Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 8 шілдедегі Орман кодексінің 12-бабының 17-16) тармақшасына сәйкес Қазақстан Республикасының Үкіметі ҚАУЛЫ ЕТЕДІ:

Қазақстан Республикасы
Үкіметінің
2011 жылғы 23 желтоқсандағы
№ 1590 қаулысымен
бекітілген
Орман тұқымдарын дайындау, қайта өңдеу, сақтау мен пайдалану және олардың сапасына бақылау жасау қағидалары

1. Осы Орман тұқымдарын дайындау, қайта өңдеу, сақтау мен пайдалану және олардың сапасына бақылау жасау қағидалары (бұдан әрі – Қағидалар) Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 8 шілдедегі Орман кодексінің 12-бабының 17-16) тармақшасына сәйкес әзірленді және орман тұқымдарын дайындау, қайта өңдеу, сақтау мен пайдалану және олардың сапасына бақылау жасау тәртібін айқындайды.

6. Орман иеленушілер мен орман пайдаланушылар орман тұқымдары жаппай пісіп-жетілмей тұрып олардың шығымдылығын анықтау мақсатында орман тұқымдарын жинауға арналған барлық жеміс беретін объектілерге алдын ала тексеру жүргізеді. Үстіміздегі жылы орман тұқымдарын жинау үшін белгіленген жеміс беретін объектілердің орналасуы және жинау мерзімі жайында орман иеленушілер 15 күнтізбелік күн бұрын орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру мен орман өсiру саласындағы уәкілетті органның аумақтық органдарын жазбаша хабардар етеді.

18. Осы Қағидалардың 6, 7 және 8-қосымшаларына сәйкес паспорттары, заттаңбалары және орта үлгілерді іріктеу актілерімен сұрыптап алынған орман тұқымдарының орташа үлгілерін орман қорын күзету, қорғау, пайдалану, ормандарды молықтыру мен орман өсiру саласындағы уәкілетті органның мамандандырылған ұйымына (бұдан әрі – мамандандырылған ұйым) тұқымдарының себу сапасын анықтау үшін жібереді.

21. Орман тұқымдарын сақтайтын үй-жайлар ауа сору-тарту желдеткіштерімен, ауаның салыстырмалы ылғалдылығы мен температурасын тіркеуге арналған приборлармен жабдықталады. Бұл ретте үй-жай ішіндегі ауаның салыстырмалы ылғалдылығы 70%-дан аспауға тиіс. Үй-жай тұқым сақтайтын қажетті ыдыспен және үлгілер сұрыптауға арналған құрал-сайманмен қамтамасыз етіледі.

29. Орман тұқымдарын дайындау, өңдеу, сақтау, пайдалану сапасына бақылау жасауды орман қорын қорғау, күзеті, пайдалану, ормандарды молықтыру мен орман өсіру саласындағы уәкілетті орган (бұдан әрі – уәкілетті орган) мен оның аумақтық органдары (бұдан әрі – аумақтық орган) тексеру нысанында жүзеге асырады.

30. Тексеру ол жүргізілетін орынға барып, мемлекеттік орман иеленуші өкілінің қатысуымен жүзеге асырылады, бұл ретте орман тұқымдарын дайындау, өңдеу, сақтау және пайдалану жөнінде жүргізілетін іс-шаралардың осы Қағидаларға және Қазақстан Республикасы Орман кодексінде көзделген талаптарға сәйкестігі анықталады.

31. Тексеру жүргізу кезінде мемлекеттік орман иеленушілер уәкілетті органның немесе аумақтық органдардың лауазымды тұлғаларына қажетті материалдар ұсынады, туындайтын мәселелер бойынша жазбаша түсініктемелер береді, сондай-ақ орман тұқымдарын дайындау, өңдеу, сақтау, пайдалану жүзеге асырылатын орынға олармен бірге барады.

Орман тұқымдарын дайындау,
қайта өңдеу, сақтау мен пайдалану
және олардың сапасын бақылау
жасау қағидаларына
1-қосымша
Орман тұқымдарының күтілетін өнімін көз мөлшерімен бағалау шәкілі
(В.Г.Каппер бойынша)
Гүл­де­ну және же­міс бе­ру бал­лы
Балл си­патта­ма­сы
1
2
Ағаш тұқым­ды­лар үшін
0
Гүл­ден­бе­ген және өнім бер­ме­ген
1
Тым на­шар гүл­ден­ген неме­се тым на­шар өнім бер­ген (ор­ман ше­т­ін­де өсіп тұр­ған аға­штар­да, же­ке да­ра тұр­ған аға­штар­да гүл­де­рі, бүр­шік­те­рі неме­се же­мі­сте­рі аз мөл­шер­де және ал­қа­а­ға­штар­да бо­лым­сыз мөл­шер­де)
2
На­шар гүл­ден­ген және на­шар өнім бер­ген (ер­кін тұр­ған аға­штар­да және ор­ман ше­т­ін­де өсіп тұр­ған аға­штар­да ай­тар­лық­тай қа­на­ғат­та­нар­лық дә­ре­же­де және бір­кел­кі гүл­де­нуі неме­се же­міс бе­руі бай­қа­ла­ды және ал­қа­а­ға­штар­да - на­шар)
3
Гүл­де­нуі ор­та­ша неме­се өнім бе­руі ор­та­ша (ер­кін тұр­ған аға­штар­да және ор­ман ше­т­ін­де өсіп тұр­ған аға­штар­да гүл­де­нуі неме­се же­міс бе­руі ай­тар­лық­тай еле­улі мөл­шер­де, ор­та жас­та­ғы және пі­сіп-же­ті­л­ген ал­қа­а­ға­штар­да – қа­на­ғат­та­нар­лық)
4
Жақ­сы гүл­ден­ген неме­се жақ­сы өнім бер­ген (ер­кін тұр­ған аға­штар­да және ор­ман ше­т­ін­де өсіп тұр­ған аға­штар­да гүл­де­нуі неме­се же­міс бе­руі мол, ор­та жас­та­ғы және пі­сіп-же­ті­л­ген ал­қа­а­ға­штар­да – жақ­сы)
5
Тым жақ­сы гүл­ден­ген неме­се тым жақ­сы өнім бер­ген (ер­кін тұр­ған аға­штар­да және ор­ман ше­т­ін­де өсіп тұр­ған аға­штар­да, сон­дай-ақ ор­та жас­та­ғы және пі­сіп-же­ті­л­ген ал­қа­а­ға­штар­да гүл­де­нуі неме­се же­міс бе­руі - мол)
Бұ­та­лар үшін
1
На­шар гүл­ден­ген неме­се же­міс бер­ген (гүл­дер неме­се же­мі­стер бір­лі-жа­рым күй­ін­де кез­де­се­ді)
2
Гүл­де­нуі неме­се же­міс бе­руі ор­та­ша (ша­ма­мен тең жар­ты­сын­да гүл­дер неме­се же­мі­стер жет­кі­лік­ті мөл­шер­де)
3
Жақ­сы гүл­ден­ген неме­се же­міс бер­ген (ба­сым көп­ші­лі­гі неме­се іс жү­зін­де бар­лық бұ­та­лар мо­лы­нан гүл­де­не­ді неме­се же­міс бе­ре­ді)
Ескертпе:

Орман тұқымдарын дайындау,
қайта өңдеу, сақтау мен пайдалану
және олардың сапасын бақылау
жасау қағидаларына
2-қосымша
Орташа үлгінің массасы
р/с №
Түр ата­уы
Бір үл­гі ірік­теп алы­на­тын пар­ти­я­ның ең жо­ға­ры мас­са­сы, кг
Ор­та­ша үл­гі­нің мас­са­сы, г
1
2
3
4
1
Кә­дім­гі өрік
Armeniaca vulgaris Lam.
500
2500
2
Бұ­та­лы тұ­ша­құ­рай
Amorpha fruticosa
100
100
3
Кә­дім­гі бө­рі­қа­ра­қат
Berberis vulgaris L.
100
100
4
Сал­пын­шақ қай­ың (қо­тыр қай­ың)
Betula pendula Roth (B.​verucosa Ehrh.)
75
25
5
Шы­ғыс био­та­сы
(Biota orientalis Endl)
100
150
6
Кә­дім­гі қы­на­а­ғаш
Ligustrus vulgare L.
100
200
7
Кә­дім­гі до­ла­на
Crataegus oxyacanth L.
100
300
8
Бұ­та­лы шие
Cerasus fruticosa (Pall.) G. woron
200
400
9
Кә­дім­гі шие
Cerasus vulgaris Mill.
400
500
10
Жы­л­тыр ше­гі­рін
Ulmus laevis Pall.
100
50
11
Жер­ба­уыр­лы ше­гір­шін
Ulmus pinnato-ramosa Dieck.
100
75
12
Үш ті­кен­ді қа­ра­ма­ла
(Gleditsia triacanthos L.)
400
500
13
Кә­дім­гі ал­мұрт
Pirus communis L.
100
150
14
Сән­тал, кө­рік тал
Cornus sanguinea L.
200
300
15
Жүз­гін
Calligonum
200
500
16
Кә­дім­гі емен
Quercus robur L.
5000
2500
17
Кә­дім­гі шыр­ша
Picea abies (L.) Karst.
50
50
18
Сі­бір шыр­ша­сы
Picea obovata Lebed.
50
50
19
Шренк шыр­ша­сы
Picea Schrenkiana Fet. M
50
75
20
Кә­дім­гі ұш­қат
Lonicera xylosteum L.
50
50
21
Та­тар ұш­қа­ты
Lonicera tatarica L.
50
50
22
Кә­дім­гі шәң­гіш
Viburnum opulus L.
200
150
23
Са­ры қа­ра­ған
Caragana arborescens Lam.
100
200
24
Ақ үй­ең­кі
Acer pseudoplatanus L.
300
500
25
Сүй­ір жа­пы­рақ­ты үй­ең­кі
пла­та­но­вид­ный Acer platanoides L.
300
500
26
Да­ла үй­ең­кі­сі
Acer campestre L.
200
300
27
Та­тар үй­ең­кі­сі
Acer tatarucum L.
200
300
28
Ат тал­шы­ны
Aesculus hippocastanum L.
2000
3500
29
Ірі жа­пы­рақ­ты жө­ке
Tilia platyphyllos Scop.
300
500
30
Ұсақ жа­пы­рақ­ты жө­ке
Tilia cordata Mill.
200
300
31
Сі­бір бал­қа­ра­ғайы
Larix sibirica Ledeb.
50
75
32
Жі­ңіш­ке жа­пы­рақ­ты жи­де
Elaeagnus angustifolia L.
200
500
33
Вир­гин ар­ша­сы
Juniperus virginiana L.
100
200
34
Кә­дім­гі ар­ша
Juniperus communis L.
100
150
35
Қа­ра­шай­ыр шыр­ға­нақ
Hippophae ramnoides L.
100
150
36
Грек жаң­ға­ғы
Огпдф­ты купшф Дю
1000
5500
37
Кә­дім­гі шаб­дал
Persica vulgaris Mill
1000
2500
38
Сі­бір са­мыр­сы­ны
Adies sibirica Ltdeb
100
100
39
Ақ қа­ра­ған
Robinia pseudoacacia L.
100
150
40
Ит­ра­у­шан
Rosa canina L.
100
150
41
Кә­дім­гі ше­тен
Sorbus aucuparica L.
50
25
42
Ақ сек­се­уіл
Haloxulon persicum Bge.
500
50
43
Қа­ра сек­се­уіл
Haloxulon apillum
500
50
44
Жал­қын
Cotinus coggygria Scop.
75
75
45
Ті­кен­ді қа­ра­өрік
Prunus spinosa L.
400
750
46
Со­ғды қа­ра өрі­гі
Prunus divarigata Ldb.
500
1500
47
Са­ры қа­ра­қат
Ribes aurerum pursh
30
30
48
Па­лецк са­ра­ңы (Па­лецк шер­ке­зі)
Salsola paletzkiana Litv.
500
100
49
Шер­кез са­ра­ңы
Salsola richteri (Moq.)
500
100
50
Са­мыр­сын қа­ра­ғай
Pinus sibirika Du Tour
500
1000
51
Кә­дім­гі қа­ра­ғай
Pinus silvestris L.
50
50
52
Ба­тыс бо­зар­ша­сы
Tuja occIdentalis L.
30
25
53
Ақ тұт
Morus alba L.
30
30
54
Қа­ра­тұт
Morus nigra L.
30
25
55
Ор­ман ал­ма­сы
Malus silvestris (L.) Mill.
100
150
56
Пал­лас неме­се сі­бір ал­ма­сы
Malus pallasiana Juz.
75
50
57
Жа­сыл ша­ған
Fraxinus lanceolata Borkh.
200
300
58
Кә­дім­гі ша­ған
Flaxinus excelsior L.
200
400
59
Со­ғды ша­ға­ны
Fraxinus sogoliana Bge
200
300
Ескертпе:

Орман тұқымдарын дайындау,
қайта өңдеу, сақтау мен пайдалану
және олардың сапасын бақылау
жасау қағидаларына
3-қосымша
Қазақстандағы негізгі ағаш және бұта тұқымдыларының гүлдеу, пісіп-жетілу және олардың жемістерін, бүрлерін және тұқымдарын жинау күнпарағы
Р/с №
Түр ата­у­ла­ры
Уа­қы­ты (ай­лар)
гүл­де­уі
пі­суі
жи­на­луы
піс­кен же­міс пен бүр­дің түр-тү­сі
1
2
3
4
5
6
Қыл­қан жа­пы­рақ­ты­лар
1
Сі­бір шыр­ша­сы
Ү-VI
ҮІ­ІІ
ҮІ­ІІ-ІХ
құ­ба
2
Шрен­ка шыр­ша­сы
Ү
ІХ
ІХ
қо­ңыр жы­л­тыр
3
Сі­бір бал­қа­ра­ғайы
IҮ-V
ҮІ­ІІ-ІХ
ҮІ­ІІ-ІХ
ашық-са­ры неме­се қо­ңыр-са­ры
4
Кә­дім­гі ар­ша
IV-V
IX
IX-X
қа­ра-көк­шіл
5
Зе­рав­шан ар­ша­сы
IV-V
IX
X
қа­ра-қош­қыл
6
Түр­кі­стан ар­ша­сы
IV-V
VII
IX
жы­л­тыр қа­ра
7
Сі­бір са­мыр­сы­ны
Ү-ҮІ
ҮІ­ІІ-ІХ
ІХ-Х
құ­ба, ашық-құ­ба
8
Сі­бір бал­қа­ра­ғайы
VI
VІ­ІІ-ІХ
ІХ
сұр-қо­ңыр
9
Кә­дім­гі қа­ра­ғай
V-VІ
ІХ-Х
Х-ІІІ
сұр, сұр-құ­ба, қа­ра-қо­ңыр, қыз­ғы­лт қо­ңыр
10
Ба­тыс бо­зар­ша­сы
ІV-V
ІХ-Х
ІХ-Х
сұр-қо­ңыр, қа­ра-қо­ңыр
Жал­пақ жа­пы­рақ­ты­лар
11
Кә­дім­гі өрік
ІІІ-ІҮ
ҮІ-ҮІ­ІІ
ҮІ-ҮІ­ІІ
қы­зыл-са­ры
12
Ақ қа­ра­ған неме­се ақ инеш
Ү-ҮІ
ІХ
IX-XII
қо­ңыр­лау-са­ры
13
Са­ры қа­ра­ған
Ү-ҮІ
ҮІ-ҮІІ
ҮІ-ҮІІ
са­ры-құ­ба
14
Ту­ша­құ­рай
ҮІ-ҮІІ
ІХ-Х
ІХ-Х
қо­ңыр­лау
15
Сал­пын­шақ қай­ың
IҮ
ҮІІ-VIII
ҮІІ-VIII
са­ры-жа­сыл, са­ры-қо­ңыр
16
Кә­дім­гі қы­на­а­ғаш
Ү-ҮІ
ҮІ­ІІ-ІХ
ІХ-ХІ
қа­ра, жы­л­тыр
17
Кә­дім­гі до­ла­на
Ү-ҮІ
ҮІ­ІІ
ҮІ­ІІ
құ­ба-қы­зыл, са­ры
18
Кә­дім­гі аю­ба­дам
Ү
ҮІІ-ҮІ­ІІ
ҮІ­ІІ
қы­зыл, қыз­ғы­лт-са­ры
19
Да­ла ши­е­сі
Ү
ҮІІ
ҮІІ
қы­зыл
20
Жы­л­тыр ше­гір­шін
III-ІҮ
V
V
сұр
21
Кіш­кі жа­пы­рақ­ты ше­гір­шін
III-ІҮ
ІҮ-Ү
ІҮ-Ү
құм тү­сті
22
Кә­дім­гі қа­ра­ла
Ү-ҮІ
ІХ-Х
IX-XII
қа­ра-қо­ңыр, жы­л­тыр
23
Ал­мұрт
ІҮ-Ү
ҮІ­ІІ-Х
ҮІ­ІІ-Х
көк-жа­сыл
24
Сән­тал, кө­рік­тал
ҮІ
ІХ
ІХ-Х
қа­ра
25
Емен
ІҮ-Ү
ІХ-Х
ІХ-Х
қа­ра-қо­ңыр, жы­л­тыр
26
Кә­дім­гі ұш­қат
Ү-ҮІ
ҮІ­ІІ-ІХ
ҮІ­ІІ-ІХ
қою-қы­зыл
27
Та­тар ұш­қа­ты
Ү-ҮІ
ҮІІ-ҮІ­ІІ
VІІ-ҮІ­ІІ
ақ­шыл-қыз­ғы­лт, шым­қай-қы­зыл
28
Ақ тал
ІҮ-Ү
V-VІ
V-VІ
са­ры-қо­ңыр­лау
29
Шәң­гіш
Ү-ҮІ
ІХ
ІХ
ашық-қы­зыл
30
Сәна­ғаш
ҮІ-ҮІІ
ІХ-Х
ІХ-ХІ
құ­ба
31
Сүй­ір жа­пы­рақ­ты үй­ең­кі
ІҮ-Ү
ІХ
ІХ-Х
құ­ба-қо­ңыр
32
Да­ла үй­ең­кі­сі
ІҮ-Ү
ҮІ­ІІ-ІХ
ІХ-Х
жа­сыл-құ­ба, қо­ңыр-құ­ба
33
Та­тар үй­ең­кі­сі
Ү-ҮІ
ҮІ­ІІ-ІХ
ІХ-Х
са­ры-қы­зыл, құ­ба-қы­зыл
34
Ат тал­шы­ны
Ү-ҮІ
ІХ-Х
ІХ-Х
жа­сыл, жы­л­тыр қо­ңыр
35
Үл­кен жа­пы­рақ­ты жө­ке
ҮІ-ҮІІ
ІХ-Х
ІХ-Х
қа­ра-сұр
36
Кі­ші жа­пы­рақ­ты жө­ке
ҮІ-ҮІІ
ІХ-Х
IX-XII
құ­ба-қо­ңыр
37
Жі­ңіш­ке жа­пы­рақ­ты жө­ке
Ү-ҮІ
ІХ-Х
ІХ-Х
ақ­шыл
38
Шыр­ға­нақ
ІҮ-Ү
ҮІ­ІІ-ІХ
ІХ-Х
қы­зыл, қыз­ғы­лт са­ры құ­ба
39
Грек жаң­ға­ғы
ІҮ-Ү
ҮІ­ІІ-Х
ІХ-Х
са­ры құ­ба, ақ­шыл-қо­ңыр
40
Жа­быс­қақ қан­дыа­ғаш
ІІІ-ІҮ
Х-ХІ
Х-ХІ
қы­зыл-құ­ба
41
Кә­дім­гі шаб­дал
ІҮ
ҮІІ-ІХ
ҮІІ-ІХ
са­ры-қыз­ғы­лт бар­қыт тү­сті
42
Ит­ті ра­у­шан
Ү-ҮІ
ІХ-Х
Х
қыз­ғы­лт-са­ры, қы­зыл
43
Кә­дім­гі ше­тен
Ү-ҮІ
ҮІ­ІІ-ІХ
ІХ-Х
қыз­ғы­лт-са­ры
44
Ақ сек­се­уіл
ІІІ-ІҮ
Х
Х
ашық-са­ры, ашық
45
Қа­ра сек­се­уіл
ІІІ-ІҮ
Х
Х
сұр
46
Жал­қын
Ү-ҮІ
ҮІ-ҮІІ
ҮІ-ҮІІ
сұр-қо­ңыр­лау
47
Ті­кен­ді қа­ра­өрік
ІІІ-ІҮ
ҮІІ-ІХ
ҮІІ-ІХ
қа­ра-көк
48
Со­ғды қа­ра­өрік
ІІІ-ІҮ
ҮІ­ІІ-ІХ
ҮІ­ІІ-ІХ
күр­гін, са­ры-жа­сыл, қы­зы­л­шие
49
Са­ры қа­ра­қат
Ү
ҮІІ
ҮІІ
қа­ра-күн­гін
50
Қа­ра қа­ра­қат
Ү
ҮІІ
ҮІІ
қа­ра
51
Шы­ғыс со­ра­ңы
ҮІ-ҮІІ
Х
Х-ХІ
сұр
52
Рих­тер со­ра­ңы
ҮІ-ҮІІ
Х
Х-ХІ
сұр-кү­міс
53
Баль­зам те­ре­гі
ІҮ-Ү
ҮІ
ҮІ
жа­сыл-құ­ба
54
Ақ те­рек
ІІІ-ІҮ
Ү-ҮІ
Ү-ҮІ
ашық-жа­сыл
55
Қа­ра те­рек
ІҮ
Ү-ҮІ
Ү-ҮІ
жа­сыл
56
Ба­тыс бо­зар­ша­сы
ІҮ-Ү
ІХ-Х
ІХ-Х
ақ­шыл-са­ры
57
Ақ тұт
Ү
Ү-ҮІІ
Ү-ҮІІ
ақ, жа­сыл­ды-ақ
58
Қа­ра­тұт
Ү
ҮІ-ҮІІ
ҮІ-ҮІІ
қа­ра-қы­зыл, қа­ра-сия
59
Жа­сыл ша­ған
ІҮ-Ү
ІХ
ІХ-Х
құ­ба
60
Кә­дім­гі ша­ған
ІҮ-Ү
ҮІ­ІІ-ІХ
ІХ-ХІ
жа­сыл-құ­ба
61
Со­ғды ша­ға­ны
ІҮ-Ү
ІХ
ІХ-Х
құ­ба
Ескертпе:

1. Күнтізбеде жаппай гүлденуінің және жемістердің (бүрлердің) пісуінің мөлшерлі мерзімдері көрсетілген, олар қолайсыз жағдайларда кешірек басталуы мүмкін. Тұқым жинау үшін сондай-ақ болжамды мерзімдер келтірілген. Сары қараған, қайың, терек пен көкталдың жемістері мен сырғаларын толық піспей тұрып біраз ертелеу жинайды, өйткені піскеннен кейін тұқымдар тез шашылып қалады.

Орман тұқымдарын дайындау,
қайта өңдеу, сақтау мен пайдалану
және олардың сапасын бақылау
жасау қағидаларына
4-қосымша
Орман тұқымдарын есепке алу кітабы
Орман тұқымы _____________________ түр атауы
Осы тұқым пар­ти­я­сы пас­пор­ты­ның № және тол­ты­ры­л­ған кү­ні
Тұқым­ның дай­ын­дал­ған же­рі (алын­ған) ор­ман тұқым ауда­ны­ның, кі­ші ауда­ны­ның ин­дек­сі, ша­ру­а­шы­лы­ғы, ор­ман­шы­лы­ғы
Тұқым мас­са­сы, кг
Тұқым­ның се­лек­ци­я­лық са­на­ты (сор­ты, жақ­сар­ты­л­ған, жақ­сы)
Тұқым са­па­сы
Тұқым са­па­сы ту­ра­лы құ­жат­тың тол­ты­ры­л­ған № және кү­ні
Тұқым са­па­сы ту­ра­лы құ­жат­тың қол­да­ны­лу мер­зі­мі
1
2
3
4
5
6
кестенің жалғасы
Тұқым са­па­сы
Тұқым­ның шы­ғы­мы, кг
Жыл ба­сы­на кон­ди­ци­я­лы тұқым­дар­дың қал­ды­ғы, кг
Са­па сы­ны­бы, өн­гіш­ті­гі % (са­па­лы­ғы, өмір­шең­ді­гі)
Тұқым­ның жұм­са­луы неме­се есеп­тен шы­ға­ры­луы ту­ра­лы құ­жат­тың № және кү­ні
Жұм­сал­ға­ны бар­лы­ғы, оның ішін­де өт­кі­зіл­ді
Есеп­тен шы­ға­рыл­ды (кон­ди­ци­я­лы емес)
7
8
9
10
11
Ескертпе: Орман тұқымдарын есепке алу кітабы нөмірленуге, жіппен байлануға және тұқым дайындаушы орман иеленушінің (орман пайдаланушының) мөрімен куәландырылуға тиіс.

Орман тұқымдарын дайындау,
қайта өңдеу, сақтау мен пайдалану
және олардың сапасын бақылау
жасау қағидаларына
5-қосымша
Ағаштар мен бұталардың алуан түрлерінің бүрлерін, жемістерін және тұқымдарын жинау, өңдеу және сақтау ерекшеліктері
р/с №
Бүр­лер мен же­мі­стер­ді жи­нау
Бүр­лер мен же­мі­стер­ді өң­деу. Тұқым та­за­лау
Жал­пы мас­са­дан бүр­лер мен же­мі­стер­ден тұқым шы­ғы­мы, %
Тұқым сақ­тау
Сақ­тау тә­сіл­де­рі
Сақ­тау мер­зі­мі, жыл
Тұқым­ның оң­тай­лы ылғал­ды­лы­ғы %
1
2
3
4
5
6
7
Сі­бір шыр­ша­сы, Шренк неме­се Тянь-Шань шыр­ша­сы
1
Бүр­лер­ді олар се­лек­ци­я­лық тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы объ­ек­ті­ле­рін­де, сон­дай-ақ қа­лып­ты ал­қа аға­штар­да өсіп тұр­ған аға­штар­дан қо­ңыр түс­ке бо­я­л­ған ке­зін­де жи­най­ды, УО­ТУ-лер­де және кес­пе аға­штар­да бүр­лер­ді ке­сі­л­ген аға­штар­дан жи­на­у­ға бо­ла­ды.
Тұқым­дар­ды бүр­лер­ден бүр­кеп­тір­гіш­тер­де 30-40оС тем­пе­ра­ту­ра­да бүр­лер ашы­ла ба­с­та­ған­ға дей­ін және одан кей­ін олар то­лық ашы­л­ған­ға дей­ін 45 С ас­пай­тын тем­пе­ра­ту­ра жағ­дай­ын­да ала­ды.
Бүр­лер­ді күн бүр­кеп­тір­гіш­те­рін­де кеп­ті­ру­ге бо­ла­ды.
Алын­ған тұқым қа­нат­сыздан­дыр­ғы­штар­да, тұқым та­зар­ту ма­ши­на­ла­рын­да, су­ға шаю тә­сі­лі­мен неме­се қол­мен қа­нат­сыздан­ды­ры­ла­ды, ал со­дан соң еле­уіш­тер­де неме­се жел өтіне қол­мен жел­де­ті­ле­ді.
2-4
Бі­теу жа­бы­ла­тын шы­ны шөл­мек­тер­де, сиым­ды­лы­ғы 25 л дей­ін ме­талл неме­се по­ли­эти­лен құ­ты­лар­да
3-4
6-7,5
Сі­бір бал­қа­ра­ғайы
2
Бүр­лер­ді тұқым то­лық піс­кен­ге дей­ін 15-20 күн­тіз­бе­лік күн қал­ған­да негі­зі­нен се­лек­ци­я­лық тұқым объ­ек­ті­ле­рін­де және қа­лып­ты ал­қа аға­штар­дан
Бүр­лер­ді қол­мен жұлып ала­ды, бүр ал­ғы­штар­мен та­рай­ды, же­ңіл ағаш та­яқ­тар­мен са­ба­лай­ды. Бүр­лер­ді УО­ТУ-лер­де ке­сі­л­ген аға­штар­дан және кес­пеа­ға­штар­да қа­лып­ты ал­қа­а­ға­штар­дан жи­на­у­ға бо­ла­ды.
Тұқым­дар­ды бүр­лер­ден бүр­кеп­тір­ге­ш­тер­де 30-40оС тем­пе­ра­ту­ра­да ал­дын ала кеп­ті­рі­л­ген бүр­лер­ден ал­ғаш­қы бүр­лер ашы­ла ба­с­та­ған­ға дей­ін және одан кей­ін олар то­лық ашы­л­ған­ға дей­ін 45 С ас­пай­тын тем­пе­ра­ту­ра жағ­дай­ын­да ала­ды.
Бүр­лер­ді күн бүр­кеп­тір­гіш­те­рін­де кеп­ті­ру­ге бо­ла­ды.
Алын­ған тұқым қа­нат­сыздан­дыр­ғы­штар­да, тұқым та­зар­ту ма­ши­на­ла­рын­да, су­ға шаю тә­сі­лі­мен неме­се қол­мен қа­нат­сыздан­ды­ры­ла­ды, ал со­дан соң еле­уіш­тер­де неме­се жел өтіне қол­мен жел­де­ті­ле­ді.
4-6
Бі­теу жа­бы­ла­тын шы­ны шөл­мек­тер­де, сиым­ды­лы­ғы 25 л дей­ін ме­талл неме­се по­ли­эти­лен құ­ты­лар­да
4-5
8-9
Кә­дім­гі ар­ша, зе­рав­шан, түр­кі­стан және бас­қа да ар­ша­ла­ры
3
Бүр­жи­дек­тер­ді піс­кен­нен кей­ін (өзіне тән бо­я­уы бо­ла­ды) үсік ба­стал­май тұ­рып қол­мен жи­най­ды.
Үсік­тен кей­ін бүр­жи­дек­тер жер­ге тү­се ба­стай­ды.
Бүр­жи­дек­тер­ді 3-4 күн­тіз­бе­лік күн су­ға неме­се мар­га­нец қыш­қы­лы ка­лий­дің 0,5% ері­т­ін­ді­сіне са­лып қо­яды, со­дан соң ағаш ыдыс­та ағаш оқ­та­у­лар­мен ұн­тақ­тай­ды неме­се ке­дір-бұ­дыр екі тақ­тай­дың ара­сы­на са­лып, елек­те неме­се тұқым та­зар­ту ма­ши­на­ла­рын­да үгі­те­ді.
Со­дан кей­ін тұқым­ды су­мен шай­ып, елек­тер­ге 1,5-2 см. қа­лың­дық­та жай­ып кеп­ті­ре­ді.
8-10
бұл да
2-3
Сі­бір май­қа­ра­ғайы
4
Бүр­лер­ді се­лек­ци­я­лық тұқым ша­ру­а­шы­лы­ғы объ­ек­ті­ле­рін­де және қа­лып­ты ал­қа­а­ға­штар­да өсіп тұр­ған аға­штар­дан ұшар ба­стар­дың оң­тү­стік сек­тор­лар­да олар өзіне тән түс­ке бо­я­лып, іші­на­ра ша­шы­ла ба­с­та­ған кез­де жи­най­ды.
Кес­пеа­ға­штар­да бүр­лер­ді ке­сі­л­ген аға­штар­дан жи­на­у­ға бо­ла­ды.
Бүр­лер жақ­сы пі­су үшін олар­ды жақ­сы жел­де­ті­ле­тін бөл­ме­лер­ге ша­шып қой­ып, кү­ніне 1-2 рет ара­ла­сты­ра­ды.
Тұқым­ды бүр­лер­ден ма­ши­на­да алу ұсы­ны­ла­ды. Ма­ши­на бол­ма­ған жағ­дай­да ашы­л­ған бүр­лер­ді қап­тар­да қол­мен үгі­те­ді, тұқым­ды қа­быр­шақ­тар­дан және өзек­тер­ден елек­тер­де ажы­ра­та­ды, қа­нат­сыздан­ды­ра­ды және жел­де­те­ді.
20
Бі­теу жа­бы­ла­тын шы­ны шөл­мек­тер­де, сиым­ды­лы­ғы 25 л дей­ін ме­талл неме­се по­ли­эти­лен құ­ты­лар­да
2
11-12
Сі­бір са­мыр­сын қа­ра­ғайы (сі­бір са­мыр­сы­ны)
5
Бүр­лер­ді (піс­кен) жи­на­уды өсіп тұр­ған аға­штар­дан олар­ды сырқ­пен сіл­ку неме­се бұ­тақ­та­рын та­яқ­пен са­ба­лау ар­қы­лы жүр­гі­зе­ді.
Өнім мол болған жыл­да­ры бүр­ді жер­ден қар еріп кет­кен­нен кей­ін де жи­най­ды.
Бүр­лер­ді ұсақ­тай­ды және тұқым­дар­ды үгі­ту ап­па­ра­ты бар ма­ши­на­лар­да қо­с­па­лар­дан та­зар­та­ды.
Ма­ши­на бол­ма­ған жағ­дай­да бүр­лер­ді ағаш үгіт­кіш тер­де ұсақ­тай­ды, қи­сық та­яқ­тар­мен ұн­тақ­тай­ды.
Тұқым­ды елек­тер­де та­зар­та­ды.
Дай­ын­дал­ған тұқым­дар­ды 10-15 см қа­лың­дық­пен күн кө­зін­де кеп­ті­ре­ді. Көп тұқым­ды астық кеп­тір­ге­ш­тер­ді кеп­ті­ру­ге бо­ла­ды
Сі­бір са­мыр­сын қа­ра­ғайы – 24-25
Құр­ғақ, сал­қын үй-жай­лар­да жә­шік­тер­де, қой­ма­лар­да, қам­ба­лар­да.
Шұң­қыр­лар­да, тран­ше­я­лар­да құм­қа­бат­та­рын тө­гу ар­қы­лы сақ­тай­ды.
1
2
12-16
-
Кә­дім­гі қа­ра­ғай
6
Бүр­лер­ді ТОТБ объ­ек­ті­ле­рін­де және қа­лып­ты ал­қа­а­ға­штар­да өсіп тұр­ған аға­штар­дан қыр­күй­ек-қа­зан­да (ер­те жи­нау) және қа­ра­ша­дан на­урыз­ға дей­ін жи­най­ды. УО­ТУ мен үсті­м­із­де­гі жы­л­ғы кес­пеа­ға­штар­да ке­сі­л­ген аға­штар­дан жи­на­у­ға бо­ла­ды.
Тұқым­ды бүр­лер­ден бүр­кеп­тір­гіш­тер­де 50-60 оС тем­пе­ра­ту­ра­да ажы­ра­тып ала­ды. Ер­те жи­нал­ған бүр­лер то­лық пі­суі үшін олар­ды жақ­сы жел­де­ті­ле­тін жер­лер­ге 1-2 ай қо­яды, мез­гіл-мез­гіл ара­ла­сты­рып тұ­ра­ды және сақ­та­у­ға қой­ы­л­ған соң 1-3 ай­дан ке­шік­тір­мей өң­дей­ді.
Тұқым­дар­ды ме­ха­ни­ка­лық тә­сіл­мен неме­се су бүр­ку ар­қы­лы қа­нат­сыздан­ды­ра­ды және сұ­рып­тай­ды.
1
Бі­теу жа­бы­ла­тын шы­ны шөл­мек­тер­де, сиым­ды­лы­ғы 25 л дей­ін ме­талл неме­се по­ли­эти­лен құ­ты­лар­да
5-6
6-7,8
Ба­тыс бо­зар­ша­сы
7
Бүр­лер­ді піс­кен ке­зін­де өсіп тұр­ған аға­штар­дан бір­ден жи­най­ды
Бүр­лер­ді құр­ғақ үй-жай­да жер­ге жай­ып бре­зент­те неме­се сө­ре­лер­де кеп­ті­ре­ді және тұқым тез тү­су үшін ара­ла­сты­ра­ды.
4-10
бұл да
2-3
-
Кә­дім­гі өрік
8
Же­мі­сте­рін піс­кен ке­зін­де бұ­тақ­та­ры­нан қол­мен үзіп алып неме­се (жап­пай піс­кен кез­де) жер­ге тө­сел­ген тө­се­ніш­тер­ге сіл­ку ар­қы­лы жи­най­ды.
Тұқым­ның ша­ғын пар­ти­я­ла­рын дай­ын­дау ке­зін­де қол­мен жи­на­ған соң 1-2 күн­тіз­бе­лік күн ішін­де же­мі­стер­ді ке­сіп, сүй­ек­те­рін же­мі­стер­ден ажы­ра­тып ала­ды неме­се тұқым­ның үл­кен пар­ти­я­сын дай­ын­да­ған­да сүй­ек шы­ға­ра­тын ма­ши­на­лар пай­да­ла­ны­ла­ды.
Сүй­ек­тер­ді 4-5 см қа­лың­дық­та жай­ып ауа­да неме­се 35оС ас­пай­тын тем­пе­ра­ту­ра­да астық кеп­тір­гіш­тер­де кеп­ті­ре­ді.
10-17
Сал­қын жер­де та­за қап­тар­да, жә­шік­тер­де. Ең се­нім­ді тә­сіл құм са­лын­ған жә­шік­тер­де сақ­тау
2
8-12
Бұ­та­лы ту­ша қу­рай
9
Же­міс бе­ре­тін бұ­тақ­тар­ды күз­де және қы­ста қол­ға қол­ғап киіп жи­най­ды
Же­міс бұ­тақ­та­рын кеп­ті­ріп, елек­тер­ден өт­кі­зіп, та­за­лай­ды (се­бу ашыл­ма­ған дән­мен жүр­гі­зі­ле­ді)
60-70
Ұзақ сақ­тау үшін бі­теу жа­бы­ла­тын шы­ны шөл­мек­тер­де; ал­ғаш­қы көк­тем­де се­бу үшін - қа­ғаз­қап­тар­да, жә­шік­тер­де
3-4
11-12
Сал­пын­шақ қай­ың
10
ТОТБ объ­ек­ті­ле­рі мен қа­лып­ты ал­қа­а­ға­штар­да сыр­ға­лар­ды өсіп тұр­ған аға­штар­дан қол­мен үзіп неме­се се­ка­тор­лар­мен және бұ­тақ кес­кіш­тер­мен ке­сіп, тұқым ша­шы­ла ба­с­та­ған­ға дей­ін 10-15 күн­тіз­бе­лік күн қал­ған­да жи­най­ды (сыр­ға­лар­ды май­ы­стыр­ған да олар іші­на­ра ша­шы­ла ба­стай­ды)
Сыр­ға­лар­ды жақ­сы жел­де­ті­ле­тін жер­лер­де 5 см қа­лың­дық­та жай­ып неме­се бұ­тақ­тар­мен бір­ге іліп кеп­ті­ре­ді.
Кеп­ті­рі­л­ген сыр­ға­лар­ды тыр­ма­мен ара­ла­сты­ра­ды, қап­тар­мен үгі­те­ді неме­се сіл­ки­ді; буы­л­ған сыр­ға­лар­ды үгі­те­ді.
Жа­пы­рақ­та­рын, бұ­тақ­та­рын, өзек­те­рін және бас­қа да ірі қо­с­па­лар­ды тұқым­мен қа­бық­та­рын елек­тен өт­кі­зу ар­қы­лы алып та­стай­ды. Қай­ың тұқы­мын 2-3 мм дөң­ге­лек те­сік­ті елек­тер­де та­зар­ту­ға бо­ла­ды. Үл­кен пар­ти­я­лар дай­ын­дау ке­зін­де сыр­ға­лар­ды өң­де­уді (қа­нат­сыздан­ды­ра оты­рып) тұқым та­за­лай­тын ма­ши­на­лар­да жүр­гі­зу ұсы­ны­ла­ды.
Қа­бық­ты – 90;
қа­бық­сыз – 30-40
Бі­теу және жа­бық ыдыс­та. Хлор­лы каль­ций құй­ы­л­ған осын­дай ыдыс­та.
Жи­нал­ған жы­лы неме­се ке­ле­сі көк­тем­де се­бу үшін - құр­ғақ, сал­қын үй-жай­да ағаш жә­шік­тер­де қа­лыңды­ғын 4 см қа­ғаз са­лып сақ­тай­ды.
1-2
7-8
Үл­пек қай­ың
11
Сыр­ға­лар­ды өсіп тұр­ған аға­штар­дан қол­мен үзіп неме­се се­ка­тор­лар­мен неме­се бұ­т­ақ­кес­кіш­тер­мен ке­сіп жи­най­ды. Піс­кен сыр­ға­лар аға­шта ұзақ тұ­ра­ды, сон­дық­тан жи­на­у­ға асық­па­у­ға бо­ла­ды
Бұл да сал­пын­шақ қай­ың си­яқ­ты
Қа­бық­ты – 20; үл­пек – 30-40
Бұл да сал­пын­шақ қай­ың си­яқ­ты
1-2
-
Кә­дім­гі қы­на­а­ғаш
12
Же­мі­сі піс­кен соң қол­мен жи­най­ды
Жи­дек­тер­ді елек­тен өт­кі­зіп, су­мен жу­а­ды, елек­те қа­лыңды­ғын 1,5-2 см етіп жай­ып кеп­ті­ре­ді неме­се жи­дек­тер­ді елек­тен өт­кіз­ген соң мез­га бар тұқым­ды кеп­ті­ріп, сұ­рып­тай­ды.
Же­мі­стер­дің үл­кен пар­ти­я­сын тұқым та­за­лай­тын ма­ши­на­лар­да өң­де­у­ге бо­ла­ды, өң­де­уден кей­ін тұқым­ды жуу ке­рек
8-18
Бі­теу және жа­бық ыдыс­та, ағаш жә­шік­тер­де.
Та­за қап­тар­да сақ­та­у­ға бо­ла­ды
1-2
8-10
Кә­дім­гі до­ла­на
13
Же­мі­стер піс­кен кез­де­гі қа­лып­ты тү­сіне бо­я­ла ба­с­та­ған­да олар­ды ер­те күз­де се­бу үшін; ұзақ сақ­тау үшін - то­лық піс­кен кез­де жи­най­ды.
Се­ка­тор­лар­дың, ұзын сы­рық­ты кес­кіш­тер­дің кө­ме­гі­мен неме­се са­ты­лар­дан жи­на­ла­ды.
Же­мі­стер же­міс қыр­ғы­штар­да неме­се елек­тер­де қол­мен үгі­ті­ле­ді, ағаш ыдыс­та қол­мен езі­ле­ді. Үл­кен пар­ти­я­лар өң­деу үшін тұқым та­за­лай­тын ма­ши­на­лар пай­да­ла­ны­луы мүм­кін.
Тұқым­ды 2-3 см қа­лың­дық­та жай­ып, жу­а­ды, кеп­ті­ре­ді және сұ­рып­тай­ды.
15-20
Та­за қап­тар­да, ұра­да, жә­шік­тер­де
2
10-12
Аю­ба­дан: кә­дім­гі, қы­зыл, қа­ра
14
Піс­кен же­мі­сті бұ­тақ­та­рын қол­мен үзіп ала­ды неме­се се­ка­тор­мен се­бет­ке не тө­сел­ген тө­се­ніш­тер­ге ке­сіп тү­сі­ре­ді.
Же­мі­стер­ді ағаш ыдыс­тар­да неме­се аста­у­лар­да ағаш қа­лақ­тар­мен ара­ла­сты­ра­ды, елек­тер­ден өт­кі­зе­ді, же­міс қыр­ғы­штар­да өң­дей­ді. Тұқым­ды су­мен жуып, шү­бе­рек тар­ты­л­ған ра­ма­лар­ға 1 см қа­лың­дық­та жай­ып, кеп­ті­ре­ді, сұ­рып­тай­ды.
Қы­зыл аю: ба­дам – 3-5; қа­ра – 2-6
Бі­теу және жа­бық ыдыс­та; ағаш жә­шік­тер­де
2
8-10
Шие: бұ­та­лы, да­ла­лық, кә­дім­гі
15
Піс­кен же­мі­сті бұ­тақ­тан үзіп, қол­мен жи­най­ды.
Же­міс бақ­та­рын­да же­міс жи­нау ма­ши­на­сын қол­да­ны­ла­ды.
Сүй­ек­тер­ді же­мі­стер­ден сүй­ек алу ма­ши­на­ла­рын­да неме­се же­міс қыр­ғы­шта­рын­да ажы­ра­тып ала­ды.
Аз мөл­шер­де дай­ын­дау ке­зін­де сүй­ек­тер қол­мен ажы­ра­тып алы­на­ды неме­се же­мі­сті ағаш ыдыс­та мы­жи­ды, ал сүй­ек­те­гі же­міс жұм­са­ғын елек ар­қы­лы жуып ша­я­ды.
Же­мі­сті жи­на­ған соң 1-2 күн­тіз­бе­лік күн бойы өң­дей­ді. Егер тұқым­дар жи­нал­ған соң бір­ден се­бу­ге ар­нал­ма­са, олар­ды елек­ке қа­лыңды­ғын 2-4 см жай­ып кеп­ті­ре­ді және сұ­рып­тай­ды.
Тұқым­ның үл­кен пар­ти­я­ла­рын өң­деу ке­зін­де сал­қын тә­сіл­мен іле­с­пе өнім (пю­ре, шы­рын­дар) ала оты­рып дай­ын­дай­ды.
Шие:
бұ­та­лы - 12-15;
кә­дім­гі - 12-20
Та­за қап­тар­да, жә­шік­тер­де, қой­ма­лар­да
2
10-12
Ше­гір­шін: жы­л­тыр; жа­пы­рақ­ты, қа­ра­ғаш; ұсақ жа­пы­рақ­ты, бұ­жыр жа­пы­рақ­ты
16
Же­мі­сте­рін қа­нат­та­ры сар­ғая ба­с­та­ған күн­нен 5-10 күн­тіз­бе­лік күн ішін­де жи­най­ды
Же­мі­стер­ді қо­с­па­лар­дан, ал жер бе­ті­нен жи­на­ған­да елек­ті пай­да­ла­нып то­пы­рақ түй­ір­ле­рі­нен та­зар­та­ды.
Со­дан кей­ін же­мі­сті 3-5 см қа­лың­дық­та жай­ып кеп­ті­ре­ді. Қа­нат­сыздан­ды­ры­л­ған тұқым­ды се­бу үшін же­мі­сті тұқым та­зар­ту ма­ши­на­ла­рын­да өң­де­у­ге неме­се ұсақ ұя­лы елек­тен өт­кі­зу ар­қы­лы қол­мен өң­деп, жел­дет­кіш­тер неме­се жел ар­қы­лы сұ­рып­та­у­ға бо­ла­ды.
Ше­гір­шін:
жы­л­тыр – 40;
жа­пы­рақ­ты – 60;
ұсақ жа­пы­рақ­ты – 50-70;
бұ­жыр жа­пы­рақ­ты – 40-50
Тұқым жи­нал­ған соң бір­ден се­бі­ле­ді.
Ке­ле­сі жыл­дың көк­те­міне дей­ін сақ­тау қа­жет бол­са, тұқым­ды кеп­ті­ріп, хлор­лы каль­ций құй­ы­л­ған бі­теу және жа­бық шөл­мек­тер­де сақ­тай­ды (10 л шөл­мек­ке 100 гр хлор­лы каль­ций).
-
1
7-8
сақ­тау үшін 4-6
Кә­дім­гі қа­ра­ма­ла
17
Піс­кен же­мі­стер­ді өсіп тұр­ған аға­штар­дан жи­най­ды
Же­мі­стер­ді күн кө­зін­де жел­де­ті­ле­тін орын­да неме­се бүр­кеп­тір­гіш­те 30-35оС тем­пе­ра­ту­ра­да кеп­ті­ре­ді; тұқым та­за­лау ма­ши­на­сын­да неме­се үгіт­кіш­те не же­ңіл та­яқ­пен бре­зент­ке са­ба­лау ар­қы­лы қол­мен өң­дей­ді.
Тұқым­ды қо­с­па­лар­дан елек­те та­за­лай­ды.
20-25
Қа­ғаз қап­тар­да, үл­кен пар­ти­я­ла­рын -жә­шік­тер­де, қой­ма­лар­да
4-5
11-12
Кә­дім­гі ал­мұрт
18
Же­мі­сті әб­ден піс­кен ке­зін­де соң өсіп тұр­ған аға­штар­дан жи­най­ды.
Ша­ғын тұқым пар­ти­я­ла­рын дай­ын­да­ған­да же­мі­сті ағаш ыдыс­та езе­ді неме­се елек­те жо­на­ды.
Әдет­те тұқым­ды 2 рет жуып, шү­бе­рек тар­ты­л­ған ра­ма­да қа­лыңды­ғын 1 см дей­ін етіп жай­ып кеп­ті­ре­ді, сұ­рып­тай­ды және сорт­тай­ды. Тұқым­ды сорт­тап алу­дың құр­ғақ тә­сі­лін­де қол­да­на­ды: же­мі­сті ұсақ бө­лік­тер­ге ке­сіп, күн кө­зіне кеп­ті­ре­ді және ұсақ­тал­ған мас­са­ны үгі­тіп, елек­теп өт­кі­зе­ді. Тұқым­ның үл­кен пар­ти­я­ла­рын бір мез­гіл­де шы­рын­дар неме­се пю­ре алу­мен (ыстық әдіспен емес) әзір­лей­ді.
0,8-1,0
Ұзақ сақ­тау үшін бі­теу және жа­бық шы­ны шөл­мек­тер­де.
Та­за қап­тар­да (көк­тем­ге дей­ін қы­ста сақ­тау үшін) сақ­та­у­ға жол бе­рі­ле­ді.
2-3
10
Де­рен: ақ, қою қы­зыл неме­се сән­тал
19
Же­мі­сті то­лық піс­кен ке­зін­де бұ­та­дан қол­мен үзіп алу неме­се жер­ге сіл­кі­леу ар­қы­лы жи­най­ды.
Же­мі­сті елек­тен өт­кі­зе­ді неме­се же­міс қыр­ғы­шта өң­дей­ді.
Тұқым­ды же­міс жұм­са­ғы­нан су­мен жуып ажы­ра­та­ды, қа­лыңды­ғын 2-3 см етіп елек­ке жай­ып кеп­ті­ре­ді және сұ­рып­тай­ды.
Ақ де­рен – 10-15;
қою қы­зыл де­рен – 10-25
Та­за қап­тар­да, жә­шік­тер­де, қой­ма­лар­да
1-2
10-12
Емен: қы­зыл, жар­тас
20
Жаң­ға­ғын жер­ге жап­пай түс­кен кез­де сол бір учас­ке­де жи­на­уды 3-5 күн­нен кей­ін қай­та­лап, бір­не­ше рет жи­най­ды. Ал­ды­мен ау­ру, за­қым­дан­ған жаң­ғақ­тар тү­се­ті­нін ес­ке­ру ке­рек
Жи­нал­ған жаң­ғақ­тар­ды 15 см дей­ін қа­лың­дық­та жай­ып және ағаш кү­рек­пен ара­ла­сты­рып, аз­дап кеп­ті­ре­ді. Со­дан соң олар­ды ірі және ұсақ қо­қы­стар­дан та­зар­та­ды. Тран­ше­я­лар­ға қы­сқы сақ­та­у­ға сал­ған­ға дей­ін ауа­ның са­лы­стыр­ма­лы ылғал­ды­лы­ғы 60-70% жер­лер­де (жер­тө­ле­лер, ұра­лар) сақ­тай­ды.
90-95
Қы­сқа сақ­та­уды: тран­ше­я­лар­да; қар­да;
жаң­ғақ сақ­тау қой­ма­ла­рын­да; тип­тік қой­ма­лар­да
Жи­нал­ған жыл­дан кей­ін­гі көк­тем­ге дей­ін
2
мүл­дем құр­ғақ мас­са­сы­нан 55-60
-
Ұш­қат: Ма­а­ка; кә­дім­гі; та­тар
21
Жи­дек­тер­ді бұ­тақ­тар­дан қол­мен үзіп алу ар­қы­лы қол­мен жи­най­ды
Же­мі­сті елек­те, же­міс қыр­ғы­шта, тұқым та­за­лау ма­ши­на­ла­рын­да езе­ді, ағаш ыдыс­та мы­жи­ды.
Тұқым­ды же­міс жұм­са­ғы­нан су­мен шаю ар­қы­лы ажы­ра­та­ды, шү­бе­рек тар­ты­л­ған ра­ма­да 1-1,5 см қа­лың­дық­та жай­ып кеп­ті­ре­ді және сұ­рып­тай­ды
3-9
Ұзақ сақ­тау үшін сиым­ды­лы­ғы 25 л дей­ін оқ­шау ыдыс­та. Қы­сқа мер­зім­ді сақ­тау ке­зін­де жә­шік­тер­де және та­за қап­тар­да
2
Ұш­қа­ты: та­тар - 10-12;
кә­дім­гі - 8;
ма­а­ка - 8-10
Ақ кү­міс тал, тал
22
Сыр­ға­лар­ды өсіп тұр­ған аға­штар­дан қол­мен үзу неме­се се­ка­тор­мен ке­су ар­қы­лы жи­най­ды. Жи­на­у­ға ал­ғаш­қы қо­рап­ша­лар ашы­лып, мақ­та­сы шы­ға ба­с­та­ған кез­де кі­рі­се­ді.
Дай­ын­дал­ған сыр­ға­лар­ды құр­ғақ, жел­де­ті­ле­тін жер­лер­ге 2-3 сыр­ға­ны то­лық піс­кен­ге дей­ін қо­яды. Қо­рап­ша­ның ба­сым бө­лі­гі ашы­лып, мақ­та­сы шық­қан­да 2-3 күн­тіз­бе­лік күн­нен кей­ін сыр­ға­лар­ды тұқым та­зар­ту ма­ши­на­ла­рын­да өң­дей­ді неме­се те­сік­те­рі 2х2, ал со­дан соң 1х1,5 мм ме­талл тор­лар­дан өт­кі­зіп өң­деп, бұл тә­сіл­ді 2-3 рет қай­та­лай­ды.
Тұқым­ды та­я­у­да­ғы 15-20 күн­тіз­бе­лік күн ішін­де се­бу мүм­кін бол­ма­ған жағ­дай­да тұқым­ды 5-6 с бойы бөл­ме тем­пе­ра­ту­ра­сын­да 6-7% ылғал­ды­лық­қа дей­ін кеп­ті­ре­ді.
2-10, ор­та­ша есеп­пен 4,5-5
Бі­теу және жа­бық шөл­мек­тер­де. Хлор­лы каль­ций неме­се өші­ріл­ме­ген әгі бар эк­си­ка­тор­лар­да
1 жы­л­ға дей­ін
6-7
Кә­дім­гі шәң­гім
23
То­лық піс­кен же­мі­стер­ді бұ­тақ­тар­ды үзіп, қол­мен жи­най­ды
Же­мі­стер­ді же­міс қыр­ғы­штар­да өң­дей­ді, елек­тен өт­кі­зе­ді неме­се ағаш ыдыс­та езе­ді.
Тұқы­мын (сүй­е­гін) же­міс жұм­са­ғы­нан су­мен шай­ып ажы­ра­тып ала­ды, елек­тер­де 1,5-2 см қа­лың­дық­та жай­ып, кеп­ті­ре­ді және сұ­рып­тай­ды.
8-10
Бі­теу және жа­бық шөл­мек­тер­де, кү­бі­лер­де. Уа­қыт­ша сақ­та­ған кез­де - жә­шік­тер­де және қап­тар­да
2
8-10
Ағаш тә­р­із­дес қа­ра­ған және са­ры қа­ра­ған
24
Же­мі­стер­ді олар жа­рыл­май тұ­рып бұ­тақ­та­рын ұзынды­ғы 0,5 м та­яқ­пен ұрып тө­сел­ген тө­се­ніш­ке тү­сі­ре­ді неме­се қол­мен үзіп жи­най­ды
Бұр­шақ­тар­ды тө­се­ніш­ке 4-6 см қа­лың­дық­та жай­ып, жел­де­ті­ле­тін жер­де кеп­ті­ре­ді (күн кө­зін­де емес) және бар­лық бұр­шақ ашы­л­ған­ша тыр­ма­мен ара­ла­сты­ра­ды. Же­міс жа­ры­л­ған кез­де тұқым сырт жақ­қа ша­шы­рап кет­пес үшін же­мі­сті ұсақ тор­мен жа­ба­ды. Тұқым­дар­ды қо­с­па­лар­дан жел­дет­кіш­те та­за­лай­ды.
15-20
Ұзақ сақ­тау үшін бі­теу және жа­бық ыдыс қол­да­ны­ла­ды. Жә­шік­тер­де және қой­ма­лар­да. Жи­на­ған соң бі­рін­ші көк­тем­ге дей­ін қа­ғаз қап­тар­да сақ­та­у­ға бо­ла­ды.
3-4
11-12
Кә­дім­гі сәна­ғаш
25
Же­мі­сін өсіп тұр­ған аға­штар­дан әб­ден піс­кен кез­де қол­мен үзіп және се­ка­тор­мен ке­сіп жи­най­ды
Же­мі­стер­ді аз­дап кеп­ті­ре­ді және тұқым алу үшін ма­ши­на­да өң­дей­ді неме­се елек­тен өт­кі­зе­ді және сұ­рып­тай­ды
22-25
Жә­шік­тер­де, қой­ма­лар­да, қап­тар­да
2-3
-
Үй­ең­кі: ақ; да­ла­лық; сүй­ір жа­пы­рақ­ты
26
Өсіп тұр­ған аға­штар­дан әб­ден піс­кен ке­зін­де жи­на­ла­ды. Қа­нат­та­ры қол­мен үзі­ле­ді неме­се се­ка­тор­мен және бұ­тақ кес­кіш­тер­мен ке­сі­ле­ді, тө­сел­ген тө­се­ніш­ке неме­се ал­дын ала қо­қы­стан та­зар­ты­л­ған алаң­ға сіл­кі­леп жер­ге тү­сі­ріп, же­мі­стер­ді жи­нап үй­е­ді.
Же­мі­стер­ді са­ға­ғы­нан, ұсақ бұ­тақ­тар­дан, жа­пы­рақ­тар­дан және бас­қа қо­с­па­лар­дан қол­мен та­зар­та­ды неме­се 5-10 см қа­лың­дық­та жай­ып қой­ып елек­тер­де кеп­ті­ре­ді. Тұқым кө­ле­мін азай­ту мен се­бу ың­ғай­лы бо­луы үшін же­мі­сті тұқым та­зар­ту ма­ши­на­ла­рын­да неме­се ауыл ша­ру­а­шы­лық мо­ло­тил­ка­ла­рын­да қа­нат­сыздан­ды­рып, кей­ін­нен сұ­рып­та­у­ға бо­ла­ды.
70-90
Жә­шік­тер­де, се­бет­тер­де (же­міс қа­ба­ты 50 см ас­па­у­ға ти­іс), қа­ғаз қап­тар­да
1
10-12
Кә­дім­гі ат тал­шын
27
Же­мі­сте­рін олар жап­пай тү­се ба­с­та­ған кез­де ал­ғаш­қы үсік­тер­ден кей­ін жер­ден жи­нап ала­ды.
Қо­рап­ша­лар­ды құр­ғақ, қоп­сы­ты­л­ған, мүм­кін­ді­гін­ше құ­майт то­пы­рақ­ты жер­ге ба­стыр­ма асты­на 8-10 см қа­лың­дық­та жай­ып, мез­гіл-мез­гіл ауда­ры­сты­рып, аз­дап кеп­ті­ре­ді. Бар­лық қо­рап­ша­лар ашы­лып, тұқым­дар­ды боса­тқан­ша кеп­ті­ре­ді.
90-95
Аз­дап дым­қыл құм са­лын­ған жә­шік­тер­де ұра­лар­да неме­се тран­ше­я­лар­да
Жи­нал­ған жыл­дан кей­ін­гі ал­ғаш­қы көк­тем­ге дей­ін
14
Жө­ке: ірі жа­пы­рақ­ты; ұсақ жа­пы­рақ­ты неме­се жү­рек тә­р­із­дес
28
Же­мі­сте­рін өсіп тұр­ған аға­штар­дан қол­мен үзіп неме­се бұ­тақ­ша­лар­ды гүл­шо­ғы­ры­мен бір­ге ке­сіп жи­най­ды; тө­сел­ген тө­се­ніш­ке неме­се қы­ста қар үстіне сы­рық­пен тү­сі­ре­ді
Же­мі­стер­ді са­ға­ғы­нан, гү­лі­нен және та­ғы бас­қа қо­с­па­лар­дан қап­ты тол­тыр­май са­лып қол­мен сіл­кіп та­за­лай­ды, 5-10 см қа­лың­дық­та жай­ып қой­ып кеп­ті­ре­ді және тұқым­ды сұ­рып­тай­ды.
Күз­гі се­бу­ді жа­ңа­дан жи­нал­ған, кеп­ті­ріл­ме­ген тұқым­дар­мен жүр­гі­зе­ді.
Жө­ке:
ірі жа­пы­рақ­ты – 70; ұсақ жа­пы­рақ­ты – 50-90
Бі­теу және жа­бық шы­ны шөл­мек­тер­де, ме­талл және по­ли­эти­лен кү­бі­лер­де
2-3
10-12
Жі­ңіш­ке жа­пы­рақ­ты жи­де
29
Же­мі­сте­рін аға­штар­дан және бұ­та­лар­дан қол­мен үзіп жи­най­ды
Сүй­е­гін бө­ліп алу үшін же­мі­сті же­міс қыр­қы­шта неме­се елек­те өң­дей­ді, сүй­ек­ті су­мен ша­я­ды, 2,5-3 см қа­лың­дық­та жай­ып елек­те кеп­ті­ре­ді. Же­мі­стің үл­кен пар­ти­я­ла­рын сүй­ек­ті бө­ліп алу үшін мо­ло­тил­ка­лар­да өң­дей­ді.
30-45
Та­за
3-4
12
Қа­ра­шай­ыр шыр­ға­нақ
30
Же­мі­сті күз­де тө­сел­ген тө­се­ніш­ке тү­сі­ріп (қы­сқы дай­ын­дау ке­зін­де ка­ро­тин мен С ви­та­ми­нін жо­ғалт­пас үшін) неме­се қы­ста мұз­дап қа­тып қал­ған күй­ін­де бұ­та­ғын ке­сіп жи­нап, олар­ды жа­бық ла­шық­тар­ға үйіп қо­яды.
Мұз­да­ты­л­ған же­мі­сті бұ­тақ­та­ры­нан ажы­ра­та­ды, со­дан кей­ін сұ­рып­тап, қо­с­па­лар­дан та­зар­та­ды. Тек тұқым­дар (сүй­ек­тер) дай­ын­дау ке­зін­де же­мі­стер­ді же­міс қыр­ғы­шта өң­дей­ді, ағаш ыдыс­та езе­ді, елек­тен өт­кі­зіп, кей­ін­нен су­мен ша­я­ды.
Шы­ры­нын алу ке­зін­де же­мі­сті пре­спен қы­са­ды және сүй­е­гін жо­ға­ры­да ай­ты­л­ған тә­сіл­мен бө­ліп ала­ды, жуы­л­ған тұқым­ды 1-1,5 см қа­лың­дық­та жай­ып, кеп­ті­ре­ді және сұ­рып­тай­ды.
10
Әдет­те бі­теу және жа­бық ыдыс­та. Та­за қап­тар­да, 50 см дей­ін қа­бат­пен ағаш жә­шік­тер­де сақ­та­у­ға бо­ла­ды
2
10-14
Жа­быс­қақ неме­се қа­ра қан­дыа­ғаш
31
Бүр­лер­ді өсіп тұр­ған аға­штар­дан қол­мен үзіп, се­ка­тор­мен ке­сіп неме­се тө­сел­ген тө­се­ніш­ке сы­рық­пен сіл­кі­леп жи­най­ды. Же­мі­стер­ді қар ері­ген­нен кей­ін көк­тем­де су бе­ті­нен де жи­най­ды
Бүр­лер­ден же­мі­сті бүр кеп­тір­гіш­те 40-45оС тем­пе­ра­ту­ра­да 1-2 тәу­лік ішін­де неме­се жы­лы­ты­ла­тын үй-жай­да 5-6 тәу­лік бойы бүр­лер­ді 3-5 см қа­лың­дық­та еден­ге неме­се еден­ге жай­ып қой­ып, кү­ніне 2-3 рет ара­ла­сты­ра оты­рып бө­ліп ала­ды.
Су бе­ті­нен жи­нал­ған же­мі­стер­ді жи­нап алын­ған соң бір­ден се­бе­ді.
3,5-12 (қа­зан-қа­ра­ша­да жи­нау ке­зін­де шы­ғы­мы неғұр­лым жо­ға­ры бо­ла­ды)
Бі­теу және жа­бық шөл­мек­тер­де
2-3
5-7
Грек жаң­ға­ғы
32
Же­мі­сін жер­ден жи­най­ды. Же­мі­стің тү­су­ін тез­де­ту үшін бұ­тақ­тар­ды ұшын­да іл­гі­ші бар ұзын сы­рық­пен сіл­ки­ді.
Же­мі­стер­ді же­міс жұм­са­ғы­нан жаң­ғақ та­за­лай­тын ма­ши­на­лар­да неме­се қол­мен та­зар­та­ды.
Қо­с­па­лар­дан то­лық та­зар­ту үшін жаң­ғақ­ты кү­бі­лер­де, бөш­ке­лер­де, үл­кен ағаш ыдыс­тар­да су­мен ша­я­ды және 5-6 см қа­лың­дық­та елек­ке жай­ып қой­ып не би­ік­ті­гі 1 м және ені 0,8 м дей­ін сыр­ғы­ма­лы екі қақ­пақ­ты то­қы­л­ған қо­рап­тар­да ба­стыр­ма астын­да неме­се са­рай­да 3-5 күн­тіз­бе­лік күн бойы кеп­ті­ре­ді.
70-80
Сал­қын үй-жай­лар­да жә­шік­тер­де неме­се кө­ле­мі бой­ын­ша 1:3 про­пор­ци­яда та­за құм қо­спа­сы мен тран­ше­я­лар­да
1
11-12
Көк­те­рек
33
Сыр­ға­лар­ды ке­сі­л­ген неме­се өсіп тұр­ған аға­штар­дан олар­ды үзіп жи­най­ды.
Тұқым бір­не­ше күн ішін­де сырт­қа шы­ға­ды.
Жи­на­у­ға ал­ғаш­қы қо­рап­ша­лар жа­ры­лып ашы­ла ба­с­та­ған кез­де кі­рі­се­ді.
Же­мі­стер­ді өсіп тұр­ған аға­штар­дан пі­су­іне қа­рай бұ­тақ­тар­дан үзіп, қол­мен жи­най­ды.
Тұқым­ның пі­суі үшін сыр­ға­лар­ды құр­ғақ, жел­де­ті­ле­тін үй-жай­лар­да сө­ре­лер­де, еден­ге тө­сел­ген бре­зент­ке, фа­нер тақ­тай­ша­лар­ға 2-4 см қа­лың­дық­та жай­ып, мез­гіл-мез­гіл ара­ла­сты­рып оты­ра­ды.
Қо­рап­ша­лар­дың ба­сым бө­лі­гі ашы­ла­тын 1-2 күн­тіз­бе­лік күн­нен соң тұқым­ды бө­ліп алып, сыр­ға­лар­ды те­сік­те­рі 1-1,5х1-1,5 мм елек­тен өт­кі­зе­ді, одан көк­те­ректің тұқы­мы өту­ге ти­іс. Бұ­дан кей­ін мақ­та­лы қо­рап­ша­лар­дың ұсақ­тал­ған бө­лік­те­рін 3-4 с бойы қай­та кеп­ті­ріп, елек­тен өт­кі­зе­ді.
Же­мі­стер­ді өң­деу ор­ны­на жә­шік­тер­мен және се­бет­тер­мен әке­ле­ді. Сүй­ек­те­рін жи­нал­ған­нан кей­ін 1-2 күн­тіз­бе­лік күн ішін­де же­мі­стер­ді қол­мен ке­сіп ажы­ра­тып ала­ды, су­ға ша­я­ды, 5 см жуық қа­лың­дық­пен елек­тер­де кеп­ті­ре­ді және сұ­рып­тай­ды.
10-35
Жи­на­лып, та­зар­ты­л­ған­нан кей­ін бір­ден се­біл­ме­ген тұқым­дар сал­қын үй-жай­лар­да сақ­та­ла­ды:
а) бі­теу және жа­бық шөл­мек­тер­де;
б) хлор­лы каль­цийі неме­се өші­ріл­ме­ген әгі бар эк­си­ка­тор­лар­да.
Та­за қап­тар­да, жә­шік­тер­де және қой­ма­лар­да
-
-
1 ж. дей­ін
1-2
5-6
5-6
-
10-12
Ра­у­шан: ті­кен­ді; қо­ңыр; қо­қыр; ит­ра­у­шан
34
Же­мі­стер­ді бұ­та­лар бұ­тақ­та­ры­нан қол­мен үзіп жи­най­ды
Же­мі­стер­ді же­міс қыр­ғы­штар­да іре­ді және сұ­рып­тай­ды неме­се тұқым та­за­лай­тын ма­ши­на­лар­да өң­дей­ді.
Ша­ғын пар­ти­я­лар­ды елек­тен өт­кі­зе­ді, ағаш кү­бі­лер­де езе­ді. Тұқым­ды жұм­са­ғы­нан су­мен ша­я­ды, 1,5-2 см қа­лың­дық­та жай­ып, елек­те кеп­ті­ре­ді
Ра­у­шан:
ит – 15-20;
ті­кен­ді - 10;
қо­қыр - 5-15;
қо­ңыр – 40-50
Та­за қап­тар­да, жә­шік­тер­де және қой­ма­лар­да (сан­дық­тар­да)
2
10-12
Тянь-шань сі­бі­рі кә­дім­гі ме­те­ні
35
Же­мі­сі бар бұ­тақ­тар­ды өсіп тұр­ған аға­штар­дан қол­мен үзіп ала­ды, әб­ден піс­кен ке­зін­де тө­сел­ген тө­се­ніш­ке се­ка­тор­мен неме­се бұ­тақ кес­кі­шпен ке­сіп тү­сі­ре­ді.
Жи­нал­ған же­мі­стер­ді қо­с­па­лар­дан та­зар­та­ды және тұқым та­за­лау ма­ши­на­ла­рын­да, же­міс қыр­ғы­шта өң­дей­ді неме­се елек­тен қол­мен өт­кі­зе­ді. Ет­тарт­қы­штар­ды пай­да­ла­ну­ға бо­ла­ды.
Тұқым­ды же­міс жұм­са­ғы­нан су­мен шай­ып та­зар­та­ды, шү­бе­рек тар­ты­л­ған ра­ма­ға қа­лыңды­ғын 0,5-1 см етіп жай­ып кеп­ті­ре­ді және сұ­рып­тай­ды.
3
Ыдыс­тың негіз­гі тү­рі бі­теу және жа­бық шөл­мек­тер, құ­ты­лар. Та­за қап­тар­да сақ­та­у­ға бо­ла­ды
2
9-10
Сек­се­уіл: ақ, құм­ды, қа­ра
36
Же­мі­сті олар қо­ңыр түс­ке бо­я­ла са­лы­сы­мен және жел­ді ауа рай­ын­да ша­шы­лып қал­мауы үшін ай­тар­лық­тай шұ­ғыл түр­де жи­най­ды. Қа­нат­та­рын тө­се­ніш­ке неме­се се­бет­тер­ге қол­мен тү­сі­ре­ді.
Тұқым­ды тө­се­ніш­те күн кө­зін­де 1-2 күн­тіз­бе­лік күн бойы 6-7% ылғал­дық­қа дей­ін 10 см қа­лың­дық­та жай­ып кеп­ті­ре­ді және са­ғат сай­ын ауда­ры­сты­рып оты­ра­ды.
Түн­ге қа­рай же­мі­сті бре­зент­пен жа­уып қо­яды.
46
Жақ­сы жел­де­ті­ле­тін қой­ма­лар­да­ғы сө­ре­лер­де 50 см ас­пай­тын қа­бат­пен сақ­тап, ап­та­сы­на 1-2 рет ауда­ры­сты­рып оты­ра­ды
Көк­тем­ге се­бу­ге дей­ін
6-7
Бы­л­ға­ры жал­қын
37
Же­мі­сін пі­се са­лы­сы­мен қы­сқа мер­зім ішін­де сы­пыр­ғы­штар­ды сіл­кі­леп неме­се олар­ды үзіп тө­сел­ген тө­се­ніш­ке лақ­ты­рып жи­най­ды.
Сы­пыр­ғы­шта­ры бре­зент­ке жай­ып аз­дап кеп­ті­ре­ді және ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ұн­тақ­та­ғы­шта ұн­тақ­тай­ды, ша­ғын мөл­шер­де дай­ын­да­ған­да қол­мен өң­дей­ді.
Тұқым­ды сұ­рып­тай­ды. Бос тұқым көп мөл­шер­де болған жағ­дай­да олар­ды су­мен ша­я­ды, ал то­лық дән­ді тұқым­ды кеп­ті­ре­ді.
15-45
Бі­теу және жа­бық шөл­мек­тер­де
2
10
Қа­ра өрік: үй; ал­ша; ті­кен­ді; терн
38
Же­мі­сті пі­су­іне қа­рай бұ­тақ­тар­дан үзіп қол­мен жи­най­ды
Сүй­ек­ті же­мі­стен сүй­ек шы­ға­ра­тын ма­ши­на­мен ажы­ра­та­ды. Ша­ғын мөл­шер­де болған кез­де же­мі­сті қол­мен өң­дей­ді неме­се же­міс қыр­ғы­шта өң­дей­ді, ағаш ыдыс­та езе­ді.
Со­дан кей­ін сүй­ек­ті су­мен ша­я­ды, 3-5 см қа­лың­дық­та жай­ып кеп­ті­ре­ді және сұ­рып­тай­ды.
Тұқым­ның үл­кен пар­ти­я­ла­рын же­мі­сті өң­деу ке­зін­де іле­с­пе өнім-пю­ре, шы­рын­дар алып (ыстық әдіспен емес) дай­ын­дай­ды.
Қа­ра өрік:
үйі – 5-10;
ті­кен­ді – 88-15;
ал­ша – 8-10
Сал­қын жер­де та­за:
қап­тар­да;
жә­шік­тер­де;
қой­ма­лар­да
1-2
2
2
11
10-12
9-10
Қа­ра­қат: қы­зыл; қа­ра
39
Жи­дек­ті бұ­тақ­тар­дан қол­мен үзіп неме­се тө­сел­ген тө­се­ніш­ке сіл­ку ар­қы­лы жи­най­ды.
Жи­дек­тер­ді ағаш ыдыс­та өң­дей­ді неме­се елек­тен өт­кі­зе­ді. Тұқым­ды ағаш ыдыс­та су­мен шай­ып, қал­қып шық­қан жұм­са­ғы мен бос тұқым­ды алып та­стай­ды. Же­мі­сті шы­рын алу үшін пай­да­лан­ған кез­де жи­дек­ті пре­спен қы­сып, алын­ған сөл­ді су­мен ара­ла­сты­ра­ды және тұқым­ды су­мен ша­я­ды. Жуып шай­ы­л­ған тұқым­ды шү­бе­рек тар­ты­л­ған ра­ма­ға 0,5-1 см қа­лың­дық­та жай­ып кеп­ті­ре­ді және сұ­рып­тай­ды.
Қа­ра­қат:
қы­зыл - 3-6;
қа­ра - 2-4
Негіз­гі ыдыс тү­рі - бі­теу және жа­бық шы­ны шөл­мек­тер. Та­за қап­тар­да сақ­та­у­ға бо­ла­ды
2
10-14
Со­рақ: Па­лец­кий; қа­ра-чер­кез (Па­лец­ки чер­кез); Рих­тер, геок чер­кез (Рих­тер чер­кез)
40
Қа­нат­ты же­мі­стер­ді тө­сел­ген тө­се­ніш­ке сіл­ку ар­қы­лы қол­мен жи­най­ды. Же­міс жи­нау үшін бұ­тақ­тар­ды сын­ды­ру­ға тый­ым са­лы­на­ды.
Же­мі­стер­ді 2-4 күн­тіз­бе­лік күн бойы жел­де­ті­ле­тін, қа­раң­ғы жер­де қа­лыңды­ғын 10 см дей­ін етіп жай­ып, са­ғат сай­ын ара­ла­сты­ра оты­рып кеп­ті­ре­ді, түн­ге қа­рай же­мі­сті бре­зент­пен жа­уып қо­яды. Құр­ға­ты­л­ған же­мі­сті елек­тен өт­кі­зіп, қо­с­па­лар­дан та­зар­та­ды және сұ­рып­тай­ды
Құр­ғақ, жақ­сы жел­де­ті­ле­тін үй-жай­лар­да сө­ре­лер­де 50 см дей­ін қа­лың­дық­пен жай­ып, ап­та­сы­на 1-2 рет ауда­ры­сты­ра­ды
Жи­нал­ған жыл­дан кей­ін­гі көк­тем­ге дей­ін
6-7
Те­рек: ақ неме­се кү­міс; қа­ра неме­се осо­корь
41
Сыр­ға­лар­ды өсіп тұр­ған аға­штар­дан қол­мен үзіп ала­ды, жи­най­ды. Жи­на­у­ға қо­рап­ша­лар ашы­лып, ауа­да бі­рін­ші ұшпа­лар пай­да бо­ла ба­с­та­ған кез­де кі­рі­се­ді.
Сыр­ға­лар то­лық пі­су үшін олар­ды құр­ғақ жел­де­ті­ле­тін үй-жай­да бре­зент­ке неме­се фа­нер тақ­тай­ша­лар­дың бе­тіне 2-3 сыр­ға қа­бат­пен жа­я­ды. 2-3 күн­нен кей­ін қо­рап­ша­лар­дың көп­ші­лік бө­лі­гі ашы­лып, ұшпа­лар бө­ле ба­с­та­ған кез­де сыр­ға­лар­ды тұқым алу үшін тұқым та­за­лай­тын ма­ши­на­лар­да неме­се (ма­ши­на­лар бол­ма­ған кез­де) те­сі­гі 2х2 мм те­мір елек­тер­де қол­мен үгі­те­ді. Ақ те­ректің сыр­ға­ла­рын елек­те 1 рет, қа­ра те­ректің сыр­ға­ла­рын - бі­рін­ші өң­де­уден кей­ін бір күн бойы ауа­да кеп­ті­ріп, екін­ші рет өң­дей­ді.
ақ те­рек
- 4-11;
қа­ра те­рек -
3,5-12
Тұқым­ды жи­на­ған­нан кей­ін се­бу мүм­кін бол­ма­са, оны хлор­лы каль­ций неме­се өші­ріл­ме­ген әгі бар эк­си­ка­тор­лар­да 7-8 % ылғал­ды­лық­қа дей­ін кеп­ті­ріп, бі­теу және жа­бық шөл­мек­тер­де сақ­тай­ды
1 дей­ін
7-8
Жа­пон хе­но­ме­ле­сі неме­се жа­пон ай­ва­сы
42
Же­мі­сін әб­ден піс­кен ке­зін­де бұ­тақ­та­ры­нан қол­мен үзіп жи­най­ды
Же­мі­сін же­міс қыр­ғы­шта ұсақ­тай­ды неме­се қол­мен елек­те үгі­те­ді. Тұқы­мын жұм­са­ғы­нан жуып шай­ып, 1,5-2 см қа­лың­дық­пен жай­ып, елек­те кеп­ті­ре­ді және сұ­рып­тай­ды.
0,7
Бі­теу және жа­бық шөл­мек­тер­де
2
11
Тұт аға­шы; ақ, қа­ра тұт, шо­втун
43
Же­міс шо­ғы­ры тө­сел­ген тө­се­ніш­ке бір үй­лі неме­се ата­лық­пен қа­тар өсіп тұр­ған ана­лық аға­штан сіл­кіп тү­сі­ре­ді.
Же­міс бір мез­гіл­де піс­пей­т­ін­дік­тен же­міс жи­на­уды бір аға­штан бір­не­ше рет жүр­гі­зе­ді.
Же­міс шо­ғы­рын жи­нал­ған кү­ні өң­дей­ді. Тұқы­мын алу үшін же­мі­сті пре­спен қы­са­ды (шы­ры­нын пай­да­ла­нып) неме­се жар­ты­лай тол­ты­ры­л­ған қап­тар­да қол­мен езіп, елек­тен өт­кі­зе­ді. Елек­тен өт­кен тұқым­ды бір­не­ше рет су­мен жуып ша­я­ды және шү­бе­рек тар­ты­л­ған ра­ма­ға 0,5 см қа­лың­дық­пен жай­ып, әр­бір 3-4 с сай­ын ара­ла­сты­рып кө­лең­ке­де (ба­стыр­ма астын­да) кеп­ті­ре­ді. Тұқым­дар су­сы­ма­лы болған кез­де олар­дың қа­лыңды­ғын 2-3 см дей­ін кө­бей­те­ді. Кеп­ті­ру­ді үл­гі­лер­ді әр­бір 2-3 күн­тіз­бе­лік күн сай­ын өл­шеп, тұ­рақ­ты мас­са­ға дей­ін жүр­гі­зе­ді, со­дан соң тұқым­ды сұ­рып­тай­ды.
2,5
Сал­қын жер­де бі­теу және жа­бық шы­ны шөл­мек­тер­де
3
8-10
Ал­ма: үй неме­се мә­де­ни; ор­ман; пал­лас; сі­бір; қы­тай; жи­дек­ті
44
Же­мі­сін әб­ден піс­кен ке­зін­де өсіп тұр­ған аға­штар­дан іл­ме­гі бар ұзын сы­рық­пен сіл­кіп жи­най­ды.
Іле­с­пе өнім­ді пай­да­лан­бай тұқым дай­ын­дау ке­зін­де же­мі­сті же­міс ұн­тақ­та­ғы­штар­да, же­міс қыр­ғы­штар­да ұсақ­тай­ды, ма­ши­на бол­ма­ған кез­де елек­те жо­на­ды неме­се ағаш ыдыс­та езе­ді. Ұсақ­тал­ған мас­са­дан тұқым­ды су­мен жуып ша­я­ды, шү­бе­рек тар­ты­л­ған ра­ма­да 1 см қа­лың­дық­пен жай­ып кеп­ті­ре­ді және сұ­рып­тай­ды. Тұқым­ның ша­ғын пар­ти­я­ла­рын дай­ын­дау ке­зін­де сон­дай-ақ өң­де­удің құр­ғақ тә­сі­лін қол­да­на­ды. Тұқым­ның үл­кен пар­ти­я­ла­рын же­мі­стен пю­ре неме­се шы­рын алу ар­қы­лы (ыстық әдіспен емес) дай­ын­дай­ды.
Ал­ма:
үй – 0,2-0,6;
ор­ман –
0,4-1,0;
сі­бір –
2,5-5,0;
Қа­ра­өрік-жа­пы­рақ­ты
жи­дек­ті - 1-4
Сал­қын жер­де; бі­теу және жа­бық шы­ны шөл­мек­тер­де. Олар­да да хлор­лы каль­ций бо­ла­ды
2
3
8-10
Ша­ған: үшір, неме­се жа­сыл; кә­дім­гі пен­силь­ван, со­ғды
45
Же­мі­сте­рін өсіп тұр­ған аға­штар­дан қол­мен үзіп алып неме­се се­ка­тор­лар­мен, бұ­т­ақ­кес­кіш­тер­мен ке­сіп жи­най­ды; тө­сел­ген тө­се­ніш­ке неме­се қо­қы­стан та­за­лан­ған алаң­қай­ға сіл­кіп жи­нап, үйіп қо­яды. Күз­гі неме­се көк­тем­гі се­бу үшін тұқым­ды сәл піс­пей тұр­ған күй­ін­де (қа­нат­та­ры қо­ңыр түс­ке бо­я­ла ба­с­та­ған­да) жи­на­ған жақ­сы
Же­мі­стер­ді са­ға­ғы­нан, ұсақ бұ­тақ­тан, жа­пы­рақ­тан және бас­қа қо­с­па­лар­дан қол­мен та­за­лай­ды, қа­лыңды­ғын 5-10 см етіп жай­ып кеп­ті­ре­ді. Тұқым­ның кө­ле­мін азай­ту үшін және се­бу­ге ың­ғай­лы бо­лу үшін же­мі­сті тұқым та­за­лай­тын ма­ши­на­лар­да неме­се ауы­л­ша­ру­а­шы­лық ұн­тақ­та­ғы­шта қа­нат­сыздан­ды­рып, тұқым­ды қо­с­па­лар­дан сұ­рып­тай­ды.
Ша­ған:
кә­дім­гі –
75-85;
со­ғды –
75-80;
мань­чжур – 80;
пен­силь­ван және жа­сыл -
65-95
50 см ас­пай­тын же­міс қа­ба­ты­мен жә­шік­тер­де, се­бет­тер­де, қа­ғаз қап­шық­тар­да.
2
10-12
Ескертпе:

Орман тұқымдарын дайындау,
қайта өңдеу, сақтау мен пайдалану
және олардың сапасын бақылау
жасау қағидаларына
6-қосымша
Паспорт № _____
200___жылғы_________ массасы ____________ (_________) килограмм
(күні, айы)            (жазбаша)       (цифрлармен)
__________________________________________________________________
тұқым партиясына жасалды. (тұқымның толық қазақша және латынша түр атауы)

(бағыныстылығын көрсетіп, осы партияны
_________________________________________________________________
дайындаған шаруашылықтың атауы)

(айы, жылы)

_________________________________________________________________
(орман тұқымы ауданының, кіші ауданының индексі,
_________________________________________________________________
мемлекеттік орман иеленуші, орманшылық)
Орман тұқымы объектісінің санаты _______________________________
Сортты немесе жаңартылған тұқымдар _____________________________
плантация немесе учаске нөмірі, орам, телім

орманның құрамы _________________, бонитеті ____________________,
түрі жас тобы __________________________________________________
(балауса, орта жастағы, пісіп келе жатқан, пісіп жетілген)
Селекциялық топ ________________________________________________
Тұқымның орман өсіруге құндылылығы _____________________________
(қалыпты, жақсартылған, сортты)
Басқа мәліметтер _______________________________________________

________________________________________________________________

________________________________________________________________

______________________________, тұқым қандай әдіспен тазартылды
________________________________________________________________

(күні, айы, жылы)

________________________________________________________________
(егжей-тегжейлі көрсетілсін: арнайы тұқым сақтағышта,
________________________________________________________________
ыңғайландырылған, суық немесе жылы үй-жайда орларда, жертөледе,
________________________________________________________________
кенеп жабылып және т.б.)

(бөтелкеде, қапта, жәшікте немесе басқа ыдыста)

________________________________________________________________
(өз шаруашылығында себу үшін, өткізу үшін, тәжірибелік мақсаттар үшін)
М.О. Мемлекеттік орман иеленуші
Тұқымды сақтауға жауапты
тұлғаның лауазымы мен қолы

Орман тұқымдарын дайындау,
қайта өңдеу, сақтау мен пайдалану
және олардың сапасын бақылау
жасау қағидаларына
7-қосымша
Заттаңба

_________________________________________________________________
(қалыпты, жақсартылған, сортты)

_________________________________________________________________

(тұқымның, пайдаланылуына қарай
_________________________________________________________________
бастапқы және кейінгі)

қолданылу мерзімі _______________________________________________
(тұқым сапасын қайта тексеру кезінде)
М.О.
Тұқым сақтауға
жауапты тұлғаның
лауазымы және қолы _______________________________

Орман тұқымдарын дайындау,
қайта өңдеу, сақтау мен пайдалану
және олардың сапасын бақылау
жасау қағидаларына
8-қосымша
Тұқым сапасын анықтау үшін орташа үлгілерді іріктеудің № ____ актісі
__________________________________________________________________
(орман иеленушінің, орман пайдаланушының атауы)
_________________________________________________________________
(аудан, облыс, мекен-жайы)
тиесілі тұқым сапасын анықтау үшін үлгілер іріктеп алу жөнінде уәкілеттік берілген мен, _______________________________________
__________________________________________________________________
(лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты)
200__ жыл _______________ комиссия мүшелері _____________________
(айы, күні)
_________________________________________________________________
(әрқайсысының лауазымы, тегі, аты, әкесінің аты)
________________________________________________ қатысуымен және
_________________________________________________________________
(орман және аңшылық шаруашылығы саласындағы аумақтық органның өкілі)
_________________________________________________________________
қатысып тұруымен ________________________________________________
(сақтау орыны)
сақтаулы мына партиялардан тұқым қарап, орташа үлгілерді іріктеп алдым.
р/с
№
Тұқым­ның түр ата­уы
Тұқым­ның өнім бер­ген жы­лы
Тұқым­ды дай­ын­дау мақ­са­ты (өз қа­же­ті, өт­кі­зу және бас­қа­лар)
Тұқым пар­ти­я­сы­ның нө­мі­рі
Тұқым пар­ти­я­сы­ның мас­са­сы, кг
1
2
3
4
5
6
кестенің жалғасы
Ыдыс тү­рі және орын­дар­дың әр тұқым пар­ти­я­сы бой­ын­ша нө­мі­рі
Пас­порт нө­мі­рі және кө­шір­ме­сі­нің бе­рі­л­ген кү­ні
Дай­ын­дау ор­ны (тұқым қай­дан және қа­шан алын­ды)
Ор­та­ша үл­гі­нің мас­са­сы, г
Тұқым­ға қан­ша рет ана­лиз жа­са­ла­ды
Тұқым са­па­сы ту­ра­лы соң­ғы құ­жат­тың нө­мі­рі және кү­ні мен осы құ­жат­ты бер­ген ма­ман­дан­ды­ры­л­ған ұй­ым­ның ата­уы
7
8
9
10
11
12
Үлгілер орман тұқымдарының сапасын анықтау үшін _________________
______________________________________________________ жіберілді.
(уәкілетті органның мамандандырылған ұйымының атауы, күні)
Үлгілерді іріктеу жөнінде
уәкілеттік берілген тұлға (лауазымы) ________________________
(Т.А.Ә., қолы)
Уәкілетті органның
аумақтық органының өкілі ________________________
(Т.А.Ә., қолы)

Орман тұқымдарын дайындау,
қайта өңдеу, сақтау мен пайдалану
және олардың сапасын бақылау
жасау қағидаларына
9-қосымша
Тұқымдар партиясын қалыптастыру, үлгілер сұрыптау және орташа үлгіні құрау ерекшеліктері
Р/с №
Жұ­мыстар­дың ата­уы
Жұ­мыстар жүр­гі­зу­дің ерекше­лік­те­рі
1
2
3
1.
Ор­ман тұқым­да­ры­ның пар­ти­я­ла­рын қа­лып­та­сты­ру
Пар­тия бір­тек­ті ор­ман тұқым­да­ры­нан:
1) тү­рі неме­се түр алу­анды­ғы;
2) өсе­тін ор­ны­ның жағ­дай­ла­ры;
3) жас топ­та­ры (жас ба­лау­са, ор­та жас­та­ғы, пі­су­ге жа­қын, пі­сіп же­ті­л­ген);
4) се­лек­ци­я­лық са­нат­та­ры (сорт­ты, жақ­сар­ты­л­ған, қа­лып­ты);
5) ек­пе­лер­дің шы­ғу те­гі (та­би­ғи, жа­сан­ды);
6) тұқым­ды жи­нау, өң­деу, сақ­тау тә­сі­лі;
7) түр-тү­сі, жы­л­тыр­лы­ғы, иісі және дым­қал­да­ну дә­ре­же­сі бой­ын­ша қа­лып­та­сты­ры­ла­ды.
Бел­гі­лі бір түр ор­ман тұқым­да­ры­ның әр­түр­лі пар­ти­я­ла­рын, оның ішін­де мас­са­сы бой­ын­ша ша­ғын пар­ти­я­ла­рын ара­ла­сты­ру­ға бол­май­ды.
2.
Ор­ман тұқым­да­ры­ның үл­гі­ле­рін сұ­рып­тау
Үл­гі сұ­рып­тау аға­штың тү­ріне және ор­ман тұқым­да­ры­ның пар­ти­я­ла­рын сақ­тау жағ­дай­ла­ры­на бай­ла­ны­сты ар­найы сүң­гі­лер­мен (ко­нус, дор­ба, ци­линдр пі­шін­ді) неме­се қол­мен жүр­гі­зі­ле­ді:
1) үюлі күй­ін­де сақ­та­у­лы ұсақ және ор­та­ша тұқым­дар үшін үл­гі­лер сұ­рып­тау әр қа­бат­тың бес түр­лі же­рі­нен (жо­ғар­ғы - те­рең­ді­гі 10 см, ор­та­ша - үй­ін­ді би­ік­ті­гі­нің тең жар­ты­сы, тө­мен­гі - еден­нен) жүр­гі­зі­ле­ді, яғ­ни 15 үл­гі­ден кем бол­мауы ке­рек;
2) ірі тұқым­дар үшін (жаң­ғақ­тар, сүй­ек­ті же­мі­стер және бас­қа­ла­ры) - әр қа­бат­тың он түр­лі же­рі­нен 3 үл­гі­ден ала­ды;
3) қап­тар­да (10 қап­қа дей­ін) сақ­та­у­лы су­сы­ма­лы тұқым­дар үшін әр қап­тан жо­ғар­ғы, ор­та, тө­мен­гі қа­бат­тан бір-бір­ден ке­мін­де үш үл­гі, 10 қап­тан көп болған жағ­дай­да - алын­ған үл­гі­нің те­рең­ді­гін ал­ма­сты­ра оты­рып, әр қап­тан бір-бір үл­гі­ден ала­ды;
4) шы­ны шөл­мек­тер­де, те­мір ыдыс­тар­да, жә­шік­тер­де және бас­қа да ыдыс­тар­да сақ­та­у­лы тұқым пар­ти­я­ла­ры­нан сүң­гі­лер­мен неме­се қол­мен үл­гі сұ­рып­тап алу мүм­кін бол­ма­ған жағ­дай­да тұқым­ды те­гіс жер­ге тө­ге­ді, ара­ла­сты­ра­ды, те­гі­стей­ді және әр ыдыс­тың тұқы­мы тө­гі­л­ген жер­дің әр тұ­сы­нан қол­мен ке­мін­де бес үл­гі сұ­рып­тап ала­ды.
Сұ­рып­тап алын­ған тұқым үл­гі­ле­рін (же­ке-же­ке) те­гіс жер­ге тө­ге­ді, мұ­қи­ят қа­рап шы­ғып, пар­ти­я­ның бір­тек­ті­лі­гін анық­тау үшін қо­қы­ста­нуы, иісі, түр-тү­сі, жы­л­тыр­лы­ғы және бас­қа да бел­гі­ле­рі бой­ын­ша са­лы­сты­ра­ды.
Же­ке­ле­ген үл­гі­лер­дің күрт ай­ыр­ма­шы­лық­та­ры бол­ма­ған жағ­дай­да олар­ды ба­стап­қы үл­гі етіп бі­рік­ті­ре­ді, оның мас­са­сы тұқым­дар­дың ор­та­ша үл­гі­сі­нің он мәр­те мас­са­сы­на сәй­кес ке­ле­ді.
Ба­стап­қы үл­гі­ден тұқым пар­ти­я­сы­ның са­па­сын анық­тау үшін бір ор­та­ша үл­гі­ні бө­ліп ала­ды.
3.
Тұқым­дар­дың ор­та­ша үл­гі­сін бө­ліп алу
Тұқым­дар­дың ор­та­ша үл­гі­сін бө­ліп алу үшін ба­стап­қы үл­гі­ні те­гіс жер­ге тө­ге­ді, ара­ла­сты­ра­ды, ұсақ тұқым­дар үшін қа­лыңды­ғы 3 см дей­ін және ірі тұқым­дар үшін 10 см астам шар­шы тү­рін­де те­гі­стей­ді, со­дан соң диа­го­нал­да­ры бой­ын­ша 4 үш­бұ­рыш­қа бө­ле­ді. Екі қа­ра­ма-қар­сы ор­на­лас­қан үш­бұ­ры­штан тұқым алып та­ста­лы­на­ды, ал қал­ға­нын бі­рік­ті­ріп, ке­ле­сі бө­лу үшін қай­та­дан шар­шы тү­рін­де те­гі­стей­ді. Бө­лу­ді бел­гі­лен­ген мас­са­ның ор­та­ша үл­гі­сін ал­ған­ға дей­ін жүр­гі­зе­ді.
Тұқым­дар­дың сұ­рып­тап алын­ған ор­та­ша үл­гі­сін ал­дын ала су­ға қай­на­тып дез­ин­фек­ци­я­лан­ған тығ­ыз ма­та­дан тігі­л­ген та­за дор­ба­ға са­ла­ды, кен­дір жіп­пен бай­лап, тұқым са­па­сын анық­тау үшін пас­пор­тын, заттаң­ба­сын және ор­та­ша үл­гі­лер сұ­рып­тау ак­ті­сін қо­сып, уәкі­лет­ті ор­ган­ның ма­ман­дан­ды­ры­л­ған ұй­ы­мы­на жө­нел­те­ді.
Қа­лып­та­сты­ры­л­ған пар­ти­я­лар­дан тұқым­дар­дың ор­та­ша үл­гі­ле­рі­нің дұ­рыс сұ­рып­та­луы­на ба­қы­лау жа­сау мақ­са­тын­да ба­қы­лау үл­гі­ле­рі сұ­рып­тап алы­на­ды, олар­ды тал­дау нәти­же­ле­рі бой­ын­ша тұқым дай­ын­да­у­шы­ға оң жақ­та­ғы жо­ғар­ғы бұ­ры­шын­да «Мем­ле­кет­тік ба­қы­лау» де­ген бел­гі­сі бар тұқым са­па­сы ту­ра­лы ти­іс­ті құ­жат бе­рі­ле­ді, ал бұ­дан бұ­рын бе­рі­л­ген тұқым са­па­сы ту­ра­лы құ­жат­тар мем­ле­кет­тік ба­қы­лау үл­гі­ле­рі­нің сұ­рып­та­луы­мен бір мез­гіл­де алып қой­ы­ла­ды.
4.
Тұқым­дар­дың ылғал­ды­лы­ғын анық­тау үшін үл­гі­лер құ­рау
Тұқым­дар­дың ылғал­ды­лы­ғын анық­тау үшін үл­гі­ні ба­стап­қы үл­гі тұқы­мы­ның қал­ды­ғы­нан дәл осы­лай құ­рай­ды.
Сұ­рып­тап алын­ған үл­гі­ні та­за, құр­ғақ ыдыс­қа са­ла­ды, оны тұқым әб­ден тол­ты­ры­л­ған­нан кей­ін аузын тығ­ы­н­мен ны­ғы­здап жа­ба­ды да, сүр­гіш, ба­ла­у­ыз неме­се па­ра­фин құ­я­ды. Тұқым­дар­дың ор­та­ша үл­гі­сін ылғал өт­кіз­бей­тін плен­ка­дан жа­сал­ған сый­ым­ды­лы­ғы ке­мін­де 0,5 дм3 қап­қа са­лу­ға бо­ла­ды, қап­тың жи­ек­те­рі он­да ба­рын­ша аз ауа қал­ды­ра оты­рып, ыстық әдіспен жа­бы­ла­ды неме­се мық­тап бай­ла­на­ды, со­дан кей­ін дәл осын­дай екін­ші қап­қа са­лы­нып, ауы­зы тығ­ыз бай­лап та­ста­ла­ды. Заттаң­ба­ның бір да­на­сы ыдыс­тың неме­се қап­тың ішіне са­лы­на­ды, екін­ші­сін сыр­ты­на же­лім­дей­ді.

Орман тұқымдарын дайындау,
қайта өңдеу, сақтау мен пайдалану
және олардың сапасын бақылау
жасау қағидаларына
10-қосымша
Тексеру нәтижелері туралы Акт
№ _________________
__________________________________________________________________
Акт жасалған орын
20____жылғы «___» ______________ _______сағат_____мин.
_________________________________________________________________
уәкілетті органның атауы
__________________________________________________________________
тексеру жүргізуге негіз болған тексеру тағайындау туралы актінің күні
мен нөмірі
__________________________________________________________________
тексеру жүргізген тұлғаның (тұлғалардың) тегі, аты, әкесінің аты (ол
болған жағдайда)
_________________________________________________________________
және лауазымы
__________________________________________________________________
тексерілетін мемлекеттік орман иеленушінің атауы,
__________________________________________________________________
тексеру жүргізу кезінде қатысқан лауазымды тұлға
Тексеру жүргізілген күн, орыны және кезеңі _______________________
Тексеру нәтижелері туралы мәліметтер _____________________________
анықталған тәртіп бұзушылықтар және
__________________________________________________________________
олардың сипаты
__________________________________________________________________
Тексеру нәтижелері туралы актімен таныстым _______________________
тексеру жүргізу кезінде
__________________________________________________________________
қатысқан мемлекеттік орман иеленушінің лауазымды тұлғасы
Қолы ___________________________________
Қол қоюдан бас тартты __________________
Тексеруді жүргізген лауазымды тұлғаның қолы ___________ __________