ғы та­за­лы­ғы.
Осы Қа­ғи­да­ның 4-бө­лі­міне сәй­кес.
Ба­қы­лау та­ло­ны­ның бо­луы
1
2
3
4
5
6
7
8
АВИА МАЙ­ЛАР
Сал­мақ­тық тығ­ы­зды­ғы
Қа­был­дау ре­зер­ву­ар­да­ғы және жет­кі­зу құ­ра­лын­да­ғы та­за­лы ғы.
Тү­сте­рі мен ашық­тығы.
Тал­дау нәти­же­ле­рі­нің және дай­ын­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші нің) пас­пор­ты­ның және МЕМСТ-ның (ТУ-дың) сәй­кес ке­луі
Әр топ­та­ма­ның ке­ліп тү­суі және оны қа­был­дау ке­зін­де
Тал­дау мен тек­се­ру­лер­ді орын­дау нәти­же­ле­рі бой­ын­ша ше­шім
Сал­мақ­тық тығ­ы­зды­ғы.
Су­дың мөл­ше­рі.
Мех­қо­с­па­лар­дың мөл­ше­рі.
Тұт­қыр­лық­та­ры.
Жа­бық ти­гель­де­гі(неме­се жа­бық)
ота­лу тем­пе­ра­ту­ра­сы.
Кон­су­е­мо­ст­тар.***
ВКЩ-ның мөл­ше­рі
Ре­зер­ву­ар­да­ғы та­за­лы­ғы.
Тал­дау нәти­же­ле­рі­нің дай­ын­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты­на неме­се май қо­с­па­ла­ры та­лап­та­ры­на сәй­кес ке­луі
Қа­был­дау (ре­зер­ву­ар­ды, май қо­с­па­ла­рын дай­ын­дау) аяқ­тал­ған­нан кей­ін. Бас­қа пар­тия өні­мін әр үсте­ме­леп құ­ю­дан кей­ін. 12 ай­дан кей­ін.
Са­па пас­пор­ты­ның қо­ры­тындысы
ПЛА­СТИ­КА­ЛЫҚ ЖА­ҒАР МАЙ­ЛАР
Жүр­гі­зіл­мей­ді
Іле­с­пе құ­жат­та­ма.
Дай­ын­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты
Әр топ­та­ма­ның ке­ліп тү­суі және оны қа­был­дау ке­зін­де
Тал­дау мен тек­се­ру­лер­ді орын­дау нәти­же­ле­рі бой­ын­ша ше­шім
Сырт­қы тү­рі.
Су­дың мөл­ше­рі.
Мех­қо­с­па­лар­дың мөл­ше­рі.
Там­шы­лау *** тем­пе ра­ту­ра­сы.
Ер­кін сі­л­ті­лер мен ор­га­ни­ка­лық қыш­қыл­дар­дың құ­ра­мы.
ко­ли­од­ті­нің (егер ТУ-да көз­дел­се тұ­рақ­тыл ығы.
Ыдыс­тар­ды сақ­та­уы.
Ке­піл­дік мер­зі­мі
Ыдыс­тар­дың қым­та­луы бұ­зы­л­ған кез­де
Дай­ын­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты.
Са­па пас­пор­ты.
СКҚ СҰЙ­ЫҚ­ТЫҚ­ТА­РЫ
Сал­мақ­тық­тығ­ы­зды­ғы.
Су­дың құ­ра­мы.
Ери­тін ла­ста­у­шы­лар­дың құ­ра­мы.
Ери­тін ме­тал­дар­дың құ­ра­мы
Сырт­қы тү­рі.
Іле­с­пе құ­жат­та­ма.
Тал­дау нәти­же­ле­рі мен дай­ын­да­у­шы (өнім бе­ру­ші) пас­пор­ты­ның сәй­кес ке­луі.
Қа­был­дау құ­бы­р­жо­лын­да СҚҚС қал­дық­та­ры­ның бол­мауы.
Әр топ­та­ма­ның ке­ліп тү­суі және оны қа­был­дау ке­зін­де
Тал­дау мен тек­се­ру­лер­ді орын­дау нәти­же­ле­рі бой­ын­ша ше­шім
Сал­мақ­тық тығ­ы­зды­ғы.
Су­дың мөл­ше­рі.
Ери­тін ла­ста­у­шы­лар­дың мөл­ше­рі.
Ери­тін ла­ста­у­шы­лар­дың бо­луы.
Ери­тін ме­тал­дар­ды қо­су мөл­ше­рі.
Мех­қо­с­па­лар.
Тал­дау нәти­же­ле­рі мен дай­ын­да­у­шы (өнім бе­ру­ші)  пас­пор­ты­ның сәй­кес ке­луі.
Ре­зер­ву­ар­ды тол­ты­ру аяқ­тал­ған­нан (қа­был­дау аяқ­тал­ған­нан кей­ін.
Бас­қа пар­тия өні­мін үсте­ме­леп құ­ю­дан кей­ін.
6 ай­дан кей­ін.
Са­па пас­пор­ты­ның қо­ры­тындысы
АВИА МАЙ­ЛАР
Сал­мақ­тық­тығ­ы­зды­ғы.
Тұт­қыр­лық­та­ры.
Ашық (жа­бық) ти­гель­де­гі ота­лу тем­пе­ра­ту­ра­сы.
ВКЩ-ның мөл­ше­рі
Ре­зер­ву­ар­да­ғы та­за­лы­ғы.
Тал­дау нәти­же­ле­рі­нің ТУ, МЕМСТ та­лап­та­ры­на неме­се май қо­с­па­ла­ры та­лап­та­ры­на сәй­кес ке­луі.
Жа­рам­ды­лық тал­да­уы­на сәй­кес ке­луі.
6 ай­дан кей­ін.
Қа­был­дау мен қой­ма­лық ба­қы­ла­уды жүр­гі­зу ара­сын­да­ғы ара­лық­та жұм­са­луы ту­ра­лы ше­шім қа­был­дау ке­зін­де.
Жа­рам­ды­лық тал­да­уы­ның қо­ры­тындысы
Сал­мақ­тық тығ­ы­зды­ғы.
Шы­ғыс ре­зер­ву­а­рын­да­ғы (май стан­ци­я­сы бой­ле­рін­де­гі) та­за­лы­ғы, МҚ.
Ба­қы­лау та­ло­ны­ның бо­луы.
ПЛА­СТИ­КА­ЛЫҚ ЖА­ҒАР МАЙ­ЛАР
Жүр­гі­зіл­мей­ді
Ыдыс­тар­ды сақ­та­уы.
Ке­піл­дік мер­зі­мі.
10 күн­де 1 рет.
Тек­се­ру­лер­ді орын­дау нәти­же­ле­рі бой­ын­ша ше­шім
Жүр­гі­зіл­мей­ді
Жүр­гі­зіл­мей­ді
Жүр­гі­зіл­мей­ді
Дай­ын­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты.
СКҚ СҰЙ­ЫҚ­ТЫҚ­ТА­РЫ
Сал­мақ­тық­тығ­ы­зды­лы­ғы.
Су­дың құ­ра­мы
Сырт­қы тү­рі.
Тал­дау нәти­же­ле­рі­нің өнім­ге МЕМСТ-ға (ТУ-ға) және бе­ру­ге жа­рам­ды­лық тал­да­уы­на сәй­кес ке­луі
3 ай­дан кей­ін.
Қа­был­дау мен қой­ма­лық ба­қы­ла­уды жүр­гі­зу ара­сын­да­ғы ара­лық­та жұм­са­уды ба­стау ту­ра­лы ше­шім қа­был­дау ке­зін­де.
Жа­рам­ды­лық тал­да­уы ның қо­ры­тын дысы.
Жүр­гі­зіл­мей­ді
Жүр­гі­зіл­мей­ді
Жүр­гі­зіл­мей­ді
Тал­дау нәти­же­ле­рі бой­ын­ша ше­шім.
ЖҰ­МЫС СҰЙ­ЫҚ­ТЫҚ­ТА­РЫ
Жүр­гі­зіл­мей­ді
Іле­с­пе құ­жат­та­ма.
Дай­ын­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты.
Ыдыс­тың сақ­та­луы.
Әр ыдыс­ты қа­был­дау ке­зін­де.
Тек­се­ру­лер­ді орын­дау нәти­же­ле­рі бой­ын­ша ше­шім.
Сал­мақ­тық тығ­ы­зды­ғы.Сырт­қы тү­рі. 50оС  ке­зін­де­гі тұт­қыр­лы­ғы.
Ашық ти­гель­де­гі ота­лу тем­пе­ра­ту­ра­сы.
Мех­қо­с­па­лар мен су­дың құ­ра­мы.
Қыш­қыл­дық са­ны.
Ыдыс­тар­ды сақ­тау. Ке­піл­дік мер­зі­мі.
Ыдыс­тар­дың қым­та­луы бұ­зы­л­ған ке­зін­де.
Дай­ын­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты.
Са­па пас­пор­ты­ның қо­ры­тындысы.
1
2
3
4
5
6
7
8
МҰЗ­ДА­НУ­ҒА ҚАР­СЫ СҰЙ­ЫҚ­ТЫҚ­ТАР
Сал­мақ­тық тығ­ы­зды­ғы.
Сырт­қы тү­рі. 20оС. ке­зін­де­гі тұт­қыр­лы­ғы.
Ор­та­ның ре­ак­ци­я­сы.
Мех­қо­с­па­ла­ры.
Сы­ну көр­сет­кі­ші.
Мех­қо­с­па­лар­дың құ­ра­мы.
Іле­с­пе құ­жат­та­ма.
Дай­ын­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты.
Ыдыс­ты сақ­тау.
Тал­дау нәти­же­ле­рі мен дай­ын­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты­ның сәй­кес ке­луі.
Әр топ­та­ма­ның ке­ліп тү­суі және оны қа­был­дау ке­зін­де.
Тал­дау мен тек­се­ру­лер­ді орын­дау нәти­же­ле­рі бой­ын­ша ше­шім.
Сал­мақ­тық тығ­ы­зды­ғы.20оС ке­зін­де­гі тұт­қыр­лы­ғы.
Сырт­қы тү­рі.
Мех­қо­с­па­лар.
Сы­ну көр­сет­кі­ші.
Мех­қо­с­па­лар­дың құ­ра­мы.
Тал­дау нәти­же­ле­рі­мен дай­ын­да­у­шы(өнім бе­ру­ші пас­пор­ты­ның сәй­кес ке­луі.
Ре­зер­ву­ар­ды тол­ты­ру (қа­был­дау) аяқ­тал­ған­нан кей­ін. 12 ай­дан кей­ін.
Са­па пас­пор­ты­ның қо­ры­тыңдысы.
ЖҰ­МЫС СҰЙ­ЫҚ­ТЫҚ­ТА­РЫ
Жүр­гі­зіл мей­ді
Ыдыс­тың сақ­та­луы.
Ке­піл­дік мер­зі­мі.
10 күн­де 1 рет.
Тек­се­ру­лер­ді орын­дау нәти­же­ле­рі бой­ын­ша ше­шім
Жүр­гі­зіл­мей­ді
Жүр­гі­зіл­мей­ді.
Жүр­гі­зіл­мей­ді
Дай­ын­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты.
МҰЗ­ДА­НУ­ҒА ҚАР­СЫ СҰЙ­ЫҚ­ТЫҚ­ТАР
Сал­мақ­тық­тығ­ы­зды­ғы.
Сырт­қы тү­рі.
Брук­филь­ді бой­ын­ша тұт­қыр­лы­ғы (IV үл­гі­сі).
Ор­та­ның ре­ак­ци­я­сы.
Мех­қо­с­па­ла­ры көр­сет­кі­ші
Мех­қос па­лар­дың құ­ра­мы.
Брук­филь­ді бой­ын­ша тұт­қыр­лы­ғы (IV ти­пі).
Тал­дау нәти­же­ле­рі мен дай­ын­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты­ның сәй­кес ке­луі.
6 ай­да 1 рет.
Мау­сы­мы­на 3 рет.
Тек­се­ру­лер­ді орын­дау нәти­же­ле­рі бой­ын­ша ше­шім
Сы­ну көр­сет­кі­ші
Ин­же­нер­лік-авиа­ци­я­лық қыз­мет ауы­сы­мын да 1 рет.
Жүр­гі­зіл­мей­ді.
Дай­ын­да­у­шы­ның (өнім бе­ру­ші­нің) пас­пор­ты.
Са­па пас­пор­ты.
ЕСКЕРТПЕ:
* - тексерілген көрсеткіш МЕМСТ талаптарына сәйкес келгенде, бірақ авиакәсіпорын ЖЖМ зертханасының талдау нәтижелері мен дайындаушының (өнім берушінің) паспортының мәліметтері арасында өрбу шегінен шығатын айырмашылық болғанда, магистральдық құбыржолдар бойынша авиа ЖЖМ-нің әр түрін араластырып (біртіндеп) айдау және су тасымалдау кезінде; (МЕМСТ 16350) I ауданда орналасқан авиакәсіпорындарда анықталады.
** - талдау 1 жыл сақтау мерзімі өткеннен кейін жүргізіледі.
*** - поршеньді қозғалтқыштарға арналған майлар үшін анықталады.
НАЗАР АУДАРЫҢЫЗДАР!
Осы кесте авиаЖЖМ-ді құюға беруге дайындаудың технологиялық үдерісінің құрамдас бөлігін білдіреді және лауазымдық нұсқаулықтары мен міндеттеріне сәйкес санамаланған операцияларды тікелей орындайтын инженер-техник қызметкерлерге арналған және ЖЖМҰ-ның ішкі құжаты болып табылады.

Қазақстан Республикасының
азаматтық авиация ұйымдарында
авиациялық жанар-жағармай
материалдары мен арнаулы
сұйықтықтарды сақтаудың, құюға
беруге дайындаудың және олардың
сапасына бақылау жүргізудің
қағидасына
2-қосымша
АвиаЖЖМ мен арнаулы сұйықтықтарды қолдану ерекшеліктері

1. Қазақстан Республикасы әуе кемелерінің қозғалтқыштары мен қосалқы қуатты қондырғыларында (бұдан әрі - ҚҚҚ) 1-кестеде ұсынылған авиаЖЖМ қолдануға жіберіледі, сондай-ақ оларды өндіру және қолданудың нормативтік-техникалық құжаттамасында ескерілген қондырғылар кешенімен авиациялық отындар қолдануға жіберілген.

Осы маркалардың әрқайсысын жеке немесе олардың кез келген үлестегі қоспасын ӘК (оның ішінде шетелдік) бактарында отын қалдығының маркасына қарамастан құюға және үстемелеп құюға рұқсат етіледі.
Маркалар қоспасы болып табылатын отынды құйған кезде бақылау талонына тиісті жазба енгізіледі.
Т-1 және Т-2 авиакеросиндері резервті болып табылады. Оларды қолдану ерекшеліктері авиатехниканың нақты түріне арналған пайдалану және нормативтік құжаттамалармен немесе арнайы құжаттамамен анықталады.

3. АвиаЖЖМ-ның тізбесін өндіруші ұйым немесе авиациялық техниканы дайындаушы зауыт айқындайды. Негізгі отындарға ұқсас отындар пайдалану шектеулері мен оларды қолданумен байланысты іс-шаралар көрсетіле отырып, Әуе кемелерінің (бұдан әрі - ӘК) ұшу және техникалық пайдалану жөніндегі нұсқауында көрсетіледі.
ТС-1 және РТ (МемСТ 10227-86) отындарымен салыстырғанда шетелдік маркалы отындарда мынадай пайдалану шектеулері болады:

6. Ағымдағы қоршаған ауа температурасы минус 30о С-ден төмен 11 климаттық ауданында орналасқан әуежайға кристалдану температурасы минус 50о С-ден жоғары емес авиакеросин қалдығымен ұшып келген кезде және егер ұшуға 24 сағаттан астам уақыт бар болса, онда 1 сағаттан аспайтын уақыт ішінде не бактерден авиакеросиннің қалдығын төгу, не ӘК-ге кристалдану температурасы минус 60о С-ден жоғары емес авиакеросинді үстемелеп құю қажет.

Авиакеросинде эмульсиялық судың болуы ақаулық белгісі болып табылады. Эмульсиялық су тұндыру және жиналған тұнбаны төгу, сондай-ақ су бөлу құралдары арқылы сүзу жолымен отыннан алып тасталуы тиіс.
СКҚ сұйықтығы бар авиакеросинді құйғаннан кейін (30 мин артық емес) уақытша лайлануы ақаулық белгісі болып табылмайды.
Мөлшерлеу кезінде СКҚ сұйықтығы толық ерімеген кезде, сондай-ақ ауа температурасы күрт төмендеген кезде ЖЖМ қоймаларының резервуарлары мен май құю құралдарындағы отын лайлануы мүмкін. Бұл жағдайда СКҚ сұйықтығынсыз отынның сол топтамасының тазалығын, сұйықтықтың сапасын судың болуы мен мөлшерлеу нормаларының сақталуына тексеру қажет. Барлық талдаулар мен тексерулердің оң нәтижесі болған кезде ӘК-ге авиакеросинді құюға рұқсат беріледі.
ӘК бактарындағы авиакеросинде И-М СКҚ сұйықтығы болған кезде, бірқатар климаттық және пайдалану факторларының нәтижесінде отынның лайлану процесі қарқындай түседі.
ӘК бактарында СКҚ сұйықтығы бар И-М отынының лайлануы ақаулық белгісі болып табылмайды, міндетті түрде жиналған тұнбаны төгіп тұру қажет.

13. Газтурбиналы қозғалтқыштары бар ӘК-ні пайдаланған кезде Тurbonусоіl-321, ИПМ-10 майлары - NҮСО фирмасының Тurbonусоіl-210А майы және Саstrol фирмасының Саstrol-4000 майы МС-8П майына ұқсас болып табылады. Газтурбиналы қозғалтқыштарда Тurbonусоіl-321 және Тurbonусоіl-210А және Саstrol-4000 майларын қолдану ұсынымдарға сәйкес жүзеге асырылады.

15. НК-8-2У, Д-30 және НК-8-4 маркалы қозғалтқыштар үшін резерв ретінде қолдануға жіберілген ВНИИНП-50-1-4ф авиамайын негізгі майлармен май жүйелеріне үстемелеп құю үшін пайдалануға тыйым салынады. Негізгі майдан резервтегі майға және керісінше ауысу аталған қозғалтқыштардың ТҚ технологиясы бойынша жүргізіледі.

Авиатехниканы сақтау тәртібі мен шарттары ОСТ 1.90109 «Авиациялық аспаптарды, агрегаттарды, авиациялық жабдықты және олардың қосалқы бөлшектерін консервациялау» бойынша жүзеге асырылады.
ГТҚ май жүйелерін консервациялау ОСТ 1.90277 «Авиациялық қозғалтқыштарды және оларға қосалқы бөлшектерді консервациялауға» сәйкес жұмыс майымен жүргізіледі.

27. Оларды консервациялау кезінде қозғалтқыштардың, ӘК агрегаттарының және бөлшектерінің үстіңгі қабатын тоттанудан қорғау үшін пайдалануға рұқсат етілген майлар мен пластикалық жағар майлар тиісті Қызмет көрсету жөніндегі нұсқауларда келтірілген. Консервациялау тәртібі мен шарттары техникалық қызмет көрсету регламенттерінде, өндірушінің тиісті бюллетендерінде және зауыт нұсқаулықтарында анықталған.

СКҚ сұйықтықтарынсыз авикеросин жоқ болған кезде, көрсетілген жылыту жүйелерін қоса алғанда, ӘК-нің барлық түрлеріне май құюға арналған СКҚ сұйықтықтары бар авиакеросинді қолдануға рұқсат етіледі.

Тоттану қасиеттері бойынша, сондай-ақ олардың ісінуі бойынша регламенттелген санда СКҚ сұйықтығы бар РТИ авиакеросині құрамында ол жоқ керосиннен ерекшеленбейді.

СКҚ сұйықтықтарын тасымалдау үшін 2 тәуліктен аспайтын мерзімде бұзылмаған ішкі тоттануға қарсы жамылғымен автокөлікті (ТЗ, АГЦ) қолдануға рұқсат етіледі. Ұзағырақ тасымалдауда ішінде мырыш жалатылмаған немесе лактаусыз жамылғысы жоқ болат бөшкелер, контейнерлер, сыйымдылықтар пайдаланылуы тиіс.

Келіп түскен өнімді төгуді бастаудан бұрын СКҚ сұйықтығының қалдығы қабылдау құбырынан жеке ыдысқа құйып алынуы тиіс. СКҚ сұйықтығының қалдығын қабылдау құбырынан төгу мүмкін болмаған жағдайда, құбырдың 1,5 көлемі санынан төгілетін өнімнің бірінші топтамасын төгу қажет.

39. Авиакеросинді СКҚ сұйықтығымен араластыру құю пункттерінде отын құюшыларды толтырған кезде, ұшақтарға орталықтандырылған ұшақтарға май құю жүйесі арқылы, сондай-ақ резервуарларға және отын құюшыларға май құйған кезде Енгізудің, авиаотында СКҚ сұйықтығының болуын бақылау және мөлшерлеу құрылғыларын пайдаланудың бірыңғай технологиясы бойынша жүргізіледі.

Егер Қағидада қандай да бір ӘК түрі үшін СКҚ сұйықтығын қосу нормалары туралы ақпарат болмаса, Ұшуды пайдалану жөніндегі нұсқауда белгіленген деректерді басшылыққа алу қажет.

44. Егер алдағы ұшу шарттары бойынша СКҚ сұйықтығы бар авиакеросинді қолдану талап етілсе, ал отынның алдыңғы ұшудан қалған қалдығы СКҚ сұйықтығынсыз 9 тоннадан астамды құраса немесе ұшу әуежайында сыртқы ауа температурасы 10 о С-тен артық төмендесе, онда ұшақ 5 сағаттан артық тұрған кезде 9 тоннадан асатын отынның артығын төгу керек және ұшаққа нормативтерге сәйкес СКҚ сұйықтығы бар отынды үстемелеп құю қажет.

жабдықталған Ту-154 ұшақтарына шетел әуежайларында СКҚ сұйықтығын
қосусыз май құйылады. Қазақстан Республикасы мен ТМД елдері аумағында
бұл ұшақтарға 2 және 3-кестелерде көрсетілген көлемде СКҚ сұйықтығы
қосылған авиакеросин құйылады.

48. Егер ӘК бактарына СКҚ сұйықтығынсыз авиакеросин толық немесе жартылай құйылса, ал алда ұшу шарттары бойынша СКҚ сұйықтығы қосылған авиакеросинді пайдалануды талап ететін тапсырманы орындау тұрса, онда бұл жағдайда экипаждың немесе авиациялық-техникалық база өкілінің талабы бойынша бактардан қоспасыз отынның бәрін төгу керек және қайтадан СКҚ сұйықтығының тиісті мөлшері қосылған авиакеросин құйылады.

СКҚ сұйықтығын ӘК бактарына тікелей қосуға рұқсат етілмейді.

56. Мұздануға қарсы сұйықтықтар (мысалы, «Арктика-200», «Арктика» және шетелдік маркалы «Туре I», «Туре II», «Туре IV» және басқалар) жерде ұшақтар мен тікұшақтар бетінен мұз түзінділерін (мұзды, қатып қалған қарды, қырауды) алып тастау үшін, сондай-ақ оны жерде мұзданудан қорғау мақсатында ӘК-нің үстіңгі бетін профилактикалық өңдеуге арналады. Сұйықтықтар 80-85 оС температураға дейін қыздырылып қолданылады.

Арнайы көлік құралдарында мұздануға қарсы ерітінділерді дайындауды инженерлік-авиациялық қызмет жүзеге асырады. ЖЖМ зертханасы инженерлік-авиациялық қызметтің өтінімі бойынша арнайы технологиямен «Туре I», «Туре II», «Туре IV» сапасын бақылауды жүзеге асырады.

2) екі сатылы процесс: бірінші саты ыстық су мен мұздануға қарсы сұйықтық пен судың ыстық қоспасының көмегімен жүзеге асырылады және осы өңдеуден кейін 3 минуттан кейін суық қоюлатылған сұйықтықтың немесе мұздануға қарсы сұйықтық пен су қоспасының көмегімен мұзданудың алдын алу үшін жөндеудің екінші сатысы болады.
Екі әдісте де мұздануға қарсы өңдеу ӘК-ның ұшып шығуына неғұрлым жақын уақытта орындалады.

65. Әуежайлар мен әуе компанияларына ЖЖМ мен сұйықтықтарды сатып алу саны мен сақтау мерзімі бойынша нормаланған қормен жасалады. Әуежайлар мен әуе компанияларды отынмен қамтамасыз ету жөніндегі ұйымдарының қоймаларына жеткізілетін пластикалық жағар майлар, гидрожүйелерге арналған сұйықтық, синтетикалық майлайтын майлар массасы 1-20 кг-ға дейін кішкентай ыдыста сақталады. Цистерналарда немесе танкерлерде келіп түсетін отындар, бензиндер, минералды майлар, СКҚ сұйықтықтары, мұздануға қарсы сұйықтықтар металл көлденең және тік резервуарларда сақталады.

67. Отынды сақтау оны қабылдаудан басталады. Қабылдап алу-тапсыру талдауы орындалғаннан және жеткізушінің паспорты зерделенгеннен кейін май құю мәселесі шешіледі. Сақтауға арналған отын сақтау процесінде ол қойма ішінде қотарылмайтындай жеке резервуарларға құйылу керек. Сақтау кезінде отынның физика-химиялық көрсеткіштерінің өзгеру дәрежесі қотару (араластыру) санына тепе-тең болады. Резервуарларда тоттануға қарсы қорғау болу керек және олардың түбінде шөгінділер болмауға тиіс. Отынды сақтау кезінде оның тазалығын (механикалық қоспалар мен судың болуы), химиялық тұрақтылығын (шайырдың болуы) және буланушылығын (қаныққан будың қысымы, фракциялық құрам) нормалайтын көрсеткіштердің тұрақтылығы азырақ болып табылады.

68. Отындағы механикалық қоспалар мөлшерінің өзгеруі оны дайындаған кезден басталады. Технологиялық жабдық, дайын отынмен түйісетін жуатын су және ауа ластану көздері болып табылады. Технологиялық жабдық отынды тоттану өнімдерінен, нығыздайтын материалдардың, сүзгіштердің, сорғылардың үйкеліс бу материалдарының ыдырау өнімдерімен ластайды.

69. Қатты ластанудың негізгі көздері ауа және металл жабдықтың тоттануы болып табылады. Ауада топырақ, шаң бөлшектері қалқыған күйде болады. Пайдалану қасиеттері тұрғысынан құмды және құмайт топырақты шаң әсіресе зиянды болып табылады. Ол отында жабдық пен отын жүйесінің агрегаттарын тоздыратын кремнийдің қатты тотықтарының болуын арттырады. Шаң ашық түтіктер мен люктерде және резервуарлардың клапандары арқылы ауадан резервуарларға, цистерналарға, бактарға, ыдыстарға түседі.
Резервуарларға түсетін ауаның көлемі толтыру коэффициенті мен резервуар сыйымдылығына байланысты 10-40 м3 -ге жетуі мүмкін. Ауа шаңдануы 0,1 г/м3 болған кезде резервуарларға тәулік сайын 4-10 г шаң түседі. Шаңның 80%-ы отынмен бірге тарату кезінде кетеді, ал қалғаны резервуар түбіне тұнады.

әуежайдың тазалау жүйесінің сүзгіштеріне дейін жүреді. Әуежайларда отынды құюға дайындау кезінде ондағы ластаушы қатты заттардың мөлшерін орташа есеппен 3 есеге азайту керек. Авиаотынмен қамтамасыз ету жөніндегі ұйымдарда қабылданған тазалау жүйелері сақталуы тиіс:

71. Отын сақтау кезінде сумен қанығады. Оның көзі - ауа. Резервуарда қанығу жылдамдығы отынның атмосфералық ауамен түйісу ауданы мен қабаттың қалыңдығына байланысты. Ұзақ сақтау кезінде молекулалық судың фазалық ауысуы нәтижесінде отында эмульсиялық және тұнған су пайда болады. Тұнған суды түбіндегі тұнба бөлігі ретінде мерзімді төгіп тұрады. Отында судың болуы тоттану процестері мен шайыр түзілу процестерін жеделдетеді. Отынның шайырлануына температура айрықша әсер етеді, өйткені бұл құбылыстың негізінде химиялық процестер жатыр.

72. Отынды сақтау мерзімі ЖЖМ-ның әрбір маркасы бойынша, сақтау шарттары мен климаттық белдік жөніндегі нұсқауларда регламенттеледі. Отынды ЖЖМ қоймаларында сақтау мәселелерін шешу кезінде булануды ескеру керек. Реактивті отын тік металл резервуарларда сақталған кезде резервуарлар клапандары арқылы және резервуар бетінің күн жағынан қызуы нәтижесінде неғұрлым жеңіл қайнайтын фракцияларын жоғалтады.

73. СКҚ сұйықтығын суды еріту есебінен сақтаған кезде олардағы парциал қысым нөлге тең. Бұл судың СКҚ сұйықтығы бағытына қарай диффузиялық ауысуын туғызады. СКҚ сұйықтығының сулануын болдырмау үшін оларды герметикалық ыдыста сақтайды. СКҚ сұйықтығындағы судың тіпті азғантай мөлшері электр химиялық құбылыстарды туғызатын электролиттер үшін жеткілікті болады. СКҚ сұйықтықтарын олардың жоғары еру қабілетіне байланысты мырыш жалатылған резервуарларда және лактаулы жамылғысы бар резервуарларда сақтауға тыйым салынады.
1-кесте
Қазақстан Республикасының әуе желілерінде ұшуларды орындайтын ӘК негізгі және қосалқы қуатты құрылғыларында қолдануға рұқсат берілген авиациялық отындардың түрлері мен маркалары
ӘК тү­рі
Авиа­отын­ның
мар­ка­сы
Газтур­би­на­лы қоз­ғалт­қы­шта­ры бар ұшақ­тар
РТ
ТС-1
Джет А-1
Газтур­би­на­лы қоз­ғалт­қы­шта­ры бар ті­кұ­шақ­тар
РТ
ТС-1
Джет А-1
Пор­шен­ді қоз­ғалт­қы­шта­ры бар ұшақ­тар
Б-91/115, Б-92, Б-95
Пор­шен­ді қоз­ғалт­қы­шта­ры бар ті­кұ­шақ­тар
Б-91/115, Б-92, Б-95
2-кесте
ӘК-ге май құю кезінде СКҚ сұйықтықтарын қосу нормалары
Әк тү­рі
Ұшу әу­е­жай­ын­да­ғы қор­ша­ған ауа­ның тем­пе­ра­ту­ра­сыоС
Ұшу ұз­ақ­тығы, сағ.
Қо­сы­ла­тын СҚҚ сұй­ық­тық­тың мар­ка­сы
По­ляр­лы шең­бер ар­ты­нан неме­се по­ляр­лы шең­бер ар­ты­на ұшу ке­зін­де ұшу әу­е­жай­ын­да­ғы қор­ша­ған ауа­ның тем­пе­ра­ту­ра­сы­на бай­ла­ны­сты емес
«И»***
«И-М»***
«И»
«И-М»
1
2
3
4
5
6
7
ТУ-134 және оның мо­ди­фи­ка­ци­я­ла ры, АН-24 және оның мо­ди­фи­ка­ци­я­ла­ры,АН-26 және оның мо­ди­фи­ка­ци­я­ла­ры,АН-28, АН-30 және оның мо­ди­фи­ка­ци­я­ла­ры,Л-410 және оның мо­ди­фи­ка­ци­я­ла­ры,МИ-2, МИ-6, МИ-8 және оның мо­ди­фи­ка­ци­я­ла­ры,МИ-10К, МИ-26, КА-32, В-3
5 және одан тө­мен
Ұшу ұз­ақ­тығ­ы­на бай­ла­ны­сты емес
0,1
0,1
0,1
0,1
Сол си­яқ­ты
**
5-тен жо­ға­ры
СКҚ сұй­ық­тық­ты қо­с­пай
0,1
0,1
ЯК-40,
ЯК-42
40-тан тө­мен
0,1
0,1
0,1
0,1
ТУ-154
және оның
мо­ди­фи­ка­ци­я­ла­ры
Қор­ша­ған ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы мен ұшу ұз­ақ­тығ­ы­на бай­ла­ны­сты емес, 2.5.5-тар­мақ­та ай­ты­л­ған шар­ттар­ды қо­с­па­ған­да
0,3
0,1
0,3
0,1
ИЛ-18 және онын мо­ди­фи­кац­ня­ла­ры
5 және одан тө­мен
Ұшу ұз­ақ­тығ­ы­на бай­ла­ны­сты емес
0,1
0,1
0,1
0,1
5-ке дей­ін
СКҚ сұй­ық­тық­ты қо­с­пай
0,1
0,1
5 және одан ар­тық
0,1
0,1
0,1
0,1
АН-12 жэне оның мо­ди­фи­ка­ци­я­ла­ры
5 және одан тө­мен
5-тен жо­ға­ры
Ұшу ұз­ақ­тығ­ы­на бай­ла­ны­сты емес
0,1
0,1
0,1
0,2
0,1
0,1
СКҚ сұй­ық­тық­ты қо­с­пай
ИЛ-62,
ИЛ-62М
5 және одан тө­мен
Ту­ра жо­ға­ры­да­ғы­дай
0,2
0,1
---
---
5-тен жо­ға­ры
3-ке дей­ін
СКҚ сұй­ық­тық­ты қо­с­пай
---
---
3 және одан ар­тық
0,2
0,1
---
---
ИЛ-76Т, ДТ
5 және одан тө­мен
Ұшу ұз­ақ­тығ­ы­на бай­ла­ны­сты емес
0,2
0,1
0,2
0,1
5-тен жо­ға­ры
3-ке дей­ін
СКҚ сұй­ық­тық­ты қо­с­пай
0,2
0,1
3 және одан ар­тық
0,2
0,1
0,2
0,1
«А» мен «ОК» ли­тер­лі рей­стер орын­дай­тын ӘК, ИЛ-62М және ТУ-154 бар­лық мо­ди­фи­ка­ци­я­ла­рын­да қо­с­па­ған­да
«А» мен «ОК» ли­тер­лі рей­стер орын­дай­тын ӘК, ИЛ-62М және ТУ-154 ұшақ­та­рын  ың бар­лық мо­ди­фи­ка­ци­я­ла­ры
Қор­ша­ған ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы мен ұшу ұз­ақ­тығ­ы­на бай­ла­ны­сты емес
0,2
0,2
0,2
0,2
0,3
0,3
0,3
0,3
Мұз­жар­ғы­штар­да ор­на­ла­са­тын ГТҚ бар ті­кұ­шақ­тар
0,2
0,2
0,2
0,2
* Бақылап-өлшеу аппаратураларының дәлдік рұқсатын, сондай-ақ мөлшерлегіштің қателіктерін ескеріп, ӘК-не құюға жіберілетін авиакеросиндер болатын СКҚ сұйықтық мөлшерінің мынадай шектеулері белгіленеді: 0,1 + 0,05; 0,2 + 0,02; 0,3 + 0,03.
ӘК-не құюға арналған авиакеросинде СКҚ сұйықтықтың мөлшері белгіленген шектеулерде нормаланады және құю құралдарынан (ТЭ, ЗА, ЦЭС бағаны) немесе жұмсалатын резервуардан алынған сынама талдауы бойынша анықталады.
** АН-24 (РВ), АН-26 (Б), АН-28, АН-30 (Р), Л-410 (МА, УВП, УВП-3) ұшақтары үшін қоршаған ауа температурасы 5оС-ден жоғары болғанда, ұшып келгеннен кейін сынамада қоқыс отын тұнбасы табылса, онда 0,1 + 0,05% (көлем бойынша) СКҚ сұйықтық қосылған отын үстемелеп құйылады. Егер СКҚ сұйықтық жоқ болса, лай отынды бактан төгіп тастайды және оған СКҚ сұйықтықсыз отын құяды.
*** ҚР әуежайларында ИЛ-62М ұшақтарына май құю осы Қағидаға 2-қосымшаның 38-тармағына сәйкес жүргізілуі тиіс.
3-кесте
СҚҚ сұйықтарын қосуынсыз ТУ-154 ұшағының барлық модификациясын авиакеросинмен толтыру шарттары
Әу­е­жай­да май құ­ю­да­ғы сырт­қы ауа қы­зуы, оС, кем емес
Кесте бой­ын­ша ұшу ұз­ақ­тығы, с, ар­тық емес
10
1
15
1,5
20
2
25 және жо­ға­ры
2
Ескертпе: Егер көрсетілген жағдайларда қосалқы әуеайлақтары бағытталған әуежайдан 1 сағаттан астам қашықтықта орналасса, онда СҚҚ сұйықтықты қосып авиакеросинді құю қолданыстағы нормаға сәйкес орындалады

Қазақстан Республикасының
азаматтық авиация ұйымдарында
авиациялық жанар-жағармай
материалдары мен арнаулы
сұйықтықтарды сақтаудың, құюға
беруге дайындаудың және олардың
сапасына бақылау жүргізудің
қағидасына 3-қосымша
АвиаЖЖМ зертханасы
_____________________________________________________________________
(азаматтық авиация ұйымының атауы)
№______САПА ПАСПОРТЫ
Өнім берілді:____________________________________________
Маркасы:_____________________ резервуардағы № _______________
__________жылғы_________ №_________ сынамасы (актісі), көлемі_____ л,
_______МЕМСТ бойынша іріктеп алынды және төмендегі сапа көрсеткіштері
бойынша ЖЖМ зертханасында тексерілді:
Р/с №
Са­па көр­сет­кіш­те­рі
МЕМСТ бой­ын­ша нор­ма­ти­ві
Нақ­ты мәні
Зерттеу 20___ жылғы «____ »_______________________ жүргізілді.
Қорытынды: «Өнім»______ МЕМСТ бойынша дайындалды тексерілген
көрсеткіштер бойынша нормативтік құжаттамаға сәйкес келеді және ӘК-ге
құюға беруге жарамды.
ЖЖМ зертханасының басшысы _________________(қолы, Т. А.Ә.)
Зертханашы-техник________________________ (қолы, Т.А.Ә.)
Берілген күні 20___ жылғы «_____»________________________

Қазақстан Республикасының азаматтық
авиация ұйымдарында авиациялық
жанар-жағармай материалдары
мен арнаулы сұйықтықтарды сақтаудың,
құюға беруге дайындаудың және
олардың сапасына бақылау
жүргізудің қағидасына
4-қосымша
______________________                   20___жылғы «___»____________
ұйымның атауы
№______________БАҚЫЛАУ ТАЛОНЫ
_____________-ға(ге)ОҚ-та №____(20__жылғы_____№______сапа паспорты
авиаотын маркасы № резервуарға t н.кр.= -Со
ЖЖМ қой­ма­сын­да тол­ты­ры­ла­ды
Ар­найы кө­лік тұ­ра­ғын­да тол­ты­ры­ла­ды
Тол­тыр­ған­ға дей­ін
Тол­ ты­ры­л­ған соң 15 ми­нут­тан кей­ін
От ын тем­пе­ра­ту­ра­ сы
С
Отын тығ­ы­зды­ғы г/см3
СҚҚ сұй ­ық­ тығ­ы­ның құ­р а­мы, % кө­ ле­мі бо й­ын­ ша
«Өн ім дай­ын». Ж ЖМ тех­ни­гі­нің қо ­лы
Кел­ген­нен кей­ін
Ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы мен ылғал­ды­лы­ғы күрт өзгер­ген жағ­дай­да тұр­ған кез­де,
ауы­сым­да 1 рет
Тәу­лі­гіне 1 рет
«Құ­ю­ға бе­ру­ге рұқ­сат ете­мін» ауы­сым, құю бри­га да­сы бас­шы­сы­ның қо­лы
Тұн­ба тө­гіл­ді Мех­қо­с­па­лар жоқ
Ме­ха­ни­ка­лық қо­с­па­лар мен су­дың құ­ра­мы
Ме­ха ­ни­ка­лық қо­с­па­лар мен су­дың құ­ра­мы
Ме­ха­ни­қа­лық.қо­с­па­лар мен су­дың құ­ра­мы
От ын те м­пе ­ра­ту­ра­ сы
Отын тығ­ы­зды­ғы г/см
СҚҚ сұй­ық­тығ­ы­ның құ­ра­мы өнд,%
Көз­бен шо­лу
О СИ
Көз­бен шо­лу
Көз­бен шо­лу
ОСИ
қа­на­ғат
қа­на­ғат
қа­ на­ғат
қа­на­ғат
қа­на­ғат
"Бақылау талоны алыңды"______________________________________________
(қолы,күні лауазымы)
_______________________________
(ұйымының атауы)                20____жылғы"__"______________
№__________Бақылау талоны
______________-ға(ге)МҚ-та №___(___)20__жылғы_____№____сапа паспорты
авиамай(майқоспаларының)маркасы
ЖЖМ қой­ма­сын­да тол­ты­ры­ла­ды
Ар­найы кө­лік тұ­ра­ғын­да тол­ты­ры­ла­ды
Тол­ты­ры­л­ған­нан кей­ін
Тығ­ы­зды­ғы г/см
Тем­пе­ра­ту­ра­сы С
Кү­ні, уа­қы­ты
«Өнім дай­ын­дал­ды» ЖЖМ тех­ни­гі (қо­лы)
Тәу­лі­гіне 1 рет
"Құ­ю­ға бе­ру­ге рұқ­сат ете­мін" ауы­сым­ның, құю бри­га­да­сы­ның бас­шы­сы (қо­лы)
Тұн­ба тө­гіл­ді.
Су­мен мех.қо­с­па­лар жоқ
Мех.қо­с­па­лар­дың құ­ра­мы
Су­дың құ­ра­мы
Кү­ні, уа­қы­ты
«Бакылау талоны алынды»_________________
(қолы, күні, лауазымы)
____________________________________          20__жылғы "___"________
(азаматтық авиация ұйымының атауы)
№____________БАҚЫЛАУ ТАЛОНЫ
______-ға (ге) №__ ОҚЖ резервуарынан №_ҚА-дан берілетін 20__жылғы__№___сапа паспорты
авиаотын маркасы                               t н.кр.= _____Со
ЖЖМ қой­ма­сын­да тол­ты­ры­ла­ды
Ұшу ала­ңын­да тол­ты­ры­ла­ды
ОҚЖ жүй­е­сі­нің шы­ғыс ре­зер­ву­а­ры­нан ауы­сым ба­сын­да
Тәу­лі­гіне және ауа тем­пе­ра­ту­ра­сы мен ылғал­ды­лы­ғы күрт өзгер­ген жағ­дай­да 1рет
ОҚЖ жүй­е­сі­нің ҚА-дан ауы­сы­мын­да 1 рет
Тұн­ба тө­гіл­ді, су мен мех. қо­с­па­лар жоқ
Тығ­ы­зды­ғы г/смз
Отын тем­пе­ра­ту­ра­сы
«Өнім дай­ын­дал­ды  (кү­ні, уа­қы­ты, авиа­тех­ник­тің қо­лы)
ОҚЖ жүй­е­сі­нің құ­быр жол­да­рын­да­ғы мех.қо­с­па­лар мен су­дың құ­ра­мы
Тығ­ы­зд ығы г/смз
Отын тем­пе­ра­ту­ра­сы
СКҚ сұй­ық­тығ­ы­ның құ­ра­мы,%
«Өнім дай­ың­дал­ды» (кү­ні, уа­қы­ты, авиа­тех­ник­тің қо­лы)
көз­бен шо­лу
ОСИ
қа­на­ғат.
қа­на­ғат.
«Бақылау талоны алынды»______________________
(қолы, күні, лауазымы)

Қазақстан Республикасының азаматтық
авиация ұйымдарында авиациялық
жанар-жағармай материалдары
мен арнаулы сұйықтықтарды сақтаудың,
құюға беруге дайындаудың және
олардың сапасына бақылау
жүргізудің қағидасына
5-қосымша
БАҚЫЛАУ ТАЛОНДАРЫН БЕРУ ЖУРНАЛЫ
Та­лон  нө­мі­рі
Та­лон­ды бе­ру кү­ні
авиа­Ж­ЖМ мар­ка­сы
Ре­зер­ву­ар нө­мі­рі
Жа­рам­ды­лық тал­дау нө­мі­рі
ОҚ, МҚ, ар­найы ма­ши­на­ның нө­мі­рі
Те­гі
Қо­лы
Та­лон­ды қай­та­ру (алып қою) ту­ра­лы кү­ні және қо­лы
Ба­қы­лау та­ло­нын ал­ғанды­ғы ту­ра­лы жүр­гі­зу­ші­нің

Қазақстан Республикасының азаматтық
авиация ұйымдарында авиациялық
жанар-жағармай материалдары
мен арнаулы сұйықтықтарды сақтаудың ,
құюға беруге дайындаудың және
олардың сапасына бақылау
жүргізудің қағидасына
6-қосымша
ЖЖМ зертханасы ____________________________ (ұйымның атауы) №_____авиаЖЖМ сапасының көрсеткіштерін ТАЛДАУ
_________________________________________________________
авиаЖЖМ сынамасының атауы, іріктеп алу орны,
___________________________________________________________________
сынаманы іріктеп алу актісінің нөмірі мен күні
_____________________________________________________________________
сынаманы іріктеп алуды жүргізген қызмет
№
Са­па көр­сет­кіш­те­рі­нің ата­уы, өл­шем бір­лі­гі
Тал­дау нәти­же­ле­рі
Талдау 20____ жылғы «___»________________________ жүргізілді
ЖЖМ зертханасының
басшысы_ ________________________________
Техник-зертханашы_ ________________________________

Қазақстан Республикасының азаматтық
авиация ұйымдарында авиациялық
жанар-жағармай материалдары
мен арнаулы сұйықтықтарды сақтаудың,
құюға беруге дайындаудың және
олардың сапасына бақылау
жүргізудің қағидасына
7-қосымша
Бекітемін Авиа отынмен қамтамасыз ету жөніндегі ұйымның басшысы ___________________________ (қолы) 20______ ж. «____»_________
___________авиаЖЖМ сынамаларын іріктеп алу АКТІСІ 20____ жылғы «_____ »______________
Комиссия құрамында
____________________________________________________________
(сынамаларды іріктеп алуға қатысатын тұлғалардың лауазымдары мен тектері)
_____________________________________
_____________________________________
________________________________________________негізінде
(өкімдер, НТД)
(резервуарлардан, ОҚ-дан) сынамаларды іріктеп алуды жүргізген:
Сы­на­ма­лар­дың нө­мі­рі
Авиа­Ж­ЖМ­нің ата­уы
Сы­на­ма­лар­ды ірік­теп алу ор­ны
Қан­дай мөл­шер­ден
Сы­на­ма­лар­дың кө­ле­мі
Тал­дау тү­рі
Сынамалар ЖЖМ зертханасы дайындаған ыдысқа іріктеп алынды.
__________________________________________________________________
ұйымның атауы
Сынамаларға талдау жургізу үшін ___________________ ----------------------------------------------------  іріктеп алынды.
ұйымның атауы, бақылау түрі, көрсеткіштер тізбесі
Комиссия төрағасы__________________________________
Комиссия мүшелері__________________________________

Қазақстан Республикасының азаматтық
авиация ұйымдарында авиациялық
жанар-жағармай материалдары
мен арнаулы сұйықтықтарды сақтаудың,
құюға беруге дайындаудың және
олардың сапасына бақылау
жүргізудің қағидасына
8-қосымша
Авиациялық оқиғалар немесе тосын оқиғалар кезіндегі ӘК жүйелеріндегі бөлшектер мен агрегаттардан авиа ЖЖМ сынамаларын, тұнбалар мен шөгінділерді іріктеп алу жөніндегі әдістемелік ұсынымдар

1. Талдауға жіберілетін авиаЖЖМ сынамалары тұтынушы ұйымда олар өтетін барлық кезеңдерді сипаттайды. АвиаЖЖМ сынамаларын іріктеп алу орнын, сондай-ақ зерттеулердің бас орындаушы ұйымын осы авиациялық оқиғаны немесе тосын оқиғаны тергеу үшін тағайындалған комиссия анықтайды. Егер тергеу жөніндегі комиссия тағайындалмаса, бұл мәселелерді авиа компанияның басшысы шешеді.

4. Қазақстан Республикасы Азаматтық авиациясы масштабында ақпаратты сақтау мен өңдеу және авиациялық оқиғалар (бұдан әрі - АО) мен тосын оқиғаның себептері туралы қорытынды әзірлеуге мүмкіндік беретін көлемде зерттеу жүргізуді қамтамасыз ету үшін Қазақстан Республикасы азаматтық авиациясының ЖЖМ базалық зертханасы АО немесе тосын оқиғалардың себептерін тергеумен байланысты ӘК жүйесінен іріктеп алынған авиаЖЖМ сынамаларына, тұнбалар мен шөгінділерге зерттеу жүргізеді.

5. ӘК жүйелерінен іріктеп алынған сынамалар мен үлгілерді талдау мақсаты авиаЖЖМ маркасын сәйкестендіру, тазалық деңгейі мен авиаЖЖМ-нің нақты түрлері үшін нормативтерде белгіленген жүйелердегі авиаЖЖМ сапасының ӘК жүйесіне техникалық қызмет көрсету жөніндегі регламенттік жұмыстардың толық орындалуын анықтау үшін құйылатын авиаЖЖМ сапасымен ара қатынасын анықтау болып табылады.

3) авиаЖЖМ-нің іріктеп алынатын сынамаларының көлемі осы Қағиданың талаптарына сәйкес келуі тиіс. Осы мөлшерде сынамаларды іріктеп алу техникалық мүмкін болмаған кезде актіде оларды орындауға мүмкіндік бермеу себептері, іріктеліп алынған сынамалардың нақты саны және сынамаларды іріктеп алудың нақты технологиясының еркешеліктері көрсетіледі;

7) авиаЖЖМ сапасын зерттеу үшін сынамаларды қосу кезінде ӘК жүйесінің бактарынан нүктелік сынамалар іріктеп алынбай, авиаЖЖМ осы Қағидада белгіленген мөлшерде жалпы ыдысқа немесе ол болмаған кезде кішкентай ыдысқа (жеке бөтелкелерге) құйылады, олардың заттаңбаларында 1, 2, 3 порция деген белгі қойылады;

8) төтенше жағдайларда оқиға орнына білікті персонал келгенге дейін авиаЖЖМ жүйелерінен ағу болған кезде мүмкін болатын мөлшерде ағып жатқан өнімді жинау қамтамасыз етіледі. Бұл ретте мүмкіндігінше, авиаЖЖМ-нің бірінші порциясымен өнім іріктеп алынатын ыдысты шаяды. Жиналып алынған өнімнен сынамаларды іріктеп алуды және сынамалар жиынтығын қалыптастыруды белгіленген тәртіппен тергеу жөніндегі комиссия жүргізеді;

9) тұнба мен шөгінділер табылған отын, май және гидравликалық жүйелерден алынған сүзгілер зерттеулер жүргізілгенге дейін ПКФ құралында тексеруден, жуудан өткізілмей зерттеуге жіберіледі. Кейіннен қосымша ластанудан қорғау үшін ластанудың жеңіл ұшатын компаненттерінің булануын болдырмау үшін сүзгі элементтері мөр басылған саңылаусыз ыдысқа (полиэтилен қаптарға) буып түйіледі;

11) тұнбалар, шөгінділер, жағар майлар сынамаларын агрегаттар бөлшектерінің бетінен іріктеп алу бөлшек бетінің тұтастығын бұзбайтын және шөгінді мен авиаЖЖМ компоненттерімен байланыспайтын кез келген (қалауынша пластмас, ағаштың қатты сорттарынан жасалған) аспаптармен жүргізіледі. Егер мүмкін болса (яғни, шағын көлемді болса, бөлшек), онда оны қоршаған ортадан ластаулардың түспеуінен полиэтилен пленкасымен қорғап, шөгіндісі бар бөлшекті зерттеуге жіберу керек. Орама байланады және оған мөр басылады.

11. АвиаЖЖМ сынамалары, сондай-ақ сүзгілер мен басқа да бөлшектер ілеспе хатпен және тергеу жөніндегі комиссияның техникалық актісімен зерттеуге жіберіледі. Бұл құжаттарда мақсаты және талдаулардың (зерттеулердің) ұсыным көлемі, объектінің нақты сипаттамасы, агрегаттардың жұмыс істеуі, соңғы регламенттік жұмыстары және оларды жүргізу мерзімі көрсетіледі.
Ілеспе техникалық құжаттамада қажеттілігіне қарай, сондай-ақ: соңғы 5-7 құю әуежайлары, отын мен май маркалары, авиаЖЖМ-нің жұмыс істеуі, авиакеросиндегі СКҚ сұйықтығының маркасы мен пайыздық мөлшері көрсетіледі, сондай-ақ құюға берілетін авиаЖЖМ сапасына құжаттаманың көшірмесі қоса беріледі.
АвиаЖЖМ сынамаларын іріктеп алудың ерекше шарттары: бактардың, агрегаттардың саңылаусыздығы, атмосфералық жағдайлары (жаңбыр, қар, шаң және т.б.), сынамаларды іріктеп алу үшін аралық ыдыстардың (құралдардың) қолданылуы, олардың жай-күйлері және басқалар атап өтіледі.

Қазақстан Республикасының азаматтық
авиация ұйымдарында авиациялық
жанар-жағармай материалдары
мен арнаулы сұйықтықтарды сақта  ,
құюға беруге дайындаудың және
олардың сапасына бақылау
жүргізудің қағидаларына
9-қосымша
СЫНАМАЛАРДЫ ТІРКЕУ ЖУРНАЛЫ
Сы­нам аның нө­мі­рі
Ак­ті­нің нө­мі­рі
Сы­на­ма­ны ірік­теп алу кү­ні
Авиа­Ж­ЖМ-нің ата­уы
Сы­на­ма қай­дан ірік­те­ліп алын­ды
Сы­на­ма­ны ірік­теп ал­ған тұл­ға­ның те­гі
Тал­дау тү­рі
Тал­дау нәти­же­ле­рін ре­сім­деу кү­ні

Қазақстан Республикасының азаматтық
авиация ұйымдарында авиациялық
жанар-жағармай материалдары
мен арнаулы сұйықтықтарды сақтаудың,
құюға беруге дайындаудың және
олардың сапасына бақылау
жүргізудің қағидасына
10-қосымша
Отын сапасы индикаторымен авиаотын тазалығының деңгейін анықтау әдістемесі
Авиациялық отындарда эмульсиялық су мен механикалық қоспаларды анықтау (бейнелеу) ПОЗ-Т (ПЭК-Т индикаторы) құралының көмегімен ол арқылы өнім сынамасын өткізген кезде отын сапасы индикаторы (бұдан әрі - ОСИ) түсінің өзгеруіне негізделеді. ОСИ азаматтық авиацияда қабылданған авиаотын тазалығының нормаларға сәйкес келетін 0,001-0,003% салмағы шегіндегі эмульсиялық судың және 0,0002 0,0003% салмағы шегіндегі механикалық қоспалардың болуына ден қояды.

ОСИ индикаторы ПОЗ-Т құралы (ПЭК-Т индикаторы) қысқышының жылжымалы бөлігіне ақ жағымен қойылады. Авиакеросин сынамасы бар ыдыстан (банкіден, сынама іріктеп алушыдан) ПОЗ-Т құралымен немесе ПТЭК-Т индикаторымен бұрама тұтқасын сағат тіліне қарсы жиегіне дейін айналдыра отырып 7-10 с ішінде сорып алынады. 3-5 с. ішінде ұсталады.
Ауаны соруды болдырмау үшін сору үдерісінде қысқыш отынға толық батырылуы тиіс.
Авиакеросинді сору мен ұстау аяқталған соң ОСИ қысқыштан алынады, ашылады және бақылау іздерімен карточканың ақ түстінде қаралады.
Анықтау нәтижесі олардың баяу қарқындылығы тиісті (жоғарғы) бақылау ізінен (механикалық қоспа индикациясы) ақшылдау болатын индикатордың сары қабатында кем дегенде екі көгілдір дақ (эмульсиялық су индикациясы) және ақ қабатында үш ақшыл қоңыр дақ болған кезде қанағаттанарлық болып саналады.
Егер СКҚ сұйықтығымен авиакеросин тазалығының деңгейін анықтау кезінде ОСИ-дің сары қабатында үш көгілдір дақ пайда болса, онда СКҚ сұйықтығынсыз авиакеросиннің сулану деңгейі, судың құрамы және авиакеросиндегі СКҚ сұйықтығының құрамы тексеріледі. Барлық талдаулардың қанағаттанарлық нәтижелері кезінде авиакеросинді ӘК-ге құюға беруге жол беріледі.

Авиабензиндердің ластануы авиакеросиндермен ұқсас анықталады, тек айырмашылығы ОСИ-дің ақ қабатында із жоғарғы бақылаудан қаралау (механикалық қоспалар бойынша ақау белгісі) болып көрінген кезде қысқыштың жылжымалы бөлігіне сары жағымен қойылған ОСИ арқылы сынама қайта сорылады. Бұл жағдайда авиабензиннің механикалық қоспалармен және сумен ластану деңгейі ОСИ-дің сары қабатындағы іздер бойынша анықталады.
ОСИ-дің ақ қабатындағы қара дақтар әрқашан механикалық қоспалардың болуын куәландырмай, индикатордың ақ қабатына сіңірілген тұз бен антидетонатор арасындағы химиялық өзара әрекеттестік салдары болып табылуы мүмкін.

Қазақстан Республикасының азаматтық
авиация ұйымдарында авиациялық
жанар-жағармай материалдары
мен арнаулы сұйықтықтарды сақтаудың,
құюға беруге дайындаудың және
олардың сапасына бақылау
жүргізудің қағидасына
11-қосымша
Жұмыс сұйықтықтарын талдау нәтижелерін тіркеу журналы
Сы­на­ма­лар­дың нө­мі­рі
Ірік­теп алу кү­ні
Ірік­теп алу ор­ны
Ата­уы
20оС ке­зін­де­гі тығ­ы­зды­ғы г/смЗ
Қай­нау ал­дын­да­ғы тем­пе­ра­ту­ра­сы оС
50оС, ке­зін­де­гі тұт­қыр­лы­ғы сСт,
Қыш­қыл са­ны, Мг/г
Су­дың кұ­ра­мы, % (бо­луы, бол­мауы)
ОТ-ның ота­лу тем­пе­ра­ту­ра­сы оС
Ме­ха­ни­ка­лық қо­с­па­лар, %
Ме­ха­ни­ка­лық қо­с­па­лар,(бол­мауы, бо­луы)
Сырт­кы тү­рі
Тал­да­уды аяқ­тау кү­ні
Қо­ры­тын­ды
Тех. зерт­ха­на­шы­ның,зерт­ха­на бас­шы­сы­ның қо­лы
Авиа майларды талдау нәтижелерін тіркеу журналы
Сы­на­мал­дар­дың нө­мі­рі
Ірік­теп алу кү­ні
Ірік­теп алу ор­ны
Авиа­Ж­ЖМ нің ата­уы
20оС ке­зін­де гі тығ­ы­зды­ғы г/смЗ
50оС, ке­зін­де­гі тұт­қыр­лы­ғы сСт
100оС, ке­зін­де­гі тұт­қыр­лы­ғы, сСт
Қыш­қыл са­ны, Мг/г
ОТ-ның ота­лу тем­пе­ра­ту­ра­сы,оС
ЗТ-ның ота­лу тем­пе­ра ту­ра­сы, оС
Су­дың құ­ра­мы, % (бо­луы, бол­мауы, отс.)
Ме­ха­ни­ка­лық қо­с­па­лар, %
ВКЩ
Тал­да­уды аяқ­тау кү­ні
Қо­ры­тын­ды
Тех. зерт­ха­на­шы­ның, зерт­ха­на бас­шы­сы­ның қо­лы
Авиаотынды талдау нәтижелерін тіркеу журналы
Сы­на­ма­лар­дың нө­мі­рі
Ірік­теп алу кү­ні
Ірік­теп алу ор­ны
А/о ата­уы
20 оС ке­зін­де гі тығ­ы­зды­ғы г/см3
Қай­нау ал­дын­да­ғы тем­пе­ра ту­ра­сы, оС
10%,
оС қай­нау  Т
50%,
оС қай­нау Т
90%,
оС қай­нау т
98%,
оС қай­нау Т
20о С,
к езін­де­гі тұт­қыр лы­ғы  сСт
Қыш­қыл­ды­ғы Мг/см3
ЗТ ота­лу тем­пе­ра­ту­ра­сы,оС
ВКЩ
Мех/қо­с­па, су (бо­луы, болм.)
Нақ­ты шай­ыр­дың шо­ғыр л. мг/см3
Кри­сталд. баст. тем­пе­ра­ту­ра­сы,оС
Су­мен өза­ра әсе­рі
А  B
Тал­да­уды аяқ­тау кү­ні
Қо­ры­тын­ды
Тех зерт­ха­на­шы­ның,зерт­ха­на бас­шы­сы­ның қо­лы
СКҚ сұйықтығын талдау нәтижелерін тіркеу журналы
Сы­на­ма­ла дың нө­мі­рі
Ірі ктеп   алу кү­ні
Ірікт еп алу ор­ны
Авиа­Ж­ЖМ-нің ата­уы
20оС ке­зін­де­гі тығ­ы­зды­ғы г/смЗ
Сырт­қы
тү­рі
Сы­ну көр­сет­кіш і,
Сы­ну көрс. бірл.
Су­дың кұ­ра­мы
%
Ери­тін ла­ста­у­лар­дың бо­луы Бө­лін/бө­лін. жоқ
Ме­ха­ни­ка­лық қо­с­па­лар (бо­луы, болм.)
Ери­тін қо­су  ме­тал­дар­дың құ­ра­мы (бө­лін/бө­лін жоқ)
Тал­да­уды аяқ­тау кү­ні
Қо­ры­тын­ды
Тех-зерт­ха­на­шы­ның, зерт­ха­на бас­шы­сы­ның қо­лы
Тазартылған суды талдау нәтижелерін тіркеу журналы
Сы­на­ма­лар­дың нө­мі­рі
Ірік­теп алу кү­ні
Ірік­теп алу ор­ны
Тұз­дар­дың мөл­ше­рі, Мг/дм3
рН,
рн
Қо­ры­тын­ды
Тех.- зерт­ха­на­шы­ның, зерт­ха­на бас­шы­сы­ның қо­лы
Сы­на­ма­лар­дың нө­мі­рі
Ірік­теп алу кү­ні
Ірік­теп алу ор­ны
Тұз­дар­дың мөл­ше­рі, Мг/дм3
рн, рн
Қо­ры­тын­ды
Тех.- зерт­ха­на­шы­ның, зерт­ха­на бас­шы­сы­ның қо­лы
ПОЖ талдау нәтижелерін тіркеу журналы
Сы­на­ма­лар­дың нө­мі­рі
Ірік­теп алу кү­ні
Ірік­теп алу ор­ны
ПОЖ ата­уы
рН, рН
Сырт­қы тү­рі
20оС, ке­зің­де­гі тығ­ы­зды­ғыг/см3
Сы­ңу көр­сет­кі­ші,
Сы­ну көрс.бірл.
Ме­ха­ни­ка­лық қо­с­па­лар(бо­луы, болм.)
Брук­фильд бой­ын­ша ки­не­ма­ти­ка­лық тұт­қыр­лы­ғы, мпа/сек ч.
Тал­да­уды аяқ­тау кү­ні
Қо­ры­тын­ды
Тех.-зерт­ха­на­шы­ның, зерт­ха­на бас­шы­сы­ның қо­лы

Қазақстан Республикасының
азаматтық авиация ұйымдарында
авиациялық жанар-жағармай
материалдары мен арнаулы
сұйықтықтарды сақтаудың, құюға
беруге дайындаудың және олардың
сапасына бақылау жүргізудің
қағидасына 12-қосымша
Қозғалтқышқа бүрку жүйесімен жабдықталған ұшақтарға беру үшін тазартылған суды дайындау және сапасын бақылау тәртібі

1. Тұтынушы ұйымдарда тазартылған суды өндіру өнеркәсіп шығаратын ЭД-90 электротазартқыштардың, ПД-26, ПД-400 булытазартқыштардың, Д-4, Д-25 тазартқыштардың және басқалардың негізінде ұйымдастырылады. Тазартылған суды өндіру үшін судың сапасы Қағиданың 68-тармағында айтылған талаптарға сәйкес келген жағдайда ионалмасу қондырғыларын пайдалануға жол беріледі.

Тазартылған суды өндіру пункттерінің үй-жайлары сумен жабдықтау, электр энергиясы, сондай-ақ желдеткіш пен кәріз көздерімен жабдықталады.

Тазартылған суды сақтауға арналған ыдыстарды саңылаусыз жабады және дренажбен, төгу краны бар тұндырғышпен, сондай-ақ су деңгейінің көрсеткішімен жабдықтайды.

Тарату магистралінің құбыржолдары АМЦМ немесе резеңке материалдан жасалынады.
Тарату жүйесі жұмыс істемеген кезде су резеңке шлангіден ағытылады. Резеңке шлангілерді тұрақты толтыруға тыйым салынады.
Тазартылған суды жұмыс істейтін дистиллятордан ыдысқа жіберу АМЦМ материалынан немесе тоттанбайтын болаттан жасалған жабық құбыржол бойынша жүзеге асырылады.
Тарату кранының ұштары мен ыдыстың құймалы мойындықтары шаңнан брезент жабқыштармен қорғалады.
Тазартылған суды сақтауға 15 тәулік бойына рұқсат етіледі, оның аяқталуы бойынша пайдаланылмаған су ағызылады.

Тазартылған судағы тұз мөлшері ЛС-4 маркалы зертханалық түзелшемнің, ЛК-563М кондуктометрдің немесе сол дәлдікпен көрсеткіштердің өлшемін қамтамасыз ететін басқа марканың көмегімен анықталады.
Сутегі иондарының шоғырлануы шыны электродпен немесе рН-метрмен ионометрлердің (патенциометрлердің) көмегімен анықталады.

Сынама алу алдында ыдыс пен тығынды мұқият жуу қажет, ал содан соң талдау үшін іріктеп алынған тазартылған сумен кем дегенде 3 рет шаю қажет.
Талдаулар үшін сынамаларды: су сақтау стационарлық ыдысынан ЖЖМ қызметкерлері, құю құралдары ыдыстарынан ИАҚ қызметкерлері әр толтырудан немесе ыдысқа құюдан кейін және жұмсалған кезінде тәулігіне 1 рет іріктеп алады.
Сынамаларды іріктеп алу суды стационарлық сақтау ыдыстарына сынама іріктеп алу және төгу крандары арқылы немесе құю агрегаттарының тарату крандарынан шығатын жерде жүргізіледі. Су сынамасын іріктеп алу сәтінде ол шаңмен және атмосфералық жауын-шашынмен ластанбауы тиіс.

Тазартылған су сынамасының сапасын талдау журналында жазылған зерттеулер нәтижелерінің оң қорытындысы негізінде белгіленген нысан бойынша жазылып беріледі.
Тазартылған суға талдау оны құю агрегатына беру үшін негіз болып табылады.

Мүмкіндігінше ыдыстар буландырылады, ал конденсант тұндырғыш арқылы ағызылады.

4. СҚА технологиялық жабдықтарының жай-күйін бақылау ұшақтарға құюға рұқсат ету ОҚ және МҚ үшін белгіленген тәртіппен жүзеге асырылады.
ЖЖМ зертханасы____________________________________
АА ұйымының атауы
20___жылғы "___"______________
______________________________________тазартылған суға
Резервуардағы, ыдыстағы, СҚА-дағы №____
№_____Талдау
С/р №
Көр­сет­кіш­тер­дің ата­уы
Нор­ма­сы
Нәти­же­сі
1
Тұз мөл­ше­рі, мг/дм3 (мг/л)
2
Су­тек ион­да­ры­ның шо­ғыр­ла­нуы (рН)
Қорытынды: "Су беруге жарамды"
ЖЖМ зертханасының басшысы__________________
(қолы, Т.А.Ә.)
Техник-зертханашы__________________________
(қолы, Т.А.Ә)
20__жылғы "___"_______________________